معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ ابوالحسن فراهانی

ابوالحسن فراهانی حسینی متوفای ۱۰۴۰ قمری از شاعران سدهٔ یازدهم و صاحب رسالهٔ «شرح مشکلات دیوان انوری» است. وی از سادات حسینی فراهان و از شعرای سدهٔ یازدهم هجری است که پس از تحصیل دانشهای متداول در زادگاه خود به سبب تنگدستی و برای کسب کمال به اصفهان رفت و دو سال در نصرآباد مسکن گزید. سپس به شیراز رفته و در سلک ملازمان امامقلی خان در آمد و کارش بالا گرفت. ولی آخرالامر بدگویان درباره‌اش سعایت کردند و به بهانهٔ حرکتی نامناسب به فرمان امامقلی خان به قتل رسید. آثار وی از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

قصاید

شمارهٔ ۱ : آنم که از ضمیر منست انور آفتاب

شمارهٔ ۲ : ترسم که بس که می کنم از درد اضطراب

شمارهٔ ۳ : خوش در نگار بسته دگر نوبهارست

شمارهٔ ۴ : ای از سپاه خط تو خورشید در حصار

شمارهٔ ۵ : گذشت آن که روی لاله خیمه بر گلزار

شمارهٔ ۶ : چنان گریستم از درد دوری دلبر

شمارهٔ ۷ : غمم نمی رود از دل به گریه بسیار

شمارهٔ ۸ : زهی ز خوی تو بر باد داده جان آتش

شمارهٔ ۹ : ای زخط بگرفته خورشید رخت در بر هلال

شمارهٔ ۱۰ : گرفتم آینه تا بنگرم حقیقت حال

شمارهٔ ۱۱ : ز روزگار ندیدم دمی فراغت بال

شمارهٔ ۱۲ : زهی ز غیرت ابروت دلشکسته هلال

شمارهٔ ۱۳ : زبس که ریختم از دیده خون دل بیرون

شمارهٔ ۱۴ : اشک نبود این که می بارم ز روز تار من

شمارهٔ ۱۵ : ز جور دل که هیچ کس مباد چنین

شمارهٔ ۱۶ : بیابیا قدمی نه چو گل به صحن چمن

شمارهٔ ۱۷ : شد چنان گرم جهان ز آمدن تابستان

شمارهٔ ۱۸ : ای مکان پاسبانانت فراز آسمان

شمارهٔ ۱۹ : باد نوروز آمد و آورد بوی یاسمین

شمارهٔ ۲۰ : از بس که گریه کردم و از بس کشیدم آه

شمارهٔ ۲۱ : باز این منم گذاشته در کوی یار پای

شمارهٔ ۲۲ : زبس که یافت دلم لذت گرفتاری

شمارهٔ ۲۳ : زهی نگاه تو سرگرم مردم‌آزاری

شمارهٔ ۲۴ : دامنم دریای خون زین چشم خون پالاستی

شمارهٔ ۲۵ : من آن چه می کشم از جور چرخ مینایی

شمارهٔ ۱

آنم که از ضمیر منست انور آفتاب

زان برندارد ازقدم من سر آفتاب

کردندی از ثوابتش افلاک سنگسار

گر دست و پای من بفتادی گر آفتاب

خورشید ملک دانشم و بر معاینم

الفاظ عاشقند چو هندو بر آفتاب

در لفظ بد نگنجد، بکر ضمیر من

از صبح میکند کندار چادر آفتاب

هر صفحه از سفینه ی من آسمان بود

اما ستارگانش سر تا سر آفتاب

هر صبح تا به شام اختر انتظار

تا آن که کی غروب کند دیگر آفتاب

شعر مرا مگر ز عطارد شنیده است

کافتاده است از نظر اختر آفتاب

آبش ز سرگذشت بس از رشک من گریست

زین رو در آب جوید نیلوفر آفتاب

تازاد معنی من آفاق را گرفت

آفاق گیر زاید از مادر آفتاب

الا معاینم که دقیقند و روشنند

پروین که دیده است درو مضمر آفتاب

ایران کنون به شعر بلندم منور است

ای آسمان برون بر از این کشور آفتاب

در بحر و بر عالم مانند من ندید

هرچند شد مسافر بحروبر آفتاب

روشن دلم چه شد که زخاک است بسترم

آخر نه هم ز خاک کند بستر آفتاب

چون دیگران نه بندم مضمون دیگری

کی نور عایت کند از اختر آفتاب

دانی کز آسمان ز چه افتاد بر زمین

می خواست سایه افتد از من بر آفتاب

گر میل سرفشانی در پای من نداشت

بر چرخ از چه گشت سراپا سر آفتاب

بیهوده با من این همه گرمی نمی کند

طبعم چه حق ها که ندارد بر آفتاب

باید به بندگی منش اعتراف کرد

گر خود درین مقام شود داور آفتاب

چون بنده ام نباشد کاندر گریزگاه

کلکم نوشت در عقب حیدر آفتاب

در دفتری که مدح وصی رسول بود

کردم ردیف شعر درین دفتر آفتاب

شاهی که چون فکندی رایش زنور خوان

همچون هلال کشتی تن پرور آفتاب

بر تن هنوز جامه درد از فراق او

با آن که صبح دارد اندر بر آفتاب

گر مرغ ساخت عیسی از کل ضمیر او

سازد بالتفات زخاکستر آفتاب

گر پا نهد ز دایره امر وی برون

هم چرخ خود برون کند از خیبر آفتاب

تا دفع چشم بد کند از رای روشنش

آتش شد و سپند شد و مجمر آفتاب

گر ز آن که بردی از سر اخلاص نام وی

دیدی درون ظلمت اسکندر آفتاب

در جوی صبح ار چه خورد غوطه هر صباح

رشکش اگر ندارد در آذر آفتاب

روشن بدوست و هرچه شد کز مخالفان

چون صبح کاذبند مقدم بر آفتاب

گرچه سه پرده بسته به رخ از هر آسمان

دارد هنوز روی زمین انور آفتاب

خصمان شوند منکر فضل و کمال وی

کوران نهند تهمت ظلمت بر آفتاب

گر روز بذل دیدی آن دست زرفشان

کی از هلال باز گرفتی زر آفتاب

ور یاری از ضمیرش جستی کجا شدی

از لقمه ی کسوف سیه منظر آفتاب

دانی کسوف چیست ضمیر؟ میرزد

هنگام لاف و دعوی سیلی بر آفتاب

نه نه شبیه قنبر او شد که تا دود

اندر رکاب او بدل قنبر آفتاب

این همه نه شکوه میبرد از رای او باد

زان می کند پلاس سیه بر آفتاب

چرخ نه کوکب ست این پا بیش رای او

آورده بر غلای خود محضر آفتاب

شاها پس از رسول تو بر خلق سروری

چون آن که بر ستاره بود سرور آفتاب

باشد پس از رسول خلافت تو را که تو

ماه جهان فروزی و پیغمبر آفتاب

از جویبار قدرت یک جوی کهکشان

وز مطبخ نوالت یک اخگر آفتاب

گر نیست وصف صدق جز آل و را حرام

بر صبح صادق از چه کشد خنجر آفتاب

از سردی فلک به تو آرد پناه مهر

دردی برهنه چون ننشیند در آفتاب

عون تو بود ورنه به ساحل نمی رسد

زین بحر همچو کشتی بی لنگر آفتاب

خوش کور باطن است که خاک در تو دید

و آنگاه شد فریفته ی زیور آفتاب

تا کردم آفتاب ردیف مدح تو

ای رای انورت را مدحت گر آفتاب

بالید بس که بر خود زین ذوق هر صباح

بیرون فتاد از بغل خاور آفتاب

هرگز جدا نگردد چون دل ز کوی یار

گردون اگر برون بزد زین در آفتاب

من کیستم که بگذرم اندر ضمیر تو

ای معنی ضمیر ترا مظهر آفتاب

بر خاک آستان تو جاکرده و هنوز

از بخت خویشتن نکند باور آفتاب

تر دامنی من منگر گرچه بی گزاف

گر دامنم فشاری گردد تر آفتاب

زین بهتر که به حالم در حشر کن نظر

گرمی فزون نماید در محشر آفتاب

تا از مسیر گنبد گردنده، همچو ماه

فربه نگشت گاهی و گه لاغر آفتاب

گر تیغ زن نباشد بر فرق دشمنت

بادا ز ماه یک شبه لاغرتر آفتاب

دانند منصفان که کسی همچو من نگفت

گفتند اگرچه از شعرا اکثر آفتاب

شمارهٔ ۲

ترسم که بس که می کنم از درد اضطراب

از من چو نور دیده کند یار اجتناب

آهم ربوده خواب کسان ورنه گفتمی

هرگز کسی مبیناد این روز را به خواب

از آب دیده بر سر دریا نشسته ام

با آن که آب در بدنم نیست چون حباب

خواب آن چنان محال نماید نظر به من

کز بخت خویش هم بنمایم قبول جواب

گویا گداخته است شکر خواب صبح دم

در آب دیده من همچون شکر در آب

شد درد عاشق من و این طرفه تر که من

چون عاشقان فشانم از دیده خون ناب

بر چشم من چنین که شد از روزگار تنگ

ترسم ز سایه اش نگذارد بر آفتاب

مانند کودکان ز مکتب گریخته

به گریه در کنار نگیرم خط و کتاب

بینم به چشم خویش قیامت که اختران

از آسمان چشمم ریزند بی حساب

پوشیده اند پرده نشینان چشم من

بر هفت پرده پرده ی دیگر زهی حجاب

پوشند پرده مردم بر عیب خویشتن

بر پرده من چه پوشم ازینم در اضطراب

اشکم شراب رنگ شد از خون و دور نیست

گر بر منش زمانه به عیشی کند حساب

عین الکمال دور ز عیشی که کرده ام

از چشم خود پیاله و از خون خود شراب

از زلف و روی لاله رخان دیده بسته ام

کاین یک به مهر ماند و آن یک به مشک ناب

یارب چه حالت یست که بر درد چشم من

بی صورت است درمان چون صورت بر آب

دیگر چه واقعه ست که چون طره های یار

از بوی مشک و عنبر آیم به پیچ و تاب

دارد خبر از آمدن روز از آن شود

براین نوید مرغ سحر ناله غراب

گفتم به اشک شویم از دیده رنگ خون

از خود بتر نمود به خود دیده ام خضاب

هرگز گلی که دید که رنگش فزون شود

هرچند بیش گیرد از وی کسی گلاب

پرهیز تا به چند کسی چند دست خویش

همچون مگس به سر زند از دیدن لعاب

آب ار برد غبار پس از آب ریختن

چشم مرا غبار شد چنین حجاب

چسبیده آن چنان مژه هایم به هم که نیست

امکان باز کردن آن هم به هیچ باب

اکنون درست کشت مرا گرچه گفته اند

تا آن که چشم باز کنی بگذرد شباب

با درد بر نیاید هرگز به حیله کس

بیهوده دیده ی من در شیر کرد آب

شیری که می چکانم در دیده خون شود

آری به اصل باشد هرچیز را مآب

شادم بدین زگریه خونین که عاقبت

خواهد گرفت خون من این چرخ ناصواب

پرهیزگاریم همه از ترس مردم ست

زان هرگزم نجات نمی بخشد از عذاب

چون سایه اختیار نمودم ز چشم درد

باری روم به سایه شاه فلک جناب

شاه زمانه مهدی هادی لقب که هست

معصوم از پدر به پدر تا ابوتراب

شاهی که آفتاب برای منیر او

جوید بسان ذره به خورشید انتساب

دارم زبیم عدلش بر دیده آستین

ترسم که سیل اشک کند خانه خراب

شد چون رکاب دیده ام از نوری نصیب

در انتظار آن که کند پای در رکاب

شاها تو آن امامی کز خاک پای تو

یعنی که من سپهر برین می کشد عتاب

آن کس که دامن توبه امید دیگری

از کف گذاشت بس بود او را همین عذاب

این بس عذاب تشنه که از آب بگذرد

وانگه به قصد آب نهد روی بر سر آب

چاهی است تیره در نظر عقل آسمان

قدر تو یوشفی ست در... فلک جناب

تا سوی لامکان کشدش زین چه عمیق

افکند مالک قدر از کهکشان طناب

گردانم این که ترک ادب نیست بنده را

گفتن مدیح و کردن هردم چنین خطاب

تا آنکه زنده باشم گویم مدیح تو

یا مدح خادم تو مخدوم کامیاب

خصمند دست و کلکش یا دوستان هم

مشکل بود ازین دو یکی کردن ارتکاب

گر زانکه دشمنند چرا همچو دوستان

از وصل یکدگر همه عمرند کامیاب

ور زانکه دوستند چرا پس دو شغل ضد

از شغل های عالم کردند انتخاب

آن هر دری که دید پراکنده میکند

وین روز و شب نماید نظم در خوشاب

از آبداری سخن بی نظیر وی

از من اگر سوال کنی بشنوی جواب

در هر زمین که طرح سخن شد به نوک کلک

کاوید آن چنان که رسیدن آن زمین به آب

ماهی ز وصل دریا آسوده خاطر است

اما ز دوری او دایم در اضطراب

ما را ز ماهی قلم و بحر دست او

برعکس این مشاهده افتد زهی عجاب

تا دیده ام معانی وی در لباس نظم

دعوی کنم که دیده ام اندر شب آفتاب

در علم و شعر پرهیز و صاحب اقتدار

در نظم و نثر پادشاه مالک الرقاب

شد وقت آن که کاتب اعمال نظم وی

بر آسمان بر وجود دعاهای مستجاب

باد آسمان به رفعت قدر رفیع تو

اما به شرط آن که مبنیاد انقلاب

غم منزل عدوی تو جوید بی درنگ

شادی به درگه تو شتابد بی مآب

هستم امیدوار که بادا بدین نسق

تا خاک را درنگ و فلک را بود شتاب

شمارهٔ ۳

خوش در نگار بسته دگر نوبهارست

گل رنگ کرده باز به خون هزار دست

آب از نگار رنگ برد وین عجب که گل

از آب ابر بسته چنین در نگار دست

از حرص چیدن گل شاید که در چمن

روید به جای سبزه از مرغزار دست

ز آبی که ابر بر رخ گل زد سپیده دم

شستست نوبهار ز صبر و قرار دست

یارب چه گل شکفته چمن را که از نسیم

بر دست میزند ز تحیر چنار دست

در موسم چنین همه کس در کنار یار

جز من که میدهد غمم از هر کنار دست

دستم ز کوتهی به گریبان نمی رسد

من از جنون برم سوی دامان یار دست

از دست من چه آید کز ضعف چون چنار

میلرزد از نسیمم بی اختیار دست

بس نیست از برای گریبان در یدنم

گر چون چنار رویدم از تن هزار دست

... بسته باشد بر دست های نگار

گویند عادت ست کشیدن ز کار دست

بس چون فراق دست تعدی دراز کرد

اکنون که کرده است به خونم نگار دست

من سوگوار هجرم دستم نگر بسر

بر سر که میزند به جز از سوگوار دست

نه نه گرفته دستم دامان شاه دین

بر فرق خود نشانده ام از افتخار دست

شاه سریر دین که در ایام جود او

بر سر نزد کسی به جز از انتظار دست

پا در میان اگر ننهادی عطای او

از تن به گاه خلقت کردی فرار دست

نبود؟ مجّره آن چه تو بینی که آسمان

بر سینه می نهد بر او بنده وار دست

انگشت زینهار برآورد دست خلق

از بس که کرد جودش در زیر بار دست

چرخ بلند اگر نبود آستان او

بر چرخ از چه دارد امیدوار دست

جودی بود ورا که ز حرص سوال او

خواهد چنین نخست ز صورت نگار دست

ای دل ز آستان رضا برمگیر سر

از دامن امام امم وامدار دست

تا دامن نبی و ولی آوری به کف

داده خدا تو را زیمین و یسار دست

شاها اگر بدیدی حاتم کف تو را

از آستین نکردی بیرون ز عار دست

روز و شب از زمانه برافتد اگر نهد

منعت بروی سینه ی لیل و نهار دست

فرزند آن شهی تو که جای نهاد پا

کانجا نهاده بود خداوندگار دست

جود تو در شمار از آن تن نمیدهد

کز اخذ باز ماند وقت شمار دست

شاها به فّر مدح تو امروز برده ام

در فن شعر از شعر ای کبار دست

از تیر آسمان قصب السّبق میبرم

بر زرده ی قلم چو نمایم سوار دست

شیرین بود چنان سخنم کز نوشتنش

باید مکید عمری چون شیرخوار دست

گرچه گداست شاعر شکر خدا نشد

از آستین هیچ کسم شرمسار دست

در دامن ثنای تو زدوست فکرتم

کردیم ردیف شعر بدین اعتبار دست

بر دفتر ار خلاف مدیحت رقم کند

دردم ز آستین کنم اندر حصار دست

مداح آستان توام در گذشت آن

مدح آن که بوسه زنندش کبار دست

گلدسته ریاض صدارت که می برد

از ابر گوهر افشان وقت نثار دست

آن کو زمین سپهر سپهر برین شود

علمش چو بر فلک نهاد از اقتدار دست

بحر کرم سمی گل گلشن خلیل

گر مهر برده رایش در اشتهار دست

تا نوبت کرم به کف او بیوفتاد

از دامن هنر نکشید افتقار دست

دارند از برای بقایش جهانیان

بر کرد کار در دل شبهای تار دست

چون مدح او نگویم کز یمن همتش

داده مرا زیارتت ای شهریار دست

گر در جوار حفظش گیرد غبار جای

من بعد باد را نبود بر غبار دست

در امر برخلاف طبیعت کند دگر

مخمور را به لرزه نیارد خمار دست

تا هست بر زبان خلایق که کس ندید

بالای دست خالق پروردگار دست

در دست مرگ دامن خصم تو و تو را

تا دامن قیامت بر روزگار دست

شمارهٔ ۴

ای از سپاه خط تو خورشید در حصار

حسن تو بسته پنجهٔ خورشید را نگار

خوی دلت گرفت مگر روی نازکت

کز وی نمی‌رود چو نشیند بر او غبار

روی تو خواست تا ز جهان شب برافکند

شب زان گرفت دامن رویت به زینهار

روز من از دمیدن خطت سیاه شد

از اشک اگر ستاره شمارم عجب مدار

مشکن ز همنشینی ناجنس قدر خویش

ور همنشینی رخ و خط گیر اعتبار

قدت بود قیامت و رخ آفتاب آن

خطت گناه کاری استاده بر کنار

مصحف گناهکار گرفتی چرا گرفت

روی چو مصحف را خط گناهکار

از روی چون گلت خط چو سبزه بردمید

هرگز گلی که دید که آورد سبزه بار

گویند سبزه بیشتر از گل شود پدید

آنان که واقفند ز آمد شد بهار

من در بهار روی نکوی تو ای عجب

دیدم که سبزه از پس گل گشت آشکار

نه نه عجب نباشد گر ناز کار تست

الا شکست من همه بر عکس روزگار

چون برکنم دل از تو که در فن دلبری

گل بود و شد به سبزه ات آراسته عذار

خورشید با رخ تو بزد لاف همسری

به روی چرا چنین زخطت تنگ کشته کار

تا شام رنگ خط تو چون روز من گرفت

به روی کند فلک رز خورشید را نگار

خواهم پرسم از تو اگر رخصتم دهی

کان خط بود دمیده بر اطراف آن غدار

یا آن که از مذمت بدگو زمن گرفت

آینه ضمیر خداوند من غبار

از تیره روزیست که با ضعف همچنین

هستیم ما و خط تو بر آفتاب یار

خطت بر آفتاب منیر عذار و من

بر آفتاب خاطر مخدوم کامکار

خان جهان امام قلیخان کامران

دریا دل سخی کف خورشید اشتهار

سلطان اهل فضل و هنر سرور جهان

سلطان محمد آصف خورشید اشتهار

خورشید رتبه ی که به منقاش نوک کلک

بیرون کشید دستش از جسم فضل خار

جز وی کسی دگر نتواند نمود فخر

کس را اگر رسد به سخن فهمی افتخار

زآن گونه داد کلکش نظم جهان که نیست

الا که در محاسن اوصافش انتشار

بر کلک او چه سان نگذارم مدار مدح

مدحم جهان معنی و کلکش جهان مدار

سور عدوی جاهش در عین ماتمست

چون موسم خزان و حنابستن چنار

خصمش چو آفتاب اگر بر فلک رود

آخر به آستانه اش افتد باعتذار

گر دشمنش زند ز درازی عمر لاف

انکار آن قبیح نماید زهوشیار

دایم در انتظار اجل بود و بی شکی

باشد دراز چون شب غم روز انتظار

سر هرگز از برای چه بالا نمی کند

کز آسمان ز رفعت او نیست شرمسار

ور زآن که از وجودش در چرخ سور نیست

کف الخضیب دست چرا بسته در نگار

دریا دلی شکایتی از بنده گوش کن

هرچند از شنیدن آن دل شود فگار

رحمی که بیش ازین نتوانم کشید من

ناخورده می چو چشم بت خویشتن خمار

آخر نه نامه ی عملم از برای چیست

نام گناه بر من و غریبی گناهکار

با این کمال بستگی دل به لطف تو

عیب است شکوه گر زنم از بستگی کار

دل دفتر مدیح تو کردم چو دفترش

هر شام بسته ی فلک دون روا مدار

از روزگار شکوه ندارم که خوانده ام

افسون مدح کلک تو بر ما روزگار

از خصم شکوه دارم کز قرب من برت

دایم نشسته بر سر آتش سپندوار

خواهد که ترک بزم تو گویم ولی عجب

کز بانگ زاغ ترک گلستان کند هزار

از جور روزگار اگرم کف بود به سر

چندین شماتت از چه کند خصم نابکار

درست مدحت تو و من بهر آن درم

چندان عجب نباشد کف بر سر بحار

گر زآن که چون منی غم روزی خورد مدام

تقصیر جود خود نشماری بکردگار

پیوسته زان خورم غم روزی که روزیم

غم کرده اند و غم نگذاری درین دیار

مدحی فراخور تو درین نظم مختصر

چون رخ نداد هم به دعا کردم اختصار

ای در میان خلق نظیرت نیامده

پیوسته آرزوی دلت باد در کنار

شمارهٔ ۵

گذشت آن که روی لاله خیمه بر گلزار

شکوفه بر فلک افکند از طرب دستار

گذشت آن که چنان گرم بود مجمر باغ

که سوختی شررش چون سپند جان هزار

رسید اینک فصلی که وقت آمدنش

ز بیم خشک کند پوست بر تن اشجار

رسید فصلی کز بیم حمله ی سرما

نخیزد از سر آتش به ضرب چون شرار

چنار دستی کز تاب وی برد به بغل

برون نیارد دیگر مگر به فصل بهار

بگو که آتش بهر چه سر به بالا کرد

اگر نخواهد زنهار از ایزد جبّار

کنون به مهر پناهنده خلق و مهر پناه

برد به سایه ی خورشید آسمان مقدار

سها ببیند در روز کور مادرزاد

بدان ضمیر منیر ار نماید استظهار

سفینه که درو مجمع معانی اوست

سفینه نیست که بحریست برد رز خار

بسی نماند که از آبداری شعرش

حباب وار شود نقطه اندر او سیار

زیمن عدلش عالم مرفه است چنان

که لاله زین پس بی داغ روید از گلزار

شمارهٔ ۶

چنان گریستم از درد دوری دلبر

که کشتی فلک افکنده اندرو لنگر

جهان ندیدم اگرچه جهان نودیدم

از آن که بر نگرفتم دمی ز زانو سر

سپندوار بر آتش نشسته ام دایم

میانه من و او نیست هیچ فرق دگر

جز این که من نتوانم ز ضعف خواست زجا

سپند داند بر خواست از سر آذر

گهی دواجم خاکستر است چون آتش

گهی ز آتش بستر کنم چو خاکستر

زدی بتر بود امروز من نمیدانم

که گفته بود که روزت ز روز باد بتر

زبس که ضبط نمودم سرشک خونین را

برای آن که مبادا شوم به شهر سمر

چو خانه که فتد آب در اساس او را

اساس خانه عمرم شد است زیر و زبر

ز بس که باد رو دیوار حال خود گفتم

اگر بپرسی یک یک تو را دهند خبر

به خاطر آمد از گفته های مسعودم

غریب بیتی احوال من در و مضمر

ز بس که گویم این بلا بود

تمام نام بلاها مرا شداست از بر

زبس شکستم در سینه ناله گر به غلط

نفس برآرم خود هم نمیکنم باور

زآفتاب اگر بر سر افتدم بر تو

ز ناتوانی از هم بریزدم پیکر

دوتا کند قد من وانگهم بگریاند

خمیده قامت گردون دون دون پرور

بلی چو رشته زبون شد ز بیم بگسستن

دو تاکنند و پس آن گه درو کشند گهر

من آن چه دیدم از دوستان خود دیدم

وگرنه هرگز دشمن به من نکرد ضرر

چه طالع ست که هرکس که برگرفت را

برای خوردن خون برگرفت چون ساغر

سیه گلیم منم ورنه هرگز از شیراز

به اختیار که کرد است اختیار سفر

علی الخصوص به راهی که از مهابت او

گذر نکرده از آن سمت بر فلک اختر

به ارتفاعش بوسیده آفتاب زمین

به عرض و طول فکنده برش سپهر سپر

برو چو بخت هنرمند روزگار سیه

چو آه عاشق مهجور سرد باد سحر

شدی گداخته چون کاه کوهش از سردی

اگر ز برف نمی بود بر سرش چادر

چه پشت گرمی از آتش مرا که از سرما

نشسته آتش خود در میان خاکستر

ز بیم سیلی بادش که رخ کبود کند

نخیزد از سر آتش به ضرب چوب شرر

به پای آتش اگر کنده ننهی از هیزم

رود به گردون تا گرم سازد او را خور

چنان که ریزد برگ از درخت باد خزان

نسیم سروش ریز انداز کبوتر پر

چگونه روید در وی گیا که کوه درو

ز دست سرما در خاک رفته تا به کمر

فراز او ز فلک برگذشته است از آن

بدو نمی رسد از نور آفتاب اثر

نشیب او را فضل تموز دریابد

چو در زمستان گردد جدا از ابر مطر

هم از نشیبش راضی ترند راه روان

که دست کرم توان کرد که گهی به سفر

عجب مدار اگر ریگ او روان باشد

که ریگ خود نتواند درو تموز مقر

کسی به چشم ندیده در آن زمین سیه

سفیدی به جز از چشم شخص راه سپر

زبس که تیره بود همچو روز من روزش

گمان برند چو شب شد که روزگشت مکر

شدی ز دیدن او آب زهره ام بی اشک

گرم نبستی راه نگاه لخت جگر

اگر به جنگ فتد کار کاروانی را

هوای تیره او بسته مظلم است و کدر

نه تیر میرود از خانه کمان بیرون

نه از نیام قدم می نهد برون خنجر

چو آب چشمم شورابه ی در و جاری

به شوری که نمک ریخت دیدش به بصر

خیال لعل لب یار و در دل عاشق

چنان گدازد از آن آب کاندر آب شکر

عجب تر آن که من این ره کنم نه اسبی طی

که چون سوارش بدبخت زاده از مادر

ز حادثات کند زخم پشت و پهلویش

چو آن مریض که بسیار خفته بر بستر

چو پر صرعی دایم لب و دهان پر کف

چو طفل بدخو پیوسته چشمهایش تر

درین بیابان دریا به هم رسند از بس

عرق کنیم من از شرم و او ز ضعف کمر

زناتوانی برهم نمی زند مژگان

اگر فرو بری اندر دو چشم خود نشتر

به سوی خود کشدش همچو کاه کاه ربا

از آن چون که هم زرد کشت و هم لاغر

چنان ضعیف که از استخوان پهلویش

کشیده پوست بر اندام او قضا مسطر

سبک چو سایه و چون بر زمین نهد پهلو

هزار کس نکندش جدا پو نقش حجر

زبس که هست گران خیز حک نشاید کرد

اگر نویسی نامش به سهود در دفتر

اگرفتد بمثل بر مزار سایه او

نخیزد از جامیّت به صور در محشر

کلاغ چشمش رو زنخست میکندی

اگر نبودی از گند لشت او به حذر

جلش رزیم و ز خون رنگ رنگ چون خرقه

طیور دوخته بر وی ز هر کنار نظر

به گوشه گیر ریاضت کشیده ماند

که در میان مریدان فکنده خرقه ببر

اگر نه جانش عزم خروج کرده چرا

ز زاغ و کرکس جمع اند بر سرش لشکر

رفیق هر که شوم گرچه سایه ام باشد

مرا بماند تنها به ماتم و مضطر

فلک بسان زمین بازماند از حرکت

کشند صورت او بر فلک ملائک اگر

بسان محضر چرخش سپرده دست بدست

هزار داغش بر تن چو مهر بر محضر

گهی میان عرق همچو کاغذ اندر آب

گهی به خاک طپان همچو ماهی اندر بر

ز تازیانه بر اعضای او نمانده نشان

که جاده هاست بر حادثات کرده گذر

به صد هزار مشقت اگر دوکام رود

رود به عرض چو تیری که برکنندش بر

معلم فلکش گفته ام که میگوید

ببارگونه روی درس چرخ بدگوهر

شده چو میخ زمین گیر و خاک راه نشین

به میخ کوبش از بسکه کوفته مهتر

زهیچ چیز نترسد که جسم کوفته اش

نمی شود متاثر ز تیر و تیغ.....

