معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ اهلی شیرازی

محمد بن‌ یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمهٔ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : ای حیرت صفات تو بند زبان ما

شمارهٔ ۲ : ای شکرخا کرده شُکرت طوطی گفتار ما

شمارهٔ ۳ : آنکه نور دیده سازد روی آتش‌ناک را

شمارهٔ ۴ : ای به خاطر صد غبار از رشک تو آیینه را

شمارهٔ ۵ : گر چون مسیح از لطف او بر اوج افلاکیم ما

شمارهٔ ۶ : تا دیده ام بخواب شبی بوتراب را

شمارهٔ ۷ : تا روز حشر کم نشود سوز داغ ما

شمارهٔ ۸ : از قبول دگران طبع ملول است مرا

شمارهٔ ۹ : کام از می لعلم مده کز می خمار آید مرا

شمارهٔ ۱۰ : الا ای ساقی گلرخ که گشتی شمع محفل‌ها

شمارهٔ ۱۱ : دل اگر کوه شود عاشق جانباز تو را

شمارهٔ ۱۲ : تا چند خشم و ناز و کین برخیز و باز از در درآ

شمارهٔ ۱۳ : دلا خراب مکن نقش بت پرستی را

شمارهٔ ۱۴ : بزلف اگر ببری جان بی قرار از ما

شمارهٔ ۱۵ : گر نامه بی‌نامِ خوشت بوسد زبان خامه را

شمارهٔ ۱۶ : سجده بت گرچه باشد نامسلمانی مرا

شمارهٔ ۱۷ : خط چو مهر گیا تا نموده‌ای ما را

شمارهٔ ۱۸ : ما چنین بی‌خود اگر یار رسد بر سر ما

شمارهٔ ۱۹ : روز ابر است و دهد ساقی جان ساغر ما

شمارهٔ ۲۰ : چند باشد چو مسیحا سر افلاک تورا

شمارهٔ ۲۱ : گر به فانوس خیال آیی چو شمع اغیار را

شمارهٔ ۲۲ : ای داده زآستان خود آورارگی مرا

شمارهٔ ۲۳ : آتشین لعلی که همچون شمع جان سوزد مرا

شمارهٔ ۲۴ : تیره شد از تو به ساقی طبع شورانگیز ما

شمارهٔ ۲۵ : به رخ تو مه‌جبینان حسدست یک‌به‌یک را

شمارهٔ ۲۶ : این است نهان از نمک آن تازه جوان را

شمارهٔ ۲۷ : دل زنده شوم چون نگرم سیم تنان را

شمارهٔ ۲۸ : منه بخاک ره ای یوسف آن کف پا را

شمارهٔ ۲۹ : تا تو چو شمع می کنی تیز نظر بسوی ما

شمارهٔ ۳۰ : کوثر کجا و لعل روان بخش او کجا

شمارهٔ ۳۱ : ز عاشقان همه قصد جراحت است او را

شمارهٔ ۳۲ : یکره چو غنچه خنده زنان بین بسوی ما

شمارهٔ ۳۳ : از که نالم که فغان از دل ریش است مرا

شمارهٔ ۳۴ : آتش رخی کز یاد او آهی زجان خیزد مرا

شمارهٔ ۳۵ : آن کعبه جان سوی خود میخواند از یاری مرا

شمارهٔ ۳۶ : بسکه خطش سوخت ازغم صددل نومید را

شمارهٔ ۳۷ : بهل حکایت شیرین بکوهکن مارا

شمارهٔ ۳۸ : گر کند ابر کرم میل تن خاکی ما

شمارهٔ ۳۹ : که ره دهد سوی آن سایه همای مرا

شمارهٔ ۴۰ : آه کز دست دل این سینه ریش است مرا

شمارهٔ ۴۱ : گر التفات بود شمع مجلس مارا

شمارهٔ ۴۲ : از رقیبان تو صد خار جگر هست مرا

شمارهٔ ۴۳ : شیشه پر از زهر چند چرخ ستم پیشه را

شمارهٔ ۴۴ : نبود از عاشقی بیم ملامت سینه ریشان را

شمارهٔ ۴۵ : جایی که بجوش آرد گل بلبل زاری را

شمارهٔ ۴۶ : مژده گل چه میدهی عاشق مستمند را

شمارهٔ ۴۷ : جز وصل هوس نیست چو پروانه خسان را

شمارهٔ ۴۸ : زدرد میرم و گویی که بیش از این بادا

شمارهٔ ۴۹ : از بس که خورم بر جگر از طعنه سنان‌ها

شمارهٔ ۵۰ : غم ندارد ز گدایی تن غم پرور ما

شمارهٔ ۵۱ : پنجه خطاست با بتان خسته دل خراب را

شمارهٔ ۵۲ : چون رنجه شود خوی تو از همسری ما

شمارهٔ ۵۳ : ای خضر که همدم شده‌ای آب بقا را

شمارهٔ ۵۴ : کوی تو که من از همه کس واپسم آنجا

شمارهٔ ۵۵ : به خلوت بهل شیخ دل مرده را

شمارهٔ ۵۶ : پس از اجل به که روشن شود نکویی ما

شمارهٔ ۵۷ : ای بی‌تو از خون بسته گل مژگان من بر خارها

شمارهٔ ۵۸ : هوای دیدنت ای ترک تند خوست مرا

شمارهٔ ۵۹ : به هم متاب دگر سنبل پریشان را

شمارهٔ ۶۰ : زلف چو مار او کشد در دهن بلا مرا

شمارهٔ ۶۱ : کس نبودش خبر از زشتی و زیبایی ما

شمارهٔ ۶۲ : این حسن و ملاحت نگر آن کان نمک را

شمارهٔ ۶۳ : دل اگر زغم خروشد چه غم از خروش اورا

شمارهٔ ۶۴ : پیش تو دیده گر نبود غرق خون مرا

شمارهٔ ۶۵ : اگرچه از رخ خود چشم بسته یی ما را

شمارهٔ ۶۶ : اگر تو وصل نبخشی چه چاره سوخته را

شمارهٔ ۶۷ : چون شمع اگرچه آنمه مهرش گداخت ما را

شمارهٔ ۶۸ : پیش از آن کین گرد هستی سر زند از خاک ما

شمارهٔ ۶۹ : در گریبان ریز ساغر زاهد سالوس را

شمارهٔ ۷۰ : زشت است کان نکورو از حد برد جفا را

شمارهٔ ۷۱ : چون تو گویی سخن این دلشده را گوش کجا

شمارهٔ ۷۲ : نقشبندی که کسان عاشق و مستند او را

شمارهٔ ۷۳ : نیست آن در که ز گوش آمده تا دوش ترا

شمارهٔ ۷۴ : باز چون شمع سحر رشته جان سوخت مرا

شمارهٔ ۷۵ : ز فتراک‌ِ سوارِ من ، چه معراجی است آهو را

شمارهٔ ۷۶ : چون به زنجیر محبت بسته یی پای مرا

شمارهٔ ۷۷ : چه عقل و دانش و هوشیست بر کمال مرا

شمارهٔ ۷۸ : بود که گریه بشوید خط گناه مرا

شمارهٔ ۷۹ : گر شبی بردارد آن شمع از مه عارض نقاب

شمارهٔ ۸۰ : یامن ناصبور را سوی خود از وفا طلب

شمارهٔ ۸۱ : پای‌بوس آن بت سنگین‌دل یاقوت‌لب

شمارهٔ ۸۲ : کرد بیدارم ز خواب بیخودی آن آفتاب

شمارهٔ ۸۳ : از جوش گریه دارم پیشت خروش امشب

شمارهٔ ۸۴ : سخن چه حاجت اگر دل مقابل افتادست

شمارهٔ ۸۵ : گر ساقی بدمست به خشم از بر ما رفت

شمارهٔ ۸۶ : باز از بویت دل پژمرده در نشوو نماست

شمارهٔ ۸۷ : گر کعبه نشین بامن مستش سر ناز است

شمارهٔ ۸۸ : بس که دل پر آتشم بهر تو آه کرده است

شمارهٔ ۸۹ : گشاد صد دل از آن غنچه شکر خند است

شمارهٔ ۹۰ : من و مجنون دو اسیریم که غم شادی ماست

شمارهٔ ۹۱ : چهره از تیغ تو پر خون دردم کشتن خوش است

شمارهٔ ۹۲ : هرگز هوس سایه ام از فر هما نیست

شمارهٔ ۹۳ : اگر چه ساقی جان می نهاد در دستت

شمارهٔ ۹۴ : به قتلم اینهمه خشم و عتاب حاجت نیست

شمارهٔ ۹۵ : مست می و ساقیم تا نفسی باقی است

شمارهٔ ۹۶ : عقده زلف تو سر رشته تقدیر من است

شمارهٔ ۹۷ : ای که چون چشم خوشت نرگس مخموری نیست

شمارهٔ ۹۸ : بی اختیار ماست که دل بیقرار ازوست

شمارهٔ ۹۹ : در عهد تو آسوده کس از داغ ستم نیست

شمارهٔ ۱۰۰ : به عهد یوسف من کز فرشته افزون است

شمارهٔ ۱۰۱ : نور دو چشم کز برم بریده رفته است

شمارهٔ ۱۰۲ : چو سوختم از عشق و شستم از جان دست

شمارهٔ ۱۰۳ : شادم اگرچه خاطرم اندوهگین ازوست

شمارهٔ ۱۰۴ : گویم سیاه بختی ام از دود آه کیست

شمارهٔ ۱۰۵ : گرچه حسن همه کس آفت اهل نظرست

شمارهٔ ۱۰۶ : نیازمند ترا رسم خود پسندی نیست

شمارهٔ ۱۰۷ : باز از سر زلف دل آشفته خبر یافت

شمارهٔ ۱۰۸ : بسکه به دل می زنم سنگ که دلدار رفت

شمارهٔ ۱۰۹ : تاخریدار تو شد گل آبرو صدجا فروخت

شمارهٔ ۱۱۰ : عاشق مجنونم و صحرای غم جای من است

شمارهٔ ۱۱۱ : گمره عشقم و نبود به من مست گرفت

شمارهٔ ۱۱۲ : وقت طرب ایام گل و موسم کشت است

شمارهٔ ۱۱۳ : جز از وصال تو با کس سر وصولم نیست

شمارهٔ ۱۱۴ : من سری دارم که بر خاک ره از جولان اوست

شمارهٔ ۱۱۵ : لوح خاک ما به خون نقش از دل صد چاک ماست

شمارهٔ ۱۱۶ : شمعی که گرم خشم تر از برق لامع است

شمارهٔ ۱۱۷ : در بت پرستی قبله ام چون آن بت روحانی است

شمارهٔ ۱۱۸ : آن شوخ سوارست و سوی ما گذرش نیست

شمارهٔ ۱۱۹ : بر صید حرم تیغ مزن زانکه حرام است

شمارهٔ ۱۲۰ : تا نقش نعل اسبت محراب اهل دین است

شمارهٔ ۱۲۱ : دل اهل نظر از نرگس شهلا با تست

شمارهٔ ۱۲۲ : تا ابد عاشق حسن توام از روز الست

شمارهٔ ۱۲۳ : حسنت نمک آمیز و لبت نیز چنین است

شمارهٔ ۱۲۴ : ما گرچه گداییم وفا در خور ما نیست

شمارهٔ ۱۲۵ : زان در پی یارم که عنانم به کف اوست

شمارهٔ ۱۲۶ : امروز در لطف به روی همه بازست

شمارهٔ ۱۲۷ : جان‌بخشی‌ای که با لب لعل تو ای پری است

شمارهٔ ۱۲۸ : به عقل در ره عشق تو خانه نتوان ساخت

شمارهٔ ۱۲۹ : زهی ملاحت و خوبی که با تو محبوب است

شمارهٔ ۱۳۰ : ای نخل آرزو لب لعلت طبیب کیست

شمارهٔ ۱۳۱ : گر بدامن گردی از آن رهگذر می بایدت

شمارهٔ ۱۳۲ : آن شاخ گل که رونق سرو و سمن ازوست

شمارهٔ ۱۳۳ : از نرگس توام نظری ای پسر بس است

شمارهٔ ۱۳۴ : هر که در عشق بتان بی درد زیست

شمارهٔ ۱۳۵ : زبخت بد جگرم از جفای اوریش است

شمارهٔ ۱۳۶ : شاهباز عشق سیری کرد بر بالا و پست

شمارهٔ ۱۳۷ : آنچه غم تو کرد اگر بازرسم به دیدنت

شمارهٔ ۱۳۸ : هر کو ندید خواب و نداند که خورد چیست

شمارهٔ ۱۳۹ : گرچه در غارت جان است دو چشم سیهت

شمارهٔ ۱۴۰ : تا نمردیم دل از درد تو بهبود نداشت

شمارهٔ ۱۴۱ : هفتاد سال شد که دل من در آتش است

شمارهٔ ۱۴۲ : شمع من، هرکس که پیشت جان نسوزد مرد نیست

شمارهٔ ۱۴۳ : در کوی تو از دست رقیبان گذرم نیست

شمارهٔ ۱۴۴ : نمود چاک گریبان تنت که نسترن است

شمارهٔ ۱۴۵ : در کوی تو خون دل ما پاک فرو رفت

شمارهٔ ۱۴۶ : گر شد سر ما خاک ره دوست چه باک است

شمارهٔ ۱۴۷ : تو گر خرام کنی سرو یا صنوبر چیست

شمارهٔ ۱۴۸ : عشق جانان راحت جان من بیچاره است

شمارهٔ ۱۴۹ : گرچه لب تشنه ز غم عاشق دلسوخته است

شمارهٔ ۱۵۰ : هرجا که بود یار و سرور است

شمارهٔ ۱۵۱ : ز قامت تو چگویم که فتنها برخاست

شمارهٔ ۱۵۲ : لاف صاحب نظری از دل هشیار خوش است

شمارهٔ ۱۵۳ : مصر شرف از حسن ادب یوسف جان یافت

شمارهٔ ۱۵۴ : عاشقم بر آن بت و دل خون که از اندیشه است

شمارهٔ ۱۵۵ : ز بس کز سست پیوندی گهش صلحست و گه جنگ است

شمارهٔ ۱۵۶ : سوخت صدجان سرو من تا حسن او بالا گرفت

شمارهٔ ۱۵۷ : ببین که کار من از غم چه سخت افتادست

شمارهٔ ۱۵۸ : گر زخم عشق بر دل مردم جراحت است

شمارهٔ ۱۵۹ : آنی که فتنها همه از یک نگاه تست

شمارهٔ ۱۶۰ : دوستان خواب اجل بی وصل یارم آرزوست

شمارهٔ ۱۶۱ : تا چند باشد این غم پنهان که با من است

شمارهٔ ۱۶۲ : مست شد صوفی و جنگش بر سر پیمانه است

شمارهٔ ۱۶۳ : پیش تو داد من ز جور زمانه است

شمارهٔ ۱۶۴ : تو گر پروانه‌ای همچون خلیل آتش گلستان است

شمارهٔ ۱۶۵ : فرهاد را ز شیرین، حرمان ز بخت شور است

شمارهٔ ۱۶۶ : اگرچه خانه خرابی زباده ای ساقی است

شمارهٔ ۱۶۷ : نیست در صحرا پی آهو که هر جا رفته است

شمارهٔ ۱۶۸ : بی سوز محبت نتوان دل به بتان بست

شمارهٔ ۱۶۹ : کاسه چشم من از شوق گل رخسار دوست

شمارهٔ ۱۷۰ : بلبل زسوز زار من آهنگ برگرفت

شمارهٔ ۱۷۱ : مارا تنی چو صورت دیوار مانده است

شمارهٔ ۱۷۲ : چراغ عشق من افروخت شمع خلوت دوست

شمارهٔ ۱۷۳ : گر بسوزد تن زارم بر من خار و خسی است

شمارهٔ ۱۷۴ : گوهر دل گم شد و وقت فراغ از دست رفت

شمارهٔ ۱۷۵ : دی از نظر چو سرو و خرامان من گذشت

شمارهٔ ۱۷۶ : مجال حلقه صحبت کرابخانه تست؟

شمارهٔ ۱۷۷ : ما عاشقیم و روی بتان قبله گاه ماست

شمارهٔ ۱۷۸ : شمع را پیش رخت اشک نیاز اینهمه چیست

شمارهٔ ۱۷۹ : سگ کوی تو که شب تا بسحر پیش من است

شمارهٔ ۱۸۰ : کسی زکعبه کوی تو نامراد نرفت

شمارهٔ ۱۸۱ : منم که حاصل من غیر نامرادی نیست

شمارهٔ ۱۸۲ : عشق آتش است و در دل دیوانه در گرفت

شمارهٔ ۱۸۳ : هرچند که یوسف بجمال از همه بیش است

شمارهٔ ۱۸۴ : روی کسی چو صورت آینه سوی تست

شمارهٔ ۱۸۵ : خندید گل و غنچه شکفت و چمن آراست

شمارهٔ ۱۸۶ : هر کرا حسنی بود آیینه دار روی اوست

شمارهٔ ۱۸۷ : جور آن بت همه بر جان پریشان من است

شمارهٔ ۱۸۸ : مجنون عشق را هوس تخت و تاج نیست

شمارهٔ ۱۸۹ : گرنه بر غم عاشقان کار جهان مشوش است

شمارهٔ ۱۹۰ : همه دم ز درد عشقت دل زار من حزین است

شمارهٔ ۱۹۱ : ای پری وش نمک حسن تو رشک ملک است

شمارهٔ ۱۹۲ : مرا که جان پی قربان شدن بود پیشت

شمارهٔ ۱۹۳ : ای سرو روان خاک شوم در ته پایت

شمارهٔ ۱۹۴ : محبوب من چه حاجت گفتن بود که کیست

شمارهٔ ۱۹۵ : کور شد از غم رقیب کان پری از بام ماست

شمارهٔ ۱۹۶ : جز داغ دلم چراغ شب نیست

شمارهٔ ۱۹۷ : در دل و جان از آن مژه قصد تو راه کردن است

شمارهٔ ۱۹۸ : دل را نمک از گریه گرم است شکی نیست

شمارهٔ ۱۹۹ : دل کباب ز خوناب دیده بد نام است

شمارهٔ ۲۰۰ : هر جا که بنگری رخ او در تجلی است

شمارهٔ ۲۰۱ : کسی کش بوی آن گل در دماغ است

شمارهٔ ۲۰۲ : عمرم همه با صوت نی و چنگ بسر رفت

شمارهٔ ۲۰۳ : به زهر چشم دهی جان و دل فرحناک است

شمارهٔ ۲۰۴ : عیب پری مکن که نهان از تو گشته است

شمارهٔ ۲۰۵ : چون غنچه صد دل پاره شد لب ناگشودن مشکل است

شمارهٔ ۲۰۶ : کدورت غم هجرت بیک نگاه برفت

شمارهٔ ۲۰۷ : از عالم جان آنچه بما فیض رسان است

شمارهٔ ۲۰۸ : یار اگر میکشدت دل بنه ایدل گله چیست؟

شمارهٔ ۲۰۹ : گنج قارون بزمین رفت و ملامت باقی است

شمارهٔ ۲۱۰ : من که چون شمع ز داغ تو صدم روشنی است

شمارهٔ ۲۱۱ : نوروز من از طلعت چون ماه تو عید است

شمارهٔ ۲۱۲ : ز گریه دل پر و لب همچو غنچه خندان است

شمارهٔ ۲۱۳ : گر کوه تحمل کسی از بار ستم نیست

شمارهٔ ۲۱۴ : سکون خاطر من بی تو سرو قامت نیست

شمارهٔ ۲۱۵ : گر تیغ تو خواهد سر و جان هم چه نزاع است

شمارهٔ ۲۱۶ : اسیر عشق ترا میل گشت باغ کجاست

شمارهٔ ۲۱۷ : تاخار عشق در جگر من شکسته است

شمارهٔ ۲۱۸ : بمردمی چو سگ یار کس بعالم نیست

شمارهٔ ۲۱۹ : گریه‌ام دید و چو گل از خنده آن مهوش شکفت

شمارهٔ ۲۲۰ : خوش درآ در خانه دل زانکه جان از خانه رفت

شمارهٔ ۲۲۱ : دل ز غم تا کی کند فریاد، خاموشی خوش است

شمارهٔ ۲۲۲ : دیوانه یارم من و با کس نظرم نیست

شمارهٔ ۲۲۳ : سرومن، صد خارم از دست تو در پا رفته است

شمارهٔ ۲۲۴ : هرکه عاشق شد چو شمع آزاده از دل‌مردگی است

شمارهٔ ۲۲۵ : گیرم که دل از یاد تو خرسند توان داشت

شمارهٔ ۲۲۶ : بازم از چشم آنسوار سرکش خونخوار رفت

شمارهٔ ۲۲۷ : جانم در آتش از ستم ماهپاره ایست

شمارهٔ ۲۲۸ : چشم مست گر کشد هر گوشه خلقی در غم است

شمارهٔ ۲۲۹ : گذشت در هوست عمر و یک نفس باقی است

شمارهٔ ۲۳۰ : رقیب مانع دیدار یار من شده است

شمارهٔ ۲۳۱ : حسن تو گرچه با همه کس در تجلی است

شمارهٔ ۲۳۲ : با خوش نفسی می خور اگر ماهوشی نیست

شمارهٔ ۲۳۳ : نرگس رعنا اگر چشم و چراغ گلشن است

شمارهٔ ۲۳۴ : جهان جوان ز بهار و خزان پیری ماست

شمارهٔ ۲۳۵ : بکوی عشق که طوفان نوح از آن وادی است

شمارهٔ ۲۳۶ : از لطف اگرچه با سگ خویشت عجب خوش است

شمارهٔ ۲۳۷ : شمع رخسار بتان خانه ز بنیاد بسوخت

شمارهٔ ۲۳۸ : وادی مجنون و شان، عالم آزادی است

شمارهٔ ۲۳۹ : بسکه هرجا صفت خون دل آشامی ماست

شمارهٔ ۲۴۰ : تا گوشه چشمی بمن آن سیم تن انداخت

شمارهٔ ۲۴۱ : قد طوبی و لب کوثر و خود حور بهشت است

شمارهٔ ۲۴۲ : چنین که تشنه بخون لعل یاربی سبب است

شمارهٔ ۲۴۳ : خونم به جور تیغ تو در گردن خودست

شمارهٔ ۲۴۴ : آن بت که قبله دل عشاق روی اوست

شمارهٔ ۲۴۵ : نه از طرب هوس گشت با غم افتادست

شمارهٔ ۲۴۶ : کی آب خضر همدم طبع سلیم ماست

شمارهٔ ۲۴۷ : گر چو گل در کف ما جام می صبحگهی است

شمارهٔ ۲۴۸ : ذره چون خورشید گردد طالع و لامع خوش است

شمارهٔ ۲۴۹ : آن شمع که پروانه صفت بال و پرم سوخت

شمارهٔ ۲۵۰ : هرچند غمی همچو غم بی درمی نیست

شمارهٔ ۲۵۱ : درخت وادی ایمن بنور عشق کسی است

شمارهٔ ۲۵۲ : جان دادن از وفا هنر کوهکن بس است

شمارهٔ ۲۵۳ : چشم تو دگر در پی صید دل و جان است

شمارهٔ ۲۵۴ : پیری خزان تازه بهار جوانی است

شمارهٔ ۲۵۵ : حیاتی با رخ خوی کرده اوست

شمارهٔ ۲۵۶ : تشریف کرامت اگر از لطف الهی است

شمارهٔ ۲۵۷ : مستی که ذوق رندی و بیچارگی نیافت

شمارهٔ ۲۵۸ : ناخورده می ز نرگس او دل خمار یافت

شمارهٔ ۲۵۹ : تا بر گل تو سنبل پر خم دمیده است

شمارهٔ ۲۶۰ : امید خلق باقبال و دولت خویش است

شمارهٔ ۲۶۱ : شیشه دل بهر خوبانم ز دست افتاده است

شمارهٔ ۲۶۲ : تو پیش چشم منی چشم من پر آب از چیست

شمارهٔ ۲۶۳ : چو منع غیر مجالم در آشنایی نیست

شمارهٔ ۲۶۴ : رفتی و نقش روی تو از چشم تر نرفت

شمارهٔ ۲۶۵ : چنین حسن و ملاحت با ملک نیست

شمارهٔ ۲۶۶ : شبی که بی تو برین پیر خسته حال گذشت

شمارهٔ ۲۶۷ : روی تو مصحفی است که در آن خوبی است

شمارهٔ ۲۶۸ : بس شکل خوب چرخ کشید و خراب ساخت

شمارهٔ ۲۶۹ : بود از ازلم درد تو وین درد همان است

شمارهٔ ۲۷۰ : عید قربان شد و سر در ره جولان تو رفت

شمارهٔ ۲۷۱ : سینه ایصوفی اگر صاف است چو آیینه ات

شمارهٔ ۲۷۲ : خوش آنکه دور فلک بر مراد من میگشت

شمارهٔ ۲۷۳ : تو آفتابی و تا ذره یی ز من باقی است

شمارهٔ ۲۷۴ : این چه سروست که از گلشن جان خاسته است

شمارهٔ ۲۷۵ : گه نظاره دلم ایمن از رقیبان است

شمارهٔ ۲۷۶ : بهلاک خود نپوشم نظر از رخ چو ماهت

شمارهٔ ۲۷۷ : همچو چنگ افغان من بی‌زخم بیدادی نخاست

شمارهٔ ۲۷۸ : بکوی میکده آخر سبوی ما بشکست

شمارهٔ ۲۷۹ : امروز غیر غم زتو هیچم نصیب نیست

شمارهٔ ۲۸۰ : در بهار نوجوانی باغ ما از گل تهی است

شمارهٔ ۲۸۱ : عاشق آن نیست که شد محرم و همدم بر دوست

