معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ عبدالقهّار عاصی

عبدالقهار عاصی در سال ۱۳۳۵ خورشیدی در یکی از دهکده‌های ولایت پنجشیر «ملیمه» ‏چشم به جهان گشود و پس از پایان تحصیلات مقدماتی، آموزش‌های دانشگاهی خود را در دانشکدهٔ زراعت در رشتهٔ گیاه-شناسی در شهر ‏کابل به پایان برد. نخستین سال‌های شاعری او به سال‌های پایانی دوره‌های آموزشی‌اش بر می-گردد.‏ به گفتهٔ آقای محمّد کاظم کاظمی در سال‌های واپسین‌ حکومت کمونیستی‌، او و دیگر شاعران و نویسندگان فعّال آن روزگار، تلاشی را شروع کرده‌بودند برای احیای شعر و ادب فارسی و در عین حال‌، پایه‌گذاری نوعی ادبیات مقاومت زیرزمینی و پوشیده‌. او در این سال‌ها، پنج مجموعه شعر از خود به چاپ رساند که عبارت‌اند از: «مقامهٔ گل سوری‌»، «لالایی برای ملیمه‌»، «دیوان عاشقانهٔ باغ‌»، «غزل من و غم من‌» و «تنها ولی همیشه‌». در سال‌های نخستین‌ پس از پیروزی مجاهدین هم عاصی در افغانستان به سر برد و یک مجموعه ‌شعر منتشر کرد با عنوان «از جزیرهٔ خون‌» که مرثیه‌هایی بود برای کابل‌ جنگ‌زده‌. آخرین کتاب شعر او که بعد از شهادتش به وسیلهٔ فرهاد دریادوست هنرمند عاصی در آلمان چاپ شد، «از آتش از بریشم‌» بود. وی پس از کودتای هفتم اردیبهشت ۱۳۵۷ که کمونیست‌های وابسته به شوروی حکومت را به دست گرفتند با شجاعت تمام شعر خود را در خدمت مردم ستم‌دیدهٔ کشور خود به کار گرفت و به انتقاد از کودتاگران و حکومت غیر مردمی و نامشروع آنان پرداخت. او در بهار ۱۳۷۳ خورشیدی با خانواده‌اش به ایران کوچید و در مشهد اقامت گزید و زندگیی همراه با دشواری را در مهاجرت تجربه کرد. او در ایران در آماده‌سازی ویژه‌نامهٔ شعر معاصر افغانستان در مجلّهٔ شعر سهیم بود و نیز یک مجموعه از شعرهایش را برای چاپ آماده کرد با نام «از آتش از بریشم‌»، که این کتاب پس از مرگش در آلمان و به همّت فرهاد دریا چاپ شد. امّا کتاب دیگر او که بعدها تا حدّی جنجال‌برانگیز هم شد، «آغاز یک پایان» است که خاطرات عاصی را از سقوط کابل و جنگ‌های داخلی در این شهر در بر دارد. ولی در ایران‌، امکان اقامت و معیشت برای عاصی میسّر نشد. در آن زمان دشواری‌هایی برای اقامت وی در ایران به وجود آمد تا آن جا که شاعر آوارهٔ ما با نومیدی روانهٔ وطن شد، در حالی که این‌بیت حافظ را به دوستش فرهاد دریا نوشته بود: «غم غریبی و غربت چو برنمی‌تابم به شهر خود روم و شهریار خود باشم»‌ و این در حالی بود که فرهاد دریا در پی فراهم ساختن امکان مهاجرت او به اروپا بود. آن دو از کابل با هم رابطه‌ای نیک داشتند. دریا بسیاری از شعرهای عاصی را با آهنگ خوانده‌بود و آخرین کتاب عاصی نیز به همّت او چاپ شد. قهار عاصی سرانجام با همسر فاضلش میترا و تنها فرزندش مهستی‌، مشهد را به قصد هرات و سپس کابل ترک کرد. بسیار از آن زمان نگذشته بود که خبر درگذشت او براثر انفجار خمپاره در کارته پروان کابل‌، در همه جای افغانستان پخش شد (۱۳۷۳ خورشیدی). عاصی شاعری بود توانا و نوگرا، هم در قالب‌های کهن و هم در قالب‌های نــو، هرچند شعر نو او لطف بیش‌تری داشت. غزل‌های وی از لحاظ اشتمال بر موضوعات متنوّع، در شمار موفّق‌ترین غزل-های معاصر افغانستان است. پاره‌ای از غزل‌های وی گرایش وی را به غزل‌های بیدل دهلوی نشان می‌دهد که البتّه باید گفت بیدل‌گرایی جریانی رایج در شعر افغانستان امروز است؛ هرچند ابهام و غموضی که در اشعار بیدل –به-طور کلّی- هست در اشعار وی نیست. عاصی در مثنوی‌سرایی نیز دستی داشت که این نوع از آثار وی از دید اشتمال بر موضوعات متنوّع اجتماعی و میهنی در خور اعتناست، مخصوصاً مثنوی‌هایی که حماسه‌ها و تاریخ باستانی سرزمین افغانستان را به تصویر کشیده‌است. برجسته‌ترین اشعار عاصی را باید در شکل‌های آزاد و نیمایی جست،‌به‌ویژه که در این اشعار به دلیل آزادی شاعر در کوتاه و بلند کردن سطور و نیز گاه شکستن وزن،‌آن ضعف و تعقیدها که در اشعار سنّتی‌اش دیده‌می‌شود در این اشعار کم‌تر نمایان است. قالب‌های دیگری که عاصی به آن‌ها دلبستگی خاصی داشت دوبیتی و رباعی بود که اشعار فراوانی نیز در این دو قالب سرود. بسیاری از رباعی‌ها و دوبیتی‌های وی در مجموعهٔ «غزل من و غم من»و «لالایی برایی ملیمه» به چاپ رسیده‌است و خوانندهٔ معروف فرهاد دریا با صدای دلنشین خود پاره‌ای از آن‌ها را خوانده‌است. دریغ که این شاعر دردمند، در اوج توانایی خودش از دنیا رفت و نتوانست برگ‌های زرین بیش‌تری بر شعر معاصر افغانستان بیفزاید. اشعار این شاعر معاصر افغان به لطف فاضل گرامی استاد بهروز ثروتی در اختیار گنجور قرار گرفته است.

اشعار نو

خداحافظ گلِ سوری : کبوترهای سبز جنگلی در دوردست از من

در خیابان‌هایِ سنگین‌گوش : بر فرازِ بامِ این محجر

بگو به خاک‌فروش : بگو به خاک‌فروش

آزادی : درشت و هر چه درشت

(...) : برایِ آمدنت شاخهٔ گلی دارم

(...) : در پرده‌هایِ نازکِ شیدایی،

جهانِ سوم! : از دیهه‌ هایِ‌دور

فصلِ دگر برایِ فراموشی : تقویمِ سال باز به هم خورده‌ست

گرسنگان : می‌رسد ایّامِ ناایّام

آه : در شهری که

نه گفتن : از تو ای دوزخِ تنگ!

وقتی که : وقتی که درّه را

دیوانه : دیوانه عشق را

برایِ مرگِ سپهبد : و این‌چنین که تو می‌میری ای سپهبدِ پیر

کسی نمی‌خوانَد : کسی نمانده که لبخند را ترانه کند

به باغ می‌برمت : اگر ترانهٔ از یاد رفتهٔ عاصی

خداحافظ گلِ سوری

کبوترهای سبز جنگلی در دوردست از من

سرود سبز می‌خواهند

من آهنگ سفر دارم

من و غربت

من و دوری

خداحافظ گلِ سوری!

سرِ سر درّه‌های بهمن وسیلاب دارد دل

بساطِ تنگ این خاموشی

این‌باغِ خیالی

سازِ رویای مرا بی‌رنگ می‌سازد

بیابان در نظر دارم

دریغا درد!

مجبوری!

خداحافظ گلِ سوری!

هیولای گلیمِ بددعایی‌های ما بر دوش

چراغِ آخرِ این‌کوچه را

در چشم‌های اضطراب‌آلودهٔ من سنگ می‌سازد

هوایی تازه‌تر دارم

از این‌شوراب، از این‌شوری!

خداحافظ گلِ سوری!

نشستن

استخوانِ مادری را آتش افکندن

به این‌معنی که گندمزارِ خود را

بسترِ بوس و کنارِ هرزه‌برگان ساختن

از هر که آید

از سرافرازان نمی‌آید

فلاخن در کمر دارم

برای نه،

به سَرزوری

خداحافظ گلِ سوری!

ز هولِ خاربستِ رخنه و دیوار نه،

از بی‌بهاری‌های پایان‌ناپذیرِ سنگلاخ

آتش به دامانم

بغل واکردنی رهتوشهٔ خود را

جگر زیرِ جگر دارم

ز جنسِ داغ

ناسوری

خداحافظ گلِ سوری!

جنونِ ناتمامی در رگانم رَخش می‌رانَد

سپاهی سخت عاصی در من آشوب آرزو دارد

نمی‌گنجد در این ویرانه نعلی از سوارانم

تماشا کن، چه بی‌بالانه می‌رانم

قیامت بال و پر دارم

به گاهِ وصل

منظوری

خداحافظ گلِ سوری!

نشد

بسیار فالِ بازگشتِ عشق را از سَعد و نَحسِ ماه بگرفتم

مبادا انتظارش در دل‌آساهای من باشد

مبادا اشترانِ بادیه‌ش را

زخمه‌های من

بدین سو راه بنماید

کسی شاید در آن‌جا

عشق را با غسلِ تعمید از تغزُّل‌های من اقبال آراید

من و یک بار دیدارِ بلند‌آوازگانِ ارتفاعاتِ کبود و سرد

تماشایی اگر هم می‌نیفتد

دست و دامانی هنر دارم

نه چَوکاتی ، نه دستوری

خداحافظ گلِ سوری!

در خیابان‌هایِ سنگین‌گوش

بر فرازِ بامِ این محجر

آفتابی نیست

از بلندی‌ها و آن بالانشینان

بازتابی نیست.

کابل ای کابل!

زخم‌هایت را مکن عریان

مرگ از بیچارگی‌هایت نمی‌شرمد.

قاتلت را در مقامِ هیچ کس چون و چرایی نی

حسابی نیست.

کابل ای کابل!

با شهیدانت تفاهم کن

آدمیّت مرده و ابلیس

از وجودت زخم می‌دوشد.

بی‌مروّت فتنه افکنده‌ست

باش تا بر رویِ این بیچارگی‌ها،‌بی‌گناهی‌هات

دیگِ بیدادش چه می‌جوشد.

کابل! آوازِ عزا مفکن

کودکانت را پناهی نیست.