پس از مسافرت این مرده ریگ خاک چراست

مسافرت را گویند به چنگت است ثمر

بسر در به در آید هرگام گوییا داند

که این رهی است که طی بایدش نمود به سر

رهی است این که نماید مسافران را ره

به آستان علی ابن موسی جعفر

امام هشتم سلطان نه رواق فلک

سمّی و نایب و فرزند ساقی کوثر

شه سریر امامت مه سپهر سخا

که آفتاب ز خاک درش کند افسر

شهی که گر نکند مهر سجده ی رایش

برون کند فلک خیبریش از چنبر

بسی بچرید هرگاه آسمان سنجد

غلامی او بر پادشاهی سنجر

چه سان قضا و قدر را مسخرست جهان

چنان مسخر امرش بود قضا و قدر

به قصد نسبت بارای پاکش ار بودی

به جز سجده آتش نسوختی میقر

وگر نبودی از اهل کفر قاتل او

خدا حرام نکردی بهشت بر کافر

وراست عرصه ی جاهی که چرخ پردرد

تمام عمر سفر کرد و ره نبرد به در

دهند بیضه ی زرین آفتاب خراج

به گنبد حرمش هفت گنبد اخضر

از آن زمان که من این روضه دیده ام جزوی

به هرچه دیده گشودم برون برفت نظر

چو بوسه دادم بر آستانش دانستم

که خضر نیز غلط کرده ره چو اسکندر

در آن زمان که فرستاد جبرئیل خدا

که سوی کعبه کند روی افتخار بشر

بنای کعبه این آستان نبود هنوز

وگرنه کردی ازین سوی روی پیغمبر

زیمن شرکت اسمی شمه وی دان

که شمس باشد بر دیگر اختران سرور

اگرچه کس نکند اعتبار این مذهب

که مهر دیگر هر روز تابد از خاور

مسلم ست مرا ز آن که گر یکی بودی

ز شرم شمه ی او برنیامدی دیگر

سپهر خواهد بوسه درش وزین غافل

که تن به بوسه هر سفله درنداد این در

در انتظار که کی رخصتش دهد خادم

به عزم بوسه دو تا ایستاده تا محشر

ماول است حدیث رسول گر نه بهشت

نکرده خلق در افلاک ایزد داور

از آن که کردم من خود نظاره و دیدم

بهشت سده ی را او را ز سدره بالاتر

رواق عالی او کز فلک گذشته سرش

به رنگ بود مشابه به چرخ حیلت گر

بزرگرفتش تقدیرتا غلط نکند

جماعتی که ندانند خیر را از شر

چگونه خشت زر و سیم مهر و ماه برو

فلک به تحفه بدرگاه آن سلیمان فر

مگر خرف شده اکنون و رفته از یادش

حکایت جم و بلقیس و خشت نقره و زر

درین عمارت هم رخنه نیست حیرانم

که تا چه خواهد کردن فلک به شمس و قمر

خدایگانا مداحیت زمن ناید

به چون منی نرسد کار خالق اکبر

خجسته نامت خواهم که ثبت گردانم

به دفتر اندر از بهر زینت دفتر

همیشه تا که درین کارگاه مینایی

پیاله گیر بود ماه و زهره خنیاگر

سرای خصمت پرهای های نوحه گران

دلش زخون چو سفالی پر از می احمر

قلم بدست نگیرم اگر دگر زین شعر

نبشته باشم بر چوب دست بر چوب

شمارهٔ ۷

غمم نمی رود از دل به گریه بسیار

کسی به آب ز آینه چون برد زنگار

مرا چو چشمه شده چشم ها زجور فلک

کنم به ناخن از آن روی وی بر رخسار

خمیده قدم بر بار دل بود شاید

نهال خم نشود تا فزون نگردد بار

زناله من جز بخت خواب روزی من

کدام شب که نگشتند خفتگان بیدار

کدام بخت که آواره گشته ام ز وطن

کدام صبر که دوری گزیده ام از یار

ندیده وصلی عمرم گذشت در هجران

نخورده جام جانم به لب رساند خمار

عجب بنا شد ای دوستان کزین دو سه روز

مرا نسوخته باشد فراق یار و دیار

کز آب دیده تنم نم گرفت وگرچه

چونم گرفت بزودی نسوزد او از نار

چو کرد بختم محبوس در حصار فراق

نمود چرخ ستم پیشه حریف آزار

غم دو عالم محبوس در حصار دلم

وز آب چشمم خندق فکند کرد حصار

مرا زمانه جدا کرد از گلستانی

که از تصور دوریش رفتمی از کار

خورنق آیین باغی که وقت سیر درو

ز بوی گل نشناسند مست از هشیار

نشاط بخش مقامی که عاشقان دروی

تمام عمر تواند زیست بی دلدار

برآورد سر هر صبح مهر از خاور

بدین امید که در سایه اش بباید یار

به باغبانش اگر می کند وزین غافل

که در بهشت نمی یابد آفتاب گذار

درخت های گل آن بهشت جاویدان

همی خلاند در دیده های طوبی خار

صبا رود سوی او هم چنان فتان خیزان

که سوی عطار طبله میرود بیمار

سزد که حرباخصمی کند به بلبل از آن که

به جای گل همه خورشید بیند اندر بار

شفا به بخشد اگر نامش آوری به زبان

به جای فاتحه اندر عیادت بیمار

به مهر لاله او خواستم کنم تشبیه

خرد نفیر بر آورد کای مکن زنهار

فروغ مهر کند چهره را سیاه و کند

فروغ لاله او سرخ چهره شب تار

از آن فلک سوی خود می کشد چنارش را

که پیر گشت و عصایی به بایدش ناچار

ز بس که آب زند ابر بر رخ غنچه

زخواب نوشین پیش از سحر شود بیدار

زلطف آب و هوایش چنان که دست در آب

فرو رود به زمین ظلّ دست سرو و چنار

به عزم وصفش چون ناظمی قلم گیرد

هنوز حرفی بر صفحه نکرده نگار

قلم بسان اصابع فرو برد ریشه

کهَ مسّوده در دست ناظم اشعار

بسان طفل که بی باغبان به باغ رود

نهالگان را از گل پرست جیب و کنار

درو به بیند رخسار خویش را به مثل

اگر نشیند اعمیش روی بر دیوار

صبا ستاده شب و روز منتظر که اگر

شکوفه ی فکند تند باد از اشجار

به عذرخواهی برگیردش ز خاک چمن

که نازک است و ندارد تحمل آزار

چو خطبه خواند بلبل فراز منبر شاخ

سپیده دم که زند ابر خیمه بر گلزار

زباد خیل ریا حین فتند در سجده

برون نیامده نام گل از زبان هزار

درو همیشه بهار مست از مهابت شاه

نمی رباید باد از درخت ها دستار

بلند مرتبه شاهی که در مدایح او

خرد چو طفلان هر لحظه از گم کند هنجار

زهمتش نتوان حصر نقطه کردن

اگر ز دایره آسمان کنی پرگار

بود سپهر گدایی ز آستانه او

گرفته اینک کشتی زماه نو به کنار

درم نیاید از آن در کفش که آتش را

میان دریا هرگز نبوده است قرار

زسیلی کرمش بخل راست چهره سیه

به اعتمادش گرم است حور را بازار

قلم به نامش تصریح اگر کند چه عجب

که طوطیان را شکر خوش است در منقار

وصی احمد مرسل علی عالی قدر

که هست سایه او را ز مهر تابان عار

فلک نواز آن ساحرم که از طبعم

شدست بحر جهان پر ز لولوی شهوار

زرشک کلکم طوطی به خویشتن پیچد

بسان شخصی کورا گزیده باشد مار

توانم آن که بهر چند روز در مدحت

قصیده کنم انشاء ز طبع گوهر بار

ولی زشومی جمعی که از لکامتشان

سفر گزیدم و هستم هنوز در آزار

جماعتی که اگر عمر خویش صرف کنند

مسیح را نشناسند باز از بی طار

اگر ز خرمن غیری برند دانه چو مور

برون روند ز شادی از پوست همچون مار

به زعم خویش مسلمان و بسته است اسلام

زدست ایشان هر لحظه بر میان زنار

چنان گریزان از نان خود اگر یابند

که از حرام گریزند، مردم دین دار

ز هرچه داند آن را کمال عقل سلیم

چنان بری که زنقص است ایزد دادار

تمام عمر به بد صرف کرده و هرگز

نکرده الا از کار نیک استغفار

مرا دلی یست که گر شرح محنتش بدهم

شروع ناشده بر خاطرت نشیند بار

برادری یست مرا و تو نیز میدانی

که هست پیشم از جان عزیزتر از یار

ترا سپارم و لازم بود سپردن جان

گهی که حادثه بر مرد نیک گیرد کار

روا مدار که بعد از سپردن جان هم

اسیر محنت باشم ز گنبد دوار

الا که تا بهم آمیخته است شادی و غم

الا که تا زپی هم بود خزان و بهار

موافقت را لب ها زخنده باز چو گل

مخالفت را بر فرق دست همچو چنار

مدار مرکز عالم تو باش تا باشد

فراز چرخ مدار ثوابت و سیار

شمارهٔ ۸

زهی ز خوی تو بر باد داده جان آتش

فکنده آتش روی تو در جهان آتش

برای آن که به لعل تو نسبتی دارد

همی بپرورم اندر میان جان آتش

ز درد هجر تو ای ماه روی آتش خوی

به آب دیده برانداختم چنان آتش

که عمرهاست که جز در دل شکسته من

نمی دهد کس در هیچ جانشان آتش

حکیم چون متکلم شود چنین گوید

گهی که آرد در معرض بیان آتش

که چون لطیف ترین چهار ارکان است

فراز جمله ی ایشان کند مکان آتش

فسانه ایست برای شهنشه است شبیه

ز فخر ساید سر بر آسمان آتش

فراز داغ دلم پنبه چون شکیبد اگر

نشد ز حفظش بر پنبه مهربان آتش

دلاوری که بهنگام رزم افکندی

به پیش خنجر او خاک بر دهان آتش

به سوی آتش اگر بگذرد ز قهر شود

سیه‌گلیم و سیه‌روی چون دخان آتش

وگر برو نظر التفات بگمارد

شود به خرمی شاخ ارغوان آتش

شمارهٔ ۹

ای زخط بگرفته خورشید رخت در بر هلال

جز تو کس را نیست خورشید از گل ار عنبر هلال

تا خطت سر بر نزد رخساره ات را کس ندید

کس نه بیند عید را هرگز مقدم بر هلال

هرکه آن خط سیه برطرف رویت دید گفت

راست بودست اینکه می برداست نور از خور هلال

گرنه خط عنبرینت برده دل از دست او

از شفق به هر چه دارد نعل در آذر هلال

عکس خط خویش را در چشم پرخونم نگر

گر ندیدی در شفق ایماه سیمین بر هلال

شیشه افلاک بشکستی ز سنگ حادثات

گرنه بگرفتی به طاق ابرویت ساغر هلال

لب نیست از خنده تا کردم و بدان خط نسبتش

ظاهراً کردست از من این سخن باور هلال

این که می ماند به خط مشک رنگ یار من

زان کند باور که مغزش نیست اندر سر هلال

پرتوی از روی تو یارای مخدوم ار نزد

از چه رو از پرتو خورشید پیچد سر هلال

آن جوانمردی که هنگام سخایش خم گرفت

هم ز بار سیم چرخ و هم و ز بار زر هلال

شمارهٔ ۱۰

گرفتم آینه تا بنگرم حقیقت حال

ز ضعف خویش نبینم در آینه تمثال

همیشه گریم و هیچش سبب نمیدانم

بسان طفلی که آتش گرفته در چنگال

زجور چرخ نه اکنون خمیده ام که نخست

خمیده قامت زایند مادرم چو هلال

شکسته بالم از خلق از آن کناره کنم

کناره گیر مرغی که بشکنندش بال

به هیچ سو ننهادم قدم که روز سیاه

مرا نیامد مانند سایه از دنبال

جهان به نوعی در چشم من شده تاری

که روز و شب را بینم همین به یک تمثال

زبس که سر به گریبان کشیده آه زدم

تنور تافته گردید بر تنم سربار

به خون ناب شود اندرو چو آب کنند

از آن سپس که زخاکم کند زمانه سفال

اگر دو گام روم بیست جای بنشینم

بسان پیران با آن که بیست دارم سال

بدین طریق سراسیمه داردم گردون

که می ندانم چون کودکان یمین ز شمال

کنون که لذت خونابه جگر دیدم

اگر بسوزم لب تر نمی کنم به زلال

قدم نیارم بیرون نهاد از خانه

زبس که برد رو بامم هجوم کرده کلال

بدان صفت که نیارد برون شد زایر

ز کثرت ملک از روضه ی سپهر جلال

امام ثالث کالبته ثانی او بودی

اگر محال نبودی دو ایزد متعال

شمارهٔ ۱۱

ز روزگار ندیدم دمی فراغت بال

بیار ساقی جامی زباده مالامال

از آن میی که اگر دلشکستگان تاکش

درون دل گذرانند لب زند تبخال

از آن میی که به گاه نوشتن نامش

مکد سر قلم خویش کاتب اعمال

ز شاخسارش هشیار برنخیرد مرغ

اگر بریزی زو قطره ی به پای نهال

میی که مرگ نمی بود اگر خدای جهان

به جای روحش می داد جای در صلصال

میی که گر بچکد قطره از وبراض

هلال وار شود بدر را خسوف محال

میی چنان که اگر بهره یابد از بویش

حکایت از دم عیسی کند نسیم شمال

میی به رنگ و به بوخانه سوز لاله و گل

چو عشق دشمن عقل و چو علم منکر مال

چو گل زخنده نیامد لب پیاله بهم

از آن زمان که ازین می چشید یک مثقال

میی که کرده خدای جهانیان بر ما

چو خون دشمن سلطان شرق و غرب حلال

سپهر رتبه امامی که چرخ ارزق پوش

چو صوفیان همه بر یاد او نماید حال

شمارهٔ ۱۲

زهی ز غیرت ابروت دلشکسته هلال

ز روی خوب تو خورشید را رسیده زوال

چه فتنه ی که زرشک چو طوق زنجیر است

به گاه جلوه درپای حوریان خلخال

زشرم چشم تو نزدیک شد بدان کاید

بسان عقرب بی چشم در وجود غزال

برای آن که مبادا بخون بیالاید

چو در دلم گذری بر میان زدی خلخال

غلط نمودم گویا سفر داری

به سوی روضه دریا دل ستوده خصال

شهنشی که ز حفظش سپند بر آتش

کند قرار چو بر عارض نکویان خال

به وقت قهر بدریا درافکند آتش

به گاه حلم نگهدارد آب در غربال

بشکر آنکه ببحر کفش فتاد ز بحر

همیشه کلکش در سجده بود چون انذال

خراج حلم و رابست از نخست جدا

قراض های زر و سیم بر میان خیال

چنین که جودش رسم سوال را برداشت

به روز حشر عجب گرز کس کنند سوال

چه طبع خواهد تا وصف حلم او گوید

چه پشه خواهد تا کوه را شود حمال

خدایگانا با آن که طبع ساحر من

نفوس ناطقه را میکند زحیرت لال

گه کتاب مدحت ز پرتو معنی

شود گداخته اندر کفم قلم چون نال

چو غوطه دادم در بحر فکر خود را دوش

بدان خیال که کردم تو را مدیح سگال

قلم به بانگ بلند صریر با من گفت

که ای صواب تصور نموده امر محال

مرا زبان دود از مدح او چنین عاجز

ترا زبانی وانگاه مدح اوست خیال

همیشه چون که ندانند جهل را چون علم

همیشه تا که شناسند نقص را زکمال

عدوی جاه ترا نطفه خون خور او به صلب

بدان صفت که در ارحام مادران اطفال

شمارهٔ ۱۳

زبس که ریختم از دیده خون دل بیرون

کنون برونم از خون پرست همچو درون

گرم برون چو درون پر زخون بود شاید

که عاشقان را یکسان بود درون و برون

حدیث از لب من بوی خون دل گیرد

از آن که دایم خون میخورم من از محزون

زبس که ریختم از دست هجر بر سر خاک

زبس که ساختم از دیدگان روان جیحون

گهی غریق درآبم گهی نهان در خاک

بسان لؤلوی شهوار و گوهر مکنون

اگر به یک کف آبم فلک گرفتی دست

پس از برای چه رخساره شستمی از خون

برای جامه و نان تا بچید بوسه زنم

بسان جامه ونان دست و پای مشتی دون

به سست پوشش من داغ های رنگارنگ

به سست روزی من دردهای گوناگون

چو من به ماتم ارباب علم جامه خویش

سیه کنم که سیه باد جامه گردون

زمن که کاش نباشم جزین که موزونم

چه جرم دید، ندانم سپهر ناموزون

فلک چه خواهد کز ماتمم برون آرد

لباس را کند از اشک در برم گلگون

دلا خموش مده جرم خویش را نسبت

گهی به چرخ خمیده گهی به بخت نگون

فلک چو ما را مرا زان گزد که من بر خویش

ز مدح شاه شهیدان نمی دمم افسون

شهی که هر سحر از شرم رای انور او

گرفته پنجه ی خورشید دامن گردون

اگر اشاره نماید به خط ابیض صبح

قدر به نبندد دست تصرف گردون

وگر اراده نمایی قضا در آویزد

محیط مهر فلک را زدرگه تونگون

به وقت صبح چو در بحر فکر غوطه خورم

زیمن مدح تو که اندیشه را بود میمون

چنان که بهر طوافت ملک زعرش آمد

به طوف خاطرم آید ز آسمان مضمون

ضمیر من که سیه تر زچاه بیژن بود

به آفتاب عطا میکند ضیا اکنون

مرا چه باک ز تاریکی لحد، دیگر

که با ضمیری زین گونه می شوم مدفون

به اختیار جدا نیستم ز خاک درت

که داردم فلک دون به دست غم مرهون

همین توقع دارم که همچو خاک درت

گذر کند ز سرشک روان من جیحون

به پارهای دل خون فشان من نگری

که رقعه هاست با خلاص دوستی مشحون

شمارهٔ ۱۴

اشک نبود این که می بارم ز روز تار من

روز اختر می شمارد چشم اختر بار من

من پریشان و پریشان دوستم بر تارکم

از پریشانی کند جاطره دستار من

بس که شب تابم ز آه گرم این ویرانه را

روز ننشیند کسی در سایه دیوار من

شور و شیرین هرچه پیش آمد ز عشق آید به بین

شوری بخت من و شیرینی گفتار من

آب و آتش را زیان دارد عجب نبود اگر

گم کند گرمی چو بیند گریه بسیار من

من چرا نالید می چندین ازین سنگین دلان

گر نبودی شیشه مانند دل دربار من

تندخویان کارها به رغم دل گاهی کنند

رحم کن چون آسمان گرم است در آزار من

قطره خون در بدن دارم نمی دانم که باز

روی من گلگون کند یا پنج های یار من

پنجه او را کند گلگون ای کاش بس بود

نعت پیغمبر برای سرخی رخسار من

پیش از آن کز نعت سازم خویشتن را سرفراز

بود عالم گیر شوم چون در شهوار من

نعت گفتم عالم عقبی گرفتم نیست لاف

گر بگویم هر دو عالم را گرفت اشعار من

عقل اول منشأ ایجاد خیرالمرسلین

خواجه ی اول محمد سید و سالار من

روز نعتش گوشه گیرم تا زنور نعت او

در ضمیر من نه بیند مدعی اسرار من

وقت آن آمد که اندازم ز شعر آبدار

میل در بنیاد او کو می کند انکار من

من سپهرم آفتاب من خیال روی دوست

داغی بی حد اشک خونین ثابت و سیار من

چشم آن دارم که جز مهر خود و اولاد خود

خط کشی بر هرچه آن ثبت است در طومار من

شعر اکذب احسنت اما زیمن نعت او

اصدق اقوال من شد احسن اشعار من

شمارهٔ ۱۵

ز جور دل که هیچ کس مباد چنین

سرم مباد گرم سررسید بر بالین

از آن که می دهد از اجتماع یاران باد

نمی توانم برداشت دیده از پروین

چو طفل مکتب هر صبح از سیه روزی

دهم به آمدن شاه خویشتن تسکین

گر این بود غم دوری به هر که بدخواهی

برو به دوری احباب کن برو نفرین

ور آن که باید زین گونه زیست بی یاران

به زندگانی یاران که مرگ بهتر ازین

اگر یکی نبود شام مرگ و شام فراق

پس از برای چه از خشت می کنم بالین

دل جهان مگر از من گرفت ورنه چرا

همیشه با من بیهوده خشم ورزد و کین

عجب مدار گر از من و دل جهان گیرد

کز اشک و آهم برگشت آسمان و زمین

نبرد تلخی زهر فراق از جانم

شکایت غم هجران مکر من مسکین

ز سر قصیده به سوی گریزگاه روم

کنم زنام خداوند کام جان شیرین

سپهر قدر زمین حلم میرزا نوری

که برده مایه دانش به اوج علیین

ضمیر فهم و زبان دان و آفتاب ضمیر

سخن شناس و سبک روح و مشتری تمکین

اگر به عرصه شطرنج بگذرد رایش

پیاده وار نهد رخ به راستی فرزین

زدر لفظش سین سخن توانگر شد

بدان مثابه کزو مایه وام خواهد شین

چو او بدیهه نویسد ضریر خامه او

کند خطاب به گردون که خیز و در برچین

زاهل خطه شیراز آن چنان ممتاز

که از فصول بهار از شهور فروردین

اگر به قدرش نازد فلک روا باشد

بلی همیشه بود نازش مکان به مکین

حکیم راه به قدر بلند او نبرد

زمن اقامت برهان زسامعان تحسین

اگر زقدرتش اگه بدی کجا گفتی

که نیست چیزی بالای آسمان برین

خدایگانا تا دامنت ز دستم رفت

ز اضطراب ندانم یسار را از یمین

مرا که عاصی تقصیر خدمتم چون شد

ز وصل خط تو حاصل وصال حورالعین

نوشته ی که به من خویش را بنویس

نوشتنی نبود حال من بیا و به بین

بیا بیا که زبس خون گریستم ز فراق

چو نکته های تو گشتند اختران رنگین

من از فراق تو کان دیگرم نصیب مباد

اگر نکرده ام از خون دیده خاک عجین

زتنگ عیشی ترسیده ام که بی تو فلک

برات رزقم بر خون نوشته همچو جنین

شب سیاه شدی روز من ز درد فراق

گه جدایی یاران و دوستان امین

غم فراق تو برعکس دردهای دگر

شب سیاه مرا کرد روز باز پسین

اگر بگویم غمگین نیم ز دوری تو

عجب مدار که نفس غمم کنون به غمین

اگر کناره کنی برحقی چو باز آیی

که کس نگردد با غم به اختیار قرین

به من سپهر زبیم تو دوستی میکرد

وگرنه نیست محبت سپهر را آمین

چو در رکاب نهادی به عزم رفتن، پا

به تازگی فلک سفله رفت بر سر کین

به اختیار جدا گشته ام ز همچو تویی

به اعتماد صبوری کنون بحرم همین

من از دعای تو کان واجب است بر همه کس

چو فارغ آیم بر خویشتن کنم نفرین

مرا چه کار درین شهر کز تو وامانم

گرم نه بخت بر این شیوه ها کند تلقین

چرا همیشه چو انگشترت نبوسم دست

منی که خانه به دوش زمانه ام چو نگین

مرا برتو فرستادن این چنین مدحی

چنان بود که فرستی گلستان نسرین

اگرچه در ثمین است شعر من، لیکن

چه قدر دارد در پیش بحر در ثمین

مدیح ذات تو هم کار طبع عالی توست

بدیهه های تو کوتا من آن کنم تضمین

نهاد پاک تو در خاک طینت آدم

نهاده بود ز روز ازل سپهر دفین

اگر نخوردی از بخل تیشه هرگز کان

وگر نداشتی از موج روی دریاچین

کنون که قحط کرم شد تو را برون آورد

بلی دفین بود از بهر روزهای چنین

به بحر و کان دل و دست تو کزدمی نسبت

ایا به جیب دلت بحر و کان دو خاک نشین

به مشک خط تو تشبیه چون کنم نافه

که در میانه ایشان تفاوتی یست مبین

زمشک خامه ی تو پر شود دماغ خرد

بپوست آر و در مغز بوی نافه چین

تویی فرید زمانه زردان مثلث

زمین سترون گردید و آسمان عنین

سپهر پیر که برحسب گفته ی حکما

پدر بود همه را خواه شاد و خواه حزین

چو شعر تضمین فرزند عاریت داند

به جز تو هرکه بود زاده شهور و سنین

همیشه تا که امنیان عالم یاری

به خاک پای امنیان خود خورند ثمین

به خاک پای تو سوگند آسمان بادا

تو هرکجا که نهی پای او نهاده جبین

همیشه تا که روانی یست بر عقول فنا

بقای عمر تو بادا تو هم بگو آمین

شمارهٔ ۱۶

بیابیا قدمی نه چو گل به صحن چمن

چو غنچه چند توان بود پای در دامن

قدم نهاد برون گل اگرچه در راهش

زخار ریخته نشتر زمانه ی ریمن

چمن نشاط فزاشد چنان که در عالم

کسی به جز من و بلبل نمی کند شیون

به بین که دیده نرگس سفید گشت و هنوز

مژه بهم نزند در نظاره سوسن

نگر به لاله و داغش که عکس آن بینی

وگرنه دیدی بس شب به روز آبستن

کنون نه بیند آب روان کسی در جو

نه زآن که آب نباشد خود این نگویم من

برای آن که بدان گونه شد چمن خرم

که از تحیر او آب ماند از رفتن

زمین لطیف و از و لاله های نورسته

چنان نمایان کز شیشه باده ی روشن

زمین نیارد ازین بیشتر نهفتن گل

بلی به گل نتوان آفتاب اندودن

ز بس رطوبت اگر بفشری تواند شد

ز آب یک گل سیراب عرصه ی گلشن

زبس طراوت از جنبش نسیم صبا

گرفته سطح زمین همچو سطح آب شکن

ز عکس لاله شدست آب سرخ یا بلبل

زبی وفایی گل گریه کرده در گلشن

غلط نمودم دی را بهار ریخته خون

گواه خنجر پیداست و ناخج سوسن

نسیم پا ننهد از حریم باغ برون

مگر چنارش آویخت دست در دامن

زبس که عکس گل افتاده بر فلک چه عجب

که چون زمین زگرانی بماند از رفتن

زبان سوسن آزاده زان فسون خوان شد

که چون پرمی زده گل پاره کرده پیراهن

زشرم اکنون در روی باغ چون نگرم

که سهو کردم و گفتم ستاره است سمن

گلاب خواهی بی دست یاری آتش

نگاه گرم به گل های گلستان افکن

شهید را نشناسد روز حشر از غیر

که عکس گل همه را سرخ کرده است کفن

چو آفتاب برآید ستاره کی ماند

شکوفه رفت چو گل کرد شاخ را مکمن

دهان لاله ز شبنم پرست تا دارد

ز آرزوی زمین بوس شد پرآب دهن

امام مشرق و مغرب یگانه ی عالم

که همچو نامش اخلاق اوست جمله حسن

گر آفتابش گویم ازین شرف خورشید

فراز کنگره ی عرش میکند تا من

برای قرب جوارش اگر بود ممکن

بدل کنند به خدامش اختران مسکن

درین که کرده مجرد فرشتگان را خلق

تبارک الله سریست زایزد ذوالمن

که گر چنین بندی وسع آن نداشت زمین

که بهر طوفش چندین ملک کنند وطن

حدیث قدرش گر سنگ بشنود به مثل

قرار گیرد بر روی آب چون روغن

خلاف رایش گردون اگر مسیر کند

هم از اثیرش آتش زنند در خرمن

وگر به فرق نیاید سپهر سوی درش

ز کهکشانش در گردن افکنند رسن

از آن به خاک نشان دست ابر اعدلش

که در زمانه او می کند سرجوشن

باین امید که خلق ویش غلام کند

زناف آهو زاید سیاه مشک ختن

زماه و دریا گویند شاعران دایم

زرای و همت ممدوح چو کنند سخن

من این دلیری هرگز نکردم و نکنم

که ماه روی سیاهت و بحر تر دامن

خدایگانا آنی که هفت گردون را

یگانه دری مثل تو نیست در مخزن

ز ملک قدرت افلاک تسعه یک خیمه

زشهر جاهت اقالیم سبعه یک برزن

خدای عالم زان چرخ را بلندی داد

که گشت روضه ی پاک ترا به پیراهن

برای آن که به لفظ تو نسبتی دارد

کنند مردم در گوش خویش درّ عدن

مرا زچشم در افشان و دامن تردد

تبارک الله طرفه نکته روشن

که گر تو چشم جهان نیستی چگونه جهان

کند ز جود تو هر لحظه پرز در دامن

نه این خطوط شعاعی یست مهر را کورا

زرشک رای تو بر خواست است موز بدن

اگر نگین تو را شاید آفتاب کند

خجسته نام تو را در عقیق در معدن

بدین امید که در مطبخ توره یابد

سپهر ریمن نگرفته صورت هاون

گهی که کلک رقم می کند مدیح تو را

ز معجز تو اگر نود این امام زمن

بر روی صفحه نگیرد قرار لفظ که هست

حدیث مدح تو در لفظ همچو جان در تن

الف به سینه کشد دفتری که اندروی

خلاف مدح تو و دوستان تست سخن

درون سینه سخن کان نه مدح تست ضمیر

برو سیاه نماید چو چاه بر بیژن

برای پاک تو نسبت کنند مردم شمع

از آن به دیده نهادست پای شمع لکن

اگر نمودی از جنس گوهر تیغت

پری برای چه کردی هراس از آهن

به خاک پای تو یعنی به کحل چشم فلک

که گرامان دهدم چرخ آرزو دشمن

به سر به خدمتتت آیم اگر چه از ضعفم

به رشته بتوان بست پای چون سوزن

مگر توأم برسانی وگرنه وامانم

اگر غباری در راه گیر دم دامن

زبی تمیزی مردم چنان گداخته ام

که برنتابد زین پس ضمیر بار سخن

کسی به جز تو ندارم برکه شکوه برم

ز کودنان که ندانند زیرک از کودن

درشت طبعان کز بهر سودن دل ها

چنین ایشان بی چین ندیده کس چو سفن

خسیس طبع به خیلان دون دون همت

که از گلوی کبوتر برون کشند ارزن

از آن کناره گرفته است از بسیط زمین

سپهر پر که از فکرشان شود ایمن

در آن مقام که گیرند خامه را شیطان

یکی بود زغلامان طوق در گردن

مگر که عاشق نان خودند که اینان را

چو پاک بازان عمری به سست یک دیدن

برای آن که که از بهرشان برد درمی

گشوده اند شب و روز دیده چون روزن

یقین هاشان وسواس های شیطانی

کمان هاشان مصداق ان بغض الظن

همیشه تا نبود مثل آفتاب سها

چنان که نبود مانند من معابد من

برای دوستی حادثات با خصمت

کناد نعل در آتش زمانه توسن

کسی که خاک درت نیست باد در دو جهان

بدان رواح که خاکستر است در گلشن

شمارهٔ ۱۷

شد چنان گرم جهان ز آمدن تابستان

که رسد عاشق از گرمی معشوق به جان

راست چون دانه که برتابه گرم اندازی

برجهد هر دم از روی زمین کوه گران