شمارهٔ ۲۸۲ : دلا، خار ستم از پا برون خواهد شدن وقت است

شمارهٔ ۲۸۳ : دل مرده از آنم که مسیحا نفسی نیست

شمارهٔ ۲۸۴ : با من از مشکین غزالان گرنه بوی آشناست

شمارهٔ ۲۸۵ : تا نشد چون نافه خون، دل بوی دلجویی نیافت

شمارهٔ ۲۸۶ : چشم همه را بر گل روی تو نگاه است

شمارهٔ ۲۸۷ : گل نو آمد و ما را غم دیرینه گرفت

شمارهٔ ۲۸۸ : صبر تلخ است و دوای من خونین جگر است

شمارهٔ ۲۸۹ : کار از دهان او همه دم بر مراد نیست

شمارهٔ ۲۹۰ : گاه گاهم خانه از برق وصالش روشن است

شمارهٔ ۲۹۱ : ای سبز تلخ این نگه جان گداز چیست

شمارهٔ ۲۹۲ : سراپا شمع از آن نورست کز آلودگی دور است

شمارهٔ ۲۹۳ : خوش نیست بی تو ساقی گر بزم خلد باقی است

شمارهٔ ۲۹۴ : نقد گنج کعبه جایش جز دل ویرانه نیست

شمارهٔ ۲۹۵ : هزار شکر که مارا سر شکایت نیست

شمارهٔ ۲۹۶ : هرکه برخاست ز سودای تو بر جا ننشست

شمارهٔ ۲۹۷ : غیر سوز و گریه کار عاشق درمانده چیست

شمارهٔ ۲۹۸ : صدهزاران چشم اگر بر روی یوسف ناظر است

شمارهٔ ۲۹۹ : پیش سرمستان عشقت گلشن و گلخن یکیست

شمارهٔ ۳۰۰ : جان من مسکین که گرفتار غم اوست

شمارهٔ ۳۰۱ : گر صد هزار سال وصالت میسر است

شمارهٔ ۳۰۲ : لعل او کز برگ گل رنگین تر و نازکترست

شمارهٔ ۳۰۳ : سر رشته غم دل چون شمع جانگدازست

شمارهٔ ۳۰۴ : دل جگر سوخته از جان سیه بخت من است

شمارهٔ ۳۰۵ : سرمه ره دردیده زان دارد که خاک پای اوست

شمارهٔ ۳۰۶ : بی داغ عشق یکرگ من چون چراغ نیست

شمارهٔ ۳۰۷ : ای لعبتی که مثل تو کس در زمانه نیست

شمارهٔ ۳۰۸ : در زیر زلف روی تو چون گل شکفته است

شمارهٔ ۳۰۹ : زاهد بره کعبه رود کاین ره دین است

شمارهٔ ۳۱۰ : ای که می‌پرسی که با دل هم‌سخن در خانه کیست

شمارهٔ ۳۱۱ : عندلیب از حسن گل افروختن داند که چیست

شمارهٔ ۳۱۲ : خوشا کسی که به کوی تو بخت همدم اوست

شمارهٔ ۳۱۳ : با یکدم وصلت غم عالم نتوان گفت

شمارهٔ ۳۱۴ : عتاب و ناز تو با من ز غایت خوبی است

شمارهٔ ۳۱۵ : کسی که حق حریفان مهربان نشناخت

شمارهٔ ۳۱۶ : گر به کوثر نظر ز نیکو عملی است

شمارهٔ ۳۱۷ : هرگز بوفا چشم خوشت جانب من نیست

شمارهٔ ۳۱۸ : هوا خوش است و مرا بی رخ تو دل خوش نیست

شمارهٔ ۳۱۹ : لعل جانبخشش که آرام دل شیدا ازوست

شمارهٔ ۳۲۰ : سرو بر خاک ره از رشک قد یار نشست

شمارهٔ ۳۲۱ : گر تن شکسته دوا جز هلاک نیست

شمارهٔ ۳۲۲ : ساقیا بی لب لعلت می ناب اینهمه نیست

شمارهٔ ۳۲۳ : نه که در کوی تو جز من دگری گمره نیست

شمارهٔ ۳۲۴ : گردون که کین اهل نظر در نهاد اوست

شمارهٔ ۳۲۵ : گر کشد خصم بزور از کف من دامن دوست

شمارهٔ ۳۲۶ : یافت از یوسف پدر بویی اگر رویش نیافت

شمارهٔ ۳۲۷ : هر صورتی که هست ز حسنت نشانه ایست

شمارهٔ ۳۲۸ : بازم ز هر طرف مه رخساره کسی است

شمارهٔ ۳۲۹ : از بسکه جان به تشنه لبی درد کرده است

شمارهٔ ۳۳۰ : جمال شمع چو خورشید عالم افروزست

شمارهٔ ۳۳۱ : مگو که ماه رخ او ز گلرخان بگذشت

شمارهٔ ۳۳۲ : آن شمع گلرخان که رخش لاله زار ماست

شمارهٔ ۳۳۳ : بی شمع رخت هیچ صفا در دل ما نیست

شمارهٔ ۳۳۴ : کشتهٔ تیرت که ازوی استخوان‌ها مانده است

شمارهٔ ۳۳۵ : هیچت ز خون ما غم روز جواب نیست

شمارهٔ ۳۳۶ : دل که خونم خورد ای حور نه پنداری ازوست

شمارهٔ ۳۳۷ : همه راست میل خالی که بر آن رخ جمیلست

شمارهٔ ۳۳۸ : در سوختنم آنکه بر افروختن آموخت

شمارهٔ ۳۳۹ : گفتی چمن بوقت گل ای همنفس خوش است

شمارهٔ ۳۴۰ : مریز بی گنهم خون که جست و جویی

شمارهٔ ۳۴۱ : کدام زخم که بر من ز دلستانی نیست

شمارهٔ ۳۴۲ : عیسی دم ما همدم اگر نیست غمی نیست

شمارهٔ ۳۴۳ : آتشی دردل من شمع رخت درزده است

شمارهٔ ۳۴۴ : هزار سال سفر از وجود تا عدم است

شمارهٔ ۳۴۵ : ساقی، جهان سرشک حریفان گرفته است

شمارهٔ ۳۴۶ : در ره عشق از خضر هم زندگی واماندگی است

شمارهٔ ۳۴۷ : تن عاشق همای لامکان است

شمارهٔ ۳۴۸ : بحق شام وصال و بعهد روز نخست

شمارهٔ ۳۴۹ : نوبهار آمد چو گل رخها ز می خواهد شکفت

شمارهٔ ۳۵۰ : مرا ز عشق نه عقل و نه دین دنیایی است

شمارهٔ ۳۵۱ : جان من در دوستی نامهربان می‌بینمت

شمارهٔ ۳۵۲ : آن سرو ناز کز چمن جان دمیده است

شمارهٔ ۳۵۳ : آن سرو هرگه از نظر من گذشته است

شمارهٔ ۳۵۴ : برقی که ز نعل فرس سیم تنی خاست

شمارهٔ ۳۵۵ : گر بمسجد گذری با این رخ و آن چشم مست

شمارهٔ ۳۵۶ : پیر مغان گدای درش همچو ما بسی است

شمارهٔ ۳۵۷ : وادی مجنون جگر سوزست و کس را تاب نیست

شمارهٔ ۳۵۸ : حیات تشنه لبان وصل آن مسیح دم است

شمارهٔ ۳۵۹ : مرا چو شبنم از آن مایه حیات کم است

شمارهٔ ۳۶۰ : وقت مستی چون عرق از روی دلجوی تو خاست

شمارهٔ ۳۶۱ : ذوقی است که در تیره شبی چون شب مویت

شمارهٔ ۳۶۲ : دور از تو شب و روز مرا خواب حرام است

شمارهٔ ۳۶۳ : ای باغبان چه حاصل از سرو ناز باغت

شمارهٔ ۳۶۴ : باغبان، آنسرو اگر برطرف جو خواهد نشست

شمارهٔ ۳۶۵ : گر لب بنهی بر لب مستان چه تفاوت؟

شمارهٔ ۳۶۶ : قدرم چو مه از مهر سعادت اثر تست

شمارهٔ ۳۶۷ : یکشب که در فراق جمال تو دلبرست

شمارهٔ ۳۶۸ : عمر من تا کی بآه آتشین خواهد گذشت

شمارهٔ ۳۶۹ : چون کوهکن با بیستون گفتم توانم راز گفت

شمارهٔ ۳۷۰ : گرچه ز گلهای می دامن ما شستنی است

شمارهٔ ۳۷۱ : بی بخت و یارم مرا از مرگ چشم یاری است

شمارهٔ ۳۷۲ : در عشق تو تا در غم خویشی ملامت است

شمارهٔ ۳۷۳ : نه عاشق است که واله بر وی چون مه تست

شمارهٔ ۳۷۴ : دید چشمم پای او بر خاک و خاک ره نگشت

شمارهٔ ۳۷۵ : گر یار مرا میل من خسته بسی نیست

شمارهٔ ۳۷۶ : عنان کار نه دردست مصلحت بین است

شمارهٔ ۳۷۷ : اگر ز کین‌کشی‌ام غم ز خشم و کینم نیست

شمارهٔ ۳۷۸ : خواب مرگم باد اگر دور از تو خوابم آرزوست

شمارهٔ ۳۷۹ : ترا صد خوبی و بر هر یکی صد دیده حیرانت

شمارهٔ ۳۸۰ : رشکم از کس نبود گرد و جهان حاصل اوست

شمارهٔ ۳۸۱ : عیش ما یک عشوه از چشم سیاه او بس است

شمارهٔ ۳۸۲ : سجده بت گر کنم در نظرم روی تست

شمارهٔ ۳۸۳ : مجاورم چو سگان بهر پارس در کویت

شمارهٔ ۳۸۴ : چو خط به کشتنم آورد لعل خندانت

شمارهٔ ۳۸۵ : تو باغ حسنی و صد عندلیب زار تراست

شمارهٔ ۳۸۶ : در خیال وصل جفا پیشه من است

شمارهٔ ۳۸۷ : گر نمیخواهی مرا، صید دل غمدیده چیست

شمارهٔ ۳۸۸ : کس بخود دلبسته آنزلف چون زنجیر نیست

شمارهٔ ۳۸۹ : درد می مرهم ریش دل بیمار غم است

شمارهٔ ۳۹۰ : چشم دلم چو دیده از آن شمع روشن است

شمارهٔ ۳۹۱ : شمع روی تو نه افروخته چشم من ازوست

شمارهٔ ۳۹۲ : دینم ببرد آن بت و گوید که جان کجاست

شمارهٔ ۳۹۳ : سرو من برق صفت آمد و چون باد برفت

شمارهٔ ۳۹۴ : رقیب از کوی آن دهقان پسر رفت

شمارهٔ ۳۹۵ : شادم اگرچه خاطرم اندوهگین ازوست

شمارهٔ ۳۹۶ : یار اگر زان رقیبان و گرزان من است

شمارهٔ ۳۹۷ : پری رخان که سرم خاک راه ایشانست

شمارهٔ ۳۹۸ : آنکه فرشته را ازو دست امید کوته است

شمارهٔ ۳۹۹ : آنکس طلبد کعبه که بیگانه عشق است

شمارهٔ ۴۰۰ : می خور که فکر عالم پر غم نباشدت

شمارهٔ ۴۰۱ : از جلوه محبت خورشید حسن دوست

شمارهٔ ۴۰۲ : باورم ناید که شد در پوست مجنون سوی دوست

شمارهٔ ۴۰۳ : هر کس که پا نهاد بکویت ز دست رفت

شمارهٔ ۴۰۴ : ناصح چو دل نماند نصیحت چه فایده

شمارهٔ ۴۰۵ : داغ دلم آن نیست که بامن سخنت نیست

شمارهٔ ۴۰۶ : آنشمع که حسنش دل ارباب وفا سوخت

شمارهٔ ۴۰۷ : شمعی که ز سوز دل گرمش خبری هست

شمارهٔ ۴۰۸ : نالهٔ من جان غم‌پرورد می‌داند که چیست

شمارهٔ ۴۰۹ : نیست کس، خورشید من، کو درد پرورد تو نیست

شمارهٔ ۴۱۰ : ساقی که یار ما بود اغیار را چه بحث؟

شمارهٔ ۴۱۱ : سوختیم از غم و این آتش پنهان همه هیچ

شمارهٔ ۴۱۲ : نصیب ما نشد از وصل یار جز غم هیچ

شمارهٔ ۴۱۳ : معلم را بگو فریاد از آن شوخ

شمارهٔ ۴۱۴ : دوش از دیرم ملک در حلقه او را برد

شمارهٔ ۴۱۵ : مسکینی ما را نتوان شرح و بیان کرد

شمارهٔ ۴۱۶ : آن آفتاب حسن سحر میل باده کرد

شمارهٔ ۴۱۷ : وصل تو گر زمانه نصیب رقیب کرد

شمارهٔ ۴۱۸ : ساقیا می ده که صبر و عشق مهجور از همند

شمارهٔ ۴۱۹ : مستان تو گر باغ و بهاری طلبیدند

شمارهٔ ۴۲۰ : آب حیات کس بجز از جرعه کش نخورد

شمارهٔ ۴۲۱ : خوبان که همچو شمع ز نور آفریده‌اند

شمارهٔ ۴۲۲ : رسید یار و دلم بی قرار خواهد کرد

شمارهٔ ۴۲۳ : از روزگار تیره دلم بر غبار چند؟

شمارهٔ ۴۲۴ : سفید موی و سیه نامه از گنه تا چند؟

شمارهٔ ۴۲۵ : خلق از سگت نه از بد دشمن فغان کنند

شمارهٔ ۴۲۶ : خوبان همه محبوب دل و آفت جانند

شمارهٔ ۴۲۷ : خرم دلی که ره بسر کار خویش برد

شمارهٔ ۴۲۸ : چشم ز گریه خانه مردم پر آب کرد

شمارهٔ ۴۲۹ : چو خستگان ز درد دل گشاد می‌یابند

شمارهٔ ۴۳۰ : سوز حدیث شمع زبان را خبر نکرد

شمارهٔ ۴۳۱ : لعلت بخنده هرچه دلم از تو خواست کرد

شمارهٔ ۴۳۲ : شاهان اگر بصحبت رندان نظر کنند

شمارهٔ ۴۳۳ : گاهم دو آهوی تو سگ خویش خوانده‌اند

شمارهٔ ۴۳۴ : نامه شوق ترا تا بکبوتر ندهند

شمارهٔ ۴۳۵ : خوبان که نیش بر جگر ریش می‌زنند

شمارهٔ ۴۳۶ : امروز دل از آینه جان نظرت کرد

شمارهٔ ۴۳۷ : تا دل سر زلف یار گم کرد

شمارهٔ ۴۳۸ : گر سگان تو انیس من محزون شده اند

شمارهٔ ۴۳۹ : هرچند آهنین دل ما ناز بیش کرد

شمارهٔ ۴۴۰ : هردل که جز خیال تو در وی مقام کرد

شمارهٔ ۴۴۱ : تا جهان بوده است با نیکان بدان در کینه‌اند

شمارهٔ ۴۴۲ : خورشید اوج عزت خوبان ماه رویند

شمارهٔ ۴۴۳ : من اگر حسرت روی تو چنین خواهم برد

شمارهٔ ۴۴۴ : یار شد مست و دل ما بفغان باز آورد

شمارهٔ ۴۴۵ : گرچه در پای تو ای شمع بسی سوخته‌اند

شمارهٔ ۴۴۶ : گر حسن و دلبری بتو مهپاره داده اند

شمارهٔ ۴۴۷ : وصلش نماند و تلخی زهر فراق ماند

شمارهٔ ۴۴۸ : در عرق شد چو رخش ز آتش می تابی خورد

شمارهٔ ۴۴۹ : کار ما عشق است و مارا بهر آن آورده اند

شمارهٔ ۴۵۰ : بجای آب حیاتم شکر لبی دادند

شمارهٔ ۴۵۱ : جمعی که دل بهرزه پریشان نکرده اند

شمارهٔ ۴۵۲ : یاران چه شد که پرسش یاری نمیکند

شمارهٔ ۴۵۳ : بسکه از گرم اختلاطی گلرخان آتش وشند

شمارهٔ ۴۵۴ : گر قسمن ما شد ز ازل غم چه توان کرد؟

شمارهٔ ۴۵۵ : خوبان دل گرم و نفس سرد چه دانند؟

شمارهٔ ۴۵۶ : در چنگ غمت سخت اسیرم چه توان کرد؟

شمارهٔ ۴۵۷ : هرکه مست تو نشد جام شرابش ندهند

شمارهٔ ۴۵۸ : زاهد، مرا که بیدل و دین آفریده اند

شمارهٔ ۴۵۹ : تو آفتابی و شوق تو ناتوانم کرد

شمارهٔ ۴۶۰ : ایکه رخسارت ز روی لاله آب و رنگ برد

شمارهٔ ۴۶۱ : قومی نشسته با تو و می نوش میکنند

شمارهٔ ۴۶۲ : شدم هلاک و ز من جز دریغ و درد نماند

شمارهٔ ۴۶۳ : خوبان بگلشن از نظر ما چه میروند؟

شمارهٔ ۴۶۴ : مجنون شوم و وارهم از بوالهوسی چند

شمارهٔ ۴۶۵ : کجا با آن طبیب جان حریفان حال من گویند

شمارهٔ ۴۶۶ : قناعت از دو عالم میتوان کرد

شمارهٔ ۴۶۷ : باز شمعم خانه روشن، کوری اغیار کرد

شمارهٔ ۴۶۸ : فصل بهار و خلق بعشرت نشسته اند

شمارهٔ ۴۶۹ : زلف یار از دست رفت و دل ازو دیوانه ماند

شمارهٔ ۴۷۰ : مشنو که بی تو ناله زارم هوس نماند

شمارهٔ ۴۷۱ : فلک بدور تو طفلی که در وجود آورد

شمارهٔ ۴۷۲ : خاری که راه در دل از آن جور پیشه کرد

شمارهٔ ۴۷۳ : از گرد راه دل بامید تو شاد بود

شمارهٔ ۴۷۴ : دور فلک که جام مرادم نمیدهد

شمارهٔ ۴۷۵ : عرش و معراج نه در خورد من زار بود

شمارهٔ ۴۷۶ : چو دل به وصل دهم جوریار نگذارد

شمارهٔ ۴۷۷ : وصل ما یکنفس از روی نکویی باشد

شمارهٔ ۴۷۸ : هرکه سوی قبله مقصود رو می‌آورد

شمارهٔ ۴۷۹ : ترک دین بهر تو چون عاشق مسکین ندهد

شمارهٔ ۴۸۰ : نیست جان رفتن که نور از چشم روشن می‌رود

شمارهٔ ۴۸۱ : هرگز غبار حسرت دور از دلم نشد

شمارهٔ ۴۸۲ : چو شهسوار مرا رخ ز باده گلگون شد

شمارهٔ ۴۸۳ : کی از لعل تو جان من بیک دیدن بیاساید

شمارهٔ ۴۸۴ : زان پری ما را دل دیوانه رسوا می‌کند

شمارهٔ ۴۸۵ : تا کلک قضا نقد وجود از عدم آورد

شمارهٔ ۴۸۶ : چون میل دل خلق جهان سوی تو یابند

شمارهٔ ۴۸۷ : گر بعد عمری یکنفس مارا نظر سویش بود

شمارهٔ ۴۸۸ : بخاک مرده اگر برق عشق برگیرد

شمارهٔ ۴۸۹ : نیاز من نخرد کس، که کس فقیر مباد

شمارهٔ ۴۹۰ : هرکه چون باد از سر کوی تو بیرون می‌رود

شمارهٔ ۴۹۱ : از صحبت ما درد کشان بازنخیزد

شمارهٔ ۴۹۲ : خوشباس که روزی گل امید برآید

شمارهٔ ۴۹۳ : فراخ دستی گل داد عیش و مستی داد

شمارهٔ ۴۹۴ : کی بود عاشق کسی کز سوختن غمگین بود

شمارهٔ ۴۹۵ : هرکه چون صورت چین دیده بروی تو گشاد

شمارهٔ ۴۹۶ : آه گر می ز غمت عاشق غمناک نزد

شمارهٔ ۴۹۷ : هرکس که چشم مست تو نظاره می‌کند

شمارهٔ ۴۹۸ : گرفتم آنکه بشکل تو دیگری باشد

شمارهٔ ۴۹۹ : عالم از سیل فنا گرچه خطرها دارد

شمارهٔ ۵۰۰ : شوخی که خون من چو می ناب می‌خورد

شمارهٔ ۵۰۱ : روز ازل که جز رقم کفر و دین نبود

شمارهٔ ۵۰۲ : چو دل بوصل نهم جور یار نگذارد

شمارهٔ ۵۰۳ : چو گلت شکفت از می عرق از کناره سرزد

شمارهٔ ۵۰۴ : ای همنفسان دست ز ما باز گذارید

شمارهٔ ۵۰۵ : سگ آن طیب انفاسم که رشک مشک چین باشد

شمارهٔ ۵۰۶ : دل شکسته ما گنجی از وفا دارد

شمارهٔ ۵۰۷ : هر کدورت که نصیب من دلخسته شود

شمارهٔ ۵۰۸ : داغ پنهان دلم هر دیده مشکل بنگرد

شمارهٔ ۵۰۹ : تا پری را چون تو خواندم دوری از مردم کند

شمارهٔ ۵۱۰ : آن تقوی ام که از همه کس احتراز بود

شمارهٔ ۵۱۱ : چه سود کوشش اگر دوست کام ما ندهد

شمارهٔ ۵۱۲ : نه هر دل کز نوا دم زد قبول دلنواز افتد

شمارهٔ ۵۱۳ : ز بسکه گرد رهت جان عاشقان دارد

شمارهٔ ۵۱۴ : سر من اگر نشانی ز در کنشت دارد

شمارهٔ ۵۱۵ : عاقبت داغ دل ما بدوا هم برسد

شمارهٔ ۵۱۶ : دلم از شوق او مصحف چو بهر فال بگشاید

شمارهٔ ۵۱۷ : گرم چو شمع برد یار سر چه خواهد شد

شمارهٔ ۵۱۸ : دل کارزوی وصل تو در سینه او بود

شمارهٔ ۵۱۹ : محرومی ما جز گنه بخت نباشد

شمارهٔ ۵۲۰ : گفتم ار عاشق شوم گاهی غمی خواهم کشید

شمارهٔ ۵۲۱ : گفتم که جان قربان کنم آن مه چو مهمان در رسد

شمارهٔ ۵۲۲ : کلک قضا که صورت ابروی او کشید

شمارهٔ ۵۲۳ : دل از غم زار و یارش صحبت اغیار می‌باید

شمارهٔ ۵۲۴ : بر من از دورش به نوبت ساغر می می‌رسد

شمارهٔ ۵۲۵ : شاید که پرده زان رخ باد صبا گشاید

شمارهٔ ۵۲۶ : جایم بروز واقعه پهلوی او کنید

شمارهٔ ۵۲۷ : دلی که شاد ز وصل تو دیر دیر شود

شمارهٔ ۵۲۸ : چون ننالم که ز عشقم همه بیداد رسد

شمارهٔ ۵۲۹ : اطیفه عجب از غمزه نرگست دادند

شمارهٔ ۵۳۰ : خوشم به هجر تو گر وصل صد حضور آرد

شمارهٔ ۵۳۱ : صیدِ آن شوخم که هرگه بزم عشرت می‌نهد

شمارهٔ ۵۳۲ : سر به جای پای در میخانه می‌باید نهاد

شمارهٔ ۵۳۳ : نصیب کوهکن از وصل دوست چون باشد

شمارهٔ ۵۳۴ : بعد مرگم زاغ چون هر پاره جایی افکند

شمارهٔ ۵۳۵ : چون گل روی تو را آتش می تاب دهد

شمارهٔ ۵۳۶ : مرا حیات ابد از لبت هوس باشد

شمارهٔ ۵۳۷ : شیوه خوبی لیلی همه کس چون داند؟

شمارهٔ ۵۳۸ : خط دمید از رخ او کار بلا بالا شد

شمارهٔ ۵۳۹ : کی بمن وصل چنین غایه مویی برسد

شمارهٔ ۵۴۰ : چشم صاحبدل نظر چون بر رخ گل می‌کند

شمارهٔ ۵۴۱ : هرکه شد سامان طلب پیوسته دردسر کشد

شمارهٔ ۵۴۲ : عجب که شمع شبی در سرای من سوزد

شمارهٔ ۵۴۳ : نه آه از جان زار من برآمد

شمارهٔ ۵۴۴ : زد جامه چاک و سینه صافی چو مه نمود

شمارهٔ ۵۴۵ : چشم زناز یوسفش سوی پدر نمی فتد

شمارهٔ ۵۴۶ : گر مست تو آهی ز سر درد برآرد

شمارهٔ ۵۴۷ : گویند شب جمعه مخور می که غم آرد

شمارهٔ ۵۴۸ : ز آشنایی من کاخرش جدایی بود

شمارهٔ ۵۴۹ : او که از دیده خونابه چکانم نرود

شمارهٔ ۵۵۰ : سوی که روم من؟ که دلم سوی تو باشد

شمارهٔ ۵۵۱ : دلا، ز تخت سلیمان کسی چه یاد دارد

شمارهٔ ۵۵۲ : بهر جان قصد تو گر بر دل مجروح بود

شمارهٔ ۵۵۳ : عیسی گذاشت دنیا، قارون اسیر او شد

شمارهٔ ۵۵۴ : گر نه چاه دقنت عقل زره می فکند

شمارهٔ ۵۵۵ : هر که آگه ز دل سوخته من باشد

شمارهٔ ۵۵۶ : بر مرگ رقیبان تو خرم نتوان بود

شمارهٔ ۵۵۷ : عشق گنجینه اسرار الهی باشد

شمارهٔ ۵۵۸ : یار برخاست برقص آن قد و قامت نگرید

شمارهٔ ۵۵۹ : ای تازه گل که بوی خوشت دم ز روح زد

شمارهٔ ۵۶۰ : آب حیات اگر بسر کوی او رود

شمارهٔ ۵۶۱ : آن گل چو شمع بر من مدهوش میزند

شمارهٔ ۵۶۲ : ابر نوروزی چو گل را بر ورق شبنم زند

شمارهٔ ۵۶۳ : عاشق دلریش را زخم تو مرهم دهد

شمارهٔ ۵۶۴ : چشمه نوش نوخطان مهر گیابر آورد

شمارهٔ ۵۶۵ : وجود ما زغمت تا عدم نخواهد شد

شمارهٔ ۵۶۶ : در سجده خود آن مه صد آفتاب بیند