نعشِ بی‌مقدارِ مردان و زنانت را

در خیابان‌هایِ سنگین‌گوشِ خاموشی

جوابی نیست.

هیچ آهن‌پوشِ آهن‌گوش را

زآن سوی‌هایِ آبِ شور آن سویِ اندامت

دردمندی

دردیابی نیست.

هیچ کس در هیچ جایِ بسترِ تاریخ

پیش از این و بیش از این مظلوم نگذشته‌ست

آی شَهرت کشتهٔ دستانِ بی‌دردی!

آی مقتولِ کفن‌نایافته

هابیلِ تنهاماندهٔ پایانِ قرنِ بیست!

گردهایت را به دندان بند

بی‌دفاعی‌هات را با خاکِ خسته

خاکِ خونین

در میان بگذار.

باش تا فرعونِ مادرزاد

از تماشایت لبی خندد

وآسمانت را

به خون و ماتم و باروت بربندد.

کابل ای کابل!

از فلق‌هایت سرودِ کوچ

وز غروبت سوگ می‌تابد

هیچ ماهی در گلوگاهِ‌به‌زخم‌اندودت

آرامش نمی‌یابد.

کابل ای کابل!

من تو را و بی‌کسی‌هایِ‌تو را

تصویر خواهم کرد.

من تو را در شعرهایِ خویش

گور خواهم کرد

گریه خواهم کرد

با هزاران زخمِ‌ناسورت

وزن خواهم کرد خونت را

با غزل‌هایم

من تو را با طبلِ‌خونینِ خودت آواز خواهم خواند.

دردهایت

سازِ نامیمونِ بربادیت را

طرح خواهد کرد

در پهلویِ«صبرا» و«شتیلا»

آزمونت را،

زخم‌هایت طوقِ لعنت‌وار

تا قیامت بر سرِ ابلیس می‌چرخند

تا بسیطِ خاک بشناسد

قاتلِ بی‌عار و بی‌ننگِ زبونت را

ای دیارِ سال‌هایِ‌سال

گورها از پیش آماده

در کجا با قاتلت دیدار خواهی کرد؟

در کدامین معبدِ متروک

قاتلِ آلوده‌دامانِ پلیدت را

بر دار خواهی کرد؟

کابل ای کابل!

دادگاهی نیست

تا دیَت بستاند از خونت

تا فراخوانَد اجیری را

در قصاصی

رویِ نطعِ پاکِ گلگونت

تن مزن ای شهرِ بدفرجام

هین نشان ده زخم‌هایت را

مشعلِ‌خونِِ عزیزت

از بلندی‌ها نمایان است.

هین علَم کن خشم‌هایت را!

کابل، اسد۱۳۷۱

بگو به خاک‌فروش

بگو به خاک‌فروش

که دست از سرِ این خاک‌توده بردارد

که پایِ مرکبِ بیگانه‌پرورِ خود را

به این قلمروِ بسیار‌کشته نگذارد.

و هر معاملتی را که طرح می‌ریزد

به ارتباطِ خود و خانواده‌اش ریزد

نه با دیارِ‌شهیدان و ملکِ جانبازان.

بگو به خاک‌فروش

که دست‌بازیِ خود را برون از این کشور

به هر کجا که ولی‌نعمتش فروخته‌است

به راه اندازد،

نه در قلمروِ خون و سرودِ آزادی،

نه در ولایتِ در‌خاک‌و‌خون‌نشستهٔ من.

بگو به خاک‌فروش

که سازهایِ اجیرانهٔ سفاهت را

به آستانهٔ ارباب‌هاش بنوازد

نه در دیارِ قیام و شهادت و شمشیر.

بگو به خاک‌فروش

که نسجِ پرچمِ مزدوری‌اش

زمانه‌هاست که افشا شده‌ست

کهنه شده‌ست

و آفتابِ‌دروغینِ دست و دامانش

در این گذرگهِ آشوب رنگ باخته‌است.

بگو به خاک‌فروش

که این دیار تحمّل ندارد از این پس

سفارشاتِ برون‌مرزیِ خیانت را.

و

و هیچ فرعونی در این جفاکده

چادر نمی‌تواند زد.

بگو به خاک‌فروش

که نامِ دوّمِ این خاک مِحجَرِ زخم است

و مرده‌هاش به تاریخ حکم می‌رانند.

بگو به خاک‌فروش

معاملاتِ دکان‌داری‌اش در این بازار

ز رونق افتاده‌ست.

دگر حضورِ گدایانهٔ جهنّمی‌اش

کلاه بر سرِ این سرزمین نخواهد بود

دگر پیازِ فریبش نه رنگ می‌آرد

نه بیخ می‌گیرد.

بگو به خاک‌فروش

زمان

به وزن و حجمِ دگر در گذار از این خاک است.

زمانِ موعظه‌هایِ فرنگیانه شده.

زبانِ‌تازه بیاور،‌پیامِ تازه بده.

بگو به خاک‌فروش

که در ولایتِ‌من

گرسنگی از اسارت هزارها فرسنگ

به پیش می‌رانَد.

ز خیرخواهیِ‌کاذب به راه چاه مکَن.

بگو به خاک‌فروش

که دستگاهِ طلسمات‌سازیِ افرنگ

ز خونِ این مردم

گذار نتواند.

و کارگاهِ کثیفِ اجیرپروری‌اش

به«ایدس» درگیر است.

بگو به خاک‌فروش

که از وقاحتِ اجدادِ خود بپرهیزد.

به خونِ پاکِ هزاران‌هزار آزاده

نیامیزد.

و رستخیزِ دلیرانِ پاک‌دامان را

(نه دزد و رهزن را)

خلل نیامیزد

بگو:

رهش بگیرد و از این میانه برخیزد.

بگو به خاک‌فروش

که دورِ تاج‌دهی‌هایِ‌دزدِ دریایی

به پای آمده‌است.

کنون محاسبهٔ خون و داد و تاریخ است.

کنون محاسبهٔ اعتماد و ایمان است.

و دست،دستِ بلندِ خدایگانِ ره است،

که پشت می‌شکناند

که باز می‌دارد.

بگو به خاک‌فروش

که زخمِ کهنهٔ این ملک را نمک نزند

و دردهایِ قدیمیِّ روزگاران را

عصب نینگیزد.

بگو به خاک‌فروش

که کارنامهٔ اجدادی‌اش بس است

به دوشِ خویش کشد.

بگو به خاک‌فروش

در آن دیار اقامت کند که تبعه‌اش است

در آن دیار که اولادهایِ عیّاشش

ز خونِ این مردم

به عیش مشغول‌اند

نه در دیارِ به‌خاک‌و‌به‌خون‌نشستهٔ ما

بگو به خاک‌فروش

که سنگِ دردِ وطن را به سینه کم کوبد

که گُل به کاکلِ نامردها نمی‌زیبد

و حرفِ عشق به لب‌هایِ خائنِ مزدور

صفا نمی‌یابد.

بگو به خاک‌فروش

که رفته پهلویِ آن پیر خوکِ استعمار،

به سوگ بنشیند،

و خوابِ‌سلطنتِ باز‌یافته

بیند.

بگو به خاک‌فروش

که خیمه از سرِ این گریه‌گاه برچیند.

آزادی

درشت و هر چه درشت

خشن‌تر از نگهِ زخم‌دوزِ همشهری

گرفته‌تر ز دلِ آفتاب‌خانهٔ قرن

(جهنّمِ من و تو)

به برگ‌برگِ کتابِ سواد‌آموزی

به لوحه‌لوحهٔ مشق

به برج‌برجِ جفاکاخ‌هایِ سرخ و سپید

به تخته‌تختهٔ زندان‌هایِ‌رویِ زمین

به رویِ‌نان و به سرپوشِ شیشه‌هایِ شراب

به کنج‌کنجِ صلیبِ مسیح

فرازِ ‌منبر و پیشانیِ ‌بتِ بودا

به خطِّ واضح و خوانا

درشت و هرچه درشت

به یک قلم بنویس:

آ-زا-دی

آ-زا-دی

پل علم لوگر- ۱۶اسد۱۳۶۳

(...)

برایِ آمدنت شاخهٔ گلی دارم

به رفتنت اشکی.

چه باشکوه فرامی‌رسی!

چه بی‌خیال سفر می‌کنی!

(...)

در پرده‌هایِ نازکِ شیدایی،

یاری نمانده‌است که بنوازد

آوازهایِ عاشقیِ ما را.

کس نیست تا ز باغ برون آرَد

منظومه‌هایِ روشنِ‌دریا را

جهانِ سوم!

از دیهه‌ هایِ‌دور

از کلبه‌هایِ تنگ

از کوچه‌هایِ روی به بازارهایِ فقر

با معده‌هایِ‌خالی

با مشت‌هایِ باز

آغاز می‌شویم.

توهین شده

با مرگ‌هایِ زودرسِ ساده

از راه می‌رسیم.

دستانمان نه درخورِ آرامش

پاهایمان نه درخورِ آسودن

ما را فقیر ساخته،‌تحقیر کرده‌اند.

از آسیاب‌هایِ قدیمی

با شیوه‌هایِ کهنهٔ تولید

یکنواخت

قد می‌کشیم.

وز کُرد هایِ کوچکِ شالیزار

با گونه‌گون علامتِ بیماری

از دست می‌رویم وَ می‌میریم.

ما را جهانِ سوّم از آن گویند.

دیوانگانِ آن سویِ کُهساران

لشکرکشانِ آن سویِ دریاها

جغرافیایِ زندگیِ ما را

تهدید می‌کنند.

از خونِ‌ما به نامِ موادِ خام

در کارخانه‌هایِ شقاوتْشان

نوشابه و نواله می‌اندوزند؛

ارچند

از سازهایِ درخورِ دریاها

در تابشیم.

امّا،

آن سویِ مرزهایِ‌سیاسی‌مان

تضعیف می‌شویم.

ما را جهانِ سوم از آن گویند.

آری طنینِ دوزخیِ آن سوی

از پشتِ بامِ کلبهٔ آسایش

بانویِ باغ را به عزا بنشاند.

آن‌گه جهانِ سوّم‌مان گفتند

جهانِ سوّم!

ویرانه‌هایِ بسته نگه‌داشته شده

جمعیّتِ معامله گردیده

در روزهایِ جمعهٔ بازارهایِ غرب

- اجناسِ مسخِ از نظر افتیده -

-طرحِ خیالیی ز بنی‌آدم-

تقویمِ سال‌هایِ قدیمی را

- بسیار قرنِ پیش درخشیده-

جغرافیایشان

اعدامگاهِ لشکرِ آزادی

آن‌جا که خون مباح،‌ولی لبخند

کم یافت می‌شود.

