معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

http://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی http://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ اِ لیـــار (جبار محمدی )

جبار محمدی متخلص به « الیـــــار » شاعر نیمه دوم قرن چهاردهم هجری شمسی در شهر ترکمانچای از شهرهای استان آذربایجان شرقی دیده به جهان گشود. وی در اشعارش از سبک عراقی تبعیت کرده است و در قالب‌های مختلف شعری طبع آزمایی نموده ولی قالب غزل بیشتر از سایر قالب‌ها مورد علاقه ایشان بوده است. در اشعار او مضامین بکر و بدیع، تخیلات ظریف و صنایع ادبی به وفور یافت می شود.اگرچه ایشان یک شاعر کلاسیک است ولی ازهیچ شاعر نامدار به خصوصی الگو نگرفته است و سبک منحصر به فرد خود را دارد. دو اثری که از ایشان در این مجموعه برای دوستداران علم و ادب از طرف ایشان هدیه می‌نمایم توسط انتشارات نظری در تهران به چاپ رسیده است و جهت هرچه غنی تر شدن مجموعه گنجور و با کسب اجازه از ایشان صرفا جهت استفاده مخاطبان و آشنایی آنان با شاعر در زمان حیاتش در این نرم افزار گنجانده شده است. از ایشان علاوه بر دو اثر « غزال غزل » و « صراحی اندیشه » ؛ آثار دیگری نیز به زبان ترکی اصیل و فارسی در دست است که امیدواریم به لطف الهی در آینده نزدیک به چاپ رسیده؛ در دسترس مخاطبان قرار گیرد. شخصیت فکری، اعتقادی و عملی شاعر را می توان در لابه‌لای اشعارش دید حال قضاوت در مورد آثار و شخصیت ایشان برعهده مخاطبین گرانقدر می باشد. امید است خادمان عرصه فرهنگ و دیگر عرصه های ملی را تا زنده هستند مورد تفقد قرار دهیم. نظر مخاطبین عزیز را جهت آشنایی بیشتر با الیار به مطالعه شرح حال مختصر وی در بخش « الیار در آیینهٔ قلم خویش » معطوف می دارم. کلیه حقوق اشعار برای شاعر محفوظ است. ارتباط با شاعر و ارسال نظرات elyaar@mihanmail.ir اسماعیل ابراهیمی

غزال غزل

مقدمه : به نام خداوند مهر گستر

نظر مهر : چون زمهرش به گِلم یک نظری نازل شد

جان مبتلا : شـکر ریزد لبانـت کـام گوشــم

طاق ابرو : گشودی چشمه ی عشقی، به زیر طاق ابرویت

در غم هجران : چه کنـد باغم هجـران تـو این بلبل جـان

صفحه ای از حشر و نشر : چون گل آمد صحن بستان؛ محشری بر پا نمود

درمان غم : برخـدا بسپــرده ام دل در دل طوفان غـــم

کوچه گرد عشق : مــی به جام وجــام مــی در دست بادا

تاب مهر : زخوناب دلــــم پر کرده جــامش را شقـایق

جام عبرت : تا کــی به بند عشــــرت و چند عشیـرتی

ساز عمل : هرکه اندر زندگی چون گل تبسّــم کرده است

خدا آمد : شبـی انــدر سرمـستی مـرا بر جــان ندا آمد

جام اجل : روزی که من زجهان جان بدر برم

من آمدم : بر عرصه ی شعر و ادب از ترکمانچای آمـــدم

ماه پنهان : پشت ابر زلـف خود، تا کی خـــزی ای نازنین

برگزیدهٔ دل : قسم به صبح صداقت که صادقی تو هنــوز

سودائی نگاه : بـــر منظری از چشم دل سیمـای ماه آمـــد شبی

باران : زخمــه ی زیبــای باران، می نوازد تار دل

حیدر کرار علی : دلــربـــای جــنّ و انس و مــاه و کیوانــی، علی!

در آرزوی شهر فضیلت : یک شب دلــم هوای شهــر فضیـــلت افتاد

منجی عالم : جان بر افشــانم نگارا ! پیش پایت گـر بیایی

دل و دلدار : یـــارم به دور مــاهش ازنور هالــه دارد

اندیشهٔ گل : انـــدیشه ی گـــل در دل من بـــار نهاده

جلوه دلدار : هیــبت گــل شکنـــد گــر مه تابان تو بیند

یار دل : خــواهــم سفــر بکنـم بر دیار دل

زادهٔ حیدر : می رســد در شب اندیشــه به فریاد جهـان

تجلی جانان : مـرا دردی گـران بر جـــان زنـــاز دلبــــر آمد

کاخ بهاران : درهیاهوی خزان من مویه ی گــل دیده ام

در سایه‌سار گیسوی یار : ار شبیخـــون آورد سیلاب غم بر جان من

یا رب : یـارب درونـی عطا کن به از برون

صبح رحمت : رقـــص پروانه ی دل از گــل گلـزار تو بود

نازنین : عشوه ها بر دل نمــودی نازنین

آزادی : نـــام آزادی مــرا بار دگــر جان می دهد

نرگس غماز : فصل گـــل آغاز شد

در کمند یار : دل به تو دادم از جهان، بار نبستم ازجهان

خیال ابدی : چشم دل برگل آن دلبر گلپــــوش افتاد

سربدار یار : دلـــم به تیــر ناوک جــانان دچـارآمد

ساحت می‌آلود : شبی دلم به ماهـــی، به خلوتی نهان شد

آهوی وفا : جــــانم ار بـــاده ننوشــد نبرد گوی وفا

آب بقا : انــدر اقلیـــم فـــنا آب بقـــا می جویم

ترنم یار : بـــار دگــــر یــار، مرا نــاز کرد

صاحب جمال : وه! کـــه روبند گل از شرم جمـال تو بود

اشارت جانان : مـــرا اشـــارت جـانــان به راه کا م آورد

سودای خیال : شمع شد جان من اندر شب سودای خیالت

نکته‌های گل : آتــش نبــر به دلت از اجــاق کین

آب توبه : خود حجاب خود در این پایاب عالم بوده ام

حاکم گل‌ها : ای دل از آن ارغــوان، جام شرابی ستان

رشتهٔ عشق : تقدیر جان مرا حق نوشته است

رویین تن عشق : من بر دیــار عاشقان، با جامه ای پــاک آمدم

کوی جانان : عاشقان را کوی جانان دردها تسکیـن دهد

ایران زمین : من ایران زمینم مه تاجداران

جان مرا جان علی : بـــاغ مــرا سرو خرامــــان علی

بارالها : بار الهــا! حاجت ما را روا هر روز کن

خلق نیکو : خلق نیکــو در بشر یک نعمت یزدانی است

یار : سنبـــله در سنبــله گـردد بهــار

نیکی : بحر ایمـــان و عمل را درّ تابان نیکــی است

در اندیشهٔ یار : در چشــم فتنــه بارش خُم در خُمـانه دیدم

آستان جانان : رو خستــگی بدر کــن ماه منــور آید

دعای جان : بیــا ای صاحب هستی خزان دل بهـاران کن

مرغ شهبال : مرغ شهبـــالم ولــی محبــوس زنــدان تنم

حق پرست : دیشب به خواب نوشین، چشم از جهان ببستم

بلائی : مـن ز روز خلــقت آدم بـلائی گشته ام

عشق من : درد مــرا یکسره درمان کند؛ عشق من

تجلی یار : در تــار و پـود جانم نور خدا عیــان است

مُهر محبت : نزد بهــاران شدند بلبــل و سرو چمـان

شوق بقا : مــاه تابان را بســامان دیده ام

تحفهٔ عشق : عشق، مرا جان دهد ای خـدا

مِهر اخلاص : وای و وایم جام تقوایم در آب افتاده است

یا علی : روشنــی بــام جهـــان، نـــام تو، یـا علی

آستان مهر : قلب خــود بر آستــان مهــر توساییـده ام

دست نیکی : خــار غم را از گلستـــان یتیمــان ریشــه کن

ای نگار : سلسلــه در سلسلـه پیوسته ای

قدح غمزه : در خــم گیســوی شکن در شکنـت ای نگار

بند مرصع : ای فلــک! افســون گــردانت غـــم ما را فزود

بوی باران : بگشــای بنــد مشـــکل از کـار مستمندان

حلقهٔ می : دوش انــدرون جـانم سودای دیگر آمد

گوهر عشق : من زنده گــردم با گهــر، با گوهـری از کان تو

صفای دل : رو غبــار کیـن دل را پاک کن

بهار : نوبت پایان زمستـان رسید

نشان یار : سرم به صخره بسایم به چشم اشک آلود

در سیر جان : اسب عنــایت به دور جهان من جهانــده ام

باد نوروزی : بـاد نوروزی می آید سوی گل، بربط زنان

آتش شمایل : مـا را سرشــت جـانـان انـدر نقـابی از گِل

مجروح تیر ناوک : درگـذرگاه جهـان، اندر گـذارم روز و شب

محراب عشق : دل نمــی گنجــد زشــوق رویش اندر خانه اش

غزال غزل : بـا غـزل هم مـن غـزال آرم به بستـان دلت

سوی جانان : با چشـم مِی پالای خود تا چشمه سـاران می روم

شور قیامت : عشق تو انـدر دل مـن جـا گرفت

از در مرانم : توای ماه مهان! از در مرانم

عکس یار : عکست اندر دانه پنهان و نمایان درگل است

بهار باقی : ای خـدا مـا را به جمع خیــل مستـانت ببر

شهرهٔ آسمانی : شهـره ی آسمـانی گــم شده درزمین منم

حاکم هستی : خدایا هر دو عالم را تو خواهی هر چه خواهی

گوهر کمیاب : مرا در عشق خود بی تاب گردان

تخت مرصع : از درت سهـم کـرامـت ببـرد مرد کفور

آفتاب دل : تنــگنــای دل تـاریــک مـرا خـورشیــدی

جواز خنده : مـن سبوی صبر جان خویش را بشکسته ام

پیمانهٔ کرامت : در کوی عشق جانان، کردم شبی اقامت

پیک خورشید : مـرغ شبگیر از فضای قدس جانان می رسد

طوق بندگی : صبـا ! چه شـد که نیـامـد نگـار بــر پـیشـم

جان در شکر : در زلف تو یارا، دل در سفر افتد

بر مرکب ارغنون : بـا مرکبــی از ارغنـــون

حلقهٔ ناز : حلقــه ی ناز خودش برگردن دل بسته دلبر

نگین دل : مُهر مِهرش بر جبین کائنات عالم است

جان مرا بالا ببر : ای جـان جـان! جـان مـرا تـا پیش خود بالا ببر

سلسله انگیز : بتخــانه فــرو ریـزد

قدر گل : قـدر گـل را سنــگ میزان است خار

آتش آشنایی : بــوی مـوی دلبــر آمــد بر مشامـم

گلعذار عشق : عمری به دل شـده ام رهگذار عشق

ای گل : ای گل زچه می خنـدی

خَمر خَم زلف نگار : خم دل کردم از آن خَمر خَم زلف نگار

غروب ماه : بضاعتـــی ز گهــرهای دیــدگــان دارم

پدر : جــان گیـرم از جـان پدر

مادر : در عـالــم مهر و وفــا اخترنشــانی مـــادرم

خورشید انسانیت علی : آنکه بر خوبان و بر مردان عـالم شاه بود

گله : از چــه بر این دل بیچاره چنیـن تاخته ای

جام ساقی : میســر شـد کــه من جـامی ز عشق او بپیمایم

چشم خدابین : برای شستن چشمم هزاران چشمه چون خورشید

بلای ولا : هــر کـس کــه بر بـلای ولا مبتــلا شود

آفت دین : آفت از ابــر ریــا بــارد ســر گلـزار دین

محمد (ص) : زمانــــه را نفســی تــازه از حجــاز آمـــد

خاتم اندیشه : یک شب نمــودم سیـر جـان در عــالم انــدیشه ام

ای معلم : بر دم دروازه ی حکمت تو گوش آورده ای

در دامن دریای عشق : نغمـه ی سـازش مرا از عـالـم رؤیـا گرفت

حلقهٔ نیک اختری : دایــره ی عشـق مـن تا زتو محور گرفت

بستان امید : هر دم از عشق آید اندرگوش جان، ساز امید

طنین طبل بیداری : به کوی چشم دارانش چو پیر می فروش آید

زن : نـوری اگـر بر در و روزن بود؛ زن بــود

دهقان : ای دســت تـاول بستــه! ای دهــقانـــم

از تو : ای شـور مستــان از تو

آتش وش : افکنــدی اندر آتشــم ؛ ای دلبـــر

رهایی : حـذر کن ای دل از پَســـتی

داغ دلبر : داغی نشاندی بر دلم ، از خطّ و خالت

مقدمه

به نام خداوند مهر گستر

سلام می فرستم به تمامی پیامبران الهی، امامان، وارستگان، آزادگان جهان و تمامی کسانی که پای برعرصه ی اعتلای فرهنگ و صفات والای انسانی و گسترش روح نشاط و حس زیبایی و مهرورزی نهاده اند. مجموعه اشعاری که مخاطبین و خوانندگان بزرگوار، انشاء الله دراین مجموعه از سر ذوق مورد عنایت قرار خواهند داد، حاصل تراوشات ذهنی و فکری، احساسات و عوا طف وتخیلات ادبی بنده است که از دریای زلال آیین الهی،تعلیمات وتجارب انسانی سرچشمه می گیرد که با سرانگشت فکرت و ذوق شاعری به قدر بضاعت و توان در قالب غزل گنجانده ام تا بتوانم دسته گلی از افکار و اندیشه و احساس شادی و نشاط بسازم و آن را به رسم تقدیر، به همه ی نیک اندیشان باغ انسانیّت که مرا به همراه افکارم در دامان خود پرورانده و یاری نموده اند؛ تقدیم دارم. باشد که به دیدهٔ لطف، آن را پذیرا باشند.ازخداوند منّان تشکر می کنم و سر تعبّد بر آستان الوهیتش می سایم که هرچه داریم ازخزانه کرامت اوست و از همه دوستان و همکاران بخصوص آقایان عسگر خلیلی و اسماعیل ابراهیمی و همسر عزیزم سکینه گل محمد نژاد که مرا در تهیه و تدوین و تنظیم این اثر یاری نمودند؛ کمال تشکر را دارم . جبار محمدی « الیار »

نظر مهر

چون زمهرش به گِلم یک نظری نازل شد

گِل برآمـــد قدح بی بدلی بردل شد

روحی آن حضرت باری چو دمیدم درگِـل

برنشان گـــهر عشق دلم مایـــل شد

جان بر آمـد به تماشای رخ جانـانم

به مقامی زکرامات خدا نایل شد

شبنمی از یَم نورش به گِـل جان بچکید

ذی شعور آمد از آن جان ودگر عاقل شد

هرکه غافل شد از این مایه ی ظلمت شکـنش

تار ظلمت بتنیدش به تن و جاهل شد

دولت عشقش ازآیینه ی بختم تابید

برقدومش دل ویرانه ی من قابـــل شـد

سرد شد کوره ی نفسم چودل آتش بگـرفت

گوهر عشقی ازاین آتش جان حاصل شد

جرعه ای جان من ازکوثر فضـلش بچشید

زآن، دراین ملعبه ی دار فنا فاضل شد

مُهر سرداری شیطان زدر بندگـی اش

با طلوع مه شهنامی من باطل شد

گویی از بندگی آنـکس که نبرد ازدردوست

همچو ابلیس به دام هوسی داخل شد

جهد کن ای دل ازاین درگه جانان ببـری

رتبتی را که خدا بر بشرش قایل شد

غمزه ای دیگـر از اوآید اگر؛ دل بنـهد

قفسی را که صباحی به رخش منزل شد

هان! بـجز خوبی دلـبـر نشناسد الیـار

زآن زمانی که دلش بر در او سایل شد

جان مبتلا

شـکر ریزد لبانـت کـام گوشــم

کـلام شـکّـرینت مــی نیوشـم

گهی هوش از سر من مـی ربایی

گهـی مـی آوری بربام هـوشم

مرا بـر آب سقایان، چه حــاجت

مدام ازجام چشمت مِی بنوشم

ازآن جامـی که خـوردم ازلبـانت

زشادی در فـراسوی خـروشـم

چوشهد شکـّرین از غنـچه ریزد

به تـن پیـراهن ازرق بپوشـم

بریـدم بعد ازاین ازغیـر جـانـان

که دایـم با نِـی و بامِی بجوشـم

بـلای عـشق راجـان مبتــلا شــد

چوحامل شد امانـت ازسروشم

دلت الیار! اگـر بیــگانـه مـی بود

نمی گفتی امانـت نه به دوشـم

طاق ابرو

گشودی چشمه ی عشقی، به زیر طاق ابرویت

هَزارم کردی ای جانان، به باغی پرگل ازرویت

چه دلها بردی ازدامن، به عرش عرصه هستی

هـزاران دل ببستی تو، به هر تاری زگـیسـویت

جهـانی واله آمـد از، کمالاتی کـه مـی بـخشـی

چه جـانهایی بپروردی، به آب جودی از جویت

به هـر لفـظی بـرم نامت، به وجد آرد دل عالم

به کامــم شکّــر انـدازد، صــلای نام نیـکویـت

الا ای دلــبر مـه رو! دلــم پـرپـر زنـد هـر دم

کـه تـیـر ناوکی او را، به پــرواز آورد سـویـت

سعـادت یـابـد این جانـم، اگـر روزی فراآیــد

دلـم را تـا بگـــردانی، خطاب گفتی ازگـویـت

مرا این دل نمی گنجد به تن، گویا تو را خواهد

چه کردی با دلم جانا! به ریحانی زگل بویت

تو اسـماعیل جـانـم را، پـذیـرفـتی بـه قـربانی

ببردی مذبحی انـدر، منـای حلقه ی مـویت

اگر بـربـیشه ی عشقت، رسـد پـای دل الـیـار

غزالی ازغزل سازد، زجنس چشم آهـویت

در غم هجران

چه کنـد باغم هجـران تـو این بلبل جـان

کــی سـرآیـد به سرا پـرده ی غم دور زمان

دل اگر باده زجـام تـو نگیــرد؛ چـه کنـد

بی تو جانی نبرد؛ چونکه تویی چشمه ی جان

پیر هجــران شده ام؛ منـتـظرم باد صبــا

ازتــو آرد خبــری؛ یابم ازآن، بـخت جــوان

دلبرا! ایـن دلم افگار می آلوده ی توست

چون که این قامتم اندر غم تو گــشتـه کمان

خواب غفلـت بپرد از سر عـالـ م به دمت

بی تــو بـیدار نگردد دل از این خـواب گران

کرده ام نذر اگر آیــی به سـر کـوی دلم

سر به قــربانـگهت آرم؛ بِهــلم شور جـــهان

چشم دل بر لبه ی تیغ حیات آور توست

که بــرآیـی نـدهی از دم آن، بـر وِی امــان

هـان! مـبـادا به ترحّـم نگــری بردل من

بگـــذری زاین طلـب آن سـر سـودایــی آن

هرکه جان برلب جوی کرم کوی تو بـرد

می کَنــد ازتن خود، خـرقه ی چرکـین گمان

بار عشـق ار بـنـهی گُرده ی الیــار، بــرد

طاقـتـش طاق شـود گر ببـــرد فیــل دمــان

صفحه ای از حشر و نشر

چون گل آمد صحن بستان؛ محشری بر پا نمود

صور اسرافیل بلبل هم در آن غوغا نمــود

نغمه ی بلبل چو شور افکن شد اندر بــاغ گــل

چشــم عالم را به نور دلبـــری بینا نمود

عشق گل، درجان بلبــل در زمستــان هم نمرد

بلبــل اندر شاخ سنبـل راز خود افشا نمود

شد نمادی از قیــامــت رجعــت گــل در زمین

یــاد احــوال قیــامت را به دل احیــا نمود

از کتاب خلقتش، اوصفــحه ای از حشـر و نشر

با سر انگشت طبیعت، پیش رویم وانمـود

آنچه دل در باد غـفـلت داده بـود از دست خود

انــدر آیـیـن بهـــاران اینچنین پیـدا نمود

درهیــاهـوی زمـستـــان جـــهـان از دلبــــرم

این دلم را عشوه ای، چون بلبل شیدا نمود

هان! برون افتــد به محشر از پس هر پرده ای

آنچه الیار اندر این دنیا به دل اخفــا نمـود

درمان غم

برخـدا بسپــرده ام دل در دل طوفان غـــم

گر چه هردم آورد هیجا، همی گُـردان غم

کینــه ها چون برف بهمن می نشینـد بام دل

تا بسازد سینه ام را عرصه ی جـولان غــم

عمــری انــدر دام ظلمت، دربیـابـان ضــلال

سینه ام شد چون سپر، آماج هر پیکان غم

مـی دمد ابلیــس هر دم بر دل از باد هـوس

تامزیّن سـازد اندر چشم دل، ایــوان غــم

هان! بسابد جان و ایمان را بسی ابلیس دون

گـــه به سوهان هوا وگاه با سوهــان غـم

برده دندانـش فرو اندر جـگر در جـــان من

من بـرآنم تا کنم از ریشه این دنــدان غم

من به دست آرم یلی از عشـق دلبـردر دلـم

تا برون سـازد ز دل، اوهـام سرگردان غم

گر ببندی دل بدین دنیا، مشــو آســـوده از

دست بازی ها که می آرایدت شیطان غـم

گر پناه آری خدا را، می شود در ســایه اش

گوی امّیــدی بری از بازی چـوگــان غــم

عشق و ایمان و توکــل رهنمای شادی است

شادی از دل،آتشی باشدکه سوزد جان غم

گر بکــاری نیکی اندر مزرع اخلاص و عشق

حاصل آید مر تو را سـرمایه از درمـان غم

کس گشاید برگی از دیوان الیــــار ار کنون

می زدایـد از دلش، برگ و بر دیـوان غـم

کوچه گرد عشق

مــی به جام وجــام مــی در دست بادا

جمـــــلـه مشتـاقـان عالم، مست بادا

یار من تردست عشق است ار به عالم

دل اسیـــر حقّــــه ی تــردسـت بادا

ماهــی حیـــرانـم انــــدر آب عــالم

صیــد جان را موی دلبـــر شست بادا

رفعــت آرد بـر دل وجان، شهد ساقی

هرکه جـز آن را بنوشـد؛ پسـت بادا

مـانع آمــــد در ره عشـــقـم، هـواهـا

ز این موانــع، جــان ما را جـست بادا

نیست شـــد انــدر جهان، اوهام باطل

عشق یـار انـدر دل و جان، هست بادا

کوچــه گَرد عشــق شد الیـــار عاشق

نـی به رویش کوچه ای، بن بست بادا

تاب مهر

زخوناب دلــــم پر کرده جــامش را شقـایق

از آن روزی که چشمم را گشودی بر حقایق

دلــم افتــــاده ی درد است و درمانــی ندارد

طبیبی باید این دل را؛ طبیبی چون تو حـاذق

چکاندی ژاله از عشقت چـو بر دامـــان جانم

دریـــدم جامه ی زهد و شدم میخـــانه لایق

به تابی از جم مهرت چو شبنــم بر شـدم من

به بـام هستـی آمد جـان؛ شدم خــان خلایق

به اعلــی بردی از اسفل مرا با جـرعـه ای مِی

به زیــب کسوت عشقـــت شدم انسان فایق

بسی بایـد به پشـت اندازد عاشق سـدّ خاران

که تا بر جذبه ی عشقش، نباشد چیزی عایق

مرا محــراب خـون باید که بر پیشــانی خلق

زدش مُهر شرافت را ز رنــگ خون عــاشق

تو هم با کشتی خون می رسی بر کوی جانان

دهی الیـــار! اگر بر خنجــرش دست موافق

جام عبرت

تا کــی به بند عشــــرت و چند عشیـرتی

چشــمی گشـــا به کار جهان از بصیـرتی

در دور روزگـــــار به پنـدار خود مپیــــچ

بگشــــا دریچــــه ای به جهـان حقیقتی

عمری به کار خود شده ای غافــل از خدا

بیهـــوده برده ای زفلک، طـرح حیــلتی

نگشاید این فلک گرهی را که خود ببست

هرگز مکن به غمزه ی چشمش، عنایتی

آخر ستاند آنچه به دستــت سپـرده است

بی پرده گویمت؛ به چـه خــواریّ و ذلّتی

آراید این عروس جهــان چهــره های خود

بر دام خود کشــد به چه نـازیّ و غیرتی

ای دل زبـی وفــــایی دنیـــا و عشـــوه اش

جـــان بر حـذر بـدار و ببـر جام عبرتی

آلوده شـد هر آنکــــه به سیم و زر جــهان

آویـــزد از خیــام دلش، زیـــب وزینتی

آخر رود زچهـــره ی جان، جلـوه هــای زر

بر خـــود نیابد از زر و زورش حــمایتی

چون سر رسد به دور زمان لحظه های عمر

گویـی ببـر ز نیـکی از آن گنـــج قیمتی

گر گرد حق بــگردی و آری دلـی به دست

جــاری شود ز سـوی خدا، آب رحــمتی

برسـوی حـــق گرای وکســان را گلــی ببر

تا یابــی از خـزانـه ی حـق، باغ و جنّتـی

برقـی زند جهـان و نبـاشـد بجـــز کــــهی

هرگـز مکــــن به خاطـر کاهی، جنایتی

بیچــاره شـد هر آنکه نیـامــد به کـوی پند

روزی کشد ز کرده ی خود، بس خجالتی

الیار! اگر چه کلـک خود آغشته ا ی به پنـد

بس باشـد عا قــــلان جهــان را اشارتی

ساز عمل

هرکه اندر زندگی چون گل تبسّــم کرده است

رد غم را از دل اندر این جهان گم کرده است

نـام وجاهــی خوش بیابــد در جهـــان وآخرت

هر که در راه خدا خدمت به مردم کرده است

جاودان گردد هــمـی در خیل مه رویــان عشق

هر که بـا ساز عمل، حـــق را ترنّم کرده است

یـا رب این دل را مـراد از رتبـت عشقـــت بده

عمـــری اندر مکتب مهـرت تعلّم کرده است

هر گلستـــــانی مزیّـن با فــروغ روی تــوست

بلبـــل جانم تو را در گــل تجسّم کرده است

مهرت آرد بر دلم ایـمان و عشقـــی بـی بدیـل

گه فراقـــت خاطرم را در تأ لّـــم کرده است

بـرزبـان نایدگهــی حرف دل اندر قــاب لفــظ

دل هــــم آن را با زبـان نِی تکلّـم کرده است

چون شنید الیــار ازاین نی درد مظلومان؛ از آن

دامـن حـق را گرفتـه است وتظلّم کرده است

خدا آمد

شبـی انــدر سرمـستی مـرا بر جــان ندا آمد

که ای دلداده! دل واکن؛ خدا آمد خدا آمد

دری از آسمـان وا شد دلم سجاده بر جان شد

مرا جانی دگر گویی، به سوی تن فرا آمد

زمیــن وآسمــان گویی به آنـی طور سینا شد

چو جان در وادی ایمان، به برقی مبتلا آمد

مرا عین الیقین آمـد؛ دلم نورانــی از نــورش

بسان قلب پیغمبر، چـو از غــار حــرا آمد

عـروس عشق جانان چون، مزیّن شد به غمّــازی

مرا این سینه بر رویش، چو طاق سرسرا آمد

تو را الیــــار! اگـر توفیق قـربانی به دست آیـــد

سر سودائی ات بینی به کویش جان فدا، آمد

جام اجل

روزی که من زجهان جان بدر برم

جان می دهم به خدا؛ تا که جان خرم

جام اجل چو به سر بر کشم در آن

بینم عیــــان؛ که چه با خود همــــی برم

چون تیغ مــرگ درد پرده ی جهان

شیرین! دمی که از این پرده بگــذرم

روحـــم رود به ابد بر دیــــار خلد

مانـد به زیر زمیـــن جسم پیــــکرم

از نیکــی ار ببرم جامه ز این جهـان

آنجـــا خدا بنـــهد تـــاج بر ســــرم

مرگــــم بـود درِ آغـــاز زنـدگــی

بیچاره من! کـه چـــرا غافـــل از درم

الیـار! اگر که دلت بند رحمت است

کن جامــه ای به تن از بقچـه ی کرم

من آمدم

بر عرصه ی شعر و ادب از ترکمانچای آمـــدم

از پــا فتـــادم بارها؛ تــا بر سر پـــای آمــــدم

جوشـد هنر را چشمه ها، ازقلــب آذربـــایجان

من ازسر یک چشمه ای بر سان دریای آمـــدم

درملک کلک شهریار ازخـــاک پا کش زاده ام

گوید دلم بر گلشنش، الحق که بر جــای آمـدم

شاگردم اندر کوی او؛ از شعــر جویـــم بوی او

هرگز نگویم من براو، هم پای و همتــای آمـدم

من کی نهم پای سخن، بر جــای پای کلــک او

از شعر او در دفترم، این سان به غوغای آمـدم

برشهریاران شهـره بود این شهریار ملـــک دل

در فرقتش بر ملک دل، با سوز و ای وای آمـدم

های است وهوی اندر جهان؛ ازمدّعی درهرزمان

من بر جهانی اینچنین، بــی هوی و بی های آمدم

شعــری روان از دفتــرم، جاری شود برلوح دل

دل را به وجد آرد از آن؛ با نغمـه ی نای آمــدم

گر یاوه بافد مدّعـی؛ تا گــردش آرد مشتـــری

بر جنـگ حـرافان کنون، با نیزه ی رای آمـــدم

من گر چه الیــــارم ولی یـاری نمودم دست حق

چون طوطی از هند سخن، شیر و شکرخای آمدم

ماه پنهان

پشت ابر زلـف خود، تا کی خـــزی ای نازنین

ماهت ار پنهان کنی؛ جان می گزی ای نازنین

کاکلت آتش به جان خیــــل مشتـــاقان زنــد

شاهــی خـوبان عالــــم را سـزی ای نازنیــن

هر شب انــدر خوابـــم آیی، بارخ ماه تمــــام

گـاه بیـــداری چـــرا نابــــارزی ای نازنیـن

تا دم عیســـائی ات، جانی دگـــر بخشد مــرا

گرنــه روزی! لحظه ای بامن بزی ای نازنیــن

بر تبستـــان عطــش انــــدر دل آ شفتـــگان

سیـــل بارانـیّ و چــون رود دزی ای نازنیــن

خوش بود پیکان عشقت گر مکد خون از دلم

در کمـــان خود نشــان، تیر گزی ای نازنیـن

گر چه خام آمد به سویت، عاشقی الیـــار نـام

کوره ی عشقت ببــر؛ تاجان پزی ای نازنیــن

برگزیدهٔ دل

قسم به صبح صداقت که صادقی تو هنــوز

مرا در این یم عــالم، چو قایـقی تو هنـــوز

نبستـه ای به میان، تیــغ نـاروای ستــــــم

به رحمت از دل و جـانم، موافقــی تو هنـوز

جفای عشق تورا، دل زعمق جـــان بخــرد

یقین من بشد آخر؛ خود عــاشقی تو هنــوز

بســـی قضــا ببــرد دست من به بـرق بـلا

به سیـــم بـرق بـلا هم، چو عایقی تو هنوز

به لکـــنتی نتوانـد دلــــم سخـــن بدمــد

به جای دل، چه غم آخر؛ که ناطقی تو هنوز

تـو روح عشق دمیـــدی به جـان بی نفسم

خوشـا! بـه عالم عرفان که خالقــی تو هنوز

تو اندر این صف خوبـان ز سابقون شده ای

به خـــرقه و دم جــانـانـه، سابقـــی توهنوز

زدلبــران دو عالـم، تو را گزیـــده دلــــم

چــرا که در دل الیـــار، فایقـــی تـــو هنوز

سودائی نگاه

بـــر منظری از چشم دل سیمـای ماه آمـــد شبی

آبـــادی میخـــانه را، فرمـــان شــاه آمد شبی

در کنجی از زندان تن، دل چون گلی پژمرده بود

زآن، در دل میخانه هم، از خمــره آه آمد شبی

انـــدر زنخدانش چهی، سر چشمه ی میخانـه بود

آب حیاتی بر دلم، زآن قعـــر چـــاه آمد شبی

سیمای نور افشــان او، طومــــار شب را بردریــد

ظلمت سرای جان من، همچون پگـاه آمد شبی

دل در فراقش غافل وعصیانگــری بیگـــــانه بود

از آن خم ابـــروی او، دل سر به راه آمـد شبی

برگــــاه نخچیــر دلــم، آمـد خدنگـــی زد بر او

براین شکارش عالمی، با جان گـــواه آمد شبی

من غرق گرداب گنــه بودم گرفت او دست جان

شستم به آب عشق خود، جان بی گناه آمد شبی

سودائـی آمـد سر تو را، الیــــار! ازآن پیمانه اش

هر آنچه آمد برسرت، ازیک نگـاه آمــد شبی

باران

زخمــه ی زیبــای باران، می نوازد تار دل

گوهر افشاند فلک، با آن سرگلــــزار دل

بـاز بـاران، سـاز باران می رســد از آسمــان

تا بپاشـــد شهــد شادی بر ســر مــه پار دل

هر دم از باران کشاند رخت، گل بر گلستان

کاکلــش افشــان کند تا بر گشــایـد کار دل

بلبــلان با ســاز بــاران می سرایند عاشقــی

پر گشایـد سوی بستان، بهر گلـــها، سار دل

رشته پیـــوند خاک وآسمـان است این گـهر

بــرق شبگیـــر آورد بر پــرده ی ایــوار دل

وه! چــه زیبـایی توباران! می نوازی هر دری

سهــم هـر دل را زشادی می نهـی بـر دار دل

مرهمــی از رنـــگ عشق و رونق باغ امیـــد

می نهــی با دست مهــرت بر سر افگـــار دل

گـل می آرایــیّ و بستان پروری با آب جان

مـی دوانــی خـون به رگـهــای درون نـار دل

تــا به دست آری دلـــم را از دل آوار غـــم

می گشــایـی روزنـــی از عشــق، در آوار دل

جامه ای از سبزه دوزی بر تن خـــاک سیــه

همچو سوزن می کنی از ریشه در من خار دل

بستــر عشــق آوری انـدر طبیعــت تا از آن

روشنـــایی آوری بـر دیــده ی بیــمـــار دل

اشـــک شوق آسمــانی؛ می دمی اندر زمیـن

تا که گـــــــل کارد به راه جلوه ی دیدار دل

همــچو پیکانـــی؛ زبالا می شکـافی فـرق سر

هرکه را دارد به سـر اندیشــــه ی پیکـار دل

زیــر باران می رود الیـار اگر خواهـــد از او

شویـد انـــدر جـان، غبار شیشه ی غم بار دل

حیدر کرار علی

دلــربـــای جــنّ و انس و مــاه و کیوانــی، علی!

آیت الــرّحمــان بی همتای کیهــانی، علی!

تا ابد این کــــاخ هستــی را که خالق نقش بست

زینـت بــام و در و دیــوار و ایــوانی، علی!

شیـــدی انــــدر جـام دل؛ شیـدای رب العالمین

رحمتــــی از جــانب پیـدای پنهــانی، علی!

چشمـه ای بر نهر جــــود و قلّـه ای بهــر صعـود

ای عجب! در هردو عالم تاج انسـانی، علی!

طعــم عشقـــی در جهـان، بر کام دلهـــای ملول

مرهمـی بر زخـم دلها؛ جمله درمـانی، علی!

در شب غمبــار مسکینــان، چراغـــی تابنــــاک

اشک چین چشمه ی چشــم یتیمانی، علی!

کوزه ی زالی به دوش ار می کشی در یک طرف

سوی دیگـــر صفدر صفهای دیوانـی، علی!

بت تراش از سنگ ظلمت شد بشر را خصم دون

ازهمین رو، دشمن دیرین شیطانی، علی!

سـر فراز از آزمــون حـق وسرشـــار ازخلــوص

بهــر حق در بندگی هم، مرد میدانی، علی!

قصه ها بشنیــده گوشـم از یــم ایمــــان و دین

سهم چشمم را عجب، تصویر ایمانی، علی!

در تواضـــع، مردمــان را مُهر عشقــی بر جبیـن

مر شهان را در جهان، الحق که سلطانی، علی !

حیــدری بر قلب دشمـن؛ صف مکــرّر مـی دری

گـــرچه در بحرخطر، آماج پیکانی، علی!

بستــه ای چـون عهد خدمت بر خلایــق با خــدا

تا ابــد با خون خــود، برپای پیمانی، علی!

بلبل طبــــعم به پـــرواز آمــد انــدر کـــوی تو

چون که بر هر بلبلی، بــاغ وگلستانی، علی!

کلــک الیــــار آورد یــک قطره از اوصـــاف تو

حالیــا در باب حکمت، بحــر عـمّانی، علی!