شمارهٔ ۵۶۷ : سرشک شادی وصل ارچه جان گداز آمد

شمارهٔ ۵۶۸ : مایه خوبی غم بیچارگان خوردن بود

شمارهٔ ۵۶۹ : چشم مجنون هرچه بیند صورت لیلی بود

شمارهٔ ۵۷۰ : شادمان از وصل جانان بخت ما هرگز نبود

شمارهٔ ۵۷۱ : کس عشوه خونخواری او را نشناسد

شمارهٔ ۵۷۲ : گر جوش گریه یی دل خامت بر آورد

شمارهٔ ۵۷۳ : جان هلاک از شوق و یار از دیه ما می‌رود

شمارهٔ ۵۷۴ : در عشق اگر از کشته شدن مرد بماند

شمارهٔ ۵۷۵ : چند چراغ آه من عمر مرا تبه کند

شمارهٔ ۵۷۶ : زلف قلابش ز کف دل‌ها چو ماهی می‌برد

شمارهٔ ۵۷۷ : گرسنه شرح زخمت گوید گنه ندارد

شمارهٔ ۵۷۸ : فلک که مشعل مهرش زبام میسوزد

شمارهٔ ۵۷۹ : روی نیاز ما همه دم بر زمین بود

شمارهٔ ۵۸۰ : کس چون تو نبودست و نخواهد پس ازین بود

شمارهٔ ۵۸۱ : روزی که ماه ابروی آن شوخ کم نمود

شمارهٔ ۵۸۲ : بقرار یک نظر دل ز تو چون کنار گیرد

شمارهٔ ۵۸۳ : شام غم دل‌خستگان را بی‌تو جان بر لب رسد

شمارهٔ ۵۸۴ : از دیده رفت و از دل پر خون نمیرود

شمارهٔ ۵۸۵ : امید وصالت فرح جان حزین بود

شمارهٔ ۵۸۶ : عمرم بآه و ناله و فریاد می رود

شمارهٔ ۵۸۷ : ای کرده چشمت عالمی مست از شراب ناز خود

شمارهٔ ۵۸۸ : کی سگت از استخوان من شکار من شود

شمارهٔ ۵۸۹ : نقد دلم چو غنچه به مستی ز دست شد

شمارهٔ ۵۹۰ : یارم به چوگان باختن چون رو به میدان می‌نهد

شمارهٔ ۵۹۱ : افغان که درد ما بدوا کم نمی شود

شمارهٔ ۵۹۲ : چو غنچه گرچه لبت مهر بر دهان دارد

شمارهٔ ۵۹۳ : تا من از مادر نزادم غم که زاینده شد

شمارهٔ ۵۹۴ : چراغ چشم دل آن دلربا بر افروزد

شمارهٔ ۵۹۵ : با جان چو شد سرشته غم عشق چون رود

شمارهٔ ۵۹۶ : بهر خونریز من از خواب صبوی یار شد

شمارهٔ ۵۹۷ : شانه می‌خواهم که دم زان کاکل پُرخم زند

شمارهٔ ۵۹۸ : عیب دلم کند آن کز دل خبر ندارد

شمارهٔ ۵۹۹ : عاشق چو مرغ بسمل پروای سر ندارد

شمارهٔ ۶۰۰ : تا یوسفش چاکی چو گل در جیب پیراهن نشد

شمارهٔ ۶۰۱ : هر که فکر از برق آه عاشق مسکین کند

شمارهٔ ۶۰۲ : خوش روزگار وصل که ما را دویی نبود

شمارهٔ ۶۰۳ : خون شد جگر از خنده که آن رشک ملک زد

شمارهٔ ۶۰۴ : چو نافه تا جگرم غرق خون نخواهد شد

شمارهٔ ۶۰۵ : بر آستان حرم زاهدی که سر میزد

شمارهٔ ۶۰۶ : شوقی دگر امروز دلم سوی تو دارد

شمارهٔ ۶۰۷ : قاصد رسید و بوی خوشی باز میرسد

شمارهٔ ۶۰۸ : رخت که پیر و جوان را بیک نظر سوزد

شمارهٔ ۶۰۹ : تا یار ز شوخی بکناری ننشیند

شمارهٔ ۶۱۰ : گرچه کار دلم از صبر به سامان نشود

شمارهٔ ۶۱۱ : منت قتل از رقیبم باز می باید کشید

شمارهٔ ۶۱۲ : باز از فریب وعده دلم را شکیب داد

شمارهٔ ۶۱۳ : دل ز جور فلک بجان آمد

شمارهٔ ۶۱۴ : تهیست کشتی می عمر از آن بغم گذرد

شمارهٔ ۶۱۵ : گشتیم پیر و یار همان نوجوان که بود

شمارهٔ ۶۱۶ : هر گرد بلایی که خدا خواسته باشد

شمارهٔ ۶۱۷ : کس چون غم زلیخا یوسف ندیده داند؟

شمارهٔ ۶۱۸ : مرا ز هجر بهشتی رخی بجان دارد

شمارهٔ ۶۱۹ : گرچه با روی نکو خوی نکو می باید

شمارهٔ ۶۲۰ : جان به فکر جهان نمی‌ارزد

شمارهٔ ۶۲۱ : از تماشای تو کس منع دل ما نکند

شمارهٔ ۶۲۲ : گر صد هزار رنج و تعب باغبان برد

شمارهٔ ۶۲۳ : بی تو چو شمع کرده ام گریه و خنده کار خود

شمارهٔ ۶۲۴ : جام وصلت بکف کج نظران نتوان دید

شمارهٔ ۶۲۵ : جز در حرم کوی تو دل خانه نگیرد

شمارهٔ ۶۲۶ : دو دیده در ره آن مه که کی سواره در آید

شمارهٔ ۶۲۷ : مستی و گر فرشته ز لعل تو بو برد

شمارهٔ ۶۲۸ : حدیث ما و تو هر بوالهوس نمیداند

شمارهٔ ۶۲۹ : هر کس که طاق ابروی او سجده گه کند

شمارهٔ ۶۳۰ : حسن کس از دلم آن شکل و شمایل نبرد

شمارهٔ ۶۳۱ : بر شمع فلک حسنت آن لحظه که ناز آرد

شمارهٔ ۶۳۲ : گرچه اشک من خبر از بی‌گناهی می‌دهد

شمارهٔ ۶۳۳ : در ره دوست که باشد؟ که جفایی نکشد

شمارهٔ ۶۳۴ : مرا دردی است کز درمان کس تسکین نخواهد شد

شمارهٔ ۶۳۵ : گر کشد گاهی عنان از ناز و میل ما کند

شمارهٔ ۶۳۶ : به هر ناجنس چون طوطی دل ما کی سخن دارد

شمارهٔ ۶۳۷ : لبت از روزه چرا خشک چو عناب شود

شمارهٔ ۶۳۸ : با من رقیب دون کسی از همدمی نشد

شمارهٔ ۶۳۹ : ای شاه حسن آنکه ترا تخت و تاج داد

شمارهٔ ۶۴۰ : چون غنچه بیدل تنگیی کسرا لبی خندان نشد

شمارهٔ ۶۴۱ : گر درد خسته یی را درمان دهی چه باشد؟

شمارهٔ ۶۴۲ : در کوی بتان جز بفقیری نتوان بود

شمارهٔ ۶۴۳ : ز تاب آتش غم سینه چاک خواهم شد

شمارهٔ ۶۴۴ : نسیم باد بهارم بهوش می آرد

شمارهٔ ۶۴۵ : رقیب از رشک من هر لحظه در خارها دارد

شمارهٔ ۶۴۶ : سایه کی بر خاک من آن سر و چالاک افکند

شمارهٔ ۶۴۷ : من که بیهوشم از او مست شرابم می‌کنید

شمارهٔ ۶۴۸ : من مجنون نمی یابم کسی محرم به حال خود

شمارهٔ ۶۴۹ : گرچه بر ما روزگار تیره مشکل می‌رود

شمارهٔ ۶۵۰ : در خواب گنج وصلت جان خراب ببیند

شمارهٔ ۶۵۱ : تا عشق از آن ما شد بخت از جهان بر افتاد

شمارهٔ ۶۵۲ : صید دست آموزم و قدرم نمیدانی چه سود

شمارهٔ ۶۵۳ : غم و فرح بمن می پرست میگذرد

شمارهٔ ۶۵۴ : کس از فراغ تو عیش و فراغ را چکند

شمارهٔ ۶۵۵ : نیشکر قامت من آنکه دل من دارد

شمارهٔ ۶۵۶ : گویند که با غیری وین گرچه یقین باشد

شمارهٔ ۶۵۷ : مرا صد خار از آن نوگل اگر در دل درون آید

شمارهٔ ۶۵۸ : با همه شاد و ملول از من بیچاره شود

شمارهٔ ۶۵۹ : هرکه مفلس گشت رسوای خلایق می‌شود

شمارهٔ ۶۶۰ : اگر از غم تو صد جان به یکی نفس برآید

شمارهٔ ۶۶۱ : یک بوسه هرگزم لب سیمین بری نداد

شمارهٔ ۶۶۲ : دوستان چون میرم آن خشت درم بالین کنید

شمارهٔ ۶۶۳ : لعلت به تلخ گویی دل در خروش آرد

شمارهٔ ۶۶۴ : دلم بریان و تن سوزان و آهم آتشین باشد

شمارهٔ ۶۶۵ : گرنه ابرو ترش آن غمزه خونریز کند

شمارهٔ ۶۶۶ : گهی که بر منت از مرحمت نظر باشد

شمارهٔ ۶۶۷ : مرا از دوریت تا کی صبوری کار خواهد بود

شمارهٔ ۶۶۸ : گر دلت آینه صورت مقصود بود

شمارهٔ ۶۶۹ : سوار من که سرخصم خاک راهت باد

شمارهٔ ۶۷۰ : دیده گر جای تو ای چشمه خورشید شود

شمارهٔ ۶۷۱ : از آن در دیده یعقوبش غم یوسف غبار آرد

شمارهٔ ۶۷۲ : به پیری چو نوجوانان تا کِیَم دل مست مِی باشد؟

شمارهٔ ۶۷۳ : چون مرغ بسملم خبر ار ترک سر نشد

شمارهٔ ۶۷۴ : شمع من همنفست گر دگری خواهد بود

شمارهٔ ۶۷۵ : بسکه عاشق چشم تر بر نامه اش ناخوانده سود

شمارهٔ ۶۷۶ : شوخی که می نخورده دل خلق خون کند

شمارهٔ ۶۷۷ : هر کس که بدان سرو قباپوش نشیند

شمارهٔ ۶۷۸ : ذوق دیدار تو در جان بلاکش باشد

شمارهٔ ۶۷۹ : چو آتشپاره ام ، از در درآمد خانه گلشن شد

شمارهٔ ۶۸۰ : اگرچه مستی می صد عذاب می‌آرد

شمارهٔ ۶۸۱ : آن سبز چو رنگش ز می ناب برآید

شمارهٔ ۶۸۲ : دفع غم دور از تو میل باده‌ام چون می‌شود

شمارهٔ ۶۸۳ : میرود از برم دگر، تا ببر که میرود؟

شمارهٔ ۶۸۴ : نسیم گل دگران را دماغ تازه کند

شمارهٔ ۶۸۵ : گل به یاد عارضت دل را گشادی می‌دهد

شمارهٔ ۶۸۶ : دنیا همه هیچ است و وفا هیچ ندارد

شمارهٔ ۶۸۷ : زبسکه روزم از آن مه ملال می خیزد

شمارهٔ ۶۸۸ : گر آه کشم آن سگ کویم بسر آید

شمارهٔ ۶۸۹ : از خاک رهم عشق بر افلاک برآرد

شمارهٔ ۶۹۰ : آگه از شمع رخش هم عاشقی چون من شود

شمارهٔ ۶۹۱ : مرا که گبر و مسلمان نظر پرست شناسد

شمارهٔ ۶۹۲ : سحر چو آه من می پرست میخیزد

شمارهٔ ۶۹۳ : سرا پای تنم هر دم ز موج دیده تر گردد

شمارهٔ ۶۹۴ : چو بهر قتل غیر آن مه به تیغ آبگون خیزد

شمارهٔ ۶۹۵ : صبا چو جعد سر زلف یار من بگشود

شمارهٔ ۶۹۶ : رشک رقیب تا کیم ای بیوفا کشد

شمارهٔ ۶۹۷ : هرچند بیخم می‌کَنی، وصلت گرم خرم کند

شمارهٔ ۶۹۸ : دیده هر که از هوس سوی تو سیمتن بود

شمارهٔ ۶۹۹ : چشم صاحبدل نظر چون بر رخ گل می‌کند

شمارهٔ ۷۰۰ : کسی از خار خار جان مجنون کی خبر دارد

شمارهٔ ۷۰۱ : چه عیب ار خون بگریم چون مرا رندی ز کوی خود

شمارهٔ ۷۰۲ : ناقه لیلی که سر در کوه و هامون می‌کند

شمارهٔ ۷۰۳ : خاک ره خواست سرم یار و چنان خواهد بود

شمارهٔ ۷۰۴ : بذات حق که مرا تا وجود خواهد بود

شمارهٔ ۷۰۵ : چار دیوار جهان کز غصه دلها خون کند

شمارهٔ ۷۰۶ : لیلی نبودش این نمک شیرین چنین زیبا نشد

شمارهٔ ۷۰۷ : در لعل لبش چاشنی خنده ببینید

شمارهٔ ۷۰۸ : یار از سر کوچه چو مه برآمد

شمارهٔ ۷۰۹ : از سایه خود میرمد دل کز رقیب آزرده شد

شمارهٔ ۷۱۰ : تا تورا آرزوی همنفسی با من شد

شمارهٔ ۷۱۱ : فیروزی بخت همه کس لعل تو بخشید

شمارهٔ ۷۱۲ : نظاره بین که عاشق بیچاره میکند

شمارهٔ ۷۱۳ : هرچند که گفتم غم دل سود ندارد

شمارهٔ ۷۱۴ : فکر وصلت کسش خیال مباد

شمارهٔ ۷۱۵ : صبر کن ای باغبان کاندوه بلبل بگذرد

شمارهٔ ۷۱۶ : ایخوش آنکس که چو گل مستی بیباک کند

شمارهٔ ۷۱۷ : آنکه لعلش دم عیسی به کرامت دارد

شمارهٔ ۷۱۸ : مرا تصور وصلت خیال باطل بود

شمارهٔ ۷۱۹ : مه دو هفته اگر رفت عمر ساقی باد

شمارهٔ ۷۲۰ : نصیب ما ز ازل درد و داغ و هجران شد

شمارهٔ ۷۲۱ : هرگز از کوی تو کس دور بشمشیر نشد

شمارهٔ ۷۲۲ : عیسی دم من کز نفسش جان بتن آید

شمارهٔ ۷۲۳ : زنده می‌سازد لب او خلق و ما را می‌کشد

شمارهٔ ۷۲۴ : آمد آن عیسی نفس کز عشوه و نازم کشد

شمارهٔ ۷۲۵ : خوش آنکه دل زغم هجر بر کناری بود

شمارهٔ ۷۲۶ : ساقی ز زهر چشم بمن قهر میکند

شمارهٔ ۷۲۷ : جوش سودای غم دل پایم از جا می‌برد

شمارهٔ ۷۲۸ : عاشق آشفته دل از طعنه خامی نشود

شمارهٔ ۷۲۹ : هیچ لب تشنه به میخانه سری بر نکند

شمارهٔ ۷۳۰ : شد سگش یار رقیب و جور با خود می‌کند

شمارهٔ ۷۳۱ : گرچه از عشق بتان صبر و دل و هوشم شد

شمارهٔ ۷۳۲ : هر شمع جمالی که بر افروخته باشد

شمارهٔ ۷۳۳ : گنجی است عشق کز وی صد جان هلاک گردد

شمارهٔ ۷۳۴ : صید یوسف صورتان دل از ره معنی کند

شمارهٔ ۷۳۵ : مشاطه تو جلوه ناز ای پسر بود

شمارهٔ ۷۳۶ : با فتنه چشم تو چه تدبیر توان کرد

شمارهٔ ۷۳۷ : بغیر خون جگر دل شراب ناب نخورد

شمارهٔ ۷۳۸ : گرمی کوثر بدان لبهای خندان داده اند

شمارهٔ ۷۳۹ : بیخود شده بودم چو سخن یار بمن کرد

شمارهٔ ۷۴۰ : مپرس یوسف من کز تو گلرخان چونند

شمارهٔ ۷۴۱ : کی شود سرو من آگه ز دل افکاری چند

شمارهٔ ۷۴۲ : مست رفتی و ز شوقت جگرم چاک بماند

شمارهٔ ۷۴۳ : عاشقان ره بسر گنج الهی دارند

شمارهٔ ۷۴۴ : وه که این شیرین‌غزالان بازی ما می‌دهند

شمارهٔ ۷۴۵ : گرچه بر فرهاد شیرین جور بی اندازه کرد

شمارهٔ ۷۴۶ : نتوان بر ساقی سخن از توبه عیان کرد

شمارهٔ ۷۴۷ : چون لاله جهانی بغمت غرقه بخونند

شمارهٔ ۷۴۸ : سرو من تا چو مه از خانه زین گشت بلند

شمارهٔ ۷۴۹ : خوبان که فرق تاقدم از جان سرشته اند

شمارهٔ ۷۵۰ : گر کاکلی بتان بسر خود رها کنند

شمارهٔ ۷۵۱ : صبوری از غمت ایشوخ بیوفا تاچند

شمارهٔ ۷۵۲ : خوبان اگرچه در پی دلهای خسته اند

شمارهٔ ۷۵۳ : روزی که قدسیان گل آدم سرشته اند

شمارهٔ ۷۵۴ : مرا بکوی تو شوق از در نیاز آورد

شمارهٔ ۷۵۵ : سرو قدان که دل از عاشق محتاج برند

شمارهٔ ۷۵۶ : نفی خوبان کردم از خاطر که بار خاطرند

شمارهٔ ۷۵۷ : بکوی دوست که از ما پیام خواهد برد؟

شمارهٔ ۷۵۸ : جایی که فلک پیش بتان پشت دوتا کرد

شمارهٔ ۷۵۹ : به مهر او اثرم جز دریغ و درد نماند

شمارهٔ ۷۶۰ : در جان و دل بیک نگه آن شوخ راه کرد

شمارهٔ ۷۶۱ : رخ تو داغ کهن تازه از ملاحت کرد

شمارهٔ ۷۶۲ : سبز لیلی وش من آنکه مرا مجنون کرد

شمارهٔ ۷۶۳ : دی که آن کان نمک خنده بر این مجنون کرد

شمارهٔ ۷۶۴ : عاشقان گردم گرم از دل غمناک زنند

شمارهٔ ۷۶۵ : پیش اغیار آن پریرخ تا دو سنبل شانه کرد

شمارهٔ ۷۶۶ : ایمرغ آزاد از قفس پر بر دل افکاران مخند

شمارهٔ ۷۶۷ : یاران همه مست و خبر از خویش ندارند

شمارهٔ ۷۶۸ : خوبان سمن چهره ستم خوی نباشند

شمارهٔ ۷۶۹ : یک سخن گفت آن لب و جان شهیدان تازه کرد

شمارهٔ ۷۷۰ : دی نظر دیده بر آن نعل سم توسن کرد

شمارهٔ ۷۷۱ : هیچم ز گریه قدر برین خاک کو نماند

شمارهٔ ۷۷۲ : بر من خسته رقیبان چو گذر می آرند

شمارهٔ ۷۷۳ : داغت خبر ز سوز من دل فکار کرد

شمارهٔ ۷۷۴ : کس زنده کی از هجر تو ای عهد گسل ماند

شمارهٔ ۷۷۵ : گرچه ارباب خرد طایفه یی پرهنرند

شمارهٔ ۷۷۶ : گه بصلحند این بتان گه رسم جنگی مینهند

شمارهٔ ۷۷۷ : ایشه خوبان که ملک حسنت ارزانی بود

شمارهٔ ۷۷۸ : دل ز فریب گلرخان بی تو شکیب چون کند

شمارهٔ ۷۷۹ : خط سبزی که سر از لعل تو برخواهد کرد

شمارهٔ ۷۸۰ : رخ او را دهان شکرافشانی چنین باید

شمارهٔ ۷۸۱ : جان آفرین که جان همه عالم آفرید

شمارهٔ ۷۸۲ : آن نوجوان ز جور پشیمان نمیشود

شمارهٔ ۷۸۳ : باقد چون نیشکر آن سبز شیرین بنگرید

شمارهٔ ۷۸۴ : لعل او از خون عاشق می بکام خود کشد

شمارهٔ ۷۸۵ : چند آن می لب عاشق مخمور ببیند

شمارهٔ ۷۸۶ : خیال آن لب می جان ناتوان سوزد

شمارهٔ ۷۸۷ : آن سرو اگر از چشم من در چشم دشمن می‌شود

شمارهٔ ۷۸۸ : گذر ز حسن خوش این بت پرست پیر ندارد

شمارهٔ ۷۸۹ : دل خورد غم که چرا مرده صفت خاک شود

شمارهٔ ۷۹۰ : گر من از درد تو مردم هرگزت دردی مباد

شمارهٔ ۷۹۱ : کیست کو خاک ز بیداد تو بر سر نکند

شمارهٔ ۷۹۲ : بتر ز محنت هجر ای پسر چه خواهد بود

شمارهٔ ۷۹۳ : شب همچو شمع آتش آهم زبانه زد

شمارهٔ ۷۹۴ : تو یار اگر نشوی بخت یار چون گردد

شمارهٔ ۷۹۵ : بیا که نرگس ساقی بشارتی دارد

شمارهٔ ۷۹۶ : دور از تو دل من به که پیغام فرستد

شمارهٔ ۷۹۷ : حسنت که ذره را مه تابنده میکند

شمارهٔ ۷۹۸ : کم همنفسی پاکدل و راست زبان بود

شمارهٔ ۷۹۹ : خم مویش که در کین من بیمار می پیچد

شمارهٔ ۸۰۰ : کس به هجر تو یار کس نشود

شمارهٔ ۸۰۱ : خوش آنک مست شوی تا بهانه برخیزد

شمارهٔ ۸۰۲ : هرکه را از چشم تر اشکی به دامن می‌چکد

شمارهٔ ۸۰۳ : تا کام ماه یکشب از دیدنش برآمد

شمارهٔ ۸۰۴ : اگر آن پری بعاشق نظر از وصال دارد

شمارهٔ ۸۰۵ : به تاج عشق سر آدمی عزیز بود

شمارهٔ ۸۰۶ : یارم وداع کرد و ز آغوش میرود

شمارهٔ ۸۰۷ : کمال صنع الهی در آن جمال بود

شمارهٔ ۸۰۸ : گر میل تو جان سوزس عشاق نمی بود

شمارهٔ ۸۰۹ : ناخوش آن عمر که دور از رخ آن ماه رود

شمارهٔ ۸۱۰ : شمشاد تو پروای کس از ناز ندارد

شمارهٔ ۸۱۱ : سرم فدای رهی باد کان سوار آید

شمارهٔ ۸۱۲ : عیبم مکن که عقل تو از کف زمام داد

شمارهٔ ۸۱۳ : اجل درآمد و بخت از درم نمی‌آید

شمارهٔ ۸۱۴ : سرشک شادی وصل از چه جانگداز آمد

شمارهٔ ۸۱۵ : از بتان دل برکنم گویم مسلمان دگر

شمارهٔ ۸۱۶ : بچه مهر و چه وفا با تو نشینم دگر

شمارهٔ ۸۱۷ : چند بود دمبدم چشم تو خونریز تر

شمارهٔ ۸۱۸ : ای به زیبایی و دلجویی ز خوبان خوب‌تر

شمارهٔ ۸۱۹ : ساقیا مستم لب خود از لب من دور دار

شمارهٔ ۸۲۰ : شهسوارا، ز من سوخته خرمن مگذر

شمارهٔ ۸۲۱ : توبه کردم از می و معشوق سرمستم دگر

شمارهٔ ۸۲۲ : پایه معراج جان خواهی ز دنیا درگذر

شمارهٔ ۸۲۳ : سوز دلم باتو گفت حرف نهانی دگر

شمارهٔ ۸۲۴ : سنبل بگشا بر گل و سروت به خرام آر

شمارهٔ ۸۲۵ : یا مکن قول بتان گوش و بما خرده مگیر

شمارهٔ ۸۲۶ : بازآمدی که شمع دل افروزیم دگر

شمارهٔ ۸۲۷ : ای بچشم جان من حسن تو شورانگیزتر

شمارهٔ ۸۲۸ : از بهر قتل عاشق دلخسته چشم یار

شمارهٔ ۸۲۹ : هزار شکر که عالم بکام ماست دگر

شمارهٔ ۸۳۰ : بیا ای باد و چون مور ضعیفم سوی جانان بر

شمارهٔ ۸۳۱ : مهرم چو میکشد مکش از شیوه های جور

شمارهٔ ۸۳۲ : ای ز خورشید رخت هر ساعتم سوزی دگر

شمارهٔ ۸۳۳ : ای همچو گل شکفته و از گل شکفته تر

شمارهٔ ۸۳۴ : فصل گل نوروز شد دارد جهان حالی دگر

شمارهٔ ۸۳۵ : بسنگی دوستان را یاد میدار

شمارهٔ ۸۳۶ : کاکل شکست و شد گره کار بسته تر

شمارهٔ ۸۳۷ : پیش خورشید رخش کی ماه گردد جلوه گر

شمارهٔ ۸۳۸ : معلم، آن گل نو را به خار و خس مگذار

شمارهٔ ۸۳۹ : ای بی تو روزم از شب غم جانگدازتر

شمارهٔ ۸۴۰ : در دل آمد یار و گشت از دیده غمدیده دور

شمارهٔ ۸۴۱ : یک جرعه به خاکم فکن و خاک بجوش آر

شمارهٔ ۸۴۲ : جان رفت و دل مقید صد غم بود هنوز

شمارهٔ ۸۴۳ : ای باد مکش برقع جانان مرا باز

شمارهٔ ۸۴۴ : از تیر تو در خاک طپد مرغ هوا باز

شمارهٔ ۸۴۵ : مهی که چشم امیدم بسوی اوست هنوز

شمارهٔ ۸۴۶ : هجران گذشت و نوبت دیدن رسید باز

شمارهٔ ۸۴۷ : هرچند که چون شمع مرا سوخته‌ای باز

شمارهٔ ۸۴۸ : المنه لله که دگر مرغ خوش آواز

شمارهٔ ۸۴۹ : ای برق محبت که ره من زده‌ای باز

شمارهٔ ۸۵۰ : گرچه زارم سوختی من عاشق زارم هنوز

شمارهٔ ۸۵۱ : جان رفت و دل ز عشق پریشان بود هنوز

شمارهٔ ۸۵۲ : عیسی دم من وقت سماع طرب انگیز