وآن‌جا که سال‌هاست

آرامش و غذا و سکونت را

برنامه نی

معاهده نی

اعتماد نیست.

آری جهانِ سوّم

آن خانه‌هایِ کوچک

که زادگاهِ پاکِ خدایان‌اند

و روزگارِ شادیِ آنان را

ماشینِ فتنه کارگزاری‌ها

بلعیده‌است.

زآن‌جا که سال‌هاست

الماس و نفت برده، ولی جاسوس

بر جای می‌نهند

جاسوسِ کودتا

جاسوسِ نطفه‌هایِ برازنده

جاسوسِ خونِ عاصیِ روشن‌فکر!

ما را جهانِ سوّم از آن گویند

که نمی‌دانیم،

در کوره‌هایِ ذرّویِ آنان

یک مرمی از چه قدرتِ تخریبی

ترکیب می‌شود.

تنها برایِ آن که نمی‌دانیم

طرحِ پلانِ عاجلِ امریکا

یا شوروی

دربارهٔ خلیج چه می‌بوده‌ست!

تنها برایِ آن که نمی‌دانیم

«ناتو» برایِ مرگِ زمینی‌ها

تا چند سال گرسُنه می‌مانَد!

تنها برایِ آن که نمی‌خواهیم

کز بازوانِ‌ما

وز دست‌مایه‌هایِ طبیعی‌مان

غرب و هزینه‌هایِ‌جهان‌خواری‌ش

آبادتر شود!

ما را جهانِ سوّم از آن گویند

که با خدا و آدمِ‌او عاشقانه‌ایم

که معتقد به مالکِ خورشیدیم

و مطمئن به وارثِ زیبایی.

تاریخ،‌با کرامتِ‌ما ساز می‌شود

پیغمبرانِ روشنی و پاکی

اَسلافِ پاک‌طینتِ ما بودند.

ما را جهانِ سوّم از آن گویند

روحِ کدام جنگلِ آشفته

با نغمه‌هایِ ما که نیاسوده‌ست!

رُعبِ کدام وسوسه و طوفان

بر بازوانِ ما که که نپیچیده‌ست!

ما را جهانِ سوّم از آن گویند

از ماه تا به ماهی

زیبایی و کمال

در کارگاهِ‌معنویِ این جهانیان

تعدیل می‌شود.

ما را جهانِ سوّم از آن گویند.

کابل ۱۳۷۰

فصلِ دگر برایِ فراموشی

تقویمِ سال باز به هم خورده‌ست

بربادیِ شکوهِ سپیداران

آغاز گشته و

فصلِ دگر برایِ فراموشی است.

هرچند سال،‌سالِ پریشانی است

وَ آفتاب،‌وزنِ‌دگر دارد

و بادِ هرز

زمزمهٔ دیگر

بسیار شاذناله گرفته‌ستم،

امّا چه سود

فصل

گوری دگر به خاطرِ خاموشی است،

فصلِ دگر برایِ فراموشی است.

۱۳۷۰

گرسنگان

می‌رسد ایّامِ ناایّام

می‌وزد بادِ پریشانی

لحظه‌ها تکرار می‌یابند

با هزار آواز و دردِ استخوان‌سوزِ گران‌جانی.

دامنِ دوشیزگانِ ده‌دوازده‌ساله‌شان بر باد

نوجوانان‌شان

طعمه‌هایِ بی‌سوادی،‌چرس، بدنامی.

مادران از بچّه زادن‌هایِ بی‌تمهید

درگیرِ کمردردیّ و فلج و بدسرانجامی.

وز درونِ کلبه‌شان

یک طنینِ حوصله‌فرسایِ بی‌انجام و بی‌آغاز:

«نان!»

یورشِ سرما

بر گلو و گرده‌شان اینک

خنجر و خونابه می‌خوانَد

آسمانش ره نمی‌بندد

و زمینِ سردِ بی‌دردش

بس نمی‌گوید

چون صدایِ کودکان از آستانِ نانوایی‌هایِ لبریزِ سیاست

می‌رود در بسترِ رگ‌هایشان پیوسته یک آواز:

«نان!»

«نان!»

جایِ‌آبِ زندگی پژواکِ آتش می‌نماید ساز:

«نان!نان!»

سفره‌هاشان آنفلونزاییّ و ویروسی

لقمه‌ها کاهیّ و مرگ‌آگین فزاینده

حجره‌هایِ جلدشان خاکستری

نومید از هر روزِ آینده.

پنجهٔ کابوسِ فقر، اندامشان را

رنجه می‌دارد،

اشکنجه می‌دارد.

با صدایِ زندگی بیگانه از هر گوشهٔ این ملک

می‌میرند و می‌میرند با یک گفتنی،‌یک راز:

«نان!»

«نان!»

آه

در شهری که

دستانِ مرد هم

از تنگمایگیش

پوسیده می‌شود،

و زندگی

جریانِ نامنظّمِ فرسایشی است

ممتد

آدمی را

در حقارتی ممتد،

یا تعبیری است ناشیانه از انسان

در بیگانگی با آیینه‌اش،

آه!

دستِ چه کسی را باید

به اعتماد فشرد؟

در شهری که حرف‌ها

آن قدر در عزایِ مفهوم

رنگ و رخ باخته‌اند

که الف می‌شود

آتش

که با می‌شود

باروت

و سخن

همه از گردشِ آسیابی است در خون،

با که از آن سویِ این شهر سخن باید گفت؟

در شهری که آغاز نیست

ادامه نیست

خورشید را چه گفته بخواهی به خانه‌ات؟

در شهری که

زیبایی

تفسیری است کنایه‌آمیز

از تفنگ

کشتن

یا کشته شدن،

و هنر

حصاریی پنج‌کارته است

و ادبیات

اسیرِ دوازده پل

شعر را از چه درِ باز برون باید برد؟

در شهری که

آدم‌ها

-کابوس‌هایِ سیّارِ‌مرگ-

-تابوت‌هایِ عقیمِ لبخند-

همه زندانیِ مجبوریت و واهمه‌اند

به کنارِ چه کس احساسِ خودی باید کرد؟

زیرِّ نامِ چه کس از عشق دهل باید زد؟

۲۲سنبله۱۳۶۳ کابل

نه گفتن

از تو ای دوزخِ تنگ!

درّهٔ آتش و عشق و ایمان!

دوفرآوردهٔ انسان شدن آموخته‌ام:

عشقِ تسلیم نکردن!

هنرِ‌نه گفتن!

۷ثور۱۳۶۳لوگر

وقتی که

وقتی که درّه را

تاریکی و سکوت در آغوش می‌کشد

وقتی که باغ

بوسهٔ دلگیرِ‌ماه را

بر چارچوبِ خستهٔ اندام‌هایِ خویش

تحمیل می‌کند

وقتی که شهر را

مینارهایِ سنگ و خیابان‌هایِ‌سنگ

تسخیر می‌کنند،

در من

دیوارهایِ قلعهٔ آتش‌گرفته‌ای

قد راست می‌کند.

وقتی سکوت در گلویِ‌تنگ

بیداد می‌کند

در من خرابه‌ای

از سنگ و چوبِ دهکدهٔ دور و تنگدست

آواز می‌دهد

تنهایی و گشادگیِ زخم‌هاش را.

وقتی که باد

کاکلِ دوشیزه‌بید را

بر رویِ شانه‌هایِ‌تَرَش ناز می‌دهد،

در من جوانیی

از کوتلی تمام زمستان،‌تمام برف

سویِ بهار و باغچه آغاز می‌شود

دستانِ باد

از کاکلِ خیالیِ‌دوشیزه کم مباد.

۱عقرب ۱۳۶۴لوگر

دیوانه

دیوانه عشق را

در روبه‌رویِ حادثه

چندان بلند خواند

که کوه

در برابرِ ‌او

خاموش ماند.

عقرب ۱۳۶۵

برایِ مرگِ سپهبد

و این‌چنین که تو می‌میری ای سپهبدِ پیر

بجز دعا و بجز گریه زین سپاهیِ‌درد

برایِ‌مرگِ تو چیزی طمع نباید برد.

و این‌چنین که تو بیدارباشِ‌قافله را

خموش می‌مانی

کدام لال ز مایان

مهار داند کرد

ستارهٔ سحر و آفتابِ فردا را؟

و این‌چنین که تو با ساز و برگِ تاختنت

نشسته‌ای ارباب!

چه چشم جانبِ‌درماندگان توان بستن؟

و این‌چنین که تو با بازوانِ سُربینت

ستاده‌ایّ و سرِ‌خویش را به مردنِ‌من

فرود می‌آری،

و این‌چنین که تو از تخته‌بندِ‌ایمانت

خموش و خسته و بی‌اعتماد می‌آیی

به پای‌پایِ‌چه کس عشق را

گلو بدرم؟

به پیش‌پیشِ چه کس

مرگ را قد افرازم؟

و کاش!

کاش که آن‌گونه‌ات که بایسته‌ست

به زخمِ برچه و زخمِ گلوله می‌مردی

که جایِ‌مرثیه این‌گاه

طبل‌کوبانت

شراب می‌خوردم.

چرا درود نثارت کنم سپهبدِ‌پیر

چرا گلیمِ‌عزایِ تو را به دوش کشم

چرا ز جارچیِ شهر بشنوم باید

که مُرد مَردَک و روزِ‌عزاش یک‌شنبه‌ست؟

خوشا خوشا سفری

که مردِ مرد به پابوسِ دار بنگرمت،

که تا سراغِ تو از بادِ‌صبحدم گیرم

به جایِ‌حرف

تمامِ مخیله خون باشم.

خوشا خوشا مرگی

که دوستان به عزایت ترانه ساز کنند

خوشا ز مرگِ تو رم کردن و هراسیدن.

۲۲قوس۱۳۶۵

کسی نمی‌خوانَد

کسی نمانده که لبخند را ترانه کند

و خود نه لبخندی است.

کسی نمانده که بانگِ بلند بردارد

لبانِ بامِ ورم‌کردهٔ عبادتگه

برایِ عشق ندارد نیایشی!

شعری!

درختِ توت

رگ و ریشه آتش و باروت

نوازشِ نفسِ‌باد را

گریزان است.

از آسیاب به سویِ‌مزارعِ گندم

بجز صدایِ جدایی نمانده‌است به جای

خاطره‌ای!

به شانه‌هایِ سپیدار

پناهگاهی نیست.

برایِ مرثیه‌خوانانِ روزگارِ قدیم

کسی نمی‌خوانَد

کسی چه چیز بخواند؟

کسی چه ساز کند؟

مگر که حیله ببندد

دروغ باز کند.

چه ماتم‌آبادی!

کسی نمانده که بر مردگانِ این سامان

سری به سنگ بکوبد

دلی به خون بکشد.