در آرزوی شهر فضیلت

یک شب دلــم هوای شهــر فضیـــلت افتاد

درد زمــانه را او، در فکر حیــلـت افتاد

گشتـــم منــادی حق در شهر شب پرستان

آیینــه ی دلـم را میخـانه خلـــوت افتاد

دادم پیـــام رحــــــمت، در شــــرح آرزوهـــا

تبلیـغ عشــق و مستی در چــرخ مــدت افتاد

هر کاو که زر به دست و زوری به بـازوان داشت

چاقوی حرص و زورش برسنگ حــدّت افتاد

انصاف و دلگشــــادی هرروزه رنگ خود باخت

بازار کـم فــروشـی در رنــگ شــــدت افتاد

چشمــــان شب ستایان، حتــی ســران دانـــش

چون طالبــــان دنیـــا بر زرق ثـــروت افتاد

جمعـــــی منادی دین، قومــی مریــد جاهــــل

بی بهـــره از حقیـقت در چنـگ غفـلت افتـاد

شیخــــی که می شمردش شب سکـه ی عبادت

از طــوق حـق در آمـد دربنـد شهـرت افتـاد

پود ریـــا و تــار زهــــدی به تــــــن تنیــــده

با ایـنچنیـن قبــایی در دام شهـــوت افتــــاد

این مردمــــان خــــاطـــــی بیننــدگـان کورند

هر کس بگونه ای شد و اندر ضـــلالـت افتاد

فریاد بی جوابـــــم درصخـره ها فرو خـــفـــت

نامــد کسـی به سویــم جانـم به فکرت افتاد

هر کــس به طعنه می گفت ناید تورا خریـــدار

بیهـــوده جـان و رویـت در گَرد زحمت افتاد

کمتـر کسی نیالــود منــقار جان به مـــردار

پس در شمــــار خوبــان توصیف قلّـت افتاد

آمـــد سـروش غیبی در گــوش جـان من گفت

کـــار جهــان از اول اینــگونه عـــادت افتـاد

آلـــوده گر نــگشتی در این فضــای مسمــــوم

آســوده شو که جــانت در آب رحمت افتـاد

روزی رســـد به انسان این جامـــه ی سعــادت

روزی کــه آرزویــت در جــام رویـت افتــاد

الیــــــــار اگـــر برآنـی کـاین آرزو ببــــــارد

جهدی کن از دل وجان شاید که نصرت افتاد

منجی عالم

جان بر افشــانم نگارا ! پیش پایت گـر بیایی

تا بود کــاین مشکل از تاریخ انسان برگشایی

کهنـه زخمـی دارد اندر دل ز بیـداد و تبـاهی

مرهمی ازدرد عشقت! تا دلـش درمـان نمایی

هر شبی در حسرت ماه جمالت، جـان بسوزد

منتظر! تا کی بر آیی؛ پشت ابــری؛ هرکجایی

پایدت چشمــان جانم در دل چشم انتظـاران

در دل هر رهـــروی یا هـر یتیــم و بی نوایی

درد ظلمت را تو نوری؛ ناجی صاحب شعوری

هر که ای؛ عیسی و موسی یا که مهدیّ هدایی

کعبه ی عشـقی و خیل حق پرستان عاشـق تو

تا به کـی باید سزد معشوق و عاشق را جدایی

وارثـی بر صـالحان و جلوه ای از طـــور سینا

زینـــت زنّــــاری و آوایی از غـــار حـــرایی

بیرق عشق و عـدالت سر برافـرازد به دوشت

ناخــدایـی در یــم عشــق و علــمدارخـدایی

در تب بیمــاری جهل وستم می سوزد عــالم

بار الهــــا! دست درمــان از طبیبــیّ ودوایی!

آرزویـی این چنین انــدر دل الیـــار گل کرد

در رکـــابت جان ببازد بهر حق گـردد فدایی

دل و دلدار

یـــارم به دور مــاهش ازنور هالــه دارد

برگـــونه و لبـــانش میـراث لاله دارد

شهدی زعشق رویش می آورد به سویم

دستی صــراحی می، دستــی پیاله دارد

برگرد کـــوی روی دلبر چنان بگـــردد

مرغ دلـم درآنجا گـویا که فـــاله دارد

دل مانده کـــوی جانان در انتظار مهری

باشد که غمزه ای را بر وی حواله دارد

برآن چَهِ زنخــدان نالـــد دلم ز دردی

همچون علی جهانی، بر چاه نـالـه دارد

گوید سخن فراوان از عشق لایـــزالش

این رشته ی کـلامش گویا اطالـه دارد

حسی به دستم آمد چون آدم نخستین

می مالـد او گلم را، در دست مـاله دارد

هر پرچمی برآیـد از عشق بی دریغش

جـان من انــــدرونش از دل کـلاله دارد

جان خود ار بخواهد سازد شبی می آلود

باید بشویـــد از دل، هر کس زباله دارد

هر گل به باغ وبستان دارد نشان جانان

الیــــار از او گلی را در دل سلالــه دارد

اندیشهٔ گل

انـــدیشه ی گـــل در دل من بـــار نهاده

مهری به دل از گلشن دلدار نهـاده

از نغمـــه ی دلـــزای می آلــوده ی دلبر

انگشــت تعجب به لـبش تار نهاده

خشکــــانده درونــم علـف هـرز شقاوت

آتش به دل هـر چه بود خـار نهاده

در محفــــل انسـش زتجلـــای معــــانی

انــدیشه ی نو بر کف حضـار نهاده

زاین فکرت نیکو که عمل زاده ی آن بود

تاجــی به ســرم از زر ایثــار نهاده

جــانم که در آوردگــه ظلمت ونور است

انــگشت نشان بـر خط پیکار نهاده

در جــــام وجـــودم بنهــاد او زر حکمت

چون دانـه ی لعلی که دل نار نهاده

آلــــوده عشقـش نبرد جــامــه ی بهبود

این مـی به ابــد در دل بیمـار نهاده

تـا بنگــــرد از اوج معـــانی دل الیـــــار

عشـقش سر او را به سـر دار نهاده

جلوه دلدار

هیــبت گــل شکنـــد گــر مه تابان تو بیند

دلـش از کف برود چون سر و سامان تو بیند

رونق از گلـــکده افتــد برود جلوه ی نازش

بلبـل ار هم قــدری رونــق بستـــان تو بیند

لب حســرت بگـزد بلبـل سرگشته ی جانم

گــر وی آن صورت محبوبه به دامان تو بیند

بشکنــد هرچه نمــکدان بود انـدر دل عالم

روزی ار جــان، نمــک ناب نمکـدان تو بیند

می رود دل زدلــم در پی پیمــانه ی عشقت

آتـــشی گر به خـود از آتــش ایمان تو بیند

نـم امّیــــد تـراود به دلـــم از در شــوقـت

گـر نشــــانی زگـــل انـــدر مه آبان تو بیند

قطـــره بالد به خود انـدر گذر از ابر کبودی

گــر خـودش را گهـری از کف عمان تو بیند

خسته جــانی نشــود منتــظر بستـر مرگش

شیشه ای پر اگــر از شربــت درمـان تو بیند

دست خود کس نبرد بر در دونان به گدایی

قـرص نـان خود اگــــر در طبـق نان تو بیند

بر ســر خـاک تشکر نهـد از شوق، جبینش

هر که خود را به حقیقت به سر خوان تو بیند

چشم جان را به در آرم اگر ازروی غرورش

جـــان خــودرا به ترازو قــدر جــان تو بیند

پای خـــون نامه نگــارد دل الیـــار اگـر او

ردّی از جــان خـود انـــدر سر پیمان تو بیند

یار دل

خــواهــم سفــر بکنـم بر دیار دل

تاگوشـــه ای بنشینــم به کـار دل

عمری زفرقت یار از ســـرای جان

گوشــی شـــدم به در آه و زار دل

طــرحی بریزم از ایمان و مهـر یار

بسپـــارمش ز دلـــم اختیـــار دل

عمـری نشسته به رویش غبار کین

می روبمش به عطوفت غبـــار دل

مـاری خزیـده بـه دل از در هـوس

رامش کنـــم به دم گلعــــذار دل

بــاد ار بیــاورد از دلبـــرم نشــان

عمـری مرا بشـود غمگســــار دل

پرگـل شود دل و جان از گـلاب او

بـر شــاخ جـان بنشیند هَــزار دل

جاری شود به رگـم مـایه ی حیات

از خـون بستـه، درون انــــــار دل

شهــدی ستــانم از آن جام مهر او

جــاری شود ز وجودم خمـــار دل

گیــرم چراغ معـارف زدست عشق

روشـن کنم به ضمیـرم وقـــار دل

با نـوک سوزن عـرفـــان و اشتیاق

بیرون کنم ز دل از ریشه خـار دل

گــر نغمــه آورد از دل هَزار جـان

انگشت زخمه در آرم به تـــار دل

تا ریـزم از گــل شوقم به پـای یار

پر می کنم من از آن، کوله بار دل

محصـور اگـر شدم از بند عشـق او

آزاده من! که شکستـم حصـار دل

صیقل نگردد اگر دل به آب عشق

دلبــر نیــاوردش در شمــــار دل

آراید این دل الیـــار، اشــک شوق

سازد چو تخت مرصع به یـــار دل

زادهٔ حیدر

می رســد در شب اندیشــه به فریاد جهـان

نور چشـــمی که بود ســـرور آزاد جهــان

زاده ی فـــاطمه و حیــــدر کــــرار، حسین

در شبـی درس شهـادت بدهـد یاد جهــان

عرضــه دارد به جهـــان گــوهر عشق ازلی

آنچه شهمـایه شد انــدر شب ایجـاد جهان

قامتش سر به فلک ساید از اندیشه ی عشق

او در انــدیشه بــود ذروه ی اوتــاد جهان

چــون وجــودش زکرامت بود آیینه ی مهر

جــان او خالــی از آن هیمنــه ی باد جهان

گــوی عشق از دل دریــای علــی درکف او

از همین است که شد شهره ی فرزاد جهان

کـرده حیرانـم از این شیوه ی جانبازی خود

کاو به تعلیـــم شهــادت بود استاد جهان

او چنــان شکّـــر حلــوای شهــادت بچشید

گـوئی آمــد به کفش از کــف قنـاد جهان

او زدود از رخ دیــن لکــه ی تزویــر و ریـا

خــوش نیامد به مــذاق گَـوِ بیـــداد جهان

ناف ظلمـــت بدریـد او به دم خنجـــر خون

تا کــه ترسیــم کنـد چهره ی آبـاد جهان

جــام تقوی به کف و در سرش اندیشه ی نو

بر لبش جاری از آن چشمه ی اَوراد جهان

جـان خـود بر دل طــوفان دیــانت بسپـرد

تا به غــرقاب جهـــالت برســد داد جهان

گــرد غــم گر چه غروبش سر عالم بنشاند

تابنـــاک از شرفـش این دل ناشــاد جهان

گشتــه حیــران قلـم اندر کف الیـــار کنون

چــون کند وصــف کرامات شـه راد جهان

تجلی جانان

مـرا دردی گـران بر جـــان زنـــاز دلبــــر آمد

به محــراب دلـــم مهرش چو ماهــی انور آمد

چه داد امشب به دل جانان، چنین خوابم برآشفت

که ســودایی ســرم گویا ز راهـی دیگـــر آمد

چکـــانید از مــی نـــابی دلــم را صیقـــلی داد

مـــس جـانـم به اکسیـــر دلاویـــزش زر آمد

بــدادم قـرب و قــدری زآن شــراب آسمانی

گشـــودم چشمــه ای بردل مدامش عنبـر آمد

مرا دیگـــر چه حــاجت بر تمنّـایــی ز اغیـــار

چرا کانــدر قیاسش غیــر جــانــان اصغر آمد

به هـر جا بنـگرم اندر نگاهــــم جلوه ی اوســت

به ســـاز تـار مویـش جان برفت و بی سر آمد

دلــم را در خیـــام جلــوه هــای مـــاه رویـــش

شن کــویش به هر گامی به پا چون گوهـرآمد

ندیـــدم گلشنــــی را بهتــر از گلـزار جـانـان

مــرا تا منــزل جـانـان هَـزارش رهبــر آمـد

طواف دل کنید از جان به طــوق عشــق ورزی

که دل را دل به کــوی کعبـه ی دلبر در آمد

نیابـــد ره به گلـــزاری ز بستـــان دو عـــالـم

کسی کـاو بر حریـم دل به گرز و خنجر آمد

طــلاقش میـــدهـد روزی به چوب بی وفــایی

هر آن کاو را زر دنیـا به دل چون شوهر آمد

به بازار هوس جانم ز هر ســو در خطــــر بود

مـرا دل رحمی جـانـان درآنجــا سنــگر آمد

به تصـدیق آوری دل را تو الیــــار! ار بــــدانی

که عشقش کشتی جان را به طوفان لنگر آمد

کاخ بهاران

درهیاهوی خزان من مویه ی گــل دیده ام

گــرد غــم را بر رخ زیبـای بلبـل دیده ام

گر فلــک دستــار رحمت را ببندد بر سرم

دانه ی امّیـــد در سیمـــای سنبـل دیده ام

آسمـــان طــرفی نبنـــدد ازره غارتــگری

بند ناف ظلـــم را من تا ابــد شـل دیده ام

گر چه دی را بر گلستــان آورد پاییــز غم

من هم آن را تا بهار گل نشان پل دیده ام

من بهــار عشق و ایمــان را در این دار جفا

در علی آن تک سوار و شاه دلدل دیده ام

گرچه پاییز از خزان می گسترد خوان ستم

پیکـــر ظلم و ستـم را پای در زل دیده ام

گـر چه در ظـاهـر ستم پا شد به دنیا بذرخود

درنهـــایت ظالمـــان را آسمـــان جل دیده ام

کـن حفـاظت از گــل امّیـــد انـــدر سینه ات

دشمــن گــل را در این دنیا بسی خل دیده ام

بــردر کـاخ بهــاران خیمــه زن الیـــار! تو

چون زمستان را به شوکت، گَرد کاکل دیده ام

در سایه‌سار گیسوی یار

ار شبیخـــون آورد سیلاب غم بر جان من

گسترد گر سایه ی خود بردل ویران من

من دلـــم را با امیـد و عشق، فولادین کنم

آفتـــاب آیــد درونـــم از دم جانان من

کج نگردانم رهـــم را از ره بــی نقص یار

تا بتــابـانـد مدامــم بـر سر از ایمان من

گـر پنــاه آرد دلم بر سایه ی گیســوی او

آورد از باغ رأفت، رحمتــی بر خوان من

ای خدا سودائی ام کن تا به درگاهت مدام

از سر عشقـت بنالـد جان سـرگردان من

من نمی خواهـم خدایا تا ز تیغت جان برم

دادن سـر بـر دم تیـغت بـود پیمـان من

روزنــی بر من گشــای از آفتاب مهر خود

تا پس پیدا ی من روشـن کـند پنهان من

رعد غــرّانی بتـــازان تا که بیــــدارم کند

آتش برقـی زشوقت وا کنـد چشمان من

ابری از باران رحمــت در فضایم می دوان

تا بهــاری گـردد از نـو تاب تابستان من

شوری اندر شعـــر الیـار افکن از باغ کـرم

تا گل افشان گردد از اکرام تو دیوان من

یا رب

یـارب درونـی عطا کن به از برون

کــایـــد بــرون مرا رنــــگی از درون

باطــن به صـــدق بیــارایم و صفـا

کــــردار خود بــکنم عــاری از فسون

در گــردباد غبــارین نفــس و دل

در عشـــق خود بچشـان باده ی جنون

در چـاهســـار تـــردد میــفکنــم

ده رتبتــــی به مــن از آسمــان فزون

کــاری مکن که دراین دام احتیاج

دستــی بــرم بـــه تمنــا ز مــرد دون

درگیـرودار جهــانی چنیـن فسون

مـا را رهـا کــن از این قید چند و چون

شکرت کنم که خدا! داده ای به ما

عمـــری به عزّت و انعــــام گونه گون

الیــــار را به حقیقـــت دچــار کن

تا پای حــق چکــدش قطره های خون

صبح رحمت

رقـــص پروانه ی دل از گــل گلـزار تو بود

نغمه ی ساز من از صوت گهـــر بار تو بود

جلـوه هـایـی که ببرد از کـف دل هوش مرا

این همه پرتـوی از صـــورت مه پار تو بود

دل غفلـت زده بیــدار شــد از خــواب، مرا

چشــم بیــدار دلــم از دل بیـدار تـــو بود

شربـت جـــان مـن از نحـــل ارادت برسید

شهــد کــام دو جهــان از شکر کار تو بود

باغ تقدیـــر مــرا، صــوت دل آرام گـرفت

صــوت دلبـــر همه از چلچله و سار تو بود

هرکه آمد به جهان لوح دل از دست تو برد

دور امضــای وجـود از سر پرگـــار تو بود

صبح رحمــت بــدمــد تا ابـــدیــت همه را

تــابــش نـور دل از روزن اسحـــار تو بود

دار فرمـــان تو را ســر بسپـــردم عجبـــا!

کاین سر افرازی جان از سر آن دار تو بود

خوش برآمــد غــزلی از دل الیــــار کنـون

دانـــد ایـن هـم کـرمی ازدر دربـار تو بود

نازنین

عشوه ها بر دل نمــودی نازنین

آخــر از دستــم ربـــودی نــازنین

خواب دوشینم بسی برهم زدی

خود در این طوفان غنــودی نازنین

از گــرانجــانی بــدر بردی مرا

در به رویـــم برگشـــودی نازنیـن

چون نهادم پا بـراین دروازه ات

نغمــه ای دیگــــر سرودی نازنین

دل گرفتـی، جانی از نو دادی ام

ای عجب! چون کان جـودی نازنین

دیدمت اندر کــرامت بی رقیب

چشمـــه ی جــانیّ و رودی نازنین

جانـــم ار نقصان بیابد در رهت

وه چه غـم دیگـر! تو سودی نازنین

بودِ عالم، نور و شورش زآن تو

روشنــــای هـــر وجــودی نازنین

تیر عشقت همچنان در دل بدار

بِـه که صیـــادم تـو بـــودی نازنین

خواهـد این الیـــارخونین بال تا

پیشـــت آرد جــان بزودی نازنین

آزادی

نـــام آزادی مــرا بار دگــر جان می دهد

شـــور آزادی به را هـم نور ایمـــان می دهد

خفتگان اندر خیــــال عافیت باشند و جان

دیو شب ازخوان غفلت بهرشـان نان می دهد

گوهــر آزادی اندر لجّـــه ی دریای خون

باشد این غواص جانم تن به طوفــان می دهد

هان نگردد این گهر با شب پرستان سازگار

هدیه ای باشد خدا کـان را به مردان می دهد

تا بدست آرم من آن را، جانفشـانی می کنم

درســی از آزادگــی آیـات قـــرآن می دهد

از حسینـم باشد این ره، ســـرور آزادگان

کاو در این بحر خطر سر را به قربان می دهد

من نیاسایـــم به رنج مردمـان انـدر جهان

بهر این، وجـدان مرا پیوسته فرمان می دهد

از درون نـورانـی عشقــم ولی بیـــزارم از

آنچه برخـورد جهان اولاد شیطــان می دهد

گردن من نی سزاوار کمنـــد ظلمت است

مرد حق گردن فقط بر بند رحمــان می دهد

من چو خورشیدم به تعقیب شب ظلمـانی ام

تا که برچینم بساطش وآنچه دامان می دهد

بسته الیـــار از دلــش عهـدی سرآزادگی

بر نمی تابــد ستم را سر به پیمــان می دهد

نرگس غماز

فصل گـــل آغاز شد

چشـم دلـم با زشد

هر گل وگلچهره ای

مخــزنی از راز شد

نغمــه ی بـــاد وزان

بردل من ســاز شد

یـار من از ره رسیــد

نرگــس غماز شـد

جـــان من از شوق او

در پــــی پـرواز شد

نــــای دل از روی او

چشمــه ی آواز شـد

مرغ دلـــم پرگرفت

بـــر زَبَـــر بــاز شد

بحر جمــــالش فزود

اردک جــان غاز شد

شور وی عالم گرفت

روضه ی دلبـــاز شد

مـردم چشمـــــان او

چون لـب دمساز شد

عشوه ی اودرجهــان

دلبــر تک تـــاز شد

هر قدمـش عاشـــقی

کشتـه ی این ناز شد

کلک من انـــدر کفم

مست سرانـــداز شد

شعر تو الیـــار از آن

بر خــط ایجـــاز شد

در کمند یار

دل به تو دادم از جهان، بار نبستم ازجهان

نام تو جان من گرفت، دل بشکستـم ازجهان

شربتـی از شرنـگ او، خوردم ودر به در شدم

این همه بی وفائی اش، دیدم وخستم ازجهان

در چمن خیـال من، ماه تو جلوه گــر بشد

گوهر عشق و مهر خود، داد به دستم ازجهان

نور جمــال روشنت، روزن جان من گشود

چشم تو را بـدیـدم و دیــده ببـستـم ازجهان

این دلم از اشــارتی، سر بنهــد به پای تو

تا که تو را یقین شود، دل بگسستــم ازجهان

دست مرا بگیر و از، دامن خود جدا مکن

تشنه ی روشنـائی ام، دل زده هستم ازجهان

گردلم از کمند تو، جان بدر آورد دمــی

لایق جــام جان نیم، پستـم و پَستــم ازجهان

تا دل الیــار شنید از لب جان رضــای تو

گفت چه غم دگر مرا، زاین که برستم ازجهان

خیال ابدی

چشم دل برگل آن دلبر گلپــــوش افتاد

و از ســرش از سر دلباختــگی هـوش افتاد

جانم اندر قدح غمزه ی جــانـــانه بتافت

انــدرون از تــب وتـاب طلبش جوش افتاد

رفـت و سـر بـر قدم دلبــــر عیار نهـــاد

بوی جانان به مشامش زد و مــدهوش افتاد

ناگهان پرده برانداخت و رفت از بــر دل

دل دگــر بـاره به فکــر طلــب روش افتاد

تا دهد سر دم تیغش پی دلبــــر بگرفت

این خیال ابــدی بر ســر جــان دوش افتاد

هرگلی را به رهش دید سراغش بگـرفت

نا گــه از هاتف غیبش خبــری گوش افتاد

« عکس اورا به دل از چهره ی خوبان ببرد

هر که کاو را هوس شهد و می و نوش افتاد»

خوبی جان وصفا چون به پسرخوانده بدید

مهـــر جـانـان، دل رستـم ز سیاووش افتاد

ره نبرد از زر دنیا در میخـــانه ی دوست

هر که در دام طمع چون تله ی مـوش افتاد

هرکه الیـــار! سرانـــدرره جـانـان بدهـد

اوسبـکبــار بود، چونــکه سر از دوش افتاد

سربدار یار

دلـــم به تیــر ناوک جــانان دچـارآمد

به یک کرشمه گل انــدر دلم بهارآمد

صبا زطرّه ی دلبر کمند جان بگشـــود

زتار زلف وی انــدر دلــم سه تار آمد

ز سوز نغمه ی جانسوز گیسوان اکنون

دل رمیده ی سنگیـن دلان به زار آمد

نشاط بزم مِی آورد و شـور جان افزود

به ساغری دل خشکیده ام به بار آمد

دهیــد مژده به یــاران که دل بیارایند

که بوی مقـــدم آن ماه گلعـــذار آمد

ز تیغ صحبت دلبر چو لب گشود انگار

به گردنم دو لــب تیغ ذوالفقـــار آمد

رهد ز تابــش دوزخ به دور چـرخ قضا

هر آنکه بر سر او سایه ی نگــار آمد

گلی ز روی کرم هر که داد مـزرع دل

به فیض آب عنایت یکی هــــزار آمد

سرت ز حلقه ی گیسو نمی رهد الیـار!

به چوب قامت یار اینچنین به دار آمد

ساحت می‌آلود

شبی دلم به ماهـــی، به خلوتی نهان شد

گرفت از او نشانی سر آمد جهـان شد

چنان شبی درخشان، ندیده ام به عمری

چو اختری برآمد به بام هر زمـان شد

ستــــاره ای بر آمــد زشـام لیلة القدر

درید سینه ی شب، بساط او خزان شد

مــدال عشق را من، شدم چـو گردن آویز

چو جان مه جبینان، جمال جان جوان شد

دلم ز شوق جــانان، دراین قفس نگنجیـد

گسست بنــد تن را، به سوی او روان شد

هــوار از او بـرآمــد کــه دلبــران! بدانید

گــزیــده ام مهــی را که مهتر مهان شد

مــرا نظـــر نبـــــازد به مهتـــران واهــی

رسیــده ام به یــاری که سـاقی روان شد

هر آنکه چشمش افتاد به ساحتی می آلود

چه چاره! کاو شکاری به ناوک کمان شد

هـر آنکــــه دل جهـاند ز تیر عشق جانان

ز راه روشنــــایی، به ظلمت گمـــان شد

چو دل بداد الیـــار، به دست شــاه خوبان

به بحــر او در آمـد، غریق کامــران شد

آهوی وفا

جــــانم ار بـــاده ننوشــد نبرد گوی وفا

کاو به تدبیـر دل آورد سر از کوی وفا

مرغ دل هر شبه بال آرد از این بام وجود

تا کـــه پرواز کنـــد گـرد تکاپوی وفا

ایـن تـــلاطم ننشیند به دل اندر یم دهر

تا ننـــوشم قـدحی از کـرم جــوی وفا

تا رســانم به کمال این دل دلبستـه به یار

می برم جام گلی سوی دل از بوی وفا

رنـــگ رخســـاره بتـــابـد اگرم رو نکند

بخـت جانی که وزد از حرم مــوی وفا

می سپــــارم تـن خـود بر لبه ی تیـغ جفا

گر خـــزانی به بر آید ز هیاهـوی وفا

عشق خود می برم اندر صدف گوهر جان

تا بسنجــم سر پیمان به تـرازوی وفا

بار الهـــــا! بنشــــان تـا به ابــد بر دل ما

تیری از ناوک برخاسته از سوی وفا

ای خوش آنروز! که آید ز نسیمش خبری

زجــواز کـرم بوســه ای از روی وفا

دل الیـــــار نیـــارامــد از ایــن کار شکار

تا نیــارد به کمند خودش آهوی وفا

آب بقا

انــدر اقلیـــم فـــنا آب بقـــا می جویم

روزنـــی بر جهـــش از دار فنـــا می جویم

دلـم آشفت از این شهره ی بازاری من

چون ندانست از این شهره چه ها می جویم

آسمان لایتناهی است در آیینه ی عشق

مــن چــرا بر در بیغـــوله خفـــا می جویم

خــام ابلیس شـــدم تا لبه ی چاه سقوط

جــان خود از لب این ورطــه رها می جویم

خستــه از توسنــی نفسم و تزویر و ریا

از فضـــای دم جـــانـــانـه هـــوا می جویم

این جهان عشوه در آورد وکلاهم بربود

ای عجب! اینکـــــه ز مکّـــار وفا می جویم

تا دل از هرزگی آرم به ره عشق وکمال

روشنــــایی ز تفــــاسیــر صفـــا می جویم

تا بیـــارایمش این دل ببرم خانه دوست

خوشـــه چینـــم در خوبان و حنا می جویم

این جهان فانی و عقبی به بقای ابدیست

من خلـــود از در رضــوان خـدا می جویم

آرزویــی ز دل خسته ی الیـــار بخاست

بعــد از ایــن از در میخــانـه نوا می جویم

ترنم یار

بـــار دگــــر یــار، مرا نــاز کرد

عشــوه گری را ز نو آغاز کرد

پــرده ی پنـــدار و تـــردّد ربود

چشم دلــم بر دو جهان باز کرد

بـــاد ترنّـــم ز لبــانــش گشـود

رشته ی گیســوی دلم ساز کرد

قفـــل در از باب معــانی شکست

جملگـــی انــدر خط ایجاز کرد

گــل که ز باغ گل رویش شکفت

بلبـــل حیــرت زده آواز کــرد

لـوح جمـــــالش ز برِ جان کشید

چشمه ی جان را گهر انداز کرد

غم به دل از فرقت او جان گرفت

لــب به لبــم با نی دمسـاز کرد

خنجــــر عشقــش دل الیـــار زد

جـــان من اندر صف جانباز کرد

صاحب جمال

وه! کـــه روبند گل از شرم جمـال تو بود

رنگ رخسار دل از رنگ خیال تو بود

گل به اذن تو هویدا شد و آن پرده درید

چون بدانست جمالش ز جمال تو بود

ساز و هر نغمــه ی بلبـل، ز هوای کرمت

برسر شاخ گل اندر پی خــال تو بود

این شمایـــل که دل از عـالم والا بگرفت

گوهری بی بدل از حقّه ی مال تو بود

رُستم جـــانم اگــر هیبت مردانه گرفت

یــال وکوپــال وی از جوهر زال تو بود

آسمان دلم از یاد تو بی رنگ و غم است

این همه صافی از آن رنگ زلال تو بود

خرقه ی نیکــــی اگر صالح وارسته ببرد

تار این پیرهــن از پود خصــال تو بود

بس که بارد زکلامـــت گهــر مهر و صفا

گوش الیــــار به قـرآن پی قال تو بود

اشارت جانان

مـــرا اشـــارت جـانــان به راه کا م آورد

دلـــم بـه عنبــر مویش به کام دام آورد

کشیدم او به پی اش سوی مکتبی از عشق

به عشوه ای لب جان، برشراب جام آورد

فراغتی ز فروغــش به چنــگ جان افتاد

دلــم به دست خــود از دامن حطام آورد

دلم به پیچ و خــم دهر بس پریشـان بود

به شکّــری زلبـــش، دل به انسجام آورد

دلــم زپرده ی ظلمــت نشانه بیرون بـرد

چــو آفتــاب خـود انـدر دلم به بام آورد

نشانه ای نبُــــد انـــدر زمــانـــه از نامـم

مرا به خلعـت عشقــش به مهـد نام آورد

چه ها کشید دل اندر درون جــان؛ الیــار!

دمــی که باد صبــا از بــرش، پیــام آورد

سودای خیال

شمع شد جان من اندر شب سودای خیالت

ذوب شد همچو یخی از تب گرمای خیالت

خنجــرت گــر بشکافد قفس جان مرا؛ وه!

نـــدرد در دل مــن پرده ی دیبای خیـالت

گرچــه از محضر رویــت نشدم باده بنـوشی

می رسد سهم دلــم از ره درهای خیالت

آب گـــردد به دلـــم قنـــد فراوانی اگر من

بنیــوشم سخنــی از لب زیبـــای خیالت

می رسد قطره ی جانم سر آن چشمــه ی جودت

جان بر افشانم اگرمن به کف پای خیالت

چهره آراید اگر کس چو عروسی دوجهان را

هرگز انــدر دل وجانم نرود جای خیالت

روشــن آمــد دلــم از تنگه ی تاریک جهانی

روشنــایش اثری زآن ید بیضـای خیالت

هر شب از فرقت رویت، بدمد ناله زدل، زآن

می سرایــم غــم جانم به الفبـای خیالت

کــی نهـــی پـای مبارک به در خانه ی دل، تا

بینم آن را که ندیدم همه رؤیـای خیالت

دل الیــــار گرفته است سراغت همه عمرش

پـا نهاده است به هر جا پی آوای خیـالت

نکته‌های گل

آتــش نبــر به دلت از اجــاق کین

بــا باد کینـــه نســــوزد چـــراغ دیـن

هرگز نروید علف، گر به جای آب

بارد ز ابر فلــــک، سنـــگ بر زمیـــن

در آزمون زمــان دست فتنـه است

ابلیـــس چــون همه جا خفته در کمین

ویران شود به جهان خــانه ی دلت

با عشق اگـــر نکنـــی قلعـه ای حصین

در کار عشق برائــت زجــور جوی

چو ن عشق و جور نسازد به هم، همین!