گر کسی نسبت خورشید به معشوق کند

همه عمر شود عاشق از دور و گردان

تا برون آید کانون هوا گرمی خور

شعله را روی سیه گردد مانند دخان

این چنین کاب شده کرم عجب نبود اگر

با سمندر نکند ماهی تبدیل مکان

گرمی مهر رسید است به حدی که کنون

می کند حربا چون شب پره زورخ پنهان

چون فتیله که کسی بر سر داغی سوزد

تیر می سوزد، از گرمی پیکان انسان

خلق را اکنون خاصیت ماهست درست

که ز نزدیکی خورشید رسدشان نقصان

زند زآنند خلایق که ز گرمی هوا

ملک الموت نیاید ز پی بردن جان

شخص از گرمی استاده به یک پای چو شمع

سایه اش بینی چون ماهی بر خاک طپان

خود غلط گفتم شد تافته زان گونه زمین

که نمی افتد از بیم کنون سایه بر آن

نیست ممکن که نسوزد کسی از گرمی خور

گر رود بر فلک هفتم هم چون کیوان

بس که شد تافته از آتش خورشید فلک

وصفش اکنون بکبودی نبود جز بهتان

ساده لوحی که ندارد به فلک حرق روا

تا دگر نارد بر دعوی باطل برهان

گو بیا بنگر کز دیدن خورشید فلک

راست آن بیند کز دیدن مهتاب کتان

گر نه به گداختن موم بود حاجت کس

در ته آتش ناچارش سازد پنهان

دیدن اشیاء ممکن نبود مردم را

زان که سوزد چو جدا گشت نگاه از مژگان

سرو را گر سر به گریختن از بستان نیست

از چه دایم به میان بر زد ...ـان

بدر را این همه کاهیدن از آن است که او

کرد خواهد پس ازین وقتی با مهر قران

من ندانم که عناصر همه آتش شده اند

یا گرفتند خود آن باقی ازین فصل کران

نه خطا کردم کز عدل شهنشاه رسل

با همه ضدی یک رنگ شدستند ارکان

احمد مرسل سلطان عرب شاه عجم

شافع محشر ابوالقاسم امین یزدان

آن که گر نسبت رایش به مه و مهر کنند

هم چنان است که گویند یقین است گمان

ذات مستغنی او دست نفرسوده به خط

خط سیه پوش از آن رو شده چون مایمتان

همه دانند که مقصود دو عالم او بود

گر مقدم شده باشند به صورت چه زیان

بین که در برهان هستند مقدم طرفین

با وجود یک نتیجه عرض است از برهان

خیمه جایی زده در خطه امکان کزوی

تا به سرحد و جوبست به قدر دو کمان

رتبه جاه تو ای از همه عالم برتر

هست چون کنه خدا از نظر عقل نهان

برتو می نازد فردوس برین پیوسته

آری آری به مکین باشد خوبی امکان

چه عجب گر تو زجبریل شدی محرم تر

کی به مطلوب رسد قاصد پیغام رسان

در ازل منع تو بر روی زمان دست افشاند

چون رسن تاب رود پس پس تا حشر زمان

دارد آن قدرت عدل تو که گر فرماید

چرخ زنجیر حوادث کند از کاهکشان

جاهلی گر نکند گوش به امرت چه شود

بد به خود میکند از سجده نکردن شیطان

هرکجا قد تو افکند بساط عظمت

فکر بیچاره سودا زده بر چیدن دکان

خواستم نعل براق تو بگویم مه را

خردم گفت مشو مرتکب این هذیان

کان گذر می کند از چرخ بیکدم چو خیال

وین به یک ماه کند ضمن فلک را جولان

شب معراج فلک دیدش و تا حشر برو

انجم و ماه نو انگشت بسوی دندان

طبع چون خواهد تا سرعت سیرش گوید

بر ورق بی مد دوست شود خامه روان

لاف مدحت نزنم گرچه یقین است که نیست

الفی پیش تفاوت ز حسن تا حسّان

گرچه بر خاک نیفکندی هرگز سایه

سایه بر سرم انداز و ز خلقم برهان

تا چنین است که در برج اسد دارد جا

تا برون آید خورشید منیر .....ـان

هرکه سر از خط فرمان تو برمیدارد

باد دایم همه گر چرخ بود سرگردان

شمارهٔ ۱۸

ای مکان پاسبانانت فراز آسمان

زآسمان تا آستانت از زمین تا آسمان

گر نبودی زهر چشمت فتنه گستردی بساط

ور نبودی نوش خندت امن برچیدی دکان

آسمان خواهد که ره یابد به بام قدر تو

زان سبب بر دوش دارد نردبان از کهکشان

هست بر جاگر جوانی گیرد از سر روزگار

اندرین دوران که هم خانست و هم بختش جوان

چند روزی جای ده بر آستان خود مرا

زآن که کوتاه ست دست آسمان زین آستان

شمارهٔ ۱۹

باد نوروز آمد و آورد بوی یاسمین

بهر رقص آمد برون دست چنار از آستین

نرگس مخمور در صحن چمن زین خرمی

کوفت چندان تا که تا زانو فروشد در زمین

سوسن آزاده را گل دوش می گفت آفتاب

در بدن خونش به جوش آمد زبس کاشفت ازین

در دل آب از خیال روی گل پیدا نشد

خویشتن را از چه رو بر خاک می مالد جبین

با چمن زد لاف از عکس ریاحین هر سحر

زین سبب در آب می بندند فردوس برین

سرخ شد گل با بنفشه در عتاب آمد مگر

گرچه می پوشد لباس تیره در فصل چنین

نه غلط گفتم که حجاب سرای شاه دین

راه در مجلس ندانددش جمل گردید ازین

شمارهٔ ۲۰

از بس که گریه کردم و از بس کشیدم آه

طوفان آب و آتش ماهی گرفت و ماه

در انتظار آن که برآرم دمی به کام

چشمم سفید گشت که روی هنر سیاه

طوفان غصه چند توان خورد کاشکی

گرداب گریه کشتی عمرم کند تباه

از هم نفس کناره گزیدم که دیده ام

یاران هم نفس چو نفس جمله عمرکاه

آخر بگو ز دیده که دارم عزیزتر

ریزد همیشه خونم بی جرم و بی گناه

روز از شب ار ندانم چندین عجب مدان

که امروز آسمان نشناسد گل از گیاه

هرکس که پابرون نکشد از گلیم خویش

چون من بر او زمانه کند تنگ دستگاه

آن یوسفم که چرخ جفاکار بهر من

از بخت پست تیره من ساختست چاه

با آن که آسمانم در فضل و در هنر

هرگز ندیده اند که من کج روم براه

من آفتاب انورم اما هلال وار

بیرون نمی نهم قدم از خانه ماه ماه

غم بی حد است و نیست کسی که آستان او

سازم گریزگاه و بسویش برم پناه

ای وای اگر نبودی نام خدایگان

در شعر هم نبودی ما را گریزگاه

شکر خدا که گشت رفیع آستان او

مداح تا کی از فلک افتد در اشتباه

در فکر ماتمند ثوابت زرشک او

در کهکشان سپهر از آن کرد کردگاه

آن آسمان جناب که چرخ چهارمین

هر شام بر زمین زند از رشک وی کلاه

ترسم زخشمناکی عفوش وگرنه من

بر بی گناهی خود دارم دو صد گواه

آخر نه نامه ی عملم از برای چه

بر من نوشته کرد و از دیگران گناه

عون تو هست منت گردون نه نیم جو

لطف تو هست منت گیتی به برگ کاه

عیش موافقانت شیرین چو نظم من

روی مخالفانت چون بخت من سیاه

شمارهٔ ۲۱

باز این منم گذاشته در کوی یار پای

بر اختیار خود زده بی اختیار پای

در چارباغ عالم من نایب گلم

سوزم گرم نباشد بر فرق خار پای

روزی که در رهش ننهم نار پیکرم

دوری کند چو همدم ناسازگار پای

مشغولش آن چنانم بعد از وفات هم

کز جا نخیزم ار نهد بر مزار پای

بنگر جنون که یار ندیدیم و دیده را

بستیم تا برون ننهد عکس یار پای

پامال حادثات از آنم که هیچ گه

بر بخت خفته ام نزند غمگسار پای

تنگ است دهر ز آن نتواند گذاشتن

اشکم برون ز دیده خونابه بار پای

خارم به پا خلاند چرخ ستیزه گر

گر فی المثل گارم بر لاله زار پای

ثانی نداشت گام نخستین من مگر

هم نقش پای کرد مرا در حصار پای

راه است راه عشق که باید شدن به سر

دانسته ام که نایدم آنجا به کار پای

اما بدین قدر که نهم سر به جای پا

از گل برون نیاوردم روزگار پای

نه نه چه عذر گویم من خود به اختیار

برجای سر نهادم در کوی یار پای

گر سر عزیزتر شمرم تا نهاده ام

در روضه ی امام صغار و کبار پای

سلطان علی موسی جعفر که زابرش

بر دیده فلک نهد از افتخار پای

دریای مکرمت که باب سخای او

شستست بخت اهل هنر از نگار پای

بر آسمان زرایش گیرد ستاره نور

وندر هوار حفظش گیرد قرار پای

ماند چو شعله ی خور جاوید اگر نهد

ز آتش به باد حفظش بیرون شرار پای

بالاتر از سپهر برین جاکند اگر

گوید به مرکز کل کز گل برآر پای

خون کشتی شکسته شود غرق اگر نسیم

با یاد حلم او نهد اندر به حار پای

پهناور است لجه جودش چنان که موج

تا روز حشر زو ننهد بر کنار پای

از انفعال رایش هر شام آفتاب

مجنون صفت گذارد بر کوهسار پای

در روزگار عدلش مرغان نمی نهند

بی اذن باغبانان بر شاخسار پای

بر سیم دوخت چشم در ایام او از آن

شاخ شکوفه خورد ز باد بهار پای

از گردش سپهر دو روزی اگر نهاد

بر مسندش مخالف بی اعتبار پای

قهر وی از اثیر نهادست چرخ را

تا روز حشر بر سر سوزنده نار پای

ریزد ستاره همچو شکوفه ز باد اگر

قهرش زند به طارم نیلی حصار پای

گر پیرهن قبا نکند گل ز شوق او

در گلستان دگر نگذارد هزار پای

شاها تو آنکسی که نهادست جد تو

برجای دست ایزد پروردگار پای

پوید به آستان رفیع تو آسمان

زان هرگزش ز پویه نگردد فکار پای

محروم از آستان تو شد هر قدم چو من

بر خاک می نشیند ازین رهگذار پای

گر باشدش خبر که به کوی تو میرسد

زین بس به جای دست مکد شیرخوار پای

دانست از ازل که تو پا می نهی بر او

ننهاد بر زمین فلک بی مدار پای

از غیبت از حضور همان به که بندگان

ننهند بر بساط خداوندگار پای

خصم ترا برای فرار از تو در رحم

پاروید از سراپا هم چون هزار پای

در عرصه ی وجود تو فرمان اگر دهی

با هم نهند زین پس لیل و نهار پای

کز ذره حلم تو گردد بر او سوار

خنگ زمین در آب نهد هر چهارپای

دیری یست تا گذاشته کلک فضول من

در شاه راه مدحت ای شهسوار پای

شعرم هنوز پای ز دنبال می کشد

با آن که داده جود تواش بی شمار پای

شد باردار کلک ضعیفم به دختران

پهلوی هم نهد ز گرانی بار پای

اکنون چگونه پویه کند باد و پارهی

کزبهر پویه اش نبود بس هزار پای

شاها ز ضعف حالم و از ضعف پیکرم

از آستانه است نشود کامکار پای

زین تیره بوم کاش برون افکند مرا

گویند کار دیده کند جای تار پای

نتوانم از ضعیفی برپای خواستن

بر دامن من ار بفشارد غبار پای

با این ضعیف پیکر و با این ضعیف بخت

دارد هنوز خواهش من استوار پای

شاید به دستگیری صاحب در آن حرم

بار دگر گذارم ای شهریار پای

امیدگاه خلق که تا آستان اوست

جای دگر نمی نهد امیدوار پای

خورشید آسمان سیادت که ذره را

خورشید سازد از مهدش در جوار پای

بنهاد رخ به خاک درش کس که عاقبت

ننهاد بر سپهر ز غرو وقار پای

در روزگار بخشش بی انتظار او

بر صفحه از قلم ننهد انتظار پای

مخدوم کاینات ابوطالب آن که زد

بر طارم سپهر برین آشکار پای

چون مدح گویمش که نیارد نهاد کس

در بزم او زده‌ست کهَر روز بار پای

چون مدح گویمش که نظیرش سخن شناس

ننهاد بر بسیط زمین هیچ بار پای

ای آسمان جناب که خورشید زرنثار

برسد چو سائلانت روز نثار پای

بزمی که آن نه بزم تو باشد نمی روم

گر باشدم بر آتش از اضطرار پای

آری کسی که آمده یکره ببزم تو

در بزم دیگران نگذارد ز عار پای

ممدوح من کسی است که باشد شخن شناس

نه آن که گه زرم دهد و گه چهار پای

مدح مرا بسیم نیارد خرید کس

گر بر سر درم نهدم چون عیار پای

من شاعرم ولیک آنان که به خلاف

چون مور از ترددشان شد هزار پای

بهر شکم به سینه نمایند راه طی

گرفی المثل نباشدشان همچو مارپای

از روی پایشان شده شرمنده شهروده

وین قوم راز پویه نشد شرمسار پای

آن آب نیست ز آبله پایشان چکان

بر حال خویش گریه کند زار زار پای

تریاکی تردد درهاست پایشان

گر کم کنند لرزدشان از خمار پای

چون کوکنار تلخ مراجند و در طلب

شد رخنه رخنه شان چو سرکو کنار پای

گردانم این که بر درد و نان برد مرا

من خود بدست خویش کنم سنگسار پای

زانان نیم که چون نهم از شعر پا برون

باید کشیدنم زمیان بر کنار پای

با آن که شاعرانم در شعر و در علوم

بوسند و فاضلان فضایل شعار پای

امروز در قلم و عالم منم که هست

در جاده ی سخنوریم برقرار پای

اشعار من عراق و خراسان گرفته اند

و اکنون نهاده اند بهند و تتار پای

گیرند عالم اکنون کاکنون نموده اند

نوزادگان خاطر من استوار پای

گیرد سر خود ار به مثل سحر سامریست

هرجا نهاد این سخن آبدارپای

وا پس ترند بیشتر ار چه نهاده اند

جمعی درین زمین ز سر اقتدار پای

آری رسد پیاده بمنزل پس از سوار

گرچه بره گذارد پیش از سوار پای

نیک است تیغ هندی اندر میان ولی

چندان که در میان ننهد ذوالفقار پای

پر صرفه نبرد که با من نهاد خصم

اندر مصاف شعر پی گیر و دار پای

جز کوریش نتیجه نباشد اگر نهد

در رزمگاه رستم و اسفندیار پای

زانان نیم که گویم همچون مقلدان

کز جای پای بیش روان برمدار پای

بی دستیاری دگری فکر عاجزم

از جای برنگیرد بر کاروار پای

و آن هم نیم که گویم گلبیزهای زشت

کاین طرز تازه است برین رهگذار پای

بیرون روم ز راه چو کوران کوردل

گه بر یمین گذارم و گه بر یسار پای

پهلوی هم نهم دو سه لفظ سمج کزو

معنی گریزد از کشیش در چدار پای

پس پس روم وز آنسوی بام اوفتم بزیر

گر گویدم کسی که منه بر کنار پای

خیرالامور اوسطها گفت مصطفی

بیرون منه ز گفته او زینهار پای

دارم ازین مقوله شتر کز بهابلی

نبود ستارگان را بر یکمدار پای

این عیب نیست عیب همان است کز طریق

بیرون نهند چون شتر بی مهار پای

با دانشی که گر یکی از صد بیان کنم

بوسه خرد مرا ز لب اعتذار پای

خود را به شعر شهره نمودم چون من نخورد

هرگز کس از زمانه ناپایدار پای

دوشیزگان طبعم کامروز می زنند

از همت تو بر گهر شاهوار پای

بر آستان مدح به یک پا ستاده اند

یک دم به پای بوسی ایشان سیارپای

شعرم بود غریب خراسان و بر غریب

عیب است اگر زنند سران دیار پای

نبود کنایه طرز من الحق کشیده بود

زین راه طبع قادر معنی گذار پای

لیکن اگر نگویم گویند منکران

زین ره کشد ز عاجزی وانکسار پای

وقت دعا رسید همان به که فکرتم

در دامن آورد ز پی اختصار پای

تا سیم ریز یابد در بارگاه دست

تا استوار یابد در کارزار پای

پیوسته باد دست جواد تو سیم ریز

هرگز مباد خصم تو را استوار پای

بهر موافقانت گشوده سپهر دست

بهر مخالفانت فرو برده دار پای

خصمت چو پای راه نشین باد خاکسار

چندان که ره نشین بود و خاکسار پای

مشتاق پای بوس تو زآن گونه آسمان

کز شوق هر زمانت گوید به یار پای

شمارهٔ ۲۲

زبس که یافت دلم لذت گرفتاری

به دام افتد اگر صد رهش برون آری

به جای خون همه درد و بلا ازو بچکد

اگر دل من سرگشته راه بیفشاری

سیاه گردد روز جهانیان چون شب

اگر ز چهره ی بختم نقاب برداری

نه برق باشد کز رشک چشم گریانم

فتاده آتش در جان ابراز آری

به خون بخواهد پرورد خوشه اش نه آب

بنام شوم من اردانه در زمین کاری

چو کاه بر زیر آب دیده گردانم

و گرچه هستم چون کوه در گران باری

عجب که میل کنم گرچه خون دل باشد

مرا که عمر به سر رفته در جگرخواری

گداختم تن خود تا کسم نبیند چند

به کوی دوست تردد کنم به دشواری

شمارهٔ ۲۳

زهی نگاه تو سرگرم مردم‌آزاری

منم ز چشم تو در عین گرم بازاری

اگر درست بود این که مردمان گویند

به خواب فتنه نکوتر بود ز بیداری

چرا چو چشم سیاه تو مست خواب بود

به خانه‌سوزی عشاق دست برداری

من آن چنان که اگر یک دم از تو دور افتم

شود ز زندگیم آرزوی بیزاری

تو تندخوی به حدی که گر خبر یابی

خیال خود را از سینه‌ام برون آری

عجب نباشد اگر زلف چون شبت پوشد

رخ چو ماه تو را هر نفس به عیاری

از آنکه زلف تو طرار باشد شب و مه

شنیده ام که نکو نیست بهر طراری

پر از ستاره شود چشمم آسمان آسا

در آن زمان که تو بر رخ نقاب بگذاری

بلی چو بر رخ بگذارد آفتاب نقاب

ستارگان را باشد که نموداری

چنان گداخته شد آفتاب در کویت

که پشت باز دهد هر قدم به دیواری

تبارک الله از آن چشم سحر پرور تو

که نیکوییش فزاید همی ز بیماری

شب فراق تو گر خون لبالبم از چشم

ز گریه بندم از رخم خون شود جاری

بلی زجای دگر آب سر کند ناچار

گهی که منبع او را نجس نیباری

خیال روی تو رد سینه‌ام بدان ماند

که گلشنی را در دوزخی درآغاری

فلک نشسته شب و روز در سیاه و کبود

زرشک آن که چرا جای در زمین داری

زبس که گویم دور از رخ تو ربکاری

در آب چشمم نیلوفریست پنداری

نکشتن منت از رحم نیست میخواهی

که چون منی را از کشتگانت نشماری

دلم به هیچ غمی آشنا نگشته هنوز

نه زآن که غم نخورد همچنین، نه بنکاری

برای آن که غمی را ندیده سیر کزو

ستانی و به غم تازه ایش بسپاری

نمی شود شب من صبح، گویا بختم

ز دست بر در صبح از ستاره مسماری

کنون که چرخ نهاد از دو صبح پنبه به گوش

چه سود ای دل، بس کن زناله و زاری

ترا که تا دم دیگر امید بودن نیست

به صبر کوش چه آسانی و چه دشواری

دگر نمی شوی شکوه بر بر شاهی

که دست چرخ فرو بندد از ستمکاری

علی عالی که ندازه کمالاتش

به جز خدای نداند کسی ز بسیاری

ایا ز خلق تو شک آن چنان که اندازند

نهان ز خلق به دور آهویان تاتاری

اگرچه طوطی طبعم که شکر خالی

فغان برآورد از بلبلان گلزاری

نگردد از تری شعر من مسوده خشک

در آفتاب قیامت اگرش بگذاری

ولی ثنای تو کی دانمی سزای تو گفت

خدایر است به مداحیت سزاواری

الا که تا لب خندان یار یاقوتی یست

الا که تا رخ زرد من است گلناری

الا که تا به شب و روز، روز و شب گیرند

ز چهرو زلفش این روشنی و آن تاری

مباد داغ دلم را که زنده اویم

از آشنایی مرهم سیاه رخساری

شمارهٔ ۲۴

دامنم دریای خون زین چشم خون پالاستی

هرکه چشمش ابر باشد دامنش دریاستی

ابر می گویند برمی خیزد از دریا و بس

در غمت ما را ز ابر دیده دریاخاستی

در سفال چرخ بینند اشک گلگون مرا

از برون کرّوبیان چون می که در میناستی

داشت دل در سر که روزی چند پیماید جهان

خون شد از جوری که رسم گنبد میناستی

این همان خون است کز مژگان تر میریزدم

اشک خونینم ازین معنی جهان پیماستی

از درستی صد شکست آمد مرا در عهد ما

راستی را نیست چیزی بهتر از دریاستی

باورت ناید به بین اینک هلال بدر را

کز کجی افزونی آید وز درستی کاستی

خوف دریا گرنه سنگ راه گردیدی مرا

سال ها بودی که هندم مسکن و ما واستی

چون نباشد خوفم از دریا که تا من بوده ام

جمله محنتهای من زین چشم چون دریاستی

ای که می گویی وفا و کیمیا عنقا بود

کاش عنقا بود ممکن بودی از عنقاستی

گر برت آشفته گفتم حال دل از من مرنج

من نمی دانم چه می گویم خدا داناستی

موسی کاظم امام هفتمین کز مهر او

سینه ام روشن چو طور از آتش موسی ستی

مردمان گویند آتش الطف ارکان بود

زین سبب او را زارکان جای بر بالاستی

من چنین دانم که می ماند برای روشنش

فرق او از فخر این پیوسته گردون ساستی

این چنین کین سفله طبعان رنگند و بوی

در زمان ما که گردون دشمن داناستی

کافرم گر با چنین دانش کشش می برد نام

گرنه لفظ بوی جزء بوعلی سیناستی

مجملاً نگذاشت بخت بد که بردارم قدم

وین زمان اندر کفم نه این و نه دنیاستی

شمارهٔ ۲۵

من آن چه می کشم از جور چرخ مینایی

گمان مبر که بود چرخ را توانایی

به صنف صنف خلایق معاشرت کردم

چه روستایی و چه شهری و چه صحرایی

دو یار یک دل اگر در زمانه می بینم

خدای را نپرستیده ام به یکتایی

ز روزگار من آن می کشم که کس مکشاد

به محض تهمت دانشوری و دانایی

نعوذ بالله اگر فضل و دانشم بودی

فتاده بودی هر ذره ام به صحرایی

بهر که می نگرم بی غمت نمی بینم

وزین سبب شده بی قرار و رسوایی

غم تو بود زخوبان که پای برجا بود

به طالع من آن نیز کشت هرجایی

نه زخم خورده بود قطره های خون و بود

گل و ریاحین در دیده تماشایی

زعالم ملکوت به ملک می آرند

برای بادیه گردی و باد پیمایی

مگو ز دیده که این قلزمیست خون آشام

ز دل مپرس که آن کشتی است دریایی

اگر مصاحبت خلق را ثمر این است

من و مصاحبت خویش و کنج تنهایی

دو فرقه اند که نبود گذر زخدمتشان

یکی شهان و دگر دلبران یغمایی

ز اقتضای قضا صرف خوب رویان شد

عزیز عمرم یعنی اوان برنایی

گهی ز روبی بودم نشسته در آتش

گهی ز مویی آشفته حال و سودایی

گهی ز گردش چشم بتان ساده زنخ

خیال واربدم کوچه گرد و هر جایی

همیشه در حرکت بودمی و مقصد نه

چو آن سفینه که باشد ز موجه دریایی

کنون که نوبت پیری ست نوکر شاهم

کمال من نه همین شاعری و ملایی

شراب خواره ام و بذله گو و ریش تراش

هزار تیشه خور و هرزه گرد و هر جایی

غزلیات

شمارهٔ ۱ : چشم ترم به آب رسانیده آب را

شمارهٔ ۲ : محنتی هر ساعت از تو پیش می آید مرا

شمارهٔ ۳ : مخواه از دوستان ای دوست عذر کم‌نگاهی را

شمارهٔ ۴ : از آن در سینه دارم دل که باشد درد و داغ آنجا

شمارهٔ ۵ : ز گریه منع مکن دیده پر آب مرا

شمارهٔ ۶ : بهر قتلم یک نفس بس نرگس جانانه را

شمارهٔ ۷ : چون گرم گریه کردم چشم گهرفشان را

شمارهٔ ۸ : سوختم ترسم که رویش دیده باشد بی نقاب

شمارهٔ ۹ : مرا کناره ی جویی و یک سبوی شراب

شمارهٔ ۱۰ : عشق گل گر آشکارا کرد بلبل باک نیست

شمارهٔ ۱۱ : بی‌گل روی تو بر ما جام صهبا آتش است

شمارهٔ ۱۲ : تار زلفت گر چو بخت تار با ما یار نیست

شمارهٔ ۱۳ : منت ایزد را که سودای توام از سر نرفت

شمارهٔ ۱۴ : ز یار شکوه عاشق به کفر نزدیک است

شمارهٔ ۱۵ : گرنه دلجویی نمودی قامت دلجوی دوست

شمارهٔ ۱۶ : نسبتی محراب ابرو را به هر محراب نیست

شمارهٔ ۱۷ : لب ز کوثر تر نمی‌سازیم ما تا آتش است

شمارهٔ ۱۸ : ز ضعف تن مژه‌ام را به هم رسیدن نیست

شمارهٔ ۱۹ : یار شادان رفت و با خود جان ناشادم نبرد

شمارهٔ ۲۰ : مطلب هرکس که بینی مالی و جاهی بود

شمارهٔ ۲۱ : اگر خاک سر کویش که بر خونم شرف دارد

شمارهٔ ۲۲ : مرا لب‌های آتشناک آن جانانه می‌سوزد

شمارهٔ ۲۳ : تابم به تن از طرهٔ پیچان تو افتاد

شمارهٔ ۲۴ : نمی‌خواهم کسی با نازنین من سخن گوید

شمارهٔ ۲۵ : چو از کنار من آن غمگسار برخیزد

شمارهٔ ۲۶ : دل به چین زلف بندم چین ابرو چون بپاید

شمارهٔ ۲۷ : دوزم شکاف سینه چو دل جلوه گاه کرد

شمارهٔ ۲۸ : در سینه ای که عشق درآمد هوس نماند

شمارهٔ ۲۹ : به افسون بخت من چین از جبین یار نگشاید

شمارهٔ ۳۰ : دیوار و در آلوده به خون جگرم کرد

شمارهٔ ۳۱ : دردا که یار بر سر لطف نهان نماند

شمارهٔ ۳۲ : هرگز دل شکسته ما شادمان نبود

شمارهٔ ۳۳ : جان سپردیم و اسیریم درین دام هنوز

شمارهٔ ۳۴ : از صبوری لاف زد خون دل ناشاد ریز

شمارهٔ ۳۵ : بحمدالله که در قتلم تعلل کرد گیسویش

شمارهٔ ۳۶ : به پیش آتش آهم زبانهٔ آتش

شمارهٔ ۳۷ : هرچند شمع مجلسی، ای دل خموش باش

شمارهٔ ۳۸ : اگر سوسن صفت بودی زبانی در دهان گل

شمارهٔ ۳۹ : ز مژگان پر برآوردست و سویش می‌پرد چشمم

شمارهٔ ۴۰ : یاد آن روزی که یاری چون تو در برداشتم

شمارهٔ ۴۱ : ما پای در گل از دل دیوانهٔ خودیم

شمارهٔ ۴۲ : باورم آید اگر گوید جفا کمتر کنم

شمارهٔ ۴۳ : بر سر کوی تو روزی چند جا می‌خواستیم

شمارهٔ ۴۴ : زهر چشم تندخویی کو که دل پرخون کنم؟

شمارهٔ ۴۵ : مژده باد ای دل که باز آن شمع را پروانه‌ام

شمارهٔ ۴۶ : سرو من آمد به باغ ای سرو، سربازی مکن

شمارهٔ ۴۷ : یا رضای دوست باید یا رضای خویشتن

شمارهٔ ۴۸ : مرا بیگانه ای بیگانه میگرداند از یاران

شمارهٔ ۴۹ : دگر بر گریه قادر نیست چشم اشکبار من

شمارهٔ ۵۰ : من گرفتم آفتاب از چارسو آید برون

شمارهٔ ۵۱ : گرچه در آینه ممکن نبود جان دیدن

شمارهٔ ۵۲ : خرّم آن ساعت که نوسازد دلم پیمان تو

شمارهٔ ۵۳ : بنشست دلم عمری چون گرد به راه او

شمارهٔ ۵۴ : تا به گلشن رفته ای بلبل به فریاد آمده

شمارهٔ ۵۵ : تا کی کنی آزار من زار شکسته

شمارهٔ ۵۶ : خوشا روزی که یادی از من آواره می‌کردی

شمارهٔ ۵۷ : گفتگویت می‌دهد یاد از عتاب تازه‌ای

شمارهٔ ۵۸ : می‌خورم می از برای گریهٔ مستانه‌ای

شمارهٔ ۵۹ : تو چون هرگز غمی از خاطرم بیرون نمی‌کردی

شمارهٔ ۶۰ : خوشم که با لب او آشنا نشد سخنی

شمارهٔ ۶۱ : آفت صد دودمانی آتش صدخرمنی

شمارهٔ ۱

چشم ترم به آب رسانیده آب را

حاجت نشد به رفتن دریا سحاب را

وصل تو را زبخت سیه چون طلب کنم

از شب طلب نکرده کسی آفتاب را

بر رغم من بود که نقاب افکند به رخ

باید کشید منتی از من نقاب را

مقصود دل ز گریه فنا نیست و بس

از زخم نیست گریه بر آتش کباب را

مشکل اگر جهان حذر از اشک من کند

بیمی ز سیل نیست سرای خراب را

گیرم غمم به خواب گذارد چه سان دهم

جا در حریم عکس رخ یار خواب را

هرکس که آشنای تو بیگانه نیست

بیگانگی ز چشمم از آن است خواب را

شمارهٔ ۲

محنتی هر ساعت از تو پیش می آید مرا

پیش محنت های بیش از بیش می آید مرا

قصد قتلم چون کند در خواب آن چشم سیاه

یاد از بخت سیاه خویش می آید مرا

عقل دورم کرد ازو یا رب نیامد پیش کس

آن چه پیش از عقل دوراندیش می آید مرا

بسته ره بر من خیالش رو بهر سومی نهم

در نظر آن شوخ کافر کیش می آید مرا

باطنم پر در معنی ظاهرم پر در اشک

شاه عالم در نظر درویش می آید مرا

شمارهٔ ۳

مخواه از دوستان ای دوست عذر کم‌نگاهی را

که هم چشم تو خواهد کرد آخر عذرخواهی را

نه خورشید است دارد داغ های او فلک بر دل

ز شب هر صبحدم می‌افکند داغ سیاهی را

شهادت بر جراحت‌های دل داد اشک و نشنیدی

بلی چرخ ست ناپرسیده می‌داد این گواهی را

ز اشک و چهره بردم سیم و زر وصلش نشد ممکن

به سیم و زر خریدن نیست ممکن پادشاهی را

ندانی حال دل تا ساعتی بر دیده ننشینی

نه طوفان دیده نه دریا چه می‌دانی تباهی را

شمارهٔ ۴

از آن در سینه دارم دل که باشد درد و داغ آنجا

نه زان دارم که باشد شادمانی و فراغ آنجا

به سیر گلستان رفتی و بویی برد از این معنی

هنوز از نکهت گل غنچه می‌گیرد دماغ آنجا