بهار،‌نعشِ عزیزی است

که باد قبله به کافور بسته تابوتش

بهار،‌موسمِ کوچ است

بهار موسمِ‌آوارگیّ و بی‌وطنی است.

بهار فصلِ گریز است مادرانی را

که انتقامِ پسرهایِ خویش را با اشک

به مُلک‌هایِ غریبی

ترانه ساز کنند.

بهار قافلهٔ بازگشتِ قومِ شهید

لوایِ لشکرِ ارواحِ سرخ‌پوشان است.

کسی چگونه بخواند

چرا که گردنه‌ها را

هنوز

صدایِ سُمِّ سواران نگشته‌است عَلَم.

چرا که کوه هنوز

چنان که می‌باید

نداده‌است جهیزانهٔ عروسش را

هنوز بادیه در انتظار می‌سوزد

هنوز بیشه غمِ بیوه‌داریِ‌خود را

نکرده‌است تمام.

چرا که شعر هنوز

اسیرِ‌قافیه است.

چرا که طبل، شکسته‌ست.

۲حوت ۱۳۶۵کابل

به باغ می‌برمت

اگر ترانهٔ از یاد رفتهٔ عاصی

دوباره زنده شد از خاطراتِ در خونش

به باغ می‌برمت.

اگر درختِ لبِ رودخانه بازشکفت

وگر تبسّمِ سیمینِ نسترن‌زاران

از آن‌بلندیِ در انتظار جاری شد

به باغ می‌برمت.

به باغِ بوسه

به باغِ نوازش و آغوش.

اگر که داسِ بلندِ دروگرانِ غریب

میانِ سنبله‌هایِ سه‌ماهه در قنداق

برایِ فصلِ نکویی

به رقص باز آمد،

به باغ می‌برمت.

به باغِ آزادی

به باغِ سبز و پرآوازهٔ همیشه‌بهار.

اگر که قافلهٔ عشق

شهد و ابریشم

ز شرِّ نکبتِ چاقوکشان به خیر گذشت

اگر بهار رسید

به باغ می‌برمت.

به باغ‌هایِ «سلام و علیک»

به باغِ«مانده نباشی»

به باغِ بنفشِ آسودن.

اگر که آه و دعایی به نامِ نیلوفر

از این‌خرابهٔ فریاد و اشک

ریشه گرفت

و نسبتی به بر و دوشِ یار پیدا کرد

به باغ می‌برمت.

کنون هوایِ درختانِ سروِ سرمایی است

کبوترانه به گلدسته‌ها

پناه باید برد.

کبوترانه

به جنگل مقام باید کرد.

و پَر

به بامِ معبدِ اردیبهشت باید ریخت.

به باغ می‌برمت.

به باغِ خوابِ سحرگاهیِ کبوترها

در انتظار بمان.

از انتظار به بیرونِ باغ

خیمه بزن.

دمی که جوی به جایِ سراب سیب آورد

و آبشار ز گلبرگِ سرخ دامن بست،

دمی که کاکلِ دوشیزه‌بید را

باران

به پیچ و تاب کشید

به سایه‌سایهٔ باغ

آشنات می‌سازم.

به باغ می‌برمت.

به باغِ بوسه

به باغِ نوازش و آغوش.

۱۶ جوزا ۱۳۶۶ کابل

غزل‌ها

گریستیم : شب را گریستیم،‌سحر را گریستیم

انتظار : شکوفه ریخت،‌چمن پیر شد، بهار گذشت

نمی‌گنجم : من آن‌موجِ گران‌بارم که در دامن نمی‌گنجم

زمانه : هر آن‌چه از سرِ این‌شهرِ خسته می‌گذرد

آزادی : بویِ گل،‌زمزمهٔ بادِ‌بهار آزادی

تو : تو در حضورِ چه هنگامه‌ای جوان شده‌ای؟

مگو : مگو که باغ کجا رفت و آشیانه چه شد

که می‌داند؟ : که می‌داند درختِ تشنهٔ تنها چه می‌خوانَد؟

تاریک : خانه تاریک، دل باغ و بیابان تاریک

نازنین : سر تا به پا تغزل شیواست نازنین

آزادی : قفس خون می‌شود تا می‌کشد آواز آزادی

تو : درد پایان‌ناپذیر عشق در جانم تویی

یا علی : من و ذکرِ نامِ تو یا علی، که کشانی‌ام به هدایتی

پارسی : گل نیست،ماه نیست، دل ماست پارسی

ای قاتل : به قاتلِ مردمِ کابل

گریستیم

شب را گریستیم،‌سحر را گریستیم

ما گام‌گامِ راهِ سفر را گریستیم

وقتی که می‌زدند سپیدارِ باغ را

ما یک‌بهٔک صدایِ تبر را گریستیم

دست و دهانِ بسته به فریاد آمدیم

یعنی تمامِ خونِ جگر را گریستیم

در سرزمینِ حادثه و داربستِ شعر

روز و شبِ سیاهِ هنر را گریستیم

بر آستانِ آتش و خاکسترِ مراد

آیینه‌دار و آینه‌گر را گریستیم

باری ز مرگ‌ومیر چو فارغ شدیم ما

دیه و دیارِ خاک‌به‌سر را گریستیم

مضمونِ گریه کم نشد از دور و پیشِ ما

هرچند که بلا و بتر را گریستیم

۱۳ عقرب ۱۳۶۷ کابل

انتظار

شکوفه ریخت،‌چمن پیر شد، بهار گذشت

نیامدیّ و بهارم به انتظار گذشت

به حیرتی نشدم کشتهٔ تبسّمِ گل

ببین که فصلِ نشاطم چه ناگوار گذشت

نسیمِ هرزه بسی جلوه کرد و ناز نمود

کسش به هیچ نپرسید،‌خوار و زار گذشت

ز تنگ‌چشمیِ هر خار و خس در این‌گلشن

نیامدی که ببینی چه روزگار گذشت

خدا به دشمنت ای آشنا نشان ندهد

از آن‌چه بر سرِ‌من بی تو بار‌بار گذشت

بهار ۱۳۶۲ کابل

نمی‌گنجم

من آن‌موجِ گران‌بارم که در دامن نمی‌گنجم

من آن‌توفنده‌خاشاکم که در گلخن نمی-گنجم

سر‌و‌پا رونق‌آرایِ‌دو عالم نقشِ معنایم

بگیریدم، بگیریدم، که من در من نمی‌گنجم

من آتش‌بازیِ آوازهایِ عیدِ موعودم

مرا فارغ کنید از تن که من در تن نمی‌گنجم

غبارِ هیچ‌گردِ ره نی‌ام در چشمِ کس،‌لیکن

خیال‌آیینه‌ای دارم که در گلشن نمی‌گنجم

سرودِ برق‌ریزی‌هایِ فصلِ رویش و رنگم

شرارِ‌مشعلِ طورم که در خرمن نمی‌گنجم

مرا فریادگاهی در مسیرِ نیسِتان باید

من آن دردم که در پیچاکِ یک شیون نمی‌گنجم

ثور ۱۳۶۳ کابل

زمانه

هر آن‌چه از سرِ این‌شهرِ خسته می‌گذرد

شکسته می‌رسد،‌از ره‌گسسته می‌گذرد

خیالِ‌خاطرِ خوش‌جلوه بالِ عنقایی است

کز آسمانِ سرِ ما شکسته می‌گذرد

از این‌دیار،‌از این‌یادگارِ آبایی

زمانه ،بقچهٔ امّید بسته، می‌گذرد

نه بانگِ‌مهر،‌نه بویِ‌صداقت است این‌جا

محبّت از برِ ما دست‌شُسته می‌گذرد

لوگر ۲ جوزایِ ۱۳۶۴

آزادی

بویِ گل،‌زمزمهٔ بادِ‌بهار آزادی

عشقِ من،‌آینهٔ قامتِ یار آزادی

کوکویِ‌فاخته‌ها،‌همهمهٔ ماهی‌ها

چهچهِ باغ و سرودِ ‌لبِ خار آزادی

نامِ کوتاهِ خدا،‌شعرِ بلندِ آدم

کفرِ ابلیس و کتابِ سرِ دار آزادی

بوسهٔ درد‌برانگیزِ سحر از لبِ‌رود

کورهٔ نور و چراغِ شبِ تار آزادی

حسرتِ شیشهٔ لبریزِ می و جامِ تهی

انتظار و عطشِ باده‌گسار آزادی

منجنیقِ پسرِ آذر و خوابِ نمرود

باغِ گل‌هایِ‌ترِ وسوسه‌بار آزادی

خشمِ قومی به سرافرازیِ صدها رستم

ارثِ آباییِ من،‌دار و ندار آزادی

اوّلین نام که در زندگی آموخته‌ام

آخرین گفتنی‌ام روزِ شمار آزادی

کابل ۲۸ اسد ۱۳۶۶

تو

تو در حضورِ چه هنگامه‌ای جوان شده‌ای؟

که نازنین‌تر از آن‌حد که می‌توان شده‌ای

تو زادهٔ شب و روزِ کدام موهبتی؟

که آبِ رویِ گلِ سرخ و ارغوان شده‌ای

تمامِ معجزه‌ها در تو جمع آمده‌اند

مگر که از طرفِ عرش ارمغان شده‌ای

طراوتِ سحری،‌لطفِ شامگاهانی

قیامتی ز طلسماتِ آسمان شده‌ای

شکوفهٔ چه درختی؟ پرندهٔ چه بهار؟

که بی‌صداییِ ما را ترانه‌خوان شده‌ای

هزار بار به پیشِِ تو می‌توان مردن

خجسته باد چه نیکونفس،‌چه جان شده‌ای!