عشق و صداقت و ایمان به هم بدوز

کن جامـــه ای به تن از عصمتــی برین

پــرورده دامن هستی، به کار عشق

مردان خــوب و چه زنهـــای نازنین

دل بستی ار به خــدا، اعتمــــاد کن

در کار او نکنــــی تا! دلــــت ظنین

بیـــداد محتسبــش، نشکنـــد کمر

مرد ار ز خوبـــی خود گردد آهنین

بازار زرق جهــــان گــر چه پرگهر

ایمــان به زرق جهان کی دهد ثمین

خواهی که دل شود آسوده ازجهان

دونیا حیاتینی سن توتما چوخ چتین

دلشـــاد اگـر نبود کس به کار خیر

کــی شــادی آورد او بر دلی حزین

بشمـــر غنیمت دوران حیـات خود

از بهـــر مــردم دوران گلــی بچین

گــر گــام خود بنهــی در ره کمـال

ساید به بام فلـــک مــر تو را جبین

گر کرده ای به فرامیـــن حق، عمل

پس بوده ای به امــانــات او امیـــن

هان! نکته ای دگر از من شنو کنون

هرگــز نگردی از این نکته ها غبین

حق است مرگ، نباشد از آن،گریـز

باشــی اگــــر چه درون حصار چین

برچیــن زدفتـــر الیـــار نو گلـــی

گر بوده ای به چمــن مرد نکته بین

آب توبه

خود حجاب خود در این پایاب عالم بوده ام

با دلی گِل بسته اندر خانه ی غم سوده ام

غافل از احـــوال خویش و بی خبر از رمز راه

گوئیــا گـرد غباری در دل یــک توده ام

نیشی ازتقدیر حقّ، خواب از سر چشمم ربود

دیدم اندر تیرگی چون بیـرقی از دوده ام

پس ببـــستم من کمــر، جبــران مافاتم کنم

آبی از توبت به جان آمد؛ بدان پالـوده ام

بعد از آن جــام می دلبر به دست جان رسید

تیرگی، دیگر نگیرد جان؛ به می آلوده ام

بر دل الیـــار اگر یـک قطره از مهرش چکد

مدّعی گردد که از غم ها دگر آسوده ام

حاکم گل‌ها

ای دل از آن ارغــوان، جام شرابی ستان

سلســله ای هم بر از، حلقه ی موی بتان

سر به سجود آوری؛ جان لب جود آوری

ار بچشی جرعه ای تا بشوی مست از آن

بر گـــل او بلبـلــم؛ گــر چه اسیـر گِلم

ورد زبــانـم بود، دلبـــر شیـــریـن زبان

دست خود ار دلبـــرم، باز کند از کــرم

موم شـود دست او، پنجــه ی شیـر ژیان

رهــزن دلهـــا شود؛ حاکم گلهــــا شود

دلبــــرم ار ناوکــی بر نهد انـــدر کمان

لب بگشـــــاید اگـــر؛ می رود آلام سـر

با شکــری می دمد، بـر تن ما روح وجان

این دل الیــــار اگـر، باشد از او بهره ور

لانه گزینــد در آن، ســایه ی سرو روان

رشتهٔ عشق

تقدیر جان مرا حق نوشته است

از خاک و شبنم عشقم سرشته است

هر دل کــه بگذرد او از مسیر عشق

دانــــد به درگــه حق، عشق، رشته است

این رشته می بردم تا به بام عـــرش

برمسنــــدی کـــه نه جای فرشتـــه است

بس گل دروده دراین ره، هَزار جان

از مزرعـــی که در آن، بذر، کِشتـــه است

انـــدر منـــای جمــالــش بدیده ام

بس کُشته ای که از آن کُشتـه، پشته است

آورده از چَــهِ ظلمت، دلـــم بــرون

این دل ز شـــادیش، از جان گذشته است

گــر دل ز مـرز جفــایش، گذر کند

دانـــم به تیــــغ غـــم عشق، کشته است

گریــم بر آن دل بی بهـره از غمش

آن کــاو که صیـــد کمندش نگشته است

الیــــار! از آن، بنریزد غم از دلــت

کایـــزد تو را به چنین غـــم، بهشته است

رویین تن عشق

من بر دیــار عاشقان، با جامه ای پــاک آمدم

دل دادم انــدر دست او؛ روحی طربناک آمدم

یک دم ندا آمــد مرا در کوهســـار هستی ام

من بر ندای عشق او، بر سان پــــژواک آمدم

انــگشت حکم خلقتش، بر من اشارت تا نمود

در حلقه ی جنّ وملک، چون موج کولاک آمدم

رویین تن آمــد جان من؛ تا بردم انــدر آب عشق

برهجمه ی اهــریمنـان، با جان بی باک آمـدم

لاک محبت را کشیـــد او در ازل برجــان من

بر عرصــه ی دیر جفا، من اندر آن لاک آمدم

تا تیر تقدیرش مرا، درآسمان بر دل نشست

افتــادم انــدر کــام غـم؛ تا بر سر خاک آمدم

چشم دل الیار اگر افتد به جام عشق او

گوید بر این محنت سرا، نی بهر خوراک آمدم

کوی جانان

عاشقان را کوی جانان دردها تسکیـن دهد

عشق خود را چون نگینـی بر منِ مسکین دهد

گــر نهـانی پا نهم بر کوی جانان یک شبی

جــامی از می پـرکنــد اندر نقــاب دیــن دهد

صورت بی صــورت جانــان ببینم یک نظر

جــــام زهـری از محبّت پرکنــد بی کین دهد

گر شوم گم کرده ره، در ظلمت نفسانی ام

نوری از شمـــع هـدایت، آیــت یاسیـــن دهد

گـر کند خار محبّت دامنــم را ریش ریش

در دیــــار خوبـــرویان کســوتی نرمین دهد

گــر چه در هجران یارم تلخ باشد کام من

در نهــــایت جــام لعلی، شربت شیرین دهد

خواهم از معشوق جامی، یا گوارا یا که تلخ

هرچه خواهد او، همان، یا آن دهد یا این دهد

آرزو دارم نهـــانی در دلـــم، کاین یار من

عشــــوه ها اندر میــانه، صحبت دیرین دهد

یــار من نور جهــان عاشقــان است و دگر

هر چه خواهد او دهد، نزدیک یا در چین دهد

غم مخـور الیـــار! در زندان نای و نی بسی

صبــر را پــاداش غفــران، رتبــت زرّین دهد

ایران زمین

من ایران زمینم مه تاجداران

به دوران کتاب کهن روزگاران

بــه دل دارم از قعر دوران نشـــانی

ز حــق جوئی وغیرت جــان نثاران

به خــود بالــــم از پرچم مـردمانم

نشــانی به دل دارد از تـک سواران

گهی دست رستم گهی دست آرش

هم آغشتــه بر خون آن سربداران

به کیوان و کیهان درخشان درفشی

کـــزو گشته روشن دل دوستداران

من ایرانی ام دل سپــردم به دستت

تو را زیبــد آن برگ زرّین نگاران

تو بر تـــارک ایــن جهــان تابناکی

نشــاید تــو را تیرگــــی از غباران

تو را وصــف نـام ار کنم من جهـانی

نگفتـــم به دفتــر یــکی از هزاران

برت یازد ار، دشمنـی دست جورش

کنم پوزه بر خاکش و خوار خواران

تو الیــــار! اگر بر وطن بسته ای دل

به خدمت کن آن را زدل نور باران

جان مرا جان علی

بـــاغ مــرا سرو خرامــــان علی

درد مـــرا نــام تو درمـان علی

هر دو جهان دیده به رخســار تو

تا نظــری با رخ خنــــدان علی

چون که تو خیر البشـری بر خدا

من ز توام والــه و حیــران علی

در دل شب، خاطـــر غم دیدگان

حــال تو را کـرده پریشان علی

جان تو تندیس خدا ترسی است

ای که وجودش همه ایمان علی

شب نبرد چشم تورا خواب خوب

تا نبـــری شــــام یتیمــان علــی

جــان جهــان منشعف از عدل تو

قســط جهــان را همه میزان علی

چهـــره ی نیکــوی جهـان نام تو

ای به ابــد اســـوه ی انسان علی

پشت تورا کــس نـــدرد در نبرد

خصم و عدو از تو گریـــزان علی

وه! نشـــوی منقطــع از یـــاد حق

گــرچه دَرَد پای تو پیکــان علی

عهـــد خـدا را تو نبــــردی ز یاد

بــودی از اول ســر پیمــان علی

جـان تو پر گشتــه ز اسرار عشق

سینه ی تو چشمه ی جوشان علی

جـــاذبه ی نـــام تو در هردلـــی

خصــم تو هــم معتـرف آن علی

عشق تو گــر جان کس افتد، برد

همچــو مریدان ز تو فـرمان علی

مهــدی موعـود اگـــر از ره رسد

پرســم از او کــو شه خوبـــان علی

هــر چه بگویــم زتو کـم گفته ام

مــرد کمـــال و شـــه دوران علــی

کــرده هــوایت دل الیـــار از آن

زمــزمــه اش جــان مــرا جان علی

بارالها

بار الهــا! حاجت ما را روا هر روز کن

روزهای عمر ما را در جهان نوروز کن

دشمنان دین ما و میهن ما را تو خوار

مردمان خوب را بر دشمنان پیروز کن

روزه ی مـا را اگر ناقص بود انــدر شمار

در پذیر و از کرم در حلقه ی سی روزکن

تیرگـــی ها از دلم بزدای تا گردد سپید

هم شب تـار مرا پیوسته همچون روز کن

بس تو ما را برنواز و گستران خوان کرم

هم همی هرروز ما را بهتــر از دیروز کن

نور ایمــان را بتـابان بر دل این مردمان

جان ما را برگداز از مهـر خود پرسوز کن

این دل الیـــار را پیوسته انـدر مهر خود

از بدی هـا دور و از دورانـه پند آموز کن

خلق نیکو

خلق نیکــو در بشر یک نعمت یزدانی است

گر تهی باشد بشر زآن، رونق نادانی است

هم معطر سازد انسان را مدام اش از درون

هم ببخشد اعتبارش، خلعت رحمانی است

از کویـــر جــان انســان بوتــه ی خلق نکو

می زداید خستـگی را چون چراغ جانی است

روشنـــای روز را روشــن تر و شب را نکـو

سازد ار باشد کسی را، رحمت پنهــانی است

ریشــه در نـهـــر زلال خصلــت پیـغمبـــران

هم بشر را پیـک رحمت، آیت ایمــانی است

خلـــق اگـــر بـاشد مـزیّـن بـر صفـات انبیـاء

درد دل گردد مداوا، نسخـه ی درمانی است

تو هم ای الیــار اگر گردی مزین زاین صفت

قیمتت افزون شود چون گوهر انسانی است

یار

سنبـــله در سنبــله گـردد بهــار

گـــر بفشــاند فلکــم زلف یـــار

غلغــله در ســاحت افســــانه ها

افتـــد اگـــر رو بنمـــاید نگـــار

چشمـــه ی جوشــان دلم پرگهر

گردد اگــر ز او خبــر آید به دار

یــارم اگــر تیـــغ کمـان برکشد

عیــن علی کاو کشدش ذوالفقــار

گر خبــری نارد از آن سو نسیـم

تیـرگـی اندر دلم افتـد به کــــار

گل به دلش خون چکد ار یار من

عشوه گری را، زخود آرد به بــار

هلـهلــه در چلچـلـه افتــد کنون

گر بگشاید رخش آن با وقـــــار

یار مـن آن مـاه نگارین رخ است

شب رود او را چـو ببیند به غـــار

دیـده ی الیــــار شود روشــن ار

چهره گشایـد برش آن تاجـــدار

نیکی

بحر ایمـــان و عمل را درّ تابان نیکــی است

آسمان عشق را خورشید کیهان نیکی است

آنچه شب را تا سحر نوشین کند بر صاحبش

هم بـبخشد تا ابد آرامش جان نیــکی است

جـالـب غفران و رحمت از خدا بــر مردمان

بر سر انسان بود تا جی ز رحمان نیکی است

جـلوه ی خیر العمـل باشد همی بر هر کسی

آنچـه اندر زندگی مصداق ایمان نیکی است

روشنی بخش جمال صالحان و روح و دل

مرهــم زخم دل پاکیزه رویان نیـــکی است

حــق پرستی را بود آیینــه ی پاکــیزگی

جمله از خیل سفـــارشهای قرآن نیکی است

در قیــامت گوهری زرّین بود بر لـوح ما

روشن از آن نامه ی اعمال انسان نیکی است

گـر بود آغشته بر اخلاص و ایمان کار تو

آنچه اندازد تورا از چشم شیطان نیکی است

هم تو ای الیـار کن در ترکشت تیر عمل

گـر بود ابلیس را سـوهان دندان نیکی است

در اندیشهٔ یار

در چشــم فتنــه بارش خُم در خُمـانه دیدم

از گوشـــه ی نگــاهی، خَم در کمـــانه دیدم

نزدیکتــر کــه رفتــم چنگی زنم به زلفـش

ناگــه ز شور مستــی، هستــی یگـــانه دیدم

گفتـــم که در خیــالی یا بستــه ای به جانم

گفتـــا تو شبـــروی کـن، او را به خانه دیدم

شب در خیــال رویــش دل را زکـف بدادم

محنــت به دوش جان را سر در خـزانه دیدم

گشتم به دور رویش پیوسته هر شب و روز

هر جا که شاخ وبرگی، عکسش به دانه دیدم

مـاه رخــش بتابیــد بر این زمیــن خاکــی

آن لحظــه من زمیــن را هم آسمـــانه دیدم

در مــزرعی کــه دایــم رحمت نظر نمــاید

گـــل را کنــــار بلبـــل من شـادمــانه دیدم

در آتــش جمــالش جانــم بسـوخت جانم

عشقــش دهــد مدامــم جـان را بهـانه دیدم

بر آستــان قربــش سر یک شبــی نهــادم

کــردم نظــر پس آنگــه خود جاودانه دیدم

محبوب خوبرویم! کن یک نظر به الیار

بسیار در فراقت جور زمانه دیدم

آستان جانان

رو خستــگی بدر کــن ماه منــور آید

نـــور طــبیب جــانـم از روزن و در آید

من پایکوب راهش گـردم ز شـادمانی

دانـــم که یار خوبم چون شاه شهپر آید

ســاقی بـده شـرابی از کوثــر حقیقت

با یــار دلنـــوازم ایــام غـــم ســر آیـد

گلگونه کن رخم رادر گلستان جانان

در عشق جان ستانش سیـم سرم زر آید

برآسـتـان پاکش پیوسته سر نهم من

شــایــد کنــد قبولم یا آنکه جان بر آید

در آتش فراقش پیوسته من وصـالش

خواهم به آه و زاری گوش فلک کر آید

در سلک عشق بازان هرگز رهی نیابد

هــر مـدعی که بـا او جــان مکـــدّر آید

درمحفلی که جانان آنجا نشسته باشد

هـر عـاشقـی نهــد پا بی پا و بی سر آید

جانان اگر نماید یک غمزه ای به الیار

از شوق جان به سویش با دیده ی تر آید

دعای جان

بیــا ای صاحب هستی خزان دل بهـاران کن

درآن تخم از نشاط افکن، جمالت را نمایان کن

به خون آلایَش از عشقت ز هر آلودگی پالا

دل مــا را به رنــگ خود بیارای و بســامان کن

دل مــا بود از اول صاف و ربّانی به لطـف تو

به زنگــار جهــان تیره؛ چو مهرِ ماه آبــان کن

چنین می خواهم از رویت، عنان دل به دست آور

کشــانش سوی میخــانه، برش گیسـو پریشان کن

رهـانش از هــوای جـان، به راهت رهنمــایی کن

تو خـود جـانی و جانش ده، اسیـر کوی جانــان کن

دری از بـاغ اســرارت،گشــا بر این دل عــاشق

دلــم را خــالی از بتهــا، پر از محــراب ایمـان کن

بر افشــان بـاده ی رخصت، مهیــای جهادش کن

گرش ســوی بلا بــردی، همی پیـــروز میـدان کن

به خوبانــم قــرین گــردان، قرارم ده سر پیمان

تو جـــانم از در رحــمت، به دور از شر شیطان کن

تو را الیــــار دلخستـه به زاری می کــند فــریاد

دلش را پرکن از مهرت، سرش وانگه به قربان کن

مرغ شهبال

مرغ شهبـــالم ولــی محبــوس زنــدان تنم

بهرآزادی به دنیا این همه جــان می کَنـــم

من به دنیا گفته ام هیهات اگر ســرخم کنم

گر نبـودی حکــم او، می کندم این پیراهنم

در جها ن و تار و پودش من خدا را دیده ام

هم بر آنـــم بنــد او پیـوسته باشد گـردنم

در گلستــــان وصـــالش می نشینــم تا ابد

تا نبـــاشد دام شیطـــان از بــرای گلـخنم

این جهـــان باشــد بنــایی بر سر آب روان

می نیــالایـم خـودم را تا نچسبــد دامنــــم

دست تقدیــرت خدایا! می نـوازد تــار حق

می سپارم گوش جان از هر در و هر روزنم

باغ رضوان تو را می جــویم اندر این جهان

تا که سازد توش جان وآخــرت را گلـشنم

گر هـوای کوی جانان باشدم ســودای سر

می رهــم از قیـد تعلیــق و جفــای دشمنم

تا که دست اندازم اندر حلقه ی قرب خدا

گوید این الیار حیران این چنین پر می زنم

حق پرست

دیشب به خواب نوشین، چشم از جهان ببستم

سـاقـی به پیشـم آمـد، بگرفت شست دستم

بر حلقــه ی مریــدان گفتـا خوش آمدی جان

پرسیدم از چه رویی، مـن مست مست مستم

بــردم بـه بـاغ رضــوان آن ســاقی خــدایــی

در جمــع خوبرویـــان، یک ســاعتی نشستم

آنجـــا بـه دل روان شـد نـور خــدای بـاقـــی

نا گـــه زفــرط شـادی، پیمــان غـم گسستم

پـی بــردم از تـه دل باشــد حجــاب حـایــل

بیـن خـدا و انسـان، آن این که مـن من استم

نـور خــدا همیــشه، در هـر کجـا عیـان است

بستم به روی خود در، آن در که خود پرستم

هـان ایـن جهــان نبـاشـد، جـز دار فتنـه برما

خـوش بر کـسی که گوید از دام جان برَستم

جولانگــــه شیــاطیـن بـاشـــد ســرای دنیـا

در جنـگ بـی امـانـم، دیـگـر زدل نـخستــم

در دار غــم تـو الیــــار! ار دل بــر او بـبنـدی

گـویی سپــاس او را، کــز راه حــق نَجَـستم

بلائی

مـن ز روز خلــقت آدم بـلائی گشته ام

با حسیــن از کربلا من کربلائی گشته ام

خون هابیلم به دامن، تیغ حق اندر کفم

فرق سرآغشته بر خونم، طلائــــی گشته ام

درصف یکتا پرستان، همره هابیل و نوح

هم به قــرآن و یـد بیضا، جــلائی گشتـه ام

هان! علمدار صف آزادگان باشد حسین

من ز رنگ خون او، سرخ و سمائی گشتـه ام

من سوار کشتــی حقم، حسیـنش ناخدا

در میــان موجـی ازخون، ماورائی گشتـه ام

ازتبـار ایـل حقـم ز آن شدم الیـــار آن

جان فشانم راه حق را، زآن خدائی گشته ام

عشق من

درد مــرا یکسره درمان کند؛ عشق من

می کشــد افسار هوا، جان کنــد، عشــق من

می بــردم سوی منا، تا در آن، بهــر یار

در قــدم انــدازد و قــربان کنــد عشــق من

کافر اگر خنده لب آید برش یک نــظر

می بـــردش جان که مسلمـان کند عشق من

گـوی دلـم را به کـف آرد اگر مــاه من

سینه ی جان، عرصه ی چوگان کند عشق من

گر بکشد پرده ز رخسار خود، جان برد

خاصــه اگــر، زلــف پریشان کند عشـق من

راز صفای دو جهــان در دل ایـن گــهر

دشــت و کــویرم چـوگلستان کند عشق من

رخت جهــان بر کن از اندام جانم که تا

جمــله فــرامیــن تو فرمان کنــد عشق من!

جور تو الیــــار کشــد از دلش تا مـدام

خلــوت دل بـا تو چــراغـان کند، عشق من!

تجلی یار

در تــار و پـود جانم نور خدا عیــان است

در کنج خلوت دل ز او گنـجی ارمغان است

هر کاو که دارد از دل، میلی به صید جانش

زآن سو خدنگی از او در چلّه ی کمان است

در بیشــه زار عــالـم،گـر گم شود دل من

می رم به سوی جانان، آنجا ازاو نشان است

از جان ودل گشــایی،گـر دیده ی بصیرت

بینی به ذره او را، هــم آنچه کهکشان است

از شــوق جــان ورغبــت، بـا اندکـی تأمل

دریابی اینکه دلبر، در جان و هم جهان است

ذرات عالــم از جـان، در سجــده گــاه اویند

صد وای و وای وافسوس، بر آنکه در گمان است

او لا شــریک ویـکتا، هـم حیّ لایمـوت است

هر کاو ستاید او را، خوشبخت و در امان است

پــروردگــارجــانـــم، روشنــگر جـهــانــم

بـاشد خــدای قادر، کاو ظاهــری نهــان است

هــر کـاو ز دور گردون گیــرد نشان عبرت

یـابــد ره سعــادت از او کــه لامــکـان است

برگیــر جان الیــــار در هـالــه ای ز رحمت

بـر پیش خود خـدایا! کـز غصه در فغان است

مُهر محبت

نزد بهــاران شدند بلبــل و سرو چمـان

تــا که بخواهند از او پا نهد اندر جهان

خـوان طــرب گستــرد بهر طبیعت اگر

خیــل گهــر بار ابر آوردش آسمان

مژده ی رحمت رسید ز ابر بهاری کنون

در پی گل بلبلان، هم شده آب روان

جلــوه گری گر کند گل ز جمالش به باغ

بلبـــل ســـرمازده گــیرد از او ارمـغــان

درّه و دشت و چمن زنده کنــون با بهــار

رقص گـل آغـاز شد بلبل از آن شــادمان

مِهــر بهاری دهد، شــادی و روح وجمـال

گیـــرم از او عبـــرتی تا بگشــــایم زبان

جمله بگویم که ای کودک و پیر و جــوان

بر همـــه تابیــد از آن مهر دل اندر زمان

نغمــه سرایان اگــر غنچــه گشایی کنند

خنــده برآرند بر، محفـــل غــم دیدگان

فربه و شـاد و چران، می شودش گوسفند

نغمــه ی نی گـــر بـود بر لب جان شبان

رسـم خـدایی بود، گــر طـرب آرد کسی

بر دل غــم دیــده ای یا به دل خـــانمان

همچـو بهاران تو نیز، بقچه ی غـم را ببند

دسـت ضعیفان بگیــــر، تا که شوی پهلوان

سفـره ی شادی گشــا، پیش رخ بنـدگان

گردن خــودکامگی بشکــن و بگریز از آن

ساز محبت بزن، قــطره ی رأفت چــکان

ای که تو خود طالبی، رحمت حق را به جان

هر که به کوی جهان گوهر مهرش بریخت

بر ســر پیشانــی اش مهر محــبت، نشــان

راه تـو الیــــار اگــر راه محــبـت بــــود

جمــله برآری به کـف، هردل پیــر و جوان

شوق بقا

مــاه تابان را بســامان دیده ام

در غیابش قصه ها بشنیـــده ام

تا بر آمد پیشم آن فرخنده پی

از لبش من دسته گلها چیده ام

گفتــمش ای مـاه رؤیاهای من

من زجــام عشق تـو روییـــده ام

درغم هجـــرتو بودم بی قـرار

همچو سیمابی به کف، غلطیده ام

بـر سر اسب خیـــالم ســالهـا

در پی ات بهر نشان گــردیده ام

حالیا چون رو نمودی سوی من

از دمــت من مشکـــها سابیده ام

ازجمــال عــالـم آرایت کنـون

ســر به دامــان صفـــا ساییده ام

قلب الیـار از تو می یابد حیات

دسـت شوقــی بر بقــا یازیده ام

تحفهٔ عشق

عشق، مرا جان دهد ای خـدا

سوی تو فرمان دهـد ای خدا

در شب تاریک دل، بر منش

اختـــر تـابـان دهــد ای خدا

روز مــرا نــو کنـــد تا ابـــد

مهــر زرافشـان دهد ای خدا

بهر مـن آب آورد، هـر زمان

تـوی بیــابان دهــد ای خــدا

بر سر درد آورد، جـان اگــر

شربـت درمــان دهد ای خدا

هــم بـرد آرام جان، از دلــم

هم سر و سامان دهد ای خدا

هر چه بخواهد از او، این دلم

عشـق، مـرا آن دهـد ای خدا

گــو مه دلــدار من، بــا دمی

گـوهــر ایمان دهــد ای خدا

بوی تو آرد به من این بهار

چون گل ریحـان دهد ای خـدا

از بــرت آرد خبر یا نشان

چون زر و مرجان دهد ای خـدا

تا رود انــدر دلم، بهر جان

تحفــه ی جـانـان دهد ای خدا

او سر الیـــار را، یک زمان

بهــر تــو قربان دهــد ای خدا

مِهر اخلاص

وای و وایم جام تقوایم در آب افتاده است

بــام زهدم از ریاکاری خــراب افتـاده است

تار و پود آنچــه رشتـــم از عبادت، پنبـه شد

وه! خیـالاتی که می سفتـم، سراب افتاده است

زآنچه می کــردم مــزیّن، حاصل زهد خودم

فکر می کردم که جان در شهد ناب افتاده است

خــواجه کز شیرینی اعمال خود مهمـل بگفت

از سر مستی و غفلت هم به خواب افتاده است

گــر عمـل پیچد به دستــار تفاخـر ای بسا

می برم جامی ز مفرغ در لعاب افتاده است

گر فروشد مرد دینش زهد وتقوا را به غیر

گــویی اندر خـرمن تقوا شهاب افتاده است

آتــش مــنّّ و ریا غافـــل کنــد از یاد حق

می گدازد لعل ایمان کز حساب افتاده است

گـــر نیــابد مهر اخلاصی کسی انـدر دلش

گویی اندر چشم او مهر حجـاب افتاده است

تا نگیـرد روز مـحشر روسیــاهی دامــنش

قبــل از آن الیـار نالان در عتاب افتاده است

یا علی

روشنــی بــام جهـــان، نـــام تو، یـا علی

باغ دلم گلـــشن از احکام تو، یا علی

بوی عدالــت به جهان در، کنـون، اندکی

باشد اگــر، باشد از ایّــام تو، یـا علی

طعــم خلافــت نبود گـر بحـق، درجهان

تلــخ کنــد ذائقــه ی کام تو، یا علی

بر نشــد ازخــون دل بیـوگان ، آن زمان

خـانه ی کوتاه تو هم بام تو، یا علی

عشق فراگیــر تو صیـاد دل، گشته است

گستره ی هر دو جهان دام تو، یاعلی

چشم دل از شوق جمــالت کنـون، منتظر

تا که زند بوسه بر انـــدام تو، یا علی

داده تو را شیر شهــامت همی، آن زمـان

از دل وجانش همه آن مام تو، یا علی

میکده ی کوی تو بر جان سزد، جان من!

چشـم جهـــان منتظر گام تو، یا علی

دل نکنــی بسته تو بـر سیم وزر، لاجـرم

اسب فریبــای جهــان رام تو، یا علی

مســت کنــد عشـق تـو الیــار را، تا ابـد

نوشد اگر جرعه ای از جام تو، یاعلی

آستان مهر

قلب خــود بر آستــان مهــر توساییـده ام

در چمــن زار عبـادت، دیدنی ها دیده ام

خود خدای عالمی، صاحب لقای روز حشـر

صوت قرآن از دم ذ رات جان بشنیده ام

رود جوشان سلامت، از کواکب جاری است

ازکنـــارش من گــل نام محمــد چیده ام

من در این گرداب عشقت، همچنان آسوده ام

دست خود را هم در آن بهر بقا یازیده ام

کنــده ام پیـــراهـن چـرکیــن نفســانی ز تن

در رکاب عشق و ایمان همچنان پاییده ام

جــان بــرم تــا از هـلاک دام شیـــطانی، زدل

از سر تسلیــــم و توبـت برخدا نالیـده ام

تـا نیـــالایـم خـــودم را بـا حـــطام دنیــــوی

من کلــه خودی ز تقوا بر سرم پوشیده ام

چون به دست آمد برات رحمت از فیض خدا

از همیــن آب حیاتم، اینچنیـن بالیــده ام

من کــه الیـــارم، ز دیـــدار رخ سیمیـن بتی

گَرد شادی بر نگــاه عــاشقان پاشیـده ام

دست نیکی

خــار غم را از گلستـــان یتیمــان ریشــه کن

شادی آور بــر دل غمــدیدگــان این وطـن

شکـــر نعمت را به جای آور همـی انفـاق کن

قبل از آنــی که رسـد مر نوبت غسـل وکفن

بوی عطــر مهــر ایزد بـر جهان مستولی است

شمـه ای هم تو بر افشان همچو آهوی ختن

گر به مردی دست نیکی برگشایی سوی خلق

در لطافـت می ربایی گــوی سبقت از سمـن

ای خــدا دستــم بگیر و دست گیرم کن همی

تا جهان پر گل شود از خوب و خوبیهای من

در جهــان بشنـو تو « یاهو » از جماد و از نبات

بشنــو آواز خــدا خـوانـی ز مـوران و زغن

لحظــه های عمر تو جاری شود از حوض جان

بهــر دیـدن سر بر آور از تمنــاهــای تن

ای که الیـــاری! اگر خواهان غفرانــی و لطف

سر فرود آور خــدا را چون درختان چمن

ای نگار

سلسلــه در سلسلـه پیوسته ای

زلــف خــودت بردل مــن بسته ای

با همــه زیبــایی و ناز و جمـــال

مجمــعی از هـر گـل و گل دسته ای

نوگلـــی از بـاغ ازل بــــوده ای

از همــه نقصــان و خطــا رستــه ای

شهــره ی شهری و شــه با وقار

شـــاهد مــه رویـی و نـی خستـه ای

با لب خنـــدان چــو بیـایی برم

رو بـری از هـر گـل و هـر پستـه ای

خـانـه ی دل بر تو تکــانیــده ام

تا که در آیــی کـه تـو بر جستـه ای

بهــر شکـــار دل من در کمین

وه! بـه چـه نـازی کـه تو بنشسته ای

می بری از مخزن جان، جام دل

وه! که چــه دزد قــدم آهستـــه ای

ای دل الیــــار مـــلامـــت زده

دست خود از شوق، زجان شسته ای

قدح غمزه

در خــم گیســوی شکن در شکنـت ای نگار

گشته دل عاشق و سرگشته ی من ماندگار

ایـن دل من بلبـــل بستــان تو باشد همی

گرچه به جان می خرد از فرقت روی تو، خار

می سپــرم بر دل دلـــداده ی خود تا مرا

آورد از شهـــر شهیــدان رخـت یادگـــار

ای دل! اگر ناری از آن سو خبری بهر من

می شــوم انــدر عطــش بی خبری نابکـار

بربـط جـان سوز تو یارا! زکفم برده دل

دم به دم او را بکشد حلقه ی زلفت به دار

گـرقدمی بر نهی از لطف وکـرم سوی ما

می دهــی انــدر قـدح غمـــزه تمـام بهار

جان من از شربت رخسار تو گردد بکام

در پی آنــم که سـر آرم به کف گـام یار

جـام دل انـدر دل الیـــار ابـدی می تپد

تا به خدنـگ خـم ابروی تو گــردد شکار

بند مرصع

ای فلــک! افســون گــردانت غـــم ما را فزود

روزنـــی هــم بهر عبــرت از بـرای مـا گشــود

گـرچــه بازیهــای این دهرم کمر خـم می کند

زینــت رؤیـایـی اش گـــاهی دل مـــا را ربـــود

ای فلــک زنجیر و بنـدت بس مرصـع کرده ای

تــا در آری بر اســارت، غافـــلان را زود و زود

عشــوه ها می بافــی انــدر دار فـانــی آن قـدر

تـا کشـــانی دام ذلـــت چــون عروسـان حسود

این جهان،آرایشش، بهر فریب است ای کسان

هان نقابش دل فریب است اندرونش همچو دود

جـان کنــی در قعـر چـاه پستی و تاریـک نفس

گـــر نســـازی این جهـان را نـردبانی بر صعود

تا رهـانـد عاشقـان را ز این همـه گـرداب دون

تار عبـــرت می نــوازد بس خـدا، از روی جـود

گـــوش جـان بسپــار بر صوت حزیــن مـرگها

زنگ رحلــت، زنــگ بیداری بود از خواب سود

هرکـه با دنــدان تقـــوی بر گشــاید بنـد جان

سـربـه تعظیــم خـدای آرد مـدام انـــدر سجود

آسمــانـی می شـــود انـــدر زمیــن خاکــی، او

می رهــد جــانش ز تـزویر جهان، از هر چه بود

کوفتم این آسیاب سنگدل، ای دوستان

تا که الیــارش نبردارد نقاب، اندر سرود

بوی باران

بگشــای بنــد مشـــکل از کـار مستمندان

بادست اگــر نباشد، شاید بود به دنــدان

شادی اگر به دل ها، چون جامه پاره گردد

بـردوز و برهم آور چون قـرص ماه تابان

گــر سکــه ی نکویــی، دادی به دردمندی

از دل بــرون کـن آن را، بنـداز در بیابـان

ایــزد به مهر و رحمت، برروی تـو گشـاید

دروازه های رحمت از بهر لطف و جبران

دل دار و دلبــری کـن در بـرزن غـم آلود

تا در تو شرح گــردد معنای خوب انسان

مـا مبتــلای عشقیــم، جان بسته بر دل هم

تا دلستــان که باشد، باشد خدای رحمان

انـدیشـه ی یتیمــان، شــد همنشیـن جانم

یـارب درآر مــا را در خیــل غـم گساران

الیــــار! اگــر نبــاری بر مــزرع ضعیـفان

چـون ابر بی بهــاری، خـــالی زبوی باران

حلقهٔ می

دوش انــدرون جـانم سودای دیگر آمد

بر کوی می فروشان دل رفت و لب تر آمد

گفتم که از چه رویی، غوغا به جانم افتاد

گفتــا که با گل و مُل آســـودگــی سر آمد

در حلقــه ی گنــاه عصیــان آدمــم من

از آن درخــت ممنـوع هر غصه و شر آمد

« لا تقــربا » نبشنید آدم به بــاغ و جنت

نشنیـــدنی فــراوان از روزن و در آمـــد

دردیر غــم نهــادم پـا در سرای محنت

بس غصه ها سراغــم، در کیسـه ی زر آمد

درهالــه ای ز جبــر و در دام اختیـــارم

زآن سو گناه طغیـان بر جان و بر سر آمد

جانم به حلقه ی می دست تمتع انداخت

تا جـــان رسد به جانان، اینگونه سرور آمد

عشـــق است آب پاکی بر دامن گناهان

هر کــاو بخــورد جـامی، با کـرّ و با فر آمد

جــان بر به کـوی جانان، الیـار اگرتوانی

آنجــا که هر شهیــدی بی بال و بی پر آمد

گوهر عشق

من زنده گــردم با گهــر، با گوهـری از کان تو

دارم به جــان سرمـایـه ای از مایه هـای جان تو

آن کان تو ارکان دل، در خــانه ای ازآب وگـل

رویــد اگــر نوری در آن، از دیــده ی فتـان تو

روشـن شود پنهانـی ام، من خسته ی درمانی ام

هر نسخــه ای از بهــر جان، بنوشته ای ازآن تو

در برگــی از باد خزان، بودی تو نـورانی در آن

تر می شود خشکیــده ها روزی درآن عمـان تو

در اشتیــاق روی تـو، پــرّان شــوم برکـوی تو

تا گــردنم گــردن کشد بر تیغـــه ی فرمان تو

ای کاش من جان دردهم سستی نباشد در رهم

فی الجمله مشتاقان کنون، جان برکف وقربان تو

من ســـر فرازم با دمــت، جـــانم نثـار مقدمت

مستــم کنـد لعــل لبت، هم غمزه ی چشمان تو

ما را ز بهدینان کنــی، همــراه گلچینــان کنی

جانـــی دگــر بخشـــد مرا شـه مایه ی ایمان تو

الیار باشد زار تو، سر می دهد بر دار تو

او سر سپارد تا ابد، بر رشته ی پیمان تو

صفای دل

رو غبــار کیـن دل را پاک کن

خار غم را بر کن از جان، خاک کن

خـانـه ی دل را بیـارای از کرم

در صفــایش، شهـره ی افلا ک کن

تا نشیـند گوهر عشق اندر آن

با گـــلاب صـدق جان نمنــاک کن

دست همت را بر آر از آستین

بهر خـــدمت سینه ات را چاک کن

بهر یاری در حـوادث سر برآر

نـی سـرت را مخفی انــدر لاک کن

گر شرنگی آید اندر جـام دهر

مهــر جــان بر مردمان تریاک کن

تا توانی از کرم گل هــدیه کن

و از بــدی ها و جفــا امســاک کن

تا ز چرکاب هوس جانت رهد

عشق و ایمــان را بر آن دلاک کـن

ای خدا دست دعایـــم را بگیر

از سخــا الیــــار را بــی بــاک کن

بهار

نوبت پایان زمستـان رسید

هلهله از جانب مستــان رسید

مژده رسانی ز عروس بهار

داد خبر کاو به گلستان رسید

بــوی بهـــاران همه جـا شد روان

بر تن بی جان جهان، جــان رسید

نغمـــه ی نوروز جهـــانگیــر شد

بلبــل سرگشتــه به بستـان رسید

بـــاز حیـــاتی دگــر آغــاز شد

آیتــی از وعــده ی قــرآن رسید

جنبــش مور و ملــخ از سرگرفت

دست طبیعت همه برخوان رسید

خـوان کـرم را به طبیعت کشـاند

روزی اش از صاحب کیهان رسید

بام جهـان یکسـره شد شور و نور

طفــل خیــالـم به دبستــان رسید

گــل همـه خندیـد به روی جهـان

آدمیــان را همــه درمــان رسید

هر گــل و نوروز نشـان خـداست

هـدیه ای از خـالق رحمــان رسید

گشته رها، زندگی از خواب مرگ

بوی گـــل یوسـف کنعــان رسید

صــولـت شبهــا به ســرآمـد دگر

تیـرگـی انــدر دل شیطــان رسید

بر دل الیـــار خـزان دیــده هـــم

مُلهِمــی از رویـش انســان رسید

نشان یار

سرم به صخره بسایم به چشم اشک آلود

جهــانِ بـی تو برایـم بگشتـه دود اندود

زمانه در گذر است و سرم بسامان نیست

فــراق روی تو پیـرم نمود و درد افزود

امــان زجـور حســودان روی ماهـت یار!