اگر خواهم به باغ آیم برای سرو گل نبود

گل رخساره و سرو قدت کردم سراغ آنجا

بیا تا با تو گل ریزان کنیم ای گلعذار من

من از گل‌های داغ اینجا، تو از گل‌های باغ آنجا

نمی‌دانم ترا از چشم مردم چون نگه دارم

نظرگاه است رویت می‌برد هرکس چراغ آنجا

شمارهٔ ۵

ز گریه منع مکن دیده پر آب مرا

که برطرف کنی از کشتن اضطراب مرا

مرا بسوز پس از کشتنم که سیمابم

مگر به آب دهد کلبه خراب مرا

شکفته دیدم گل های داغ و دانستم

که سوی من نظری هست آفتاب مرا

ز دیده منت شب زنده داری از چه کشم

که غمزه ی تو به تاراج برد خواب مرا

گداخت پیکرم از جوش خون چه چاره کنم

که شیشه تاب نمی آورد شراب مرا

شمارهٔ ۶

بهر قتلم یک نفس بس نرگس جانانه را

شعله ای کافی بود بال و پر پروانه را

خون تراوش می کند از چاک های سینه ام

طفل اشکم باز گم کرد است راه خانه را

مردم چشمم کنند از دل به سوی دیده اشک

همچو موری کو بسوی خانه آرد دانه را

من مسلمان نیستم گبرم ولی از بیم خلق

می‌فروزم در درون خانه آتش خانه را

تکیه بر دیوار نتوانم نمود از بس که دل

تا فتد از آه آتش بار این ویرانه را

شمارهٔ ۷

چون گرم گریه کردم چشم گهرفشان را

انداختم به ساحل چون موج آسمان را

ترسم زننگ ننهد دیگر بر آستان پا

ورنه به بوسه زحمت میدادم آستان را

تا زودتر بسوزی ای برق آه او را

چون عندلیب از خس میسازم آشیان را

گر بودی از سگانش امید التفاتی

کی بود تاب بودن در سینه استخوان را

جان را نبود قوت کز سینه تا لب آید

از چاک سینه صد در بررخ گشوده جان را

شمارهٔ ۸

سوختم ترسم که رویش دیده باشد بی نقاب

زآن که می بینم که تابی هست اندر آفتاب

گرچه عمرم صرف قید و بند شد اما نبود

هیچ بندی بر دل من بار چون بند نقاب

تار زلفش مانع وصل دلم شد از رخش

تار مویی در میان دین و دانش شد حجاب

گفت در خوابم توانی دید گفتم خواب کو

ور بود کوبخت بیداری که بیندت به خواب

چون نشستی یک نفس بنشین که من در عمر خود

روز را امروزی می‌بینم که بنشست آفتاب

شمارهٔ ۹

مرا کناره ی جویی و یک سبوی شراب

هزار بار زجنت به است و بوی شراب

کنون که در دم نزعم پیاله ده که به گور

کسی شراب برد به که آرزوی شراب

عجب که روزه ما را خدا قبول کند

هلال عید نه بینم اگر به روی شراب

اگر بهشت نبودی مقام می خواران

نیافریدی دروی خدای جوی شراب

نه کعبه است که ره بی دلیل نتوان رفت

به سوی میکده ات رهنماست بوی شراب

شمارهٔ ۱۰

عشق گل گر آشکارا کرد بلبل باک نیست

عاشقی ترسد ز رسوایی که عشقش پاک نیست

کار ما را از نگاهی می تواند ساختن

گردش چشم تو مثل گردش افلاک نیست

عشق را الفت به قدر نسبت آمد شعله را

با سمندر نسبتی باشد که با خاشاک نیست

سیر بستان را مشو منگر که آخر بی سبب

سرو را پا در گل و گل را گریبان چاک نیست

ای که گفتی بر سر خاک تو خواهم آمدن

ما کف خاکستری داریم و ما را خاک نیست

شمارهٔ ۱۱

بی‌گل روی تو بر ما جام صهبا آتش است

در نظر آب است اما در سویدا آتش است

دور از او تا جام بر لب می‌نهم می‌سوزدم

می که با او آب حیوان است تنها آتش است

جلوهٔ معشوق بر هرکس به قدر حال اوست

آنچه گل بینی تو بر بلبل سراپا آتش است

گریم و نالم به یاد لعل رخسارش، مرا

در فراقش کار گه با آب و گه با آتش است

گریه افزون می‌کند سوز دل صدپاره را

من نمی‌دانم که آب است اشک من یا آتش است

آه عالم‌سوز خواهم اشک خونین گو مباش

کی کند پروانه رغبت آب را تا آتش است

آب چشم و آتش دل هردو می‌سوزد مرا

ای خوشا پروانه کو را خصم تنها آتش است

شمارهٔ ۱۲

تار زلفت گر چو بخت تار با ما یار نیست

یک گره کمتر به دور افکن دلم دشوار نیست

میکنی دانسته گرمی تا بسوزم سینه را

گرمی خورشید بهر سوختن در کار نیست

من کجا و آرزوی سایه ی دیوار او

آفتاب عالم آرا را در آنجا بار نیست

ای که گویی یار هست اندر پی آزار تو

منت آزار بر جان است اگر بیزار نیست

خار مژگان بسته بر گل‌های اشکم راه را

صبر باشد چاره‌ام چون هیچ گل بی‌خار نیست

شمارهٔ ۱۳

منت ایزد را که سودای توام از سر نرفت

رفت جان، اما غمت از جان غم پرور نرفت

بر سر خاکم گذار آورد و من در خواب مرگ

هیچ کس را آنچه آمد بر سرم بر سر نرفت

نقش بر آب ارچه بی صورت بود اعجاز عشق

نقش آن صورت مرا هرگز زچشم تر نرفت

سعی ها کردم که پا بر منظر چشمم نهد

سعی من ضایع نشد دل رفت اگر دلبر نرفت

عاشقی و رستگاری کی درست آمد به هم

رفت چون پروانه در آتش برون دیگر نرفت

شمارهٔ ۱۴

ز یار شکوه عاشق به کفر نزدیک است

بدی که صاحب روی نکو کند نیک است

دلم در آن خم زلفست گرچه خود دورم

چه غم ز دوری راهست دل چو نزدیک است

همای روح سعادت به دام ما افتد

عجب که نگسلد این رشته سخت باریک است

فتاده زلف تو چون سایه چراغ به پات

درست بوده که پای چراغ تاریک است

کسی گمان نبرم کز تو جان تواند برد

که ترک چشم تو آشوب ترک و تاجیک است

شمارهٔ ۱۵

گرنه دلجویی نمودی قامت دلجوی دوست

از خجالت سرفکندی پیش ماه روی دوست

عشق را با کفر و ایمان نیست کاری زآن که هست

قبله ما روی یار و کعبه ما کوی دوست

قیمت دزدیده کم دانند دزدان عیب نیست

گر نداند قیمت دل طره هندوی دوست

از پریشانی ست این ارزان‌فروشی ورنه کی

می‌دهد تاری به جانی زلف عنبربوی دوست

تا نظر در آفتاب افکنده‌ام در چشم من

آب گردد ز آن که می‌آید به یادم روی دوست

شمارهٔ ۱۶

نسبتی محراب ابرو را به هر محراب نیست

آن چه در دل و آنچه در گل جا کند یک باب نیست

بایدم محنت کشید و از سبب خاموش بود

عالم عشق ست اینجا عالم اسباب نیست

از ملاقات صبا با زلف او چون زلف او

تا به کی بر خویش پیچم بیش از اینم تاب نیست

ما بروی شادمانی ای فلک دربسته ایم

گر متاعت این بود مگشا که اینجا باب نیست

این منم یارب که می بینم رخش را بی نقاب

ای خوشا بختی که من دارم اگر در خواب نیست

تا به چشم آمد ز دل با اشک رنگ خون نماند

سیم را رنگی که در آتش بود در آب نیست

شمارهٔ ۱۷

لب ز کوثر تر نمی‌سازیم ما تا آتش است

درد ما آتش‌پرستان را مداوا آتش است

ما که می‌سوزیم خواه از وصل و خواه از هجر باش

سوختن کارست هرکس را تمنا آتش است

دور از آن در گریه دارم چون که می‌سوزد مرا

آنچه آن بر دیگران آب است بر ما آتش است

راستی را دور ازو یک دم شکیباییم نیست

با وجود آن که می‌دانم سراپا آتش است

تا شنیدم هندوان سوزند، خود را سوختم

زان که از عکس رخ او شعله‌ها با آتش است

شمارهٔ ۱۸

ز ضعف تن مژه‌ام را به هم رسیدن نیست

نبستن مژه از مرده بهر دیدن نیست

خوشم به سنگدلی‌های او که درد مرا

دل ار نه سنگ بود، طاقت شنیدن نیست

مرا جفای تو پابسته‌تر کند، آری

چو پر بسوزد پروانه را پریدن نیست

به خون تپیدن بسمل، یقین نمود مرا

که بعد کشته شدن نیز آرمیدن نیست

چه شد که از رخ او گل نچیده‌ام کان گل

برای زینت باغ است، بهر چیدن نیست

تأسف است که بر روزگار رفته خورد

برای کشته شدن صید را تپیدن نیست

چگونه آه کشم، کآنچنان گرفتارم

به دست غم که مجال نفس کشیدن نیست

شمارهٔ ۱۹

یار شادان رفت و با خود جان ناشادم نبرد

جان رفیقش کردم و چندانکه جان دادم نبرد

بس که در هر ذره پنهان داشتم کوه غمی

خاک گشتم بر سر کوی تو و بادم نبرد

آن قدر تکرار کردم درس مهر دوست را

کین همه نامهربانی کرد و از یادم نبرد

می کنم فریاد و از غیرت نمیدانم زکیست

همچو طفل بی زبان کس ره به فریادم نبرد

بی تو چندانی که بزم آراستم دل وا نشد

هیچ عیشی لذت جور تو از یادم نبرد

شمارهٔ ۲۰

مطلب هرکس که بینی مالی و جاهی بود

ترک مال و مطلب دنیا مرا شاهی بود

بخت معذور است گر از حال ما آگاه نیست

خفته را از حال بیداران چه آگاهی بود

می‌کشد یارم به جرم آن که می‌خواهی مرا

چون زیم جایی که تقصیرم نکوخواهی بود

شاهد بالا بلندم چون خرامد سوی باغ

سرو اگر پیشش نیارد سجده کوتاهی بود

آب چشمم تا به ماهی رفت و آهم تا به ماه

شاهد سوز درونم ماه تا ماهی بود

گفت در عشقم نه‌ای یک‌رنگ پرسیدم چرا

گفت شاهد اشک آل و چهره‌ای کاهی بود

شمارهٔ ۲۱

اگر خاک سر کویش که بر خونم شرف دارد

صبا دارد دریغ از دیده ام حق بر طرف دارد

به ناخن می کند از رشک رویش ماه رخساره

دروغ است این که می گویند مه بر رخ کلف دارد

بقدر گریه باشد چشم را قیمت بر عاشق

بلی عزت به قدر گوهر خود هر صدف دارد

کسی سرّ نگاهش را به جز چشمش نمی داند

نظر بر هر طرف می افکند چندین طرف دارد

من اندر عشق تو طرفی نبستم ای خوش آن بی‌دل

که گردین و دل از کف داد ، دامانی به کف دارد

شمارهٔ ۲۲

مرا لب‌های آتشناک آن جانانه می‌سوزد

که گر بر لب نهد ساغر لب پیمانه می‌سوزد

دلا این گریه بی‌حاصل بود چندین چه می‌ریزی

ز بیرون آب کاتش در درون خانه می‌سوزد

ز غیرت گر برم سر شمع را هر لحظه معذورم

تو در بزمی و امشب شمع چون پروانه می‌سوزد

مبین نقص زن هند و کمال عشق را بنگر

که با نقص زنی خود را چه سان مردانه می‌سوزد

من از بیگانگی‌های تب خویش از همین داغم

که آن شوخ ، آشنا را بیش از بیگانه می‌سوزد

شمارهٔ ۲۳

تابم به تن از طرهٔ پیچان تو افتاد

چاکم به دل از چاک گریبان تو افتاد

گویند دلش نرم توان کرد به گریه

کار دلم ای دیده به دامان تو افتاد

گر دیده گستاخ پریشان رخت دید

ز آن است که بر زلف پریشان تو افتاد

چون زخم کهن روز و شب آلوده به خون است

هر چشم که بر ناوک مژگان تو افتاد

ای دل لب او آب حیات است ندانم

چون آتش سوزان شد و در جان تو افتاد

شمارهٔ ۲۴

نمی‌خواهم کسی با نازنین من سخن گوید

اگرچه قاصد من باشد و پیغام من گوید

جواب درد دل گر نشنوم زان که عجب نبود

جوابی نشنود دیوانه چون با من سخن گوید

به ترک خواب پیمان بسته بودم میرم و ترسم

که آن پیمان‌شکن در محشرم پیمان‌شکن گوید

من و بلبل شکایت هردو از گل می‌کنیم اما

من اندر بیت احزان نالم و او در چمن گوید

نه چون من نامه برخواهد نه قاصد ای خوشا بلبل

که خود در پیش یار خویش حال خویشتن گوید

شمارهٔ ۲۵

چو از کنار من آن غمگسار برخیزد

غمی به قصد من از هر کنار برخیزد

هجوم رشک مرا بین که بر گذرگاهش

ز دیده آب زنم تا غبار برخیزد

ز رفتن تو به یاد آورم چو طوفانم

در آرزوی رخت از کنار برخیزد

تو تا جدا شدی از من زمانه سوخت مرا

چنین بود چو گل از پیش خار برخیزد

به بزم غیر از آن جا کنم، که آن بدخو

مرا به بیند و بی اختیار برخیزد

شمارهٔ ۲۶

دل به چین زلف بندم چین ابرو چون بپاید

زآن که چیزی کان نپاید، دل به او بستن نشاید

گفتمش بنشین زمانی تا مگر سیرت به بینم

گفت چون خورشید بنشیند دگر کی رخ نماید

ای که می گویی شبت را روزی از پی هست، یا رب

روز من از پی نیاید هرچه می آید بیاید

بلبل از بیرحمی گل می کند فریاد و افغان

باغبان کز درد واقف نیست، گوید می سراید

آمدی ممنونم اما گوئیا، ره کرده ای گم

گر نه لیلی ره کند گم بر سر مجنون نیاید

گرچه منع از گریه کردی، زخم ها در دل افکندی

گر خدا یک دربه بندد، صد در دیگر گشاید

شمارهٔ ۲۷

دوزم شکاف سینه چو دل جلوه گاه کرد

خود هم به روز رشک نیارم نگاه کرد

دل خو به آه کرده بنوعی که روز وصل

هرچند خواست درد دلی گوید آه کرد

ای برق آه، تیرگی از روز ما مبر

روزیست این که چشم سیاهش سیاه کرد

مردم در آرزویت و ترسم که روز حشر

باید زبیم خوی تو ضبط نگاه کرد

گفتم نظر به بندم و از گریه بس کنم

از چاک های سینه خونابه راه کرد

شمارهٔ ۲۸

در سینه ای که عشق درآمد هوس نماند

در وادی یی که آتشی افتاد خس نماند

در سینه بود با تو نفس رشک داشتم

چندان کشیدم آه که دیگر نفس نماند

از هر طرف که می نگرم در مقابلی

زان چون گذشتم از تو نگه باز پس نماند

دردا که از نگاه تو هرکس که بود سوخت

فرقی میان عاشق و صاحب هوس نماند

تا دل نمرد چاک نزد یار سینه‌ام

اکنون قفس شکست که مرغ قفس نماند

شمارهٔ ۲۹

به افسون بخت من چین از جبین یار نگشاید

بلی از هر نسیمی گل درین گلزار نگشاید

چنان بگرفته در آغوش چشمم نقش رخسارش

که از یکدیگر او را مژده دیدار نگشاید

همین فرق است از منصور تا من که آن چنان خوارم

که بهر سوختن هم کس مرا از دار نگشاید

زمن هر ذره خواهان غم و ترسم که چون جایی

هجوم مشتری شد کاروانی بار نگشاید

هوسناکان وصال دوست می جویند عاشق را

سرت گردم، گره بر کار زن تا کار نگشاید

شمارهٔ ۳۰

دیوار و در آلوده به خون جگرم کرد

هجران تو شرمنده دیوار و درم کرد

از لذت زخم آن مژه محرومی ما خواست

زان پیش که شمشیر زند بی خبرم کرد

از عکس رخت در نظرم اشک به خون شد

آسوده ز آمیزش لخت جگرم کرد

پروانه صفت سوختم و شمع ندیدم

خون در تن من شعلگی بال و پرم کرد

امروز جفای تو زاندازه برون ست

تأثیر دگر دشمن آه سحرم کرد

شمارهٔ ۳۱

دردا که یار بر سر لطف نهان نماند

نامهربان دو روز به ما مهربان نماند

شرمنده ی سگان ویم، بعد مرگ هم

کز سوز سینه در تن من استخوان نماند

اکنون کشید تیغ که در آستان او

دیگر برای روح شهیدان مکان نماند

از بس به باغ برد صبا عطر بهر گل

خاکم به سر که خاک در آن آستان نماند

او خود به اختیار کی این لطف می نمود

تیرش ز جذبه ی دل ما در کمان نماند

شمارهٔ ۳۲

هرگز دل شکسته ما شادمان نبود

جور تو بود اگر ستم آسمان نبود

نقش تو در ضمیر نفس چون فرو برم

هرگز نسیم محرم این گلستان نبود

هرجا که بود مرغ دل ما اسیر بود

فرقی میانه قفس و آشیان نبود

شادم که باد خاکم از آن آستانه برد

کاین خاک تیره در خور آن آستان نبود

بردی دل از کنارم و من خوش دلم که دوش

گفتم غم تو با خود و دل در میان نبود

کرد از شکاف سینه دلم، عرض حال خود

تقریر اشتیاق تو کار زبان نبود

شمارهٔ ۳۳

جان سپردیم و اسیریم درین دام هنوز

سر نهادیم و ندانیم سرانجام هنوز

نیم سوزی سبب دود بود هیزم را

هر که در عشق کشد آه بود خام هنوز

جان نثار قدمش کردم و ایامی رفت

باورم نیست ز بد عهدی ایام هنوز

آستان بوس تو در حوصله‌ام کم گنجد

من که مستم ز تماشای در و بام هنوز

کرده پیغام که گر جان بدهی بوسه دهم

می‌فرستد بت من بوسه به پیغام هنوز

شمارهٔ ۳۴

از صبوری لاف زد خون دل ناشاد ریز

خار در آرامگاه صبر بی بنیاد ریز

من نخواهم رفت ازین در آتشم در زن بسوز

وز برای امتحان خاکسترم بر باد ریز

مرد دوری نیستی ای دل چو من بسمل شوم

خویشتن را خون کن و در دامن صیاد ریز

مست عشقم لطف را از قهر نتوانم شناخت

خواه جرمم بخش و خواهی ناوک بیداد ریز

ای صبا گر می‌توانی پای خسرو نازک است

خار راه عشق را در دیده فرهاد ریز

شمارهٔ ۳۵

بحمدالله که در قتلم تعلل کرد گیسویش

به خون من نشد آلوده دیوار و در کویش

شب خود را به زلفش می کنم نسبت وزین غافل

که روزی همچو رویش دارد از پی زلف هندویش

به قصد کشتنم ترکان مژگانش صف اندر صف

به چشمش اقتدا کردند در محراب ابرویش

عجب نبود اگر از جلوه بر چشمم نمک پاشد

به آب دیده پروردم نهال قد دلجویش

به زلفش کی دهم دل گرنه رویش در میان بینم

دل من می برد زلفش به جانب داری رویش

بر یزای دیده اشک و خاک کویش را به حالش کن

که از خونم بسی بهتر بود خاک سر کویش

شمارهٔ ۳۶

به پیش آتش آهم زبانهٔ آتش

چنان بود که ز آتش زبانهٔ آتش

ز دوریت چو کشم آه بیشتر سوزم

بلی نسیم بود تازیانهٔ آتش

درون تربت من چیست غیر خاکستر

جز این متاع چه خواهی ز خانهٔ آتش

بیان درد دل خود به هر که کردم، سوخت

مگر زبان من آمد زبانهٔ آتش

چنان به سوختن اندر غم تو خو کردم

که دور از آتشم اندر میانهٔ آتش

شمارهٔ ۳۷

هرچند شمع مجلسی، ای دل خموش باش

سر بر سر زبان نگذاری به هوش باش

سوسن نه ای به هرزه زبان آوری مکن

تا همچو گل عزیز شوی جمله گوش باش

لب بسته دار چون صدف از تلخ و شور دهر

وانگه که لب گشایی گوهر فروش باش

تا چند ژاژ خایی وافشای سر کنی

آتش نه ای تو خاکی رو پرده پوش باش

ای آن که ترک هرزه‌درایی نمی‌کنی

رو چون دراز زخم زبان در خروش باش

شمارهٔ ۳۸

اگر سوسن صفت بودی زبانی در دهان گل

کسی نشنیدی الا وصف رویش از زبان گل

ندیدم در زمان او کسی را با دل خرم

اگرچه از برای خرمی باشد زمان گل

نه از شوخی رودهر دم به گلزار دگر یارم

حدیث بینوایی می کند خاطر نشان گل

گلستان جهان را در میان غنچه گل باشد

گلستان رخ او غنچه دارد در میان گل

تفاوت از زمین تا آسمان است ارتوانی دید

میان آفتاب چهره ی یار و میان گل

جهان را اعتباری نیست زآن روز بد و نیکش

نه رو در هم کشم چون غنچه نه خندم به سان گل

شمارهٔ ۳۹

ز مژگان پر برآوردست و سویش می‌پرد چشمم

دلی دارم نثار خاک راهش می‌برد چشمم

چو طفل ناخلف چون از نظر خواهد فکند آخر

سرشکم را به خون دل چرا می‌پرورد چشمم

دمادم می‌کند دامان مژگان پر ز در گویا

برای سرمه خاک رهگذارش می‌خرد چشمم

میان چشم و دل پیوسته چون بودی نمی‌دانم

که با این دشمن خونی به سر چون می‌برد چشمم

چرا درهای اشکم را چنین در خاک می‌ریزد

اگر جز خاک پایش در نظر می‌آورد چشمم

شمارهٔ ۴۰

یاد آن روزی که یاری چون تو در برداشتم

در نظر خورشید و در کف مشک و عنبر داشتم

ساغر می داشتی در کف به جای تیغ کین

من لب خندان به جای دیده ی ترداشتم

ای که می سوزی دلم دانم که سوزد دامنت

زآن که نگرفتم به دستی کان زدل برداشتم

ناصحا تا چند گویی صبر کن دور از رخش

از برای کی نگه می داشتم گر داشتم

دیدم اندر خواب دامانش بدست خویشتن

از شعف بیدار گشتم دست بر سرداشتم

شمارهٔ ۴۱

ما پای در گل از دل دیوانهٔ خودیم

ما غرق خون ز چشم سیه خانهٔ خودیم

گلخن نمود بر سرما اشک ما خراب

پیوسته خود خراب کن خانهٔ خودیم

خون جگر خوریم و نگیریم می ز کس

یعنی همیشه مست ز پیمانهٔ خودیم

عمری گذشت و شکوه زلفش نشد تمام

در حیرت از درازی افسانهٔ خودیم

عاشق تو را که بیند از آشنایی‌ست

ما ای حسن به هرزه نه بیگانهٔ خودیم

شمارهٔ ۴۲

باورم آید اگر گوید جفا کمتر کنم

ساده لوحم هرچه میگویند من باور کنم

شمع سان خاکستر خود ریختم بر سر چرا

خویش را ممنون گلخن بهر خاکستر کنم

سر نهم بر خاک کوی او ازین پس چون نماند

قدرتی کان خاک را برگیرم و بر سر کنم

بس که لذت یافتم از خارخار عشق او

خار بر سر می نهم چون تکیه بر بستر کنم

دوستان گویند فکر دلبر دیگر بکن

کو دل دیگر که فکر دلبر دیگر کنم

شمارهٔ ۴۳

بر سر کوی تو روزی چند جا می‌خواستیم

از فلک یک حاجت خود را روا می‌خواستیم

باد بیرون می‌برد از گلستان گل را مگر

شد نصیب گلستان آن گل که ما می‌خواستیم

دیر می‌آرد به مشتاقان نسیم پیرهن

قاصدی چابک‌تر از باد صبا می‌خواستیم

در قیامت هم ستم بر ما شهیدان کرده‌اند

جان به ما دادند و ما جانانه را می‌خواستیم

دوری از حد رفت می‌ترسم که بعد از مرگ جان

گم کند گویی که ما آنجاش جا می‌خواستیم

نیست ما را قوت گفتار ورنه وصل یار

با وجود ناامیدی از خدا می‌خواستیم

از سخندان لب فرو بندم که در ایران نماند

با سخن امروز یک کس آشنا می‌خواستیم

شمارهٔ ۴۴

زهر چشم تندخویی کو که دل پرخون کنم؟

کامرانی بعد ازین بی منت گردون کنم

از برای درد دیگر خانه خالی می کنم

شادمانی نیست گر دردی ز دل بیرون کنم

بخت شد از ناله ام بیدار و تا خوابش برد

ساعتی افسانه خوانم ساعتی افسون کنم

رشک نگذارد که گویم پیش غیر احوال خود

از حدیث درد او ترسم دلی را خون کنم

بیش ازین چشم جفا دارم از آن بت کاشکی

می‌توانستم محبت را ازین افزون کنم

شمارهٔ ۴۵

مژده باد ای دل که باز آن شمع را پروانه‌ام

کز نگاه آشنایش از خرد بیگانه‌ام

من شرارم دوری آتش نمی‌سازد مرا

تا ز آتش دور گشتم با فنا هم‌خانه‌ام

بی‌نصیبم از شراب وصل گویی چون حباب

سرنگون ایجاد شد روز ازل پیمانه‌ام

هر نفس با مرگ امیدی به سر می‌آورم

نگذرد یک دم که شیون نیست در ویرانه‌ام

آن ز هر شمعی در آتش این ز هر گل در خروش

ننگ عشاقند دائم بلبل و پروانه‌ام

شمارهٔ ۴۶

سرو من آمد به باغ ای سرو، سربازی مکن

پیش سرو قامتش دیگر سرافرازی مکن

نیست دل در سینه ای جان چند کاوی سینه را

آتشت مُرد است، با خاکسترش بازی مکن

در گلویم شو گره ای گریه تا دم درکشم

تا توانی پرده پوشی گیر و غمازی مکن

ای که می سوزی مرا با ناله زارم بساز

با تو می سازیم ما با ما تو ناسازی مکن

رستگاری در خموشی باشد ای مرغ چمن

نکته ای گفتم بفهم و نکته پردازی مکن

شمارهٔ ۴۷

یا رضای دوست باید یا رضای خویشتن

آشنای او نباید آشنای خویشتن

آتشم بی سوختن چون زندگانی می کنم

تا نسوزم برنمی خیزم ز جای خویشتن

من سزای آتش و از دیده آبم برکنار

در کنار خود نمی بینم سزای خویشتن

گرنه در آیینه خود را دیده ای زنجیر زلف

از چه رو می افکنی هردم به پای خویشتن

بی تو دل خون کردم و از دیده بیرون ریختم

عاقبت از دل گرفتم خون بهای خویشتن

گفتمش درد دل و گفت از خدا شرمی بدار

کس در آتش چون رود هردم به پای خویشتن

ای که می‌گویی چرا بر خود نمی‌سوزد دلت

آتشم، آتش نمی‌سوزد برای خویشتن

شمارهٔ ۴۸

مرا بیگانه ای بیگانه میگرداند از یاران

برای بی وفایی می کنم ترک وفاداران

اگر جوید بهانه بهر قتلم چشم بیمارش

چنین باشد بهانه جوی می باشند بیماران

نگاه چشم مستش سوی غیر و من ازین خوشدل

که با هم درنگیرد صحبت مستان و هشیاران

بگاه گریه دل ذوق دگر یابد ز خون خوردن

گواراتر بود می روز باران نزد میخواران

اسیران غمش دانند قدر کشته گردیدن

کجا داند کسی قدر خلاصی چون گرفتاران

شمارهٔ ۴۹

دگر بر گریه قادر نیست چشم اشکبار من

کسی کو تا بگرید بر من و بر روزگار من

بود طفل عزیز خانه ی دل اشک رنگینم

گهی بر دوش مژگان است و گاهی بر کنار من

غباری از تو گفتی دارم اندر دل عجب دارم

تو خود زین بیش بر باد فنا دادی غبار من

شب از زلف تو بر دارد سیاهی و درازی را

به شب زان دارد الفت دیده شب زنده دار من

رخی کز اشک خونین شسته شد زردی نمی بیند

بحمدالله خزان از پی نمی بیند بهار من

تو گویی چاره دل کن ز اول دل نمیدادم

اگر در دست من بودی عنان اختیار من

زبس کز شعله آه جهان سوزش کنم روشن

ز روز کس ندارد پای کم شب های تار من

معانی تازه و الفاظ تر ، سیراب می‌گردد

اگر بر تشنه ای خوانند شعر آبدار من

شمارهٔ ۵۰

من گرفتم آفتاب از چارسو آید برون

روزکی گردد شب ماگرنه او آید برون

زرد رویی ها کشید از رویش امروز آفتاب

من نمیدانم که فردا با چه رو آید برون

بس که زلفش بر زبان می آورم نزدیک شد

کز زبانم چون زبان شانه مو آید برون

بوی زلفش را شنید از باد اینک برگ گل

با صبا از باغ بهر جستجو آید برون

گر تو را نقصی یست عاشق شو که کامل می شوی

گرچه بد باشد طلا زآتش نکو آید برون

می توانم ساخت با ناسازگاری های چرخ

کو کسی کز عهده آن تندخو آید برون

شمارهٔ ۵۱

گرچه در آینه ممکن نبود جان دیدن

صورت جان ز چه در روی تو نتوان دیدن

من کنم گریه و او خنده کند حاجت نیست

روز باران به چمن رفتن و بستان دیدن

زلف بردار ز رخساره که نیکو نبود

کفر را این همه هم صحبت ایمان دیدن

دیده را غرقه به خون گر نکنم پس چکنم

او مرا دید پریشان ز پریشان دیدن

هرکه در خواب سر زلف پریشان تو دید

سیر هرگز نشد از خواب پریشان دیدن

رخت آسان نتوان دید که آسان نبود

چشم را چشمه خورشید درخشان دیدن

شمارهٔ ۵۲

خرّم آن ساعت که نوسازد دلم پیمان تو

عالمی حیران من باشند و من حیران تو

یا مرو یا دل که خون کردی مبر تا شام غم

گریه سیری توانم کرد در هجران تو

گریه کردم عمرها بی منت لخت جگر

بس اگر سوزد درونم آب شد پیکان تو

گر نگاهت رخنه در دل‌ها نماید دور نیست

سال‌ها هم‌خانگی کردست با مژگان تو

شکرلله دامنت نگرفت خاکم بعد مرگ

عاقبت گردی ز من ننشست بر دامان تو

شمارهٔ ۵۳

بنشست دلم عمری چون گرد به راه او

برخاست به ناکامی می‌ترسم از آه او

دردم چو شود افزون گویم سر خود گیرم

می‌گویم و می‌گیرم در دم سر راه او

دلگیر شدم از جان شاید که کند کاری

یا بخت سیاه من یا چشم سیاه او

گر رنجه شدی از دل اینک تو و اینک وی

ما را ز چه می‌سوزی جانا به گناه او

بر سرّ بسی پنهان آگاه شدم اما

آگاه نگردیدم از سرّ نگاه او

شمارهٔ ۵۴

تا به گلشن رفته ای بلبل به فریاد آمده

کآن که گل را بی وفایی می دهد یاد آمده

سرو را از بندگی سرو قدت آزاد کرد

در چمن زان رو خطابش سرو آزاد آمده

سلسله از بهر داد آویختندی پیش ازین

زلف او را سلسله از بهر بیداد آمده

می کشد عشق انتقام عاشق از هرکس که نیست

شاید این از قصه ی پرویز و فرهاد آمده

مژدهٔ قتلم مگر آورده قاصد از برش

زآن که غمگین رفت از پیش من و شاد آمده

شمارهٔ ۵۵

تا کی کنی آزار من زار شکسته

آزردگی ای هست در آزار شکسته

