معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ ابوالمؤید بلخی

ابوالمؤید بلخی شاعر و نویسنده ایرانی سدهٔ ۴ ق در بلخ و دوران سامانیان است. اثر اصلی او شاهنامه بزرگ مؤیدی است (به نثر) که شاهنامهٔ بزرگ، شاهنامهٔ مؤیدی و شاهنامهٔ بوالمؤید نیز خوانده می‌شود. تقریباً تمام آثار وی از میان رفته‌است و اطلاع چندانی پیرامون زندگی وی در دست نیست. تاریخ سیستان اثری به نام کتاب گرشاسپ (گرشاسپنامه) از وی نام می‌برد که احتمالاً جزئی از شاهنامهٔ او بوده‌است. همچنین است اخبار نریمان. وی نخستین کسی است که داستان یوسف و زلیخا را به نظم کشید. اگرچه از اشعار این منظومهٔ او چیزی باقی نمانده، در مقدمه آن چنین آمده‌است:دو شاعر که این قصه را گفته‌اند        به هر جای معروف و ننهفته‌اندیکی بوالمؤید که از بلخ بود        به دانش همی خویشتن را ستودنخست او بدین در سخن بافته‌ست        بگفته‌ست چون بانگ دریافته‌ست شاهنامهٔ وی کتابی در شرح تاریخ و داستان‌های ایران تاریخی (که بسیار فراتر از مرزهای امروزی ایران است) و شامل بسیاری از روایات و داستان‌های ایرانیان از پهلوانان و پادشاهان است که بعداً در دیگر آثار حماسی، از جمله شاهنامه فردوسی، از آنان سخن گفته شد. قدیم‌ترین کتابی که از این اثر نام برده تاریخ بلعمی است که خود به تاریخ ۳۵۲ ق نوشته شده‌است. عجائب‌البلدان اثر دیگر اوست که در قرن چهارم و اوایل قرن پنجم مشهور بوده و در تاریخ سیستان نیز چند بار از آن یاد شده‌است.  اشعار او به کوشش آقای مجید امام‌وردی به نقل از کتابهای اشعار پراکندهٔ شعرای فارسی زبان به کوشش ژیلبر لازار و همچنین شرح احوال و اشعار شاعران بی‌دیوان در قرن‌های ۳/۴/۵ هجری به تصحیح محمود مدبری در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

اشعار پراکنده

شمارهٔ ۱ - رباعی : صفرای مرا سود ندارد نلکا

شمارهٔ ۲ - ابیاتی از یک قصیده : انگشت را ز خون دل من زند خضاب

شمارهٔ ۳ : چون بر آهنجیدن تیغش بدید

شمارهٔ ۴ : هشیار و دلیر و سخت‌کوش است

شمارهٔ ۵ : دل تا داشت پر ز خون باشد

شمارهٔ ۶ : سدکیس بر آمد و جهان شد روشن

شمارهٔ ۷ : میغ مانندهٔ پنبه است و ورا باد نداف

شمارهٔ ۸ : به بزم اندرون ابر بخشنده بود

شمارهٔ ۹ : ملول مردم کالوس بی محل باشد

شمارهٔ ۱۰ : ز آبنوس دری اندر او فراشته بود

شمارهٔ ۱۱ : دلیری که ترسد ز پیکار شیر

شمارهٔ ۱۲ : در نکوهیدن کسان دارد

شمارهٔ ۱۳ : رو ز کجی‌های درون صاف باش

شمارهٔ ۱۴ : شکوفه همچو شکاف است و میغ دیباباف

شمارهٔ ۱۵ : نباشد بس عجب از بختم ار عود

شمارهٔ ۱۶ : عید شد دیگر که آن دلدار شنگ

شمارهٔ ۱۷ : در پژوهیدن اسرار علوم

شمارهٔ ۱۸ : ببینیش اگر گاه رز کاشتن

شمارهٔ ۱۹ : بسا کسا که ندیم حریره و بره است

شمارهٔ ۲۰ : ...

شمارهٔ ۱ - رباعی

صفرای مرا سود ندارد نلکا

درد سر من کجا نشاند علکا

سوگند خورم به هر چه دارم ملکا

کز عشق تو بگداخته ام چون کلکا

شمارهٔ ۲ - ابیاتی از یک قصیده

انگشت را ز خون دل من زند خضاب

کفی کزو بلای تن و جان هر کس است

عناب و سیم اگر نبودمان روا بود

عناب بر سبیکهٔ سیمین او بس است

شمارهٔ ۳

چون بر آهنجیدن تیغش بدید

در تن شیر ژیان شد زهره آب

شمارهٔ ۴

هشیار و دلیر و سخت‌کوش است

پرخاش‌خر است و جان‌فروش است

شمارهٔ ۵

دل تا داشت پر ز خون باشد

ساغر عیش او نگون باشد

شمارهٔ ۶

سدکیس بر آمد و جهان شد روشن

ز آن پس همه ز غیر تو پردختند

شمارهٔ ۷

میغ مانندهٔ پنبه است و ورا باد نداف

هست سدکیس درونه که بد و پنبه‌زنند

شمارهٔ ۸

به بزم اندرون ابر بخشنده بود

به رزم اندرون شیر غرنده بود

شمارهٔ ۹

ملول مردم کالوس بی محل باشد

مکن نگارا این خوی و طبع را بگذار

شمارهٔ ۱۰

ز آبنوس دری اندر او فراشته بود

به جای آهن، سیمین، همه بش و مسمار

شمارهٔ ۱۱

دلیری که ترسد ز پیکار شیر

زن زاج خوانش، مخوانش دلیر

شمارهٔ ۱۲

در نکوهیدن کسان دارد

صد زبان و به عیب خویش اخرس

شمارهٔ ۱۳

رو ز کجی‌های درون صاف باش

راست‌گرای ره انصاف باش

شمارهٔ ۱۴

شکوفه همچو شکاف است و میغ دیباباف

مه و خور است همانا به باغ در صراف

شمارهٔ ۱۵

نباشد بس عجب از بختم ار عود

شود در دست من مانند خنجک

شمارهٔ ۱۶

عید شد دیگر که آن دلدار شنگ

بهر کشتن جامه ها پوشد زرنگ

شمارهٔ ۱۷

در پژوهیدن اسرار علوم

شوی از کاهلی آخر محروم

شمارهٔ ۱۸

ببینیش اگر گاه رز کاشتن

نبینی ز دولت دگر کاشتن

شمارهٔ ۱۹

بسا کسا که ندیم حریره و بره است

و بس کس است که سیری نیابد از ملکی

شمارهٔ ۲۰

...

لب عقیقینش بوس و می عقیقین نوش

ابوالمؤید بلخی

اشعار پراکنده