در این سرای کهن، روشنی ز رویت بود

کنون به میکده ی رهروان نهادم روی

کـــه درد بــی خبــری را، بــر آورم بهبـود

من از حــوالی درگـــاه و کوی جانانم

خوشم بر این که، پر آرم به سوی یارم زود

مرا به غیــر تو جـانا! چه حاجتی دیگر

کـه در جبیـن تو چون گم نمــوده ام مقصود

نشان خود، بنشـــان بر سر دل الیـــار

کـــه تـا به روز قیــامت، تو را کنـــد معبود

در سیر جان

اسب عنــایت به دور جهان من جهانــده ام

در تیــه جهل، به شوکت خاران، نمانده ام

بـا نردبـان عشق، ز فلــک، من گذشتـه ام

مرغ از قفس تا به بام جهان، من پرانده ام

در سیــر جــان پای خود بنهادم به منظری

آن منظـــره، جز به خط نگارم نخوانده ام

از ذرّه تــا بــه فلــک اثــر و ردپــای یــار

دیدم، برآن جلوه، ناوک چشمم نشانده ام

از آن زمانی که تیر نگاهش به دل نشست

ابلیــس نفس ز سـاحت این دل رمانده ام

در ســایه ســار حقیــقت جانان دلم خزید

اینگونه جان را به جـانب جانان کشانده ام

ز آن آن که من بر شمایل او کرده ام نظر

صد بار ز شـوق بر قدمش جان فشانده ام

ای دل اگـــر دیــده از زر دنیا به هــم نهی

الیـــار از آن به رتبـه ی زرّین رسانـده ام

باد نوروزی

بـاد نوروزی می آید سوی گل، بربط زنان

تا که گــل لب وا کند، بلبل نشینـد شاخ آن

محفـــل شادی بپا دارند و بر رقص آورند

خیل عـاشق پیشگان را جمله از پیر و جوان

نـازنازان گــل گشــاید دفتــر طنّازی اش

بلبلان را خون جگر سازد به نازش هر زمان

یک طرف چشمان نرگس ناوک اندازی کند

تـا نشانـد تیر غمّـازی به دل چــون دلبران

جـامــی از خون شقــایق پر کنـد باد وزان

تحفــه ای آرد به جــای می به بـاغ ارغوان

نستــرن با یاسمـن هم سنبل افشـانی کند

چهــره آرایــد گــل سوسـن لب آب روان

جمله گلها پای کوبان دستشان در دست هم

می زداینـــد از طبیعــت گــرد نـاشی ازخزان

گل گل آرد، جان فــزاید، مجلس آرایی کند

جــام رأفـت، زینتـی دیگــر ببـخشد بر جهان

گــل نشانی از محبت، بوی عشق انـدر دلش

او مـدام انــدر قـدح دارد به دستش این نشان

ما زگــلها کــم نبــاشیم ار بــدانی بــرتریم

پس چرا دیگر نداریم عرضه جان، از بهر جان

می وزانـــد بـاد نوروزی، خـدا بر ایـن جهان

تـا یقیـن آرد بـه دل، بر جـای تـردیـد وگمان

ای خـدا بادی وزان، از کـوی خود بر جان ما

بـاده ی رحمـت بر آرد، دل بگـرددگـل فشان

جــان الیـــار ار نشــاند مهرت اندر جام دل

می شـود بر صـدق و ایمـانش به دنیـا پاسبـان

آتش شمایل

مـا را سرشــت جـانـان انـدر نقـابی از گِل

جـامی در انـدرونـش، بنهـاد نـام آن دل

او عـرضـه کــرد مـا را، والاتــرین امــانت

عشقی چو گوهر اندر آن دل نمود منزل

جام جهان نما شد ز این گوهرش دل آنگه

صـدآفریــن به جـانـان، ما را نمود قـابل

جــان را نمــوده تـابـان، بـا آفتـاب جانش

در مـا عیـان نمـاید، اوصـاف شـاه عـادل

دارم سپـاست ای جـان پـاس از ره عبادت

تیـر از رخـت ببـاران، شـاها تو از مقابل

از روزن هــوایـم، ابلــیس رخنــه گـر شد

جـان بـردن از هوا را، بنمود کـار مشکل

کـن پـاره بنـد شیطان مـا را از او بگــردان

برگیـر رشته ی جان، ما را ز دام او هِـل

در این سرای محنت، دل غرق آب رحمت

گردان خدای خوبم! کن توشه ی حمایل

از جلــوه هــای نابــت، برجان من درانداز

الیــار را بســوزان، درآتــش شمـایـل

مجروح تیر ناوک

درگـذرگاه جهـان، اندر گـذارم روز و شب

بـر در آن شـاه خوبان سـربدارم روز و شب

دم به دم ساقی ز رویش شهد نابم می دهد

با مـی او در خـرابـاتش خمــارم روز و شب

من مـدام انــدر خرابـات رخ جانـان خورم

زآن مدام اندر دلم، در داد وجارم روز وشب

بر وصالش مرغ دل در سینـه ام پر می زند

در بـه در انـدر پی یـار و نگــارم روز و شب

بــدو خلقت گشتــه ام مجــروح تیــر ناوکش

در کمنـد گیسوانش من شکارم روز و شب

جان خود هابیل اگر در عشق جانان داده است

زآن شهیــد اولـینش یادگــارم روز و شب

گــر به تیــر جـور خـود دوزد مـرا بـر دام تن

دستـم از دامان پاکش بـر ندارم روز و شب

مدعــی گــر با زغـال آید به کـوی وصف یـار

وصف او بر لـوح دل با زر نگارم روز و شب

جان الیـــار ازگــل بستـان رویش عاشق است

در گلستان جمالش چون هزارم روز و شب

محراب عشق

دل نمــی گنجــد زشــوق رویش اندر خانه اش

تــرک جـانـم می کند اندر ره جـانـانـه اش

تـا بـدیـدش کــوی او، حـوض شــراب نـاب را

بر سر آن شد که ز آن می، پرکند پیمانه اش

چــون چشیــد از آن مــی کـوثـر نشـان جام او

چـون پرستویی که بینـد زیر دامی دانه اش

اوفتــاد انـــدر کمنــد زلــف و دام خـال او

بر نمـی گــردد دگر هرگز سرکـاشانه اش

دل بــرفـت افســار جــانم را بــدست او سپـرد

تا کَنَـد جـان، دل ز دنیـا وز رخ افسـانه اش

گــر بــرم فـرمـان از آن دلبـــر، بپـویـم راه او

حک بگردد نام من در سی دی رایـانه اش

گــر هجـوم آرد بـلا از ســوی اردوگــاه نفــس

زیـر چتــرش می برد از دشمـن دیوانه اش

دل درآن محراب عشقش،گشته چون خلد آشیان

می برد الیــار! اگر خواهی تو را در لانه اش

غزال غزل

بـا غـزل هم مـن غـزال آرم به بستـان دلت

تـا بـه دیدارش بیـارایم جمال خوشگلت

نـافـه ای از نـاف اشعــارم تــراود تـا مگــر

پاشم از مشک کـلامم بر نگارین سنبلت

من گــل اشعــار خـود را از لبـانت چیده ام

می فشانم تا گل اندر گل شود روی گلت

کـودک شعـرم مرید و ترجمان زلف توست

تا مگــرتـاری زمـویت را رسـاند منزلت

مـی روم منـزل به منزل با کتــاب شعر خود

تا کنـم افشـا جمـالت ره بـرم تا ساحلت

کلــک پلــکم را بیـالایـم به خــونــاب دلم

تـا که دیـوانی بـر آرم از نمــای محملت

هم تو ای الیار! اگر جان پای جانان می بری

دفتـر ذهنت بشوی از فکر خـام و باطلت

سوی جانان

با چشـم مِی پالای خود تا چشمه سـاران می روم

انـدر زلال چشمه ها، من سوی جانان می روم

گــر کــوزه ی دل پـرکنـم از آن زلال دلــربا

بر پیش معشوقم دگر چون شیخ صنعان می روم

غــدار بی رحم جهــان، انــدر نقاب مـه رخان

پیوسته در بندم کشد، ز آن دیده گریان می روم

دست ار بیازم دامنش، گویم که ای معشوق جان

انــدر پنـاه مهــر تو تـا مـرز باران مـی روم

ابــری بر آر از رحمتــت، ممنــون لطف و منتت

تا سـایبان گــردد مـرا، کـاندر بیابان می روم

هان قبله گاهم روی تو، پر می کشم بر سوی تو

بـر آسمان عشق خـود، بـا بال ایمـان می روم

درراه عشقت ار وزد، بـاد نفاق از هر طرف

من سر به فرمانت نهم، در باد و طوفان می روم

الیار! اگر نالد دلت، از دست آب و از گلت

گو مـی رسانم منـزلت، بی مکر شیطان می روم

شور قیامت

عشق تو انـدر دل مـن جـا گرفت

شـور قیــامت همــه بـالا گرفت

جـذبـه ی جان پرورت آمد شبی

جــان مــرا صـورت زیبا گرفت

جـان مـن از خستــگی افتاده بود

بار دگــر از دم تــو پــا گـرفت

در صــف غمـدیده ی دلـدادگان

نـام من از دست تو امضا گرفت

جـان من از تیــغ نگاهت بخست

مرهمــی از چشــم فریبا گرفت

کندمـش آن جـامه ی ژولیـده را

جـان زکفـت اطلـس دیبا گرفت

دست دلم وا شد از این قید چون

مشعلــه از گنبـــد مینــا گرفت

پردگیــان هلـهـله بر هـم زدنــد

پرده ی جانم همه غوغــا گرفت

دســت عنــایت ســر الیــار نــه

کز غم عشقت کمرش تا گرفت

از در مرانم

توای ماه مهان! از در مرانم

توشاهی بر جهان از در مرانم

تو را بگزیده ام از جان و از دل

زخیــل دلبـــران از در مـــرانم

من آن رنجــور دورانـم حبیبـا

تـو یـاری مهـربان از در مـرانـم

غریبـی خسته و سودائی ام من

شبـی کـن میهمـان از در مرانـم

دلـی آورده ام بر کــوی رویت

مـرا کـن امتـحـان از در مـرانـم

شـرابم ده از آن بحــر نگاهت

مـدام و هـر زمـان از در مـرانـم

دلــم را با خـدنـگ نرگسـانت

به یک دم کن نشان از در مرانم

زعشقت داغی اندر جـان من نه

گـل ابــرو کمـان! از در مـرانـم

تویـی آن کعبــه ی روی نمازم

مـرا سویت بخـوان از در مرانـم

نسیــم گیســوانت هــر زمانی

کنــد دل را جـوان از در مـرانـم

سـرم بسپـرده ام بــر آستانت

مـرا از خـود بـدان از در مـرانـم

دل الیـــار اگــر از در بــرانـی

کنــد داد و فـغـان از در مـرانـم

عکس یار

عکست اندر دانه پنهان و نمایان درگل است

نغمــه ی اوصــاف رویت بر لبان بلبـل است

روزنـی بـاشــد به گلــزار جمــالت هر گـلی

جان بلبل هم از آن رو بی قرار هر گل است

دانــه ی تقــدیر ما را مخفی از ما کــرده ای

چون گلی پوشیده اندر دانه های سنبل است

این جهان و رنگ ورویش را نمی خواهد دلم

جامه ی ژولیده ای باشد مرا همچون جل است

جانــم از جــام جمــالت برنمــی دارد لبـش

جلـوه های روی ماهت هر دلی را چون مل است

باغی از گلهـای رویت بر دل آذین بستـه ای

کــان نصیــب پیـروان شهســوار دلــدل است

هم تو ای الیـــار اگر خواهی بیابی ره در آن

ز این سـرا تا جنّتش کردار و ایمانت پـل است

بهار باقی

ای خـدا مـا را به جمع خیــل مستـانت ببر

مـا مریـدان جمــالت را به بستـانت ببر

از کویــر پسـت دنیــا وز دل گــرداب آن

جان ما را برکــش و سوی گلستانت ببر

جان ما آزرده شد از دست همراهان پست

سوی کوی حیدر و آن زاد دستـانت ببر

در بهــاری باقی اندر جرگه ی گلچهرگان

از جهــان فـانــی و سوز زمستــانت ببر

گو به مام عشقت ار هر طفل عاشق را بدید

بر دهانش شیر عشق از راه پستانت ببر

در گذر از جرم الیــــار و دلش را شاد کن

باده ای ده دست او، با می پرستانت ببر

شهرهٔ آسمانی

شهـره ی آسمـانی گــم شده درزمین منم

در صف عاشقان او چـهره ی بـرترین منم

برده فرشتگان همه سجده به امر حق براو

وآنکه بدو خلافتش داده در این زمین منم

آنکـه در آفـرینشش، گفتــه خدای لامـکان

بر خود وآفریده اش، به به و آفرین منم

نیکــم اگــر بـه بنــد او سـربنهـم زبنــدگی

ورنه سری هوائی ام، آفت داد و دین منم

آنکه رجیم درگهش کرده بر او کمین و هم

تا بـه قیامتش براو برده کمان کیـن منم

داده خـدای حـق مرا، گوهر عشق و معرفت

گـرنه دلی بیاورم، گمره دل حـزین منم

شربـت وصـل اخـروی، لـذت هجــر دنیوی

معرفتـی بیابـم ار، صاحب آن و این منم

کل جماد و جان وگل، مومن ودر ستایـشش

جملـه زخیل حامدان، افسـر مؤمنین منم

از در اختیــار اگــر، ره نبــرم بـه کـوی او

در ستمـی بزرگـم و اسفـل سافـلین منم

سر زملــک بر آورم، گــر شـوم از مقـربون

می شوم از بهشتیان، خالد آن برین منم

او شده خالق جهان صاحب کون و هر مـکان

حاصـل جبر و اختیار آمده بر جبین منم

گر بود الیــار! تو را دست عنــایتــی به ســر

ره بود ادعـا کنـی، بـر گهرش امین منم

حاکم هستی

خدایا هر دو عالم را تو خواهی هر چه خواهی

زمین و آسمان و ماه و کیـوان را تو شاهی

شب ار زیبـا رخـان گـل به سر، گرد هم آیند

توشمـع جمـع آنـانی، مـرا در دل تو ماهی

گهـی از روی حکمت نطـع نعمت می گشـایی

گهی از روی تقدیرت ز خوان خود بکاهی

خداونـدا تـویی گـردونه دار گـرد گـردون

تو بر اسرار انـدر پرده در کیهان گــواهی

گشـایشگر تویـی هـر ذره را تـا کهــکشانها

نمودی هردلی را در جهان، خود رسم و راهی

تویی یارب مراد و جان، مرا در هر دو عالم

زدل می جـویم از درگـاه تکـریمت نگـاهی

زجرمم در گـذر جانم بسامان کن ز رحمت

زمهــرت بر مـن آور سـایبـان و ســرپنـاهی

خـدا! گـر پرده و پیمـانه ای از مــی نمی بود

نه مـی مانـد آبرویی بر من و نــی پایگـــاهی

اگر دستم بیازم از دل انــدر حلقـه ی عشق

نزیبــد دیگــرم دنیــا و رنگ و نـام و جـاهی

بسـوزان تیـرگیهای زمـان را هر شب از دل

مرا با خـود ببـر، نـو کـن دلـم را هـر پگـاهی

نشـان؛ مُهـری زمِهرت بر جبین، الیـار را تا

کـه در محشـر به محضـر ناید او با روسیـاهی

گوهر کمیاب

مرا در عشق خود بی تاب گردان

بری از خورد و نام و خواب گردان

غـزل در سینـه ام جـوشـد برایت

دلــم را از غــزل پـر آب گــردان

رهــم ده در حــریم بـارگــاهت

مـریــد حلقــه ی احبــاب گـردان

دلم را گوهـری از کـان خـود ده

امیــن گــوهــر کمیـــاب گـردان

تکـانی ده، دلـم ریــزد غبــارش

مهیــا بـر شـراب نـاب گــردان

تو بشکاف اندرونم هسته ی عقل

مــرا جــزو اولــوالالـباب گردان

من از شهــد لبــانت می بنــوشم

مرا زآن شهـد لب سیـراب گردان

تو آن سر حلقه ی عشقی در عالم

مرا در حلقه ات سیماب گردان

بـــزن شــلاق درد اشتیـــاقـم

روان از دیـده ام خوناب گردان

تـو را بـاشـد چهـی انـدر زنخـدان

دلـم را در چهت پرتاب گردان

تـو را زلفـی بـود پرچین و پرتاب

دلـم را صید آن پرتاب گـردان

تو دست رستـم از خنجـر بگردان

رهـایش از غم سهـراب گردان

دل الیــار را در جــوی مویـت

به قابـی برده و بی قـاب گردان

تخت مرصع

از درت سهـم کـرامـت ببـرد مرد کفور

لاجـرم چشـم من انــدر کرمت روز نشور

کـی فراموش کنـی قسمت ما دلشدگان

آنـی از یـاد نبـردی طلـب بلبـل و مور

چون که نزیکتری از رگ گردن به دلم

مـن صدایـت بکنـم از ره نـزدیک چه دور

منشـأ جـود و وجـودیّ و سخـائی و صفا

زیبـد اسمـاء نکو بر تو که رحمان و غفـور

گشتـه ذرات وجـود از ره تدبیر و کـرم

وز فیوضات درت، صاحب ادراک و شعـور

گویمـت حمـد و ثنـا و گهــر جان طلبم

بر نـدارم ز درت دسـت دعـا، تا لب گـور

جان من گـر نبدوزد به درت چشم نیاز

گرده از حدقه برون آر و بگردان سر کور

مرد اخلاص، رضایت طلبد از در دوست

گر نبـاشد به دلش چشم طمع بر لب حور

تـا تجـلای تو مـدهـوش کنـد جـان مـرا

بچشان از می عشقم برسان قله ی طور

قـــدحی از مـی دیـدار فـرستـا بـه درم

رخصتی ده به دلم تا بچشد شهد حضور

تاج عشقی سر من نه که شوم مرد کمال

تا زنم تکیه بر آن تخت مرصع ز سرور

بر سر عالم از آن طره ی افشان مه ات

اوفتاد این همه فکر طلب و شادی و شور

هان! نباشد زر دنیا به جز از ملعبه ای

کان بود مایه ای از فخر و متاعی ز غرور

تو نمودی به دلم هر دو ره کفر و سپاس

دست الیـــار بگیــر و ببـرش راه شـکور

آفتاب دل

تنــگنــای دل تـاریــک مـرا خـورشیــدی

انــدرون، جــام دل جـان مرا جمشیـدی

با تـو تـاریک نشـد نقطـه ای اندر خم دهر

بــه جهــان از دل ذرات جهـان تابیـدی

هستـی از بطن عدم «کن فیکون» تو گرفت

بذر حکمت تو دل کون و مکان پاشیدی

کـس نیـارست گشـاید گـره از کـار جهان

تـو به تـدبیر بر آن دست توان یازیدی

گـل گـلچیـن خـلایـق شدن و حسن کمال

از میـان همه خوبان، تو به من بخشیدی

بهر من غنچه گشودی همه گل را به جهان

زنـدگـی دادی و عشق و شرف و امّیدی

شکرت ای خالق رحمان و حکیم و پرمهر

بهر من این همه خوبی تو تدارک دیدی

گـوش جـانم زالست از تو بـه فرمان بـوده

کاین وفاداری ام آن روز زمن پرسیدی

این دل از غیر تو کند و قدمی سوی تو برد

پیش پایش تو مدام از کرمت گل چیدی

هان! تو الیــار! مگردان سرجان از حرمش

در حـریم کـرم او تــو سـر جـاویـدی

جواز خنده

مـن سبوی صبر جان خویش را بشکسته ام

ز آنکـه از تیر نگـاهت تا قیامت خستـه ام

بـار خود از خـرمن اوصاف نیـکویت، نگـار!

با جـواز خنده ای از سوی رویت، بستـه ام

گـر چـه آزارد دلـم را خار هجران هر دمی

با امیـد شـربت وصـل اینچنین، بنشسته ام

من گـلی از بـاغ ایمــانم، اگــر پنــدم دهی

پندی از پیمانه ام ده؛ زاین جهان بگسسته ام

مــن به نــور عشقــت انــدر وادی بیچــارگی

از دل هر گـردباد جهــل و ظلــمت رسته ام

خواهد این دل، خون ببارد دیده ام اندر فراق

چون به گوش آید صلای نامت از گلدسته ام

جـان الیــــار آیـد انــدر دام عصیــانی اگــر

گوید ار یابم برات غمزه ای، ز آن جستـه ام

پیمانهٔ کرامت

در کوی عشق جانان، کردم شبی اقامت

دیـدم چه جلوه هایی! در آستـان و قامت

باحسـن بی مثالـش، با جلوه ای ز خالش

در دل فکند شوری، چون شورش قیامت

تا پر کنـد دلـم را، از شـور نـاب هستـی

می زد به دست مهرش، پیمانه ی کرامت

از سـوی کوی رحمـت، می گستـرد نسیمی

گاهی ز عمق جانها، گه پرده ی امامت

آیـد فروغـی از نـو، دل بندی ار بـه رویش

اوضاع عالم ار شد، گردونه ی وخامت

هر کاو نباشد او را، رغبت به عشق و مستی

در سلـک مهرورزان، گیرد ره ملامت

انـدر هـوای عشقـش راه خطــر گـزیـدم

هرگـز نشـاید آنجا، جـویم ره سلامت

گویم که عشـق اگـر شد تنها گناه جـانم

مـی بازم این سـرم را، از بابت غرامت

الیـــار اگــر دلـش را، در دامنــش رهانـد

هـرگـز نگیرد او را، گرد غم و ندامت

پیک خورشید

مـرغ شبگیر از فضای قدس جانان می رسد

گـوئی از آفـاق عالم بر جهان جان می رسد

آرد آیینـی ز حـکمت، مبتنی بر عشـق جان

رحمتــی بی انتهـا در سلـک قرآن می رسد

چشـم داران جهـان را مـژده بادا مـژده باد

پیک خورشید از دل درگاه سلطان می رسد

ما در این گردونه بازیها به دوران دیده ایم

بـاده ای از آزمـون حـق به انسـان می رسد

هـر کـه بر جـام کرامت لب رساند با عمـل

تا ابـد نـوشد شرابی کان ز رحمان می رسد

گـوئی ای تقـدیـریـان خفتـه انـدر دام دهر

هدهدی خوش نامه از ملک سلیمان می رسد

بگذرد از شهد شهوت هر که پای انـدر نهد

بر دیار خوبـرویان چونکه حیـران می رسد

خستگـانیـم انــدر ایـن دیبـاچه ی قالو بلی

غافلیـم انـدر بـلا حکـمی ز درمـان می رسد

من چه نالم از فلـک بر بخت پیر اندام خود

هر چه از دستی دهم دست دگر آن می رسد

ناسپاس آید کسی کاو اندر این محنت سرا

دست لطفـی بر نیارد چون سر خوان می رسد

در وفای عهد جانان گر خلـد خاری به جان

گـو به دل الیـــار! کز خاری گلستان می رسد

طوق بندگی

صبـا ! چه شـد که نیـامـد نگـار بــر پـیشـم

که مرهمـی نهـد از غمـزه بـر دل ریشم

هم او که یک نظرش چهره ی جهان آراست

به طــوق بندگی اش اینچنین می اندیشم

جــز از جمـال نگــار و طــریقـت عشقـش

نباشـدم به جهـان مهـر و مذهبی کیشم

اگــر بـه بقچــه ی دل پیـچـم التمـاس نیــاز

بـدان که بر کـرمـش مستحقّ و درویشم

اگـر به مقـدم جـانـان سـر آرم از اخــلاص

سزد که جان بدمد در جهان که من بیشم

کـه تــا به چنگ دل آرم ز نـوش او شهدی

خـریده ام همـه جـوری کـه آید از نیشم

ســـر تعبّـــد اگــر در نیــاورم با عشــق

به دادگــاه طبیـعت چـو گـرگ یـا میشم

بـدان که گر چه به رحمت غنـوده ای الیـــار

همیشــه در گـرو کـرده هایی از خویشم

جان در شکر

در زلف تو یارا، دل در سفر افتد

از شوق تو جانا، جان در شکر افتد

دامی بگشـودی، پیـش رخ دلـــها

از بهــر همینـم، دل در خطـــر افتد

هر حلقه ی مویت، یک عالم دیگر

بر سیــر عـوالـم، دل در گــذر افتد

پیـدا گـل رویت، پنهان ز نظـر هـا

سرّی که ز گفتـن، دل بر حـذر افتد

چـون دیـده گشایم، گلگونه نمایی

تا اینکــه جمــالت، انــدر نظـر افتد

در خلوت یار ار، دل محـرم او شد

از سـر ضمیــرش، او بـا خبـر افتـد

از شوق وصالش، گر دیده چکـانم

هر دانه ی اشکم، همچون گهر افتد

الیــار اگر او را، از جان بود عاشق

با غمــزه ی دلبـر، او را ظفـر افتـد

بر مرکب ارغنون

بـا مرکبــی از ارغنـــون

می رانم این دل را کنون

تـا پـای دلبــر می رسـم

یـا باده ای؛ یا مشک خون

ای دلستــان، حــالا مـرا

راهــی ده از مـرز جنـون

گـر بــاده نـوشـانـی مرا

جـان مـرا کـردی فــزون

از عشق صد چندان شوم

وا مـی نهـم دنیـــای دون

از گریه خندان می شـوم

شــادی بـرآیـد از درون

در جـام چشمـانت مــرا

شستی، دلم کردی فسون

دلها به دامت می رهند

از دامهــای گونـه گـــون

الیار! کاش افتی در آن

هر گز نگردی زآن برون

حلقهٔ ناز

حلقــه ی ناز خودش برگردن دل بسته دلبر

کاسه ی صبرم به سنگی از جفا، بشکسته دلبر

می کشد هر سو دلم را بی محابا در کمندش

رشتـه ی پیـوند عقلم را زدل، بگسسته دلبر

بر لبانش می سراید نغمه ی عاشـق کشی را

این دلم را با خدنگ نرگسانش خسته دلبر

گـه نگـاه دردبـارش مرهـم زخــم دلـم شد

گه گشود آن زخم دل را با لبان پسته دلبر

چشم جان معطوف دلبر گشته اندر دار فانی

گـرد میل عشرت دنیا زجـانم شسته دلبر

آمـد او غـوغاکنـان بر کـوی یـاران مِی آلود

دل ربـود از مـن به نازی آنچنان آهسته دلبر

ناگهان رفت از فراقش آتشی بر خرمنـم زد

بقچـه ی دل را به یغما برده و بر جسته دلبر

گر چه الیار! از غم هجران بسوزد بند بندت

شکر! بر تخت امیدت همچنـان بنشسته دلبر

نگین دل

مُهر مِهرش بر جبین کائنات عالم است

سرفراز از تاج عشقش، جسم و جان آدم است

هر گلـی اندر جهان شد ترجمان مهـر او

بلکــه خاران هم ز مهرش یک زمانی مرهم است

خـار و گـل نامیدن اشیــا قیـاس ظاهـری است

گــه بود خاری گلــی، گـه گل خودش خار غم است

هر چـه آیــد پیش رویت در جهـان بـی کسـی

سخت وآسانش به دوران هر چه باشد یک دم است

مـهـر مـهـرویـان عالــم ز آفتــاب روی او

تابـد انــدر هـر دلـی کـاو را نیــــازی همـدم است

قرص خورشید رخش، شد پرتو افکن در جهان

تــابنــاک از روی او جمشیــد و هـم جـام جم است

گــر چـه مـاهـان دو عـالـم قـامـت آرایی کنند

قــامـت هــر مــه رخــی انــدر مقــام او خــم است

از دل ذرات جـوشـد مـهـر او تـا کهکشـــــان

مهــر مــادر هــم ز دریــایش بُروز یک نم است

در دلت الیـــــار! از او باشد نشـانی تابناک

حلقـه ی دل را نشــان مِهــر دلبــر خاتــم است

جان مرا بالا ببر

ای جـان جـان! جـان مـرا تـا پیش خود بالا ببر

صبــری نماند اندر دلم؛ فردا نگــو؛ حالا ببر

دل می کنم از هر چه دارم اندر این محنت سرا

سـوی بقـا از غصـه ها، با چشـم بی پروا ببر

داری فضــایی آشنــا در وادی عشـق و صفــا

زایـن غـربت ظلم و فنا، جـان مرا آنجـا ببر

پـر می زنــد مـرغ دلــم انــدر هـوای روی تو

سـوی گلستـانت مرا، چون بلبـل شیــدا ببر

زنــدانی جبـرم ولــی انــدر لبـــاس اختیــار

زایـن دار مختاری مرا، در پرده ی غوغا ببر

من سر به تیغت می نهم تا دل نیابد خود سری

وانگه مرا در چرخه ی گردون بی سرها ببر

خصــم هوا خواهـد اگـر تا سنـگ ره گردد مرا

بر جنــگ او جـان مرا با جـوشن هیـجا ببر

با دانه ی لبخند خود، دل را بکش در دام خود

جان مرا از دام این دنیای غول آسا ببر

آوای ســاز سـوز جان، می پیچد انـدر آسمان

الیــــار را تا آسمان، با ساز این آوا ببر

سلسله انگیز

بتخــانه فــرو ریـزد

گـر سلسلــه انگیزد

سرچشمـه ی زیبایی

یـاری که بـود ایـزد

دل در هوس کویش

مستانه دهل می زد

می گفــت خدایی تو

خوبی زتو بر خیـزد

خـاک دل خــوبان را

غـربـال تو می بیـزد

زآن رو به درت الیار

از حلقـه در آویــزد

قدر گل

قـدر گـل را سنــگ میزان است خار

قــدر آزادی بــرآیــد در حصـــار

گــر نبــودی رنــج ومحنت درجهان

کی می آمـد قــدر راحـت در شمار

عاشقان زآن، سوز هجران می کشند

تـا کـه سـازی از وصـال آیـد به بار

عــافیــت در معــرض بـاد خــزان

شادی و غم، نیش و نوش اندر کنار

زنــدگی معجونی از عشق و بلاست

زنــدگــان را مــرگی انــدر انتظــار

حــکمتی بنهـــاده در این، کاردان

هر چه حکم است از حکیم آید به کار

گر نگردد باغ گل، بی برگ و رنگ

قــدر این بستــان چـه می دانــد هزار

ایــن جهــان بـاشــد زمستانی اگـر

بهـــر خــوبــان آن جهـان بـاشـد بهار

ســر بلنـــدان از ســرای آزمــون

راهــــی دار ابـــد در آن دیــــــار

پسـت و بـالا در جهــان از بهـر آن

تــا کــه خوبـــان را گزینــد کـردگار

راحــت مطلــق نیــایـد بـر کــسی

در جهــان از راه تـزویـر و قمـــار

پیش رو خواهی تو الیـــار! ار کمال

پیـروی کـن زآن شــه دلــدل ســـوار

آتش آشنایی

بــوی مـوی دلبــر آمــد بر مشامـم

گوئیـا خورشید جان آمد به شامم

رشته ی دل را گسست از میخ تن او

تا گرفت از دست جان بند زمامم

آتشــی ز ایـن آشنـایی در دل افـتاد

تلخی راهش، شــکر آمد به کامم

رقعتــی بر، ای صبــا! بـر کوی دلبر

صدر مکتوبم رسان بر وی سلامم

پـای مکتــوبم نهـادم قطره ای خون

تا بدانــد کانــدر ایـن ره بادوامـم

سرخـوشم از اینکه جانا! بعد از اینم

با زبـــان عاشقــانت هم کــلامـم

تــا گشـــودی روزنــی بر آسمـــانت

آفتاب آمد همان دم پشت بامـم

مــن ز دوران سیــاهی کینــه دارم

خنجــر عشقت به دست انتقامم

مـن اگــر جــان بر تـو بگزینم؛ نگارا!

تا ابــد بادا مراین جانم، حرامم

سر به پیمانت گرو بگذارم ای دوست!

تـا نبــاشـد بـی وفایی در مرامم

گویــم ای الیـــار! اگــر عاشق نباشی

مهر بی رنگی نچسبد پشت نامم

گلعذار عشق

عمری به دل شـده ام رهگذار عشق

افتـــد به دیده مگر گلعذار عشق

دیــدم بـه بـام تمــاشا شـدم به دل

چرخی زدم چو پرستو مدار عشق

تا جلـوه ای به دلم از رخش نشست

در باغ جلوه شـدم من هزار عشق

تا جان گرفت مرا، آن هوای دوست

چه چه زنان بکشیــدم هوار عشق

انــدر کمنـد نگـاهش چـو دل فتــاد

راهی شدم پی آن شهسـوار عشق

در لجّــه ی خطــر انـدر فضای دهر

دل می زنم به دلش با گدار عشق

الیـــار! اگــر نپذیری به جـان خطـر

در مکتبت نپــذیرد نگــار عشق

ای گل

ای گل زچه می خنـدی

چون ترک سمـرقندی

دل مــی بــری از جانم

گویـم به چه ترفنــدی

در زیــر قبــای خـــود

خار از چه تو می بندی

درغــارت دل، گـــویم

الحـق که هنـرمنــدی

با خــار، تــو را، پرسم

باشــد ز چـه، پیوندی

پـاسخ به دل و جانم

اینگــونه بگــوینــدی

از حکمـت و زیبــایی

گــویـا که برآینـدی

با تلخــی خـــارت هم

شیــرین تر از قنــدی

در ساقـــه ی هستی تو

چون رشتـه ی آوندی

بـر حقّــه ی زیبـــایی

حقّــا کـــه خداونـدی

نیش تو مرا نوش است

خوردم به تو سوگندی

بر جــان بخـرد الیـــار

خـار از سر خـرسندی

خَمر خَم زلف نگار

خم دل کردم از آن خَمر خَم زلف نگار

پر،که تا نوشم از آن، دل شود آهسته شکار

مستـی از مـوی نگـــارم بـه خــود آورد مـرا

کـه چرا عمری از این در شده ام پا به فرار

مـن غافــل چـه شـود گـــر قــدمـی آورم از

عشق جـانـان، که رســم از عدد ده به هزار

آخـر ایـن پـای دلـم بـاز چو شد بر در عشق

داده ام از کف خود، گوهری از صبر و قرار

دل بـه دریــای تمـاشــای تجلّــی بــزدم

نشـد از لجّــه ی دریــای تمـاشــا به کنــار

رحمتـــی بـر دلـم آور، تو کـریمی، تو کـریم

ایـن دلـم را کـه به راه آمـده، تنهـا مگـذار

مـی درم هــر چه بـود پـرده ی پنـدار و دغل

چشـم جـان بر تو رسانم که بدوزم به عذار

تــا در آیینــه ی اخـــلاص، بـروبـم کـــدرم

گــل ایمــان نفروشــم به سر بوته ی خـار

جرعه ای هر که بنوشد ز سر چشمه ی عشق

می نشینـد گـل ایمانش از آن جرعه، به بار

بلبــــل فکـر تو الیـــــار! اگــر افتـد چمنش

آشیــان می نهــد انــدر قـدح غمزه ی یار

غروب ماه

بضاعتـــی ز گهــرهای دیــدگــان دارم

کرامتــی به بلنـــدای آسمـــان دارم

غروب ماه من انــدر دلــم غمی انگیخت

به دیده کان گهر را از آن زمان دارم

گلاب میکده اش را به دامنم چون ریخت

برفت و دامنی از رنگ ارغــوان دارم

مــن آن گهــر نفروشــم بجـز به دامانم

که بوی دلبر خود را در او نشان دارم

بکــارم از دل وجان بذر مهـرش اندر دل

نثـار او بکنم هر چه در جهـــان دارم

من این کرامت و گوهر به دولتی از عشق

زدست دلبــر مه رو به ارمغان دارم

اگر چه در غم هجرش چو پیر شد الیـــار

بگفت در طلبش من دلی جوان دارم

پدر

جــان گیـرم از جـان پدر

گوهــر ز عمّــان پدر

بشــنو زمن؛ ای مـــادرم!

جـان تـو و جان پدر

درد دلــم را مرهـــمی

آیـد ز درمــان پـدر

از سفــره ی مهرت خدا!

آیــد مــرا نــان پـدر

وامـی شود اخــم از دلـم

با چشم خنــدان پـدر

درّ حیـــات آورده ام

از مــادر و کــان پـدر

بــارد ز ایمــانش کـــرم

نـازم بر ایمــان پــدر

در لحظــه ی درمانـدگی

دستــم بـه دامان پدر

من هر چه دارم خواهرم!

باشـد همـی زآن پـدر

مــا را گــره وا مـی شـود

با دست و دندان پـدر

بـا ایــن همــه مردانـگی

جان گشته حیران پدر

الیــار گــویـد ای خـــدا!