کابل - ثور ۱۳۶۷

مگو

مگو که باغ کجا رفت و آشیانه چه شد

مگو ترانه‌سرایان چه شد،‌ترانه چه شد

مگو که مردمِ عاشق چرا سفر کردند

مگو که زمزمه‌هایِ ترِ شبانه چه شد

مپرس از سخنِ کوچ‌کوچِ شامِ سفر

مگو عروسِ شفق‌هایِ‌این‌کرانه چه شد

بیا به بال زدن‌هایِ زاغ‌ها بنگر

مگو پرندهٔ رنگینِ رودخانه چه شد

مگو چه رفت به اندامِ این‌ولایتِ سوگ

مگو که لطفِ هوایِ بهارخانه چه شد

فقط به سوگِ شهیدانِ این‌دیار بموی

مگو که باغ کجا رفت و آشیانه چه شد

جوزا ۱۳۶۷ کابل

که می‌داند؟

که می‌داند درختِ تشنهٔ تنها چه می‌خوانَد؟

به زیرِ آفتاب از آب،‌از دریا چه می‌خوانَد؟

که می‌داند که این‌درویشِ بالاها بلندی‌ها

برایِ سبزه‌هایِ جویبار آیا چه می‌خوانَد؟

برایِ باغ شاید از جدایی‌ها غزل گوید

برایِ کفترِ دیوانهٔ صحرا چه می‌خوانَد؟

که می‌داند که این‌عاشق به دنبالِ‌گُلِ سوری

چه برگ از دیده می‌ریزد،‌بهاران را چه می‌خوانَد؟

خدایا این‌درخت، این‌جورهٔ من رو به تنهایی

چه کاکل می‌کشد از بادها، وز ما چه می‌خوانَد؟

که می‌داند که آزادیش را در خلوتستانش

چراغِ روشنِ وادی بر و بالا چه می‌خوانَد؟

به آوایش گلویِ جنّتی‌ها تنگ می‌آید

که می‌داند درختِ تشنهٔ تنها چه می‌خوانَد؟

جدی ۱۳۶۷

تاریک

خانه تاریک، دل باغ و بیابان تاریک

بی‌تو هر کوچهٔ این شهرک ویران تاریک

آسمان خسته و خورشید ز پا افتاده

ماهِ آواره به دلگیری زندان تاریک

چه دیاری است دیاری که نباشی تو در آن

دامن آلودهٔ تکفیر و گریبان تاریک

بی تو دل معبد طوفان‌زده را می‌ماند

آستان ریخته، در سوخته، ایوان تاریک

باده تاریک و گلوگیر، سر نامه سیاه

و غم دوزخیِ یار دو چندان تاریک

خزان ١٣٦٩ ه ش

نازنین

سر تا به پا تغزل شیواست نازنین

آواز خوان ساز غم ماست نازنین

گویی خدا به خاطر باغش سروده‌است

مجموعهٔ ترنم دریاست نازنین

رمزی است ناتمام و خیالی است پایدار

شهکار دست عالم بالاست نازنین

بسیار در تلألو و بسیار تابناک

بسیار آفتابی و زیباست نازنین

آیینهٔ جمال و جوانیّ و وسوسه‌ست

تصویر آرزوی دل ماست نازنین

آزادی

قفس خون می‌شود تا می‌کشد آواز آزادی

کهستان می‌تپد تا می‌کند پرواز آزادی

گلوی بغض سنگ از هیبتش خورشید می‌زاید

زهی بانگ بلند مشرق اعجاز آزادی

هم‌آهنگ نماز عشق و عاشورای این مردم

شکفتن را از آتش می‌شود آغاز آزادی

به روز جان‌نثاری حین تجلیل از قیام و خون

به رقص اندر می‌آرد مرگ را بی‌ساز آزادی

به خون مرده آتش می‌زند شور نیایش را

به رامش می‌نشاند عشق را همراز آزادی

چه نام ارغوانیّ و چه سیمای بنفشینه

زهی گلرنگ آزادی، زهی گلباز آزادی

صدایی از تفنگستان مرد و سنگ می‌آید

قیامت کرده در کوه و بیابان باز آزادی

چراغ هفت‌رنگ استخوان سرزمین من

دیت‌پیموده آزادی دیت‌پرداز آزادی

دل نامرد جاسوس از حضورش تنگ می‌گردد

چه شیرین محضری دارد به این اندازه آزادی

تو

درد پایان‌ناپذیر عشق در جانم تویی

لذت و لطف غزل‌های پریشانم تویی

من کهستان زادهٔ آب و هوای ‌عاشقی

سرزمین کوچک خورشید و بارانم تویی

من صدایی بیشتر در گریه‌هایم نیستم

رمز پنهان سرور آتشستانم تویی

درخموشی، در سخن، در تابناکی، در سقوط

معنی بیتابی و مفهوم عرفانم تویی

ای که چون آیینه خود را از تو می‌خوانم همیش

دستگاه دین و دست‌آویز ایمانم تویی

پاییز ١٣٧٩ _ کابل

یا علی

من و ذکرِ نامِ تو یا علی، که کشانی‌ام به هدایتی

مگر از تو چشمِ عنایتی، برسانَدَم به ولایتی

همه‌تن خلوص و ارادتم، به مقامِ فضل و کرامتت

که ز جمعِ خاصِ محمّدی، تو نمونه‌ای تویی آیتی

سرِ راهِ بادِ سحر منم، بِنِشسته دیدهٔ تر منم

که ز باغِ فضلِ تو بو برم، به اشارتی به کنایتی

سر و پا امیدم و آرزو، سر و پا تپیدن و جست‌و‌جو

که از آستانِ جلالِ تو، رسدم پیامِ حمایتی

بر و دوشِ بامِ فلک علی، پر و بالِ مرغ و ملَک علی

به سخا و لطف محک علی، چه حدوده ای، چه نهایتی!

پارسی

گل نیست،ماه نیست، دل ماست پارسی

غوغای که،ترنم دریاست پارسی

از آفتاب معجزه بر دوش می‌کشد

روبر مراد و روی به فرداست پارسی

از شام تا به کاشغر از سند تا خجند

آیینه‌دار عالم بالاست پارسی

تاریخ، را وثیقهٔ سبز شکوه را

خون من و کلام مطلاست پارسی

روح بزرگ و طبل خراسانیان پاک

چتر شرف، چراغ مسیحاست پارسی

تصویر را، مغازله را و ترانه را

جغرافیای معنوی ماست پارسی

سرسخت در حماسه و هموار در سرود

پیدا بود از این، که جه زیباست پارسی

بانگ سپیده، عرصهٔ بیدار باش مرد

پیغمبرهنر، سخن راست پارسی

دنیا بگو مباش، بزرگی بگو برو

مارا فضیلتی است که ما را راست پارسی

ای قاتل

به قاتلِ مردمِ کابل

طبلِ کشتار مزن،‌فتنه مران ای قاتل

بیش از این خیره مشو،‌کور مخوان ای قاتل

کس نمانده‌ست در این‌وادیِ دوزخ بی‌غم

تو دگر بس کن و آتش مفشان ای قاتل

خونِ یک شهر رعیّت همه بر گردنِ‌توست

ملّتی از تو به فریاد و فغان ای قاتل

تو چه بیمار پیِ کشتنِ مردم شده‌ای

تو چه زشتی،‌چه پلیدی،‌چه زیان ای قاتل

کودکان از تو سراسیمه، زنان از تو به لرز

تو چه شمری،‌چه یزیدی، چه گران ای قاتل

نه به انسانیت از نامِ تو آید بویی

نه به اسلامیت از رویِ تو،‌آن ای قاتل

تو چه نامرد،‌چه آدم‌کشِ بی‌مقداری

که بِهِت«آدم» گفتن نتوان ای قاتل

خونِ این‌شهر فراموش نخواهد گشتن

گرچه از کعبه بیارند ضمان ای قاتل

ذرّه ذرّه،‌ز تو تصویرِ جنایت دارد

نتوان کرد چنین چهره نهان ای قاتل

بویِ خون از در و دیوار بر افلاک شده‌ست

باش تا آید، پادافرهِ آن ای قاتل

نیست در شهر کسی کاو نفرستد لعنت

به جفاهایِ تو وآن‌نام و نشان! ای قاتل

کافران را تو برائت ز شقاوت دادی

ملحدان را تو شدی کام‌ستان ای قاتل

خاکِ بیچاره ندانم چه قَدَر درد کشد

از حضورِ تو به مرگِ دگران ای قاتل

به تو می‌گویم ای مجریِ برنامهٔ شهر

کربلا خبثِ تو را کرده عیان ای قاتل

کابل ۱۳۷۲

رباعیات

رباعی شمارۀ ۱ : هر تن که ز جمعِ انجمن می‌شکند

رباعی شمارۀ ۲ : ای درّهٔ تنگ، روزگارت چون است؟

رباعی شمارۀ ۳ : ای پیکِ‌بهار! خون جگر می‌آیی

رباعی شمارۀ ۴ : گیرم که چمن‌چمن بهار آرَد گل

رباعی شمارۀ ۵ : با قامتی از چراغ و ایمان و تفنگ

رباعی شمارۀ ۶ : دل تنگ شود، به ناله‌اش درشکنم

رباعی شمارۀ ۷ : زین‌پیش دلم کشتهٔ دیدارِ تو بود

رباعی شمارۀ ۸ : ای دشتِ تهی! بتّه‌کنانت چه شدند؟

رباعی شمارۀ ۹ : سوغات برایِ‌ده ندارد دلِ من

رباعی شمارۀ ۱۰ : آمیخته با بویِ توأش می‌کردم

باعی شمارۀ ۱۱ : حق پشتی و مرتضا علی مولایت

رباعی شمارۀ ۱۲ : عشق آیتی از کعبه و دَیر و حرمش

رباعی شمارۀ ۱۳ : آنان که به لب سکوت می‌گردانند

رباعی شمارۀ ۱۴ : بی‌گریه و سوز و ساز محزون خفته

رباعی شمارۀ ۱۵ : بی آن‌که به انتظار،‌خون گریه کنند

رباعی شمارۀ ۱۶ : دل چیست گداز گوشهٔ دردآباد

رباعی شمارۀ ۱۷ : چندی چو گذشت از سرِ‌مردنِ من

رباعی شمارۀ ۱۸ : رفتیّ و کسی نکرد غمخورگی‌ات

رباعی شمارۀ ۱۹ : تا دامنِ آفتاب در چنگِ من است

رباعی شمارۀ ۲۰ : من درد‌به‌دوشِ شامِ تارِ وطنم

رباعی شمارۀ ۲۱ : سبزینه به سر ندارد امسال بهار

رباعی شمارۀ ۲۲ : تا درّه تهی شد از صدایِ دلِ دوست

رباعی شمارۀ ۲۳ : دل عشق گزید،‌نقشِ عصیان زدمش

رباعی شمارۀ ۲۴ : یک قریه و یک ستاره بالایِ سرش

رباعی شمارۀ ۲۵ : خون از بر و دوشِ آسمان گل بدهد

رباعی شمارۀ ۲۶ : آرامشِ باغ گل به گیسو زدنت

رباعی شمارۀ ۲۷ : این‌جا رخِ تازه خاطرِ شادی نیست

رباعی شمارۀ ۲۸ : نی مژدهٔ باغ،‌رهگذارانِ‌تو راست

رباعی شمارۀ ۲۹ : ای جنّتِ ناتمامِ دنیاییِ من

رباعی شمارۀ ۳۰ : ما بلبل و فصل‌ها زمستان این‌جا

رباعی شمارۀ ۳۱ : ما آتش صبر و روزگاران همه سنگ

رباعی شمارۀ ۳۲ : تا ژندهٔ عشق حق بر افراخته‌ایم

رباعی شمارۀ ۳۳ : مردان سرِ دار و راهِ مردان سر دار

رباعی شمارۀ ۳۴ : هرچند شب است و تیرگی همساز است

رباعی شمارۀ ۳۵ : مرگ آمد و معنی زمان دیگر شد

رباعی شمارۀ ۳۶ : تنگ است دلم، مسیچه پروازی کن!