بیهوده چه رنجم که زمن زود گذشتی

زودی گذرند از بر دیوار شکسته

آسان نرود محنت هجران تو از دل

بیرون نرود زود ز ناچار شکسته

جان از کف عشاق پریشان نستانی

تا خون نکنی دل چو خریدار شکسته

رحم است به دل ها که تو را بس که غیوری

قانع نتوان کرد به آزار شکسته

شمارهٔ ۵۶

خوشا روزی که یادی از من آواره می‌کردی

نبودی عاشق و بیچاره‌ای را چاره می‌کردی

نمی‌رفتی ز دنبال نظر رسوا نمی‌گشتی

اگر در عشق خود حال مرا نظاره می‌کردی

به این زودی گریبان گر به دست دل نمی‌دادی

چو یوسف جامه‌ای در نیکنامی پاره می‌کردی

جهان دار مکافات است می‌باید کشید اکنون

ستم‌هایی که بر عشاق محنت‌کاره می‌کردی

بگو تا چون ننالم سنگ نالیدی گر این جوری

که بر جان من مسکین کنی بر خاره می‌کردی

شمارهٔ ۵۷

گفتگویت می‌دهد یاد از عتاب تازه‌ای

یار گویا دیده بهرم باز خواب تازه‌ای

بر رخت بس بود از زلف پریشانت نقاب

از خط مشکین چرا بستی نقاب تازه‌ای

شب بود آبستن خورشید و خورشید رخت

باشد آبستن به شب مست آفتاب تازه‌ای

خون عشاق قدیم ار می‌خوری دلشان بسوز

کین شراب تازه را باید کباب تازه‌ای

هم تر و هم تازه است این شعر خواهم شاعری

کین زمین تازه را گوید جواب تازه‌ای

شمارهٔ ۵۸

می‌خورم می از برای گریهٔ مستانه‌ای

ورنه از مستی چه حظ دارد چو من دیوانه‌ای

گر بود بیماری این حالی که دارد چشم یار

راحت آن باشد که بیماری بود در خانه‌ای

هرکجا حسنی بود عشقی‌ست از ما سر مپیچ

هست گل را بلبلی و شمع را پروانه‌ای

مستی ما را به می حاجت نباشد می‌کند

گردش چشم تو کار گردش پیمانه‌ای

گفتمش دل گفت در زلف حال خویش گفت

می‌شنیدم در شب از دیوانه‌ای افسانه‌ای

شمارهٔ ۵۹

تو چون هرگز غمی از خاطرم بیرون نمی‌کردی

دریغا دم به دم درد و غمم افزون نمی‌کردی

مصیبت‌های پی در پی دمادم گریه می‌خواهد

چه می‌کردم اگر هردم دلم را خون نمی‌کردی؟

مگو حسنی ندارم من، مکن خورشید را پنهان

اگر لیلی نمی‌بودی، مرا مجنون نمی‌کردی

تو می گفتی سگی از آستان خویش خواهم کرد

چرا امیدوارم می‌نمودی چون نمی‌کردی

ز رنگ زرد رازم فاش می‌شد گر به خون دل

دمادم چهره‌ام از خون اگر گلگون نمی‌کردی

شمارهٔ ۶۰

خوشم که با لب او آشنا نشد سخنی

کیم که رنجه کند لب به حرف همچو منی

فغان که اشکم خون در تن آنقدر نگذاشت

که چون کشندم رنگین کنم به خون کفنی

مرنج اگر گله کردم دلم زبس تنگی

نداشت جای که دروی گره شود سخنی

به گریه کوش که تا نور در نظر داری

صبا نیاورد از مصر بوی پیرهنی

به گاه سوختن دل کناره گیر و بسوز

نه شمع باش که سازی نخست انجمنی

شمارهٔ ۶۱

آفت صد دودمانی آتش صدخرمنی

ساده لوحی بین که گویم دشمن جان منی

بر مراد یار باید بود در اقلیم عشق

دشمنم با خویش چون دانم که با من دشمنی

ترسم این الفت که دارد با گریبان دست من

در قیامت نیز نگذارد که گیرم دامنی

زیب دیگر داد داغ تازه باغ سینه را

گاه باشد کز گلی رونق پذیرد گلشنی

های های گریه درد دوری از جانم ببرد

دل که دوری پر کند خالی نسازد شیونی

قطعات

شمارهٔ ۱ : ای خداوندی که پیر چرخ با چندین چراغ

شمارهٔ ۲ : رغبت به استخوان کسی کم کند سگش

شمارهٔ ۳ : هرگز نبرد خاطر خوش ره به سوی ما

شمارهٔ ۴ : خسرو ارباب دانش سرو اهل هنر

شمارهٔ ۵ : سرور ارباب همت خسرو اهل هنر

شمارهٔ ۶ : ای سیدی که نور سیادت ز روی تو

شمارهٔ ۷ : ای افصح زمانه فصیحی که عقل کل

شمارهٔ ۸ : صاحبا شد مدتی تا شاهدان فکرتت

شمارهٔ ۹ : خواجه آمد از سفر رفتم به قصد دیدنش

شمارهٔ ۱۰ : وسواسی نظیر تو ای شیخ ساخته

شمارهٔ ۱۱ : حسبتالله به سست ای میر با من دوستی

شمارهٔ ۱۲ : گمان برم که مگر سر بر آسمان سودم

شمارهٔ ۱۳ : گفتی که پلی بسازی از بهر خدا

شمارهٔ ۱۴ : عزیزی گفت با من دوش کای سلطان سوداگر

شمارهٔ ۱۵ : می‌دهند از شوق آن رخساره جان از بهر آن

شمارهٔ ۱۶ : شاید که دیرتر کند از سینه‌ام گذر

شمارهٔ ۱۷ : ز رویش بر فلک عکسی یست خود کی مثل او باشد

شمارهٔ ۱۸ : نشود شاد دل از وعده وصل تو مگر

شمارهٔ ۱۹ : هزار چشم درفشان و دامن‌پرور

شمارهٔ ۲۰ : ای دل هوای نفس کند خانه‌ات خراب

شمارهٔ ۲۱ : ز فرموده اوستادان پیش

شمارهٔ ۲۲ : میر مادر منزل مردم بسی گرمی ولی

شمارهٔ ۲۳ : ای برادر بشنو از من پند اگر فرزانه ای

شمارهٔ ۲۴ : خداوند کریمان باز خواهد

شمارهٔ ۲۵ : عالم به غیب اگر نیست چون هر که را قرین شد

شمارهٔ ۲۶ : ای آن که ز ناله میکنی منع

شمارهٔ ۲۷ : خداوند آگهی کایم به خدمت

شمارهٔ ۲۸ : کارم چنان نبسته که روز وصال یار

شمارهٔ ۲۹ : هر پاره ای فتاده به جایی ز جور یار

شمارهٔ ۳۰ : ای که چرخت ندیده است نظیر

شمارهٔ ۳۱ : گرز آن که دوش از سر غفلت به دقت خواب

شمارهٔ ۳۲ : نظام دین و دینا قره العین رسول الله

شمارهٔ ۳۳ : ای که هرگز نشود مست کسی

شمارهٔ ۳۴ : شب و روزند انبای زمانه

شمارهٔ ۳۵ : ای پسر گر هرزه خند و بی جا باشی چو گل

شمارهٔ ۳۶ : گرچه مستی می کند از قید غم فارغ تو را

شمارهٔ ۳۷ : اهل دنیا سخت نا اهلند گفتم ترکشان

شمارهٔ ۳۸ : شکل ماه نو بدیدم در میان کهکشان

شمارهٔ ۳۹ : شرط تأثیر ریاضت طینت پاک است و بس

شمارهٔ ۴۰ : مال دنیا سایه است و اهل دنیا آفتاب

شمارهٔ ۴۱ : شعله ی شوق تو از پا ننشیند به عبث

شمارهٔ ۴۲ : وصل بیش از هجر جان سوزد نبینی عندلیب

شمارهٔ ۴۳ : چو بستم دیده دید از رخنه مژگان نظر رویش

شمارهٔ ۴۴ : داده‌ام ایمان به کفر زلف آن ترسابچه

شمارهٔ ۴۵ : رد صله ی خواجه نه زان بود که کم بود

شمارهٔ ۱

ای خداوندی که پیر چرخ با چندین چراغ

خاک پایت را طلبکارست بهر توتیا

هست روشن نزد عقل دور بینت هرچه هست

آری آری از ازل غفلت قدر شد با قضا

گر بخواهد راست بینی های فکرصایبت

می برد از قامت گردون گردان انحنا

گر به صورت دیگری بر خویش بندد طرز تو

کی به معنی چون تو گردد ای کفت کان سخا

گرچه میگردد به صورت آسیا چون آسمان

آسمانی برنمی آید ز دست آسیا

ای ز تو رونق گرفته کار دولت هم چنان

کز نصیر المله جدّت دین جدّم مرتضا

ماجرایی داشتم با عقل دوراندیش دوش

گرچه گستاخی ست اما گوش کن این ماجرا

گفتمش ای از تو روشن خانه ی دل را چراغ

گفتمش ای از تو حاصل عالم جان را ضیا

با وجود التجا یارب چرا کارم نساخت

آن که کار خلق می سازد بدون التجا

آن که هرگز جز وفای وعده از وی کس ندید

با وفاداران خلاف آن به فعل آرد چرا

یارب از کم طالعی های من است این گفت نه

گفتم از بسیاری شغل وی است این گفت لا

گفتمش پس چیست گفتا لطف عامش می کنند

وعده های خوب و خوبان را نمی باشد وفا

بیش ازین تصدیق نیکو نیست هنگام دعاست

کز دعاگویان دعا خوشتر ز عرض مدعا

تا نباشد در زمانه از غم و شادی گریز

دوستت بیگانه ی غم باد و دشمن آشنا

در جهان باشی به عیش و خرّمی ضرب المثل

تا مثل باشد که یار بی کسان باشد خدا

مطلب دنیا و دینت باد حسب المدعا

شمارهٔ ۲

رغبت به استخوان کسی کم کند سگش

ترسد که بو کند به غلط استخوان ما

شمارهٔ ۳

هرگز نبرد خاطر خوش ره به سوی ما

از باده تر نکرد گلویی سبوی ما

بینم در آینه اگر از بخت واژگون

تمثال نیز روی نتابد ز روی ما

شمارهٔ ۴

خسرو ارباب دانش سرو اهل هنر

ای به استقلال در ملک سخن مالک رقاب

با وجود شعرهای آبدارت شاعری

دیگران را راست تصویر است بر بالای آب

معنیّت از بس بلندی تا برون آید ز لب

پا به فرق عرش ساید چون دعای مستجاب

آن سفینه نیست اشعار تو در وی مندرج

ژرف دریایی است سطر و نقطه اش موج و حباب

با ضمیر لاف میدانم نزد در حیرتم

کز چه معنی تیغ در گردن فکندست آفتاب

خود بگو جز کلک جادوی فسون سازت که ساخت

بیت کزیک عنصرش باشد بنا یعنی زآب

این چنین کز دوری بزم تو گوید جان من

کس نمی گیرد مگر از دوری دریا سحاب

شکوه یی دارم اگر داری دماغ استماع

رخصتی کز چهره این راز بردارم نقاب

ربط من با میرزا نوری چو اخلاصم به تو

بر تو روشن ترز خورشید است ای عالی جناب

خود نکودانی که من این ناخوشی های فلک

دل بدو خوش میکنم در عالم پر انقلاب

بارها دیدی که گر بادی وزیدی بر سرش

آه من آتش زدی بر آسمان ناصواب

ور نشستی بر ضمیرش کرد خالم بر دهن

اشک من بنیاد عالم را رسانیدی به آب

شد کنون عمری که مجبوسست در ویرانه یی

غم فزا جایی که وام از وی کند دوزخ عذاب

از هوای گرم آن ویرانه هرگز چشم او

همچو چشم بخت بیدارت نگردد گرم خواب

با چنین حالی که گفتم خود بده انصاف من

چون توانم دید او را در لگدکوب دواب

آن که نامش را سلیمان کرده ای بر غم او

می برد فرمان دیوی چند زشت بی حجاب

بیش ازین دیوان بفرمان سلیمان بوده اند

وین سلیمان می برد فرمان دیوان العجاب

زین مراتب در گذشتم یک سوالم بیش نیست

عرضه میدارم به شرط آن که فرمایی جواب

آشنایی بر طرف آخر نه مظلوم است او

در کدامین دین روا باشد به مظلومان عتاب

از تو میلافد میفکن هم همچنینش بر زمین

وز تو می نازد مفرما بیش ازینش اضطراب

آن نوید لطف واین بی التفاتی الامان

وین خلاف رسم و این کان گهر الاجتناب

من خلاف رسم می گویم خلاف رسم کو

بر زمین افکندن نو رست رسم آفتاب

ثبت بادا نام تو در صدر دیوان هنر

تا بود ختم سخن والله اعلم بالصواب

شمارهٔ ۵

سرور ارباب همت خسرو اهل هنر

ای به استقلال در ملک کرم مالک رقاب

با ضمیرت لاف می دانم نزد در حیرتم

کز چه معنی تیغ در گردن فکنداست آفتاب

با وجود جود عامت خواهش کام از فلک

بر کنار چشمه باشد خواهش آب از شراب

نکته های دلکشت چون نقطه های شین عرش

پابه فرق عیش می ساید به هنگام خطاب

دولت دارای دوران بر تو دارد اعتماد

چشم بد دور از رخ این دولت و این انتخاب

هست بی لفظ و عبارت نزد رایت جلوه گر

شاهد مقصود سایل چون عروس بی نقاب

گر بدر باشی سخایت گفته ام از من مرنج

ای سحا در بحر دستت بحر میان در اضطراب

این دلیری زان سبب کردم که هرجا دیده ام

سایلان را دیده ام غرق عرق از بس حجاب

برخلاف آن کنون ذات عدیم المثل تو

میکند احسان و میگردد ز شرم سایل آب

بی تکلف خود بده انصاف هرگز دیده ای

از کریمان جهان این رسم الا از سحاب

با دوستی های جودت بسکه دُرپاشی نمود

با در دستت اکنون بحر را همچون سحاب

ابر اگر بر حال دریا زار گرید دور نیست

طفل را دوری نباشد گریه از افلاس باب

گرز جودت مستحق ناله حقش دان برطرف

هر که را بینی شکایت می کند از بی حساب

وز هیولای عناصر ادعای وحدتی

کرده اند ارباب حکمت از برای انقلاب

گفته اند اول شود قلب هوا وانگه شود

از حرارت تا برودت آب آتش آتش آب

این سخن اصلی ندارد صاحب طبع سلیم

نه توسط بایدش کردن نه وحدت ارتکاب

عنفت آب آتش نمود و لطفت آتش آب کرد

من چنین دانسته ام والله اعلم بالصواب

کامیا با آستانت رنجه گشت از بوسه ام

بر امید پای بوس وزان نگشتم کامیاب

نور چشم عالمی اما چو چشم یار من

گاه مخموری و گاهی مستی و گاهی به خواب

اشک من حالم به طوفان داد و تو با گل رخان

در کنار آب و پنداری جهان را برده آب

همچو غنچک تیر گویا میزند بر سینه ام

یاد یار غنچکی در بزم آن عالیجناب

دوش اندر گوشه بیت الحزن تا صبح دم

با خیالت بودم از ترک ادب گرم عتاب

گفتمش در خانه کمتر می توان دیدن تو را

گفت ای فکرت خطا آخر چنین باشد صواب

گفتمش چون گفت خورشیدم من و در عرض حال

نیست الا ماهی اندر خانه خود آفتاب

گفتمش بهر چه در بزمت ندارم راه، گفت:

زانکه بزم ما بهشتست و تو از اهل عذاب

جز دعا دیگر چه می آید زمن چون طبع من

با همه حاضر جوابی ها فروماند از جواب

باد یارب روز عمرت از حساب افزون دگر

از حسابش چاره نبود باد تا یوم الحساب

شمارهٔ ۶

ای سیدی که نور سیادت ز روی تو

رخشد چنان که از تتق صبح آفتاب

طفلان شوخ چشم معانی خاطرت

عریان چو سوی صفحه شتابند بی حجاب

ناموس دودمان سخن چون که کلک تست

بافد برویشان ز نقش عنبرین نقاب

لفظی که فیض طبع تو معنی درو نریخت

نزد خرد شکسته سفالی یست بی شراب

تبخاله جوشد از لب نازک دلان فکر

در عهد تو گر از قدح گل خورند آب

دارد شکسته تر ز دل من نوابکی

گر خود همه خطاست بگوشت شود صواب

طبعم که گاه نغمه طرازی بزم فکر

شرمنده تر ز تار گسسته است در رباب

روشن دل تو کس به هزار آب و تاب ساخت

معمار کن زخشت و گل صبح و آفتاب

گویند تیره شد زدم دود مشربم

زآن گونه کافتاب ز گستاخی سحاب

انکار خود نمی کنم، اما ز حضرتت

دارم سوال کی زکرم لطف کن جواب

تو خود همان شگرف بهاری که خون خشک

در داغ لاله از نم خلقت شود گلاب

من هم نه زلف دل برونه شاهد غمم

کز من به هرزه خانه دل ها شود خراب

پس من چرا به هرزه گشایم زبان خویش

با تشنگان نزاع کنم بر سر سراب

ای خوش متاع تر دلت از کاروان مصر

دیگر می ریز در قدح شکوه زهر ناب

خود زهر گفتم وز محبت خجل شد

شهد است در مذاق شهید وفا عتاب

چون شانه صد زبان شده ام تا قسم خورم

اما به زلف دوست نه با آیت و کتاب

کز من به غیر مهر و وفا هیچ سر نزد

شرمنده نیستم ز محبت به هیچ باب

مانا که دردل تو گذشتم که تیره شد

آن بوسه گاه رحمت ازین آیت عذاب

ور زآن که عذرهای منت دلپذیر نیست

ختم سخن کنیم به یک حرف ازین کتاب

من جاهلم ز جهل نیاید به جز خطا

تو عاقلی ز عقل نزیبد مگر صواب

شمارهٔ ۷

ای افصح زمانه فصیحی که عقل کل

امروز با تو زبده ی ایران کند خطاب

در لفظ تازه فکر تو چون روح در بدن

در دیر کهنه طبع تو چون نشاء شراب

حل کرده ام غوامض حکمت به همتت

لیکن بکنه این نرسیدم به هیچ باب

کاین کک کو تهست بدو انگشت چون کشد

از روی شاهدان بلند سخن نقاب

در غیبت تو خصم کند دعوی هنر

وندر حضور باشد پامال احتجاب

آری جهان تمام به خورشید روشن است

اما ستاره پوش بود نور آفتاب

سر بر خط تو اهل هنر چون قلم نهند

کاندر قلمرو هنری مالک الرقاب

برهان قاطع هنر این بس که پادشاه

از اهل علم و فضل تو را کرده انتخاب

آمد بمن ز زاده کلک تو قطعه ای

ور لفظ قطعه گویم در معنیش کتاب

هر بیت آن قصیده ای از شعر منتخب

هر سطر آن سفینه ای از لولوی خوشاب

مضمون قطعه نیک دروغ ست این که من

بد گفته ام تو را نکنم من بد ارتکاب

ای جلوه گاه طبع تو بالای آسمان

وین نسخه ضمیر تو را نقطه آفتاب

دانم بد من ارتو دروغ است و افترا

چون رنجش من از تو بلاشک و ارتیاب

گیرم بود صحیح و شنیدم به گوش خود

چون رنجم از تو بنده و رنجیدن العجاب

تو صبح انوری و دم روح پرورت

باشد نسیم صبح چه در لطف و چه عتاب

من غنچه ام شکفته شوم از نسیم صبح

نه زلف دلبرم که درآیم به پیچ و تاب

حقا نکرده ام گله این التفات تو

شاید که از سوال مقدر بود جواب

آخر زبذر شکوه خورشید کی رسد

یا خود چرا شکایت دریا کند سحاب

زین ها جمیع میگذرم کله کرده ام

گویم دقیقه ای بشنو این دقیقه یاب

گویند دوستان گله از دوستان کنند

و امروز دوست منحصر است اندران حیات

حاشا من از دشمن خود کردمی گله

از بخت تیره کردمی و چرخ ناصواب

کوته کنم حدیث که نزدیک نکته سنج

طول سخن جواب نباشد بود عذاب

شمارهٔ ۸

صاحبا شد مدتی تا شاهدان فکرتت

از طلبکاران خود دارند رخ اندر نقاب

شعر تو آب روان است و روانم تشنه است

چون روا داری که باشد تشنه محروم آب

لیک دوش از حامت گفت است طبع دوربین

آن چنان عذری که نتوان رد آن در هیچ باب

گفت معنی های او بکرند و ما نامحرمان

بکر از نامحرمان واجب شمار و اجتناب

شمارهٔ ۹

خواجه آمد از سفر رفتم به قصد دیدنش

خادمان گفتند نزد خواجه کس را بار نیست

باز گردیدم به سوی کلبه خود منفعل

هیچ محنت بر هنرمندان چنین دشوار نیست

از قضا بعد از دو روزی خواجه را دیدم به خواب

تکیه کرده بر بساط و نزد او دیار نیست

عالم خواب است رفتم پیش و بنشستم برش

گفتمش دارم سوالی از تو پرسش عار نیست

گفت بسم الله گفتم این تکبر از کجاست

بر هنرمندان که قدر مال این مقدار نیست

اندرین بودم که از خوابم یکی بیدار کرد

چشم بگشودم و گلی دیدم که در گلزار نیست

گفتم ای گل از کدامین گلستانی، گفت من

از گلستانی که اندروی صبا را بار نیست

من غلام خواجه ام سوغات او آورده ام

زود تر بستان که نزد خواجه خدمتکار نیست

قصه کوته ارمغان را داد و عقل دوربین

کرد تمثیلی که عاقل را در او انکار نیست

گفت دنیا دارو قاذورات یک جنسند ازآنک

دیدن ایشان به بیداران به جز آزار نیست

بر خلاف این اگر بر خوابشان بیند کسی

چون شود بیدار تعبیرش به جز دینار نیست

دی به من از روی یاری گفت یاری کای فلان

گویمت حرفی اگر بر خاطرت دشوار نیست

گفتم از دشمن گران آید ولی از دوستان

بر تن چون کاه من گر کوه باشد بار نیست

گفت که ایران را کسی باشد در انواع هنر

چو تویی امروز نبود ور بود بسیار نیست

از هنر قطع نظر کردم برای بزم می

همنشینی چون تو زیر گنبد دوار نیست

شاه از خانت گرفت و داد از روی کرم

راه در بزمی که شاهان را در آنجا بار نیست

کاهلی در خدمت خود میکنی نشنیده ای

انکه الّا کفر شاخ کاهلی را بار نست

گفتمش تصدیع را ترک ادب دانسته ام

ورنه هرگز بنده را از خدمت شه عار نیست

شاه خورشید جهانگیر است و من مه در مهی

اجتماع ماه با خورشید جز یک بار نیست

شمارهٔ ۱۰

وسواسی نظیر تو ای شیخ ساخته

باور مکن که در همه شیخ و شاب هست

خفتن رسیده است و تو مشغول ظهر و عصر

وقتی نماز صبح کن کافتاب هست

هنگام غسل اگر به محیطت فرو برند

قایل نمی شوی که نجاست در آب هست

در حشر اگر بجنت عدنت دهند راه

آنجا نمی‌روی که در آنجا شراب هست

شمارهٔ ۱۱

حسبتالله به سست ای میر با من دوستی

چند گرمی های بی موقع دلم را خون کند

تیغ گویند آلت قطع است و بخشیدی به من

دین نشد کز قطع پیوند توام ممنون کند

لیک جرم او چه باشد با چنین کندی که اوست

خود بیا انصاف ده قطع محبت چون کند

شمارهٔ ۱۲

گمان برم که مگر سر بر آسمان سودم

سرم شبی که بر آن خاک آستان آید

شدم زضعف چو مویی و از نزاکت طبع

گرش بدل گذرم بر دلش گران آید

گل از نشاط کله سوی آسمان افکند

صبا ز کویت اگر سوی گلستان آید

شمارهٔ ۱۳

گفتی که پلی بسازی از بهر خدا

از بهر خدا نه بلکه از بهر نمود

رفتی و دو طاق ساختی برنهری

کان نهر به پل پر احتیاجیش نبود

چون ساخته شد به طالع مسعودت

شد آب از آن نهر و به کلی مقصود

آخر آورد چشمهاش آب سیاه

این پل از بس که در ره آب گشود

دانی به چه ماند پلت ای مردم چشم

دانی که چه باشد پلت ای معدن خود

این پل به پل ابروی من می ماند

زیرا که دو طاق است و از آن جانب رود

شمارهٔ ۱۴

عزیزی گفت با من دوش کای سلطان سوداگر

چرا با این قدر سامان به جنت متهم باشد

چو ماهی می کند جمع درم اما نمیداند

که صید ماهیی جایز بود کانرا درم باشد

بدو گفتم کریمش گرچه نتوان گفت البته

ولی اطلاق جنت هم به یک معنی ستم باشد

خیس مطلقش گفتن نشاید زانکه گر او را

بود با لذات بخلی بالغرض گاهی کرم باشد

به مردم میرسد فیضش ولی چون گریه شادی

پس از عمری که واقع می‌شود بسیار کم باشد

شمارهٔ ۱۵

می‌دهند از شوق آن رخساره جان از بهر آن

روز و شب خورشید و مه در خانه روشن کردنند

گر غباری داشتی در دل بیا بگذر بس است

از غریبانی که کویت را غبار دامنند

دوستند آنان که در اندیشه ی قتل منند

دشمنانم دوستند و دوستانم دشمنند

با خیالت تا بود در سینه دل در گفتگو

بلبلان را شکوه باشد کار تا در گلشنند

بر امید دیدن خورشید رویت مهر و ماه

گاه بر درگاه و گه در بام و گه در روزنند

شمارهٔ ۱۶

شاید که دیرتر کند از سینه‌ام گذر

خواهم که ناوکت همه بر استخوان خورد

افتادگان کوی ترا با وطن چه کار

مرغی که جان دهد چه غم آشیان خورد

با آن که خون من خوری، از رشک سوختم

با غمزه کو که خون من از من نهان خورد

شمارهٔ ۱۷

ز رویش بر فلک عکسی یست خود کی مثل او باشد

نه چون خورشید باشد عکس خورشیدار در آب افتد

نه خود کامی یست گر خواهم نقاب از رخ براندازد

مرا غیرت کشد ترسم که آتش در نقاب افتد

مصیبت دوستم پهلوی بیدردی به خاکم کن

که خواهم بعد مردن نیز روحم در عذاب افتد

شمارهٔ ۱۸

نشود شاد دل از وعده وصل تو مگر

داند این را که به این وعده وفا نتوان کرد

ترک آرایش آن طرّه مکن کاندر وی

جز دل من گرهی هست که وا نتوان کرد

شمارهٔ ۱۹

هزار چشم درفشان و دامن‌پرور

تبارک الله شد طرفه نکته روشن

که گر تو چشم جهان نیستی چگونه جهان

کند ز جود تو هر لحظه پُر ز دُر دامن

شمارهٔ ۲۰

ای دل هوای نفس کند خانه‌ات خراب

ای خان‌و‌مان‌خراب حذر از افسانه‌اش

با آنکه پاک چشم بد و پاک زو حباب

آخر هوا به آب رسانید خانه‌اش

شمارهٔ ۲۱

ز فرموده اوستادان پیش

شبی آمد این بیتم اندر نظر

پسر کو ندارد نشان از پدر

تو بیگانه خوانش مخوانش پسر

وزین بیت اندیشه ی دوربین

بدین معنی نغز شد راهبر

که دوران دو رنگ است و ابنای او

ندارند از آن از دو رنگی گذر

شمارهٔ ۲۲

میر مادر منزل مردم بسی گرمی ولی

داری اندر منزل خود مشرب ورای دگر

گر کنی در منزل خود نیز گرمی باک نیست

چون نداریم از تو جز گرمی تمنای دگر

آفتاب عالمی می بایدت چون آفتاب

گرمی اندر خانه جزو بیش از جای دگر

شمارهٔ ۲۳

ای برادر بشنو از من پند اگر فرزانه ای

گوشه گیر از خلق و کنج عزلتی کن اختیار

زآن که با هرکس نشینی خواه نیک و خواه بد

یاز عشقش خسته گردی یا ز لطفش شرمسار

ور زتنهایی به تنگ آیی و گویی مشکل است

زآن که تنهایی بود زیبنده پروردگار

با کتابی همنشین شو تا مصاحب باشدت

گاه افلاطون و گاهی شیخ و گاهی کوشیار

ورازینت بهره نبود ار بدست آور کسی

این چنین یاری که گفتم خاصه در این روزگار

هم نشینت هرکه شد با همنشین خویشتن

آشنایی را بسان آب کن نی مثل نار

آب بر سرمی نشاند همنشین خویش را

گرچه باشد هم نشینش فی المثل خاشاک و خار

نار هرکس برخلاف آب برمی آورد

دردمی از روزگار همنشین خود دمار

می توان گفتن کزین معنی خداوند جهان

کرد جنت جای آب و کرد دوزخ جای نار

شمارهٔ ۲۴

خداوند کریمان باز خواهد

عطای خود ز مخلص زادهٔ خویش

نه او مهر و نه ماهم من ندانم

چرا می‌گیرد از من دادهٔ خویش

بلی او مهر و من ماهم، عجیب نیست

اگر می‌گیرد از من دادهٔ خویش

شمارهٔ ۲۵

عالم به غیب اگر نیست چون هر که را قرین شد

نشنیده زونویسد هرچش گذشت در دل

آب سیه برآرد و از قعر بحر تیره

در ثمین نماید چون آورد به ساحل

از ضعف میبرندش بر دوش و این عجب تر

گز یک قدم تواند رفتن ز چین به بابل

گر جمله جهان را چومیر جمله عالم

بخشد نمی‌کند سر بالا ز شرم سایل

شمارهٔ ۲۶

ای آن که ز ناله میکنی منع

زنهار مده دگر ملالم

انصاف نداری و مروّت

یا نیستت آگهی ز حالم

بلبل با گل نشسته ناله

من دور ز دلبرم ننالم

شمارهٔ ۲۷

خداوند آگهی کایم به خدمت

از آن آیم که آن دیدار بینم

نه زان آیم که هم چون حلقه ی در

نشینم بر در و دیوار بینم

درین مجلس که صاحب مجلش را

ز نخل عمر برخوردار بینم

اگرچه کمتر از من کم توان یافت

کم از خود بینم و بسیار بینم

مرا بر دل همین یارست ورنه

نیایم بیش چون کم بار بینم

بدا داری که در جنب عزیزیش

عزیزان جهان را خوار بینم

که گر آسان نیایم باز پیشت

ازین پس زندگی دشوار بینم

تو خورشیدی ولی مه نیستم من

چرا در هرمهت، یکبار بینم

شمارهٔ ۲۸

کارم چنان نبسته که روز وصال یار

باور کنم که دیده بر او باز کرده‌ام

شاید خبر شود ز گرفتاری منش

عالم تمام محرم این راز کرده‌ام

خواب آورد فسانه و من خواب برده‌ام

هرکه فسانه ز غمش آغاز کرده‌ام

شمارهٔ ۲۹

هر پاره ای فتاده به جایی ز جور یار

چو لشگر شکسته دل پاره پاره ام

دل دامنم گرفت و ز غم شکوه می نمود

کو جای من گرفته و من برکناره ام

کاری نساخت زاری من پیش دشمنان

بیچاره من اگر نکند دوست چاره ام

ای عشق گاه جان طلبی گاه دین و دل

اینها زدیگری یست بگو من چکاره ام

شمارهٔ ۳۰

ای که چرخت ندیده است نظیر

در سر چارسوی چار ارکان

تا تو دکان تازه بگشادی

عالم پیر تازه گشت و جوان

من اگر لب به وصف نگشادم

نکته‌ای هست گوش دار بدان

در تماشای این دکان که کند

چشم را خیره عقل را حیران

خرد پیر برنمی‌دارد

سر انگشت حیرت از دندان

گفته ام در بدیهه تاریخش

بر تو بادا مبارک این دکان

شمارهٔ ۳۱

گرز آن که دوش از سر غفلت به دقت خواب

سویت کشیده ام نه بوجه صواب پای

آورده ام حدیث غریبی که اعتراض

زین عذر تازه آورد اندر رکاب پای

تو قبله جهانی و رسم است این که خلق

بر قبله میکشند به هنگام خواب پای

شمارهٔ ۳۲

نظام دین و دینا قره العین رسول الله

که اندر رای رفعت آفتابی بود و گردونی

به صد افسون به دست آورده بودش عالم فانی

اجل ناگاه در خواب عدم کردش به افسونی

شدم در فکر تا گویم تاریخ فوتش را

که ناگه گفت هاتف (رفت از دنیا فلاطونی)