جـانم بـه قـربـان پدر

مادر

در عـالــم مهر و وفــا اخترنشــانی مـــادرم

چون بر زمین زندگی، چون آسمانی مـادرم

عمــری شــدی آبستــن بـار تبــار جــان من

تا بـر کـویـر زندگـی، گـل برنشــانی مادرم

روزی در آغوشت بدم بی دست و پا و بی زبان

هم دست و پا بودی مرا؛ هم همزبانی مادرم

بر پـای فرزنـدی چو من، درّ جـوانــی داده ای

اندر پی ام در پیری ات هم، پاکشانی مادرم

بس خـارها بر چیده ای از پیش پایم هر زمـان

بر جایشان بنشانده ای گل هر زمانی مادرم

گــردان غــم در زنــدگـی گر نیزه بارانم کند

همچــون سپـر آماج هر تیغ و سنانی مادرم

کــوه مصــایب را نـوردیدی تو عمری بهر من

تـا از فـرازش هیبتــی بر مـن رسانی مادرم

هر ادعـای مهـر را، آیینــه بـاشــد مــادری

هــر مه رخــی را سمبــل ابروکمـانی مادرم

توصیــف رویت را ســزد کلــکی ز نقـاش ازل

هر گونه توصیفت کند؛ الحــق چنانی مادرم

بـی غــم نبـودی درجهان از جانب الیـــار خود

بینــم تــو را در آخرت، با غم نمانی مادرم

خورشید انسانیت علی

آنکه بر خوبان و بر مردان عـالم شاه بود

جان او خورشیـد و رویش هم بسـان ماه بود

مرتضی بود آنکه پایش هم سر قــاف کمال

طلـعت و غُــربش هم انـدر خـانه ی الله بود

از غم بیچــارگان هرگز نیــاسود او دمـی

درد و رنج بی شمارش زاین سبب جانکاه بود

مردمی هایش به دوران را کسی پاسخ نگفت

گوش پاسخگوی او گویـا که قعـــر چاه بود

ذوالفقارش در کمـر اندر غــلاف مهــر بود

دست او پیوستــه با دست خدا همــراه بود

کــوهی از امیـال نفسانی نهادش پشـت پای

هیبت دنیــایی انــدر چشـم او چون کاه بود

بس محقّـــر بـود ایـن دنیــا مـر او را در نظــر

بی نیــاز از ثروت اندوزیّ و کسب جاه بود

خنــده ای زد بـر شهـــادت تا بدیدارش رسید

او شهــادت را چنـان گویــی که خاطر خواه بود

از حصـار لفـظ اگــر بیرون نگــردد کلــک من

چون کند وصف آنچه کاو را جمله در درگاه بود

در فـــراقش بنــد شد الیـــار را نای نفس

آنچـه آمــد از نهــادش نــالـه ای از آه بـود

گله

از چــه بر این دل بیچاره چنیـن تاخته ای

تیغـی از بـرق نگــاهت به رخش آخته ای

تـا اســارت ببـری این دل پر باد مـرا

حلقــه ای گــردنش از سلسله انداخته ای

مـی دهـی دست قضـا خرمن آمـال مرا

دستــی از جـور و جفا بر دل من یاخته ای

هرچه کردم گله خود از سر دلبستگی است

چه کند دل خود از این جلوه که پرداخته ای

از ازل خـاک دل من شده آغشته به عشق

گِــل بنیـاد وجـودم تـو چنیــن سـاخته ای

در گلستــان رخش لانه گــزین تا بـه ابد

ای دل! آنجـا به گـل رویش اگـر فاخته ای

دل الیـــار! تو گــر پا ننهــی بر در عشـق

عمـر خــود را سـر لهــو و لعبـی باخته ای

جام ساقی

میســر شـد کــه من جـامی ز عشق او بپیمایم

فضــای خــانه ی دل را دگــر با غــم نیالایـم

مرا این آرزو روزی که بر شاخ ثمــر بنشست

ســوار پـر شـدم تـا سـر بر اوج آسمـان سایم

رها گردان تو ای ساقی از این زندان جانکاهم

ز فـرط شــوق دیـدارت که زنجیر زمان خایم

بیـــا تـا زایـن در خاکی بری این مرغ افلاکی

زچشـم غمـزه دانستـم نباشـد این زمین جایم

رســانی بر لبــم جــامی دگــر گر از می نابت

دگــر در این تـن خاکــی نمـی پایم نمی پایم

بـه لای رقعتــی پیچـــان پیـــام آشنــایی را

نشـاطی ده مریدان را به"می آیم" به"می آیم"

تو هم الیــار! اگــر دانی هـوای قرب جانان را

زبـان اعتــراف آری کــه من مـرغــی ز بالایم

چشم خدابین

برای شستن چشمم هزاران چشمه چون خورشید

هم از جان و جهان ودل هم از جام زمان جوشید

هــویدا کــرده در عـالم فـروغ روی تـابـانـش

قنـادیـل حقـایــق را به کیـوان و مه و خورشیـد

مـرا چشمـــان دل گــویـا به تفسیــر حیـات آمد

دریغـا گردی از غفلت به سـان پـرده ای پوشید

فــروغ رویــش ار این دل نبینــد در جمـال جان

به غیـر از روی جانان او در این وادی چه خواهد دید

حـریـم منظــر چشمـم چراغان می شد از نورش

دل ار از بـاده ی عشقش یکی پیمانه می نوشید

اگــر ایـن دیـده را شویـم به آب عشـق جـانـانم

نشانی جز گل رویش از این عالم نخواهد چید

تورا الیــــار! اگـــر چشم خدابین اندرون باشد

نگردد واژگون بختت چو تخت قدرت جمشید

بلای ولا

هــر کـس کــه بر بـلای ولا مبتــلا شود

با کیمیـای مهـر مسش چون طـلا شود

رنــگ تعلـــق از رخ جـــان پــر درآورد

بر جمــع سالکـان طریقــت صـلا شود

زنگــــار کینــــه را بتـکـــانـد ز دامنـــش

آیینــه اش به صیقــل ایمـان جلا شود

نقشــی ز دوست بـر دل او بـر نهــد بــلا

تا مفتخــر دلــش به نشــان ولا شــود

خــواهــان عــافیــت نشـــود در طـریق یار

عیشــش نهـد به سویی و اندر بلا شود

جــز دلبـــری الهـــی اگــر عرضه شد بر او

پاسخ به دعوت از دل او، حرف لا شود

ای جان! به گوش دل برسان صوتی از الست

کاو تا ابد به حلقـه ی « قالوا بلی » شود

خواهـــد حسیــن دل بـرود بـرمنــای عشق

صـد بـارش ار گشاده در کربــلا شود

الیــــار! اگـر به صـدق نیـایی بـه راه دوست

وای از دمی که راز دلـت برملا شــود

آفت دین

آفت از ابــر ریــا بــارد ســر گلـزار دین

واعـظ ناخـالــصی گـردد اگر سـردار دیـــن

واعـظ ار غافــل ز مغـز دفتر ایمان و دین

گـوهــر ایمــان فروشــد بر سر بــازار دین

شیخ ظاهر بین و ظاهر ساز و حراف چموش

آورد با نــام ایمــان فتنــه انـــدر کــار دین

دینمـداران گر ننـوشند از شراب معرفت

هــر کسـی با تیـغ پندارش رود پیکــار دین

با نقــاب دین اگـر عـابد رود در کــام زر

کــی توانــد تــا به منــزلگه رسـاند بار دین

بـزم دیـن آرایـد ار با پرده ی پندار، کس

خشت خامی هم نهد کی می شود معمار دین

عالـم بـی بهـره از بـوی عمل در کـار دین

همچــو زالــویـی بود بر پیکــر بی خار دین

نـوری از اخلاص و عرفان در دل الیــار نه

ای خـدا! تا جان برد در سایـه ی دیـوار دین

محمد (ص)

زمانــــه را نفســی تــازه از حجــاز آمـــد

به قبلــه گاه جهانی چو سرو ناز آمد

چـو لاشه ای شده بود این جهـان در ظلمت

تو گوئیــا به تنش روح رفته باز آمد

به گرد شب همه بت های شب پرستان بود

برای چیدن بت ها به حرص و آز آمد

شبـی که خلــوت خوبـان به گرد مه بد بود

به غمــزه ای ز مه مهتران مجاز آمد

بــه نـــور حکمــت و تدبیـــر آسمــانی او

اساس بتکــده اندر نظر مَجـــاز آمد

به سنـــگ خوبــی احمــد پلیــدی ابلـیس

به پای چــوب ترازو چه همتراز آمد

هـر آنکـه دعـوت او را ز جان و دل بخرید

به تاج نصرت ایزد چــه سرفراز آمد

بـه بـام هستــی عــالــم نهــاد پــای وجود

هر آنکه عشق محمد بر او جواز آمد

بــه بــاغ معــرفت عتـــرت محمــد چـون

برفــت مـرغ دلــم، بر فراز غاز آمد

چه رتبتــی به از اینــت، که جان تو الیـــار!

به درگـه شــه محمـود دین ایاز آمد

خاتم اندیشه

یک شب نمــودم سیـر جـان در عــالم انــدیشه ام

عشق آمد اندر جان من شد خاتم انـدیشه ام

دل در وجــودم خـانه شــد بـر مقــدم دلــدار مـن

جـامی گرفت از معرفت جام جـم انـدیشه ام

چون قطــره ی افکـار من افتاده در جـویی ز عشق

خواهد شدن بر نقطه ای کانجا یم انـدیشه ام

بـا عشق جـانـان ایـن دلــم در ظلمـــت زندان تن

گــردد رهـا از هاله ی پیچ و خم اندیشه ام

ذکرش به فکر آغشته ام زآن می سرایـم نغمه ای

سازد مرا چون بعد از این زیر و بم اندیشه ام

چـون ناف آهـوی ختــن گردد معطر خوی من

گر عشــق جـانـان باشدا هم و غم اندیشه ام

عمـری نکــردم همــرهی امشـب بر او دادم رهـی

تنها نمــی مانم دگــر چـون همدم اندیشه ام

گر فکــرم آرد گوهــری آن را نهـم بر خوان دل

هــرگز نباشد خسّتـی من حاتــم انــدیشه ام

هان! ای برادر یک دمی گوش ار دهی بر شعر من

انگشــت صحـت می نهـی من آدم اندیشه ام

الیـــــار! اگــر ناآوری افکـــار نو در دفتــرت

شعــرت بگــردد مجلـسی بر ماتم اندیشه ام

ای معلم

بر دم دروازه ی حکمت تو گوش آورده ای

خـوان تعلیـم و تعلـم را تـو نـوش آورده ای

ای معلــم! غم نشیــن غم نشـانی در جهـــان

و اندرین ره عشق خود را گل فروش آورده ای

بر سر نـامــردمــی هــای زمان بر آتشت

دیگ جان بنهاده و خونت به جـوش آورده ای

تـا بـه هــم ریــزی حصــار عنکبوت جهل را

کــاکـل اندیشــه را بهــر خـــروش آورده ای

گشته ای معیـار پاکـی اسـوه ی ایثـار و عشق

چـون که افسـاری لب نفس چموش آورده ای

هر دل افسـرده را با مهـر درمـان کرده ای

آتشـی در کوره ی عشـق خمـوش آورده ای

برده ای لـوح دلـت در کـانی از الطــاف غیب

بر رخش پیغام رحمت چون سروش آورده ای

زانوان علم و فرهنگ از توان افتـد گهی

با دم عیسـائی ات بر تاب و تـوش آورده ای

چوب بیداری زدی بر طبل عقل و علم و دیـن

خواب غفلت دیدگان را زآن به هوش آورده ای

دولـت و ملت دریغـا! کی شناسـد قـدر تو

بس بـزرگی سینـه ات را عیب پوش آورده ای

گربـه ی دولت هم ار روزی تـو را مو مو کند

بخشـی از ماهـانه ات را همچو موش آورده ای

معترف گردد قلم در دست الیــار اینچنین

بـاری از فرهنـگ انسـانی به دوش آورده ای

در دامن دریای عشق

نغمـه ی سـازش مرا از عـالـم رؤیـا گرفت

در خیالـش این دلـم با جـام عشقی پا گرفت

از نیـازی کـه به نـازش در دلـم تفسیر شد

بقچـه ی دل وا شد و جان را دم غوغا گرفت

مصلحت سویی نهاد این دل سـر پیمانه شد

گــر چه عقلـم بـارهـا با او سـر دعوا گرفت

قطره بود این دل رها در دامن صحرای غم

شـد روان با جوی عشقش دامن دریا گرفت

آنچنـان آسـوده شـد از قیـل و قـال د نیوی

همچو طفلی گم که در آغوش مادر جا گرفت

خـار پوچی ها بسی آزرده بودش د رجهان

در فــراق دلبـــرم بـا عشــق او معنـا گرفت

تـا دل الیـــار را سنجـد سـر پیمــان عشـق

دست تقـدیرش ازل از دست او امضا گرفت

حلقهٔ نیک اختری

دایــره ی عشـق مـن تا زتو محور گرفت

خـاک دل از مهـر تـو صولت اختر گرفت

شمــع وجـود مـن از فـوت قضا مرده بود

از دم عیسـائی ات بــار دگــر درگرفت

دار دلـم در خـزان بی بـر و بی گـل نمود

از گل لبخند تو گل به سر و بر گرفت

تـا ز تو اکسیـر بـر دل بـرسیـد آن زمـان

سنگ سر و سینه ام رتبه ی گوهر گرفت

جـان مـن از جـام تـو آب حیـاتی چشیـد

باغ دل از نو شکفت زندگی از سر گرفت

تـا بنشینـد سـر شـاخـه ی طـوبـای عشق

مــرغ دل از آشیــان سوی خدا پر گرفت

دل شـده خلدآشیان در چمن عشق، چون

آب بقـا از کـف ســاقی کــوثـر گرفت

هر که نخواهد دهد دل به مسیحای عشق

راه خـود انــدر پـی دشمـن ابتــر گرفت

پادشـه عشـق شـد هـر کـه بـه سـان گدا

حلـقه ی نیک اختری از کف حیدر گرفت

کلـک تو الیــار! تا چشمه ی ذوقت گشود

خـوان غـزل را فلـک در طبـق زر گرفت

بستان امید

هر دم از عشق آید اندرگوش جان، ساز امید

تا کشـد جـان را سر بستان دلبـــاز امید

سایه ی خوشبختی آرد بر سـر هـر طالبـی

طـالب ار بـا جـان کشـد ارابه ی ناز امید

مهـر پایان است بـر تـاریکــی و نـابـاوری

شهر شادی ها نهان، در پشت آغاز امید

شوق پرواز آورد بر هر دلـی در هـر زمان

گوشه ی گوش ار دهد بر دست آواز امید

آشیــان سـازد اگــر در بـوتـه زار هر دلی

تخم رفعت می نهد در دست دل، غاز امید

یأس اگـر رحل افکنـد در کوی مشتاقان او

می شـود بازیچـه ای در دست طناز امید

زاغ یأس آمد نشست ار هر زمان بر شاخ دل

سنگ رجم افکن بر آن با پنجه ی باز امید

قعـر ظلمـت می رود هـر آنکه اندر زندگی

دل نســازد راهــی دروازه ی راز امیــد

دیـده ی الیــــار بینـد نـوری انـدر گـام او

زان نشـاند کلـک خود با نام دمساز امید

طنین طبل بیداری

به کوی چشم دارانش چو پیر می فروش آید

صدای طبل بیداری در آن دم سوی گوش آید

طنیـن جـان فزایـش تا در آفـاق جهان پیچد

هیاهوهــای جانکــاه شُبان شب خمــوش آید

نشان حق پرستی گر کسی را در جبین باشد

به یمـن بانـگ بیداری دو گوش حق نیوش آید

اگـر ساقی زلـب ریزد شکر در کام مشتاقان

به دل صد چشمه ی عرفان مر آنان را به جوش آید

پی پیمـانه ای جـان را برد بر پـای پیمـانی

کـز آن، سنگینـی باری همی بر روی دوش آید

نباشـد زندگی غفلت؛ ببالد جان به بیداری

بود این نکتــه پیغـامی کز الهــام ســروش آید

گـرم زهـری ستاند دل ز دست ساقی مه رو

بنوشد بی درنگ آن را، که بر کامش چو نوش آید

هـزاران عیب و غم دارم ولی جزو مـریدانـم

امیــدی دارم انـدر دل، که پیرم پرده پوش آید

تو را الیـار! اگر آن دم، سری مست از جهان باشد

به بـوی دلبــر دانـا از آن مستـی به هـوش آید

زن

نـوری اگـر بر در و روزن بود؛ زن بــود

ماهـی اگـر کوچه و بــرزن بود؛ زن بــود

عرضه شد ازدامن هستی گلی بر جهـان

آن گل یک دانـه که گلشن بود؛ زن بــود

بی رخ زن، خـانه چو مــاتم سرا می شود

آن که گـل خنـده به دامـن بود؛ زن بــود

دست زن ار بربط عشق آورد؛ جان دمـد

آن کـه نوازشگــر هـر تـن بود؛ زن بــود

آن که نـیندازد اگر سایـه ای، بهـر مـرد

زندگی اش چالـه ی گلخـن بود؛ زن بــود

آن که دراین کوره ره نفس و دل، درحیات

آیـنه ی عشــق تـو و مــن بـود؛ زن بــود

آن که به عشـق از ره مردانـگی، بهـر ما

بـر طمـع خویـش تبــرزن بـود؛ زن بــود

آن که به غربـت بود آرام دل؛ وانـکه او

در همه جــا سـمبـل میهـن بـود؛ زن بــود

آن که دراین حلقه ی عشق و بلا، مرد را

یـــار وفــادارتــر از زن بـود؛ زن بــود

آن که در افـتادگـی و سخــتی روزگــار

نـرم و مقــاوم تر ازآهــن بـود؛ زن بــود

آن که از انـبان حقـوق بشـر، در جهــان

قسـمت او، دانــه ای ارزن بـود؛ زن بــود

دیده ی الـیــار بود روشـن از گوهــری

آن گهـر دیـده کـه روشن بود؛ زن بــود

دهقان

ای دســت تـاول بستــه! ای دهــقانـــم

پیش آ به رویـت بوسـه ای بنشانــم

بـا کـارت این خــاک سیــه خـــرّم شد

ای ضــامـن آبــــــادی کیــهانــــم

گفتــی که زحمــت می کشم تــا روزی

بــر قـلّــه ی عــزّت رسـد ایـرانـــم

دامـــانــی ا نبـــوه از مــحبّـــت داری

گویی که زان بر شخم جـان افشانــم

عمری به جنگ خار و خس بردی دست

دنبــال روزی بــوده ای؛ مـی دانـــم

از رقـص داس و خـرمــنِ سنبـــل ها

غوغــای شــادی افتــد انـدر جـانــم

نـانــی حـــلال آورده ای از خـرمـــن

پیـچیـده بویـش دایـم انـدر خوانــم

با دســت کـوشــان و دل جـوشــانــت

هم درس همّـت داده ای هم نـانــم

آرامشـی بـخشیـــده ای بــر الیـــــار

گویـد بـر این اکــرام تو، حیــرانــم

از تو

ای شـور مستــان از تو

آییــن بُـستــان از تـو

ای ســور فـروردیـن و

ســوز زمستــان از تـو

هر نـغمــه ی بلبـل هم

گل در گلستـان از تـو

طفـل از تـو و مام از تـو

هم شیر پِستـان از تـو

ای شهد و شعر و شاهد

شمـع شبـستـان از تـو

دســت من و دامـانــت

ای دستِ دستان از تـو

دل عرضــه دارد الیــار

گر دستِ بِستان از تـو

آتش وش

افکنــدی اندر آتشــم ؛ ای دلبـــر

در آتشـت ، آتش وَشــم ؛ ای دلبــر

عمری نشستم پایــت اندر هجران

تا شهـد دیـدارت چِشَــم ؛ ای دلبــر

راهی ده اندر بارگــاهت جــان را

تا گــردد از خیلِ حَشَــم ؛ ای دلبــر

جوری گر از عشقت رسد بر جانم

تا روز محشــر می کِشـم ؛ ای دلبــر

پیـمانه می گردان مـدام از عشقــت

بی عشق تو، خار و خَشَـم ؛ ای دلبــر

اِلیـــار اگر پیــمانـه ای پیـــماید

گوید که دایم سر خوشم ؛ ای دلبــر

رهایی

حـذر کن ای دل از پَســـتی

تـو اِی دُردانـــه ی هستــی

در آ در حلقــه ی مستــان

به شـور و شـوق سـرمستــی

بگیــرد تیـرگــی ، جــان را

چـو در بر روی خود بستــی

مشـو نومیــد و سرگــردان

اگــر روی از جـفا خَستــی

خـدا هر چــاره ای ســـازد

رسـد دامــانــش ار دستــی

بـرای صیــد خـوشبــختــی

بساز از عشق خود ، شَستــی

سمـائی می شوی ؛ اِلیــــار !

اگــر از دام تـــن جَـستــی

داغ دلبر

داغی نشاندی بر دلم ، از خطّ و خالت

تا شد اسیر جلوه هایی از جمالت

کی می پذیرد دیگر این دل ، رنگ اغیار

زان رو که رنگی برگرفته ست از خیالت

در بارگاهت بار ده ؛ تا شاید این دل

بر گُرده گیرد رونقی از فیضِ قالت

بگشوده ای خوانی ز جود از بهر عالم

کی بی نصیب آید دلی از این نَوالت

صد شکّر افتد کام جان اندر حیاتم

آرد نسیم ار شمّه ای از وصف حالت

حک می شود خوشبختی اندر جان اِلیار

گر سینه اش گردد دمی جای مجالت

پایان

مقدمه

مقدمه شاعر : به نام خالق مهربان

مقدمه شاعر

به نام خالق مهربان

این مجموعه ی در دست، دوّمین اثر مکتوب بنده است که بعد از « غزال غزل » به زیرِ چاپ رفته است. اشعار این کتاب، تقریباً همزمان با غزلیّات « غزال غزل » سروده شده است. تنوع در قالب، مضامین و موضوعات اشعار، کاملاً ، مشهود است. قالب غالب شعرها ی این اثر، رباعی و دو بیتی است. اشعاری نیز در قالبهای دیگر از قبیل: مثنوی، مسمّط، غزل، تک بیتی، شعر نو، قندیله (ابداعی بنده) و ... در این مجموعه گنجانده شده است. لازم به توضیح است؛ اشعاری که در مورد اشخاص خاص سروده شده؛ برای یادگاری و به قصد قدردانی از خوبی ها و خدمات ارزنده ی آنان در راستای ترویج فضایل اخلاقی و نیکی ها است نه از روی تملّق یا هر گونه چشم داشتی،از آنجا که این اشعار می تواند پیام و نکات قابل استفاده برای مخاطبان، به همراه داشته باشد؛ آنها را در این کتاب گنجانده ام. بنده این کتاب را به صُراحی ای تشبیه کرده ام که در آن، اندیشه های حاصل از جان و خرد خویش آموخته ها و تجربیات بشری در زمینه ی عشق و نیکی و آیین انسانیّت را در بستر شعر و ادب پرورانده و بسان شرابی طهور در آن ریخته ام تا بتوانم در گذر زمان، قدح ذوق و ادراک طالبان زیبایی ها و نیکی ها را بدان ،پر سازم. از این روی این کتاب را « صُراحی اندیشه » نام نهادم؛ باشد که حاصل ذوق و فکرت من در راستای کمک به اعتلای فرهنگ های نیک انسانی، احیا و رواج ارزشهای معنوی و اخلاقی، کمک به بهبود زندگی و راهیابی اندیشه های بشری به حیطه ی روشنایی و نیکی و سعادت، مورد قبول و عنایت خوانندگان گرانقدر و آیندگان نیک آیین و دوستداران خوبی و زیبایی باشد. امیدوارم خدای مهربان که توفیق آفرینش این اثر را او به بنده داده است؛ این را بعنوان یک اثر نیک هر چند کوچک از من بپذیرد و ذخیره ی آخرتم گرداند، والسلام... الحمدُلله با تشکر از خوانندگان گرانقدر جبار محمّدی « اِلیار » ۱۳۸۹/۱/۲۵ هجری شمسی

رباعیات و دوبیتی‌ها

شماره ۱ : شهرهٔ بازار اگر چندی شدی

شماره ۲ : به نا حق بچرخد اگر این زبان

شماره ۳ : ماهی ار چشم طمع دوزد به شست

شماره ۴ : مرا ره توشه ای از عشق می ده

شماره ۵ : رهِ بزم محبت را نشان ده

شماره ۶ : مرا کن سائل کوی محبت

شماره ۷ : دیده بردار ای عزیز! از مال غیر

شماره ۸ : به تیغت این دلم تاراج اگر شد

شماره ۹ : مرا دیوانه ی عشقت بگردان

شماره ۱۰ : خاری منشان بر سر راهی

شماره ۱۱ : اگر آتش زند هیزم به هیزم

شماره ۱۲ : رفیق راستین چون درُّ کمیاب است

شماره ۱۳ : دلت گر با هوس رانی مجاب است

شماره ۱۴ : دلم تا کام تام از آن مُدام جام دلبر بُرد

شماره ۱۵ : گرم همیانی از بخت همایون

شماره ۱۶ : عشق شیرین تیشه می زد کوه را با نام فرهاد

شماره ۱۷ : بر گوش لیلی کی رسد فریاد مجنون

شماره ۱۸ : اگر پیچد کسی را دست و بالش

شماره ۱۹ : دیده روشن کن عزیز ! آخر سیاهی رفتنی است

شماره ۲۰ : گر رعیت سر بیندازد به زیر

شماره ۲۱ : کوه را گردن کشی از پستی دشت است

شماره ۲۲ : نه پای رفتنت بر خر رسد؛ نی یال و نی زور

شماره ۲۳ : دلت را غرق در بحر ادب کن

شماره ۲۴ : دمی ای کاش دلبر در برم بود

شماره ۲۵ : چون که سست است اسب دنیا را بسی زین و زمام

شماره ۲۶ : دَلو عقلت را بینداز اندرون چاه تاریخ

شماره ۲۷ : با سری بالا اگر کس برنشیند محتشم وار

شماره ۲۸ : هان! مَبر در لانه ی زنبور، چوب

شماره ۲۹ : اگر نیکی نمودی خلق را ؛ دیگر میازار

شماره ۳۰ : مزرع زیبای گل زندگی، زن بود

شماره ۳۱ : کوه صبرم صخره ها دارد بسی صعب العبور

شماره ۳۲ : چون باد صبا رُقعتی از دلبرم آورد

شماره ۳۳ : کارگر را بنگری اندر سر کاری اگر

شماره ۳۴ : نکته چین از آسمان است این قلم در دست من

شماره ۳۵ : ناگه از کار جهان نکته ای آمد یادم

شماره ۳۶ : خورشید خیالش شبی مهمان دلم شد

شماره ۳۷ : مگذار تا بر بام جان هرگز نشیند بوم ذلت

شماره ۳۸ : تیغ شادی نِه خدا ! در دست من ،تا غم دَرم

شماره ۳۹ : آید ار دست جفا؛ یابد مرا در جام دل

شماره ۴۰ : دل از شوق محبت در تب و در تاب باشد

شماره ۴۱ : شُرب از شراب شهوت

شماره ۴۲ : دشمن زندیق بهتر باشد از اهل نفاق

شماره ۴۳ : من اگر چه درویشم ؛به بقا می اندیشم

شماره ۴۴ : بکوبد سنگیِ دل را به شدّت

شماره ۴۵ : اگر در دام صد رنگی بیفتی

شماره ۴۶ : دست ار خسیس بیازد به جیب خود

شماره ۴۷ : در این کره ی خاکی

شماره ۴۸ : پهنه ی گیتی چرا هموار نیست

شماره ۴۹ : با تیر ظلمت گر شبی ، شب، تیر بارانم کند

شماره ۵۰ : دشمن ار پیرهن دوست بپوشد؛ چه کنم !؟

شماره ۵۱ : دل اسیر طمعی خام افتاد

شماره ۵۲ : کیسه ی قسمت بگیر از دست تقدیرت ؛برو

شماره ۵۳ : بلبل به عشق گل آید به بوستان

شماره ۵۴ : ای جان! تو بر خدمت بکوش

شماره ۵۵ : خانه ی دل را به گل، آرایه بند

شماره ۵۶ : اگر آیی به مزارم گل عبرت چینی

شماره ۵۷ : دل رنجور ضعیفان جهان را بنواز

شماره ۵۸ : امان از فتنه ی دستار بندان

شماره ۵۹ : حضور روبه اندر جلدِ شیران

شماره ۶۰ : ماه خود را شهره ی آفاق دیدم

شماره ۶۱ : جهان در فرار است و جان بی قرار

شماره ۶۲ : اگر بنگری نیک در کار مور

شماره ۶۳ : نوازد موج را بادی اگر پشتِ کمر

شماره ۶۴ : شخم و تخمت در جهان باشد؛ دِرَو ، در آخرت

شماره ۶۵ : مدامم بر زبان صد آفرین باشد

شماره ۶۶ : مرا آزادی اندر قید دلبر

شماره ۶۷ : ناامیدی در دلم چون کوه بود

شماره ۶۸ : سرِ پروانه به سنبل دیدم

شماره ۶۹ : بلبلان را به ترنّم سرِ بُستان دیدم

شماره ۷۰ : صداقت گوهر کمیاب دهر است

شماره ۷۱ : هر آن کاو را دروغش گردن آویز

شماره ۷۲ : اگر اکسیر ایمان در دل آری

شماره ۷۳ : طمع گر این دل دیوانه را بیالاید

شماره ۷۴ : به نیش تیشه ی عشق ار کَنم ز دل ،غم را

شماره ۷۵ : گفتا بیا نازت دهم

شماره ۷۶ : در تعلّم نکته ای از من نیوش

شماره ۷۷ : ز بلبلان چمن من شنیدم این پیغام

شماره ۷۸ : گر چه من ابری خموشم بی دریغ از آبِ باران

شماره ۷۹ : سرای غم است این جهانت

شماره ۸۰ : زبانم را خدا! در روزِ رفتن

شماره ۸۱ : سالها بردی فلک ! در این جهان ، بس رشک من

شماره ۸۲ : گرفته دامن دل را غباری از اندوه

شماره ۸۳ : بر صاحبان دِرایت ز کِهان و هم از مِهان

شماره ۸۴ : هان! غروبِ مرگ را باشد طلوعی تابناک

شماره ۸۵ : گر رو نمایم بر درت؛ از مویت آویزان کنی

شماره ۸۶ : سبوی دل ار پر کنی ز شربت عشق

شماره ۸۷ : شور شورا گر فِتد در جان ما

شماره ۸۸ : اگر زِ صاد صداقت ، رسی به صاد خلوص

شماره ۸۹ : بر انقلاب چمنها بهانه می کارم

شماره ۹۰ : من اندر فکر و سودای جهان باقی ام ساقی !

شماره ۹۱ : چون امینی،گوهر دانش وجودت را سزاست

شماره ۹۲ : با کلنگ تیز تحقیق ار کَنی کوه حِکَم

شماره ۹۳ : هر که اندر دامن ذلّت نشست

شماره ۹۴ : بهر نانی گر نریزی بس عرق

شماره ۹۵ : کور سازد چشم را برق ریا

شماره ۹۶ : ای دل از دفتر نیکی تو بخوان آیت عشق

شماره ۹۷ : دستِ یاری تا مرا، یاری گشود

شماره ۹۸ : هر که اندر سینه اش یادِ الهی نقش بست

شماره ۹۹ : گر نهال خوبی اندر مزرع دل پروری

شماره ۱۰۰ : درگهت را دستی از عمق نیاز آورده ام

شماره ۱۰۱ : به یادت این دلم بحران نبیند

شماره ۱۰۲ : نکاهد جان عاشق را هوای رفتن از دنیا

شماره ۱۰۳ : بزن مضراب پلکت را به جانم

شماره ۱۰۴ : به ساز دلبری طنّاز و خوشرو

شماره ۱۰۵ : شکوفا گر شود علم و توانت

شماره ۱۰۶ : گل چو در خیمه ی خرداد اقامت بگُزید

شماره ۱۰۷ : ای اِستاده در پایگاهی ستُرگ

شماره ۱۰۸ : دلی نالد مدام از درد مسکین

شماره ۱۰۹ : چو گل باش کز فیض رخسار گُل

شماره ۱۱۰ : میان خارزار ار یک گل آید

شماره ۱۱۱ : زِ پایه های صداقت تو بندِ دل مگسل

شماره ۱۱۲ : من این جان را به جانان می سپارم

شماره ۱۱۳ : ای رحیم ! ای آنکه علّام الغیوب

شماره ۱۱۴ : ای دل بِهِل این دنیا را

شماره ۱۱۵ : ظاهری یک رنگ دارد چاپلوس

شماره ۱۱۶ : نشوم جدا ز تو ای خدا

شماره ۱۱۷ : کرده اندر منظر چشمم جلوس

شماره ۱۱۸ : توئی مُنعم؛ منم درویش

شماره ۱۱۹ : ای کرمش بی کران!

شماره ۱۲۰ : هر که دل در دامن خار افکند

شماره ۱۲۱ : قطره ای عشق تو گر در دل من جا گیرد

شماره ۱۲۲ : هر که دل در گروِ پرده ی شهناز کند

شماره ۱۲۳ : ای مزیّن به ریا دامن تزویر مکِش

شماره ۱۲۴ : در آسمان عشقم شد کوکبی نمایان

شماره ۱۲۵ : ای صاحبان زر و زور و ارتزاق!

شماره ۱۲۶ : گوشَت به شاعر آور و دِه بر هر آنچه گفت

شماره ۱۲۷ : دل را به صافیِ ایمان، زلال کن

شماره ۱۲۸ : ای مه! به تماشات کشانم

شماره ۱۲۹ : دیری است من از فرقت تو ، زهر چشانم

شماره ۱۳۰ : شافع شود به روز جزا روی رحمتت

شماره ۱۳۱ : از غنچه ی لبهایش ،صد گونه رطب ریزد

شماره ۱۳۲ : روزن امّیدی اندر آسمان بر طاق نور

شماره ۱۳۳ : فرق شب را می شکافی با دمِ تیغت چه باک!

شماره ۱۳۴ : خارت اندر لای گُل دنیا! تو بر دل می زنی

شماره ۱۳۵ : ای جهان! دستی زِ شیطان دست تو

شماره ۱۳۶ : مارت ای دنیا! تو اندر باغ گل می پروری

شماره ۱۳۷ : دلم که تنگیِ این قفس بهانه گرفت

شماره ۱۳۸ : در پسِ گردن،گناهان همچو یوغ

شماره ۱۳۹ : ما و دستی از دل اندر آسمان

شماره ۱۴۰ : بسنجند عشق و ایمان را به سنگی در ترازویی

شماره ۱۴۱ : چشم غمّازت دلم را در ربود

شماره ۱۴۲ : آختی تیغ از میان بر روی من

شماره ۱۴۳ : عشقت اندر بیشه ی عالم، دلم را شیر کرد

شماره ۱۴۴ : تا ابد می سایم این پیشانی اندر خاک عشق

شماره ۱۴۵ : دامن دل را تو یا رب پُر کن از شوق کَرَم

شماره ۱۴۶ : زِ چنگ مصیبت رها نشد جگرم

شماره ۱۴۷ : حنای حُسن بِنِه، بر کف عروس گمان

شماره ۱۴۸ : خالی کن از دل، ای پسر! باد غرور

شماره ۱۴۹ : هر که دل در دامن مرداب جهل آلوده کرد

شماره ۱۵۰ : من حلقه بگوشِ شه خوبانم

شماره ۱۵۱ : در هر گلی زِ رویت صد جلوه می توان دید

شماره ۱۵۲ : بر شُخم همّت ار تو، تخم ارادت آری

شماره ۱۵۳ : بر پلّکان نیکی اگر پای بر نهی

شماره ۱۵۴ : هان! مباش از تیره ی گردنکشان

شماره ۱۵۵ : گر با کمان ابرو تیری به دل نشانی

شماره ۱۵۶ : آتشی از عارضت در مجمر جانم فتاد

شماره ۱۵۷ : هر که را بینی زری از تجربت را برده است

شماره ۱۵۸ : لطف یک غمزه ی تو، قفل دو عالم بگشود

شماره ۱۵۹ : جامه ی نیکی اگر خواهی تو بر بالای خود

شماره ۱۶۰ : مرا غم خانه روزی گردد آباد

شماره ۱۶۱ : بر سر نطع طعامت گر کسی یابد حضور

شماره ۱۶۲ : حاجیِ افتاده در راه حرم!

شماره ۱۶۳ : دست تقدیرش مرا چون گویِ چوگان می کند

شماره ۱۶۴ : با چوب بد خُلقی مران از در کسی را

شماره ۱۶۵ : ماهیِ بِرکه مشو وسعت دریا بگزین

شماره ۱۶۶ : ظالم از ظلم نبندد بجز آتش طرفی

شماره ۱۶۷ : کعبه ی عشق خدا را گذر از منزل هاست

شماره ۱۶۸ : بیا که وارث زُنّار و طور سینایی

شماره ۱۶۹ : دل گشته غرقه ی دریای انتظار

شماره ۱۷۰ : بسان باطنت ظاهر بیارای

شماره ۱۷۱ : به گِرد ابلهان، پایت مگردان

شماره ۱۷۲ : تو گلهای خِرَد پیوسته بو کن

شماره ۱۷۳ : بر دیده ی یاران فشان از قند لبخند

شماره ۱۷۴ : فیّاض باش اندر جهان از بهر مردم

شماره ۱۷۵ : شراب چند رنگی هر که نوشد

شماره ۱۷۶ : بی مهری ار سر واکند از آشنایان

شماره ۱۷۷ : دلسوزی یاران نادان

شماره ۱۷۸ : بشکن یخ افسردگی، ناید به کاری

شماره ۱۷۹ : راضی مشو در زندگی بر مرگ رأفت

شماره ۱۸۰ : چون خسرو انجم بود ماه محبّت

شماره ۱۸۱ : ابلیس نفست را مده ره در رفاقت

شماره ۱۸۲ : جویی از مهرت بر اندر مزرع بیچارگان

شماره ۱۸۳ : دلم را شمع سوزان کن، خدایا

شماره ۱۸۴ : در باغ افکارم مرا چون باغبان گشتی رفیق!

شماره ۱۸۵ : چراغ فکرت ما را تو روغن افزودی

شماره ۱۸۶ : هرگز مزن به ریسمان جهان چنگ اعتماد

شماره ۱۸۷ : اگر بالا نگر باشی، سرت پایین نمی آید

شماره ۱۸۸ : پیراهن تواضع بر تن کُن ار مرقّع

شماره ۱۸۹ : با تو تنها نیستم در کنج زندان بلا

شماره ۱۹۰ : ای که انصاف و مروّت هِشته ای

شماره ۱۹۱ : ای که از نیکی گلی را کاشتی

شماره ۱۹۲ : دَلو نجاتی از نو در چاه ظلمت افکن

شماره ۱۹۳ : در دشت سینه ما را کُن آتشی فروزان

شماره ۱۹۴ : ای که چون بادنما، هم جهتِ هر بادی

شماره ۱۹۵ : از چه، دل بر استخوانی بسته ای

شماره ۱۹۶ : اگر به تیغ محبّت، سپاه غم بدری

شماره ۱۹۷ : تیغ قُدرت نبُرَد آنچه محبّت سازد

شماره ۱۹۸ : کِلک خیاطم ندوزد جامه ای بر جان غم

شماره ۱۹۹ : غُراب غم که نتابد هَزارِ شادی را

شماره ۲۰۰ : مرغ جانم را نشان بر شاخسار معرفت

شماره ۲۰۱ : ره مده یا رب! که برق این جهان کورم کند

شماره ۲۰۲ : حیا همچون دژی بر آبروی است

شماره ۲۰۳ : لبریز بادا از مِی ات،ساقی! صُراحی

شماره ۲۰۴ : چون ماه، روانم پیِ خورشید حقیقت

شماره ۲۰۵ : هر کس که به تزویری، زور و زری انبارد

شماره ۲۰۶ : خورشید روز و ماه شب بودی مرا، ای مادرم

شماره ۲۰۷ : از گنبد آسمان فرود آمده ام

شماره ۲۰۸ : ای که پاپوش کَلَک بر دگران می دوزی

شماره ۲۰۹ : هر دل که پاره سازد خود پرده ی حجابش

شماره ۲۱۰ : شُبان گلّه گر بیدار باشد

شماره ۲۱۱ : همیشه ملّت ایران زِ جان و دل کوشد

شماره ۲۱۲ : اگر اندیشه ایمان را بَلَم باشد

شماره ۲۱۳ : بر کسی افتاده و دلخسته از خار و خَسی

شماره ۲۱۴ : به باد چنگ دلبر باده پیمودم

شماره ۲۱۵ : اگر با چشم دل یا رب! تو را در عمق جان بینم

شماره ۲۱۶ : ای دل ار در طلب یار گرفتار آیی

شماره ۲۱۷ : هزار آفرین بر جهان آفرین

شماره ۲۱۸ : در دایره ی کمال جویی

شماره ۲۱۹ : در دجله ی عشق ، جان به غرقاب افتاد

شماره ۲۲۰ : عبای خرقه پوشان ریاکار

شماره ۲۲۱ : من دلی نو از خدا عیدانه می خواهم

شماره ۲۲۲ : ای وطن! ای مادر پیر جوان احوال من

شماره ۲۲۳ : گوشم شده بر حلقه ی فرمان تو مثقوب

شماره ۲۲۴ : سعادت را اگر خواهی

شماره ۲۲۵ : دل اگر در پیِ جانان برود؛ وه! چه نکوست!