رباعی شمارۀ ۳۷ : باید علم بهار و باران افراشت

رباعی شمارۀ ۱

هر تن که ز جمعِ انجمن می‌شکند

والله کمر و بازویِ‌من می‌شکند

سر تا قدم از هزار جا می‌شکنم

هر شاخه گلی که زین‌چمن می‌شکند

رباعی شمارۀ ۲

ای درّهٔ تنگ، روزگارت چون است؟

دریاچهٔ مست و آبشارت چون است؟

دور از تو، در این‌دیار پوسیدم من

بی من تو بگو کنج و کنارت چون است

رباعی شمارۀ ۳

ای پیکِ‌بهار! خون جگر می‌آیی

خاموش‌لب و شکسته‌پر می‌آیی

ای دوست! چه اتّفاق افتاد تو را

بی هیچ ترانه از سفر می‌آیی

رباعی شمارۀ ۴

گیرم که چمن‌چمن بهار آرَد گل

بشکفته‌قیامتی به بار آرَد گل

شایستهٔ گورِ عاشقی گر نشود

ای سبزه جوانی به چه کار آرَد گل؟

رباعی شمارۀ ۵

با قامتی از چراغ و ایمان و تفنگ

گاهی همه آب و گاهِ دیگر همه سنگ

در معرکه‌گاهِ عشق با نامِ شهید

«نه» گفت و برافراشت به سر پرچمِ جنگ

رباعی شمارۀ ۶

دل تنگ شود، به ناله‌اش درشکنم

خاموشیِ لب به دیدهٔ تر شکنم

دستم نرسد به دامنِ هیچ‌کسی

بنشینم و در سکوتِ خود وَرشکنم

رباعی شمارۀ ۷

زین‌پیش دلم کشتهٔ دیدارِ تو بود

جانم به هزار سر هوادارِ تو بود

زآن‌پیش که زخمِ بی‌وفایی بزنی

سر کوفتنم به پایِ‌دیوارِ‌تو بود

رباعی شمارۀ ۸

ای دشتِ تهی! بتّه‌کنانت چه شدند؟

چوپان‌بچه‌هایِ نوجوانت چه شدند؟

ای بسترِ خاک‌تودهٔ خاطره‌ها

یارانِ قدیمِ همزبانت چه شدند؟

رباعی شمارۀ ۹

سوغات برایِ‌ده ندارد دلِ من

آهنگِ لقایِ‌ده ندارد دلِ‌من

از بس که پرندگانش آواره شدند

امسال هوایِ ده ندارد دلِ‌من

رباعی شمارۀ ۱۰

آمیخته با بویِ توأش می‌کردم

آموختهٔ خویِ توأش می‌کردم

گر زندگی‌ام برگِ گلِ سرخی بود

آویزهٔ گیسویِ توأش می‌کردم

باعی شمارۀ ۱۱

حق پشتی و مرتضا علی مولایت

طغرایِ‌محمّدی لواآرایت

روحِ همه اولیات خشنود ای بلخ!

من صدقه شوم ادهم و مولانایت

رباعی شمارۀ ۱۲

عشق آیتی از کعبه و دَیر و حرمش

شمس آینهٔ تمام‌قدِّ صنمش

سالارِ‌قلندرانِ‌بلخ آمده‌است

ای قونیه جان نثار کن در قدمش

رباعی شمارۀ ۱۳

آنان که به لب سکوت می‌گردانند

آتش‌نفسانِ حرفِ بی‌پایانند

شب‌هایِ دراز را به همجامیِ عشق

می می‌نوشند و ماه می‌رقصانند

رباعی شمارۀ ۱۴

بی‌گریه و سوز و ساز محزون خفته

چون عاشقِ یار‌مرده در خون خفته

آهسته قدم گذار از پهلویش

کابل به هزار زخم در خون خفته

رباعی شمارۀ ۱۵

بی آن‌که به انتظار،‌خون گریه کنند

بی آن‌که ز زندگی برون گریه کنند

یک‌تن به مقامِ عشق لبخند شدند

بی آن‌که برایِ‌چند و چون گریه کنند

رباعی شمارۀ ۱۶

دل چیست گداز گوشهٔ دردآباد

جان مویه‌کشی‌هایِ غمی بی‌بنیاد

من کیستم از دهکدهٔ خود تا شهر

یک‌درّه سکوت و یک‌بیابان فریاد

رباعی شمارۀ ۱۷

چندی چو گذشت از سرِ‌مردنِ من

چون خاک تکاند تار و پودِ تنِ من

ای دوست! بیا و گوش کن زمزمه‌ای

از سینهٔ گور، میهن ای میهنِ‌من

رباعی شمارۀ ۱۸

رفتیّ و کسی نکرد غمخورگی‌ات

رفتیّ و کسی ندید بیچارگی‌ات

ای یار! پس از تو دیگران هم رفتند

من ماندم و دردِ تلخِ آوارگی‌ات

رباعی شمارۀ ۱۹

تا دامنِ آفتاب در چنگِ من است

با هرچه شب است و تیرگی،‌جنگِ من است

نی گفتن و خودسری که عیبش دانی

اوجِ هنر و کمالِ فرهنگِ من است

رباعی شمارۀ ۲۰

من درد‌به‌دوشِ شامِ تارِ وطنم

دل‌پختهٔ رنجِ روزگارِ‌وطنم

آهم همه انتظار،‌اشکم همه صبر

من خاطره‌دارِ حالِ زارِ وطنم

رباعی شمارۀ ۲۱

سبزینه به سر ندارد امسال بهار

رنگینه به بر ندارد امسال بهار

از روحِ فسردهٔ نسیمش، دانم

چندان گلِ تر ندارد امسال بهار

رباعی شمارۀ ۲۲

تا درّه تهی شد از صدایِ دلِ دوست

من ماندم و دردِ بی‌دوایِ دلِ دوست

زنهار اگر دمی به سر خواهم برد،

جز با غمِ دوست،‌جز برایِ دلِ دوست

رباعی شمارۀ ۲۳

دل عشق گزید،‌نقشِ عصیان زدمش

دریا طلبید سر به طوفان زدمش

هر شاخه‌گلی که در نگاهم بشکفت

بویی ز تو داشت در گریبان زدمش

رباعی شمارۀ ۲۴

یک قریه و یک ستاره بالایِ سرش

چوپان‌پسریّ و رمه‌ای دور و برش

شام است و کنارِ خرمنی دخترکی

افشانده به رویِ شانه گیسویِ ترش

رباعی شمارۀ ۲۵

خون از بر و دوشِ آسمان گل بدهد

آتش ز زمین قیامتِ کل بدهد

دوزخ چه قَدَر بلند باید سوزد

تا تشبِهِ کوچکی ز کابل بدهد

رباعی شمارۀ ۲۶

آرامشِ باغ گل به گیسو زدنت

آشوبِ بهار شانه بر مو زدنت

برنامهٔ زندگی سخن‌هایِ خوشت

سرنامهٔ عشق خم به ابرو زدنت

رباعی شمارۀ ۲۷

این‌جا رخِ تازه خاطرِ شادی نیست

سوگ است و سیاهی است و آزادی نیست

من دل به چه اعتبار پابند کنم

آن‌جا که درخت نیست،‌آبادی نیست

رباعی شمارۀ ۲۸

نی مژدهٔ باغ،‌رهگذارانِ‌تو راست

نی مقدمِ خیر، باد و بارانِ تو راست

ای سالِ‌نو از کدام سو می‌آیی؟

نی سبزه نه ارغوان بهارانِ تو راست

رباعی شمارۀ ۲۹

ای جنّتِ ناتمامِ دنیاییِ من

ای زمزمه‌سازِ شور و شیداییِ من

از خانهٔ چشم‌هایِ‌من دور مشو

ای دخترِ‌عشق‌هایِ رویاییِ‌من

رباعی شمارۀ ۳۰

ما بلبل و فصل‌ها زمستان این‌جا

ما نغمه و روزگار ویران این‌جا

ما عاشق و درد بی‌بهاری در باغ

ما خامش و خانه آتشستان این‌جا

رباعی شمارۀ ۳۱

ما آتش صبر و روزگاران همه سنگ

ما پای شکسته، رهگذاران همه سنگ

نقشی همه انتظار و چشمی همه آب

شهری همه درد و شهر یاران همه سنگ

رباعی شمارۀ ۳۲

تا ژندهٔ عشق حق بر افراخته‌ایم

از مخمل خون به تن کفن ساخته‌ایم

ما مفت نه سهم می‌بریم از خورشید

دامن‌دامن ستاره پرداخته‌ایم

رباعی شمارۀ ۳۳

مردان سرِ دار و راهِ مردان سر دار

محراب و نمازگاه مردان سرِ دار

یک سر ز میان دیگران بالاتر

جولانگه و جلوه‌گاه مردان سرِ دار

رباعی شمارۀ ۳۴

هرچند شب است و تیرگی همساز است

ماهی به مسیر رود در پرواز است

هرچند که روح فرودین زندانی است

یک پنجره رو به نسترن‌ها باز است

رباعی شمارۀ ۳۵

مرگ آمد و معنی زمان دیگر شد

غمنامهٔ خون مردمان از سر شد

هم حشمت سبزه‌زار را فتنه گرفت

هم شوکت باغ خاک و خاکستر شد

رباعی شمارۀ ۳۶

تنگ است دلم، مسیچه پروازی کن!

بی‌همنفسم، نسیم آغازی کن!

بی‌طاقتم، ای درخت تسکینم ده!

بی‌حوصله‌ام، بهار آوازی کن!