شمارهٔ ۸۵۳ : گل من مگو که لب را بکسی گشاد هرگز

شمارهٔ ۸۵۴ : شکر خدا که چشم تو بر ما فتاد باز

شمارهٔ ۸۵۵ : در عین عتاب از بر ما میگذری باز

شمارهٔ ۸۵۶ : دیده بوصل آرمید دل نشود خوش هنوز

شمارهٔ ۸۵۷ : ساغر زده و شمع قد افراخته‌ای باز

شمارهٔ ۸۵۸ : فریاد که یار می‌رود باز

شمارهٔ ۸۵۹ : سوختم بهر خدا در هجر ازین بیشم مسوز

شمارهٔ ۸۶۰ : سرم بریدی و مهر تو در دل است هنوز

شمارهٔ ۸۶۱ : از بیم غصه شب و خوف ملال روز

شمارهٔ ۸۶۲ : اشارت تو بجان دادنم بشارت بس

شمارهٔ ۸۶۳ : هرگز گلی نچید دل من ز باغ کس

شمارهٔ ۸۶۴ : حال من دور از آن جمال مپرس

شمارهٔ ۸۶۵ : نوازش تو قیامی ز سرو قامت بس

شمارهٔ ۸۶۶ : نظر بنرگس او کن ز خشم و ناز مپرس

شمارهٔ ۸۶۷ : تا غرق بحر خون نشوی از جفای کس

شمارهٔ ۸۶۸ : گو جام جم مباش، سفال شراب بس

شمارهٔ ۸۶۹ : گدای دل شو و فارغ ز پادشاهی باش

شمارهٔ ۸۷۰ : مستم و در جوش می بینم دل مجنون خویش

شمارهٔ ۸۷۱ : غم پریشان سازم از مستی چو زلف پرخمش

شمارهٔ ۸۷۲ : مرو از دیده چو برق و بمن زار ببخش

شمارهٔ ۸۷۳ : آن پریرو هرکه خواهد دست دل در گردنش

شمارهٔ ۸۷۴ : ای دل گه وصلش بجوار دگران باش

شمارهٔ ۸۷۵ : چون کعبه هرانکس که نشد شاد بکویش

شمارهٔ ۸۷۶ : امشب که چراغ نظری چرب زبان باش

شمارهٔ ۸۷۷ : در کوی تو تا کس قدم از ما ننهد پیش

شمارهٔ ۸۷۸ : دلا چو باز گریزان ز وصل مردم باش

شمارهٔ ۸۷۹ : گریه خواهد ریخت خون من تو خود آسوده باش

شمارهٔ ۸۸۰ : ما که از اول بلی گفتیم با دلدار خویش

شمارهٔ ۸۸۱ : من نه آنم که بنالم ز دل افکاری خویش

شمارهٔ ۸۸۲ : یار باید بر سر ما سایه گستر بودنش

شمارهٔ ۸۸۳ : کشته ام خار ملامت همه پیرامن خویش

شمارهٔ ۸۸۴ : بصبح وصل کشد این شب ستم خوشباش

شمارهٔ ۸۸۵ : از یار مکن ناله و لب بسته ز غم باش

شمارهٔ ۸۸۶ : چون بخیال آیدم سرو قباپوش خویش

شمارهٔ ۸۸۷ : کوی او خواهی دلا محنت کش اغیار باش

شمارهٔ ۸۸۸ : نیست عیب از لاله گر لافد به گلبرگ ترش

شمارهٔ ۸۸۹ : عاقبت بگذرد این تیره شب غم خوشباش

شمارهٔ ۸۹۰ : تا تو زیر پوست همچون گرگی ای پشمینه پوش

شمارهٔ ۸۹۱ : میرم بدان تغافل و پروا نکردنش

شمارهٔ ۸۹۲ : از ضعف اگر در آینه بینم جمال خویش

شمارهٔ ۸۹۳ : مگسل ز یار و بر سر عهد نخست باش

شمارهٔ ۸۹۴ : من آب خضر جویم بهر سگان کویش

شمارهٔ ۸۹۵ : هرکو بهشت وصل او امروز باشد حاصلش

شمارهٔ ۸۹۶ : نشد از زخم تیر آهو گریزان روز نخجیرش

شمارهٔ ۸۹۷ : بس گل شکفت و کرد خزان نوبهار خویش

شمارهٔ ۸۹۸ : چو وقت گریه کردن رو نهم بر سوی دیوارش

شمارهٔ ۸۹۹ : از حسرت آن لب که نبخشد شکر خویش

شمارهٔ ۹۰۰ : تا شسته شد ز شیر لب روح پرورش

شمارهٔ ۹۰۱ : ره ز مستی بزنم باز به ویرانه خویش

شمارهٔ ۹۰۲ : کوهکن چون بر نیامد با دل خود رای خویش

شمارهٔ ۹۰۳ : چند سوزیم ز داغ دل بیحاصل خویش

شمارهٔ ۹۰۴ : ای اجل مهلت من ده که ببوسم دامنش

شمارهٔ ۹۰۵ : نمیخواهد که دست کس رسد بر طاق ابرویش

شمارهٔ ۹۰۶ : در غمت گر جان غم‌پرور نباشد گو مباش

شمارهٔ ۹۰۷ : هرکه شد سویش چو سایه در قفا می‌افتمش

شمارهٔ ۹۰۸ : نقش پای او که محراب دعا می یابمش

شمارهٔ ۹۰۹ : چون شیشه پرم از غم پیمان گسل خویش

شمارهٔ ۹۱۰ : صد تلخ دهان میگزد از غصه لب خویش

شمارهٔ ۹۱۱ : چو گفتم از کف من زلف را به تاب مکش

شمارهٔ ۹۱۲ : عیش اگر خواهی سگ خوبان مردم زاده باش

شمارهٔ ۹۱۳ : خسته یی کان عنبرین مو بگذرد زود از سرش

شمارهٔ ۹۱۴ : نبود کسی که نبود بلب تو اشتیاقش

شمارهٔ ۹۱۵ : چون در کعبه به تقلید گرفتار مباش

شمارهٔ ۹۱۶ : خوش آن ساعت که آن ساقی نشاننم پیش خود مستش

شمارهٔ ۹۱۷ : گر فراغت طلبی همنفس رندان باش

شمارهٔ ۹۱۸ : روشنی بخش دلم شد تن غم پرور خویش

شمارهٔ ۹۱۹ : بر مست خود به پیری و عمر تبه ببخش

شمارهٔ ۹۲۰ : گر تشنه آب خضری از سر اخلاص

شمارهٔ ۹۲۱ : عاشق دم کشتن ز جان آسان برآید همچو شمع

شمارهٔ ۹۲۲ : ز بهر کلبه عاشق دلا مجوی چراغ

شمارهٔ ۹۲۳ : چند فتد به کشتنم زلف تو ماه برطرف

شمارهٔ ۹۲۴ : مجنون منم گریخته عمری ز بند عشق

شمارهٔ ۹۲۵ : ماییم همچو مجنون استاد مذهب عشق

شمارهٔ ۹۲۶ : یار مستغنی و ما مستغرق دریای عشق

شمارهٔ ۹۲۷ : با حسن دوست دل نشکیبد ز داغ عشق

شمارهٔ ۹۲۸ : ز بسکه سینه خراش است زخم خار فراق

شمارهٔ ۹۲۹ : عیبم مکن اگر (که) من هستم (خراب) عشق

شمارهٔ ۹۳۰ : من چون خم صافی دلم گر غرقه ام در خون چه باک

شمارهٔ ۹۳۱ : می‌زدی تیری به غیر و بر جگر خوردم ز رشک

شمارهٔ ۹۳۲ : گر سنگ زدی بر من و آسوده دل تنگ

شمارهٔ ۹۳۳ : با سینه نالان ز نی و چنگ چه حاصل

شمارهٔ ۹۳۴ : پرتوی گر افکنی در چشم از شمع جمال

شمارهٔ ۹۳۵ : صد بار اگر از جور توام خون رود از دل

شمارهٔ ۹۳۶ : هر چند من سگ توام ای مشگبو غزال

شمارهٔ ۹۳۷ : چون لاله از داغ درون دارم دهان بر دود دل

شمارهٔ ۹۳۸ : عاشق که برفروخت چراغت ز داغ دل

شمارهٔ ۹۳۹ : بزخم تیر تو جان رفت و خاک تن شد گل

شمارهٔ ۹۴۰ : ز خشم و ناز تو صد شوق شد فزون در دل

شمارهٔ ۹۴۱ : ما تا حدیث سبز خطان گوش کرده ایم

شمارهٔ ۹۴۲ : عاشق منم که با چو تو خونخواره‌ای خوشم

شمارهٔ ۹۴۳ : چندان ز خلق درد ترا گوش میکنیم

شمارهٔ ۹۴۴ : ما شیشه ناموس به میخانه شکستیم

شمارهٔ ۹۴۵ : درعشق گنهکارم اگر خاک نگردم

شمارهٔ ۹۴۶ : چون مرغ نیم بسمل چندانکه می‌تپیدم

شمارهٔ ۹۴۷ : سجده بردم بدرش دوش چو تنها گشتم

شمارهٔ ۹۴۸ : گر صدهزار کاسه خون نوش میکنم

شمارهٔ ۹۴۹ : ما فیض دل و فیض الهی همه داریم

شمارهٔ ۹۵۰ : ما تحمل بر جفاهای تو ای گل می‌کنیم

شمارهٔ ۹۵۱ : ز سنگ دل شکنان دل حزین چرا داریم

شمارهٔ ۹۵۲ : با هرگل نورسته که برخاست نشستیم

شمارهٔ ۹۵۳ : غرق خونم که ازین بحر کناری گیرم

شمارهٔ ۹۵۴ : ما از ازل به عشق تو دیوانه زاده‌ایم

شمارهٔ ۹۵۵ : عالمی گر خون خورند از عشق ما هم می‌خوریم

شمارهٔ ۹۵۶ : من از محرومی خود یا زرشک محرمان سوزم

شمارهٔ ۹۵۷ : اگر تو جان طلبی جان در آستین دارم

شمارهٔ ۹۵۸ : داند دل تو راز من وزان تو من هم

شمارهٔ ۹۵۹ : رفتیم برون زین چمن و هیچ نگفتیم

شمارهٔ ۹۶۰ : ساقی کریم و یار خطاپوش و شاه هم

شمارهٔ ۹۶۱ : دیوانه عشق توام مجنون مادرزاد هم

شمارهٔ ۹۶۲ : در صحبت کس جام فراغی نکشیدیم

شمارهٔ ۹۶۳ : از داغ می اگرچه در آتش چو لاله ام

شمارهٔ ۹۶۴ : خوش آنکه مست بروی تو دیده باز کنم

شمارهٔ ۹۶۵ : برتافت رخ چو آینه آنماه چون کنم

شمارهٔ ۹۶۶ : نوروزی ازین ما بفراغی ننشستیم

شمارهٔ ۹۶۷ : من خسته ای فلک کی دمی از تو شاد گشتم

شمارهٔ ۹۶۸ : آنچنانم ز فراقت که ندانم چکنم

شمارهٔ ۹۶۹ : چون سایه گذر زان مه رخساره نداریم

شمارهٔ ۹۷۰ : از بسکه شدم جامه دران نعره زنان هم

شمارهٔ ۹۷۱ : ماییم که در دیر خرابات مقیمیم

شمارهٔ ۹۷۲ : من سوخته خال و خط سیمبرانم

شمارهٔ ۹۷۳ : نه چنان بگرد کویت من ناصبور گردم

شمارهٔ ۹۷۴ : تاچند وصل روی تو ایمه طلب کنیم

شمارهٔ ۹۷۵ : چه شود گرت زمانی من دلفکار بینم

شمارهٔ ۹۷۶ : شبها چو سگان در طلبت در بدر افتم

شمارهٔ ۹۷۷ : چون لاله جگر چاک شدم غرقه بخون هم

شمارهٔ ۹۷۸ : آنم که دل بعالم پرغم نمیدهم

شمارهٔ ۹۷۹ : تو شوخ نوجوانی من پیر ناتوانم

شمارهٔ ۹۸۰ : گنجی چو تو در سینه به کونین چه کارم؟

شمارهٔ ۹۸۱ : تو با فراغ خود امروز شاد و فردا هم

شمارهٔ ۹۸۲ : ز بسکه رخنه ز تیر تو در درون دارم

شمارهٔ ۹۸۳ : کنون که جامه چو من میدری که سر مستم

شمارهٔ ۹۸۴ : نیستم طاقت که آه داد خواهی بشنوم

شمارهٔ ۹۸۵ : دی در رهش چو دیدم بس شرمناک گشتم

شمارهٔ ۹۸۶ : می ده که بی غبار غمی از جهان روم

شمارهٔ ۹۸۷ : یاد من کردی من از بخت این زیادت یافتم

شمارهٔ ۹۸۸ : تا کی از گریه گره بر لب فریاد زنم

شمارهٔ ۹۸۹ : چندان بر آستان خرابات سر نهم

شمارهٔ ۹۹۰ : هر چند که خود دل ببلای تو سپردم

شمارهٔ ۹۹۱ : خوش آنکه تو بازآیی و من پای تو بوسم

شمارهٔ ۹۹۲ : چند نالم ز غم و شهر پر آوازه کنم

شمارهٔ ۹۹۳ : من که از دور ترا بینم و مدهوش شوم

شمارهٔ ۹۹۴ : تا کی بغیر گویی من چشم و گوش باشم

شمارهٔ ۹۹۵ : دل کباب از لعل او چون از دلش بیرون کنم

شمارهٔ ۹۹۶ : من لاف تقوی تا بکی در خرمن طاعت زنم

شمارهٔ ۹۹۷ : دور از درت به تیغ نه از بهر جان شدم

شمارهٔ ۹۹۸ : تو در آتش ز تب چو نشمع و من دور از درت گردم

شمارهٔ ۹۹۹ : عمریست که من خاک ره درد کشانم

شمارهٔ ۱۰۰۰ : عمریکه بیرخت من درمانده بوده ام

شمارهٔ ۱۰۰۱ : خوش آنکه پیش تو دور از دیار خود گریم

شمارهٔ ۱۰۰۲ : دل با تو بگفتار و زبان با دگرانم

شمارهٔ ۱۰۰۳ : بیک نظر که بر آن مه شب وصال کنم

شمارهٔ ۱۰۰۴ : ناچار اگر دمی ز سر کوی او روم

شمارهٔ ۱۰۰۵ : در سجود آستانت از سفر باز آمدیم

شمارهٔ ۱۰۰۶ : سنگ جفا بقصد دل زار خسته‌ام

شمارهٔ ۱۰۰۷ : با کس سخن مگو که من از غیرت آتشم

شمارهٔ ۱۰۰۸ : هر چند از وصالت ای آفتاب دورم

شمارهٔ ۱۰۰۹ : ای جگر از تو پر نمک دیده شور بخت هم

شمارهٔ ۱۰۱۰ : ظَن مبر کز دودِ دل پیشت شکایت می‌کنم

شمارهٔ ۱۰۱۱ : نه تاب وصل و نه صبرم کز و کناره کنم

شمارهٔ ۱۰۱۲ : منم آنکه مست و بیخود ز غم تو لاله رویم

شمارهٔ ۱۰۱۳ : پیش تو غم دل که نهان بود نگفتیم

شمارهٔ ۱۰۱۴ : تو عیش کن بفراغت که من سپند توام

شمارهٔ ۱۰۱۵ : سایه صفت ز ماه خود میل وصال میکنم

شمارهٔ ۱۰۱۶ : سوختم چندانکه سر زد شعله از پیراهنم

شمارهٔ ۱۰۱۷ : سگ توام من و عمری بغم اسیر شدم

شمارهٔ ۱۰۱۸ : ز در مران اگر آلوده و هوسناکیم

شمارهٔ ۱۰۱۹ : حسرت فرو خورم چه به رویت نظر کنم

شمارهٔ ۱۰۲۰ : هرگز از بخت نیامد قدحی در دستم

شمارهٔ ۱۰۲۱ : پیرم چو چنگ با قد پرخم شکسته ام

شمارهٔ ۱۰۲۲ : ایگل که بوصل تو رسیدن نتوانم

شمارهٔ ۱۰۲۳ : عمری‌ست کز عشق بتان این شور و مستی می‌کنم

شمارهٔ ۱۰۲۴ : چو ماه نوجمال عالم افروزش که می بینم

شمارهٔ ۱۰۲۵ : سوختم از نوش وصلت کارزو میداشتم

شمارهٔ ۱۰۲۶ : از برون چون مگس آلوده بشهد هوسیم

شمارهٔ ۱۰۲۷ : سرو من، چون سخن از لعل چو قندت گویم

شمارهٔ ۱۰۲۸ : بصبر اگرچه بسی روزها بسر کردم

شمارهٔ ۱۰۲۹ : کاش آنزمان که سوخته میشد ستاره ام

شمارهٔ ۱۰۳۰ : پیش تو ایطبیب جان بسکه ز خویش میروم

شمارهٔ ۱۰۳۱ : غیرت عشق کی هلد، کز ستم تو دم زنم

شمارهٔ ۱۰۳۲ : چند از هوس آن لب چون قند بسوزم

شمارهٔ ۱۰۳۳ : سخن نگفته بهم جنگ و ماجرا داریم

شمارهٔ ۱۰۳۴ : تا کی خمار محنت آن سیمبر کشم

شمارهٔ ۱۰۳۵ : منعت از همنفسان چند بصد پند کنم

شمارهٔ ۱۰۳۶ : با چون تو شوخی سرو قد عاشق کش و طناز هم

شمارهٔ ۱۰۳۷ : ز بسکه خار ملامت کشیده دامانم

شمارهٔ ۱۰۳۸ : هست کحل بصر از خاک ره او هوسم

شمارهٔ ۱۰۳۹ : جان نذر کرده ام که بپایت فدا کنم

شمارهٔ ۱۰۴۰ : دل از آرزو چه خون شد بدعا چه کام خواهم

شمارهٔ ۱۰۴۱ : چو بینم هر دمت با غیر از غیرت خراب افتم

شمارهٔ ۱۰۴۲ : دش از داغت زمانی در غم دل بوده ام

شمارهٔ ۱۰۴۳ : طوفان کنم از اشک و رخ خاک بشویم

شمارهٔ ۱۰۴۴ : شب وعده داد مست و بره دیده دوختم

شمارهٔ ۱۰۴۵ : شدم بازیچهٔ طفلان که در هرجا که بنشینم

شمارهٔ ۱۰۴۶ : روز آخر کز جهان با دیده گریان روم

شمارهٔ ۱۰۴۷ : من که چون لاله ز داغ تو بر افروخته ام

شمارهٔ ۱۰۴۸ : ندارم چاره یی جانا که با لعلت در آمیزم

شمارهٔ ۱۰۴۹ : اسیر در دم و یک همنفس نمی بینم

شمارهٔ ۱۰۵۰ : آن عید مشتاقان که من قربان او صد جان کنم

شمارهٔ ۱۰۵۱ : از جور چه دل ملول دارم

شمارهٔ ۱۰۵۲ : مردیم ز غم تا بتو محبوب رسیدیم

شمارهٔ ۱۰۵۳ : گرچه در رسم ادب از دگران کم نشدیم

شمارهٔ ۱۰۵۴ : از بسکه می وصلت بیرون رود از دستم

شمارهٔ ۱۰۵۵ : دل چو کوه از حسرت لعل تو خونشد چون کنم

شمارهٔ ۱۰۵۶ : من کز غمت ز دیده می لاله گون خورم

شمارهٔ ۱۰۵۷ : دیوانه عشقم دهن از خنده نبندم

شمارهٔ ۱۰۵۸ : توبه کردم عمری اکنون باده صافی میکنم

شمارهٔ ۱۰۵۹ : شبهای هجر اگر چه دل ریش سوزدم

شمارهٔ ۱۰۶۰ : ما از صفای سینه چو آیینه همیم

شمارهٔ ۱۰۶۱ : چون چشم حسرت از تو بسرو سهی کنیم

شمارهٔ ۱۰۶۲ : گمره شدیم بسکه بره مست رفته ایم

شمارهٔ ۱۰۶۳ : کشت چون صیدم سگ یار و کشد در خاک هم

شمارهٔ ۱۰۶۴ : تا بکی توبه کنیم از می و دردم شکنیم

شمارهٔ ۱۰۶۵ : روزه بگذشت و هوای می بیغش دارم

شمارهٔ ۱۰۶۶ : من از گلهای خون دل از آن رخساره تر دارم

شمارهٔ ۱۰۶۷ : نگویی در پیت چونعاشقان هرجا نمیگردم

شمارهٔ ۱۰۶۸ : تو در چمن چو نباشی گل و سمن چکنم

شمارهٔ ۱۰۶۹ : حدیث سوز دل چون شمع از آن معنی گران دارم

شمارهٔ ۱۰۷۰ : همین خرسندی ام بس گرچه دور از محفلش گردم

شمارهٔ ۱۰۷۱ : چو شمع بیتو همه آه سوزناک شدم

شمارهٔ ۱۰۷۲ : ما وصل تو با بوالهوسان دوست نداریم

شمارهٔ ۱۰۷۳ : با آنکه ز شوق نظری خواب ندارم

شمارهٔ ۱۰۷۴ : عاشق مستم و محنت زده از بار دلم

شمارهٔ ۱۰۷۵ : گرچه بی بختم و دور از رخ گلفام توام

شمارهٔ ۱۰۷۶ : از جهان فردم همین در بند رخسار توام

شمارهٔ ۱۰۷۷ : من آن مستم که از اطوار خود یکمو نمیگردم

شمارهٔ ۱۰۷۸ : تا نیست می از خود خبرم نیست که هستم

شمارهٔ ۱۰۷۹ : ما جان ز شوق وصل تو صد باره داده‌ایم

شمارهٔ ۱۰۸۰ : مست آنم که ز دستت قدحی نوش کنم

شمارهٔ ۱۰۸۱ : ما سایه صفت سوخته وصل تو ماهیم

شمارهٔ ۱۰۸۲ : شور ستمت چند کند دور ز خویشم

شمارهٔ ۱۰۸۳ : دمی که همنفسان گرم گفتگو بینم

شمارهٔ ۱۰۸۴ : تشنه درد توام وز پی درمان نروم

شمارهٔ ۱۰۸۵ : ز اشک همچو شفق بیتو غرق خون شده ام

شمارهٔ ۱۰۸۶ : غم چون تو آفتابی ز جهان پسند دارم

شمارهٔ ۱۰۸۷ : چو چاره از غم خونخواره نمییابم

شمارهٔ ۱۰۸۸ : من از اول ترا خورشید عالم سوز میدیدم

شمارهٔ ۱۰۸۹ : می بده کز غم دنیا دمی آسوده شویم

شمارهٔ ۱۰۹۰ : تا یافته ام وصل تو در کینه خویشم

شمارهٔ ۱۰۹۱ : مه من که هرگز گزندت نه بینم

شمارهٔ ۱۰۹۲ : ز خونم سیر کی گردد که با لعلش نظر دارم

شمارهٔ ۱۰۹۳ : هرچند که از یار جز آزار ندیدم

شمارهٔ ۱۰۹۴ : من از صفای درون گر ز خود برون آیم

شمارهٔ ۱۰۹۵ : در چاره مرهم بدل پاره بماندم

شمارهٔ ۱۰۹۶ : من سوخته داغ درون پرور عشقم

شمارهٔ ۱۰۹۷ : ساقی بیا که دست ارادت بهم دهیم

شمارهٔ ۱۰۹۸ : از بسکه پیش روی بتان سجدها کنم

شمارهٔ ۱۰۹۹ : همدمان رفتند و من از همرهان وامانده ام

شمارهٔ ۱۱۰۰ : در کمال است جمال تو که ما می طلبیم

شمارهٔ ۱۱۰۱ : مگو که سر بگریبان نشسته غمناکم

شمارهٔ ۱۱۰۲ : گیریم که خود خار بلا اینهمه کشتیم

شمارهٔ ۱۱۰۳ : خوش آنکه همنفس یار خویشتن بودم

شمارهٔ ۱۱۰۴ : نه کس ز بهر تو یارم نه یار کس من هم

شمارهٔ ۱۱۰۵ : مشنو که از تو سلسله مو در شکایتیم

شمارهٔ ۱۱۰۶ : زان مرهم دل غیر دل ریش ندیدیم

شمارهٔ ۱۱۰۷ : ما حرف ملامت همه از سینه بشستیم

شمارهٔ ۱۱۰۸ : ز رقیب او چه سازم که کند نظر بکین هم

شمارهٔ ۱۱۰۹ : پیشت چو آب دیده خود خوار مانده ایم

شمارهٔ ۱۱۱۰ : ذره خاکم و در کوی تو گر گم باشم

شمارهٔ ۱۱۱۱ : چند این دل سودازده را پند بگویم

شمارهٔ ۱۱۱۲ : بپای سرو تو افتاده ایم و مدهوشیم

شمارهٔ ۱۱۱۳ : ترک خوبان گرچه از دست ملامت میکنیم

شمارهٔ ۱۱۱۴ : خواهم غبار گردم از کوی او بر آیم

شمارهٔ ۱۱۱۵ : اگر تو دور کنی از درم صبور شوم

شمارهٔ ۱۱۱۶ : شرگشته ام و چاره تقدیر ندارم

شمارهٔ ۱۱۱۷ : دیده دریا چو شد از گریه چه تدبیر کنم

شمارهٔ ۱۱۱۸ : خوش آنکه نهی پای بسر منزل خاکم

شمارهٔ ۱۱۱۹ : چو یار رخت سفر بست من چکار کنم

شمارهٔ ۱۱۲۰ : آنکه شب روز طرب کرد ز روی چو مهم

شمارهٔ ۱۱۲۱ : بهر جا چشم بگشایم جمال یار می بینم

شمارهٔ ۱۱۲۲ : یکدم ایساقی جان می ده و مدهوش کنم

شمارهٔ ۱۱۲۳ : رخ بخون سرخ کند دیده گریان خودم

شمارهٔ ۱۱۲۴ : سگ توییم و بر آن در شکسته حال خوشیم

شمارهٔ ۱۱۲۵ : از جهان چون لاله داغت ایسهی قد میبریم

شمارهٔ ۱۱۲۶ : ایهمه آرزوی تو فکر من و خیال هم

شمارهٔ ۱۱۲۷ : من دردمند و ناتوان او سرکش و خونخواره هم

شمارهٔ ۱۱۲۸ : ما پیش تیغ سر به ارادت نهاده‌ایم

شمارهٔ ۱۱۲۹ : چند نالم ز غم و شهر پر آوازه کنم

شمارهٔ ۱۱۳۰ : بگذر ز آب خضر و دم از جام جم مزن

شمارهٔ ۱۱۳۱ : اگرچه رسم بود دل به دل‌ستان دادن

شمارهٔ ۱۱۳۲ : ایکه دین و دلم ایثار تو خواهد بودن

شمارهٔ ۱۱۳۳ : ایکه میسوزد رخت دلها بداغ خویشتن

شمارهٔ ۱۱۳۴ : ما خود بریده ایم دل از کار خویشتن

شمارهٔ ۱۱۳۵ : شبی در آ ز در ایشمع و خانه روشن کن