شمارهٔ ۳۳

ای که هرگز نشود مست کسی

اگرش باده تو در جام کنی

تو بخیلی و منت گویم ابر

نه ازان روی که انعام کنی

بلکه زان روی که هرجا گذری

روز روشن را چون شام کنی

به مثل گر شودت گریه هوس

اشک را جای دگر وام کنی

شمارهٔ ۳۴

شب و روزند انبای زمانه

بگویم کز چه معنی گر تو خواهی

بدین معنی که با هم در نفاقند

تمامی از رعیت تا سپاهی

به معنی در میانشان آن قدر بعد

که باشد از سفیدی تا سیاهی

به صورت آن چنان پیوسته با هم

که مو را در میانه نیست راهی

شمارهٔ ۳۵

ای پسر گر هرزه خند و بی جا باشی چو گل

هرکجا هستی قرین آتش سوزان شوی

رو چو نرگس با حیا و سر به پیش افکنده باش

تا ز گلشن گر برون افتی به نرگس دان شوی

شمارهٔ ۳۶

گرچه مستی می کند از قید غم فارغ تو را

چون زحد بگذشت از دیوانگی بدتر شود

مست شو اما نه چندانی که باشی بی خبر

از سر خود گر چو نرگس آتشت بر سر شود

شمارهٔ ۳۷

اهل دنیا سخت نا اهلند گفتم ترکشان

چند دلجویی کنم با خلق و بدخویی کشم

گرچه شیر نیست دنیا نیست نزد همتم

آن قدر شیرین که از بهرش ترش رویی کنم

شمارهٔ ۳۸

شکل ماه نو بدیدم در میان کهکشان

گفتم این تیری بود یارب گذاران از هدف

یا جمال یوسف مصر ملاحت را چو دید

با ترنج مه زلیخای فلک ببرید کف

شمارهٔ ۳۹

شرط تأثیر ریاضت طینت پاک است و بس

گر نداری درد سر کمکش که نخلت بی‌برست

چون بری در کوره گل از وی گلاب آید برون

ور گذاری خار بر آتش برش خاکسترست

شمارهٔ ۴۰

مال دنیا سایه است و اهل دنیا آفتاب

گر نمی دانی بگویم کز چه معنی ای عزیز

زآن که در وی پشت اگر کردی نهد سر درپیت

شمارهٔ ۴۱

شعله ی شوق تو از پا ننشیند به عبث

هردمم غوطه دهد اشک به دریای دگر

هر زمان از طرفی جلوه کند زان هردم

همچو دیوانه فهم روی به صحرای دگر

شمارهٔ ۴۲

وصل بیش از هجر جان سوزد نبینی عندلیب

در خزان خاموش باشد در بهار افغان کند

کم به بستان رو بهار آخر شد و نشگفت گل

غنچه از شرم تو گل را چند در زندان کند

شمارهٔ ۴۳

چو بستم دیده دید از رخنه مژگان نظر رویش

چو آن مرغی که از چاک قفس بیند گلستان را

تمنای تو چاک سینه و داغ جگر خواهند

دوامی هست داغ سینه و چاک گریبان را

شمارهٔ ۴۴

داده‌ام ایمان به کفر زلف آن ترسابچه

وه کزین سودا چه منت ها دگر بر دین نهم

برندارم سوز پشت پای او تا زنده‌ام

گوش بی‌چون زلف با او سر به یک بالین نهم

شمارهٔ ۴۵

رد صله ی خواجه نه زان بود که کم بود

حقا که چنین است خدایا تو گواهی

منت نتوانم به کم و بیش کشیدن

چون بر نتوان داشت چه کوهی و چه کاهی

غزلیات ناتمام

شمارهٔ ۱ : منع سودی نکند کاش نصیحت‌گر ما

شمارهٔ ۲ : به گریه چشم تهی کی کند دل ما را

شمارهٔ ۳ : غصه ی عالم نصیب جان ناشاد من است

شمارهٔ ۴ : کسی که چشم مرا ابر نوبهار گرفت

شمارهٔ ۵ : کسی نگفت که از شعله سوختن عیب است

شمارهٔ ۶ : به دشمنش نظر است به دوستان کین است

شمارهٔ ۷ : من سیه‌بختم نه تنها چرخ با من دشمن است

شمارهٔ ۸ : نه جز توام دگری در دل خراب گذشت

شمارهٔ ۹ : باز از انجمن آن انجمن آرا برخواست

شمارهٔ ۱۰ : یک نظر دیدم و دل با نیش مژگان خوگرفت

شمارهٔ ۱۱ : دل غمین بستاند که جان شاد دهد

شمارهٔ ۱۲ : میان ما و دل یارب چرا این ماجرا باشد

شمارهٔ ۱۳ : اگر نبیند سوی من ساقی چه سود ار می دهد

شمارهٔ ۱۴ : دل همان غمناک و شد در عشق چشم من سفید

شمارهٔ ۱۵ : به رنج از ناله ای کردم کسی که بی سبب نالد

شمارهٔ ۱۶ : بس که در کوی تو چشمم گریه بسیار کرد

شمارهٔ ۱۷ : دل ترک عشق آن بت دلجو نمی‌کند

شمارهٔ ۱۸ : آن که بی پرواییش هردم مرا رسوا کند

شمارهٔ ۱۹ : جفا کن تا توانی برق من، خرمن نمی‌سوزد

شمارهٔ ۲۰ : کس چرا در قتل چون من بی کسی حیران بود

شمارهٔ ۲۱ : مرا دلی ست که هرگز ندیدم او را شاد

شمارهٔ ۲۲ : کجا قاصد برم با نامه آن دلستان آید

شمارهٔ ۲۳ : بخت تارم سایه ای گر بر شب تار افکند

شمارهٔ ۲۴ : دلارامی که باکن رام بود از من رمید آخر

شمارهٔ ۲۵ : ناصِحا از عشق منع مکن بار دگر

شمارهٔ ۲۶ : زان نبینم چشم خود کز گریه پرشد دامنش

شمارهٔ ۲۷ : از تو ممنونم اگر از مژه خون می‌ریزم

شمارهٔ ۲۸ : چه سود ای باغبان از رخصت سیر گلستانم

شمارهٔ ۲۹ : نشنیده‌ام مشکی چو آن زلف و نه جایی دیده‌ام

شمارهٔ ۳۰ : خوشم که جا به سر کوی دلستان دارم

شمارهٔ ۳۱ : گهی از داغ لذت گه زچاک پیرهن دزدم

شمارهٔ ۳۲ : چاره داغ گرفتم که به مرهم سازم

شمارهٔ ۳۳ : دلیرم کرد در سودای عشقش ترک جان کردن

شمارهٔ ۳۴ : سوخت محرومی دیدار چنان پیکر من

شمارهٔ ۳۵ : نگذرد روزی که از اشک جهان پیمای من

شمارهٔ ۳۶ : عقل می گوید بحرف عشق ترک دیدن مکن

شمارهٔ ۳۷ : تا به کی پنهان زما ای آب حیوان زیستن

شمارهٔ ۳۸ : لب زخون ترکرده ام تلخ ست می در کام من

شمارهٔ ۳۹ : باز ای دل تازه در کوی بتی جا کرده‌ای

شمارهٔ ۴۰ : زین نمی رنجم که بازم از مقابل رفته ای

شمارهٔ ۴۱ : خوشا دلی که اثیرش کند تمنایی

شمارهٔ ۴۲ : خوب نبود آشنایی با بدان خوب مرا

شمارهٔ ۴۳ : باز عشقش تازه کرد از نو دل افسرده را

شمارهٔ ۴۴ : دوش در بزم که بی روی تو خون بود شراب

شمارهٔ ۴۵ : تو نخل حسنی و جز ناز و فتنه بار تو نیست

شمارهٔ ۴۶ : دل ها اسیر کرد و گره بر جبین نزد

شمارهٔ ۴۷ : ای که در هجرت شکیبایی ز دل‌ها می‌رود

شمارهٔ ۴۸ : از تحمل‌های من بر من تغافل می‌کند

شمارهٔ ۴۹ : نگویم حال خود از حال من گو بی‌خبر باشد

شمارهٔ ۵۰ : در حشر گر از زلف تو بویی بمن آید

شمارهٔ ۵۱ : دوش چشم ساغر سرشار و خونم باده بود

شمارهٔ ۵۲ : چون خون خورم بناله، میلم زیاده باشد

شمارهٔ ۵۳ : عمریست که دل راه به دلدار ندارد

شمارهٔ ۵۴ : بس که بر دیوار و در هر لحظه افتد عکس داغ

شمارهٔ ۵۵ : رخت چون دیوانگان صحرا به صحرا می‌کشم

شمارهٔ ۵۶ : بی‌تو من هرجا که یک ساعت نشیمن کرده‌ام

شمارهٔ ۵۷ : ای دل من و آزادی ازین زمزمه بس کن

شمارهٔ ۵۸ : باز خوش اسباب رسوایی مهیا کرده‌ای

شمارهٔ ۵۹ : شادکی گردم اگر درد دلم گوش کنی

شمارهٔ ۶۰ : گرفتارم میان چین زلف و چین ابرویی

شمارهٔ ۱

منع سودی نکند کاش نصیحت‌گر ما

گر تواند ببرد تیرگی از اختر ما

تو مگر در دل ماهی که چنین می‌گردند

ماه و خورشید چو پروانه به گرد سر ما

در شکست دل ما پرهیزی نیست به لاف

ما حبابیم، نسیمی شکند ساغر ما

ما از آن سوختگانیم که بزداید چرخ

زنگ از آیینه ماه به خاکستر ما

شمارهٔ ۲

به گریه چشم تهی کی کند دل ما را

تهی به گریه نکردست ابر دریا را

زبان گریه نمی دانم، این قدر دانم

که قطره قطره تهی کرده ام دو دریا را

فراق روی عزیزان مرا به جان آورد

فراق صعب بود خاصه ناشکیبا را

شمارهٔ ۳

غصه ی عالم نصیب جان ناشاد من است

محنت روی زمین در محنت آباد من است

دایم اندیشد که چون از کوی خود دورم کند

کفر نعمت باشد ار گویم که بی یاد من است

آن چنانم بست کو خود به تیر نتواند گشود

ماندنم در دام کی از زخم صیاد من است

تیره روزم گرچه دارد گوش بر فریاد من

زآن که می‌دانم نمی‌داند که فریاد من است

شمارهٔ ۴

کسی که چشم مرا ابر نوبهار گرفت

چو دید گریه ی من راه اعتذار گرفت

همین بسست مرا اعتبار در کویت

که هرکه دیده مرا از من اعتبار گرفت

اگر نه روی تو سوزنده تر ز آتش شد

پس از چه هندوی زلفت ازو کنار گرفت

لبت چو باده خورد خون خلق چشمت را

به حیرتم که چرا همچنین خمار گرفت

شمارهٔ ۵

کسی نگفت که از شعله سوختن عیب است

ولی ز خار و خسی بر فروختن عیب است

دلم که مرده هندوی زلف اوست چرا

نسوخت مرده ز هند و نسوختن عیب است

به یک نگه چو خریدی، به یک نگه مفروش

گران خریدن و ارزان فروختن عیب است

به چاک جامه دگر عیب من مکن، ناصح

دریدنش هنر است ارچه دوختن عیب است

شمارهٔ ۶

به دشمنش نظر است به دوستان کین است

کسی نیافت که او را چه رسم و آیین است

کند ز خشت لحد بالش و نمی داند

اسیر او که سرش در کدام بالین است

به احتیاط کنم گریه زآن که خانه چشم

به طفل های سرشکم همیشه رنگین است

غزال چشم تو ای چشم بد زرویت دور

به زیر ابرو پرچین غزاله پر چین است

شمارهٔ ۷

من سیه‌بختم نه تنها چرخ با من دشمن است

تا تو را دیدم مرا هر موی بر تن دشمن است

آخر از بدگویی دشمن مرا خون ریختی

خود غلط بود این که می‌گفتن دشمن است

رشک دارد دشمنم با دشمنان خود به کین

زآن که دانم دوستی با هرکه با من دشمن است

دوستم با داغ و با دل دشمنم هرگز ندید

آن که بهر گل دهد جان و به گلشن دشمن است

شمارهٔ ۸

نه جز توام دگری در دل خراب گذشت

نه بر زبان سخن کس به هیچ باب گذشت

چگونه پرتو گزینم به دل که پروانه

برای خاطر شمعی ز آفتاب گذشت

هنوز رشک به من می‌برد فلک هرچند

تمام عمرش با ماه و آفتاب گذشت

شمارهٔ ۹

باز از انجمن آن انجمن آرا برخواست

آنچنان خواست که فریاد زدلها برخواست

خبر چشم تر ما که رسانید به ابر

که به تعجیل تمام از سر دریا برخواست

وعده وصل به فردای قیامت شده بود

گریه کردم که قیامت به تماشا برخواست

وقت خون ریختنم شد به چه موقوف کنی

کشتنی که نمی بایدت از جابر خواست

شمارهٔ ۱۰

یک نظر دیدم و دل با نیش مژگان خوگرفت

یک تبسم کرد و سر با ترک سامان گرفت

آرزو دارم که جان در پایش افشانم، ولی

ترسم از تنهایی دردش که با جان خو گرفت

پیرهن پنهان درم دانم زهم دور افکند

گر فلک داند که دستم با گریبان خوگرفت

گریه لازم نیست اظهار محبت را ولی

عشق در روز ازل با چشم گریان خوگرفت

شمارهٔ ۱۱

دل غمین بستاند که جان شاد دهد

فلک فریب دهد هرکه را مراد دهد

اگر به کوی تو دیرم آمدم، مرنج از من

کسی نبود که ترم به باد دهد

زمانه جور به هر کس کند مرا سوزد

که از جفای تو جور زمانه یاد دهد

اگر ننالم خرسند نیستم، ترسم

شبی بنالم و گردون مرا مراد دهد

شمارهٔ ۱۲

میان ما و دل یارب چرا این ماجرا باشد

دو کس نادیده هم را در میان کلفت چرا باشد

چرا زلفت به دزدی میبرد دل، من چه می گویم

اگر بیگانه با آشنایی آشنا باشد

رفیقا تا به کی پیشم ز یار بی وفا نالی

مرا ای کاش باشد یارو آن گه بی‌وفا باشد

میان چشم و دل خون است اعجاز محبت بین

که دشمن یک نفس نتواند از دشمن جدا باشد

شمارهٔ ۱۳

اگر نبیند سوی من ساقی چه سود ار می دهد

نشاء نظاره آن چشم را می کی دهد

چشم مستش هر دمم مست از نگاهی می کند

مست چون ساقی شود پیمانه پی در پی دهد

مدتی شد کز ضمیرش رفته ام دشمن کجاست

تا مرا بعد از فراموشی به یاد وی دهد

ای که گویی ناله کم کن لب به بندم من ولیک

چون کنم با آن که هربندم نوای نی دهد

شمارهٔ ۱۴

دل همان غمناک و شد در عشق چشم من سفید

خانه تاریک است و از مهر رخش روزن سفید

بس که هردم مینهم بر چشم گریان نامه ات

نامه ات ترسم شود آخر چو چشم من سفید

گرچه گل گردد سفید از آفتاب اما ز شرم

گر ترا بیند بخواهد کشت در گلشن سفید

نامد از بخت سیه کاری تو کردی تیغ ناز

سرخ از خونم که بادا رویت ای دشمن سفید

شمارهٔ ۱۵

به رنج از ناله ای کردم کسی که بی سبب نالد

مکن منع دلم از ناله کین بلبل عجب نالد

رخش چون بینم از زلف سیاهش می کنم شکوه

چو بیماری که در روز از درازی های شب نالد

مگر ابرست چشم من که وقت خرّمی گرید

مگر چنگ است چشم من که هنگام طرب نالد

به هجرم می کند تهدید و دل در تاب از استغنا

تبم از مرگ بگرفتست و این مسکین ز تب نالد

شمارهٔ ۱۶

بس که در کوی تو چشمم گریه بسیار کرد

خون دل دیدم روان چندان که در دل کار کرد

رو بهر جانب نهادم راه بر من بسته شد

ضعف پنداری هوا را در رهم دیوار کرد

چشم بیمارش ز خون خواری بپرهیز و بلی

طول بیماری برو پرهیز را دشوار کرد

جان سپردم از نگاه گرم او بر بوالهوس

ناوکش بر صید دیگر خورد و بر من کار کرد

شمارهٔ ۱۷

دل ترک عشق آن بت دلجو نمی‌کند

من ترک عشق می‌کنم و او نمی‌کند

بر دیده‌ام نشین نفسی زآن که باغبان

بی‌سرو لذتی ز لب جو نمی‌کند

مایل به دیگران شود از منع من، بلی

بی‌یاد نخل میل به هرسو نمی‌کند

بی‌عشق حسن را نبود قدر و قیمتی

خار از گلی به است، کو کس بو نمی‌کند

شمارهٔ ۱۸

آن که بی پرواییش هردم مرا رسوا کند

کاش از رسوایی خود اندکی پروا کند

از برای آن که سوزد دوست را در پیش غیر

شمع هم خود را وهم پروانه را رسوا کند

من به او مشغول و او با دیگران گرم سخن

چون تهیدستی که با پرمایه سودا کند

شمارهٔ ۱۹

جفا کن تا توانی برق من، خرمن نمی‌سوزد

برین آتش که دامن می‌زنی، دامن نمی‌سوزد

بر گبر و مسلمان سوختم، من آتشم آتش

که پیش هرکه می‌سوزم، دلش بر من نمی‌سوزد

چنان از گریه تر کردم شب هجر تو پیراهن

که گر آتش زنم بر خویش پیراهن نمی‌سوزد

مگر نگرفت خونم دامن پاک ترا، ورنه

چرا از گرمی خون منست دامن نمی‌سوزد

شمارهٔ ۲۰

کس چرا در قتل چون من بی کسی حیران بود

کشتن چون من کسی بر چون تویی آسان بود

باز درد رشک را از هجر درمان میکنم

درد را بنگر چه باشد چون دوا هجران بود

یا تو پیش دیده یا اشک خونین در نظر

کاشکی این خانه یک دم خالی از طوفان بود

خانه ها از سیل ویران می شود، یارب چرا

خانه های چشم من بی سیل خون ویران بود

شمارهٔ ۲۱

مرا دلی ست که هرگز ندیدم او را شاد

دلی سیاه تر از بخت اهل استعداد

به خاک تیره هنرها نشانده اند مرا

مرا ز دست هنرهای خویشتن فریاد

ازین چه سود که قدم کلید وار خمید

که بخت هرگز در روی من دری نگشاد

شمارهٔ ۲۲

کجا قاصد برم با نامه آن دلستان آید

به بخت من صبا بی بوی گل از گلستان آید

از آن نام تو دایم بر زبان دارم که گر یک دم

شوم خامش ندارم صبر کز دل بر زبان آید

دم مردن ز مردن نیستم غمگین، از آن ترسم

که گردم خاک و پیکانت برون از استخوان آید

زخوی نازکت جانا چنان اندیش ناکم من

که گر با خود سخن گویم ترا ترسم زیان آید

شمارهٔ ۲۳

بخت تارم سایه ای گر بر شب تار افکند

تا قیامت خور نقاب شب ز رخسار افکند

بلبلم اما نصیبم این که بعد از مرگ هم

باد نتواند که خاک من به گلزار افکند

بوی خون آید ازین وادی برو ای بی خبر

کاروان خواب کی در چشم ما بار افکند

هجر شمعی سوخت جانم را که گر بر آفتاب

در فرو بند درخش خود را از دیوار افکند

شمارهٔ ۲۴

دلارامی که باکن رام بود از من رمید آخر

نمی دانم که آن بیهوده رنج از من چه دید آخر

سیه کردم بدان خال سیه چشم و ندانستم

که اندر انتظار وصل خواهد شد سفید آخر

کشیدم محنتش عمری و دامن در کشید از من

جزای آن چه با من می‌کند خواهد کشید آخر

شمارهٔ ۲۵

ناصِحا از عشق منع مکن بار دگر

منع من کم کن که من کم کرده‌ام کار دگر

شمارهٔ ۲۶

زان نبینم چشم خود کز گریه پرشد دامنش

هرکه تر شد دامنش دیگر نمی بینم منش

می دهد بر باد این گل حسن را تر دامنی

گل در آتش کی رود گر تر نباشد دامنش

گر ندارد خون من در گردن آن نامهربان

چون شود رنگین به خونم دست ها در گردنش

چشم می پوشم کنون هرگاه می بینم ز روز

آن که روشن بود چشم از نکهت پیراهنش

شمارهٔ ۲۷

از تو ممنونم اگر از مژه خون می‌ریزم

گر غمت نبود خون این همه چون می‌ریزم

خورده‌ام زخمی و تا گم نکند صیادم

هر قدم قطره از خون درون می‌ریزم

صبر کو تا جگرم خون شود و گریه کنم

لخت‌لختش ز ره دیده برون می‌ریزم

دیده مشغول خیال است از آن امشب خون

از شکاف دل بی‌صبر و سکون می‌ریزم

شمارهٔ ۲۸

چه سود ای باغبان از رخصت سیر گلستانم

که گل ناچیده همچون گل زدستم رفت دامانم

نه از بیم رقیبان امروز وصلش دیده می بندم

که نتواند زبار سخت دل برخواست مژگانم

گرفتم آن که از چنگ غمش گیرم گریبان را

ز چنگ خویش آخر چون برون آید گریبانم

ز لاف عشق خوبان دگر در روز رخسارت

پشیمانی اگر سودی کند من خود پشیمانم

شمارهٔ ۲۹

نشنیده‌ام مشکی چو آن زلف و نه جایی دیده‌ام

در چین شنیدم مشک را در مشک چین نشنیده‌ام

شب در ثریا ماه را دیدم به یاد آمد مرا

روزی که اندر اشک خود عکس رخش را دیده‌ام

روز وداع آن پری کردم، وداع جان و دل

دل رفت با او جان نرفت از جان به جان رنجیده‌ام

شمارهٔ ۳۰

خوشم که جا به سر کوی دلستان دارم

ره ار به بزم ندارم بر آستان دارم

توکی زناز قدم می نهی زخانه برون

بهر زه رشک بر آن خاک آستان دارم

پس از وفات شود، شمع بر مزار مرا

زبس شعله شوقت در استخوان دارم

فلک نخواست که اکنون نریختی خونم

من از تو شکوه ندارم، زآسمان دارم

شمارهٔ ۳۱

گهی از داغ لذت گه زچاک پیرهن دزدم

بیاو رشک را بنگر که درد از خویشتن دزدم

تو مشغول گرفتاران تو گشتی مگر زین پس

سر راه صبا گیرم نسیم از پیرهن دزدم

طپد در خاک و خون چون مرغ بسمل کشت اما من

ز بیم او طپیدن راز دل خون راز تن دزدم

چنان ناجور آن بدخو گرفتم خوکه گر سویش

فرستم نامه از سوز دل سوز از سخن دزدم

شمارهٔ ۳۲

چاره داغ گرفتم که به مرهم سازم

غم دل را چه کنم، دل به چه خرّم سازم

شده از نقش رخت پرگل از آن دردم مرگ

دامن دیده نیارم که فراهم سازم

بس که هر لحظه شکست دگرم پیش آمد

صد مصیبت را یک حلقه ماتم سازم

گریه عادت شده در هجر توام ورنه مرا

گریه نیست کز او درد دلی کم سازم

شمارهٔ ۳۳

دلیرم کرد در سودای عشقش ترک جان کردن

که بی سرمایه فارغ باشد از قید زیان کردن

به پند ناصح از پای سگانش برندارم سر

به قول دشمنان عیبست ترک دوستان کردن

تنم چون تار مویی بوده در وی نهان زلفت

ز من آموخت اندر تار مویی دل نهان کردن

عجب نبود که زلف هندویش دل ها نهان دارد

متاعی را که دزدیدند می باید نهان کردن

شمارهٔ ۳۴

سوخت محرومی دیدار چنان پیکر من

که زهم ریزد اگر دل طپد اندر بر من

تو مرا سوزی و من سوزم از من غم که مباد

باد بیرون برد از کوی تو خاکستر من

آن قدر گریه کنم کاب به افلاک رسد

بو که آن آب برد تیرگی از اختر من

در غمش ضعف رسید است به جایی که مرا

مرده دانند اگر دل بطپد در بر من

شمارهٔ ۳۵

نگذرد روزی که از اشک جهان پیمای من

نگذرد صد نیزه بالا آب از بالای من

چرخ چون خواهد به زنجیر غمم سازد اسیر

حلقه زنجیر سازد اول از بالای من

بهر آسایش شبی نگذاشت پهلو بر زمین

آسمان از بس که سرگرم است در ایذای من

شمارهٔ ۳۶

عقل می گوید بحرف عشق ترک دیدن مکن

عشق میگوید که حرف عقل را تمکین مکن

خواب بهتان است بر عشاق ای همدم مرا

چون نهی در خاک از خشت لحد بالین مکن

ای که داغم می نهی بر سینه دل را چاره کن

از قفس آزاد کن بلبل قفس رنگین مکن

گریه میگوید مکن وانگه دلم خون می کند

قدرتی کوتا بگویم آن بکن با این مکن

شمارهٔ ۳۷

تا به کی پنهان زما ای آب حیوان زیستن

گرچه رسم آب حیوان است پنهان زیستن

اتحادی هست با معشوق عاشق را به بین

از زلیخا عشق و از یوسف بزندان زیستن

بی تو رفتم در گلستان غنچه از من کسب کرد

در گلستان بودن و سر در گریبان زیستن

سوزم از غیرت که با جان ها غمت آمیخته

ورنه مردم از چه نتوانند بی جان زیستن

شمارهٔ ۳۸

لب زخون ترکرده ام تلخ ست می در کام من

کو حریفی تا کند خون جگر در جام من

وعده وصلم به فردا داد اینم بس که یار

این قدر داند که صبح از پی ندارد شام من

صبح کو در خانه بنشین، مهر گودیگر متاب

تیرگی هرگز نخواهد رفت از ایام من

رحم اگر بر من نخواهی کرد بر بدگو مکن

من چه بد کردم که نتوانی شنیدن نام من

شمارهٔ ۳۹

باز ای دل تازه در کوی بتی جا کرده‌ای

آن چه عمری خواستی امروز پیدا کرده‌ای

شکوه از کشتن بود فردا شهیدان تو را

شکوه ما آن که در کشتن مدارا کرده‌ای

چون توانم دید بزم غیر جایت چون زرشک

جا در آتش کرده‌ام تا در دلم جا کرده‌ای

ای که می‌گویی چرا خونابه‌ات از سرگذشت

خود بگو، دانی که ما را دیده دریا کرده‌ای

شمارهٔ ۴۰

زین نمی رنجم که بازم از مقابل رفته ای

برده اند از کف دلت را از پی دل رفته ای

گرچه دادی دین و دل زودست امید وصال

راه عشقت این هنوز از وی دو منزل رفته ای

رفتی و غایب نشد یک دم خیالت از نظر

بیشتر می بینمت تا از مقابل رفته ای

شمارهٔ ۴۱

خوشا دلی که اثیرش کند تمنایی

خوشا سری که توان کرد صرف سودایی

نبرد باد زکوی توام که خاکم کرد

به جستجوی تو هر ذره زو به صحرایی

ز چاک سینه درون دلش توانم دید

ادب نمی‌دهدم رخصت تماشایی

شمارهٔ ۴۲

خوب نبود آشنایی با بدان خوب مرا

طالب غیری نباید بود مطلوب مرا

نام بی‌دردان به تقریب شکایت برده‌ام

بی‌سبب خواهان نباشد یار مکتوب مرا

شمارهٔ ۴۳

باز عشقش تازه کرد از نو دل افسرده را

آری آتش آب حیوان است شمع مرده را

از نگاهش دارم امید وصالی زان که گاه

می‌رود صیاد از پی ، صیدِ پیکان خورده را

شمارهٔ ۴۴

دوش در بزم که بی روی تو خون بود شراب

کرد یاد دهنت شد دهن جام پر آب

بخت در خواب و ازو این همه آزار کشم

وای بر من اگرم بخت نمی بود به خواب

شمارهٔ ۴۵

تو نخل حسنی و جز ناز و فتنه بار تو نیست

کدام فتنه که در چشم پرخمار تو نیست

گرم به تیغ جفا میکشی نمی رنجم

تو مست حسنی و اینها به اختیار تو نیست

شمارهٔ ۴۶

دل ها اسیر کرد و گره بر جبین نزد

کس راه دل به خوبی این نازنین نزد

دل جان سپرد پیش تو آزار خود مکن

بر شمع کشته کس به عبث آستین نزد

شمارهٔ ۴۷

ای که در هجرت شکیبایی ز دل‌ها می‌رود

هیچ می‌دانی که بی‌رویت چه بر ما می‌رود

تا صبا را در گلستان دیده‌ام آسوده‌ام

زان که در کویت ندارد ره که آن جا می‌رود

شمارهٔ ۴۸

از تحمل‌های من بر من تغافل می‌کند

هرچه با من می‌کند صبر و تحمل می‌کند

دل درون سینه بهر داغ دارم باغبان

خدمت گلبن برای حاطر گل می‌کند

شمارهٔ ۴۹

نگویم حال خود از حال من گو بی‌خبر باشد