شماره ۲۲۶ : عمری زِ دست خویش بسی غصّه خورده ام

شماره ۲۲۷ : دست عشقت بر دلم داغ عبودیّت نهاد

شماره ۲۲۸ : عشق شد آیینه و آیین من

شماره ۲۲۹ : یک جمله ی بر حق ار، بر جان رسد عاقل را

شماره ۲۳۰ : ساز وفاق ار نبود؛ ازدواج

شماره ۲۳۱ : من اندر چهره ات صد ناز دیدم

شماره ۲۳۲ : گر به سنگ کینه خنجر تیز گردد

شماره ۲۳۳ : به حُسن نیّت ار تدبیر سازی

شماره ۲۳۴ : بطالت آفت فکر است و شهوت آفت ذکر

شماره ۲۳۵ : در سایه ی همسایه، باید که صفا باشد

شماره ۲۳۶ : در بحرِ دهر اگر کس، از بهر حق شنا کرد

شماره ۲۳۷ : آتشی در دلم از عشق خود افروخته ای

شماره ۲۳۸ : جانم انداخته ای در دل دریای کرم

شماره ۲۳۹ : ای خدا ارزانی ام کن گوهر آزادگی

شماره ۲۴۰ : آیینه ی عبرت بود این دار فنا

شماره ۲۴۱ : هر که از بشنیدن حق پنبه اندر گوش کرد

شماره ۲۴۲ : حاصل ذوق خود اندر دل و جان بیخته ام

شماره ۲۴۳ : از سر جوی هوا اسب ارادت بجهان

شماره ۲۴۴ : کاش دل در گرو رنگ نباشد

شماره ۲۴۵ : هر که چون زنبور بد، بر دل نشیند

شماره ۲۴۶ : بسته ام شمشیر مهری بر میانم

شماره ۲۴۷ : شعر باید با خودش شور آورد

شماره ۲۴۸ : تا این دلِ من یک دم، در شهد حضور افتاد

شماره ۲۴۹ : عمرِ گذران از رهِ نیکی گذران

شماره ۲۵۰ : تا هیبت شب در نظرم دیوِ کدَر شد

شماره ۲۵۱ : ابر گمان مرا باد عشق راند

شماره ۲۵۲ : بیش از این، خون مرا دیگر میاشام ای فلک

شماره ۲۵۳ : حلقه زنِ خانه ی امّید باش

شماره ۲۵۴ : بی توشه چه سازد دل من روز قیامت

شماره ۲۵۵ : هرگز به محنت دیگر کسان مخند

شماره ۲۵۶ : پُر نگردد کوزه ی چشمی به مردابِ ستم

شماره ۲۵۷ : پتک بی‌داد، شبی سنگِ صبورم چو شکافت

شماره ۲۵۸ : شبی اندیشه در گوشم چنین گفت

شماره ۲۵۹ : دنیا نه فقط عرصه ی امرار معاش است

شماره ۲۶۰ : چه سود از شعار طوطی وار

شماره ۲۶۱ : هان! مبادا دل بد اندیشی کند

شماره ۲۶۲ : هر کسی باید کلاه خویش را قاضی کند

شماره ۲۶۳ : آنکه در آزادگی تأخیر کرد

شماره ۲۶۴ : تا کی قفسم گردی ای چرخه ی دل سنگین

شماره ۱

شهرهٔ بازار اگر چندی شدی

یا که مفتون شکر خندی شدی

بگسل از پای دلت بند غرور

کام شیرین کن اگر قندی شدی

شماره ۲

به نا حق بچرخد اگر این زبان

چو مشعل فروزان شود در دهان

گرش روغنی آید از فکر بد

نیابد خموشی گر افتد به جان

شماره ۳

ماهی ار چشم طمع دوزد به شست

دمب او صیاد را آید به دست

چون زدریای قناعت روی تافت

از رهایی رست و در ذلت نشست

شماره ۴

مرا ره توشه ای از عشق می ده

وز آن داغی سر پیشانی ام نه

زوالی دل نمی یابد به عشقت

هر آن خواهی تو بر این دل همان به

شماره ۵

رهِ بزم محبت را نشان ده

به هر دلداه ای آنجا بود به

کلاه هر کس آنجا بی کلاهی است

نشیند هر کِهی اندر بَرِ مِه

شماره ۶

مرا کن سائل کوی محبت

رها گردان مرا از بند شهوت

اسیر دلنوازی های خود کن

بیفکن در دل گرداب رحمت

شماره ۷

دیده بردار ای عزیز! از مال غیر

چونکه نایابی از آن اقبال خیر

گر نیاری دستت افسار طمع

کی نهی اندر قناعت پای سِیر

شماره ۸

به تیغت این دلم تاراج اگر شد

به تیرت سینه ام آماج اگر شد

بساز از خون من تاجی در عشقت

سرم نِه، لایق آن تاج اگر شد

شماره ۹

مرا دیوانه ی عشقت بگردان

تو را تا سر نهم بر تیغ فرمان

اگر این عقل من خام حیات است

بَرَش در کوره ای از عشق و ایمان

شماره ۱۰

خاری منشان بر سر راهی

خاموش مکن شمع نگاهی

گر قلب تو آلوده ی غش نیست

سنگی مفکن در دل چاهی

شماره ۱۱

اگر آتش زند هیزم به هیزم

نیارد روشنایی بهر مردم

بر او ماند به غایت رو سیاهی

تبار و اصل او گردد همی گُم

شماره ۱۲

رفیق راستین چون درُّ کمیاب است

به مال و جاه و شهرت کی برآید دست

چنان درّ از دل میخانه برخیزد

پس این دل بر درِ میخانه باید بست

شماره ۱۳

دلت گر با هوس رانی مجاب است

بسازد خانه ای کان روی آب است

زِ شهوت گر بسازی حلقه ای را

نگین لذتش همچون حباب است

شماره ۱۴

دلم تا کام تام از آن مُدام جام دلبر بُرد

سپند جان به مجمر بر رخ مه فام دلبر برد

به سان زهره اندر آسمان با عشق تابان شد

چو شمعش را فروزان از فروغ نام دلبر برد

شماره ۱۵

گرم همیانی از بخت همایون

بدست آید در این چون گوی گردون

جهانی سازم از عشق وگل و مل

بدور از حقّه و نیرنگ و افسون

شماره ۱۶

عشق شیرین تیشه می زد کوه را با نام فرهاد

تا به نیش تیشه پرخون سازد آخر جام فرهاد

جانش آخر در منای عشق شد قربان شیرین

در همین، معنی بگیرد کام و هم فرجام فرهاد

شماره ۱۷

بر گوش لیلی کی رسد فریاد مجنون

کی می رسد لیلی دگر بر داد مجنون

لیلی شود پا بر رکاب زین رحمت

باد ار برد برگوش او اَوراد مجنون

شماره ۱۸

اگر پیچد کسی را دست و بالش

گناهی در عمل یا در خیالش

از آن گر از دلش دوری نجوید

یقین بر گردن آویزد وَبالش

شماره ۱۹

دیده روشن کن عزیز ! آخر سیاهی رفتنی است

حرف حق در هر زمان ، حرفی به غایت گفتنی است

غول باطل عاقبت افتد زبام اعتبار

دُرّ حق هم تا ابد با دست ایمان سُفتنی است

شماره ۲۰

گر رعیت سر بیندازد به زیر

افتد اندر خواب غفلت ناگزیر

دلق چوپانی گزیند گرگ دون

می درند این خلق را شاه و وزیر

شماره ۲۱

کوه را گردن کشی از پستی دشت است

بار قدرت ظالم از مظلومی ما بست

هر که جوید مصلحت را از شب ذلت

گو که شوید در حیات از مردی خود دست

شماره ۲۲

نه پای رفتنت بر خر رسد؛ نی یال و نی زور

چرا این گونه گردن می کشی ای مرد مغرور

اگر خواهی که بر تخت شرافت برنشینی

زخود کبر و غرور و بی وفایی را بکن دور

شماره ۲۳

دلت را غرق در بحر ادب کن

سخن را در دهانت چون رطب کن

کلامت خواهی ار در دل نشیند

بشویش در تفکر پس به لب کن

شماره ۲۴

دمی ای کاش دلبر در برم بود

صراحی در کف آن دلبرم بود

مرا یک جرعه ز آن مِی، می چشانید

که می بُرد آنچه هوش اندر سرم بود

شماره ۲۵

چون که سست است اسب دنیا را بسی زین و زمام

کِی سواری می کند با آن دگر مردی تمام

کس به روی زین آن،جان در ره جانان نبُرد

بس غلامان پادشاه آورده آن، شاهان غلام

شماره ۲۶

دَلو عقلت را بینداز اندرون چاه تاریخ

تا درآری آب عبرت از دل آگاه تاریخ

گر نگیری نکته هایش را بکار اندر حیاتت

سوزِ دیگر بار ه افزون می شود بر آه تاریخ

شماره ۲۷

با سری بالا اگر کس برنشیند محتشم وار

نی به صدر مجلس شاهانه ، بل در پای دیوار

کم نگردد ذره ای از رتبت انسانی او را

کی دهد بالا نشینی ، منزلت بر مردم خوار

شماره ۲۸

هان! مَبر در لانه ی زنبور، چوب

دشمن انگیزی نباشد کار خوب

تا توانی طرحی از همت بریز

گَرد غم را از رخ دلها بروب

شماره ۲۹

اگر نیکی نمودی خلق را ؛ دیگر میازار

مریز این تحفه را از بقچه ی دل صحن بازار

خریداری حقیقی جز خدا بر این گهر نیست

خدا را ! دست از این گوهر فشانیها نبردار

شماره ۳۰

مزرع زیبای گل زندگی، زن بود

زمزمه ی دائم سازندگی، زن بود

راه عفاف ار بگزیند به خود هر زمان

حامی انسان به ره بندگی، زن بود

شماره ۳۱

کوه صبرم صخره ها دارد بسی صعب العبور

خون خورم از جام دل تا جان شود مرد صبور

گر به همت بگذرم زاین صخره های پر خطر

بس گشایش ها مرا در پیش رو یابد ظهور

شماره ۳۲

چون باد صبا رُقعتی از دلبرم آورد

دریای صفا را به کفش در برم آورد

اندیشه ی هجران وی اندر سر من بود

با این کرم اندیشه ی دیگر سرم آورد

شماره ۳۳

کارگر را بنگری اندر سر کاری اگر

گرمی دستان او سازد دلت را پر جگر

پنجه اندر پنجه ی زحمت می اندازد که تا

گوهر آبادی آرد از دلش بار دگر

شماره ۳۴

نکته چین از آسمان است این قلم در دست من

خوشه چین از بهرجان است این قلم در دست من

هم نیاز دل در او ، هم رازهای آسمان

هر دلی را همزبان است این قلم در دست من

شماره ۳۵

ناگه از کار جهان نکته ای آمد یادم

گرچه من از پدرو مادری آدم، زادم

زندگی جام دلم را دمِ سوهان بگرفت

تا بَرد زنگ جهالت ، بشوم من آدم

شماره ۳۶

خورشید خیالش شبی مهمان دلم شد

با جام جمالی پی درمان دلم شد

با قصه ی دلبر مرا از غصه برون کرد

تا قطره ای از عشق او، عمّان دلم شد

شماره ۳۷

مگذار تا بر بام جان هرگز نشیند بوم ذلت

تا برخراشد گوش جان را ناله های شوم ذلت

گر غیر از این باشد بگیرد از دلت دستی ز ابلیس

آزادگی را تا نهد اندر دل حلقوم ذلت

شماره ۳۸

تیغ شادی نِه خدا ! در دست من ،تا غم دَرم

ردّ غم را برزدایم؛ دل به جانانم بَرم

محمل اشک آورم آرایم اندرکوی او

تا عروس شوقی از جانان، برِ جان آورم

شماره ۳۹

آید ار دست جفا؛ یابد مرا در جام دل

تیره گرداند جهان را تا بگردد شام دل

روی امّید از درت هرگز نگردانم ؛ خدا !

تا بگردانی تو این اوضاع را ، بر کام دل

شماره ۴۰

دل از شوق محبت در تب و در تاب باشد

محبت تار جان را بهترین مضراب باشد

بدان آهنگ حاصل، دل شود نرم و مِی آلود

اگر دور از ریا و حقه وچرکاب باشد

شماره ۴۱

شُرب از شراب شهوت

شرم آور است و شدّت

شرّ و شراره از آن

بارد سرِ شرافت

شماره ۴۲

دشمن زندیق بهتر باشد از اهل نفاق

چون نفاق آتش زند برخرمن هر اتفاق

این یکی شمشیر از رو بسته است و بی نقاب

آن دگر،گُرزی به دل دارد نه دستی بر چماق

شماره ۴۳

من اگر چه درویشم ؛به بقا می اندیشم

نبُود چو در کیشم که گَزد دلی نیشم

به سرای عقبی من برسم به خوشبختی

گهری گر از پیشم بفرستم از خویشم

شماره ۴۴

بکوبد سنگیِ دل را به شدّت

گشاید بر دلت درهای رقّت

اگر معنی بگیرد در دل و جان

بهینِ واژگان، واژِ محبّت

شماره ۴۵

اگر در دام صد رنگی بیفتی

یقین! در بستر شهوت بخفتی

پشیمانی بگیرد دامنت را

چرا دُرّ صداقت را نسُفتی

شماره ۴۶

دست ار خسیس بیازد به جیب خود

تا سکّه ای بدهد بر حبیب خود

بیرون نگردد از آن جز حباب آه

شاید که آن نشود هم ، نصیب خود

شماره ۴۷

در این کره ی خاکی

با شیوه ی جان پاکی

هرگز نرود در دل

از حمله ی غم، باکی

شماره ۴۸

پهنه ی گیتی چرا هموار نیست

باغ گل در زندگی بی خار نیست

حکمتی بنهفته در این؛ خود بیاب

ارکه عقل اندر سرت بیکار نیست

شماره ۴۹

با تیر ظلمت گر شبی ، شب، تیر بارانم کند

تا اینکه جان را مُنزوی از جمع یارانم کند

خورشید ایمان گر مرا ،تابان بُود در جام دل

جان سوی جانان می برم، گر سدّ خارانم کند

شماره ۵۰

دشمن ار پیرهن دوست بپوشد؛ چه کنم !؟

من چه سان گیرم از او صولتِ مامِ وطنم ؟

شمع بیداری جان و محک و خنجرِ خون

طلبم تا ز رُخش پرده ی تزویر کَنم

شماره ۵۱

دل اسیر طمعی خام افتاد

در پیِ جاه و زر و نام افتاد

جامی از خاک خیالات بساخت

ناگه از دست قضا جام افتاد

شماره ۵۲

کیسه ی قسمت بگیر از دست تقدیرت ؛برو

درجوانی می برد یا می کند پیرت؛ برو

دست خود بهر طلب سوی خدا بَر، کاین جهان

با سرابی کی کند از تشنگی سیرت ؛ برو

شماره ۵۳

بلبل به عشق گل آید به بوستان

تا گل بگردد از او ،جان و دل سِتان

گل گویدش که دلت را همی برم

جان را ببَر به درِ جمعِ دوستان

شماره ۵۴

ای جان! تو بر خدمت بکوش

با نیکی و نیکان بجوش

رَو چشمه ی صدق و صفا

جامی شراب از آن بنوش

شماره ۵۵

خانه ی دل را به گل، آرایه بند

برنشان در سفره ی صحبت، تو قند

خنده را پیمانه کن بر عشق خود

تا بروبی غم زدلهای نژَند

شماره ۵۶

اگر آیی به مزارم گل عبرت چینی

و از آیینه ی مرگم ببری آیینی

به کف آری قدحی از مِیِ معنای حیات

مرگ را هم، گذری بر ابدیّت بینی

شماره ۵۷

دل رنجور ضعیفان جهان را بنواز

سویشان نِه قدمی ،با کف و هم با دلِ باز

تا نگردد گم از آن دفتر رحمت، نامت

بر مبادای قیامت ز کرم چاره بساز

شماره ۵۸

امان از فتنه ی دستار بندان

چه ها بنهفته پشتِ روی خندان

اگر تقوی نباشد زیر دستار

به خون مردم آلایند دندان

شماره ۵۹

حضور روبه اندر جلدِ شیران

بوَد بالاترین دردِ دلیران

نقاب از روی او گر بر نیفتد

نه رحمی بر صغیر آرد؛ نه پیران

شماره ۶۰

ماه خود را شهره ی آفاق دیدم

چهره اش را چون گهر، برّاق دیدم

تا دل آمد پشت چشمان تماشا

طاقت دل را زِ رویش، طاق دیدم

شماره ۶۱

جهان در فرار است و جان بی قرار

قرار ی نیابی از این «در فرار »

بیا بند دل بگسل از دامنش

خدا را بیاب و بدو دل سپار

شماره ۶۲

اگر بنگری نیک در کار مور

بیابی تو جدّیت و نظم و شور

بدست آوری سازِ سامانِ کار

درآری گر آیینش اندر امور

شماره ۶۳

نوازد موج را بادی اگر پشتِ کمر

به نازش می برد بر سخره کوبد فرقِ سر

تو را باد هوس هم موج وش با خود بَرَد

خطر ها در کمین دارد حذر باید؛ حذر

شماره ۶۴

شخم و تخمت در جهان باشد؛ دِرَو ، در آخرت

جامه ی جانت بگردد خوب و نو، در آخرت

گر نشانی تخم تلخی در جهان از بهر خود

جانت اندر تلخی اش باشد گرو، در آخرت

شماره ۶۵

مدامم بر زبان صد آفرین باشد

تو را گرتا قیامت دل، قرین باشد

مرا یک لحظه غمّازی نمایی گر

همان دم، بهتر از باغِ برین باشد

شماره ۶۶

مرا آزادی اندر قید دلبر

دلم خواهد که گردد صید دلبر

سر اندازی کنم در کوی جانان

اگر گردد میسّر عید دلبر

شماره ۶۷

ناامیدی در دلم چون کوه بود

جانم اندر ماتم اندوه بود

من شکستم این دل مأیوس را

گر چه دل بشکستنم مکروه بود

شماره ۶۸

سرِ پروانه به سنبل دیدم

در رُخش رنگ تأمّل دیدم

دلش اندر طلب روزیِ جان

غرق در بحر توکّل دیدم

شماره ۶۹

بلبلان را به ترنّم سرِ بُستان دیدم

شور و شوق و شعفی در شبِ مستان دیدم

ناگهان این دل حیرت زده را در جانم

فاتحِ مُنشعفِ جنگِ زمستان دیدم

شماره ۷۰

صداقت گوهر کمیاب دهر است

دروغ اندر دهن چون آب زهر است

هر آنکس کاو صداقت پیشه دارد

مر او را رحمتی گسترده، بهر است

شماره ۷۱

هر آن کاو را دروغش گردن آویز

زبانش باشد آخر فتنه انگیز

اگر آتش فشاند در میانه

همان آتش بگیرد دامنش نیز

شماره ۷۲

اگر اکسیر ایمان در دل آری

حیات بهتری بر این گِل آری

دلت را گر به تن دیوانه بُردی

به اکسیرش به جانت عاقل آری

شماره ۷۳

طمع گر این دل دیوانه را بیالاید

عروس فتنه گری از جهان می آراید

دل ار به وصلت این فتنه گر رضا بدهد

از او سُلاله ی غفلت بر او ،همی زاید

شماره ۷۴

به نیش تیشه ی عشق ار کَنم ز دل ،غم را

به جای غم بنشانم ز دلبر این دَم را

ملالتی نرسد بر کسی ز باده ی عشق

مُراد دل به کف آید ز باده، آدم را

شماره ۷۵

گفتا بیا نازت دهم

در عشق پروازت دهم

با عشق اگر آیی بَرم

گنجینه ی رازت دهم

شماره ۷۶

در تعلّم نکته ای از من نیوش

بهر دانش در جوانی ،سخت کوش

تا دلت از دام ظلمت بر جهَد

دائماً با علم و با ایمان بجوش

شماره ۷۷

ز بلبلان چمن من شنیدم این پیغام

در این جهان که در آن، زندگی بُود یک نام

چو باغ گل، نبپاید بقای بهمن هم

تو زاین میانه، توانی به نیکی آور کام

شماره ۷۸

گر چه من ابری خموشم بی دریغ از آبِ باران

دستِ مِهرِ آسمانم ، جان نشان از سوی جانان

لب به تسبیحش گشاید هر چه اندر عالم آمد

لب گَزانم من ولی از غفلت و کفرانِ انسان

شماره ۷۹

سرای غم است این جهانت

ز دریا نَم است این جهانت

تو گر قدر خود را بدانی

برایت کم است این جهانت

شماره ۸۰

زبانم را خدا! در روزِ رفتن

مگردان عاجز از توحید گفتن

چو در بیداری ام دستم گرفتی

به فریادم بِرس هنگام خفتن

شماره ۸۱

سالها بردی فلک ! در این جهان ، بس رشک من

تا درآوردی تو آخر با جفایت اشک من

مَشک خود عمری نمودم پر به آبِ آرزو

ناگه از قوس قضا تیری زدی بر مَشک من

شماره ۸۲

گرفته دامن دل را غباری از اندوه

چنان مِهی که نشیند به دامنی از کوه

اگر چه باد هوس اسبِ غم برانگیزد

اسیرِ او نکند دل، مجاهدی نستوه

شماره ۸۳

بر صاحبان دِرایت ز کِهان و هم از مِهان

دارم اشارت باریکتری، کاندر این جهان

جز از گریز ، گزیری نبُود چون ز ابلهان

ابله تر آنکه دهد بر دهنِ ابلهان ، دهان

شماره ۸۴

هان! غروبِ مرگ را باشد طلوعی تابناک

روشنی در آخرت زیبنده ی مردان پاک

مشعلی روشن کن از اعمال نیکو در جهان

تا نیفتد پای تقدیرت به اُخری در مَغاک

شماره ۸۵

گر رو نمایم بر درت؛ از مویت آویزان کنی

وانگه بگیری جان من، کار دلم میزان کنی

گرلب گشایی همچو نِی، چنگم کنی چون ارغنون

چون می نوازی دلبرا؛ جان را تو گلریزان کنی

شماره ۸۶

سبوی دل ار پر کنی ز شربت عشق

کَنی ز دلت گر تو خارِ غربت عشق

که تا بنشانی درخت صلح و صفا

به کشور انسان بری زِ تربت عشق

شماره ۸۷

شور شورا گر فِتد در جان ما

آورد بخت سعادت چون هما

گر زنیم افکارِ هم را روی هم

گل شکوفد، خوار گردد خارها

شماره ۸۸

اگر زِ صاد صداقت ، رسی به صاد خلوص

وگر زِ باغ سخاوت ، بَری گُلی مخصوص

به روزگارِ قیامت ، به پیشگاه خدا

رَوی به پرده ی امنی ، چو بنیه ای مرصوص

شماره ۸۹

بر انقلاب چمنها بهانه می کارم

بهانه را به گلاب زمانه می کارم

درون خانه ی ویرانِ جان خود، دیگر

به راه مرغ دل از عشق ، دانه می کارم

شماره ۹۰

من اندر فکر و سودای جهان باقی ام ساقی !

مرید چشم فتّان و کلام ساقی ام ساقی !

برات عاشقی را گر سپاری دست من روزی

توانم گفتن آخر من مریدی راقی ام ساقی!

شماره ۹۱

چون امینی،گوهر دانش وجودت را سزاست

هرکه چسبد دامن دانش؛ ز تاریکی رهاست

اسب دانش را به چنگ آری اگر اندر زمین

تا ثریّا پیش تازی؛ بی سواد اندر قفاست

شماره ۹۲

با کلنگ تیز تحقیق ار کَنی کوه حِکَم

بر جهان روشنایی راه یابی بیش و کم

دست رغبت گر گشایی بهر خدمت در جهان

می شوی محبوب عالم ، در عرب هم در عجم

شماره ۹۳

هر که اندر دامن ذلّت نشست

می دهد دامان آزادی ز دست

جز به نیروی دَمِ آزادگی

کس ز رویِ جویِ خواری ها نجَست

شماره ۹۴

بهر نانی گر نریزی بس عرق

می نهی نان حرام اندر طَبق

بگذرد این چند روزِ ارتزاق

وای بر روزی که برگردد ورق

شماره ۹۵

کور سازد چشم را برق ریا

هان! جگر می سوزد از سَمّ ربا

آتشِ این هر دو، آویزد به جان

پیش از آنکه محشری گردد به پا

شماره ۹۶

ای دل از دفتر نیکی تو بخوان آیت عشق

تا که هر رهگذری پای نهد ساحت عشق

هر که را کاو به دل آرد هوس هاله ی عشق

گو در این دایره، پایی نرسد غایت عشق

شماره ۹۷

دستِ یاری تا مرا، یاری گشود

تیرگی را از دل و جانم زدود

روشن آمد این دلم از خوبی اش

مِهر او جانی دگر بر جان فزود

شماره ۹۸

هر که اندر سینه اش یادِ الهی نقش بست

پرچم حق را به گیتی ،او همی گیرد به دست

گرچه جانم چرخ زَد در چرخه ی گرداب دهر

دل به بال عشق او از ورطه ی گرداب ،رَست

شماره ۹۹

گر نهال خوبی اندر مزرع دل پروری

گل ببار آرد که تا بر جانب یاران بری

گر نهی یک دل به جام گُل دهی بر مردمان

در قبالش صد دل از آنان به کف می آوری

شماره ۱۰۰

درگهت را دستی از عمق نیاز آورده ام

توبه کردم توبتی با چشم باز آورده ام

تا دهی گوش اجابت بر دعاهای دلم

بهر سوگند اسمی از شاه حجاز آورده ام

شماره ۱۰۱

به یادت این دلم بحران نبیند

گزندی ناپسند از آن نبیند

به دریایت دگر این کِشتی جان

به باد مهر تو طوفان نبیند

شماره ۱۰۲

نکاهد جان عاشق را هوای رفتن از دنیا

که عاشق داند از دنیا بُود عقبی، بسی زیبا

مر او را ترک این دنیا رهایی باشد از هجران

بدین فرصت نهد پا را به روی رتبتی والا

شماره ۱۰۳

بزن مضراب پلکت را به جانم

تو اِی گلچهره ی ابرو کمانم

به چوب غمزه در چوگان عشقت

بگردان گوی دل را هر زمانم

شماره ۱۰۴

به ساز دلبری طنّاز و خوشرو

به ناز گلپری غمّاز و خوشبو

هوای عاشقی اندر سر افتاد

دویدم کو به کو اندر پی او

شماره ۱۰۵

شکوفا گر شود علم و توانت

به رنج و همّت و هوشِ جوانت

زنی بر بربطِ نو آوری ها

به سازش نو شود روح و روانت

شماره ۱۰۶

گل چو در خیمه ی خرداد اقامت بگُزید

بلبل از صولت رویش لب حیرت بگَزید

خبر بعثت گل در همه عالم پیچید

خوار شد خار و پسِ پرده ی خجلت بخزید

شماره ۱۰۷

ای اِستاده در پایگاهی ستُرگ

بترس از خداوندگار بزرگ

به هوش! ا ر که چوپان شدی یک زمان

که نسپاری ات گلّه را دست گرگ

شماره ۱۰۸

دلی نالد مدام از درد مسکین

که خود گردد تهی از نفرت و کین

نهد آن مرهمی از مِهر بر این

که یابد درد دل، با مِهر تسکین

شماره ۱۰۹

چو گل باش کز فیض رخسار گُل

به جوش آید اندر جهان جام مُل

زِ سیلاب نفرت که تا بگذری

بساز از طناب محبت تو پُل

شماره ۱۱۰

میان خارزار ار یک گل آید

همان کافی بود تا بلبل آید

نمیرد شمع مردی ها به مردی

گر او چون شهسوار دُلدُل آید

شماره ۱۱۱

زِ پایه های صداقت تو بندِ دل مگسل

به آسمان برسی تا به نردبان عمل

به صید نیکی اگر جان بری به شَستِ خلوص

رسی به پای تکامل؛ بر انتهای قُلل

شماره ۱۱۲

من این جان را به جانان می سپارم

از او باشد هر آن چیزی که دارم

مِیستان شد مرا این جان به بویِ

شرابِ نرگسِ چشمِ نگارم

شماره ۱۱۳

ای رحیم ! ای آنکه علّام الغیوب

ای کریم! ای آنکه ستّار العیوب

توت اَلیم؛ عشقوندا جان چوخ اَلَّشیب

تا کی دونیا جیلوه سین گوزدن قُیوب

شماره ۱۱۴

ای دل بِهِل این دنیا را

آسوده کن از آن، ما را

تا زیرِ تماشا گیرد

چشمان توام عُقبی را

شماره ۱۱۵

ظاهری یک رنگ دارد چاپلوس

باطنی صد رنگ چون دمب خروس

تا که گیرد سکّه ی مقصود را

می کند خامت به گفتاری ملوس

شماره ۱۱۶

نشوم جدا ز تو ای خدا

که من از توام، تو بی انتها

همه رحمتی، چه کرامتی!

به کسی زِ تو نرسد جفا

شماره ۱۱۷

کرده اندر منظر چشمم جلوس

دلبرِ خوش قامتی همچون عروس

بر تحیّر بسته این دل را به جان

با لبی خندان و با چشمی ملوس

شماره ۱۱۸

توئی مُنعم؛ منم درویش

در آور جانم اندر کیش

مرا آب حیات از توست

ندارم قطره ای از خویش

شماره ۱۱۹

ای کرمش بی کران!

ای غنی از دیگران!

زاین دلِ درمانده ام

در گذر از خود مَران

شماره ۱۲۰

هر که دل در دامن خار افکند

عاقبت خارش همی خوار افکند

عاشق از بد عهدیِ ایّام، دل

در کف دلدارِ غمخوار افکند

شماره ۱۲۱

قطره ای عشق تو گر در دل من جا گیرد

همه ی جان مرا،گَرده ی غوغا گیرد

رو به دریا ی تو آرم که زنم دل به دلش

تا که جان، جای در آن دامن دریا گیرد

شماره ۱۲۲

هر که دل در گروِ پرده ی شهناز کند

جان سبک بار و دل اندر پی پرواز کند

دامن از غم بتکاند به لبِ بامِ نشاط

به عروج آید از آن دل، به جهان ناز کند

شماره ۱۲۳

ای مزیّن به ریا دامن تزویر مکِش

نقش وارونه زِ خود بر درِ تقدیر مکش

بویش آید زِ دهن هر که خورَد سیرِ ریا

جانت اینگونه دل آزار به تصویر مکش

شماره ۱۲۴

در آسمان عشقم شد کوکبی نمایان

این طوطی دل من ز آن، گشت قندخایان

شد کشتی حیاتم راهی به سوی مقصد

کشتی بدو سپردم، از دست ناخدایان

شماره ۱۲۵

ای صاحبان زر و زور و ارتزاق!

بنشستگان به تفاخر سرِ رواق!

تا فرصتی است شما را، نشان دهید

از بهر لطف و کرم، شور و اشتیاق

شماره ۱۲۶

گوشَت به شاعر آور و دِه بر هر آنچه گفت

زورت به رخ مکش دگر ای گردنش کلفت

گر لکّه ای نشیند از آن، روی دامنت

با آب زمزمش نتوانی از آن برُفت

شماره ۱۲۷

دل را به صافیِ ایمان، زلال کن

جان را روانه ی رزقی حلال کن

خواهی که گنج سعادت به خود بری

با این دو نکته به دور از ملال کن

شماره ۱۲۸

ای مه! به تماشات کشانم

تا مهر تو در دل بنشانم

گر نور تو در جانِ من اُفتَد

در زُمره ی مستان و خوشانم

شماره ۱۲۹

دیری است من از فرقت تو ، زهر چشانم

دستی بِنما، در صف یاران بکشانم

قربانگهی ار بر منِ دلداده نمایی

بی وقفه به پایت سر و جان را بِفِشانم

شماره ۱۳۰

شافع شود به روز جزا روی رحمتت

دستی امیدوار برم، سوی رحمتت

زِ آن رو دلم به رحمت تو محکم است چون

پیچیده در تمام جهان، بوی رحمتت

شماره ۱۳۱

از غنچه ی لبهایش ،صد گونه رطب ریزد

هر دم شَکرِ شادی از پسته ی لب ریزد

زلف سیه اش را گر افشان کند آن دلبر

با این سیهی هیبت، از گُرده ی شب ریزد

شماره ۱۳۲

روزن امّیدی اندر آسمان بر طاق نور

می کنی یأس سیاهی را، زِ دلهامان بدور

عکس خورشید اِی مَه اندر قاب تو بس دیدنی است

در تو معنی می شود، قرآن و انجیل و زبور

شماره ۱۳۳

فرق شب را می شکافی با دمِ تیغت چه باک!

سهم نور آری تو بر شب دیدگانِ روی خاک

پیک خورشیدی تو اندر ظلمت شبها مرا

سرفرازی تن به ظلمت کی دهی ای ماه پاک!