شمارهٔ ۱۱۳۶ : پرسشی کن ای طبیب و جان ما را شاد کن

شمارهٔ ۱۱۳۷ : چند باشی با بدان یاد از نکو خواهی بکن

شمارهٔ ۱۱۳۸ : ای روی دل افروز تو ماه همه خوبان

شمارهٔ ۱۱۳۹ : قد بین و رخ ببین و لب جانفزا ببین

شمارهٔ ۱۱۴۰ : دو ضعیفیم من و سایه در آنراه شدن

شمارهٔ ۱۱۴۱ : چه حسن است این زهی خوبی مگر خورشید و ماه است این

شمارهٔ ۱۱۴۲ : میخواست شب که داغ نهد دلستان من

شمارهٔ ۱۱۴۳ : خوش است زیر سر آن خشت آستان دیدن

شمارهٔ ۱۱۴۴ : گر نه کافر بچه یی آتش دل تیز مکن

شمارهٔ ۱۱۴۵ : آن نخل قد و لعل لب چون رطبش بین

شمارهٔ ۱۱۴۶ : شبی با نامرادان باش و ترک خود مرادی کن

شمارهٔ ۱۱۴۷ : گر شوم خاک ره و سبزه دمد از گل من

شمارهٔ ۱۱۴۸ : گر با تو نیم دولتم ایشوخ بس است این

شمارهٔ ۱۱۴۹ : زخم پنهان بردل عاشق تو میدانی زدن

شمارهٔ ۱۱۵۰ : وه که بازار کف عنان دل برون خواهد شدن

شمارهٔ ۱۱۵۱ : هرکه زنجیرش نهد مشکین‌کمندی اینچنین

شمارهٔ ۱۱۵۲ : گرچه هجر امشب ره اهل نظر خواهد زدن

شمارهٔ ۱۱۵۳ : چنان گردد خیالش چشم اشکبار من

شمارهٔ ۱۱۵۴ : ای چرخ پی مجلس او ز آب و گل من

شمارهٔ ۱۱۵۵ : نشاید با لبت غیری چو طوطی هم‌نفس دیدن

شمارهٔ ۱۱۵۶ : نظاره تو به هر دیده کی توان کردن

شمارهٔ ۱۱۵۷ : ای سبز پر کرشمه مشکین قبای من

شمارهٔ ۱۱۵۸ : اکنون که تنها دیدمت لطف ارنه آزاری بکن

شمارهٔ ۱۱۵۹ : گر بوسه دهی زان لب خندان که دهم جان

شمارهٔ ۱۱۶۰ : دارد رقیب بهر تو چشم حسد به من

شمارهٔ ۱۱۶۱ : ای تو بروی همچو مه چشم و چراغ عاشقان

شمارهٔ ۱۱۶۲ : خوشا سنگ جفایت خوردن و هم در نفس مردن

شمارهٔ ۱۱۶۳ : تو که پیش بیغمانی چو گل از نشاط خندان

شمارهٔ ۱۱۶۴ : می‌میرم و خار غمت از جان نمی‌آید برون

شمارهٔ ۱۱۶۵ : موسم خزان ایگل در چمن گذاری کن

شمارهٔ ۱۱۶۶ : در دلم از تو گره به که گشاد از دگران

شمارهٔ ۱۱۶۷ : آشفته ام از هجر و تو آشفته تر از من

شمارهٔ ۱۱۶۸ : ای سنبل زلف سیهت چین همه بر چین

شمارهٔ ۱۱۶۹ : بآرزوی تو خوشحال میتوان بودن

شمارهٔ ۱۱۷۰ : او در دل و چون باد صبا در بدرم من

شمارهٔ ۱۱۷۱ : دل شکستند بسنگین دلیم سیمتنان

شمارهٔ ۱۱۷۲ : ساقی قدح پر از می چون سلسبیل کن

شمارهٔ ۱۱۷۳ : سگ این درم بسنگی دل من صبور میکن

شمارهٔ ۱۱۷۴ : دل که جای تست چون سازیم جای دیگران

شمارهٔ ۱۱۷۵ : ایشوخ پر کرشمه کم التفات من

شمارهٔ ۱۱۷۶ : کام دلم از وصل بیک سجده روا کن

شمارهٔ ۱۱۷۷ : از در کعبه چه حاصل به در یار نشین

شمارهٔ ۱۱۷۸ : لبز غم تو خشک شد دیده تر هم آنچنان

شمارهٔ ۱۱۷۹ : شاه حسنی یکنظر سوی گدای خود ببین

شمارهٔ ۱۱۸۰ : خواهی که عاشقانه سماعت کند خوشان

شمارهٔ ۱۱۸۱ : سخن بگو و دل از من بیک سخن بستان

شمارهٔ ۱۱۸۲ : گر با من مستی حذر از بیهده گو کن

شمارهٔ ۱۱۸۳ : بر توسن ناز آنپسر میتاخت چون برق یمان

شمارهٔ ۱۱۸۴ : وقت مرگ از سخنی درد مرا تسکین کن

شمارهٔ ۱۱۸۵ : در غنچه چو گل تا بکیی گوش بمن کن

شمارهٔ ۱۱۸۶ : مزاج زهر اگر کوشش کنی شیرین توان کردن

شمارهٔ ۱۱۸۷ : آن جوان عاجز کش و من ناتوانی اینچنین

شمارهٔ ۱۱۸۸ : باده می‌نوش و بدین مشغله می‌گذران

شمارهٔ ۱۱۸۹ : من زار و دل غمزده هم زار تر از من

شمارهٔ ۱۱۹۰ : ایدل به غم بساز و وصالش طلب مکن

شمارهٔ ۱۱۹۱ : سوختم چون لاله چشمی بر دل چاکم فکن

شمارهٔ ۱۱۹۲ : درد از طبیب گرچه نهفتن نمی توان

شمارهٔ ۱۱۹۳ : من اگر شکسته عهدم تو وفای خود نگه کن

شمارهٔ ۱۱۹۴ : نپرسد جز وفا چیزی خدا روز جزا از من

شمارهٔ ۱۱۹۵ : به اعتقاد وفا بر کس اعتماد مکن

شمارهٔ ۱۱۹۶ : کی مدعی نهد سر در سجده نکویان

شمارهٔ ۱۱۹۷ : بیا ای عشق جان‌سوز آتشم در جان محزون زن

شمارهٔ ۱۱۹۸ : تن را بسوز و جانرا با دوست همنشین کن

شمارهٔ ۱۱۹۹ : خون شد ز بخت بد جگر لخت‌لخت من

شمارهٔ ۱۲۰۰ : مجنون منم در عهد تو لیلی تو در دوران من

شمارهٔ ۱۲۰۱ : گرچه از داغ تو سوزد دل بیحاصل من

شمارهٔ ۱۲۰۲ : ز بهر جان نتوانم نظر برید از تو

شمارهٔ ۱۲۰۳ : پای سگی که دیده ام شب به در سرای او

شمارهٔ ۱۲۰۴ : تا به کی چون سگ بنالد عاشق شبگرد او

شمارهٔ ۱۲۰۵ : ز جور مدعی گویم که کم آیم بکوی تو

شمارهٔ ۱۲۰۶ : هرچند که دیدم همه جور و ستم از تو

شمارهٔ ۱۲۰۷ : ای خلق جهانی همه مست طرب از تو

شمارهٔ ۱۲۰۸ : خورشیدوار هرکه دلش سوخت داغ او

شمارهٔ ۱۲۰۹ : مرغ دلم که کشته شد از چشم مست تو

شمارهٔ ۱۲۱۰ : سایم همه شب روی خود بر خاک دور از روی تو

شمارهٔ ۱۲۱۱ : از بسکه نازک است چو گل طبع و خوی تو

شمارهٔ ۱۲۱۲ : صیدم نکرد غنچه لبی جز بگفتگو

شمارهٔ ۱۲۱۳ : غم نیست کز زهر بلا تلخی کشد مسکین تو

شمارهٔ ۱۲۱۴ : نازکتر از گل است بسی طبع و خوی تو

شمارهٔ ۱۲۱۵ : دلش رمیده شد آهو ز چین کاکل او

شمارهٔ ۱۲۱۶ : همچو رخسار تو در عالم گلی بیخار کو

شمارهٔ ۱۲۱۷ : گرچه به تیغ جفا سینه فکارم از او

شمارهٔ ۱۲۱۸ : بسوخت جان مرا اشتیاق خدمت تو

شمارهٔ ۱۲۱۹ : ای دلم چون پسته از شور نمک بریان تو

شمارهٔ ۱۲۲۰ : هرگز دلم ملول نگشت از جفای او

شمارهٔ ۱۲۲۱ : از کفر و دین بری شده ام از برای تو

شمارهٔ ۱۲۲۲ : بنمای آتشین رخ و مست شراب شو

شمارهٔ ۱۲۲۳ : به وفای او که گرم کشد نکنم فغان ز جفای او

شمارهٔ ۱۲۲۴ : تو آب خضری و ما تشنه عاشقان از تو

شمارهٔ ۱۲۲۵ : تا کی ز دهانش بود ایدل سخن تو

شمارهٔ ۱۲۲۶ : سهل است نقد دین و دل گر صرف شد در کوی تو

شمارهٔ ۱۲۲۷ : آن بزم عیش ساقی و جام شراب کو

شمارهٔ ۱۲۲۸ : بر نقش شیرین کوهکن گریید چشم زار او

شمارهٔ ۱۲۲۹ : پیش پای خود ببین شاد از غم مردم مشو

شمارهٔ ۱۲۳۰ : مشتی مگسانیم سپند شکر تو

شمارهٔ ۱۲۳۱ : قدر ارباب وفا نیست بخاک در تو

شمارهٔ ۱۲۳۲ : بسکه حیران گشته ام در جلوه رفتار ازو

شمارهٔ ۱۲۳۳ : بسکه سوزیم چو شمع از هوس محفل او

شمارهٔ ۱۲۳۴ : دل بکف میداشتم عمری نگاه از دست تو

شمارهٔ ۱۲۳۵ : هر که آن گل پا نهد در دیده نمناک او

شمارهٔ ۱۲۳۶ : ای مرا داغی به دل از لعل آتش رنگ تو

شمارهٔ ۱۲۳۷ : مارا همین جواب سلام است کام ازو

شمارهٔ ۱۲۳۸ : من بنده صبا که دهد عرض رای تو

شمارهٔ ۱۲۳۹ : ماییم دل و دین بسر کار تو کرده

شمارهٔ ۱۲۴۰ : زهی ز عارض تو گلرخان حجاب زده

شمارهٔ ۱۲۴۱ : مدعی در جوش و ما بیهوش از آن نو گل شده

شمارهٔ ۱۲۴۲ : خوش حالتی است پیش تو از می خوشان شده

شمارهٔ ۱۲۴۳ : خوش آنکه بودمه من زباده مست شده

شمارهٔ ۱۲۴۴ : چون شمع دل از داغ تو افروختنش به

شمارهٔ ۱۲۴۵ : اگر چه عشق نکویان جراحتست همه

شمارهٔ ۱۲۴۶ : تو به بزم عیش و نبود ره من در آن میانه

شمارهٔ ۱۲۴۷ : خبرم شدست کانمه هوس شراب کرده

شمارهٔ ۱۲۴۸ : رسید مست من از می برخ گل افکنده

شمارهٔ ۱۲۴۹ : ای مصور ز کف این تخته تعلیم بنه

شمارهٔ ۱۲۵۰ : تنم که غرقه بخون اشک لاله گون کرده

شمارهٔ ۱۲۵۱ : آتش آهم نهال وادی ایمن شده

شمارهٔ ۱۲۵۲ : گهی که زلف بر آن روی مهوش افتاده

شمارهٔ ۱۲۵۳ : کی دل بی‌دردی از داغ گزندی سوخته

شمارهٔ ۱۲۵۴ : نه دیده مثل تو دیده نه کس نشان داده

شمارهٔ ۱۲۵۵ : ساقیا، باده بدین مست دل افتاده مده

شمارهٔ ۱۲۵۶ : جدایی از درت جانا بزهر آلوده تیرم به

شمارهٔ ۱۲۵۷ : سرو من بنمای قد و خجلت شمشاد ده

شمارهٔ ۱۲۵۸ : تا ساقی گلهذار رفته

شمارهٔ ۱۲۵۹ : زلف سیه شانه کن جام مدامی بده

شمارهٔ ۱۲۶۰ : ساقیا می بقدح ریز و ببد مست مده

شمارهٔ ۱۲۶۱ : نوح اگر طوفان او افسانه مردم شده

شمارهٔ ۱۲۶۲ : ای با سگت فرشته دم از بندگی زده

شمارهٔ ۱۲۶۳ : بیا و ساقی جان شو به تشنه آبی ده

شمارهٔ ۱۲۶۴ : بیمارم و لب تشنه و از قافله مانده

شمارهٔ ۱۲۶۵ : مرغ غافل چه دل آسوده بنظاره شده

شمارهٔ ۱۲۶۶ : بد فرصتت چرخ فلک تن فرو مده

شمارهٔ ۱۲۶۷ : در حسرت تو مردن ما از حیات به

شمارهٔ ۱۲۶۸ : پیش تو هر که هست چو صورت خموش به

شمارهٔ ۱۲۶۹ : از خواب جامه چاک و پریشان برآمده

شمارهٔ ۱۲۷۰ : ای ز ملاحت آتشی بر جگر ملک زده

شمارهٔ ۱۲۷۱ : روی نیاز بر ره آنسرو ناز به

شمارهٔ ۱۲۷۲ : دود چراغ خوردنم کرد چو لاله دل سیه

شمارهٔ ۱۲۷۳ : دامی نهاده آنمه از زلف تاب داده

شمارهٔ ۱۲۷۴ : خطت که لب لعل شکر خای گرفته

شمارهٔ ۱۲۷۵ : بیا و درد هجران را دوا ده

شمارهٔ ۱۲۷۶ : آدم و گندم، من و خال لب جانانه‌ای

شمارهٔ ۱۲۷۷ : عالم چو آفتاب پر از نور کرده‌ای

شمارهٔ ۱۲۷۸ : من کیم خسته‌دلی حال دگرگون شده‌ای

شمارهٔ ۱۲۷۹ : در چمن با کف رنگین قدح ای گل زده‌ای

شمارهٔ ۱۲۸۰ : هان ای خضر که آب بقا نوش کرده‌ای

شمارهٔ ۱۲۸۱ : در وقت گل چو غنچه چرا دل فسرده‌ای

شمارهٔ ۱۲۸۲ : عالمی را تو به شوخی دل و جان سوخته‌ای

شمارهٔ ۱۲۸۳ : نیست از همت خود با دو جهانم کاری

شمارهٔ ۱۲۸۴ : چو بپای خم نهم سر نبری گمان مستی

شمارهٔ ۱۲۸۵ : بقدر درد اگرم قوت سخن بودی

شمارهٔ ۱۲۸۶ : بخلق درد تو بیهوده گفتم تا کی

شمارهٔ ۱۲۸۷ : چو ساقی گر بجامم دست بودی

شمارهٔ ۱۲۸۸ : چو طوطیان تو سخن بی نظیر میگویی

شمارهٔ ۱۲۸۹ : دی بسکه چو گل در نظر افروخته بودی

شمارهٔ ۱۲۹۰ : رفتی و کنار از من دیوانه گرفتی

شمارهٔ ۱۲۹۱ : با دیگران بعشوه سخن هر نفس کنی

شمارهٔ ۱۲۹۲ : کعبه عاشق من کاش شکیبا بودی

شمارهٔ ۱۲۹۳ : خواهم شبی گوش رضا بر حال زار من نهی

شمارهٔ ۱۲۹۴ : با دل چه چاره سازم کز آرزوی رویی

شمارهٔ ۱۲۹۵ : این چه رفتارست کای شمشاد قامت می‌کنی

شمارهٔ ۱۲۹۶ : تا کی ای رشک پری عالمی از غم بکشی

شمارهٔ ۱۲۹۷ : شب سگت دل خواست از عاشق چه بودی داشتی

شمارهٔ ۱۲۹۸ : چون بود روز جزایی مکن آزار کسی

شمارهٔ ۱۲۹۹ : چه جور بود که باز ای فلک بمن کردی

شمارهٔ ۱۳۰۰ : تا چند ز من گوشه ابروی بتابی

شمارهٔ ۱۳۰۱ : تا دست بر اسباب سلامت نفشانی

شمارهٔ ۱۳۰۲ : آن دم که دل ربودی در قصد دین نبودی

شمارهٔ ۱۳۰۳ : از غمزه گه عتاب و گهی خنده میکنی

شمارهٔ ۱۳۰۴ : وقت آن شد که نظر درمن درمانده کنی

شمارهٔ ۱۳۰۵ : دی شامگه کز پیش من مرکب بتندی تاختی

شمارهٔ ۱۳۰۶ : به نظاره جوانان که کسی نیافت سیری

شمارهٔ ۱۳۰۷ : چند سازم که شوم خاک و تو بر من گذری

شمارهٔ ۱۳۰۸ : ای اشک جگر سوز که در چشم پر آیی

شمارهٔ ۱۳۰۹ : منعت نکنم گر ببد اندیش نشینی

شمارهٔ ۱۳۱۰ : با قبای آل چون برقی بمیدان تاختی

شمارهٔ ۱۳۱۱ : خنده یی کردی چو گل مارا چو بلبل سوختی

شمارهٔ ۱۳۱۲ : ایشوخ مرا اینهمه دلتنگ چه داری

شمارهٔ ۱۳۱۳ : بخدا که بزم ما را ز غم تو شامگاهی

شمارهٔ ۱۳۱۴ : بصد کرشمه مهرم شکار خود کردی

شمارهٔ ۱۳۱۵ : بوعده بوسی ام از عشوه سازیی دادی

شمارهٔ ۱۳۱۶ : اول ز عاشقان به وفا یاد می‌کنی

شمارهٔ ۱۳۱۷ : هرکه یکساعت طبیب جان بیمارش تویی

شمارهٔ ۱۳۱۸ : از من خبر ای پسر نداری

شمارهٔ ۱۳۱۹ : گر کشد خاطر حزین باری

شمارهٔ ۱۳۲۰ : از آن بجور دل مبتلای من داری

شمارهٔ ۱۳۲۱ : مرید ما شو ایشیخ اگر باما دمی باشی

شمارهٔ ۱۳۲۲ : چند از بتان فریفته آب و گل شوی

شمارهٔ ۱۳۲۳ : دمی گر صورت شیرین سخن با کوهکن گفتی

شمارهٔ ۱۳۲۴ : از رشگ رخت گر دل گل درد نکردی

شمارهٔ ۱۳۲۵ : گلی است عارض ساقی بنازکی کز وی

شمارهٔ ۱۳۲۶ : ایکه بر بالین طبیب جان بیمار منی

شمارهٔ ۱۳۲۷ : دل شکست آن مه مرا در آرزوی ناوکی

شمارهٔ ۱۳۲۸ : ای یوسف عزیز چه از ما نهان شوی

شمارهٔ ۱۳۲۹ : ما بنده حسنیم و گرفتار نگاهی

شمارهٔ ۱۳۳۰ : بچنین جمال خوبی که تو گلعذار داری

شمارهٔ ۱۳۳۱ : کی دل سبک باشک جگرگون کند کسی

شمارهٔ ۱۳۳۲ : در کوره غم تا نخورم سوزش و تابی

شمارهٔ ۱۳۳۳ : کاشکی ز اول بمن این کینه داری داشتی

شمارهٔ ۱۳۳۴ : عاشق بیخانمان گر اختیاری داشتی

شمارهٔ ۱۳۳۵ : بسکه دل در سینه من سوخت داغ دلبری

شمارهٔ ۱۳۳۶ : دگرم ز چشم گریان بهزار دلستانی

شمارهٔ ۱۳۳۷ : خواهم شبی بیایی و مهمان من شوی

شمارهٔ ۱۳۳۸ : مارا کشی و زنده جاوید میکنی

شمارهٔ ۱۳۳۹ : من لایق آن نیستم تا یار همرازم کنی

شمارهٔ ۱۳۴۰ : میان خلق می‌خواهم که توسن بر سرم تازی

شمارهٔ ۱۳۴۱ : ای عاشق بی دیده که در عیب منستی

شمارهٔ ۱۳۴۲ : اگرچه چشم منی همنشین اغیاری

شمارهٔ ۱۳۴۳ : ایکه بر عاشق نگاه از لطف و احسان میکنی

شمارهٔ ۱۳۴۴ : غیرتم در دیده ها چون باد اگر ره داشتی

شمارهٔ ۱۳۴۵ : کعبه گر میطلبی سعی کن آرام مجوی

شمارهٔ ۱۳۴۶ : نظر ز آن نوغزال ایدل به بیداری تو میپوشی

شمارهٔ ۱۳۴۷ : ز هستی تا نشان داری نشان تیر غم باشی

شمارهٔ ۱۳۴۸ : گر چو شمعم بکشی زنده بیک خنده کنی

شمارهٔ ۱۳۴۹ : گیرم دل من از غم دیوانه زیست باری

شمارهٔ ۱۳۵۰ : بردی دلم اگرچه ندارم شکایتی

شمارهٔ ۱۳۵۱ : خوشیم با ستم و محنتی که میخواهی

شمارهٔ ۱۳۵۲ : تو مرا اگر نبخشی من و کنج نامرادی

شمارهٔ ۱۳۵۳ : ایکه بقتل عاشقان مست و خراب میروی

شمارهٔ ۱۳۵۴ : صوفی اگر حریف ما بهر شراب میشوی

شمارهٔ ۱۳۵۵ : گر به غم شادی ز عشقش شادمانی‌ها کنی

شمارهٔ ۱۳۵۶ : ای بلعل شکرین چشمه حیوان کسی

شمارهٔ ۱۳۵۷ : کاشکی فرق سرم فرش سرایت بودی

شمارهٔ ۱۳۵۸ : با همه لطف و با منت این همه ناز و سرکشی

شمارهٔ ۱۳۵۹ : ای ز جان شیرین تر و زیباتر از حور و پری

شمارهٔ ۱۳۶۰ : می خور که در سرای جهان نیست محکمی

شمارهٔ ۱۳۶۱ : گر بود یوسفش گرانجانی

شمارهٔ ۱۳۶۲ : از خون دیدها شد کوی تو لاله‌زاری

شمارهٔ ۱۳۶۳ : ای آب حیوان کاتشم از لعل نوشین میزنی

شمارهٔ ۱۳۶۴ : باز دل میبردم عشوه سرو نازی

شمارهٔ ۱۳۶۵ : ایسرو اگر این سوخته را دست بدادی

شمارهٔ ۱۳۶۶ : دلا، با شمع خویشت در نگیرد گریه و زاری

شمارهٔ ۱۳۶۷ : مستی و غم از طعن بداندیش نداری

شمارهٔ ۱۳۶۸ : نظری فکن که دارم تن زار و روی زردی

شمارهٔ ۱۳۶۹ : صوفی تو نیی صافی از عشق چه میلافی

شمارهٔ ۱۳۷۰ : ایگل که غم عاشق مدهوش نداری

شمارهٔ ۱۳۷۱ : رفتی و چراغ ستم افروخته کردی

شمارهٔ ۱۳۷۲ : گر درد من سر از دل فرهاد بر زدی

شمارهٔ ۱۳۷۳ : دولت اگر مدد کند گلبن باغ من شوی

شمارهٔ ۱۳۷۴ : از جهان این بس که نانی خشک و آبی خوش کنی

شمارهٔ ۱۳۷۵ : دشنام تلخ کز لب چون شکرم دهی

شمارهٔ ۱۳۷۶ : تو گر بخاک شهیدان گذار باز آری

شمارهٔ ۱۳۷۷ : ایکه در آیینه بینی روی و ناز افزون کنی

شمارهٔ ۱۳۷۸ : سوختم چند چو برق آیی و چون باد روی

شمارهٔ ۱۳۷۹ : سوخت دل از ناله ام چند خروشد کسی

شمارهٔ ۱۳۸۰ : پیش سگت چو اشک من لافد ز مردم زادگی

شمارهٔ ۱۳۸۱ : سوختم شمع صفت تا شدم آتش نفسی

شمارهٔ ۱۳۸۲ : گشاد خنده زنان چشم برمن آفت جانی

شمارهٔ ۱۳۸۳ : چه سر پیش آری و با خود مرا همراز گردانی

شمارهٔ ۱۳۸۴ : همه جانی از لطافت همه عمر و زندگانی

شمارهٔ ۱۳۸۵ : اگرچه چشم منی همنشین اغیاری

شمارهٔ ۱۳۸۶ : گر به بتخانه درآیی و موافق باشی

شمارهٔ ۱۳۸۷ : بیا که می‌کُشدم درد آرزومندی

شمارهٔ ۱۳۸۸ : چو به تیغ کین ز خشمم بسر رکاب آیی

شمارهٔ ۱۳۸۹ : خورشید صفت با همه کس مهر نمایی

شمارهٔ ۱۳۹۰ : بناوکی که مرا رخنه در درون کردی

شمارهٔ ۱۳۹۱ : باشد ای دل همدمان دوست یار خود کنی

شمارهٔ ۱

ای حیرت صفات تو بند زبان ما

انگشت حیرت است زبان در دهان ما

جان می‌دهد نشان که تو در دل نشسته‌ای

زان دلنشین بود سخن دل نشان ما

ما ذره‌ایم و ذات تو خورشید قدر و شأن

با قدر و شأن او چه بود قدر و شأن ما

خود را چه نام ذره نهد پیش آفتاب

محوست با وجود تو نام و نشان ما

ما در گمان کمیم مگر برق رحمتت

نور یقین دهد به چراغ گمان ما

هر ذره‌ای ز صنع تو خورشید عالم است

صنع تو را چه حاجت شرح و بیان ما

دارد امید اهلی دستان سرای تو

کز یاد دوستان نرود داستان ما

شمارهٔ ۲

ای شکرخا کرده شُکرت طوطی گفتار ما

شکر توست الحمدلله همچو طوطی کار ما

قلبِ روی‌اندوده را گر امتحان ز آتش کنی

جز سیه‌رویی نباشد حاصل کردار ما

پیش بت سر بر زمین دست دعا بر آسمان

شد زمین و آسمان شرمنده از اطوار ما

نیکی ما اندک و زشتی ما بسیار، لیک

پیش احسانت چه سنجد اندک و بسیار ما

عنکبوت تن پرستد رشته جان بی‌تو، لیک

بگسلیم از رشته جان زانکه شد زنار ما

راستان را راه عشق آمد صراطُ المستقیم

پای لغز ما بود از عقل ناهموار ما

از حریم کعبه امّید کس نومید نیست

با وجود گمرهی اهلی، مکن انکار ما

شمارهٔ ۳

آنکه نور دیده سازد روی آتش‌ناک را

سرمه چشم ملائک ساخت مشتی خاک را

گر دل آدم نبودی جلوه‌گاه حسن او

با گِل آدم چه نسبت بود جانِ پاک را

آه از این نقاش شورانگیزْ کز نقش بیان

زنگ از دل می‌برد آیینه اِدراک را

تا ابد از صورت شیرین‌لبان پرویزوار

دیده از حیرت ببندد خسرو افلاک را