به بی‌دردان بیان درد دل درد دگر باشد

به محض این که گفتی خواهمت کشتن، مرا کشتی

دروغ است این که کشتن دیگر و گردن دگر باشد

شمارهٔ ۵۰

در حشر گر از زلف تو بویی بمن آید

برخیزم از آن پیش که جان سوی من آید

شد سینه گلستان زتو تا چاک نمودم

شاید که ازین رخنه نسیمی به من آید

شمارهٔ ۵۱

دوش چشم ساغر سرشار و خونم باده بود

آن چه دل می خواست از اسباب عیش آماده بود

هیچ کس زان طره پیچیده سر بیرون نکرد

با وجود آن که مضمون پیش پا افتاده بود

شمارهٔ ۵۲

چون خون خورم بناله، میلم زیاده باشد

بی نغمه خوش نباشد، جایی که باده باشد

از دست دل بناخن کندم تمام سینه

چون خانه ای که در وی آتش فتاده باشد

شمارهٔ ۵۳

عمریست که دل راه به دلدار ندارد

بار از دلم و دل خبر از یار ندارد

امروز کسی در پی دلجویی من نیست

این شیشه شکسته است خریدار ندارد

شمارهٔ ۵۴

بس که بر دیوار و در هر لحظه افتد عکس داغ

شب که شد در خانه ام صد جای می سوزد چراغ

داغ میکردم چو خون از داغ دل میریزدم

داغ گردد می کشی کش می بریزد از ایاغ

شمارهٔ ۵۵

رخت چون دیوانگان صحرا به صحرا می‌کشم

عشق می‌گوید سفر کن رخت هرجا می‌کشم

در میان محنت امروز از بس خو کردم

انتظار محنتی دارم که فردا می‌کشم

شمارهٔ ۵۶

بی‌تو من هرجا که یک ساعت نشیمن کرده‌ام

ناله خیزد سال‌ها از بس که شیون کرده‌ام

دامنم باید فشاند از دل چو دیدم روی او

زان دل صدپارهٔ خود را به دامن کرده‌ام

شمارهٔ ۵۷

ای دل من و آزادی ازین زمزمه بس کن

اندیشه یی از طعنه ی مرغان قفس کن

ای جان منم و نیم نفس بی هده مخروش

محتاج به آهم، نکنی ضبط نفس کن

شمارهٔ ۵۸

باز خوش اسباب رسوایی مهیا کرده‌ای

این گرفتاران نو را خوب پیدا کرده‌ای

زین نگاه گرم پی در پی به سوی بوالهوس

شهره آفاق خواهی شد نگه تا کرده‌ای

شمارهٔ ۵۹

شادکی گردم اگر درد دلم گوش کنی

نشنوی به که کنی گوش و فراموش کنی

مژه بر هم مزن ای دیده که نتوانم دید

که تو با عکس رخش دست در آغوش کنی

شمارهٔ ۶۰

گرفتارم میان چین زلف و چین ابرویی

چون آن کشتی که هردم می رباید بادش از سویی

به معنی برده ام پی نیستم پروانه و بلبل

که گاهی سوزم از رنگی و گاهی نالم از بویی

رباعیات

شمارهٔ ۱ : ای خضر بیابان کلام حکما

شمارهٔ ۲ : زلف و رخ یار مبتلا داشت مرا

شمارهٔ ۳ : جانا از رشک می سپارم جان را

شمارهٔ ۴ : با دیده بی خون که نه بینم آن را

شمارهٔ ۵ : چشم تو که با جهان عتاب است او را

شمارهٔ ۶ : ای مردم چشمم چه وبال است تو را

شمارهٔ ۷ : از عمر من آن چه کاهد ای حور نسب

شمارهٔ ۸ : دور از رخت ای سرو قد شکر لب

شمارهٔ ۹ : از آتش چهره چون برانداخت نقاب

شمارهٔ ۱۰ : این باران ست و برق ظاهر ز سحاب

شمارهٔ ۱۱ : چشم زین پیش ای بت خورشید جناب

شمارهٔ ۱۲ : ای شاهد جود از تو در زیر نقاب

شمارهٔ ۱۳ : شعری که ازو گرفت نه گردون زیب

شمارهٔ ۱۴ : ای شعر تو چون حسن سراپا همه زیب

شمارهٔ ۱۵ : عیب ست بد اب پاک شوینده عیب

شمارهٔ ۱۶ : تا روشن شد دیده ام از رقعه دوست

شمارهٔ ۱۷ : فردا که حیات تازه گیرند اموات

شمارهٔ ۱۸ : مشک است به گرد نقطه پرگارت

شمارهٔ ۱۹ : گویند کسان جمله چه هشیار و چه مست

شمارهٔ ۲۰ : چون شیشه شکسته شد بهرحال که هست

شمارهٔ ۲۱ : هرچند که گویند به من پیوست

شمارهٔ ۲۲ : جز علم و عمل که همدم روز جزاست

شمارهٔ ۲۳ : حوری که به زعم او چو او نایاب است

شمارهٔ ۲۴ : آن غنچه که عالمی ازو در تاب است

شمارهٔ ۲۵ : در جلوه چو سرو قدت ای یار کجاست

شمارهٔ ۲۶ : با من که ز ناله ام فلک برحذر است

شمارهٔ ۲۷ : گفتم سفری کنم اگر تقدیرست

شمارهٔ ۲۸ : صد رخنه به دل هر دمم از صد نیش است

شمارهٔ ۲۹ : دل سیر شد از تو خوب رویی می خواست

شمارهٔ ۳۰ : امشب که رخش خانه فروز من و تست

شمارهٔ ۳۱ : دانی که چرا نمی توان دید ای دوست

شمارهٔ ۳۲ : گفتی چشمم از چه خضبال است ای دوست

شمارهٔ ۳۳ : هرچند که من ناکس و دونم ای دوست

شمارهٔ ۳۴ : از دلبر من حدیث گرمی سخنی ست

شمارهٔ ۳۵ : ما را در دل جز آن گل رعنا نیست

شمارهٔ ۳۶ : حاصل از ریش وصیه جزء پشمت نیست

شمارهٔ ۳۷ : ای آن که به جز غم تو دل خواهم نیست

شمارهٔ ۳۸ : آن شوخ که عشق سهل کاری پنداشت

شمارهٔ ۳۹ : چون عشق دل رمیده از ما بگرفت

شمارهٔ ۴۰ : ای میر که دامن دلت غم نگرفت

شمارهٔ ۴۱ : افسوس که از کنار من یاری رفت

شمارهٔ ۴۲ : دل رویش را رشک نگارستان گفت

شمارهٔ ۴۳ : آن میر که خویش را کلامی می گفت

شمارهٔ ۴۴ : دانی زچه شد و قف تعرض جانت

شمارهٔ ۴۵ : هرچند پسر مرتبه عالی افتاد

شمارهٔ ۴۶ : در عالم تنگ عرصه سفله نهاد

شمارهٔ ۴۷ : بی روی تو جان محنت اندوز مباد

شمارهٔ ۴۸ : تنها نه به خون این دل مفتون خسبد

شمارهٔ ۴۹ : از دیده ی من چو دل برون می افتد

شمارهٔ ۵۰ : آن شوخ که دل ز مهر و مه میدزدد

شمارهٔ ۵۱ : شوخی که کنون دوری من نپسندد

شمارهٔ ۵۲ : گر زان که فلک اهل دلی نگذارد

شمارهٔ ۵۳ : هرچند دلم غم تو خون میبارد

شمارهٔ ۵۴ : بیچاره دلم راه به کاری نبرد

شمارهٔ ۵۵ : روزم به غم و شبم به شب میگذرد

شمارهٔ ۵۶ : افسوس که بخت بد کم اقبالی کرد

شمارهٔ ۵۷ : در سینه ز جوش خون دل دردا مرد

شمارهٔ ۵۸ : آن چشم که خون خلق در خواب خورد

شمارهٔ ۵۹ : ای آن که غمت بدهر شور اندازد

شمارهٔ ۶۰ : چون بر رخت آن زلف پریشان لرزد

شمارهٔ ۶۱ : شوخی که مرا درگه و بیگه سوزد

شمارهٔ ۶۲ : آن تازه نهال چند سرکش باشد

شمارهٔ ۶۳ : چون کار تو دل شکستن من باشد

شمارهٔ ۶۴ : تا کی رخم از گلاب گلگون باشد

شمارهٔ ۶۵ : آن چشم که فتنه دل و دین باشد

شمارهٔ ۶۶ : آن را که به ایزد سر و کاری باشد

شمارهٔ ۶۷ : هر روز دلم را اسیر خالی باشد

شمارهٔ ۶۸ : عاشق شب وصل یار هم درد کشد

شمارهٔ ۶۹ : تا یار سیه بیهوش چو بخت من شد

شمارهٔ ۷۰ : شوخی که دلش داغ دل گلشن شد

شمارهٔ ۷۱ : هرچند که عمر مایه ناز آمد

شمارهٔ ۷۲ : شوخی که جفا به از وفا میداند

شمارهٔ ۷۳ : دونی دو که مردهای بنگ و برشند

شمارهٔ ۷۴ : مرغ دل من هم به رو هم بال افکند

شمارهٔ ۷۵ : تا جان تو عزم رفتن از تن نکند

شمارهٔ ۷۶ : عاشق باید که از طلب ننشیند

شمارهٔ ۷۷ : جمعی که ثنات رایگان میگویند

شمارهٔ ۷۸ : گر تیرگی روز من غم فرسود

شمارهٔ ۷۹ : ای آن که تو را میل به گلزار بود

شمارهٔ ۸۰ : ای آن که تو را مدار بر زور بود

شمارهٔ ۸۱ : آن بی حاصل که وصل بگذاشته بود

شمارهٔ ۸۲ : دی بابت هرزه گرد بی حاصل خود

شمارهٔ ۸۳ : نقش رخ او ز چشم بینا نرود

شمارهٔ ۸۴ : از گریه اگر چه یار همدم نشود

شمارهٔ ۸۵ : ای چشمم از انتظار روی تو سفید

شمارهٔ ۸۶ : اول طلب بخت بلندی باید

شمارهٔ ۸۷ : از دیده زهاد اگر زود آید

شمارهٔ ۸۸ : در علم و عمل هرکه مکمل گردید

شمارهٔ ۸۹ : عمریست که دل حدیث وصلت گوید

شمارهٔ ۹۰ : ای راحت دیده و دل ای نور بصر

شمارهٔ ۹۱ : در دام تو هر دم کشم آزار دگر

شمارهٔ ۹۲ : اینک مشهد ای دل از غفلت کور

شمارهٔ ۹۳ : تا نزد یکی بیار زو دوری دور

شمارهٔ ۹۴ : از چشم تو مرد و زن نفورند نفور

شمارهٔ ۹۵ : ای خواجه به سوی حق ز دنیای مجاز

شمارهٔ ۹۶ : یک ذره ز خاک پای آن ماه طراز

شمارهٔ ۹۷ : ای آن که به حسن و حسن صوتی ممتاز

شمارهٔ ۹۸ : دور از رخ دلگشایت ای مایه ناز

شمارهٔ ۹۹ : بی گریه به سر نمی برم نیم نفس

شمارهٔ ۱۰۰ : آن دل که هوس داشت اسیر همه کس

شمارهٔ ۱۰۱ : شهانه دلم ساخت مفتون زلفش

شمارهٔ ۱۰۲ : آن خواجه که کم باد ز عالم نامش

شمارهٔ ۱۰۳ : رفتن نتوان به کوی آن کافر کیش

شمارهٔ ۱۰۴ : چندان که دلم پیش تو می سوزد بیش

شمارهٔ ۱۰۵ : هند وی سر زلف تو ای کافر کیش

شمارهٔ ۱۰۶ : دانم کنم آرزو حیرانی خویش

شمارهٔ ۱۰۷ : ای برده هوا سوی سماکت به سمک

شمارهٔ ۱۰۸ : چون دور کنم رقیب رازان ناپاک

شمارهٔ ۱۰۹ : وصل تو به سیم و زر نکرد حاصل

شمارهٔ ۱۱۰ : دل وصل تو خواهد ز من ای مهر گسل

شمارهٔ ۱۱۱ : در طره چون شبش دل شعله مثال

شمارهٔ ۱۱۲ : هجوم نگذارد از کف ای مایه بخل

شمارهٔ ۱۱۳ : اشکم همه صرف شد در اندیشه ی دل

شمارهٔ ۱۱۴ : دی توبه به امر دوستی بشکستم

شمارهٔ ۱۱۵ : دایم ز تو من کرانه ای میجستم

شمارهٔ ۱۱۶ : گفتی که چرا بداخترت میگفتم

شمارهٔ ۱۱۷ : از بس که زالفت خسان خون خوردم

شمارهٔ ۱۱۸ : هر چند که سعی در رضایت کردم

شمارهٔ ۱۱۹ : چون مهر سفر به هفت کشور کردم

شمارهٔ ۱۲۰ : ای آن که روی به کوی بیداد گرم

شمارهٔ ۱۲۱ : روزی که ز روح بند تن بردارم

شمارهٔ ۱۲۲ : چون خواهم دل ز دلستان برگیرم

شمارهٔ ۱۲۳ : گر بینم یار وگر نبینم میرم

شمارهٔ ۱۲۴ : از دوری آفتاب عالم سوزم

شمارهٔ ۱۲۵ : حال دل از آن بهانه جو می پرسم

شمارهٔ ۱۲۶ : بر خاک کف پای تو چون رخ نالم

شمارهٔ ۱۲۷ : ای درد و غم تو راحت جان و تنم

شمارهٔ ۱۲۸ : چون کوه گران نمود اصفاهانم

شمارهٔ ۱۲۹ : گویم که دری زوصل اگر باز کنم

شمارهٔ ۱۳۰ : دی با کوری کش از خسان می بینم

شمارهٔ ۱۳۱ : ای کوی تو درد و غم فراوان بردیم

شمارهٔ ۱۳۲ : تا از سر کوی آن صنم دور شدیم

شمارهٔ ۱۳۳ : ما چشم ز جستجوی درمان پوشیم

شمارهٔ ۱۳۴ : در چیدم دوش از خلایق دامن

شمارهٔ ۱۳۵ : در دادن دل به زلفت ای عهد شکن

شمارهٔ ۱۳۶ : خورشید من آن جهان به رویش روشن

شمارهٔ ۱۳۷ : هرچند کیمیاست امروز سخن

شمارهٔ ۱۳۸ : تا چند به بزم غیر تنها رفتن

شمارهٔ ۱۳۹ : ای بخت سیاه بخت تدبیری کن

شمارهٔ ۱۴۰ : ای اشک بود بر رخت ای رشک ختن

شمارهٔ ۱۴۱ : بر بالش راحتی نیامد سر من

شمارهٔ ۱۴۲ : شوخی که گسسته بود پیمان از من

شمارهٔ ۱۴۳ : ای با مهرت سرشته آب و گل من

شمارهٔ ۱۴۴ : شیطان نامی که شد غمش قاتل من

شمارهٔ ۱۴۵ : در دل دو هزار مدّعا دارم من

شمارهٔ ۱۴۶ : ز آن طره که ینست آن که زو هست ایمن

شمارهٔ ۱۴۷ : از عالم سفله ای پسر هیچ مخواه

شمارهٔ ۱۴۸ : گر دل خواهی ای تن محنت پیشه

شمارهٔ ۱۴۹ : زین سلسله تابه حال این فرزانه

شمارهٔ ۱۵۰ : بی شمع جمالت ای به حسن افسانه

شمارهٔ ۱۵۱ : چون دل بستم به زلف آن غالیه مو

شمارهٔ ۱۵۲ : ای باد صبا واله و شیدا بر تو

شمارهٔ ۱۵۳ : ای خانه نه سپهر پرنور از تو

شمارهٔ ۱۵۴ : رحمت آید با همه مغروری تو

شمارهٔ ۱۵۵ : باشد به مثل گر حاتم طی

شمارهٔ ۱۵۶ : ای دل که ز چاک سینه بگریخته ای

شمارهٔ ۱۵۷ : از من برگشت یار من بی سببی

شمارهٔ ۱۵۸ : ای چشم مرا چشم گهربار از پی

شمارهٔ ۱۵۹ : رفتی رفتی از دل پر خون رفتی

شمارهٔ ۱۶۰ : در دایره اهل هوس جا کردی

شمارهٔ ۱۶۱ : ظاهر بینان که دم زنند از یاری

شمارهٔ ۱۶۲ : ای خواجه مکن فخر به مال دگری

شمارهٔ ۱۶۳ : روزی که برغم چرخ مهمان منی

شمارهٔ ۱۶۴ : از سینه خیال قد آن سروسهی

شمارهٔ ۱۶۵ : من کرده ام از هر مژده یی دریایی

شمارهٔ ۱

ای خضر بیابان کلام حکما

ممتاز ز اهل فضل چون گل زگیا

امروز شفای شیخ محتاج تو نیست

زان گونه که بیمار پریشان به شفا

شمارهٔ ۲

زلف و رخ یار مبتلا داشت مرا

هر یک مفتون خویش پنداشت مرا

آخر زلفش دراز دستی فرمود

وز سایه به آفتاب بگذاشت مرا

شمارهٔ ۳

جانا از رشک می سپارم جان را

درمان این است درد بی درمان را

دانی زچه در عشق تو خون شد جگرم

بسیار فشردم به جگر دندان را

شمارهٔ ۴

با دیده بی خون که نه بینم آن را

گر رسم بود بدی جگر خواران را

نبود عجبی رسم قدیم است که خلق

دشمن دارند ابر بی باران را

شمارهٔ ۵

چشم تو که با جهان عتاب است او را

پیوسته ز خواب خوش نقاب است او را

ریزد بسیار خون مردم به ستم

بسیاری خون باعث خواب است او را

شمارهٔ ۶

ای مردم چشمم چه وبال است تو را

عکس همه مردمی چه حال است تو را

خوابی که حلال است حرام است به تو

خونی که حرام است حلال است تو را

شمارهٔ ۷

از عمر من آن چه کاهد ای حور نسب

بر عمر تو افزاید و این نیست عجب

ایام من و تو چون شب و روز بود

بر روز فزاید آن چه کاهد از شب

شمارهٔ ۸

دور از رخت ای سرو قد شکر لب

صبحم همه شام بود و روزم همه شب

چون روز نبود مدت عمر مرا

از روز فراق اگر ننالم چه عجب

شمارهٔ ۹

از آتش چهره چون برانداخت نقاب

شد آب دل سوخته ی پر تب و تاب

از معجز حسن اوست ورنه هرگز

آتش نشنیدیم که مسکن کند آب

شمارهٔ ۱۰

این باران ست و برق ظاهر ز سحاب

یا اشک من و آه من سینه کباب

با آن که قرار همنشینی دارند

از معدلت شاه صفی آتش و آب

شمارهٔ ۱۱

چشم زین پیش ای بت خورشید جناب

راضی بودی که بیندت گاه به خواب

اکنون اگرت دمی به بیند گرید

آخر چشمم برون آمد از آب

شمارهٔ ۱۲

ای شاهد جود از تو در زیر نقاب

میمیری اگر نان تو ببینند به خواب

از غایت امساک اگر میل کشند

بیرون ناید ز چشم بی آبت آب

شمارهٔ ۱۳

شعری که ازو گرفت نه گردون زیب

بد گویم هیهات مبادام نصیب

آخر چه توان گفت که میگوید نیست

در عالم خاک زاده قدس غریب

شمارهٔ ۱۴

ای شعر تو چون حسن سراپا همه زیب

از جان و دل سخنوران برده شیکیب

در اشعار تو طرفه سوزی دیدم

آری ز غریبان نبود سوز غریب

شمارهٔ ۱۵

عیب ست بد اب پاک شوینده عیب

صاحب هنری همچو تو گوینده عیب

گویند که جویای منی دوری نیست

من سر تا پا عیب و تو جوینده عیب

شمارهٔ ۱۶

تا روشن شد دیده ام از رقعه دوست

چون غنچه ز خرمی نگنجم در پوشت

جبریل امین آمده یا قاصد یار

این رقعه آیه رحمت است یار رقعه ی دوست

شمارهٔ ۱۷

فردا که حیات تازه گیرند اموات

خورشید پرستان همه یابند نجات

گر عذر پرستش خود ایرا گویند

کای را قبسی شمرده ایم از قبسات

شمارهٔ ۱۸

مشک است به گرد نقطه پرگارت

وز خوی شبنم نشسته بر رخسارت

با ساحر چشم دود بنمود و به خار

از آب لبان و آتش رخسارت

شمارهٔ ۱۹

گویند کسان جمله چه هشیار و چه مست

پیوستن شیشه نیست ممکن چوشکست

حیرت دارم از شیشه دل که چرا

هرچند شکست باز با او پیوست

شمارهٔ ۲۰

چون شیشه شکسته شد بهرحال که هست

پیوستن آن به یکدگر ندید دست

وین طرفه که شیشه های دل را با هم

تا نیست شکستگی نشاید پیوست

شمارهٔ ۲۱

هرچند که گویند به من پیوست

صد شکر که لطف تو همان است که هست

آری همه راهی نتوان بست اما

راهی که زدل بدل بود نتوان بست

شمارهٔ ۲۲

جز علم و عمل که همدم روز جزاست

چون نور مهست عاریت هرچه تراست

بر عاریه دل منه که رسوا گردی

به دری که هلال آگشت انگشت نماست

شمارهٔ ۲۳

حوری که به زعم او چو او نایاب است

زیباتر از آفتاب عالم تاب است

میگفت کسی چو غنچه دارم حق است

غنچه است ولیک غنچه سیراب است

شمارهٔ ۲۴

آن غنچه که عالمی ازو در تاب است

در گلشن یزد مثل او نایاب است

پژمرده بود غنچه که بی آب بود

این نادره غنچه تازه بی آب است

شمارهٔ ۲۵

در جلوه چو سرو قدت ای یار کجاست

مثل تو گلی در همه گلزار کجاست

بسیار بود سرو خرامنده که دید

گل هست ولی گل وفادار کجاست

شمارهٔ ۲۶

با من که ز ناله ام فلک برحذر است

هر لحظه سلوک تو به رنگ دگر است

با یک رنگی اگر دورنگی چه عجب

چشمی تو و چشم را دورنگی هنر است

شمارهٔ ۲۷

گفتم سفری کنم اگر تقدیرست

دلگیری فارس را سفر تدبیر است

اما چکنم که آب چشم تر من

چون خاک سر کوی تو دامنگیر است

شمارهٔ ۲۸

صد رخنه به دل هر دمم از صد نیش است

من خوش دل ازین که راحتی در پیش است

روشن بود این برهمه کاندر خانه

گر روزن پیش روشنایی بیش است

شمارهٔ ۲۹

دل سیر شد از تو خوب رویی می خواست

بیهوده مرنج از تو نکویی می خواست

زنهار تو هم رقیب را نیکودار

حسن چو تویی عشق چو اویی می خواست

شمارهٔ ۳۰

امشب که رخش خانه فروز من و تست

خوش باش ای دل که وقت سوز من و تست

بنشسته و جز شمع کسی به پیشش نیست

پروانه بیا بیا که روز من و تست

شمارهٔ ۳۱

دانی که چرا نمی توان دید ای دوست

ذاتی که اگر تو را وجودیست ازوست

نزدیکتر از ماست به ما حضرت حق

قزب مفرط علت نادیدن اوست

شمارهٔ ۳۲

گفتی چشمم از چه خضبال است ای دوست

بشنو اگرت میل جواب است ای دوست

از همت تست چشمم از خون رنگین

رنگینی ابر از آفتاب است ای دوست

شمارهٔ ۳۳

هرچند که من ناکس و دونم ای دوست

یک بار ببین که بی تو چونم ای دوست

تو مردمک دیده گریان منی

زان ست که تشنه به خونم ای دوست

شمارهٔ ۳۴

از دلبر من حدیث گرمی سخنی ست

ورهست دمی بهر فریب چو منی ست

گر میش چو گرمی نگاه است که نیست

ورهست به قدر چشم بر هم زدنی ست

شمارهٔ ۳۵

ما را در دل جز آن گل رعنا نیست

آن دل که این چنین بود از ما نیست

ترسم که دلم بگیرد از تنگی جا

دلتنگیم از تنگی دل بی جا نیست

شمارهٔ ۳۶

حاصل از ریش وصیه جزء پشمت نیست

فرقی مابین صعت و خشمت نیست

گویند که تو زاهد خشکی، دیدم

چندان خشکی که آب در چشمت نیست

شمارهٔ ۳۷

ای آن که به جز غم تو دل خواهم نیست

الا سرکوی تو نظر گاهم نیست

از معجز عشق هرچه داری در دل

میدانم اگرچه در دلت راهم نیست

شمارهٔ ۳۸

آن شوخ که عشق سهل کاری پنداشت

عاشق شد و غم بر من و بر خویش گماشت

پروای دل کسی اگر کی دارد

آن کو دل خود نگاه نتواند داشت

شمارهٔ ۳۹

چون عشق دل رمیده از ما بگرفت

آرام ز جان ما شکیبا بگرفت

گفتم دستم اشک بگیرد او خود

دستم بگرفت و دامنم را بگرفت

شمارهٔ ۴۰

ای میر که دامن دلت غم نگرفت

زین شعر سمج دل خودت هم نگرفت

آزرده مشو چه شد از کشور وزن

شعر تو خروج کرد و عالم نگرفت

شمارهٔ ۴۱

افسوس که از کنار من یاری رفت

بر چشم من از چشم بد آزاری رفت

تا رنج کناره کردنش می جستم

فرمود خرد گلی ز گلزاری رفت

شمارهٔ ۴۲

دل رویش را رشک نگارستان گفت

چشمانش را فتنه ترکستان گفت

گفتم دهنش گفت ازین هیچ مپرس

کاین سر مگوست هیچ ازین نتوان گفت

شمارهٔ ۴۳

آن میر که خویش را کلامی می گفت

درسی دو برای دوسه عامی می گفت

اعجاز ازو دیده ام از من بشنو

در حاشیه درس شرح جامی میگفت

شمارهٔ ۴۴

دانی زچه شد و قف تعرض جانت

دندان نشکستند سخن دامانت

دانند که وقت شعر خواندن شکنند

از شعر کلوخ چین خود دندانت

شمارهٔ ۴۵

هرچند پسر مرتبه عالی افتاد

بی بندگی پدر کجا یافت مراد

کم عمری ابر را همین است سبب

کز دریا ز او و برزخ وی افتاد

شمارهٔ ۴۶

در عالم تنگ عرصه سفله نهاد

سر بر زانو بنفشه سان باید داد

گردون دونست روی او نتوان دید

گیتی تنگست راست نتوان ایستاد

شمارهٔ ۴۷

بی روی تو جان محنت اندوز مباد

عالم بی آن شمع شب افروز مباد

روی تو به روز ماند از نیکویی

اما به روز من که آن روز مباد

شمارهٔ ۴۸

تنها نه به خون این دل مفتون خسبد

آن گونه که نه از دست تو در خون خسبد

باشد مثلی که خون بخسبد یارب

در طره چون شبت دلم چون خسبد

شمارهٔ ۴۹

از دیده ی من چو دل برون می افتد

عالم بر روی موج خون می افتد

دانی ز چه در عشق تو رسوا گشتیم

تنگست دلم شوق برون می افتد

شمارهٔ ۵۰

آن شوخ که دل ز مهر و مه میدزدد

دل از بر شیخ و خانقه میدزدد

دزدیده دل خلق و به دزدیده نگاه

و اکنون از خویش هم نگه میدزدد

شمارهٔ ۵۱

شوخی که کنون دوری من نپسندد

ترسم آخر کمر به دوری بندد

چو شعله آتشی که در هیمه فتد

چون سوخت مرا به دیگری پیوندد

شمارهٔ ۵۲

گر زان که فلک اهل دلی نگذارد

وان را بگذارد که کسان آزارد

چندان عجبی نیست فلک غربالی است

غربال نخاله را نگه میدارد

شمارهٔ ۵۳

هرچند دلم غم تو خون میبارد

او شوق وصال را فزون میبارد

من با یک دل بسر نیارم بردن

با این همه دل زلف تو چون میبارد

شمارهٔ ۵۴

بیچاره دلم راه به کاری نبرد

راهی بسر کوه نگاری نبرد

از دل نبرد غبار غم سیل سرشک

من سیل ندیدم که غباری نبرد

شمارهٔ ۵۵

روزم به غم و شبم به شب میگذرد

این عمر عزیز من عجب میگذرد

از بس که کنم خیال آن زلف دراز

بر من هر شب هزار شب میگذرد

شمارهٔ ۵۶

افسوس که بخت بد کم اقبالی کرد

هر روز شبی و هر شبم سالی کرد

هم چرخ که هرچند دلم پرخون کرد

خون دل من خورد و دلم خالی کرد

شمارهٔ ۵۷

در سینه ز جوش خون دل دردا مرد

زآن روز که زاده بود در خون تا مرد

القصه دل شکسته ما چو حباب

در دریا زاد و باز در دریا مرد

شمارهٔ ۵۸

آن چشم که خون خلق در خواب خورد

کی سیر ز خون دل احباب خورد

خون خوردن چشم های خواب آلودش

آبی باشد که تشنه در خواب خورد

شمارهٔ ۵۹

ای آن که غمت بدهر شور اندازد

روی تو بر آفتاب نور اندازد

میسوزم ازین غم که مگر روی تودید

خورشید که نور را به دور اندازد

شمارهٔ ۶۰

چون بر رخت آن زلف پریشان لرزد

در سینه ما دل طپد و جان لرزد

جز زلف سیه کار تو کس دید بگو

کفری که چنین بر سرایمان لرزد

شمارهٔ ۶۱

شوخی که مرا درگه و بیگه سوزد

صد بارم اگر سوخت دگر ره سوزد

آتش چون سوخت میکند دوری و او

اول دوری کند پس آن گه سوزد

شمارهٔ ۶۲

آن تازه نهال چند سرکش باشد

وز گریه زار من مشوش باشد

اشکم نمک است و دل خونین آتش

تا چند نمک بر سر آتش باشد

شمارهٔ ۶۳

چون کار تو دل شکستن من باشد

گفتم هنگام باز رستن باشد

کی دانستم که دل بچینی ماند

پیوستن او فزع شکستن باشد

شمارهٔ ۶۴

تا کی رخم از گلاب گلگون باشد

دل برکندم چند جگر خون باشد

دی میرفتی ز چشم و جانم میرفت

رفتی ز دل امروز دلم چون باشد

شمارهٔ ۶۵

آن چشم که فتنه دل و دین باشد

دانی ز چه روی خواتش آیین باشد

نزدیک بود به صبح پیشانی تو

نزدیک به صبح خواب شیرین باشد

شمارهٔ ۶۶

آن را که به ایزد سر و کاری باشد

رنجش از خلق سخت کاری باشد

اول دل پاک دارد آخر دامن

گر بر دل و دامنت غباری باشد

شمارهٔ ۶۷

هر روز دلم را اسیر خالی باشد

وز عشق توام بدل خیالی باشد

خورشید جهان محنتم من، چه عجب

گوهر روزم از نو زوالی باشد