رباعی شمارۀ ۳۷

باید علم بهار و باران افراشت

تا حوصله هست شخم باید زد و کاشت

ما سبز شویم یا نه، غم نیست مگر

این مزرعه را سبز نگه باید داشت

دوبیتی‌ها

دوبیتی شمارۀ ۱ : به لب حرف و به دل فریاد دارم

دوبیتی شمارۀ ۲ : صدایی در گلویم خانه کرده

دوبیتی شمارۀ ۳ : دلم وقتی ز برگشتت خبر شد

دوبیتی شمارۀ ۴ : گلِ رویت بهارستانِ شاعر

دوبیتی شمارۀ ۵ : بهار امسال ماتم می‌فروشد

دوبیتی شمارۀ ۶ : تو بارانیّ و من لب‌تشنه رودم

دوبیتی شمارۀ ۷ : بیابان لاله زد،‌صحرا چمن کرد

دوبیتی شمارۀ ۸ : من و تو سبزهٔ یک جویباریم

دوبیتی شمارۀ ۹ : دو چشمت چلچراغِ شامِ عاشق

دوبیتی شمارۀ ۱۰ : دلت شهرِ پریشانی است عاشق

دوبیتی شمارۀ ۱۱ : مدامش غصّه و غم در کمین است

دوبیتی شمارۀ ۱۲ : عطش می زد، عطش می کاشت صحرا

دوبیتی شمارۀ ۱۳ : تو رفتی بال و پر فرسود و جان سوخت

دوبیتی شمارۀ ۱۴ : فرو مرده چراغ آسمانه

دوبیتی شمارۀ ۱

به لب حرف و به دل فریاد دارم

رخِ تر،‌خاطرِ ناشاد دارم

غمی ویرانگری کرده به جانم

به جایِ سینه دردآباد دارم

دوبیتی شمارۀ ۲

صدایی در گلویم خانه کرده

که دنیایِ مرا ویرانه کرده

چنان تلخ است و دردآلود و غمگین

که آهنگش مرا دیوانه کرده

دوبیتی شمارۀ ۳

دلم وقتی ز برگشتت خبر شد

جوان شد،‌تازه شد،‌رنگِ دگر شد

نهالِ آرزوهایم گل آورد

شبِ دور و دراز آخر سحر شد

دوبیتی شمارۀ ۴

گلِ رویت بهارستانِ شاعر

شمیمِ گیسوانت جانِ شاعر

سخن‌هایِ خوشِ نوش‌آفرینت

غزل‌هایِ ترِ دیوانِ شاعر

دوبیتی شمارۀ ۵

بهار امسال ماتم می‌فروشد

متاعِ خون به آدم می‌فروشد

دلِ من هم سرِ بازارِ گرمش

تبسّم می‌خرد،‌غم می‌فروشد

دوبیتی شمارۀ ۶

تو بارانیّ و من لب‌تشنه رودم

تو غوغایِ تمامی،‌من سرودم

تو طرحی پای‌تا‌سر از بهاران

من امّا برگی از شاخی کبودم

دوبیتی شمارۀ ۷

بیابان لاله زد،‌صحرا چمن کرد

زمین سبزینه‌هایِ‌تر به تن کرد

نسیمِ صبح در خون می‌کشد تن

مگر آواره‌ای یادِ وطن کرد

دوبیتی شمارۀ ۸

من و تو سبزهٔ یک جویباریم

من و تو قصّهٔ یک روزگاریم

«تو مانندِ مهی،‌من چون ستاره»

من و تو دویی و دوری نداریم

دوبیتی شمارۀ ۹

دو چشمت چلچراغِ شامِ عاشق

نگاهت بسترِ‌آرامِ عاشق

سراپایِ وجودِ مهربانت

بهارآغازِ بی‌انجامِ عاشق

دوبیتی شمارۀ ۱۰

دلت شهرِ پریشانی است عاشق

نصیبت نابسامانی است عاشق

هزاران دیدنی در پیش داری

هنوز آغازِ ویرانی است عاشق

دوبیتی شمارۀ ۱۱

مدامش غصّه و غم در کمین است

تمامش خاک و خاکسترنشین است

کبوتر گویمش یا مارِ زخمی

دیارِ‌من همان است و همین است

دوبیتی شمارۀ ۱۲

عطش می زد، عطش می کاشت صحرا

لوای سرخ می افراشت صحرا

زمستان را به خونم آب می کرد

چه سنگین آفتابی داشت صحرا

دوبیتی شمارۀ ۱۳

تو رفتی بال و پر فرسود و جان سوخت

غم دوری مرا تا استخوان سوخت

تو رفتی تشنگی آورد بیشه

درخت آتش گرفت و آشیان سوخت

دوبیتی شمارۀ ۱۴

فرو مرده چراغ آسمانه

بر افتاده شکوه آشیانه

از آن وادی شور و شوق و شادی

نه گل مانده نه بلبل نی ترانه

مثنوی‌ها

بیا ای دل : «بیا ای دل که راهِ خویش گیریم

ساقی‌نامه : بیا ساقی آن‌کینه‌کش جام را

بیا ای دل

«بیا ای دل که راهِ خویش گیریم

رهِ شهری دگر در پیش گیریم»

بیا ای دل که منزل درنَوَردیم

به زیرِ چنبرِ دیگر بگردیم

گرفته‌خاطرستم بی‌نهایت

بیا ای دل رویم از این‌ولایت

ز حالِ خویش با دشتی بموییم

ز دردِ خویش با کوهی بگوییم

نمازِ غصّه با سروی گزاریم

صدایِ غم به دریایی سپاریم

بیا ای دل سفر در کار بندیم

سویِ مُلکِ غریبی بار بندیم

فرود آییم در فریادگاهی

گلایه سر کنیم و اشک و آهی

من و تو دو کبوتر،‌دو هوایی

دو آواره،‌دو عاشق،‌دو رهایی

من و تو دو برادرخواندهٔ عشق

در این‌ماتمسرا واماندهٔ عشق

بیا ای دل که بند از پا گشاییم

از این‌دیواربندان یک برآییم

بیا ای دل بکوچیم و نپاییم

دگر این‌سو،‌رخِ‌خود نه نماییم

بیا ای دل که با اندازِ تازه

غمِ خود را کنیم آغازِ تازه

به کنجی رفته آتش برفروزیم

تمامِ آرزوها را بسوزیم

ز دستِ آرزوها خسته‌ام دل

ز دستِ آرزو بشکسته‌ام دل

بیا ای دل به پاسِ همنوایی

به پاسِ صبح و شامِ آشنایی

افق‌هایِ عزیزی را بتازیم

غروبی را از آنِ خویش سازیم

نه جانی بی‌قرارِ‌ماست این‌جا

نه چشمی انتظارِ ماست این‌جا

بیا ای دل نه گریه کن نه زاری

به لبخندی وداعی کن ز یاری

سلاحی ده به لوی و ره دگر کن

لبت بربند و آهنگِ سفر کن

فرامش کن که روزی روزگاری

«ز یاران داشتیم امّیدِ یاری»

بیا که دست با دستِ‌غمِ خویش

کناری سوز و سازِ محرمِ خویش

به پابوسیِّ تنهایی برآییم

به دنبالِ‌دل‌آسایی برآییم

سراغِ گورِ مجنونی بگیریم

کنارِ نعشِ فرهادی بمیریم

خیالی یار را به خاک بخشیم

به خاکِ‌خستهٔ غمناک بخشیم

بیا که خویشتن را سرد سازیم

سرِ خود را تهی از درد سازیم

به قولِ یار:دردِ سر چه فایده

دلِ‌در خون و چشمِ تر چه فایده

بیا ای دل که با هم یار باشیم

ز هم دلبر،‌به هم دلدار باشیم

بیا تا بال و پر گیریم ای دل

جدایی را به بر گیریم ای دل

من و تو با جدایی هم‌طرازیم

بیا ای دل به همدیگر بسازیم

ساقی‌نامه

بیا ساقی آن‌کینه‌کش جام را

همان پرتوِ سرخِ آرام را

همان‌شعشعِ شیشهٔ سور را

همان‌مرهمِ زخمِ ناسور را

به من عرضه کن آن‌طلایی‌گلاب

که بسیار سردم و بی‌حد خراب

بیا ساقی آن‌رحمتِ عور را

همان‌مایعِ نور در نور را

به من ده از آن‌جوهرِ نابِ تلخ

از آن‌دردپیمایِ بی‌تابِ تلخ

از آن‌پیکِ صافیِّ موعود رنگ

از آن‌آفتابِ شب‌اندود رنگ

همان‌مشعلِ روشنِ سوده را

همان‌باهنر تلخِ باهوده را

بنوشان و مگذار جام از کفم

که نفتد کلافهٔ کلام از کفم

بیا ای سروشِ دیارِ سبو

به من ده کلیدِ درِ گفت‌و‌گو

که با دردِ خویش آشنا سازمت

به قانونِ غم،‌نغمه پردازمت

که این‌جا در این‌عرصهٔ خون‌چکان

از انسانیت می‌نیابم نشان

همش می‌کشند و همش می‌برند

همش می‌زنند و همش می‌درند

به هر سوی ابلیس بنشانده‌اند

خدا را از این‌خاکدان رانده‌اند

نیاورده‌اند این‌خسان غیرِ غم

نباریده‌اند این‌طرف جز ستم

نبردند غیر از جفا،‌کار پیش

نماندند گامی جز آزار پیش

ز دستِ‌غلامانِ رسوا‌شده

مسلمان به کیشِ نصارا شده

ز دین آن‌چه دارند ریش است و بس

از انصاف،‌چورِ همیش است و بس

به بیگانگی چون پلنگی شده

ز بیگانه همچون تفنگی شده

نه پروایِ حق‌شان،‌نه پروایِ داد

که لعنت به این‌قومِ کمزاد باد

هر آن‌چه به نامِ جهادی شده

فرومایگی را فسادی شده

گریزان گریزانم از این‌سرای

توأم روزنی،‌روشنایی گشای

در این‌جا بجز کشت‌و‌کشتار نیست

در این‌شهر غیر از بلا بار نیست

چنان بی‌محابا شر افکنده‌اند

که بنیادِ دوزخ برافکنده‌اند

کسی نیست تا دستِ شدّادها

دمی باز دارد ز بیدادها

ز مرداریِ کارِ ارباب‌ها

به هم خورده رویایِ مرداب‌ها

عفونت گرفته‌ست این‌بام و در

لجنزار گردیده این بوم و بر

چراغی ز شادی فرادید نیست

به پایانِ این‌غصّه امّید نیست

هوایی ز کشتارگه می‌وزد

که اندامِ نمرود را می‌گزد

ولی گوشِ اینان بدهکار نیست

ولی چشمشان را از آن عار نیست

شکسته‌ست دیوارِ ایمانشان

سلامت نمانده به وجدانشان

تو ای یار زین‌روزگارِ خراب

پناهم بده در جوارِ شراب

که در اوجِ مستی دعایی کنم

به دادارِ عادل ثنایی کنم

به خون‌خواهیِ‌مردمِ بی‌گناه

شفیع آورم روحِ شهرِ‌تباه

بُوَد که خدا هم خدایی کند

به سرمنزلی رهگشایی کند

۱۳ حوت ۱۳۷۲

چهارپاره‌ها

باز کابل در عزا بنشسته‌است : باز خونِ بی‌گناهان،‌بی‌کسان

آی کابل! : تو چه مقدار زخم در زخمی

شهرِ در خون : نیمِ ملّت شهید و نیمِ دگر

های پیغمبر! : های پیغمبر! های پیغمبر!