هر که کرد از شِکَّر لطف خودش شیرین زبان

زهر حسرت می‌دهد نوش لبش تریاک را

ای که می‌گویی ، خَرامِ قدِّ خوبان دل بَرَد

این خرامیدن که داد آن قامت چالاک را

گر نکردی خون اهلی چشم خوبان را حلال

تیغ خونریزی ندادی غمزه بی‌باک را

شمارهٔ ۴

ای به خاطر صد غبار از رشک تو آیینه را

کرده چاک از دست تو ماه منور سینه را

با تن چون برگ گل پشمینه‌پوشی کرده‌ای

زان بنوت نافه پوشد خرقه پشمینه را

از میان انبیاء مهر نبوت زان تست

گنج علمی لاجرم مهری بود گنجینه را

گر نمایی روی روشن کی دگر آیینه گر

پرده زنگاری از رخ بر کشد آیینه را

دیده روح الامین از شرح صدرت نور یافت

روشن آن چشمی که دید آن سینه بی کینه را

شد شب قدری شب آدینه تا مخصوص تست

غایت قدر است ازین نسبت شب آدینه را

آنچه من دوش از قیام قامتت دیدم بخواب

تا قیامت عاشقم خواب شب دوشینه را

با خیالت از ازل اهلی چو می بازد نظر

روی بنما یک نظر این عاشق دیرینه را

شمارهٔ ۵

گر چون مسیح از لطف او بر اوج افلاکیم ما

یک ذره خاکیم از زمین آخر همان خاکیم ما

با آن گل گلزار جان کس نام خود گل چون نهد

حاشا که گوییم این سخن یک مشت خاشاکیم ما

از پرتو شمع ازل گر زنده شد جان چون شرر

میرد چو گردد دور از و زین غصه غما کیم ما

جایی که سیمرغ خرد در قاف قدرت کم پرد

در جلوه ما همچو مگس یا رب چه بی باکیم ما

در گلشن الطاف او خاری نیازارد دلی

از خار خار طبع خود چون غنچه دل چاکیم ما

نیکان سر افراز عمل شیباز دست شه شدند

سر گشته از بخت نگون چون صید فتراکیم ما

زهر گنه در جان ما کردست کار خویشتن

اما هنوز از لطف او دربند تریاکیم ما

هر چند ابر رحمتش شوید ز ما گرد گنه

مغرور هم نتوان شدن کز هر گنه پاکیم ما

اهلی بکنه ذات او کز فهم ما بالاتر است

نتوان رسید از درک خود گر جمله ادراکیم ما

شمارهٔ ۶

تا دیده ام بخواب شبی بوتراب را

چشمم دگر بخواب ندیده است خواب را

شاه نجف که نقد وجودست در جهان

گنج وجود اوست جهان خراب را

هر کس که یافت خاک در او بهشت یافت

آری بهشت خاک درست این جناب را

ای آفتاب تا شده یی در نقاب غیب

ظلمت گرفته است بر افکن نقاب را

تا ماه نو بشکل رکابت بر آمده

صد حسرت است بر مه نو آفتاب را

مه را اگر مجال عنان گیری تو نیست

چندان مجال ده که ببوسد رکاب را

اهلی نظر بعالم روحانیان گشاد

تا سرمه ساخت خاک در بوتراب را

شمارهٔ ۷

تا روز حشر کم نشود سوز داغ ما

هرگز بیمن عشق نمیرد چراغ ما

مست فراغتیم باقبال می فروش

خلوت نشین بخواب نه بیند فراغ ما

پرورده هوای گلستان آن گلیم

تاب نسیم خلد ندارد دماغ ما

ماراست خوش گوار تر از آب زندگی

گر یار زهر می فکند در ایاغ ما

باغ گلی است هر ورق ما زوصف دوست

دامان گل برند حریفان ز باغ ما

چون گل شکفته ایم و دل آزده همچو سرو

هر چند خار غم دمد از باغ وراغ ما

اهلی چو لاله داغ غم او نهان مکن

تا مدعی بخاک برد رشگ داغ ما

شمارهٔ ۸

از قبول دگران طبع ملول است مرا

ور تو رد می کنیم عین قبول است مرا

خیره چشمی است بخورشید جمال تو نظر

چکنم مردمک دیده فضول است مرا

بروای همدم و بر من مفکن سایه مهر

که دل از سایه خود نیز ملول است مرا

مهل ای گریه که گردی رسد از من بدلی

چند روزی که در این خانه نزول است مرا

اهلی از نامه سیاهی چه امید باشد

گر امیدی است هم از لطف رسول است مرا

شمارهٔ ۹

کام از می لعلم مده کز می خمار آید مرا

من عاشق درد توام درمان چه کار آید مرا

در انتظار همدمان جانم شد و غیر از اجل

کو همدمی کز در درون بی انتظار آید مرا

حسن تو ای رشک ملک آن جلوه بر من کرده است

کز دیدن خورشید و مه بر دل غبار آید مرا

گر بر کنار من روان صد جوی باشد ز آب چشم

سرو روانی همچو تو کی در کنار آید مرا

هان ای رقیب محتشم فخر تو از جاه است و من

درویش سلطان مشربم فخر تو عار آید مرا

مرغ شب آهنگ غمم دور از خسان باشم چو گل

گل چون بدست خس فتد در دیده خار آید مرا

اهلی چراغ جان من بار دگر روشن شود

آن شمع اگر بعد از اجل سوی مزار آید مرا

شمارهٔ ۱۰

الا ای ساقی گلرخ که گشتی شمع محفل‌ها

ز غیرت عاشقان کشتی ز حسرت سوختی دل‌ها

از آن روزست در دل‌ها خیال دانه خالت

که دهقان ازل تخم محبت ریخت در دل‌ها

فغان ای کعبه جان‌ها که در راه تمنایت

چو مور از ضعف شیران را به هر گام است منزل‌ها

درین وادی مکن ای ساربان آرایش محمل

که در خون شهیدان غرقه خواهی دید محمل‌ها

ز اشک گرم ما بحر کرم یارب به جوش آور

وزین گرداب خون‌افکن گرفتاران به ساحل‌ها

به جز پیر مغان زاهد، که سازد مشکل ما حل؟

تو دانی حال خود مشکل چه دانی حل مشکل‌ها

پی دنیا و مافیها گران‌جانی مکش اهلی

قدح کش گر سبک‌روحی .....ل‌ها

شمارهٔ ۱۱

دل اگر کوه شود عاشق جانباز تو را

به فغان آید اگر بشوند آواز تو را

سرو نازی تو و در کشتنم از عشوه گری

می کنی ناز که قربان شوم این ناز تورا

آه از این درد که از چشم رقیبان حسود

سیر دیدن نتوان نرگس غماز تورا

سرو را لرزه بر اندام ز رشگ تو فتد

گر صبا وصف کند سرو سرافراز تورا

تا تو ای آهوی مشکین شده یی همدم دل

دم ببستم که کسی پی نبرد راز تورا

شهسوارا چه سگم من که ترا صید کنم

بختم این بس که دلم طعمه شود باز تورا

نکند عیب تو از خانه خرابی اهلی

هر که بیند نظری خانه بر انداز تورا

شمارهٔ ۱۲

تا چند خشم و ناز و کین برخیز و باز از در درآ

عاشق کشی از سر بنه عاشق نو از در درآ

بی صورت زیبای تو صحبت صفایی نیستش

مجلس گلستان کم دگر چون سرو ناز از در درآ

در مسجد ارباب ورع خوانند ما را بت پرست

یکبار از بهر خدا وقت نماز از در درآ

جز دیده من ای پری چشمی نبیند روی تو

وحشت مکن از مردمان ای دلنواز از در درآ

رحمی بکن بر حال من کافتاده ام دور از درت

بیچاره و درمانده ام چاره ساز از در درآ

تا کی ز رشک دشمنان سوزی دل اهلی بغم

یک ره به کام دوستان دشمن‌گداز از در درآ

شمارهٔ ۱۳

دلا خراب مکن نقش بت پرستی را

چو گرد باد فروپیچ گرد هستی را

دم مسیح و حیات خضر بما نرسد

غنیمتی شمر ای دوست وقت مستی را

چو سرو باش دل آزاده با تهی دستی

مگو چو غنچه بکس حال تنگدستی را

فلک بپایه معراج خاکیان نرسد

بلند قدر ندانست قدر پستی را

تورو بدوست کن از قبله در گذر اهلی

به بت پرست چه نسبت خدا پرستی را

شمارهٔ ۱۴

بزلف اگر ببری جان بی قرار از ما

فدای یک سر موی تو صد هزار از ما

بجان دوست که جان با تو در میان داریم

چو در کنار نیایی مکن کنار از ما

اگر نه حسن تو بی اختیار دل بردی

عنان دل که ربودی به اختیار از ما

بروز مستی وصل تو ما چه دانستیم

که روزگار کشد کین بروزکار از ما

اگر چه سوخته ایم از غم تو دلشادیم

که نیست بر دل کس ذره یی غبار از ما

مپرس خون شهیدان و عفو کن یارب

مباد آنکه شود دوست شرمسار از ما

مکن حکایت تلخی چو کوهکن اهلی

که مانند قصه شیرین بیادگار از ما

شمارهٔ ۱۵

گر نامه بی‌نامِ خوشت بوسد زبان خامه را

آن رو سیاهی بس بود تا روز محشر نامه را

دلدادهٔ نام توام از هرکه نامت بشنوم

بر مژده نام خوشت هم جان دهم هم جامه را

من کشتهٔ خط توام کم ران به خون من قلم

سرخی به خون من مده منقار زاغ خامه را

از یک نظر در کوی تو صد شیخ صنعان بت‌پرست

رسوای عالم می‌کند عشق تو صد علّامه را

از حلقهٔ مستان تو خیل ملک بی‌بهره‌اند

کز صحبت خاصان حق فیضی نباشد عامه را

اهلی سخن کوتاه کن افسانه‌گویی تا به کی؟

هنگام خواب القصه شد بر هم زن این هنگامه را

شمارهٔ ۱۶

سجده بت گرچه باشد نامسلمانی مرا

چون کنم چون این نوشت ایزد به پیشانی مرا

تا کی این دزدیده دیدن پرده بردارم زپیش

از تو حال خود چه پوشم زانکه میدانی مرا

با وجود این جفا امیدوارم زانکه تو

هم نگاهی می کنی گاهی به پنهانی مرا

قصه جان خراب من چه می پرسی زمن

حال جانم هم تو به دانی که در جانی مرا

من که در آتش چو شمع افتاده ام از شوق تو

کی نشینم تا به پیش خویش بنشانی مرا

خانه ام گر شد خراب از غم دلم باری خوش است

گنج دل معمور شد زین خانه ویرانی مرا

این چنین کز غم چو خاک ره پریشان کردیم

گرد باد آرد مگر جمع از پریشانی مرا

دولت درویش ام اهلی بسلطانی رساند

یارب این دولت که دارم باد ارزانی مرا

شمارهٔ ۱۷

خط چو مهر گیا تا نموده‌ای ما را

هزار مهر و محبت فزوده‌ای ما را

جفا نموده‌ات اکنون طریق رندی نیست

چنان نما که در اول نموده‌ای ما را

اگر حدیث پری بر زبان ما بگذشت

به جان دوست که در دل تو بوده‌ای ما را

به خنده‌ای که از آن پسته‌دهن کردی

دری ز عالم معنی گشوده‌ای ما را

چه حاجت است که لافیم از وفا چون تو

به صدهزار جفا آزموده‌ای ما را

سگ توییم که از لطف و پاکدامانی

غبار از آینه دل زدوده‌ای ما را

به عشوه گفت که اهلی گر از تو دل بردیم

تو هم به لطف سخن دل ربوده‌ای ما را

شمارهٔ ۱۸

ما چنین بی‌خود اگر یار رسد بر سر ما

که خبر می دهد ار دل نتپد در بر ما؟

لحظه ای باش که از شوق تو آییم بهوش

گر پی پرسش ما آمده‌ای بر سر ما

تا دل سوخته خاکستر گلخن نشود

ننهد تن سگ کوی تو به خاکستر ما

جرعه یی بخش که چون لاله زغم سوخته ایم

تا بکی بشکنی از سنگ ستم ساغر ما

تن زغم خاک شد و دیده زنم خشک نشد

آه از این سوز دل و وای زچشم تر ما

زان دل از میوه بستان سلامت کندیم

که بود سنگ ملامت چون سگان در خور ما

در ما بسته زلفین بتان شد اهلی

حلقه کعبه گرفتن نگشاید در ما

شمارهٔ ۱۹

روز ابر است و دهد ساقی جان ساغر ما

سایه رحمت او کم نشود از سر ما

یکدم ای عمر از درما نیز درآی

پیش از آن دم که عجل حلقه زند بر درما

خاک ما سوختگان خوار نه بینی که فلک

نیل رخساره ما ساخت زخاکستر ما

نخل مقصودی و از شاخ وصالت ما را

بر امید همین بس که نشینی بر ما

اشک چون سیم و رخ چون زرما بین نظری

ایکه هرگز نظرت نیست بسیم و زر ما

سر ببالین ننهم از ستمت بسکه شود

بسته از خون جگر بر تن ما بستر ما

ما که هستیم غلام تو ز روی اخلاص

زانکه باشی به یقین در همه جا مهتر ما

شکر داریم چو اهلی بجگر خواری خود

که رسد از کرمت آنچه بود در خور ما

شمارهٔ ۲۰

چند باشد چو مسیحا سر افلاک تورا

خاک ره باش که گل بر دمد از خاک تورا

شاهد جان نکند صورت خود از تو دریغ

گر چو آیینه بود چشم و دلی پاک تورا

حسن او دیده ادراک شناسد چکنم

گر نباشد خبر از عالم ادراک تورا

شهسوارا برکاب تو سر بوسه که داشت

که سر خلق همی سود بفتراک تورا

زآتش حسن و جوانی که تو داری ایشمع

گر بسوزی همه عالم نبود باک تورا

زهر چشمش نگر ای خسته دل آن لب مطلب

زهر خوشتر که کشد حسرت تریاک تورا

اشک اهلی نگر آهسته روای کشتی نوح

که در این بحر نگیرند به خاشاک تورا

شمارهٔ ۲۱

گر به فانوس خیال آیی چو شمع اغیار را

در سماع آرد رخت صد صورت دیوار را

لاف خوبی گر زند گلزار پیش روی تو

برق حسنت آتش غیرت زند گلزار را

سینه‌ام چون غنچه بس کز داغ غم در تنگ بود

همچو گل صدپاره کردم سینه افکار را

چون شقایق شد سیه‌دل نرگس مستت ز خون

سرخ از خون چند سازی نرگس خونخوار را

کی شود جوش خریداران کم از بازار تو

چون به از حسنت متاعی نیست این بازار را

دشمنان را گر نباشد دوستی با ما چه غم

دوستی با دشمنان تا چند باشد یار را

پای مقصود تو را اهلی در این دیر کهن

رشته جان دارد بگسل این زنار را

شمارهٔ ۲۲

ای داده زآستان خود آورارگی مرا

در خاک ره نشانده بیکبارگی مرا

ازبسکه خون خورم زغمت بیخود اوفتم

مردم نهند تهمت میخوارگی مرا

دردا که هست چاره کارم هلاک و نیست

غیر از تو چاره ساز به بیچارگی مرا

باری چو دل شکسته ز سنگ جداییم

ای سنگدل گذار به نظارگی مرا

آن میر مجلسی که تو را شمع جمع کرد

پروانه داده است به آوارگی مرا

پرورده کرشمه لطفت چو اهلیم

حیف است اگر کشی بستمکارگی مرا

شمارهٔ ۲۳

آتشین لعلی که همچون شمع جان سوزد مرا

بر زبان گر نام او آرم زبان سوزد مرا

آن لب خندان نمی سوزد بداغ حسرتم

این که بر ریشم نمک می پاشد آن سوزد مرا

غنچه وارم بهر او صد داغ پنهان بر دل است

آشکارا خندم و داغ نهان سوزد مرا

گریه ام روغن ز مغز استخوان ریزد چو شمع

بسکه داغ عشق مغز استخوان سوزد مرا

آتش غیرت چو بلبل سوزدم کانشاخ گل

دیگران را در کنار و در میان سوزد مرا

مهربانی های او یاد آرم و سوزم کنون

آتشی کافروخت اول این زمان سوزد مرا

اهلی از داغ غمم چون شمع بی تاب و توان

آتش غم چند جان ناتوان سوزد مرا

شمارهٔ ۲۴

تیره شد از تو به ساقی طبع شورانگیز ما

خشت خم بردار و بشکن شیشه پرهیز ما

گریه ما دشمنان خویش را در خون نشاند

عاقبت کاری بکرد این دیده خون ریز ما

آتش پنهان ما هر شعله اش تیغیست تیز

کشته شد هر کس که خود را زد به تیغ تیز ما

مابدست خود سر خود تحفه میکردیم پیش

گر پذیرفتی سگ کوی تو دست آویز ما

این قیامت کز می عشق تو ما مستان کنیم

عرصه محشر نیارد تاب رستاخیز ما

تا نریزد بر میان چهره مژگان خون دل

کی کشد نقش خیالت کلک رنگ آمیز ما

صبر اگر بر خار غم اهلی چو بلبل باشدت

صد گل شادی بر آرد گلبن نوخیز ما

شمارهٔ ۲۵

به رخ تو مه‌جبینان حسدست یک‌به‌یک را

تو چه آدمی که باشد به تو رشک صد ملک را

ندهد کس از شهیدان به تو شوخ یاد اگرنه

نفس تو زنده سازد چو مسیح یک‌به‌یک را

بر تو دیده‌بانی به ره امید دارم

نه بهر زه می‌نشانم به دو دیده مردمک را

منم اوفتاده موری به ره سمندت اما

نه تو راست رحم بر من نه سمند تیزتک را

نه فراغتی ز عشقم نه سعادتی ز بختم

نه ارادتی به راهم نه کرامتی فلک را

به جفا چو چشم مستش جگرم کباب سوزد

تو لبش نگه کن ای دل مشکن حق نمک را

به سیه‌دلی شکایت نتوان ز عشق اهلی

چو زر تو قلب باشد چه گنه بود محک را

شمارهٔ ۲۶

این است نهان از نمک آن تازه جوان را

کز هوش رود هرکه تماشا کند آن را

آهوی ختایی فکند نافه بصحرا

گر بنگرد آن خال و خط مشک فشان را

خامان دل آسوده که از داغ ملامت

سوزند دل بر همن سوخته جان را

گر چشم خدابین دهد این طایفه را حق

ترسم بخدایی بپرستند بتان را

چون شمع زبان سوز بود وصف رخ گل

ای بلبل شوریده نگهدار زبان را

گر سر دهانت به گمان نیز نیاید

ره در دهنت نیست یقین را و گمان را

اهلی، صفت زلف درازش نتوان کرد

کوتاه کن ای دلشده این شرح و بیان را

شمارهٔ ۲۷

دل زنده شوم چون نگرم سیم تنان را

جان تازه کند دیدن بت برهمنان را

عاشق که در آتش نرود چون زن هندو

نامش ننهی مرد که ننگ است زنان را

در خیل بتان چشم تو تا زد مژه برهم

بشکست بیک غمزه صف صف شکنان را

چون لاله بجز داغ وفا هیچ نیابی

گر چاک کنی سینه خونین کفنان را

صد جامه شود همچو گل از شوق تو پاره

گر مست کند بوی تو گل پیرهنان را

زاهد صفت آدم نبود هر که نخواهد

حلوای نبات لب شیرین دهنان را

چون بلبل از اوصاف گل روی تو اهلی

نگذاشت ز مستی بسخن هم سخنان را

شمارهٔ ۲۸

منه بخاک ره ای یوسف آن کف پا را

قدم بدیده ما نه عزیز کن ما را

تو شمع مجلسی از باده گر شوی سر گرم

جگر کباب کنی عاشقان شیدا را

چون مدعی ببرد کف ز دیدن یوسف

نگاه کن که چه بر دل رسد زلیخا را

به گشت باغ بر افشان چو شاخ گل دستی

به رقص آر سهی قامتان رعنا را

تو را که این شکرستان بود روا نبود

که زهر چشم دهی طوطی شکرخا را

هلک آن لب لعلم که چون سخن گوید

ز آسمان بزمین آورد مسیحا را

کسیکه دید بخوابت چو دیده اهلی

دگر بخواب نه بیند دل شکیبا را

شمارهٔ ۲۹

تا تو چو شمع می کنی تیز نظر بسوی ما

تیز تر است هر نفس آتش آرزوی ما

خم شکنان بخانقه با خم می سلامتند

سنگ ملامت از میان میشکند سبوی ما

هر که شهید عشق شد شستن او چه حاجت است

کرد بخون خویشتن تیغ تو شست و شوی ما

ناله چو شیشه از غمت خواست که دل تهی کند

آه که گریه شد گره پیش تو در گلوی ما

کعبه اهل دل تویی سنگدلی چه میکنی

قبله حاجتی چرا رو نکنی بسوی ما

گفتمش ازدل سگت پاک شود غبار من

گفت گهی که خاک تو باد برد ز کوی ما

اهلی خسته را چو ما خوار مبین که عاقبت

بر سر خاک ما چو گل چهره نهی ببوی ما

شمارهٔ ۳۰

کوثر کجا و لعل روان بخش او کجا

سرچشمه حیات کجا آب جو کجا

هر کو نشد لاله جگر خون از آن غزال

از وادی محبت او یافت بو کجا

سودای آن پری منه ای دل ز فکر خام

دیوانه یی مگر، تو کجایی و او کجا

گر روی زرد ما نکند آب دیده تر

ما را میان خلق بود آب رو کجا

من گندم بهشت بیک جو نمی خرم

سیمرغ من بدانه سر آرد فرو کجا

مستم ز خون دیده و ساغر بغیرده

دریا کشان کجا می جام و سبو کجا

اهلی ز گفتگوی بتان بس نمی کنی

آخر ببین که میکشد این گفتگو کجا