شمارهٔ ۶۸

عاشق شب وصل یار هم درد کشد

بار غم چرخ ناجوانمرد کشد

خورشید گرفته در بغل صبح هنوز

که جامه درد که نفس سرد کشد

شمارهٔ ۶۹

تا یار سیه بیهوش چو بخت من شد

بخت سهیم رشک من روشن شد

رو پاک سیاه است بر اطراف رخش

یا آن که شبم به روز آبستن شد

شمارهٔ ۷۰

شوخی که دلش داغ دل گلشن شد

زینش چه که رخت او چو بخت من شد

گر ماه چهارده شب کرد لباس

مه تیره بگشت بلکه شب روشن شد

شمارهٔ ۷۱

هرچند که عمر مایه ناز آمد

از عمر عزیز یار ممتاز آمد

چون عمر گذشت برنمیگردد یار

صد بار گذشت بر من و باز آمد

شمارهٔ ۷۲

شوخی که جفا به از وفا میداند

گویند که حال دل ما میداند

من از دلش این گمان ندارم دیگر

سرّ دل هر بنده خدا میداند

شمارهٔ ۷۳

دونی دو که مردهای بنگ و برشند

وز نشاء بنگ دایم اندر عرشند

در خانه مگو بنگ ندارند ایشان

کانجا شب و روز قرض خواهان فرشند

شمارهٔ ۷۴

مرغ دل من هم به رو هم بال افکند

حال تو دل مرا بدین حال افکند

بس بود برای بردن دل، چشمت

از بهر چه خال را بدنبال افکند

شمارهٔ ۷۵

تا جان تو عزم رفتن از تن نکند

در سینه خیال یار مسکن نکند

تا شب نشود روز تو عاشق نشوی

در روز کسی چراغ روشن نکند

شمارهٔ ۷۶

عاشق باید که از طلب ننشیند

وز هرچه نه یار دامن اندر چیند

جای تو بود دیده به خوابش ندهم

چون دوست به جای دوست دشمن بیند

شمارهٔ ۷۷

جمعی که ثنات رایگان میگویند

مغرور مشو که از زبان میگویند

هستند چو کوه در خوش آمدگویی

هر چیز که گفتی تو همان میگویند

شمارهٔ ۷۸

گر تیرگی روز من غم فرسود

زانست که نورش برخ یار فزود

برد از شب من نیز درازی زلفش

بس چون شبم آنچنان درازست که بود

شمارهٔ ۷۹

ای آن که تو را میل به گلزار بود

دانی که چرا گل همه رخسار بود

یعنی که مرا مبو که معشوقان را

از عاشق خویش روی در کار بود

شمارهٔ ۸۰

ای آن که تو را مدار بر زور بود

گر معنی من بری کجا دور بود

از بس که حریص شهرتی میخواهی

پیش از گفتن شعر تو مشهور بود

شمارهٔ ۸۱

آن بی حاصل که وصل بگذاشته بود

دوری از یار سهل پنداشته بود

میرفت و دل شکسته با خود میبرد

مسکین آتش به توشه برداشته بود

شمارهٔ ۸۲

دی بابت هرزه گرد بی حاصل خود

گفتم مهی از فکر کنی با دل خود

این است میان تو و مه فرق که ماه

ماهی دو سه روز هست در منزل خود

شمارهٔ ۸۳

نقش رخ او ز چشم بینا نرود

وین چشمه آب عکس اصلا نرود

آینه صورت جهان دیگریم

نقشی که درآید به دل ما نرود

شمارهٔ ۸۴

از گریه اگر چه یار همدم نشود

آن نیست کزو سوز دلی کم نشود

از گریه ابر خار خشک اندر باغ

ز آتش برهد اگرچه خرّم نشود

شمارهٔ ۸۵

ای چشمم از انتظار روی تو سفید

وی از تو دل امیدوارم نومید

کی شمع مرادم از تو روشن گردد

روشن نتوان نمود شمع از خورشید

شمارهٔ ۸۶

اول طلب بخت بلندی باید

وانگه ز لب تو نوش خندی باید

از بزم مرانم چو نشستی با غیر

کای صحبت گرم را سپندی باید

شمارهٔ ۸۷

از دیده زهاد اگر زود آید

چون در غم عشق نیست بی سود آید

هر گریه اگر قبول معبود آید

طاعت بود آن گریه که از دود آید

شمارهٔ ۸۸

در علم و عمل هرکه مکمل گردید

گویند که چون مرد به مطلب برسید

ما چون به خدا رسیم کاندیشه ما

هرچند که جان داد جایی نرسید

شمارهٔ ۸۹

عمریست که دل حدیث وصلت گوید

سرگشته تر از باد بهر سو گوید

هردم به مزاری برد از بهر تو شمع

خورشیدی و مسکین به چراغت جوید

شمارهٔ ۹۰

ای راحت دیده و دل ای نور بصر

تا کی به غم و هجر برم عمر به سر

انداختی از نظر چو بشکست دلم

آری چو شکست آینه افتد ز نظر

شمارهٔ ۹۱

در دام تو هر دم کشم آزار دگر

ای کاش کند در قفسم بار دگر

از دام قفس به که نخواهم دیدن

در پهلوی خویشتن گرفتار دگر

شمارهٔ ۹۲

اینک مشهد ای دل از غفلت کور

اخلع نعلیک این چه عجب ست و غرور

انصاف بده تو بهتر از موسایی

یا روضه پاک طوس کمتر از طور

شمارهٔ ۹۳

تا نزد یکی بیار زو دوری دور

از دور رهت دهند در بزم حضور

خورشید که میکند طلوع از مشرق

می اندازد نخست بر مغرب نور

شمارهٔ ۹۴

از چشم تو مرد و زن نفورند نفور

چشمت بکن ای چشم بد از روی تو دور

با چشم کبود و ریش سرخ و رخ زرد

چون گردیدی برو سیاهی مشهور

شمارهٔ ۹۵

ای خواجه به سوی حق ز دنیای مجاز

چون برگردی نماند این بیشی و ناز

بنگر که دوکس چون زرهی برگردند

آنکس که بود پیش ز پس ماند باز

شمارهٔ ۹۶

یک ذره ز خاک پای آن ماه طراز

گر زان که به دستت افتد ای محرم راز

در چشم تر انداز که پیش از من و تو

گفتند نکویی کن و در آب انداز

شمارهٔ ۹۷

ای آن که به حسن و حسن صوتی ممتاز

زیبد که کنی بر همه عالم ناز

تو بهتری از یوسف و داود بلی

داود نداشت حسن و یوسف آواز

شمارهٔ ۹۸

دور از رخ دلگشایت ای مایه ناز

معذورم اگر نموده ام دیده فراز

تاریک شد است بی تو بر من عالم

در تاریکی دیده چه پوشیده چه باز

شمارهٔ ۹۹

بی گریه به سر نمی برم نیم نفس

خوشتر دارم به طفل اشک از همه کس

بی گریه به سر چنان توان برد که من

وا کردم چشم و اشک را دیدم بس

شمارهٔ ۱۰۰

آن دل که هوس داشت اسیر همه کس

دادیم به دست دستگیر همه کس

اول همه او شدیم و از رشک آخر

خود را بردیم از ضمیر همه کس

شمارهٔ ۱۰۱

شهانه دلم ساخت مفتون زلفش

نگذاشت دلی نکرده مجنون زلفش

از کثرت دل ها بتوان گفت که نیست

امروز سواد اعظمی چون زلفش

شمارهٔ ۱۰۲

آن خواجه که کم باد ز عالم نامش

تریاکی بس اگر دهم دشنامش

چون قبه خشخاش گرش تیغ زنم

تریاک برون تراود از اندامش

شمارهٔ ۱۰۳

رفتن نتوان به کوی آن کافر کیش

از بس که گلست ره به خون دل خویش

آری مثل ست این که هر شخصی را

هرچیز که در دل است می آید پیش

شمارهٔ ۱۰۴

چندان که دلم پیش تو می سوزد بیش

جوز تو زیاده می شود بر دلاریش

آری چه عجب تو آتش و او هیمه

تا او نسوزد پیش تو افروزی بیش

شمارهٔ ۱۰۵

هند وی سر زلف تو ای کافر کیش

گر میل ندارد که بدزد و دل خویش

از بهر چه بینمش بر اطراف رخت

چون دزد به ماهتاب پیچان بر خویش

شمارهٔ ۱۰۶

دانم کنم آرزو حیرانی خویش

سامان کسان و نابسامانی خویش

من عادت زلف یار دارم خواهم

جمعیت دل ها و پریشانی خویش

شمارهٔ ۱۰۷

ای برده هوا سوی سماکت به سمک

روخواهی کرد سوی پستی بی شک

البته بود مسکن خاک آخر خاک

گر فی المثلش باد رساند به فلک

شمارهٔ ۱۰۸

چون دور کنم رقیب رازان ناپاک

از الفت دیگریم سازد غمناک

ماننده گل که گر نسیم سحرش

از خار جدا کند نشیند با خاک

شمارهٔ ۱۰۹

وصل تو به سیم و زر نکرد حاصل

وز گریه و زاری نشود حل مشکل

را هم بستند رو به هر جا کردم

من ماندم و راهی که ز دل هست به دل

شمارهٔ ۱۱۰

دل وصل تو خواهد ز من ای مهر گسل

من وصل تو جویم ز دل بی حاصل

القصه که مردم به تمنای وصال

دل دامن من گیرد و من دامن دل

شمارهٔ ۱۱۱

در طره چون شبش دل شعله مثال

عاشق چون دید کرد نزدیک خیال

رفت از دنبال آتش اندر شب راه

هرگز عاقل نرفته ست از دنبال

شمارهٔ ۱۱۲

هجوم نگذارد از کف ای مایه بخل

دامان ترا چنان که تو دامن بخل

از ننگ نمیکنی نهان بخل از خلق

از بخل بود ترا نهان گردن بخل

شمارهٔ ۱۱۳

اشکم همه صرف شد در اندیشه ی دل

خونم همه سوخت در رگ و ریشه ی دل

القصه چنان شرم که نتوانم کرد

پیمانه ی دیده را پر از شیشه ی دل

شمارهٔ ۱۱۴

دی توبه به امر دوستی بشکستم

وامروز بتوبه کردن از غم رستم

چون عضو شکسته ی که بد بسته شود

بشکستم توبه را و از نو بستم

شمارهٔ ۱۱۵

دایم ز تو من کرانه ای میجستم

زیبارویی یگانه ای میجستم

از بخشش بی جای تو مجنون گشتم

رنجیدن را بهانه ای میجستم

شمارهٔ ۱۱۶

گفتی که چرا بداخترت میگفتم

میگفتم وزین همه بترت میگفتم

رو پای زنت ببوس کز همت او

شاخی داری ورنه خرت میگفتم

شمارهٔ ۱۱۷

از بس که زالفت خسان خون خوردم

تنهایی را چو یاد کردم مردم

تا سایه بنا شدم بهر جا رفتم

با خود بختی سیه تر از شب بردم

شمارهٔ ۱۱۸

هر چند که سعی در رضایت کردم

حاصل نشد و فزود داغ و دردم

زین بس گیرم سنگ و زنم بر سینه

گیرم که دل تو را بدست آوردم

شمارهٔ ۱۱۹

چون مهر سفر به هفت کشور کردم

رو زان تا شب ز خاک بستر کردم

شب ها تا روز خاک بر سر کردم

تا سجده آستان دلبر کردم

شمارهٔ ۱۲۰

ای آن که روی به کوی بیداد گرم

چون باز آیی مپرس اینجا خبرم

جایی دگرم بجو که تا آمدنت

خواهد برون اشک به جای دگرم

شمارهٔ ۱۲۱

روزی که ز روح بند تن بردارم

دانی ز چه باز دیده تر دارم

تا بهر نثار تو ز نو جان یابم

من چشم براه روز محشر دارم

شمارهٔ ۱۲۲

چون خواهم دل ز دلستان برگیرم

روزی دو سه راه امتحان برگیرم

گه دل ز دل و گاه زجان برگیرم

زان بس دل ازو اگر توان برگیرم

شمارهٔ ۱۲۳

گر بینم یار وگر نبینم میرم

هر شیوه که در عشق گزینم میرم

یار آتش و من شعله اگر از بر او

خیزم سوزم وگر نشینم میرم

شمارهٔ ۱۲۴

از دوری آفتاب عالم سوزم

وز تیرگی بخت بلا اندوزم

روز از شب و شب ز روز نشناختمی

گر تیره تر از شبم نبودی روزم

شمارهٔ ۱۲۵

حال دل از آن بهانه جو می پرسم

بد حالی دل از آن نکو می پرسم

آشفتگیم به بین که دارم دل را

در دامن خویش و حال او میپرسم

شمارهٔ ۱۲۶

بر خاک کف پای تو چون رخ نالم

ور پیرهنم نگنجم از بس بالم

وصل تو به بخت نیک هم نتوان یافت

بیهوده ز بخت بدخود می نالم

شمارهٔ ۱۲۷

ای درد و غم تو راحت جان و تنم

دانی ز چه شکوه از فراقت نکنم

از بس که به لب آمد و برگشت ز بیم

پای به لب آمدن ندارد سخنم

شمارهٔ ۱۲۸

چون کوه گران نمود اصفاهانم

چون کاهی کرد دوری کاشانم

هر صبحدمی چو شامگه دلتنگم

هر شامگهی چو صبحدم گریانم

شمارهٔ ۱۲۹

گویم که دری زوصل اگر باز کنم

در پای تو جان فشانی آغاز کنم

لیکن ترسم که بعد مردن گستاخ

بر روی تو چشم بسته را باز کنم

شمارهٔ ۱۳۰

دی با کوری کش از خسان می بینم

وز بد نفسان و واپسان می بینم

گفتم که بگو هیچ توانی دیدن

گفتا آری عیب کسان می بینم

شمارهٔ ۱۳۱

ای کوی تو درد و غم فراوان بردیم

القصه که هرچه خواستیم آن بردیم

سودای سر زلف تو سود است همه

یک دل دادیم و دل به دامان بردیم

شمارهٔ ۱۳۲

تا از سر کوی آن صنم دور شدیم

ناخن زن زخم های ناسور شدیم

شب های من و شمع در فراق رخ او

با هم بگریستیم که تا کور شدیم

شمارهٔ ۱۳۳

ما چشم ز جستجوی درمان پوشیم

تا جامه درد دوست در جان پوشیم

پوشند برای زیب مردم جامه

ما بهر دویدن گریبان پوشیم

شمارهٔ ۱۳۴

در چیدم دوش از خلایق دامن

بستم بر هرکه داشتم راه سخن

القصه که من بودم و بخت سیهم

او نیز به خواب رفت من ماندم و من

شمارهٔ ۱۳۵

در دادن دل به زلفت ای عهد شکن

نبود سر مویی که از جانب من

چون سرکشم از حلقه زلفی که تو خود

با این همه سرکشی نهادی گردن

شمارهٔ ۱۳۶

خورشید من آن جهان به رویش روشن

هردم جایی کند چو خورشید وطن

مردم همه از گردش گردون نالند

وز گردش آفتاب می نالم من

شمارهٔ ۱۳۷

هرچند کیمیاست امروز سخن

هستیم هنوز اهل معنی دوسه تن

در دزدی شعریم شب و روز همه

من میدزدم ز چرخ و ایشان از من

شمارهٔ ۱۳۸

تا چند به بزم غیر تنها رفتن

تنها بر هر بی سر و بی پا رفتن

ترسم که چو خورشید رخت زرد کند

ناخوانده چو خورشید به هرجا رفتن

شمارهٔ ۱۳۹

ای بخت سیاه بخت تدبیری کن

وی ناله سینه سوز تاثیری کن

ای آه تورا به آسمان باید رفت

برخیز که شب گذشت شبگیری کن

شمارهٔ ۱۴۰

ای اشک بود بر رخت ای رشک ختن

یا قطره شبنمی یست بر برگ سمن

با چشمان سیاه کار تو به سحر

در روز ستاره می نمایند به من

شمارهٔ ۱۴۱

بر بالش راحتی نیامد سر من

با پهلویم آشنا نشد بستر من

ره بسته شد از شش جهتم هستم من

چون مهره نرد و شش جهت ششدرمن

شمارهٔ ۱۴۲

شوخی که گسسته بود پیمان از من

بنشست برم کشیده دامان از من

چون برگ گلی که با صبا آمیزد

هم با من بود و هم گریزان از من

شمارهٔ ۱۴۳

ای با مهرت سرشته آب و گل من

صد شکر که بردی دل غم حاصل من

تا در سر زلف تو ندیدم دل را

حقا که بجای خود نیامد دل من

شمارهٔ ۱۴۴

شیطان نامی که شد غمش قاتل من

پابسته او شد دل بی حاصل من

گویند که شیطان نکند رو در دل

بس چون شیطان گرفت آخر دل من

شمارهٔ ۱۴۵

در دل دو هزار مدّعا دارم من

زان است که پیوسته جفا دارم من

زان زود شکسته می شود شیشه دل

کورا چو حباب بر هوا دارم من

شمارهٔ ۱۴۶

ز آن طره که ینست آن که زو هست ایمن

جان و دل و دین باخته بنشست ایمن

معلومم شد که این دروغ است که هست

از راهزن و دزد و تهی دست ایمن

شمارهٔ ۱۴۷

از عالم سفله ای پسر هیچ مخواه

چون درگذرست از گذر هیچ مخواه

از خشک و تر جهان دون گر مردی

الاّ لب خشک و چشم تر هیچ مخواه

شمارهٔ ۱۴۸

گر دل خواهی ای تن محنت پیشه

مگذار دل شکسته بی اندیشه

چون شیشه شکسته گشت پا نگذارند

دیگر نتوان ساختن از وی شیشه

شمارهٔ ۱۴۹

زین سلسله تابه حال این فرزانه

بکری ننشسته بود در کاشانه

حیرت دارم که بکر فکر تو چرا

هرگز ننهند قدم برون از خانه

شمارهٔ ۱۵۰

بی شمع جمالت ای به حسن افسانه

روشن نشود ز آفتابم خانه

آری ز فروغ شمع خاور همه را

روزاست ولی شب است بر پروانه

شمارهٔ ۱۵۱

چون دل بستم به زلف آن غالیه مو

بگشود و برم گشود از تندی خو

استغنا را ببین که آخر دل را

نتوانستم بست به زنجیر برو

شمارهٔ ۱۵۲

ای باد صبا واله و شیدا بر تو

کامی ز ثری تا به ثریا بر تو

ماننده آن پری که در شیشه کنند

تنگ است فضای چرخ مینا بر تو

شمارهٔ ۱۵۳

ای خانه نه سپهر پرنور از تو

تا دور فتاده دل رنجور از تو

که دیده وطن سازد وکه سینه مقام

یعنی که در آب و آتشم دور از تو

شمارهٔ ۱۵۴

رحمت آید با همه مغروری تو

گر شرح دهم قصه مهجوری تو

اشکی که ز رخساره من بگذشتی

اکنون ز سرم گذشته از دوری تو

شمارهٔ ۱۵۵

باشد به مثل گر حاتم طی

آن طبع که سرکشست کی گیرد کی

هرگاه که ابر کرمش ریزش کرد

بنگر که چگونه می جهد برق ازوی

شمارهٔ ۱۵۶

ای دل که ز چاک سینه بگریخته ای

وز بهر خلاص حیله انگیخته ای

گه در سر زلف یار و گه در بر من

هرجا هستی به مویی آویخته ای

شمارهٔ ۱۵۷

از من برگشت یار من بی سببی

پر کرد ز خون کنار من بی سببی

خواهد غم رفته بازگرداند نیست

برگشتن روزگار من بی سببی

شمارهٔ ۱۵۸

ای چشم مرا چشم گهربار از پی

دارد چشم تو چشم بسیار از پی

خوابم نبرد ز فکر چشم تو که هست

یک خفته و صد هزار بیدار از پی

شمارهٔ ۱۵۹

رفتی رفتی از دل پر خون رفتی

از غمکده سینه محزون رفتی

نیکو کردی که در دلم نشستی

این خانه شکسته بود بیرون رفتی

شمارهٔ ۱۶۰

در دایره اهل هوس جا کردی

کردی چندان که خویش رسوا کردی

با آن که بسان ابر تر دامن بود

خوش بنشستی و دل به دریا کردی

شمارهٔ ۱۶۱

ظاهر بینان که دم زنند از یاری

زنهار که یار خویششان نشماری

ماننده آینه و آبند این قوم

تا در نظری، در دلشان جا داری

شمارهٔ ۱۶۲

ای خواجه مکن فخر به مال دگری

عیب ست توانگری به مال دگری

چون تیر نشسته خواهمت دید به خاک

زنهار دگر مپر به بال دگری

شمارهٔ ۱۶۳

روزی که برغم چرخ مهمان منی

آباد کن کلبه ویران منی

هر لحظه چرا میل برفتن داری

ای جان جهانیان مگر جان منی

شمارهٔ ۱۶۴

از سینه خیال قد آن سروسهی

چون رفت ای اشک زحمت من چه دهی

باید نکنی نهال را چون کندی

زینش چه رسد که ریشه در آب نهی

شمارهٔ ۱۶۵

من کرده ام از هر مژده یی دریایی

او ساخته بزم غیر را مأوایی

از بخت بد من است این ورنه کسی

طوفان جائی ندید و دریا جایی

مفردات

شمارهٔ ۱ : نفس از لب به سوی سینه برگردید و دانستم

شمارهٔ ۲ : مژده وصل تو در گوش و بنا بر عادت

شمارهٔ ۳ : غفلت مردم به بین کز مصر بوی پیرهن

شمارهٔ ۴ : تقلید طرز بلبل و پروانه ننگ ماست

شمارهٔ ۵ : گوش سوی حرف من از رحم جانانم نکرد

شمارهٔ ۶ : نمی‌دانم سرشکم تا یکی خون در جهان باشد

شمارهٔ ۷ : مشام گیرم و در گلستان روم ترسم

شمارهٔ ۸ : زهی ز زلف کج است زخم مشک

شمارهٔ ۹ : از من خبر ندارد، با آن که درویش

شمارهٔ ۱۰ : پیش قدرت لاف زد روزی ز رفعت آسمان

شمارهٔ ۱۱ : به داغ تازه دلم را سر دگر باشد

شمارهٔ ۱۲ : چه شد که باد صبا دورم افکند زدرش

شمارهٔ ۱۳ : می توانستم به کویش با صبا رفتن، ولی

شمارهٔ ۱۴ : لاف دلتنگی و صبر از یار ناید باورم

شمارهٔ ۱۵ : دگر ز هجر که نالم که در کنار منی تو

شمارهٔ ۱۶ : به چاک سینه شناسند عشقبازان را

شمارهٔ ۱۷ : در مجلس ما دیده بی گریه خونین

شمارهٔ ۱۸ : در گلستان گر گلی بودی به رنگ یار من

شمارهٔ ۱۹ : میان یار و جان فرقی نمی‌داند دل عاشق

شمارهٔ ۱

نفس از لب به سوی سینه برگردید و دانستم

که او را با خیال روی جانان الفتی باشد

شمارهٔ ۲

مژده وصل تو در گوش و بنا بر عادت

دیده اسباب شب هجر مهیا می‌کرد

شمارهٔ ۳

غفلت مردم به بین کز مصر بوی پیرهن

تا به کنعان رفت و جز یعقوب کس

شمارهٔ ۴

تقلید طرز بلبل و پروانه ننگ ماست

بی شمع بال سوخته بی دام بسته ایم

شمارهٔ ۵

گوش سوی حرف من از رحم جانانم نکرد

خواست داند درد من دانست و درمانم نکرد

شمارهٔ ۶

نمی‌دانم سرشکم تا یکی خون در جهان باشد

از آن ترسم که راه ناله‌ام بر آسمان بندد

شمارهٔ ۷

مشام گیرم و در گلستان روم ترسم

که با نسیم گل آمیخته شود بویش

شمارهٔ ۸

زهی ز زلف کج است زخم مشک

پناه برده ز روی تو هم به روی تو نور

شمارهٔ ۹

از من خبر ندارد، با آن که درویش

جا کرده‌ام به سان خیال اندر آینه

شمارهٔ ۱۰

پیش قدرت لاف زد روزی ز رفعت آسمان

وین زمان از شرم نتواند که سر بالا کند

شمارهٔ ۱۱

به داغ تازه دلم را سر دگر باشد

عزیزتر بود آن گل که تازه‌تر باشد

شمارهٔ ۱۲

چه شد که باد صبا دورم افکند زدرش

بهر کجا که روم خاک کوی او باشم

شمارهٔ ۱۳

می توانستم به کویش با صبا رفتن، ولی

آن چنانم سوخت هجرانش که خاکستر نماند

شمارهٔ ۱۴

لاف دلتنگی و صبر از یار ناید باورم

دل اگر تنگت چون گنجد شکیبایی در او

شمارهٔ ۱۵

دگر ز هجر که نالم که در کنار منی تو

تو در دلی و دل از دیده در کنار من آید

شمارهٔ ۱۶

به چاک سینه شناسند عشقبازان را

وگرنه کیست که بی چاک پیرهن باشد

شمارهٔ ۱۷

در مجلس ما دیده بی گریه خونین

بی قدر چو پیمانه خالی ز شراب است

شمارهٔ ۱۸

در گلستان گر گلی بودی به رنگ یار من

همچو بلبل در گلستان ناله بودی کار من

شمارهٔ ۱۹

میان یار و جان فرقی نمی‌داند دل عاشق

بلی دیوانه هرگز دوست از دشمن نمی‌داند

مثنویات

شمارهٔ ۱ : نموده صبح صادق جامه پاره

شمارهٔ ۲ : بنام آن که در دنیای فانی

شمارهٔ ۱

نموده صبح صادق جامه پاره

فتاد، لرزه بر جان ستاره

در آن مجلس که خلد جاودان بود

ز آثار جمالش هم چنان بود

که گر از چشم پابیرون نهادی

نگه چون مست از پا اوفتادی

چو عکس آن رخ چون سیم ساده

فتاده دیدم اندر جام باده

گمان بردم که خورشید جهان‌تاب

ز شرمش سر فرو برداست در آب

شمارهٔ ۲

بنام آن که در دنیای فانی

دهد از عشق عمر جاودانی

ز چاک سینه هردم بیش از پیش

در رحمت گشاید بر دل ریش

بدان بی خود که از نازی بسوزد

به شوخی کز نیازی بر فروزد

بدان دردی که درمان نافعش نیست

بدان حسنی که برقع مانعش نیست

بدان رویی که از گل ننگ دارد

بدان خوبی که با خود جنگ دارد

بدان شادی که یک ساعت نیاید

به امیدی که هرگز بر نیاید

شبی چون نور وصل خوبرویان

سراسر نور چون روی نکویان

نهاده دست رد بر سینه روز

برو نام شب اما روز نوروز

بدیدی اعمی از فرط ضیایش

نسیم گل در آغوش صبایش

در آن شب فی المثل گر چشمه مهر

نمودی از گریبان افق چهر

شدی از نور انجم از افق کم

چنان چون روز از خورشید انجم

فراز بام این فیروزه گلشن

به حدی زهره تابان بود و روشن

که گرهم چشم گشتی آفتابش

کشیدی میل از تیر شهابش

بس آسان بودی از نور و ستاره

نمودی در بدن جان را نظاره

فتان خیزان ز دست شحنه ماه

فکنده خویشتن را سایه در چاه

برون ز اندازه انجم می طپیدند

مگر از شادی شب می بریدند

من و چندین زیاران سخن سنج

همه برده در انواع هنر رنج

چو عقل اولین بار یک بینان

صف آفاق را بالا نشینان

همه آوازه در عالم به آواز

ز موسیقی خداشان داده اعجاز

بهر دستی که سوی گوش بردند

ملک را در فلک از هوش بردند

به می خوردن بهم بنشسته بودیم

خرد را رخت برخر بسته بودیم

گرفته شیشه را چو جان در آغوش

زمستی کرده نام خود فراموش

لبالب کرده ساقی شیشه زان می

که گر در بحر ریزی دردی از وی

سحاب از آب ازان دریا برآرد

نه باران بر زمین خورشید بارد

اگر رنگی فرو شوید بدان چهر

به جای موی روید بر تنش مهر

فروغش خانه سوز محنت و غم

نسیمش نایب عیسی مریم

چو در شیشه شدی آن باده ناب

نمودی بار دیگر شیشه را آب

چو لب را کرد ترزان تنگ لاله

نیامد بر زمین پای پیاله

در آن مجمع یکی رشک پری بود

که سر تا پای ناز و دلبری بود

فکنده از سر زلف معنبر

رسن در گردن خورشید انور

ستاده بر درش خورشید از دور

به یک پا از یی در یوزه نور

به عالم شهره اندر از خوبرویی

کنیز خانه زاد او نکویی

اگر بودی بدور ماه کنعان

نمی بردند چندان رنج اخوان

که از شرم جمالش بی توقف

خود اندر چاه می افتاد یوسف

بگرداگرد رخسار نکویش

ز مروارید تابان عقد رویش

تو گفتی عابدی آن زلف سرکش

چو دیده سبحه افکنده در آتش

به پای خود فکنده زلف شب فام

ولیکن دیگران را بسته در دام

ز رشک جبهه آفاق سوزش

ز شرم انجم عالم فروزش

دیوان اشعار

قصاید

غزلیات

قطعات

غزلیات ناتمام

رباعیات

مفردات

مثنویات

ابوالحسن فراهانی

دیوان اشعار