شماره ۱۳۴

خارت اندر لای گُل دنیا! تو بر دل می زنی

روزن دل را، به روی غیر خود گِل می زنی

محملی آرایی اندر دل تو با خیلِ خیال

آتشی را عاقبت دامان محمِل می زنی

شماره ۱۳۵

ای جهان! دستی زِ شیطان دست تو

جمله بی عقلانِ عالم، مست تو

ماهیِ جان بر خدا بسپرده ام

تا بگرداند رها از شَست تو

شماره ۱۳۶

مارت ای دنیا! تو اندر باغ گل می پروری

گُل نمایی می کنی بر ما که از ما دل بری

می بری آهسته دستم را به دامان خودت

تا که مسمومم کنی، با نیش مارِ خودسری

شماره ۱۳۷

دلم که تنگیِ این قفس بهانه گرفت

به سر ، هوای رحیلِ آشیانه گرفت

برون شد از ظلمات تنگنای زمان

جواز سیرِ مسیر جاودانه گرفت

شماره ۱۳۸

در پسِ گردن،گناهان همچو یوغ

هر گناهی کاهد از دلها فروغ

هر گناهی دام شیطانی بُود

می کند فی الجمله شیطانت، دروغ

شماره ۱۳۹

ما و دستی از دل اندر آسمان

تا که پاسخ بشنود، فریادمان

پرده بردار ای خدا از چشم دل

تا عیان بیند تو را در عمق جان

شماره ۱۴۰

بسنجند عشق و ایمان را به سنگی در ترازویی

نه مال آنجا بکار آید، نه رنگ و زور بازویی

در آنجا سنگ عمل باشد ترازو کفّه ی اخلاص

کلید سعد و قربت را بدست آری ز نیکویی

شماره ۱۴۱

چشم غمّازت دلم را در ربود

صاحب این خانه را بی دل نمود

چشم تو دریای ناپیدا کران

غمزه ات چشمم بر این دریا گشود

شماره ۱۴۲

آختی تیغ از میان بر روی من

تاختی اینگونه بر اُردوی من

کاخِ آمال مرا آتش زدی

ساختی خود گونه خُلق و خوی من

شماره ۱۴۳

عشقت اندر بیشه ی عالم، دلم را شیر کرد

جان عطشان مرا، با آب رحمت سیر کرد

عمر من کوتاه بود اندر غیاب عاشقی

عمر جاویدان برایم عشق تو تدبیر کرد

شماره ۱۴۴

تا ابد می سایم این پیشانی اندر خاک عشق

من ندارم ایمنی جز اندرون لاک عشق

هان!بکوش اندر جهان سرمایه ای جز آن مجوی

کس ننوشد آب خوشبختی، مگر از راک عشق

شماره ۱۴۵

دامن دل را تو یا رب پُر کن از شوق کَرَم

هر چه از خوبی برآید،آشنا کن با سرم

حاجی احرام دلها کن مرا در این جهان

تا که اندر مکّه ی عشقت نَهَم، پا در حرم

شماره ۱۴۶

زِ چنگ مصیبت رها نشد جگرم

نشانه ی تیر قضا و هم قدرم

نشسته ام اندر درون قایق فکر

که از یَمِ این غم، چگونه من گذرم

شماره ۱۴۷

حنای حُسن بِنِه، بر کف عروس گمان

به میل باد هوس، اسب ظنّ خویش مران

زِ پشت ابر تجسّس برون بِکِش دل خویش

به آفتاب نظر کن، به خاک تیره نمان

شماره ۱۴۸

خالی کن از دل، ای پسر! باد غرور

تا پر شود بر جای آن نور و سرور

زندانیِ پندارِ تاریکت مشو

اکسیر وَهمت تا نگرداند شرور

شماره ۱۴۹

هر که دل در دامن مرداب جهل آلوده کرد

عمر خود را خرمنی بر مزرع بیهوده کرد

چشم خود را جای لعلی بر حباب کف بدوخت

جانش اندر کوچه ی بن بستِ ظلمت سوده کرد

شماره ۱۵۰

من حلقه بگوشِ شه خوبانم

زیر عَلَمش بر سر پیمانم

زآن روز که دل شد سر پیمانه

ثابت قدم اندر ره جانانم

شماره ۱۵۱

در هر گلی زِ رویت صد جلوه می توان دید

از غنچه ی لبانت، صد گونه گل توان چید

زیبا رخ تمامی، در حدّ بی نهایت

هر جلوه از جمالت گَرد از دلم بروبید

شماره ۱۵۲

بر شُخم همّت ار تو، تخم ارادت آری

وآن را به آب امّید، اندر دلش بکاری

می روید اندر آنجا بس خوشه ی سعادت

با داس زحمت آن را در دست دل گذاری

شماره ۱۵۳

بر پلّکان نیکی اگر پای بر نهی

از چاله زار سخت شقاوت همی رهی

تاجی به سر نهی تو در این پایگاه عشق

کی بر سرش نهاده چو آن را شهنشهی

شماره ۱۵۴

هان! مباش از تیره ی گردنکشان

در دلت داغ محبت بر نشان

خارها را بر کن از راه صفا

گل فشان کن،گل فشان کن،گل فشان

شماره ۱۵۵

گر با کمان ابرو تیری به دل نشانی

میخانه ای زِ کویَت، بر کوی دل کشانی

رخساره برملا کن، دل را برت صلا کن

تا آتشی زِ رویت، بر جان دل فشانی

شماره ۱۵۶

آتشی از عارضت در مجمر جانم فتاد

چشم دل را با فروغش منظری زیبا گشاد

جان به تسخیرِ دمِ شمشیر مژگانت برفت

پادشاه عشقت اندر خانه ی دل پا نهاد

شماره ۱۵۷

هر که را بینی زری از تجربت را برده است

و اندر این ره باده ی تحسین یاران خورده است

تا بدست آرد ز کانِ کار و کوشش ها زری

جام تلخی ها به کامش برده،جان آزرده است

شماره ۱۵۸

لطف یک غمزه ی تو، قفل دو عالم بگشود

طرب ناز تو هم، چهره ی حالم بگشود

تنگ شد عرصه ی جولان من اندر سر خاک

آسمان را دری از بهر مجالم بگشود

شماره ۱۵۹

جامه ی نیکی اگر خواهی تو بر بالای خود

در شمار بخشش آور بهترین کالای خود

روز حسرت را نگر از بام عبرت در جهان

دست نیکی سوی خلق آور تو از حالای خود

شماره ۱۶۰

مرا غم خانه روزی گردد آباد

که از زنجیر غم،دل گردد آزاد

بجز دستی زِ رحمت کس نیارد

که آن را بگسلد؛ دل را کند شاد

شماره ۱۶۱

بر سر نطع طعامت گر کسی یابد حضور

گو لِوَجهِ الله باشد زو نمی خواهم شُکور

گر بترسی از خدا، وز سختی روز عبوس

پس خدا هم می برد شرّ از دل و آرد سرور

شماره ۱۶۲

حاجیِ افتاده در راه حرم!

تا! نگویی این دهم آن می خرم

گر رسیدی؛ دامن افشان از بدی

کوله باری پُر کن از عشق و کرم

شماره ۱۶۳

دست تقدیرش مرا چون گویِ چوگان می کند

گردنم را تار گیسویش گروگان می کند

خوان دل را غمزه ای از او به یغما می برد

هر چه می خواهد، قضایش با دلم، آن می کند

شماره ۱۶۴

با چوب بد خُلقی مران از در کسی را

بر چشمه ی دل ره مده خار و خسی را

نارس مچین از دار دل سیب سخن را

برچین تو از نطع سخن، هر نارسی را

شماره ۱۶۵

ماهیِ بِرکه مشو وسعت دریا بگزین

روضه ی قصر مرو، سختی صحرا بگزین

کنج راحت نخرد هر که که عزّت طلبد

طالب عزّی اگر رتبه ی اعلی بگزین

شماره ۱۶۶

ظالم از ظلم نبندد بجز آتش طرفی

نیست روشن تر از این جمله برایش حرفی

ای که با تیغ ستم تکیه به عمرت زده ای

آه مظلوم بود آتش و عمرت برفی

شماره ۱۶۷

کعبه ی عشق خدا را گذر از منزل هاست

حاجیان حرمش را زِ صفا محمل هاست

هر که را قصد طواف است و لباس اِحرام

همه جا کوه منا و عرفاتش دل هاست

شماره ۱۶۸

بیا که وارث زُنّار و طور سینایی

تو بر حقیقت قرآن دو چشم بینایی

در آسیاب ستم خرد شد حقوق بشر

ای آفتاب عدالت! بتاب هر جایی

شماره ۱۶۹

دل گشته غرقه ی دریای انتظار

چون شمع سوخته ام پای انتظار

مهدی بیا، که جهان در غیاب تو

آورده رو به تماشای انتظار

شماره ۱۷۰

بسان باطنت ظاهر بیارای

که تا بر پلّه ی صدق آوری پای

سپس بالاتر آی اندر صداقت

که اندر زمره ی نیکان بری جای

شماره ۱۷۱

به گِرد ابلهان، پایت مگردان

نیفتی تا که اندر کام خُسران

سفالت کمترین تاوان آن است

اگر در حلقه ی آنان بری جان

شماره ۱۷۲

تو گلهای خِرَد پیوسته بو کن

دل خود را مُدام اندیشه جو کن

چو افتادی سر بازار کردار

به تصدیق خِرَد، اندیشه رو کن

شماره ۱۷۳

بر دیده ی یاران فشان از قند لبخند

چون دختران خوشگل شهر سمرقند

انگشت مهرت گر گشاید بندی از خلق

خلق و خدا، زاین کار تو، پیوسته خرسند

شماره ۱۷۴

فیّاض باش اندر جهان از بهر مردم

هم شیشه ی ظلمت شکن، چون شاه انجم

جان و جمالت جاودان گردد بدین حال

هرگز نگردد نامت از آیینه ها گم

شماره ۱۷۵

شراب چند رنگی هر که نوشد

شرافت را به کاهی می فروشد

سرانجام افتد او از چشم مردم

به تن پیراهن ذلّت بپوشد

شماره ۱۷۶

بی مهری ار سر واکند از آشنایان

سرمای بهمن می دمد در جان انسان

بی مهری از یاران بسا دردی بزرگ است

یا رب زِ گرمای محبّت بهر درمان!

شماره ۱۷۷

دلسوزی یاران نادان

زهری تر از تیغ عنودان

تدبیر جَستن زآن، چه مشکل

از دست این ، جان بردن آسان

شماره ۱۷۸

بشکن یخ افسردگی، ناید به کاری

نی روید از آن بوته ای نی برگ و باری

دل را به دریای محبّت در بیفکن

تا گل شود با آب آن، هر گونه خاری

شماره ۱۷۹

راضی مشو در زندگی بر مرگ رأفت

معمار شو در جان خود بر اَرگ رأفت

با آب عشقت مزرع دل را چنان کن

شاداب گردد تا در آن گلبرگ رأفت

شماره ۱۸۰

چون خسرو انجم بود ماه محبّت

روشن ترین ره باشد این راه محبّت

گر دیگران مال آورند از بهر محبوب

من سر به قربان آورم گاه محبّت

شماره ۱۸۱

ابلیس نفست را مده ره در رفاقت

تیغ هوس را،کُند گردان با صداقت

گر دست خطی آورد بر متن پیمان

پایت کشد بر ورطه ی شوم خیانت

شماره ۱۸۲

جویی از مهرت بر اندر مزرع بیچارگان

ور زِ غم افتاده ای دیدی بشو غمخوار آن

تا توانی دل برون آر از دل آوار غم

خلق را شهدی چشان از جام رأفت هر زمان

شماره ۱۸۳

دلم را شمع سوزان کن، خدایا

بسان مرغ طوفان کن، خدایا

نمیرد شعله اش حتی به طوفان

قوی با نور ایمان کن، خدایا

شماره ۱۸۴

در باغ افکارم مرا چون باغبان گشتی رفیق!

با آب مهرت باعث مرگ خزان گشتی رفیق!

گه ابر بارانم شدی، گه تابی از نور صفا

واندر شب تاریک من، خورشید جان گشتی رفیق!

شماره ۱۸۵

چراغ فکرت ما را تو روغن افزودی

به نهر باغ فضیلت نه قطره؛ بل رودی

چو مادری که بسوزد به پای فرزندش

تو در همیشه ی عمرم، شفیق من بودی

شماره ۱۸۶

هرگز مزن به ریسمان جهان چنگ اعتماد

بنگر به سرنوشت خسرو و جمشید و کی قباد

از اَخم او غمین مباش و زِ لبخند او نشیط

تا جان و دل، تو را رها شود از قید انقیاد

شماره ۱۸۷

اگر بالا نگر باشی، سرت پایین نمی آید

سری افکنده در غفلت به راه دین نمی آید

تعالی گر تو می خواهی قدمهایی بلند آور

کسی بر بردن رفعت که پاورچین نمی آید

شماره ۱۸۸

پیراهن تواضع بر تن کُن ار مرقّع

پیراهن تظاهر از تن کَن ار مرصّع

آن می کند درون را دریایی از معانی

این می کند برون را آوازه ای مسجّع

شماره ۱۸۹

با تو تنها نیستم در کنج زندان بلا

ای خوشا من گشته ام بر درد عشقت مبتلا

گم نمی گردد رهم در ظلمت نفسانی ام

تا که یادت می زند هر دم مرا سویت صلا

شماره ۱۹۰

ای که انصاف و مروّت هِشته ای

دست خود را بر جفا آغشته ای

می رسد روزی که بر جان می خری

آنچه از خار ستم را کِشته ای

شماره ۱۹۱

ای که از نیکی گلی را کاشتی

آخرت را توشه ای انباشتی

گر مصونش می نداری از ریا

این جهان را آخرت پنداشتی

شماره ۱۹۲

دَلو نجاتی از نو در چاه ظلمت افکن

بیرون کِش این دلم را، در کام رحمت افکن

شایسته ام بگردان تا یوسف تو باشم

از قعر ذلّت آور در اوج حرمت افکن

شماره ۱۹۳

در دشت سینه ما را کُن آتشی فروزان

تا صبحگاه محشر ما را در آن بسوزان

در کارزار عشقت خامی زِ دل برون کن

صد تیر پختگی را، بر جان او بدوزان

شماره ۱۹۴

ای که چون بادنما، هم جهتِ هر بادی

کی تو با کوه سرافراز شرف همزادی

بنده ی بادی و بر بادی و عاری زِ هدف

تو فقط از غم آزادگی ات آزادی

شماره ۱۹۵

از چه، دل بر استخوانی بسته ای

عزّت نفست چنین بشکسته ای

هر چه هر کس دارد از لطف خداست

ای که بر خوان کرم بنشسته ای

شماره ۱۹۶

اگر به تیغ محبّت، سپاه غم بدری

یقین به حکم طبیعت زرِ ظفر ببری

تو یک دل ار زِ صفا آوری بر اهل جهان

به یک کرشمه ی مهری هزار دل بخری

شماره ۱۹۷

تیغ قُدرت نبُرَد آنچه محبّت سازد

روی حُرمت نبَرد آنکه بدو تیپا زد

گم نگردد رهش اندر دل خود خواهی ها

هر که دستی سر دامان محبّت یازد

شماره ۱۹۸

کِلک خیاطم ندوزد جامه ای بر جان غم

تا نگیرد بعد از این، کس گوشه ی دامان غم

غم نیارد بویی از کوی سعادت بر شما

بشکنید ای دوستانم! شیشه ی پیمان غم

شماره ۱۹۹

غُراب غم که نتابد هَزارِ شادی را

خموش اگر بنماید چنین منادی را

غبار تیره فشاند به چهره ی خورشید

به گِرد شب بنشاند تمام وادی را

شماره ۲۰۰

مرغ جانم را نشان بر شاخسار معرفت

تا گزیند لانه ای گردد هَزار معرفت

چونکه جان آزاده می گردد؛ تنفس گر کند

در هوای دلنشین و خوشگوار معرفت

شماره ۲۰۱

ره مده یا رب! که برق این جهان کورم کند

یا جهان دیگری، آشفته ی حورم کند

برق این و زرق آن را بی تو بر هم می زنم

چون نمی خواهم زِ تو چیز و کسی دورم کند

شماره ۲۰۲

حیا همچون دژی بر آبروی است

در آن از خُلق و ایمان، رنگ و بوی است

صیانت کن از آن کز هم نپاشد

و گرنه آب رویت، آب جوی است

شماره ۲۰۳

لبریز بادا از مِی ات،ساقی! صُراحی

پیمانه ای گردان از آن گلگونه راحی

می سوزم اندر تشنگی، در شام غربت

خشکیده آب اندر دلم، حتی نیاحی

شماره ۲۰۴

چون ماه، روانم پیِ خورشید حقیقت

چون روشنیِ دیده ام از دید حقیقت

هر کس که قمر گونه کند پشت به ظلمت

تابنده شود روی وی از شید حقیقت

شماره ۲۰۵

هر کس که به تزویری، زور و زری انبارد

یا بوته ی تزویری، با زور و زَرَش کارد

نی زور و زرش ماند؛ نی چاره گرش تزویر

زان توده ی خاکستر؛ زاین شرّ و شرر بارد

شماره ۲۰۶

خورشید روز و ماه شب بودی مرا، ای مادرم

در تلخکامی ها رطب بودی مرا، ای مادرم

عمری به پایم سوختی، رفتیّ و جان افروختی

آب حیاتی زیر لب بودی مرا، ای مادرم

شماره ۲۰۷

از گنبد آسمان فرود آمده ام

بر مَرکب رحمت و درود آمده ام

چون نغمه ی عشق او لبِ رود بلاست

اندر پیِ آن سرود رود آمده ام

شماره ۲۰۸

ای که پاپوش کَلَک بر دگران می دوزی

تا به یغما ببری روزی شان را روزی

آتش افروزی اگر از ره نامردی ها

مطمئن باش که روزی تو در آن می سوزی

شماره ۲۰۹

هر دل که پاره سازد خود پرده ی حجابش

دُرّی رسد به دست از دریای آفتابش

زینت بگیرد آن دل، از امتیاز ایمان

تا بر « اَلستِ » رحمان باشد « بَلی » جوابش

شماره ۲۱۰

شُبان گلّه گر بیدار باشد

نگاهش گرگ را چون خار باشد

سگان با وفا را هم زِ چوپان

به سر اندیشه ی پیکار باشد

شماره ۲۱۱

همیشه ملّت ایران زِ جان و دل کوشد

که شیرِ عزّتی از دست رنج خود نوشد

مُدامم آه تأسّف زِ دست نامرد است

که گاو همّت ما را به غیر می دوشد

شماره ۲۱۲

اگر اندیشه ایمان را بَلَم باشد

وَر آن را ناخدا، اهل قلم باشد

رسد بر ساحل امنی که آنجا را

زِ عقل و علم و بی رنگی عَلَم باشد

شماره ۲۱۳

بر کسی افتاده و دلخسته از خار و خَسی

گر نگاه اعتنایش را فرو بندد کسی

ریگ پستی افتد اندر چشم او تا روز مرگ

کنج نامردی نشیند جان بفرساید بسی

شماره ۲۱۴

به باد چنگ دلبر باده پیمودم

زِ شور این جهانی، دیگر آسودم

دلم تا پر گرفت، از ضرب مضرابش

ببُرد او بر سرِ سرچشمه ی جودم

شماره ۲۱۵

اگر با چشم دل یا رب! تو را در عمق جان بینم

بساط غصّه را از دامنم یکباره بر چینم

دلم را رونقی بخش از هوای قرب ربّانی

که تا پیوسته با رویی، به درگاه تو بنشینم

شماره ۲۱۶

ای دل ار در طلب یار گرفتار آیی

می نهی غصّه ی دنیا و سبکبار آیی

سر بازار محبّت به بهایی نخرند

گر چنین با سر بیزار به بازار آیی

شماره ۲۱۷

هزار آفرین بر جهان آفرین

که او اوّلین است و هم آخرین

کند سرور کائناتت همی

اگر دل بگردانی او را قرین

شماره ۲۱۸

در دایره ی کمال جویی

گامی نرود جز از نکویی

نیکی گلی از جمال عشق است

مستت نکند اگر نبویی

شماره ۲۱۹

در دجله ی عشق ، جان به غرقاب افتاد

در سینیِ سینه دل چو سیماب افتاد

عمری دل من پیر غم دنیا بود

تا غرفه ی دجله گشتم او شاب افتاد

شماره ۲۲۰

عبای خرقه پوشان ریاکار

بُوَد لفّافه ای بر جان بیمار

زبان سبزی اندر کام دارند

ولی مقصود شومی زیر دستار

شماره ۲۲۱

من دلی نو از خدا عیدانه می خواهم

بهره ای از رحمت جانانه می خواهم

هر چه می خواهم به خود از فیض درگاهش

بر تو و خویشان و هر بیگانه می خواهم

شماره ۲۲۲

ای وطن! ای مادر پیر جوان احوال من

نام تو نیرو دهد بر یال و بر کوپال من

از گِلت دل زاید و زان دل هزاران مثنوی

وَز گُلت مُل می چکد، بر کام قیل و قال من

شماره ۲۲۳

گوشم شده بر حلقه ی فرمان تو مثقوب

دیگر نگریزد دل از آن دامن محبوب

هر لحظه که من می نگرم بر گلِ رویت

صد غمزه برون افتد از آن چهره ی محجوب

شماره ۲۲۴

سعادت را اگر خواهی

خدا را بر، به همراهی

وگرنه بی خدا هرگز

نیفزایی؛ که می کاهی

شماره ۲۲۵

دل اگر در پیِ جانان برود؛ وه! چه نکوست!

کی بود مأمن اغیار، دلِ عاشقِ دوست

گر چه دور است به ظاهر، ره منزلگه یار

بلکه نزدیکتر است او به دل از هر رگ و پوست

شماره ۲۲۶

عمری زِ دست خویش بسی غصّه خورده ام

این غصّه را ز کرده و پندار برده ام

تا جان خویش را برهانم زِ بند خویش

آن را به بند دلبر عالم سپرده ام

شماره ۲۲۷

دست عشقت بر دلم داغ عبودیّت نهاد

وَز همین ره بهر ما، آیین ملیّت نهاد

با سر آمد جان من بهر تماشایت چو دل

در سرم از لطف تو بنیان این نیّت نهاد

شماره ۲۲۸

عشق شد آیینه و آیین من

هم ره و هم رهنما و دین من

تا گرفت از دست دلبر جام عشق

بی دل آمد این دلِ بی کین من

شماره ۲۲۹

یک جمله ی بر حق ار، بر جان رسد عاقل را

این جمله فرو شوید، صد دفتر باطل را

گر شکّر نیکویی، بی رنگ و ریا باشد

تلخی بَرد از رو هر زهری چو هلاهِل را

شماره ۲۳۰

ساز وفاق ار نبود؛ ازدواج

راحت جان را بنهد در حراج

حلقه ی وصلت بود ار همدلی

درد جدایی شود آخر، علاج

شماره ۲۳۱

من اندر چهره ات صد ناز دیدم

تو را سر چشمه ی آغاز دیدم

هوای عاشق رویت شدن را

به نوک زخمه ی هر ساز دیدم

شماره ۲۳۲

گر به سنگ کینه خنجر تیز گردد

انتقام از سینه ها لبریز گردد

گر نگهبانی گماری بر دل از عشق

صولت هر کینه ای نا چیز گردد

شماره ۲۳۳

به حُسن نیّت ار تدبیر سازی

یقین، شرط مروّت را نبازی

به صدق آلوده سازی گر عمل را

به نزد خلق و خالق، سر فرازی

شماره ۲۳۴

بطالت آفت فکر است و شهوت آفت ذکر

به تقوا و به کار آسوده گردد ذکر و هم فکر

رها می گردی از تحقیر خود اندر بدی ها

در این وادی تو را دامان عفّت گر بود بِکر

شماره ۲۳۵

در سایه ی همسایه، باید که صفا باشد

بر عهد هم آسایی، شاید که وفا باشد

در حلقه ی خوشبختی، تنها تو مبین خود را

نادیدن همسایه، خود جور و جفا باشد

شماره ۲۳۶

در بحرِ دهر اگر کس، از بهر حق شنا کرد

با ریسمان عشق او دست دل آشنا کرد

هر کس که عشق جانان، او را بلای جان شد

او لاجَرم سرش را، قربانی منا کرد

شماره ۲۳۷

آتشی در دلم از عشق خود افروخته ای

خانمان هوس اندر سر من سوخته ای

تا به میخانه کشانی دل محزون مرا

در سرم شوق تماشای خود اندوخته ای

شماره ۲۳۸

جانم انداخته ای در دل دریای کرم

نیز بنموده ای ام از کرمت راه حرم

چشم بیدار و دلی روشنم ارزانی دار

تا بدانم که چه با خویش برم یا نبرم

شماره ۲۳۹

ای خدا ارزانی ام کن گوهر آزادگی

همچنین از بهر خدمت روحی از آمادگی

گنج دنیا را نمی خواهم عطا کن بهر من

جامه ای از نیکی و جامی هم از دلدادگی

شماره ۲۴۰

آیینه ی عبرت بود این دار فنا

بر دست مبندید از این دار، حنا

در آن بنگر رسم و رهی را به کف آر

تا چون بنهی پای به گلزار بقا

شماره ۲۴۱

هر که از بشنیدن حق پنبه اندر گوش کرد

یا به جامی از جهالت،خویش را مدهوش کرد

اوفتاد اندر دل بیغوله ی شبهای غم

روزن دل را گرفت و عقل را خاموش کرد

شماره ۲۴۲

حاصل ذوق خود اندر دل و جان بیخته ام

بعد از آن در سبد دفتر خود ریخته ام

تا رسانم دلم اندر حرم عشق و صفا

اسبی از طبع دل آویز برانگیخته ام

شماره ۲۴۳

از سر جوی هوا اسب ارادت بجهان

تا مبادا ببری جرعه ای از آن به دهان

تشنه تر گردی اگر هر چه خوری زاین لب جوی

باغ ایمان تو را سوزد و سازد چو خزان

شماره ۲۴۴

کاش دل در گرو رنگ نباشد

دل بی رنگ، پی جنگ نباشد

بهتر از تخت صفا در دل دنیا

از برای دلی اَورنگ نباشد

شماره ۲۴۵

هر که چون زنبور بد، بر دل نشیند

کشتی حُسنش همی در گِل نشیند

گر نشاند جای نیشش نوشی از مهر

همچو لیلی در دل محمل نشیند

شماره ۲۴۶

بسته ام شمشیر مهری بر میانم

تا که جان را بر سریر دل نشانم

گر شوم من فاتح دلهای مردم

می توانم جان برِ جانان کشانم

شماره ۲۴۷

شعر باید با خودش شور آورد

مرهمی بر درد رنجور آورد

تا پراند خواب را از چشم دل

بانگ بیداری چو شیپور آورد

شماره ۲۴۸

تا این دلِ من یک دم، در شهد حضور افتاد

در سلسله ی جانم، سر مستی و شور افتاد

غربال شد اندر جان، این خاک وجود از نو

دستِ دغلِ ابلیس، این بار به دور افتاد

شماره ۲۴۹

عمرِ گذران از رهِ نیکی گذران

گنجشک دل از شاخ دیانت مپران

تا دایره ی عشقی و ایمان و عمل

از عاقبت خویش مشو دل نگران

شماره ۲۵۰

تا هیبت شب در نظرم دیوِ کدَر شد

بیگانه در آمد ز در و جای پدر شد

چون دست دلم گوشه ی دامان تو بگرفت

ماه نو و خورشید، مرا تیغ و سپر شد

شماره ۲۵۱

ابر گمان مرا باد عشق راند

دامان جان من از گَرد غم تکاند

تا آفتاب حقیقت به دل رسد

بر بام جان خودم پای دل کشاند

شماره ۲۵۲

بیش از این، خون مرا دیگر میاشام ای فلک

جمع کن از پیش پایم حلقه ی دام ای فلک

من که خود این راه را افتان و خیزان می روم

از چه ره پُر کرده ای با خار اَوهام ای فلک

شماره ۲۵۳

حلقه زنِ خانه ی امّید باش

منتظر آمدن عید باش

در به درِ ظلمت و عصیان مشو

همسفر طالبِ خورشید باش

شماره ۲۵۴

بی توشه چه سازد دل من روز قیامت

جان چون بَرد آن روز، دل از تیغ ندامت

یا رب! نظری کن زِ کَرَم بر منِ مسکین

زان مرحله تا بگذرد این جان، به سلامت

شماره ۲۵۵

هرگز به محنت دیگر کسان مخند

دل بر ادامه ی ایّام خوش مبند

روزی رسد به جهان، چرخ این فلک

اندازدت به یکی لحظه در کمند

شماره ۲۵۶

پُر نگردد کوزه ی چشمی به مردابِ ستم

دست شیطان می نویسد جمله آداب ستم

کور کن چشمی که بیند گنج خود در رنج خلق

تا نبیند از طمع بر دیگران خواب ستم

شماره ۲۵۷

پتک بی‌داد، شبی سنگِ صبورم چو شکافت

یک دم این جان، دلم از دست غم آسوده نیافت

طاقتم پنبه ی حلّاج شد از چوبِ ستم

آخر این رشته ی طاقت، کفِِ امّید بتافت

شماره ۲۵۸

شبی اندیشه در گوشم چنین گفت

مشو هرگز تو با نامردمی جفت

برای دیدن سیمای مردی

بباید کینه را از سینه ها رُفت

شماره ۲۵۹

دنیا نه فقط عرصه ی امرار معاش است

یا جای غرور و کدر و خوردن آش است

بل جایگه فکرت و عشق است و تعالی

اینهاست که مستلزم هر سعی و تلاش است

شماره ۲۶۰

چه سود از شعار طوطی وار

چه حاصل زِ بربط بی تار

نیاید بهار خوشبختی

نباشد گلی اگر در کار

شماره ۲۶۱

هان! مبادا دل بد اندیشی کند

با دلِ ابلیسیان خویشی کند

ورنه بر خاکستر پستی فتد

کی تواند دیگر او بیشی کند

شماره ۲۶۲

هر کسی باید کلاه خویش را قاضی کند

چهره اندر چهره ی آیینه ی ماضی کند

گر که حق را دید و از آیینه هم عبرت گرفت

سایه ی همسایه را از خویشتن راضی کند

شماره ۲۶۳

آنکه در آزادگی تأخیر کرد

جان خود در کوی ذلّت پیر کرد

کی توان بی روحی از آزادگی

روبهی دل مرده را چون شیر کرد

شماره ۲۶۴

تا کی قفسم گردی ای چرخه ی دل سنگین

آزرده شد آخر جان زاین ملعبه ی رنگین

در چشمه ی بی رنگی دل را به خدا دادم

تا گاه رهایی من نامی نبرم ننگین

تک بیتی‌ها

شماره ۱ : سعادت یابد آخر؛ آنکه دل را

شماره ۲ : گل توفیق بدست آید از اندیشه اگر

شماره ۳ : فاتح ملک سعادت شود آنکس که به شوق

شماره ۴ : اگر عشقت مرا یاری نماید

شماره ۵ : سِرِشکی گر زِ رَشک آید کسی را

شماره ۶ : مرا نفس شیطانی ار جُنب خورد

شماره ۷ : زِ دیارِ موفّقیّت، به کف آوری مزیّت

شماره ۱

سعادت یابد آخر؛ آنکه دل را

ز ند بر سنگ همّت با ا میدی

شماره ۲

گل توفیق بدست آید از اندیشه اگر

آبش امّید و زمینش همه همّت باشد

شماره ۳

فاتح ملک سعادت شود آنکس که به شوق

تیغ امّیدِ خود اندر کفِ همّت بنهد

شماره ۴

اگر عشقت مرا یاری نماید

دلم دست از جهان بر می فشاند

شماره ۵

سِرِشکی گر زِ رَشک آید کسی را

شود سیلی کَند بنیاد او را

شماره ۶

مرا نفس شیطانی ار جُنب خورد

به شاهینِ ایمان شکارش کنم

شماره ۷

زِ دیارِ موفّقیّت، به کف آوری مزیّت

کمری به خود ار ببندی؛ تو به صیدش از حمیّت

اشعار متفرقه

تو ایرانی : دل من سرزمین من

تمدید عشق : جان من روزی ره بازار زیبایی گرفت

هوای آبادی : اگر گل وا کند خود باوری ها

حرف دل ترکمانچای : چگونه حرف دل ترکمان بر انگیزم

ای انسان : تو ای انسان بسی والا سرشتی

با خدا : نام خدا را بِبَر آغاز کار

مثنوی توحید : قل هو الله احد

شهید وطن : شبی باد خزان گَردی به پا کرد

همره دیرین : بیگانه مپندارم؛ ای همرهِ دیرینم!

ای صاحب زمانه : ای صاحبِ زمانه! باز آ به سوی خانه

نوروز : هان! عید نوروز آمده

تو ایرانی

دل من سرزمین من

تو میراث دلیرانی

تو مهد خوب خوبانی

تو ایرانی تو ایرانی

تو فرق نام هستی را

چو خورشید زر افشانی

تو عالم را چنان چشمی

مرید شاه مردانی

جهان را گوهری در دل

تو بر هر گوهری کانی

تو چون قلب مسلمانی

بدور از خوی شیطانی

تو بر شاهان چنان تاجی

ز جنس لعل و مرجانی

پریشان از تو دشمن شد

به دورانهای طولانی

نزیبد مر تو را خواری

تو سر بالای دورانی

تو دین را محفل گرمی

علَم بر دوش ایمانی

تو ای ایران و ایرانی

مرید حق پرستانی

تو پیمان بسته ای با حق

تو پیوسته به پیمانی

منم فرزند تو اکنون

کنم کاری که می دانی

تو را با جان کند اِلیار

و هم با دل نگهبانی

تمدید عشق

جان من روزی ره بازار زیبایی گرفت

ناگهان دل دامن چشم فریبایی گرفت

آن فریباییّ و زیبایی همه مال تو بود

داغ دل هم یک نشان از آتش خال تو بود

خام نخوت شد دلم یک چند روزی ای دریغ

سرد شد آب و گِلم یک چند روزی ای دریغ

دوری از عشقت مرا در آتش حسرت نشاند

جز پشیمانی زِ من خاکستری دیگر نماند

رو مگردان از منِ دلخسته از شبها ی غم

بر نشان تیری دگر از عشقت اندر جای غم

از درت رو بر نگرداند دلم؛ ای دلبرم

گوهر عشق تو را با قیمت جان می خرم

در به رویم بر گشا یک بار دیگر؛ نازنین!

بنگری تا آتش سودای این سر؛ نازنین!

دیدگانم روشن از سیمای چون خورشید کن

آتش عشق مرا، بار دگر تمدید کن

هوای آبادی

اگر گل وا کند خود باوری ها

نمایان می شود نو آوری ها

اَلا ای بچّه های خاک ایران

اَلا ای کُرد و فُرس و آذری ها

بیایید ای پسرها ی دلاور

شما ای دخترانِ چون پری ها

وطن را با دلی روشن زِ دانش

نگینی آورید از گوهری ها

شکوفا می شود این جانم ایران

رهایش گر کنیم از خود سری ها

به کار و کوشش و با نور دانش

رها گردد دل از کور و کری ها

بگیرد رونق آبادی در ایران

به کِشت و صنعت و آهنگری ها

بهار آرد وطن را کِلکت الیار!

اگر ز این سان نماید داوری ها

حرف دل ترکمانچای

چگونه حرف دل ترکمان بر انگیزم

چگونه پرده ی اجحاف را به هم ریزم

به نای صفحه ی تاریخ ترکمانچایم

مگر که تا به ابد من فدای تبریزم؟

به گاه دادن خدمت بزرگ و فعّالم

به گاه اخذ حقوقم چرا چنین ریزم؟

اگر تو چرخ عدالت به محورت بستی

به دور چرخ عدالت چگونه بی چیزم؟!

برای بردن جانم به دارِ استحقاق

به دُلدُل ار ننشانی؛ نشان به شبدیزم

زمام امر مرا در سپر به فرماندار

که خاک شوق وطن را به کامتان بیزم

علاج درد مرا بس بود چنین کاری

طبیب درد منی گر، بگو که برخیزم

بیا تو دولت خوبان! حقوق ما را دِه

که با تو جوشم و از جان و دل در آمیزم

و گرنه چاره ندارد که گوید این اِلیار

برای گفتن حق من همیشه بستیزم

ای انسان

تو ای انسان بسی والا سرشتی

تو تک زیبنده ی باغ بهشتی

تو را زیباترین پیمانه دادند

شرابی در خور و جانانه دادند

تو را تاج کیانی سر نهادند

کلید هر چه را خواهی؛ بدادند

از او شد گوهر عشقی نشانت

مقام و منصبی والا از آنت

بشد دست مشیّت، رهنمایت

به تکریمت فلک شد زیر پایت

خلایق با تو و هم بر تو جوشند

به شیطان فخرها زاین در، فروشند

معیّن شد تو را راهی پُر از راز

و هم پای ره و هم بال پرواز

تو را گم گشته ی این ره، کمال است

حیات از بهر تحصیلش مجال است

در این ره مقصد و مقصودِ شایان

تو را روشن تر از مه شد نمایان

تو تا مقصود خود را گِرد سازی

نباید شرط رحمت را ببازی

زِ خیل فکرت و گفتار و کردار

بدین ره، بهترین ها را تو بردار

ز حُسن فکر اگر حاصل شد ایمان

بر آید از دلش ایفای پیمان

تو را گر صد خطر در پیش روی است

ازآن، توفیق رَستن بس نکوی است

اگر بر خویشتن خواهی رهایی

یقین باید بپردازی بهایی

رهایی از غم و یکجا نشستن

و یا در را به روی خویش بستن

رهایی از خود و خودکامه گشتن

اسیر رنگ و نوع و جامه گشتن

تو گر در مکتب رحمت ببالی

زِ دست نامرادی ها ننالی

دری گر پرده ی تردید ها را

بدست آری زرِ خورشید ها را

با خدا

نام خدا را بِبَر آغاز کار

دانه ی ذکرش به دل اندر، بکار

من چه کنم گر نبرم نام او

او که بود صاحبِ نامِ نکو

هر چه که زیباست مر او را سزد

نور وجودش به جهان در خزد

نام خدا قفل جهان را کلید

زاو فرج آید بُود این هم نوید

باز، دهان همه ی کائنات

هم بشر و کلّ جماد و نبات

زا ین که چه لطف است و کرامت کزو

گشته جهان منشعف و خو برو

از کرم و بخشش پروردگار

عرصه ی بود آمد از او پُر نگار

دست دل آورده ام اندر حضور

تا که ستانم ز خدا جام نور

آمده ام با دل و جان ای خدا

جان و دلم را مکن از خود جدا

گوش ده اینک تو به نجوای من

گر ندهی گوش، بود وایِ من

حرف دلم را به تو وا می کنم

این کمرم را به تو تا می کنم

بندگی ام بر درِ تو اعتلاست

گوهری اندر دلِ کانِ بلاست

از کرمت آوری ام در جهان

چند صباحی کنی ام امتحان

باده ی نیکی بچشانی به من

هم دهی ام گلشن و باغ و چمن

شهد معانی که به ما داده ای

وه! چه شراب است و عجب باده ای

برده ای آنجا که ملایک نرفت

جان شیاطین هم از آن رو بتفت

نام تو تشویش و شقاوت بَرَد

پرده ی تزویر و ریا را دَرَد

جلوه ی هستی همه از نور تو

دل همه صید است و جهان تور تو

بارقه ی نور تو در هر دل است

دل که در آن نامِ تو ناید گِل است

صاحب اسمای نکو هم تویی

درد جهان را همه مرهم تویی

کل جهان دفتر اوصاف تو

بهره بر از خرمن انصاف تو

گردش این چرخ فلک کار تو

زنده زمین، ز ابر گهر بار تو

ذات مقدس فقط از آنِ تو

کلِ جهان مرتزق از نانِ تو

هم تو کشی پرده ی شب را به روز

هم تو بر آری فلک جان فروز

هیبت هستی همه آیات تو

گر به زمین یا به سماوات تو

رحمت تو در دو جهان جاری است

دوری ا ز آن، پستی و هم خواری است

یاد تو آرامش انسان بود

درد دلش را همه درمان بود

نعمت عُظمی به بشر داده ای

قدرت تسخیر و خطر داده ای

نعمتی از سروری و اختیار

گوهر عشقی که کند بی قرار

هم بچشانی تبعات خطر

هم بدهی شربتی از شور و شر

گر بشمارم به ابد نعمتت

یا برم اوصافِ درِ رحمتت

می نتوانم که به پایان برم

گر بود آب دو جهان جوهرم

بر سر آنم که کنم ذکر تو

تا شوم آکنده دل از فکر تو

شکر و سپاس همه عالم تو راست

سجده و تعظیم هر آدم تو راست

طینت آدم چو به دستت رسید

مهر تو روحی به دلش در دمید

تخته ی تن گرچه که باشد ز گِل

نامِ تو سر لوحه ی هر جان و دل

شکر تو را چون که نمک پروریم

عشق تو را از دل و جان می خریم

بر درت افتان و خزان می روم

تشنه ی دیدارم از آن، می روم

پاک کن از راهِ بدم ردّ پای

آتش دوزخ چو گلستان نمای

منتظرم تا که قیامت رسد

دست محمّد به شفاعت رسد

شربتی از جام محبّت دهی

جان من اندر دل رحمت نهی

گر برسد وقت ملاقات من

در بگشا کن شَکَر اوقات من

مثنوی توحید

قل هو الله احد

تا که شیطان در رَوَد

شرک دل درمان شود

جان پر از ایمان شود

نور عشق آید به دل

بر جهی از آب و گِل

بند ظلمت بگسلی

حق تو را گردد ولی

چشم جان بینا شود

ناظرِ سینا شود

دل زِ گِل گردد جدا

همرهش گردد خدا

مرغ دل پرّان شود

شیر جان غرّان شود

هر دَم آید گُل پدید

هر گلی باشد جدید

آسمان وادی شود

عشق جان نادی شود

دست جان گیرد خدا

گوشَت آید این ندا

بنده ی محبوب من

هر گلی را خوبِ من

من گرفتم دست جان

می برم تا آسمان

گرچه بر خاکی هنوز

از بدی پاکی هنوز

من تو را در زیر پا

آورم افلاک را

چون روی بینی صفا

وا رهی از هر جفا

نور ایمان پیش و پس

تا نیفتی در هوس

رو به اخلاص آوری

از ریا گردی بری

غرق رحمت می شوی

مرغ قربت می شوی

ره نمودی شاعرا

شکّ و تردیدم چرا؟!