شمارهٔ ۳۱

ز عاشقان همه قصد جراحت است او را

ازین جراحت ما تاچه حاجت است او را

بخنده نمیکن خون کند دل ریشم

شکر لبی که کمال ملاحت است او را

بصبح طلعت او دل کجا رسد بصفا

اگرچه کل همه حسن و صباحت است اورا

بگرد عاشق بیهوده گرد او نرسد

خضر که اینهمه سیرو سیاحت است او را

شکر لبا، سوی عاشق چو بگذری خندان

نمک مریز که دل پر جراحت است او را

قباحت است که خندد بر تو غنچه ولی

دهن دیده چه فکر از قباحت است او را

اگرچه بلبل مست است اهلی از وصفت

خموش شد که نه جای فصاحت است او را

شمارهٔ ۳۲

یکره چو غنچه خنده زنان بین بسوی ما

باشد که بشکفد گل دولت بروی ما

ای نوبهار جان مگر از ابر رحمتت

رنگی برآورد چمن آرزوی ما

سر رشته گم مکن که ز عهد ازل تورا

پیوند دوستی است بهر تار موی ما

صد ره اگر ز سجده بپایش نهیم سر

کی سر بما نهد صنم تند خوی ما

شد جام جم سفال سبوی شکسته ام

بی خاصیت نبود شکست سبوی ما

تا خون ما نریخت حریف و چو می نخورد

چون شیشه دست برنگرفت از گلوی ما

بوی محبت از دل اهلی دمد چو مشک

ای گل نگاهدار دل ما ببوی ما

شمارهٔ ۳۳

از که نالم که فغان از دل ریش است مرا

هر بلایی که بود از دل خویش است مرا

شربت وصل تو بی زخم فراقی نبود

لذت نوش پس از تلخی نیش است مرا

من که بیگانه ام از خویش و محبت سوزم

چه غم از محنت بیگانه و خویش است مرا

مگرم کعبه امید پس از مرگ دهند

کاین ره دور و درازی است که پیش است مرا

گر دل از زخم جفای تو شود ریش چه غم

هرحمت های غمت مرحم ریش است مرا

گرچه خوبان بمن خسته جفا کم نکنند

شکر ایزد که وفا از همه بیش است مرا

سجده روی نکو اهلی اگر بد کیشی است

بت پرستم چه غم از ملت و کیش است مرا

شمارهٔ ۳۴

آتش رخی کز یاد او آهی زجان خیزد مرا

چون شمع اگر نامش برم دود از زبان خیزد مرا

در حسرت ماه رخش از یارب شب سوختم

یارب زهجرش تا بکی آه از فغان خیزد مرا

زان ساقی سرمست اگر چون شیشه پرخون شد دلم

بی لعل میگونش نفس کی از دهان خیزد مرا

دل می خرد مهر بتان جان می فروشد رایگان

مشکل کزین سودای دل غیر از زبان خیزد مرا

بس کز هوای گلرخان چون لاله می سوزد دلم

جز داغ حسرت کی گلی زین گلستان خیزد مرا

در خونم از اشک روان آغشته در شب‌های تار

صبحی کز آغوش طرب سروی روان خیزد مرا

اهلی، براه گلرخان چشمم چو نرگس خاک شد

روزی کزین گلشن روم گل زاستخوان خیزد مرا

شمارهٔ ۳۵

آن کعبه جان سوی خود میخواند از یاری مرا

ای گریه در خون جگر آلوده نگذاری مرا

بودم من ای خورشید رخ در خاک خواری ذره وش

برداشتی از خاک ره با این همه خواری مرا

من چون سگ کوی توام خواهی بخوان خواهی بران

کز خشم اگر رانی گهی از لطف بازآری مرا

ساقی چو نرگس بیش تو چون سر بر آرم من ز شرم

کز ساغر لطف و گرم شرمنده میداری مرا

چون شیشه گر خونم خوری شادم کرین خون ریختن

بوی محبت می دمد با آنکه خونخواری مرا

محوم من ای خورشید رخ اهلی صفت در مهر تو

زان در حساب عاشقان یک ذره نشماری مرا

شمارهٔ ۳۶

بسکه خطش سوخت ازغم صددل نومید را

دود دلها تیره کرد آیینه خورشید را

عالم فانی نیر زد پیش آن ساقی جویی

بلکه بی او کس نخواهد جنت جاوید را

گر سفالین ساغرش پر درد باشد رند مست

در نظر هرگز نیارد ساغر جمشید را

من بناخن سینه را هز گه خراشم همچو چنگ

در سماع و مستی آرم بر فلک ناهید را

گوهر امید دل آسان نمی آید بدست

چاره صبر و تحمل اهلی نومید را

شمارهٔ ۳۷

بهل حکایت شیرین بکوهکن مارا

چراغ مرده چه پرتو دهد دل مارا

رخ تو زنده کند مرده وین عجب نبود

چه کم رمعجز عیساست روی زیبا را

کسی که پیش تو میرد مسیح را چکند؟

که بر شهید تو رشک است صد مسیحا را

ز ماه و خور که شکیبد؟ تو روی خود بنما

که تا شکیب دهی جان نا شکیبا را

نگه بسرو گلستان کجا کند هر کس

که دیده است خرام تو سر و رعنا را

به خاک پای تو، کین خوشه چین خرمن تو

به نیم جو نشمارد نعیم دنیا را

ز دام شید تو ای شیخ اهلی آزادست

حدیث شید مگو عاشقان شیدارا

شمارهٔ ۳۸

گر کند ابر کرم میل تن خاکی ما

چه تفاوت کند آلودگی و پاکی ما

ما بدیدار توای ساقی جان دلشادیم

نه که از هستی جانست فرحناکی ما

با وجود تو برما همه عالم عدم است

با وجود عدم فهم و کم ادراکی ما

دوستان چاک گریبان حریفان دوزند

هیچ رحمی نکند کس به جگر چاکی ما

عاشق مردن خویشیم چو پروانه مست

عقل دیوانه شد از مستی و بی باکی ما

او که صید دل ما کرد چنان راند سمند

که بگردش نرسد چستی و چالاکی ما

عاقبت در طلب گوهر وصلش اهلی

غرقه بحر فنا گشت تن خاکی ما

شمارهٔ ۳۹

که ره دهد سوی آن سایه همای مرا

بوصل او که رساند مگر خدای مرا

بظلمت غم هجر از حیات وصلم دور

فغان که خضر رهی نیست رهنمای مرا

سگ توام زکرم جا بکوی خویشم کن

چو در حریم وصال تو نیست جای مرا

چو غنچه تنگدلم رخ نما که همچون گل

شکفته دل کند آن روی دلگشای مرا

نسیم وصل تو کی بر سرم گل افشاند

رسان بدیده غباری ز خاکپای مرا

دمی نمیگذرد در غمت بمن چون ابر

که نیست گریه زاری بهای های مرا

از این سراچه غم شاد کی شود اهلی؟

مگر دری بگشاید از آن سرای مرا

شمارهٔ ۴۰

آه کز دست دل این سینه ریش است مرا

هر بلایی که بود از دل خویش است مرا

من که بیگانه ز خویشم ز غم و محبت هجر

چه غم از محنت بیگانه و خویش است مرا

نوش وصل تومن از نیش بلا یافته ام

لذت نوش تو از تلخی نیش است مرا

گر دل از زخم ستم ریش شود غم نبود

شکرین لعل لبت مرهم ریش است مرا

زهر چشم تو اگر تلخ کند کام همه

تلخی کم محلی از همه بیش است مرا

من مگر کعبه وصل تو قیامت یابم

کین ره دور و درازی است که پیش است مرا

همچو اهلی چه کنم گر نکنم سجده دوست

بت پرستم من و این ملت و کیش است مرا

شمارهٔ ۴۱

گر التفات بود شمع مجلس مارا

به کیمیای نظر زر کند مس مارا

مرو ز دیده که نقش بنفشه خالت

بجای مردم چشم است نرگس مارا

تو خود بگو صفت حسن خود که دوزخ تو

چه جای فهم بود عقل بی حس مارا

بغیر علم نظر درس ما نگفت استاد

نبود علمی ازین به مدرس مارا

مگو که بتکده از چیست خانه دل تو

که طرح کار چنین شد مهندس مارا

بزرگوار خدایا مراد ما این است

که یار کس نکنی یار و مونس مارا

در آبخلوت اهلی که مجلس انس است

ز شمع چهره برافروز مجلس مارا

شمارهٔ ۴۲

از رقیبان تو صد خار جگر هست مرا

بجز از درد تو صد درد دگر هست مرا

مست آن زلف چه زنام اگر سر برود

کافرم گر زسر خویش خبر هست مرا

گرچه من سوخته یک نظر از روی توام

کی بخورشید رخت تاب نظر هست مرا

ناصحا، دیده چو نرگس کی از آن گل پوشم

عقل اگر نیست ترا چشم بسر هست مرا

با همه سوز جگر شمع بمن می گرید

زانکه از شمع، دلی سوخته تر هست مرا

تلخی صبر گرفتم بر شیرین دارد

بی تو چون صبر کنم صبر مگر هست مرا

بارخ زرد نهم سر برهت چون اهلی

صرف را تو کنم تاسر وزر هست مرا

شمارهٔ ۴۳

شیشه پر از زهر چند چرخ ستم پیشه را

کیست که سنگی زند بشکنداین شیشه را

رهزن نقد حیات جز غم و اندیشه نیست

می خور و در کنج دل ره مده اندیشه را

شعله شوقت که زد در رگ و جان آتشم

در تن من همچو شمع سوخت رگ و ریشه را

مست سر کوی تو جان برقیبان نداد

کی بستگان میدهد شیر تو سر بیشه را

از تبر کوهکن آتش از آن می جهد

کز شرر آه او سوخت دل تیشه را

اهلی اکر کوته است دست تو از دامنش

بخت ندارد بلند دست تهی کیسه را

شمارهٔ ۴۴

نبود از عاشقی بیم ملامت سینه ریشان را

مرا عشق تو رسوا کرد تا عبرت شد ایشان را

بپوش آن شمع رخ ترسم که خوبان از حسد سوزند

حسد داغی است کز یوسف کند بیگانه خویشان را

منه راز دل ما بر زبان شانه با زلفت

چو زلف خود مزن برهم دل جمعی پریشان را

زلعل می پرستان را خبر نبود

چه ذوق از شربت کوثر مذاق کفر کیشان را

زدرد درد آن ساقی دل اهلی است آسوده

جز این مرهم نمی سازد درون سینه ریشان را

شمارهٔ ۴۵

جایی که بجوش آرد گل بلبل زاری را

شاید که چو ما سوزد حسن تو هزاری را

بشناس حق اشگم کز آب دو چشم من

بشکفت گل خوبی بس لاله عذاری را

از جور تو گر نالم آزرده شوی ناگه

کس یار نیازارد آنگه چو تو یاری را

آخر زشب هجرم صبحی نشدی روشن

گر زانکه اثر بودی صبح شب تاری را

حاصل ز گل وصلم شد چهره زرد آخر

ناچار خزان آید هر باغ و بهاری را

بی تیر و کمان افتد صد صید بخاک ره

گر میل شکار افتد هچون تو سواری را

سوز نفس اهلی در آه حریفان نیست

کین درد نمی باشد هر سینه فکاری را

شمارهٔ ۴۶

مژده گل چه میدهی عاشق مستمند را

داغ دل است هر گلی مرغ اسیر بند را

دود درون من ترا دفع گزند بس بود

جان کسی چه میکنی دود دل سپند را

چند ز بهر سوزمن گرم چو برق بگذری

سوختم آخر ای پسر تند مران سمند را

مست نه ای، چه می چمد قد خوش تو گویا

جلوه ناز میدهی سرو قد بلند را

تا بتو لاف زد پری کس نگهش نمی کند

دید بلی نمی توان مردم خودپسند را

صید توام مرا کشد غیرت زلف پر خمت

کز پی صید دیگران حلقه کنی کمند را

غم نخوری زسوز من گر چو سپند سوزیم

زانکه زسوختن کجا چاره بود سپند را

فایده یی نمیدهد گفتن درد دل به خلق

هم تو دوا کنی مگر اهلی دردمند را

شمارهٔ ۴۷

جز وصل هوس نیست چو پروانه خسان را

کو شمع که آتش زند این بوالهوسان را

ای گل که دمد از نفست بوی بنفشه

زنهار مکن همد خود هیچ کسان را

خونابه حسرت همه تاچند خورم من

یکبار هم این می بچشان همنفسان را

آن لب گرم از پافکند سر زنشم چند

در شهد گرفتاری خود بس مگسان را

شد قافله و خسته دلان تشنه بماندند

ای خضر به فریاد رس این باز پسان را

صد نرگس رعناست حسود چمن تو

ای سرو به پوش از گل رخ چشم خسان را

اهلی بسر کوی تواش ترس عسس نیست

مست است و سگ کوچه شمارد عسسان را

شمارهٔ ۴۸

زدرد میرم و گویی که بیش از این بادا

تو گر خوشی که چنین باشم این چنین بادا

جدا زشمع رخت گر بصحبتم هوس است

چراغ صحبت من آه آتشین بادا

نه جام دل که اگر خاتم سلیمان است

نشان عشق ندارد نگین نگین بادا

دل شکسته که پروردمش چو جان دربر

چو رفت از برمن با تو همنشین بادا

گر از صفای تو زد لاف چشمه خورشید

چو آب خضر فرو رفته در زمین بادا

هر آن رقیب بداختر که از تو دورم کرد

قران کوکب بخت بدش قرین بادا

بقدر جور چو گفتی وفا کنم اهلی

من و جفای تو یارب که بیش از ین بادا

شمارهٔ ۴۹

از بس که خورم بر جگر از طعنه سنان‌ها

خون شد جگر ریش من از زخم زبان‌ها

دانی که چه بس تیر نهان خورده‌ام از تو

پیش آی که تا باز دهم با تو نشان‌ها

من با تو چه گویم که زمانی که تو آیی

بی‌خود شوم از شوق وصال تو زمان‌ها

آن چشم و چراغی که به بالین تو تا روز

سوزد همه شب شمع‌صفت رشته جان‌ها

مرغ دلم از جای شد آن لحظه که از ناز

ابروی بلند تو برآورد کمان‌ها

شاهان همه رندان در میکده گشتند

یعنی که چنین‌ها شود از عشق چنان‌ها

امروز عیان شد که نداری سر اهلی

بیچاره غلط داشت به مهر تو گمان‌ها

شمارهٔ ۵۰

غم ندارد ز گدایی تن غم پرور ما

گو هما سایه دولت مفکن بر سرما

در سفالین قدح و ساغر باده یکی است

غایت این است که از زر نبود ساغر ما

آتش ما چه حدیث است که آبش بکشد

بلکه سوزد جگر دجله زخاکستر ما

حذر از شعله سوز دل ما باید کرد

زان که جز در رگ جان ها نخلد نشترها

چشم ما تشنه لبان بحر شد از اشگ چه سود

که لبی تر نکند گریه چشم تر ما

ما چنین پای به گل همچو نهال از غم تو

خوشتر از آب روان میگذری از بر ما

اهلی آن مه چو نخواندت سگ خود ناله مکن

ما گداییم تکلف نبود در خور ما

شمارهٔ ۵۱

پنجه خطاست با بتان خسته دل خراب را

خاصه بتی که بشکند پنجه آفتاب را

ای به دو لعل آتشین آب حیات تشنگان

بی تو قرار کی بود تشنه دل کباب را

روز قیامت ای پری، هوش بری زآدمی

گر زبهشت روی خود برفکنی نقاب را

نیست زعشقت ای صنم خواب و خوری چو صورتم

عشق بتان حرام شد عاشق خورد و خواب را

حلقه کعبه گو بهل حاجت خویش عرضه ده

هرکه بصدق بوسه زد حلقه آن رکاب را

گرد وجودم ای صبا چند حجاب ره بود

خیز میان ما و او رفع کن این حجاب را

اهلی پیر ناتوان سوخت ز سر گرانیت

رطل گران دگر مده پیر تنک شراب را

شمارهٔ ۵۲

چون رنجه شود خوی تو از همسری ما

محرومی ما به بود از محرمی ما

ما کم چو هلالیم و تو چون ماه تمامی

باشد که کمال تو به بیند کمی ما

ترسم که تو ای آهوی وحشی بگریزی

از ناکسی مردم و نامردمی ما

پژمردگیت هیچ مباد ای چمن حسن

کز سبزه خط تو بود خرمی ما

اهلی چه کنی شکوه که عقل همه سوزد

در حسرت دیوانگی و بی غمی ما

شمارهٔ ۵۳

ای خضر که همدم شده‌ای آب بقا را

زنهار به یاد آر لبِ تشنهٔ ما را

زهر است غمت گر نَبُوَد وعدهٔ بوسی

بی‌چاشنیِ خون خورم این زهر بلا را

گل از تو چنان شد که به صد دیده چو شبنم

بر خواریِ گل گریه بُوَد مرغِ هوا را

تا کس نبرد بو ز کباب دل مستان

در صحبتِ ما ره نَبُوَد باد صبا را

آن کعبه که از چار طرف سجده کنندش

خشتی بُوَد از خاک درت اهل صفا را

از وادیِ مجنون‌صفتان بوی وفا جوی

کآنجا که تویی نام ندانند وفا را

پیش تو شهان خاک‌نشینند چو اهلی

در عشق تفاوت نَبُوَد شاه و گدا را

شمارهٔ ۵۴

کوی تو که من از همه کس واپسم آنجا

معراج مراد است کجا می رسم آنجا

هر کس سخن همنفسی پیش تو گوید

ازمن که کند یاد که من بی کسم آنجا

در گلشن کوی تو من خار چه ارزم

آتش به من انداز که خار و خسم آنجا

آه از ستم بخت که در کوی محبت

بیش از همه ام وز همه کس واپسم آنجا

اهلی سگ آن در چه کند پاس رقیبان

حاجت به سگان هم نبود من بسم آنجا

شمارهٔ ۵۵

به خلوت بهل شیخ دل مرده را

که دوزخ بهشت است افسرده را

دل زاهد از می کجا بشکفد

شکفتن محال است پژمره را

اگر درد جامی دهد لعل تو

زتریاک به زهر غم خورده را

ز خاکم چو بر داشتی مفکنم

میفکن نهال بر آورده را

مکن وعده از انتظارم مکش

میازار دیگر دل آزرده را

از آن لاله در خون خود غرقه است

که بر داغ دل می درد پرده را

دل اهلی از توبه بی چاره شد

بلی چاره یی نیست خود کرده را

شمارهٔ ۵۶

پس از اجل به که روشن شود نکویی ما

گر استخوان ننماید سفید رویی ما

کنون که سنگ ملامت رسید دانستم

که خالی از سببی بی سبویی ما

اگر شدیم چو مجنون فتیله موی زعشق

چراغ شوق فروزد فتیله مویی ما

تو خو و بوی که ای آهوی ختن داری

که رام ما نشوی با فرشته خویی ما

نشان پاکی دامن همین بود ای شیخ

که گریه دست ندارد ز خرقه شویی ما

ستوده ایم چو اهلی تو را به مهر ای سرو

بود که راست شود این دروغگویی ما

شمارهٔ ۵۷

ای بی‌تو از خون بسته گل مژگان من بر خارها

خار است دور از روی تو در چشم من گلزارها

هرچند کز آب بقا باشد خضر دور از فنا

بیند شهیدان تو را میرد ز حسرت بارها

خوش پای داری آنچنان کز دیدن آن ناتوان

سازند چون صورت بتان جا بر سر دیوارها

تا حال جان از شیونم دانی یکایک ای صنم

قانون صفت دارد تنم از رشته جان تارها

کار تو ناز و دلبری کار دل ما خون‌خوری

ماییم و عشقت ای پری داریم با هم کارها

زخم تو دارم متصل در سینه ای پیمان‌گسل

من چون زیم آزرده‌دل با این همه آزارها

اهلی ز شوق گل‌رخان چون گل بود آشفته‌جان

گل در چمن جامه‌دران او در سر بازارها

شمارهٔ ۵۸

هوای دیدنت ای ترک تند خوست مرا

نگاه کن که هلاک خود آرزوست مرا

من شکسته چنان تلخ کامیی دارم

که آب بی لب تو زهر در گلوست مرا

تنم به خواب عدم رفت و همچنان بینم

که با خیال لبت دل به گفتگوست مرا

از آن شبی که چو گل در کنار من بودی

هنوز خرقه صد پاره مشگبوست مرا

کنون که برق فراقم چو نخل بادیه سوخت

چه وقت سبزه و گشت کنار جوست مرا

جگر کبابم و مخمور و تشنه لب امشب

دل پیاله ندارم سر سبوست مرا

چنان فرو شده ام در خیال او اهلی

که وصل دوست نماید خیال دوست مرا

شمارهٔ ۵۹

به هم متاب دگر سنبل پریشان را

یکی مساز به قتلم دو نا مسلمان را

بلای پیر و جوان حسن یوسف است ار نه

چه وقت عشق و جوانی است پیر کنعان را

مجوی شربت وصل از بتان که این مردم

همیشه خون جگر داده اند مهمان را

چو لاله دامنت از خون ما نشان دارد

اگرچه بر زده‌ای چابکانه دامان را

نسیم گل خبر از یار می‌دهد اهلی

مرو به باغ که بر باد می‌دهی جان را

شمارهٔ ۶۰

زلف چو مار او کشد در دهن بلا مرا

چون نروم که مو کشان می کشد اژدها مرا

همچو مگس در انگبین کوشش هرزه میکنم

دست ز خویش مگسلم تا تو کنی رها مرا

زخم دل از تو تابکی؟ صبر نماند و طاقتم

وه چه کنم مگر دهد صبر و دلی خدا مرا

با همه آفتاب من از سر مهر طالع است

هیچ وفا نمی کند طالع بی وفا مرا