باز کابل در عزا بنشسته‌است

باز خونِ بی‌گناهان،‌بی‌کسان

جاده‌ها را جویباران ساخته

باز رویِ نعش‌هایِ زخم‌زخم

شهر،‌سوگِ تازه‌ای انداخته

کشته می‌گردد،‌برهنه،‌گرسُنه

کودکانِ بی‌سیاست،‌بی‌تفنگ

باز زانو می‌زند در پایِ مرگ

مادرانِ نابلد با جور و جنگ

باز بازی می‌کند با نعشِ شهر

پنجه‌هایِ کرکسِ بیدادِ نو

باز قد برمی‌کند فوّاره‌ها

از گلویِ زخمِ نو،‌فریادِ نو

باز کبر و کینه دامن می‌زند

عقدهٔ حیوانیِ نامرد را

یا یتیمی می‌فزاید بر یتیم

یا که دردی مر دلِ پر درد را

باز بر این‌شهرِ بیمارِ فقیر

بولهولِ‌خون دهن وا می‌کند

آسمان بارِ دگر از دورِ دور

مردنِ‌ما را تماشا می‌کند

باز ملّت خون‌چکان از پای و سر

مرده‌هایش را شماره می‌زند

باز ملّت داغ‌داغ از دستِ‌غم

نسجِ خونینِ کفن بر می‌تند

باز شب در هیئتِ آوارِ‌خون

تیره‌تیره می‌خزد بر بام و در

باز روز از بسترِ سُربینِ صبح

خسته‌خسته می‌گدازد پای و سر

باز در جنگِ دو تا قُچ، پایِ‌میش

می‌شود اشکسته و جان می‌دهد

در گلاویزیِّ دو ورزا به هم

هین خرِ بیچاره تاوان می‌دهد

باز آن را که نه پایِ‌رفتن است

زین‌ولایت بُمّ بر سر می‌زنند

باز آن را که نه پایِ‌ماندن است

زین‌ولایت نعل بر پا می‌کنند

باز مرمی‌ها و آتش‌پاره‌ها

چشم‌ها و سینه‌ها را می‌درند

اضطراب و هول افتاده‌ست باز

باز از هر سو جنازه می‌برند

این‌یکی در کنجِ مخفی‌گاه سخت

آن‌یکی هم بر بلندا کینه‌توز

تا بپرسی،‌کیست که کشته شده

بانگ آید که : سقا،‌که : پینه‌دوز

باز شهرِ خسته از بسیار مرگ

سوخته،‌ویران شده،‌بشکسته‌است

آسمایی باز می‌مویَد ز سوگ

باز کابل در عزا بنشسته‌است

۱۶ حوت ۱۳۶۸ کابل

آی کابل!

تو چه مقدار زخم در زخمی

تو چه بر باد رفته‌ای کابل

چه قَدَر دور مانده‌ای از خویش

وه چه از یاد رفته‌ای کابل

زخم‌هایِ عزیزِ ناسورت

بویِ گل‌هایِ یاس را بگرفت

همه جا بی‌جواب مانده غمت

هر طرف ماتمِ تو پا بگرفت

خونِ فَورانیِ گلویت را

خاکِ بی‌درد چون نگه دارد؟

چه کسی پاره‌هایِ نعشِ‌تو را

روی بر آفتاب بردارد؟

آی کابل،‌چه ساده‌ساده شکست

بتِ پندارِ آرزوهایت

چه قََدَر زخم هدیه دادندت

ناجوانمردها،‌عدوهایت

آی مظلوم‌خانهٔ تاریخ!

دوزخ از دیدنت پریشان شد

دستِ بیگانه آن‌چنان خَستَت

که دلِ سنگ و چوب بریان شد

نه صدایت به کهکشان برسد

نه دلت تابِ صبر می‌آرَد

این‌زمستان و این‌هم اندوهش

باش تا آسمان چه می‌بارد

اینک،‌اینک،‌شقاوتِ سرما

باز می‌سوزد استخوانت را

آی شهرِ گرسنه و تشنه

باز بسپار نیم‌جانت را

آی کابل من و تو می‌دانیم

همه یک کاسه است و یک آش است

زخم‌هایِ‌تو تازگی دارند

وآن‌چه که تازه‌تر نمک‌پاش است

یاد باد آن که آسمان رنگی

در قرینه به رنگِ آبی داشت

جلوهٔ کاذبِ امیدی بود

خاطر از خوبیی خرابی داشت

آی کابل! چه دردِ تلخی داشت

هدفِ تیرِ بی‌جواب شدن

گوش بر بانگِ خالیی دادن

دل‌خوش از جلوهٔ خراب شدن

آی کابل! گذشت دورهٔ کفر

رفت آن‌روزگارِ ویرانی

ناگهان رو‌به‌روی گردیدیم

با دوصد گونه نامسلمانی

اخترانِ امیدواری‌ها

گم شده،‌ناپدید گردیدند

از سرِ جهلِ نامسلمانان

کافران روسپید گردیدند

آن یکی میخ کوفت بر فرقی

وآن دگر ارّه کرد و چشم کشید

آن یکی قطعِ گوش و بینی کرد

وآن دگر قطع کرد و سر ببرید

آن یکی زیرِ نامِ پشتون کُشت

این یکی زیرِ نامِ هزّاره

کشته گشتند هر یکی هر سوی

بی‌گنه،‌بدنصیب،‌بیچاره

دستی بیگانگانِ بی‌آزرم

تا توانست نقش‌بازی کرد

بهرِ بر باد کردنِ این‌ملک

رنگ پیمود و فتنه‌سازی کرد

آی کابل! تو خوب دیدی که

گشت بر باد ارزِ انسانی

از جفاهایِ چند مزدبگیر

گم شد از چشمِ ما مسلمانی

نه جوانمردی از کسی دیدیم

نه ره و رسم از وطن‌داری

غیرِ طمّاعِ چند و قاتلِ چند

غیرِ خون‌خوارگیّ و غدّاری

باش تا بعد از این چه می‌آرند

رهزن و دزد و قاتل و مزدور

باش دیگر چه می‌رسانندت

حامیانِ نقابدارِ شرور

گرچه هر امرِ خوب و زشتِ زمان

نیست فارغ ز بویِ استثنا

لیک گَند آن‌چنان فراوان بود

که بپوشید رویِ استثنا

یاد باد آن‌که نعره‌هایِ بلند

می‌زدم من برایِ خشنودی

یک سر و گردن از همه برتر

می‌کشیدم صدایِ خشنودی

۲۲ سنبله ۱۳۷۱

شهرِ در خون

نیمِ ملّت شهید و نیمِ دگر

زخمی و ناتوان و بیچاره

عدّه‌ای سوگوارِ بربادیش

عدّه‌ای هم غریب و آواره

در تمامیِّ این‌ولایتِ‌مرگ

نه لبی مانده و نه لبخندی

در تمامیِّ این‌غبارآباد

نیست سیمایِ آرزومندی

دستبازیِّ کیسه‌هایِ بزرگ

کارد تا استخوان فرو برده‌ست

دستگاهِ دلی نمانده به جای

معنویّت فنا شده،‌مرده‌ست

سیلِ بربادی است و ویرانی

لبِ رودیّ و چند ماهی‌گیر

آتش‌افروزِ چند و فتنهٔ چند

چند فرمان‌گزار و چند اجیر

روزگاری است که نمی‌خوانَد

شهرِ در‌خون‌ستادهٔ کابل

روزگاری است که نمی‌خندد

مامِ از‌پا‌فتادهٔ کابل

روزگاری است که مروّت را

لعنتی‌ها دروغ می‌بافند

بوسه بر ماه می‌زنند از دور

غبغب آباد کرده،‌می‌لافند

روزگاری است که سلامی را

کس به کس اعتماد می‌نکند

با کلامی کس از کسی نشود

کسی از عشق یاد می‌نکند

دستِ بیگانگانِ همسایه

هر سو دیوانه‌وار در کار است

دوست گفته،‌تباه می‌سازند

ملّتی را که سخت افگار است

های پیغمبر!

های پیغمبر! های پیغمبر!

قد برافراز و امّتت بنگر

از برِ ماچین تا درِ خاور

مرگشان همره،‌دردشان یاور

های پیغمبر! های پیغمبر!

بوسنی در زخم،‌می‌زند پهلو

زَالجزایر غم،‌می‌کند سوسو

از فلسطین خون،‌می‌رود هر سو

از دیارِ من،‌دود و خاکستر

های پیغمبر! های پیغمبر!

قد برافراز و قتلِ امّت بین

از سرایوو تا سرزمینِ‌چین

بر خرابه-ی قدس،‌لحظه‌ای بنشین

خانه را مگذار بر کفِ کافر

های پیغمبر! های پیغمبر!

فرصتی دریاب،‌شام و عمّان را

گریه‌ای سر کن،‌مر خراسان را

مویهٔ آغاز،تاجکستان را

آیتی خوان بر،‌مسجدِ بابَر

های پیغمبر! های پیغمبر!

فرقه‌بازی‌ها گشته اسلامت

جز دکان‌داری نیست با نامت

می‌رود بر باد گنجِ انعامت

از تو جز حرفی نیست بر منبر

های پیغمبر! های پیغمبر!

آن‌چه که پیدا هیر و هامون است

گر بُوَد دجله یا که جیحون است

خطّهٔ اسلام غرقه در خون است

داعیانِ ره نوکر و چاکَر

های پیغمبر! های پیغمبر!

هر طرف این‌جا،‌در دیارِ من

می‌شود بر باد،‌خانه و خرمن

کشته می‌گردند مؤمن و محسن

بر سرِ‌هر کوی،‌در پسِ هر در

های پیغمبر! های پیغمبر!

کودکانِ فقر،‌اندر این‌وادی

رو به نومیدی،‌رو به بربادی

خواهران از سوگ،‌آه و فریادی

مادران در خون،‌جامه و مِعجَر

های پیغمبر! های پیغمبر!

تا کجا قتّال فتنه انگیزد؟

تا چه حد نامرد خونِ‌ما ریزد؟

تا به کِی باطل با حق استیزد؟

تا به کِی خلق و این‌ستم‌گستر؟

های پیغمبر! های پیغمبر!

می‌کُشد نمرود،‌مؤمنان را این

زیرِ نامِ تو،‌زیرِ نامِ دین

می‌زند آتش،‌هر سو بدآیین

هین گذاری کن،‌سویِ‌این‌مِحجَر

های پیغمبر! های پیغمبر!

سنبله ۱۳۷۲ کابل

عبدالقهّار عاصی

اشعار نو

غزل‌ها

رباعیات

دوبیتی‌ها

مثنوی‌ها

چهارپاره‌ها