هم بگویم هو اَحَد

هم بگویم هو صمد

« لَم یَلِد » شد روشنم

دَم زِ « لَم یولد » زنم

« لَم یَکُن لَه » ذکر من

می گشاید فکر من

وَه به توحید آمدم

چشمه ی دید آمدم

گلرخ آمد روح من

واین دل مجروح من

بلبل بستان شدم

بر درِ مستان شدم

در به رویم باز شد

عاشقی آغاز شد

وه! چه شهدی باشد این

شهدی از خُلد برین

از بدی گر جان رهد

زآن بنوشد تا ابد

جام توحیدم به دست

آمدم من مستِ مست

سر نهادم بر سجود

باب معنی بر گشود

راز عشق آمد دلم

نزد او شد منزلم

هر که شد از خود رها

جان برد پیش خدا

هر که نیک اندیش تر

پیش خوبان، بیشتر

هر که شد تقوا به دست

دست بالاتر نشست

تا به دنیا زنده ام

من خدا را بنده ام

چشم جان گوهرفشان

کای خدا با من بمان

شهید وطن

شبی باد خزان گَردی به پا کرد

هوس، برچیدنِ گلها ی ما کرد

شبِ شهریورِ پنجاه و نه بود

که در میهن عَلَم شد آتش و دود

سپاهی گِرد هم آمد زِ یاران

بشد سدّی رهِ ظلمت سواران

سپر شد سینه ی مردانِ مردی

نباشد در وطن تا روی زردی

شهید و زخمی و محبوس گشتند

فدای میهن و ناموس گشتند

همانان زاده ی خورشید بودند

که اندر بستری از خون غُنودند

شهیدی دارم از اولادِ خورشید

که عشق میهن از باغِ مَنَش چید

شهیدم نامِ میکائیل دارد

نشان از صولتِ هابیل دارد

سلاحش دستِ تاول بسته اش بود

به فکرش مادرِ دلخسته اش بود

چو با گُردانِ غم، آن شب در افتاد

دلش زخمی عمیق از خنجر افتاد

گذر کرد آن دَم از دروازه ی نور

خیالش با من است و پیکرش دور

تنش در جبهه مفقودالاثر شد

دل مادر هم از او بی خبر شد

رفیقش زاده ی رستم « ولی » بود

یکی « قاسم »؛ یکی هم « اسمعلی » بود

وطن یاری به از آنان ندیده

گُلی خوشبوتر از آنان نچیده

چه شبها مادری در انتظارش

به یاد نو گلِ بس با وقارش

گشود از چشم خود، سیلابِ اشکی

فلک را پُر شود تا بلکه مَشکی

فلک! رحمی کن آخر؛ مادرم من

زِ هجرانِ گلی، خاکسترم من

به جای پیکرش، عکسی ببوسید

کسی حالی از این مادر، نپرسید

هنوز امّیدِ دیدارش به دل بود

گرفت از دست او، دستِ اجل، زود

به یادش مادرِ غمدیده ای مُرد

به دل، صد حسرت از دیدارِ او بُرد

مرا باشد برادر، این شهیدم

ندانی من چه ها، بی او کشیدم

از او من فُرقتی سی ساله دارم

زِ مظلومیّتش صد ناله دارم

مرا این ناله ها در دل، فرو خفت

چه سان زاین ناله ها، با کس توان گفت

دلم سی سال در خوف و رجا بود

دریغ از یک خبر از او؛ کجا بود؟!

سراغش عاقبت، از غم گرفتم

از این رو مجلسِ ماتم گرفتم

شهیدان، رشته ی دنیا گسستند

درِ دروازه ی ذلّت، ببستند

سؤالی دارم از دولت مداران

چرا نامد کسی از غم گساران

که آبی بر سرِ آتش بریزد

به دلداری، دمی با غم ستیزد؟

به مناسبت سی امین سالگرد شهادت شهید مفقودالاثر (میکائیل نجفلویی ) در اوایل جنگ هشت ساله ی ایران و عراق ( ۱۳۵۹ )– به زبان حال مادرش ربابه و برادرش جبرائیل و به یاد همرزمانش « قاسم موسوی « ، » اسمعلی هاشمی » و « ولی اله نجفلویی »

همره دیرین

بیگانه مپندارم؛ ای همرهِ دیرینم!

فرهاد تواَم من؛ تو، همچون گلِ شیرینم

با دسته گلِ عشقی، بر پای تو بنشینم

تا گَرد ره از رویت، با حوصله بر چینم

پس با گلِ لبخندی، یک لحظه نگاهم کن

آسوده زِ آهم کن

از خانه به دور افکن، سنگ درِ ظلمت را

دوری مگزین از من، بشکن پرِ غربت را

آیینه ی جانم کن، آیین محبّت را

با این دلِ رنجورم، وا کن سرِ صحبت را

تزویر شبِ غم را، برچین و پگاهم کن

روشن دلِ راهم کن

یعقوبِ منی؛ من هم، چون یوسفِ کنعانم

در چاهِ غم اندازد، بی نام تو شیطانم

در رسم وفاداری، من بر سر پیمانم

بی روی تو یک دم هم، آسوده نمی مانم

برخیز و به دلجویی،آسوده زِ چاهم کن

در هاله ی ماهم کن

ای صاحب زمانه

ای صاحبِ زمانه! باز آ به سوی خانه

بُتهای سرکشی را بشکن تو دانه دانه

فصل بهار اسیرِ گردونه ی خزانه

بگسسته از هم آخر، شیرازه ی زمانه

از پرده جان بُرون کن، بی عذر و بی بهانه

سوزد دل از فِراقت، وز درد اشتیاقت

خاموش کن به آبی، خود آتش فِراقت

کی می شود زمانه، آیینه ی مَذاقت

کی می شود تو را من، بینم سرِ بُراقت

تا جان و سر فشانم در پایت عاشقانه

در فقر غم گساری، در دورِ روزگاران

شد لشکر سیاهی، سدّی به راه یاران

در انتظارِ ماهت؛ چشمان گلعِذاران

تا تا ابد نشانی، گُل را به جای خاران

ای مُنجیِ عدالت! ای شاهِ جاودانه!

نوروز

هان! عید نوروز آمده

جان و دل افروز آمده

شب رفته و روز آمده

با جام گلدوز آمده

آمد که طنّازی کند

نوروز آمد با بهار

با ناز و طنّازی چو یار

با چهره ای از صد نگار

با گامهایی با وقار

تا چهره پردازی کند

پا می نهد دامن کشان

چون پاره ی آتشفشان

با سبزه ای آتش نشان

آتش زند بر خامُشان

تا اینکه تک تازی کند

آرَد گلی از ارغوان

تقدیم دارد بر جهان

گوید که ای پیر و جوان

پیوسته همچون من بمان

تا عقل دلبازی کند

او جلوه ای از یار ما

روشنگر افکار ما

از جانب دلدار ما

آمد به جای خار ما

در دل گل اندازی کند

ای شهره ی چون ماه من

ای کوکبی در راه من

برگو جواب آه من

تا این دل آگاه من

در خانه نو سازی کند

سازی درآر از ارغنون

تا رانی ام مَرز جنون

از سینه دل گردد برون

با جام عشقی غرق خون

تا بر تو جانبازی کند

برای اشخاص (در قدردانی از نیکی‌ها)

عزیز ورنیه : دست ار دهد عزیزِ امامی به دست کار

پور خلخالی : که پور مامِ وطن شد چو پور خلخالی؟

استاد اقتصاد : در دست دینی افتد اگر چرخ اقتصاد

سکینه : هستی سکینه! تو همراه و همسرم

ای فرح : چون فرح بخشی فرح ! بر هر دل غم دیده ای

عزیز ورنیه

دست ار دهد عزیزِ امامی به دست کار

چرخی به صنعت آورد از روی ابتکار

ورنیه را به صنعت و ایمان بنا نمود

انسانی اینچنین سزد از بهر افتخار

چون ترکمان ببالد از این زاده اش عزیز

دارد بر او درود صمیمی چه بی شمار

اوصاف همّتت بشنیدم من ای عزیز!

نا دیده عاشقت شدم از این همه وقار

در « ابتکار ورنیه » ایران مصوّر است

با عشق خود در آورش ایرانِ پرنگار

این گام چون نهاده ای از روی اشتیاق

چرخد به چرخ صنعت تو ،چرخ روزگار

خواهم به دست همّت مردان لایقت

آیینه ای بسازی از ایران، چه بی غبار

نازم کمال و غیرت انسانی ات که چون

نا خورده ای فریب تعاریف و اشتهار

این شعر من نه رنگ تملّق به خود دهد

چون گل به گلستانی و من هم چو یک هَزار

اِلیار اگر به کارگهت پای بر نهد

تصویر همّتی برد از آن به یادگار

ترکمان: ترکمانچای - زادگاه شاعر و عزیز امامی

این سخن دل را خدمت جناب آقای عزیز امامی، مدیر عامل محترم شرکت « ابتکار ورنیه » ( سازنده ی قطعات خودرو در تبریز)، تقدیم می دارم.

پور خلخالی

که پور مامِ وطن شد چو پور خلخالی؟

که وقف خدمت میهن بود نه رمّالی

به ساز « سریه » و سوز محبّت و عشقی

گلیم خانه ی بختی ببافد او؛ عالی

معلّمی بوَد او، تاجور به ملک صفا

زِ کینه جام دلش هر زمان بود خالی

من این جوانی دل را بنازم اندر او

که شوق و ذوق در آرد به قیل و هر قالی

تو را به دست خدا می سپارد این اِلیار

کز او بوَد همگان را؛ اگر پر و بالی

تقدیم به معلّم و استاد گرانقدر؛ جناب آقای فتح الله پور خلخالی

استاد اقتصاد

در دست دینی افتد اگر چرخ اقتصاد

بیرون کند زِ چرخه ی آن ،گَرده ی فساد

کار ار فتد به کشور ما ، دست کاردان

بار آورد به مزرع آن، دارِ عدل و داد

کی می شود به تجربه ی ناشیان ملک

حاصل برای میهن و ما ، بارِ توش و زاد

بی اقتصاد سالمی این مرز و بوم را

کی می رود زِ رُخ، تب و حاصل شود مراد

مردی طلب کند وطنم چون علی که او

در علم اقتصاد و عمل باشد اوستاد

اِلیار! اگر تو دادِ وطن را طلب کنی

فریاد دردِ او برسان گوش مردِ راد

تقدیم به استاد گرانقدر ،دکتر علی دینی، از اهالی شهر ترکمانچای

سکینه

هستی سکینه! تو همراه و همسرم

روحی به جان من و من چو پیکرم

شادی به خانه مرا از چراغ توست

با بقچه ای زِ صفا آمدی بَرم

چون نو گلی که خدا داده دست من

از روی حکمت و تدبیر و از کرم

« محسن » به خانه ی دل، روزنی گشود

آمد « محمّد » و شد تاج ، بر سرم

کردی مُزَیّنم از این دو گل پسر

اکنون به فکر جمالی زِ دخترم

با تو، سکینه! دلم بندِ زندگی است

بی رویِ تو، به جهان ، بیدِ بی برم

گه بوده ای تو مرا، سنگ صبر و حلم

گه بوده ای تو مرا، جای مادرم

یا رب! چنانکه به دنیا سکینه بود

با وی جهانِ دگر هم بپرورم

اِلیار را به جمالش، تو داده ای

آرامشی که بدان بال، می پرم

تقدیم به همسر عزیزم، خانم سکینه گل محمّدنژاد

ای فرح

چون فرح بخشی فرح ! بر هر دل غم دیده ای

مطمئنّم گل زِ بستان کرامت چیده ای

خوی انسانی تو را بس زینتی زیبا بود

بوته ی جان را بدان، آب صفا پاشیده ای

صولت مردی به خود داری؛ نشان از دلبری

این ملاحت را از آن، بر چهرِ جان بخشیده ای

این دل صافی که داری؛ شهره ی آفاق باد

دست مهری چون سر بیچارگان یازیده ای

گوهر نیکی زِ عشق آید؛ به دل دارش همی

هم بدان، بینی که سر بر آسمان ساییده ای

شکر ایزد را، به خدمت کوش و دست آور دلی

این لباس عافیت را تا به تن پوشیده ای

این قَدَر می فهمم از دل سوزی و پر مهری ات

شربت رأفت زِ جام معرفت نوشیده ای

چاره ای اِلیار جز تحسین این رویت نداشت

چون شنید از خوبی ات هر آنچه خود نشنیده ای

تقدیم به خانم بزرگوار فرحناز حسین نژاد؛ جهت قدردانی از خلق نیکو و شور نیکوکاری ایشان که فعلاً در تهران زندگی می کنند.

شعر نو

زندگی : زندگی می گذرد

فروغ دلبر : هر غروبی، مژده ای نو بر طلوعی دیگر است

درگذرگاه خرد : مام تقدیر هزاران اختر

وطن : وطن خورشید آمال است.

دیار موفقیت : در آسمان این خطّه

خزانه عمر : عمر است چون خزانه

جوانی : بهار عمر ما دور جوانی است

توفیق خوشبختی : حیات آوردگاه مرگ و امّید است.

زندگی

زندگی می گذرد

مشکی از رحمت ایزد بر دوش

بیرقی در کفش از شور نُشور

راهیِ چشمه ی نور

جام کن جمله ی جان را؛ بچش از فیض حیات

ای دلِ خسته! به امّید ببال

بارشی در کار است

دل برون آور از آن دخمه ی تاریک خیال

ببَر اندر باران

کوهِ گردنکش از آن، بهره ای اندک دارد

سهم دریای فروتن، بس بیش

زندگی صحنه ی دیدار من و زیبایی است

فرصت عشق و حقیقت پایی است

عرصه ی لذّت ادراکِ اولوالالباب است

بی خبر؛ هر که سر اندر خواب است

گاهِ معماریِ خوشبختی هاست

طرح آن را تو بباید ریزی.

مقصدش دیر سرور است و کمال

فارغ از رنج و زوال

همه ی هر چه بخواهی آنجاست

خیمه هایی زِ محبّت بر پاست

هر که در آغُلِ پَستی، بچراند جان را

یا که بر مرکبی از باد نهد ایمان را

نرسد بر آنجا

غافل از لذّتِ بودن گردد.

تو بیا؛ فارغ از اندیشه ی پَست

راکبِ اسبِ ارادت گردیم

همرهِ زندگی و عشق و امید

کوله باری ببریم از نیکی

تا به اردوگهِ یار.

فروغ دلبر

هر غروبی، مژده ای نو بر طلوعی دیگر است

هر کجا را بنگری،؛ آوازه ای از دلبر است

پای ما را عشق او بر عرصه ی جود و وجود آورده است

هستی اندر پای او سر بر سجود آورده است

هر کجا باشد فروغ دلبری

شام تاریکی،دگر در کار نیست

شب خودش، مولود دل های ملول از خود سری است

جان عاشق از سیاهی ها بری است

عشق باشد مادر توفیق ها

شه کلیدی بر حصار و ضیق ها

ای خوشا! گنجینه دار عشق باشد، سینه ام

من بِدان، بی کینه ام

عاشقی، بالاترین شخصیّت است

می نهد پا بر رکاب آسمان

هر که بر این نیّت است

مزرع بی آفت خوشبختی است اقلیم عشق

هر که بی عشق است؛ از عرفان تهی است

جانش از دُردانه ی ایمان، تهی است

گنج عشق اندر حصاری از بلاست

هر که عاشق؛ بر بلایی مبتلاست

هر که را پایی به خار است و سری بر دارِ عشق

کی بود خوار

او بود سردار عشق

نا بکامی، تحفه ی نا عاشقی است

کس نیازد دست توفیقی به شاخ آرزو

گر نسازد عشق را ، سرلوحه ی کردار خود

کاخ هستی را، ستون از عشق اوست

در بیاب این نکته تا عاشق شوی.

درگذرگاه خرد

مام تقدیر هزاران اختر

در گذرگاه خردها چیده ست

دیدنش با من و توست.

شب تاریک ندارد سودی

دامنش را وِل کن

کی از او دیده ای آخر جودی؟

پشت بر شب کن و راهی برگیر.

دامنت را بتکان از سرما.

بِبَر اندیشه ات اندر یَمِ نور

بغلی پر کن از اندیشه ی نو.

بقچه ای هم ببَر از قُوتِ امید.

طرد کن ابر غم از بام وجود.

پرده بردار از آیینه ی دل

آنچه گم کرده ای اندر دل توست

از چه آن را دل گِل می جویی؟

هر چه خواهی؛ همه در دیر حبیبان یابی.

باید اوّل تو دل از دشمن خود بر تابی.

درِ بیگانه مکوب.

دوست هم در دل توست.

عشق، سر منزل توست.

راه پیداست؛ ولی

دیدنش با من و توست.

گوش بسپار به هر آوازی

چشم، گردان به رهِ هر نازی

همه را معبر و مأمن، دل توست.

روی، بر سوی دلت بر گردان

دست توفیقِ خدا هم، آنجاست

روی خوشبختیِ ما هم، آنجاست

دیدنش با من و توست.

گرچه کوهی به ره از سایه ی غفلت بر پاست

یا که دامی زِ درِ یأس و نفاق

دل، قوی دار و بدان؛

چشم ابلیس، تو را می پاید

که بلغزد پایت

پوزخندی بزند بر ریشت

تا که باز آوردت در دلِ شب.

دیده وا کن؛ قدمی نِه به ره از شوق وصال.

اختران، راهنمایند؛ بدانها بنگر.

دام، بگسل.

کوه را پشت سر انداز و برو.

هان! نباید دلت از صخره بلرزد؛ هرگز!

پشت این کوه، پر از زیباییست.

نوبت چیدنِ هر گل، آنجاست.

مقصدِ سیلِ تأمّل، آنجاست.

عارض دخترِ خوشبختیِ ما، بس رنگین

حجله آراسته بر دیده ی ما.

دیدنش با من و توست.

وطن

وطن خورشید آمال است.

مرا مامی کهن سال است.

چه دامانی وطن دارد!

بسی پرورده مردانی که هر یک را به پیشانی، نشان از آسمان باشد.

بسی مردان اخترچین

بسی مردان علم آذین

عجب خوانی وطن دارد!

در آن، انعام گوناگون

هم اندر دل، هم اندر صورت رعناست.

مُدامش دست تزیین فلک در کار.

نگین صورت ظاهر؛ قرین عالم معناست.

جهان صد پنجه ی غارت، بر آن یازیده در دوران؛

ولی نعمت در آن پایان نمی گیرد؛

دریغا اندکی زان، دست ما کوتاه!

نگاری بسته از دریا و دشت و کوه و جنگل ها.

در آن، هفت آسمان پیدا

هوایش هاتفی از کوی دلدار است و آبش شهدی از جنّت.

زمینش تکّه ای از آسمان باشد.

هزاران ردّ پای از عرشیان دارد.

بسی خُلد آشیان دارد.

ز دامانش هزاران چشمه از ایمان و عرفان و صفا جاری؛

چه بی منّت!

دل از او بر نمی تابم.

دلم از شهد نامش، غرق در لذّت.

می اندیشم به فتح قلّه ی عزّت.

مرا طوفان عشقش همچنان در سر.

چه گویم از چنین مادر!

دلش صاف است و بی کین است.

زبانش، وه چه شیرین است!

مرا در گاهِ پیری هم، چو طفلی در بغل دارد.

بغایت کشوری زیباست!

مکان پایمردی هاست.

به زانویش کسی نادیده هرگز خاک ذلّت را.

به روی اندر نمی افتد مگر با خنجری از پشت.

سرش بالاست؛ چون مهد تمدّن هاست!

دریغا پیکرش مصدوم غفلت هاست!

بر او تاریخ می بالد.

گهی از غصه می نالد.

نشانی کهنه از تیغ جفا بر گونه اش پیدا؛

درونش آتشی از دست استبداد.

هنوزش پیکری مجروح و قلبی پر زِ خون دارد.

گهی گریان آمالش، که می سوزد به دستِ پستِ نامردان؛

گهی بالد به خود بر قامت سروی به سان رستم دستان؛

ولی دشمن از او بختی نگون دارد.

وطن را تا سری سبز است و تا رخساره ای گلگون؛

زبونِ شب نخواهد شد.

دیار موفقیت

در آسمان این خطّه

همیشه خورشید است

فرازِ قافش را

زِ هر کجا دید است.

موفقیت را کرانه ناپیدا

اگر دلی داری

زِ بقچه بیرون کن

به ساز امّیدی

بزن دلِ دریا.

اگر چه اشباحی به راه این وادی

به چشم فکر آیند؛

ولی تو محکم باش.

مترس از سایه

مترس از طوفان.

هوای آنجا را طراوت از شوق است.

چنین هوایی را ، نه جای انکار است.

امیدواران را چه جای دیدار است!

دیار توفیق است

دیار عقل و دل

مسافرانش را، اگر به ره ، رنجی است؛

نشاید آزردن

به دل غم آوردن

که راه پر گنجی است.

بدان که در آنجا، شبی نمایان نیست

نه جای تاریک است.

کلام وصفش را، نه نای، باریک است.

سبابه ی یاران، به سوی خورشید است.

فراز قافش را

زِ هر کجا دید است.

بیا که ره گیریم؛

به چشم امّیدی

به پای ایمانی.

خزانه عمر

عمر است چون خزانه

هر لحظه اش چو دُرّی است

بر تارک زمانه

در این خزانه گویی

هر فرصتی نهان است

هر فرصتی در اینجا

جانی دگر به جان است

فرصت برای رَستن از دامن سیاهی

فرصت برای رُستن تا چشمه ی پگاهی

عمر اندر این سراچه، تکرار ناپذیر است

فردا به جای امروز

از بهر کار ، دیر است

سرمال عشق و توفیق

سرمایه ی تکامل؛ سرمایه ی عروج است

وَز حصر جهل و ظلمت، دروازه ی خروج است

این موهبت، الهی است

غفلت چو بی پناهی است

مگذار گَرد غفلت، بر روی دل نشیند

غافل بجز بطالت، در عمر خود نبیند

عمر ار هدر کند کس

بیهوده سر کند پس

ای دل! تو بنگر آن را

با چشمی عاشقانه

گر مُغتَنَم بدانی

صد کام دل، ستانی

مصروف عشق گردان

تا متّصل شود آن

بر عمر جاودانه.

جوانی

بهار عمر ما دور جوانی است

پر از باران عشق و زندگانی است

جوانی هاله ای از شوق و ذوق است

بَرد از چهره ی جان، رنگ بدبختی

دَرَد شیرازه ی سختی

جوانی دوره ی بشکستن قفلِ درِ زندان سستی هاست

رهایی از غم و اندوه و پَستی هاست

جوانی روغن فانوس بیداری است

جوانی فرصت کار و نکویی است

برای خویشتن آیینه جویی است

بطالت فتنه ای از بهر خاموشی است

نزیبد خانه ی بخت جوانی را

حیات اندر جهان خود کانِ زیبایی است

جوانی رکنی از ارکان زیبایی است

جوانا! مر تو را بال توانایی

به نور شمع دانایی

رساند عاقبت بر بام آمالت

اگر ره توشه ات خود باوری باشد

تو را همچون خِرد هم یاوری باشد

درآ در حلقه ای از سخت کوشان

رها کن جانت از منّت فروشان

بساز از هوش خود لشکر

هجوم آور به اردوگاه سختی ها

بساز از عشق خود خنجر

بزن بر سینه ی دیو سیاه یأس و نومیدی

بپیما رنج را تا قلّه ی توفیق

بروب از پیش پایت خار خواری ها

سوار اسب پیروزی کسی گردد

که پا را بر نهد بر فرق ناکامی

بیا هر دَم

به جَستن فکر کن از دام بدبختی

به جُستن فکر کن اندر دلِ سختی

زِ کام نامرادی ها در آور کام خود را

مزیّن کن به جرأت نام خود را

در آر از آستین همّتت دستی

که سازی پلّکانی را

به سوی بام خوشبختی

خدا با توست.

توفیق خوشبختی

حیات آوردگاه مرگ و امّید است.

کمال آرزو در معرض دید است.

ارادت را قوی گردان

بسان صخره های کوه.

بشوی از جان خود اندوه

که ایمان در دلت جوشد.

زِ ایمان، شور و شیدایی

دلی مملوّ زیبایی

پدید آید.

برادر جان! مترس از نامرادی ها؛

مترس از خار وادی ها.

تو امضا کن زِ دل، پیمان همّت را.

به ره بشکن بسی سنگ مشقّت را.

بروب از جان خود، گَردِ مذلّت را.

به رفتن فکر کن؛ بر اوج؛

به پرواز آور این جان را؛

مشو راضی بر استخفاف.

اَزیرا مردِ پروازی.

کلید آسمان اندر زمین ات دست دل باشد.

تو خود را عرضه کن بر خود؛ کلیدش می شود پیدا.

اگر دانی؛ از آنجا هم، فراتر می توان رفتن.

پس اینک بازوان بگشای؛

دری بر آسمان وا کُن.

بجوی آنجا فراخی را.

که این در، دربِ توفیق است.

کمانِ آرزو را زِه

دلت را بر بدی کاره

بگردان تا که ره یابی؛

بر اقلیمی زِ خوشبختی؛

که در نزد خردمندان

کمال آرزو، توفیق خوشبختی است.

به همراه خدا می رَو.

صراحی اندیشه

مقدمه

رباعیات و دوبیتی‌ها

تک بیتی‌ها

اشعار متفرقه

برای اشخاص (در قدردانی از نیکی‌ها)

شعر نو

دیوان اشعار

غزال غزل

صراحی اندیشه

آشنایی با الیار

الیار در آیینهٔ قلم خویش

الیار در آیینهٔ قلم خویش

فرازی از آنچه‌ را که قلم سرنوشت تا کنون بر لوح زندگانی‌ام نگاشته است؛ بر طالبـان آشنایی‌ام در این مکتوب می‌آورم تا خوانندگان در کنج خاطرهٔ خویش، مرا مستغرق عنایت و دعای خیر خود سازند؛ باشد که در سایهٔ عنایت مردم ولطف الهی،آثار بنده، دست به دست و سینه به سینه نقل گردد؛ از گردونهٔ حوادث ایّام به سلامت بگذرد تا در اختیار آیندگان قرار گیرد. نامم « جبار » و نام خانوادگی‌ام « محمدی » است. گویا در انتخاب این نام برای من، بنا‌‌ بر رسم آن زمان از قرآن مجید بهره برده اند. زادگاهم شهری است به نام « ترکمـان‌چای » از توابع آذربایجان شرقی که تاریخ با آن آشنایی دیرینه دارد. تاکنون گذر زمان نتوانسته است ردّ پای عباس میرزا، این دلیر مرد آزاده را از خاک و خاطرهٔ این دیـار بزداید. هنوز هم این شهر گواه تلخیِ تاریخ به کام شیر مردان این ملک درنتیجهٔ نابخردی برخی از سلاطین و وطن‌فروشیِ خائنین دوران قاجار است. ترکمان‌چای گویا به جرم استواری بر شهادتش، در آتش بی‌مهری این زمان نیز می سوزد. اینجا شهری است کم نظیر در سرسبزی و طراوت و خوشی آب و هوا، با طبیعتی بِکر و زمین‌هایی حاصل خیز؛ اما دریغ از دستی که با فراهم کردن امکانات، بخواهد کارگران آبادگر ایرانش را از دامن غربت به دامن قربت شهر خویش بکشد و دستان هنرمند آنان را که جلوه‌های آبادانی ایران، نشان از همّت این دستها دارد؛ این بار به بافتن نقش عرش همّت بر فرش این دیـار بگمارد. پیراهن مرقّع بخشداری، از قریب به هشتاد سال پیش تا کنون بر قامتش نخ نما شده است و کسی آن را با ردایی دیگر عوض ننموده است .... پدرم را نام « ربعلی » و مادرم را« معصومه » است. من در دامن این دو انسان محروم از نعمت سواد ولی بهـره‌مند از ایمان و انسانیت بزرگ شده، تربیـت یافته‌ام‌. من با تمام وجود، زحمات و جان پر برکتشان را ارج می‌نهم و از خدای منّان برایشان عاقبتی نیک طلب می کنم. در سایهٔ پدر و مادر بزرگوارم، سه برادر خوب و سه خواهر مهربان به لطف خدا در قید حیات دارم که مایهٔ افتخار من هستند. به روایت مادرم در اسفند ماه سال ۱۳۴۷ هجری شمسی، من دیده بر دیدار این جهان بگشودم ولی تاریخ این ولادت در شناسنامه‌ام دوّم تیر ماه سال ۱۳۴۸ ثبت گردیده است. من مسلمانم و پیرو مولایم علی علیه‌السلام و یازده برگزیده و امام دیگر. اگر چه مسلمانی‌ام تا اوان جوانی موروثی محسوب می‌شد ولی دیگر چنین نیست؛ چرا که اسلام و ایمانم را بر ستون‌های محکمی از مطالعه، تدبّر، تعقّل و بصیرت، البتّه به قدر وسع خویش بنـا نموده‌ام. دوران کودکی‌ام را در کنار مادر و دیگر اعضا، در خانواده‌ای نه چندان مرفّه به سر بردم. خاطرات آن دورانم از خُلق و خوی پدرکمتر است؛ چون او اغلب از منظر چشم ما غایب بود؛ چرا که "خسروخان"‌ درآن زمان زمین‌های زراعی را به جبر از دست او گرفته بود؛ لاجرم پدرم برای تأمین معاش خانواده باید راهی دیار غربت می‌شد و کارگری می‌کرد. او دوست داشت همهٔ فرزندانش درس بخوانند؛ از این روی مرا نیز مثل دیگر برادرانم در هفت سالگی راهی مدرسه کردند. در اول ابتدایی همهٔ نمرات و در نتیجه معدلم بیست بود و در دیگر کلاس‌های ابتدایی شاگرد ممتاز بودم. در کلاس چهارم ابتدایی، چند ماهی از آغاز سال تحصیلی نگذشته بود که به دلیل اوج گرفتن انقلاب اسلامی مدارس تعطیل شد؛ بالطّبع در شهر ما نیز مردم تظاهرات می‌کردند و علیه محمدرضا شاه پهلوی شعار می‌دادند؛ ما نیز همراه بزرگترها راه می‌افتادیم و شعار می‌دادیم هر چند که تحلیل و تصویر ذهنی ما در این کار طبیعتا متفاوت بود. دراین فرصت پیش آمده من در مکتب قرآن نام نویسی کردم و نزد استاد شیخ ربعلی صفری قرآن را فراگرفتم. بعدها این امر در پیشرفت تحصیلی و رشد ذهنی من بسیار مؤثّر واقع شد. در دورهٔ راهنمایی تحصیلی، بحران اوایل انقلاب و آغاز جنگ هشت سالهٔ ایران و عراق، نیز رواج افراط گرایی مذهبی از سویی و تقابل گرایش‌های فکری وگروهی از سوی دیگر، باعث افت تحصیلی بسیاری از دانش آموزان شد و بالطبع من نیز از این قاعده مستثنی نبودم. بالاخره دورهٔ راهنمایی را در حد متوسط بالا تمام کردم. پس از پایان این دوره فکر ترک تحصیل بر من مستولی گشت ولی به تشویق خانواده ودوستانم به همراه عده‌ای از هم کلاسی‌ها در سال ۱۳۶۳ راهی ادامهٔ تحصیل در دانشسرای مقدماتی بستان‌آباد شدم ودر این راه یک بار هم از سانحهٔ رانندگی با مصدومیت، جان بدر بردم. لازم به ذکر است که در این زمان پدرم در پی فرمان امام خمینی مثل خیلی‌های دیگر، بخش کوچکی از زمین‌های دیمی خان را تصرف کرده، مشغول کشاورزی شد و من نیز در این کار مدام او را یاری می‌کردم. خلاصه، دوران چهار سالهٔ دانشسرا را با هر مشقّتی بود؛ با رتبهٔ ممتاز تحصیلی به پایان بردم ودر سال ۱۳۶۷ در روستای ینگجه ازتوابع ترکمان‌چای درمقطع ابتدایی مشغول به تدریس شدم. سال بعد با استفاده از قانون« راهیابی بدون کنکور نفرات ممتاز دانشسرا به مراکز تربیت معلم » وارد مرکز تربیت معلم شهید بهشتی تبریز شدم و پس از پایان مقطع کاردانی در رشتهٔ ادبیات فارسی، در مدرسهٔ راهنمایی روستای کلهر به مدت یک سال تدریس نمودم. سپس در سال ۱۳۷۱ در پی قبولی در آزمون کنکور، در مرکز آموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان تبریز ادامهٔ تحصیل داده، موفّق به دریافت مدرک لیسانس ادبیات فارسی شدم. علاقهٔ من به سیر درآسمان ادب و عرفان باعث شد که این رشته را برگزینم.لازم به ذکر است که در همان سال، یعنی ۶/۳/۱۳۷۱ با دختری سکینه نام از شهر خودمان ازدواج کردم و حاصل این ازدواج دو پسر به نام‌های « محسن » و« محمد » نیز احساس خوشبختی بنده تا کنون بوده است. ازهمان سال ۱۳۷۱ ضمن ادامهٔ تحصیل، در مرکز بخش ترکمان‌چای مشغول به تدریس در مدارس دخترانه و پسرانهٔ مقطع متوسطه شدم. پس از سالها تدریس، در آبان‌ماه سال۱۳۸۸ بر مبنای قانون بازنشستگی پیش از موعد با ۲۵ سال سابقه، بازنشسته شدم.در هیجدهم آبان سال ۱۳۸۵ اولین بار در دفتر مدرسه مطلعی به ذهنـم رسید؛ احساس نمودم که می‌توانم شعر بگویم و غزلی را با همان مطلع نوشتم و این، سرآغـازی بر شـاعری من شد. تا امروز دو جلد کتاب شعر با عنوان‌های « غزال غزل » و« صُراحی اندیشه »را در قالب‌ها و مضامین مختلف، عمدتاً در سبک کلاسیک با تخلص «‌‌ اِلیــار» به چاپ رسانده‌ام و اگر خدا بخواهد اشعار دیگری را نیز به دو زبان ترکی و فارسی درآینده به زیر چاپ خواهم برد. ‌‌‌‌‌‌‌ ببینیم تا آن فراز دیگر را دست تقدیر چه سان خواهد نوشت.«الحمـدُ لِـلّه» آرزومند سعادت و هدایت همهٔ انسان‌‌ها جبـار محمـدی « اِلیـار » ۱۳۹۰/۱۰/۰۱ هجری شمسی

اِ لیـــار (جبار محمدی )

دیوان اشعار

آشنایی با الیار