کوه بلا چو اهلیم گر نه ز غم بیفکند

دست اجل به زور خود کی فکند ز پا مرا

شمارهٔ ۶۱

کس نبودش خبر از زشتی و زیبایی ما

آتش دل علم افروخت به رسوایی ما

ما ز صد نکته حسن تو یکی می بینیم

بیش ازین نیست در آیینه بینایی ما

یوسفا، با همه حشمت نظری کن که هنوز

سر سودای تو دارد دل سودایی ما

آن چنان زد ره ما لعل تو ای آب حیات

که بشست از دل ما نقش شکیبایی ما

اهلی استاد تو عشق است سخن گو که برد

زنگ از آیینه دل طوطی گویایی ما

شمارهٔ ۶۲

این حسن و ملاحت نگر آن کان نمک را

کاتش زده در رشته جان شمع فلک را

دامان ملک گرچه نیالود درین خاک

بر خاک نشینان تو رشک است ملک را

از حسرت ماه تو که بر اوج سماک است

صد قطره خون در جگر افتاده سمک را

زان کان نمک ای دل مجروح چه نالی

خاموش که ضایع نکنی حق نمک را

کس راز میان تو گمانی به یقین نیست

ره در دهنت هم نه یقین است و نه شک را

رسوایی من نیست ز سنگین دلی تو

من خود زر قلبم چه گناه است محک را

اهلی است چنان مست توای کعبه مقصود

کز شوق درون گل شمرد خار و خسک را

شمارهٔ ۶۳

دل اگر زغم خروشد چه غم از خروش اورا

که فغان دردمندان نرسد بگوش اورا

دل من زنوش آن لب نرسد بکام هرگز

مگر از کسی که داد این لب همچو نوش اورا

اگر ای عزیز یوسف به منش نمی فروشی

به زکات حسن باری ز نظر مپوش او را

دل من چو دجله خون نکند چگونه طوفان

که هوای دوست آرد همه دم به جوش اورا

زفغان این پریشان چه شو چو زلف درهم

که زخ تو کرد غارت دل و صبر و هوش اورا

دل زار من چو بلبل به فغان میار ای گل

که زبان اگر گشاید، که کند خموش اورا

چو غلام تست اهلی مفروش و گر فروشی

پی پاسبانی در به سگان فروش او را

شمارهٔ ۶۴

پیش تو دیده گر نبود غرق خون مرا

خون می چکد زدیده و دل در درون مرا

من خود نشان تیر ملامت نگشته ام

عشقت نشانه ساخت به داغ جنون مرا

رخسار لاله رنگ تو در دیده بایدم

بی تو چه سود چهره بخون لاله گون مرا

این سرخ رویی ام بس اگر می کند فلک

موی سفید در قدمت غرق خون مرا

از گلشنم به گلخن محنت کشید هجر

بخت بد است در همه جا رهنمون مرا

اهلی چو لاله خاک رهم لیک خوشدلم

کز دل نرفت داغ غم او برون مرا

شمارهٔ ۶۵

اگرچه از رخ خود چشم بسته یی ما را

نهان ز چشمی و در دل نشسته یی ما را

ز جعد زلف تو هر موی ماست زنجیری

چرا درین همه زنجیر بسته یی ما را

تو را که طاقت آهی ز خوی نازک نیست

چرا به سنگ ستم دل شکسته یی ما را

زما به خشم مرو ای طبیب خسته دلان

بیا که مرهم دلهای خسته یی ما را

مگو که در دل اهلی خیال غیر گذشت

که لوح خاطر ازین حرف شسته یی ما را

شمارهٔ ۶۶

اگر تو وصل نبخشی چه چاره سوخته را

به آفتاب چه نسبت ستاره سوخته را

بیا و لاله صفت چاک ساز سینه من

برون فکن جگر پاره پاره سوخته را

ز دوزخش چه غم آن دل که سوخت داغ تواش

کسی نسوخت در آتش دوباره سوخته را

نظاره تو جگر شوزدم مرو از چشم

دگر مسوز به حسرت نظاره سوخته را

بسوخت اهلی و شوق لب تو برد به خاک

نکرد مرهم لعل تو چاره سوخته را

شمارهٔ ۶۷

چون شمع اگرچه آنمه مهرش گداخت ما را

برق چراغ حسنش جان تازه ساخت ما را

ما را ز در سگ او گر راند ازو نرنجیم

ما قلب نارواییم او هم شناخت ما را

در کوی عشقبازی داویست هر دو عالم

چشم فضول ننشست تا در نباخت ما را

از شوق نعل اسبش سر خاک راه کردیم

وان مه ز ناز توسن بر سر نتاخت ما را

اکسیر عشق اهلی زر می کند مسیحا

در کوره محبت زانرو گداخت ما را

شمارهٔ ۶۸

پیش از آن کین گرد هستی سر زند از خاک ما

با رخ خوبت نظر می‌باخت چشم پاک ما

دیگران از داغت ای گل همچو سرو آزاده‌اند

برق رخسارت نسوزد جز خس و خاشاک ما

آتش سوزنده‌ای ای شمع و ما پروانه‌ایم

گرد آتش کس نگردد جز دل بی‌باک ما

غیر شمع از اهل مجلس کس دلش بر ما نسوخت

در دل خوبان نگیرد آه آتشناک ما

جان بیماران دل را جز اجل چاره نبود

گر اجل بر دیگران زهرست شد تریاک ما

در گلستان جهان زان روی خاک ره شدیم

تا به یاد لاله‌رویان گل دمد از خاک ما

غم مخور اهلی ز چاک سینه کز اقبال عشق

یوسف جان سر زند آخر ز جیب چاک ما

شمارهٔ ۶۹

در گریبان ریز ساغر زاهد سالوس را

تا بسوزد ز آتش می خرقه ناموس را

خسته دل را دمی جانبخش می باید طبیب

عیسیی جو کین کرامت نیست جالینوس را

چون گدایانم بهل کز دور می بوسم زمین

زانکه من لایق نبودم دولت پابوس را

گرنه در دل آتشین رویی بود از دل چه سود

شمع اگر نبود چه خاصیت بود فانوس را

کاسه می گیر چون نرگس که دوران فلک

کاسه سر خاک ره کردست کیکاوس را

زیور حسن تو از فر سعادت چون هماست

حاجت زیور نباشد جلوه طاوس را

بیش ازین اهلی، نشاید بت پرستی را نهفت

طبل پنهان چون توان زد فاش کن ناقوس را

شمارهٔ ۷۰

زشت است کان نکورو از حد برد جفا را

گر بد نیاید او را طاقت نماند ما را

تا چند عاشقان را خوبان به رشک سوزند

یارب جزای خودده این قوم بی وفا را

افسوس ای عزیزان کز بهر بی وفایی

بیگانه کردم از خود یاران آشنا را

چون کوهکن نیابد شیرین کسی وگرنه

فرهاد بر تراشد چون او ز سنگ خارا

گر پارساست دلبر گومی منوش با کس

نا خون بجوش ناید رندان پارسا را

هرچند کز غم آخر بر باد داد خاکم

بر دل مباد گردی آن کعبه صفا را

از دوستان شکایت اهلی نه شرط یاری است

یا ترک دوستی کن یا دل بنه جفا را

شمارهٔ ۷۱

چون تو گویی سخن این دلشده را گوش کجا

دل کجا عقل کجا فهم کجا هوش کجا

پای بوسی زسگت گر دهدم دست بس است

من کجا وصل کجا بوسه و آغوش کجا

تا تو در جلوه حسنی چو گل ای سرو سهی

بلبل دل بود از شوق تو خاموش کجا

جوی خون می رود از دیده ام ای باد بگو

که شد از دیده ام آن سرو قباپوش کجا

اهلی از وصل به هجران شده یی قانع لیک

تلخی زهر کجا چاشنی نوش کجا

شمارهٔ ۷۲

نقشبندی که کسان عاشق و مستند او را

گو چنین ساز بتی تا بپرستند او را

زاهدان سنگ که بر شیشه میخواره زدند

نه همان شیشه که دل نیز شکستند اورا

عالمی گر بکشد کیست که گوید که مکش

کز محبت همه کس واله و مستند اورا

شهسوارا بگذار این که ببوسم باری

پای صیدی که به فتراک تو بستند اورا

داغ عاشق منگر خوار که شد مردم چشم

مگسانی که بر آن داغ نشستند اورا

چشم صیاد تو شوخیست که صاحبنظران

با همه زیرکی از دام بجستند او را

شمع رخسار تو را سوخته یی چون اهلی

نبود زین همه پروانه که هستند اورا

شمارهٔ ۷۳

نیست آن در که ز گوش آمده تا دوش ترا

می چکد آب لطافت زبنا گوش ترا

یک نگاه از رخ زیبات مرا هست طمع

دین ترا عقل ترا صبر ترا هوش ترا

آه من سوخت جهانی تو عجب سنگدلی

که نیارد نفس سوخته درجوش ترا

گرنه در خون دل خود شوی آغشته چو صید

کی سک یار کند دست در آغوش ترا

یار آنگاه کند با تو سخن از سر لطف

که ببیند ز حدیث همه خاموش ترا

گر براند زرهی از ره دیگر باز آی

که بیک ره نکند یار فراموش ترا

خرقه پوشان همه از رشک تو اهلی سوزند

که مریدند جوانان قبا پوش ترا

شمارهٔ ۷۴

باز چون شمع سحر رشته جان سوخت مرا

مرده بودم دگر آن شمع بر افروخت مرا

چون شهیدان توشد جامه خونین کفنم

در ازل عشق تو این جامه بتن دوخت مرا

سخن اینست که می نوش و دگر هیچ مپرس

مرشد عشق همین یکسخن آموخت مرا

بنده ساقیم ای خواجه زغم آزادم

دردسر چند دهی کس بتو نفروخت مرا

اهلی از برق غمش حاصل عمرت همه سوخت

آه از آن خرمن حسرت که دل اندوخت مرا

شمارهٔ ۷۵

ز فتراک‌ِ سوارِ من ، چه معراجی است آهو را

سرِ آن آهویی گردم ، که قربان می‌شود او را

نکوخویی ز خوبان ، رشکِ عاشق بار می‌آرَد

از آن نیکویان دل می‌دهم خوبان بدخو را

به محراب دعا ابروی او می‌جویم و چون من

دعاگویی‌ست در هر گوشه آن محراب ابرو را

کنون سختست محرومی که بعد از آشنایی‌ها

سر بیگانگی با من بود آن سرو دلجو را

از آن یوسف چو یعقوبم کجا روشن شود دیده

که بویی هم دریغ آید ز من آن عنبرین‌بو را

دل من گر پریشان شد مبادا زلفش آشفته

سر چوگان سلامت باد اگر زخمی رسد گو را

به یاد وصل او اهلی مکن افغان که در بزمش

ملک چون درنمی‌گنجد که یاد آرد سگ کو را

شمارهٔ ۷۶

چون به زنجیر محبت بسته یی پای مرا

عفو باید کردنت دیوانگی های مرا

من بسر گر میروم جرمی ندارم زانکه تو

هر دم آتش می فروزی دیگ سودای مرا

از من دیوانه گر نیک و بدی دیدی مرنج

رو مده در خاطر خود زشت و زیبای مرا

این قدر بینایی من بس که جز خاک درت

در نظر چیزی نیاید چشم بینای مرا

ظاهر و پنهان چه پوشم چون تو می بینی عیان

داغ پنهان درون و اشک پیدای مرا

بر من مجنون چه حاجت زخم تیرت ای پری

بهر من تیرست و نشتر خار صحرای مرا

ز آستانت همچو اهلی کی کنم پهلو تهی

هم مگر روزی اجل خالی کند جای مرا

شمارهٔ ۷۷

چه عقل و دانش و هوشیست بر کمال مرا

که ی برد دگر آن خط برون ز حال مرا

شراب کوثر اگر ساقیش نه دوست بود

حرام باد اگر آن می بود حلال مرا

چو خضر از آب حیات لبت نگردم سیر

اگر حیات بود صد هزار سال مرا

گمان مبر که خیال کس دگر دارم

که جز خیال تو کس نیس در خیال مرا

مرا چه حد که توام یار خویشتن خوانی

سگ توام مکش ای مه ز انفعال مرا

بهل که دود دلم در جهان بر آید سخت

که بی رخ تو گرفت از جهان ملال مرا

فلک چو اهلی از آنم بچنگ بخت نماند

که داد عشق تو صد گونه انفعال مرا

شمارهٔ ۷۸

بود که گریه بشوید خط گناه مرا

سفید روی کند نامه سیاه مرا

اگرچه خرمن عقلم بسوخت در ره عشق

خوشم که برق کرم پاک کرده راه مرا

خیال روی تو بست آنقدر بچشمم نقش

که لوح صورت چین کرد قبله گاه مرا

گهی که خرمن گل خوشه چین عارض تست

چه رنگ باشد ازو چهره چو کاه مرا

حذر نکر رقیب زابر گریه من

مگر به چشم نیاورد دود آه مرا

گناه اهلی از آن شد که دوست عفو کند

مگر شفیع کند اشک عذر خواه مرا

شمارهٔ ۷۹

گر شبی بردارد آن شمع از مه عارض نقاب

با وجود او عدم باشد وجود آفتاب

بیستون از پا در آرد آه سر مستان عشق

روز عشق است این نه روز مستی جام شراب

ایکه از طوفان غیرت غافلی در بحر عشق

در دماغ خود میفکن باد نخوت چون حباب

هر گه آن مه باده نوشد جرعه بخشد غیر را

مست من از آتش غیرت کند دلها کباب

مدعی ماراست ظاهر نقش و باطن پر ززهر

ما چو گنجیم از درون معمور و از بیرون خراب

گر بدوزخ این دل سوزان بود در پهلویم

آتش دوزخ بود از پهلوی من در عذاب

چشم اهلی تا بخوابت دید آسایش نیافت

دیده و دل خسته آسایش نبیند جز بخواب

شمارهٔ ۸۰

یامن ناصبور را سوی خود از وفا طلب

یاتو که پاکدامنی صبر من از خدا طلب

روزشکار چون خورد بر دل صید تیر تو

گر طلبی خدنگ خود از دل ریش ما طلب

درد تو می کشد مرایا به کرم دوا کنش

یا قدری فزون ازین تا نکنم دوا طلب

آه چه پوشم این سخن وه که بکام غیر شد

آنچه دل من از خدا کرد بصد دعا طلب

خواب و خیال می برد در پی وصل تو مرا

فکر محال می کند مفلس کیمیا طلب

ای دلم آشنای تو همدم غیر من مشو

غیر کی آشنا شود، هم دل آشنا طلب

همنفسان دوست را مستی وصل بس بود

ساقی اگر کرم کنی اهلی بی نوا طلب

شمارهٔ ۸۱

پای‌بوس آن بت سنگین‌دل یاقوت‌لب

آرزو دارم شبی تا روز و روزی تا به شب

مردم از شوق لبش تا کی ادب دارم نگاه

می‌روم گستاخ پیش و می‌کنم ترک ادب

کس مهل پیش من بیمار ای همدم مباد

نام او ناگه برم بی‌اختیار از تاب تب

من که عمرم رفت بر باد و به جانان زنده‌ام

مانده‌ام در روی او بی‌خود همی‌مانم عجب

روزی هرکس به قدر بخت باشد لاجرم

سنگ بیدادم زند نخلی کزو جویم رطب

خلق گویند آب حیوان عمر جاویدان دهد

باری ای آب بقا کشتی تو ما را در طلب

گرچه می‌گویند خلقی نام این مجنون به یار

خوش بود اهلی شنیدن تازی از لفظ عرب

شمارهٔ ۸۲

کرد بیدارم ز خواب بیخودی آن آفتاب

این چنین بیداریی هرگز نبیند کس بخواب

شب سگت سوی من آمد ره مگر گم کرده بود

یا شنید از سوز داغ سینه ام بوی کباب

صبر و آرامی کز ایشان راحتم بودی نماند

نیم جانی با من است آن نیز از بهر عذاب

من نه تنها گریم از شوقت که در آب روان

صورت خویشتن چو بیند گرددش دردیده آب

گر کشی جام و بریزی جرعه یی بر بتکده

صورت چین تا قیامت همچو من ماند خراب

زحمت عاشق مده زاهد که این مست ازل

در قیامت چون گل از گل سرزند مست شراب

جز دعای آنکه گردد در دل افزون درد تو

گر تمنایی کند اهلی نگردد مستجاب

شمارهٔ ۸۳

از جوش گریه دارم پیشت خروش امشب

بنشین تو لیک سویم بنشان ز جوش امشب

دوش از خمار هجرت صد درد سر کشیدم

پیش آ که عرض دارم احوال دوش امشب

عمری شراب خوردی با همدمان دردی

با دردمند خود هم جامی بنوش امشب

از بهر غمزه دیشب هوش آنچنان ربودی

کاعجاز صد مسیحا نارد بهوش امشب

دوش از میان یاران سر گوشیت بمن بود

از ناز می نیاری نامم به گوش امشب

صوفی چو با تو رقصد چون خرقه را نبخشد

در پوست هم نگنجد پشمینه پوش امشب

اهلی مگو که نبود جانبخش جز مسیحا

دیدم من آن کرامت از میفروش امشب

شمارهٔ ۸۴

سخن چه حاجت اگر دل مقابل افتادست

زبان چه کار کند کار بادل افتادست

دلا، تغافل او التفات پنهان است

مگو که یار زحال تو غافل افتادست

من از محیط محبت همین نشان دیدم

که استخوان شهیدان به ساحل افتادست

زمانه دشمن و من بی زبان و بخت زبون

تو رحم اگر نکنی کار مشکل افتادست

بر آستان تو اهلی غلام دیرین است

ولی به داغ قبول تو مقبل افتادست

شمارهٔ ۸۵

گر ساقی بدمست به خشم از بر ما رفت

بدمستی و دیوانگی ازما به کجا رفت

دیوانه از اینیم که آن شوخ پری وش

چشمی سوی ما کرد که عقل از سر ما رفت

هر غمزه که زد چشم خوشت صید دلی کرد

یک بار ندیدیم که این تیر خطا رفت

خورشید رخا، گرم چه رانی؟ که چو ذره

سرهای عزیزان همه بر باد هوا رفت

پر گاله دل رفت شب از گریه به رویم

بر روی من از گریه چگویم که چهارفت

سر خاک ره باد صبا باد که کردم

در کوی تو از همرهی باد صبا رفت

تا کوی عدم هیچ کسش دست نگیرد

اهلی که به سیل ستمش پای ز جا رفت

شمارهٔ ۸۶

باز از بویت دل پژمرده در نشوو نماست

معجز عیسا که می گویند بوی آشناست

مردم از این رفتن و باز آمدن بنشین دمی

کان چنین بالا به هر شکلی که می بینم بلاست

گر قدت سروست گلشن جنت بود

ور رخت آیینه است آیینه گیتی نماست

تیره بختم یار از آن یک ذره با من تیره است

ورنه آن خورشید با ذرات عالم در صفاست

گر وفایی می کنی ما را مکش از جور خویش

کانچه پیش دیگران جورست پیش ما وفاست

کوی تو شب تا به روز از برق آهی روشن است

روشن است ای شمع من کین روشنایی از کجاست

خسته تیغ بلا نا کشتنش از رحم نیست

رحمتی گرمی کنی تیغی بزن کامش رواست

خاک کویترا بآب چشم خود گل کرده ام

گر کسی آنجا فتد عیب تو نبود جرم ماست

از خیال طاق ابرویت که محراب دل است

اهلی سرگشته روز و شب به محراب دعاست

شمارهٔ ۸۷

گر کعبه نشین بامن مستش سر ناز است

المنه لله که در میکده بازست

ای خواجه تو از ناز بر افلاک کشی سر

درخاک نشستن صفت اهل نیازست

محبوب دل آنست که چشمش سوی خود نیست

محمود از آن سوخته عشق ایاز ست

سررشته به زنجیر جنون می کشد از عشق

کوتاه کنم قصه که این رشته درازست

اهلی به حقیقت رسی از عشق مجازی

گنجی است حقیقت که کلیدش ز مجاز است

شمارهٔ ۸۸

بس که دل پر آتشم بهر تو آه کرده است

گلخنی است کز غمت جامه سیاه کرد است

دیده اگر به خون کشم هست سزای دیدنش

سنک که میزنم به دل چه گناه کرده است

ترسم از آنکه چشم من کج نظرش گمان بری

بسکه به گوشه نظر در تو نگاه کرده است

منکر عشق چون شود دیده که از نظاره ات

چشم تو را بحال خود هردو گواه کرده است

سروقد تو تا گهی سوی چمن قدم نهد

نرگس مست عمرها دیده به راه کرده است

در شب غم به روشنی دانه در به گوش تو

آنچه کند کجا جوی خرمن ماه کرده است

اهلی اگر گرفته یی ملت عشق و کنج صبر

آنچه تو کرده یی همه همت شاه کرده است

شمارهٔ ۸۹

گشاد صد دل از آن غنچه شکر خند است

به یک کرشمه او کار خلق در بند است

به خنده نمیکنت که بر دلم دارد

حق نمک که فزون از هزار سوگند است

که زلفت از دل من گر هزار بار برد

مرا به هر سر مویت هزار پیوند است

مباش غره به حسن ای پسر که مستی حسن

هزار یوسف مصری به چاه افکند است

سری به باد هر ذره رفت در ره عشق

شهید عشق که داند که در جهان چند است

چو جنگ نیست، تورا گوشمال هجران بس

چه احتیاج نصیحت چه حاجت پند است

به آب خضر نبود احتیاج اهلی را

کنون به درد سفال سگ تو خرسند است

شمارهٔ ۹۰

من و مجنون دو اسیریم که غم شادی ماست

هر که این شیوه ندانست نه از وادی ماست

پاس شمع رخ ساقی به دعا می داریم

کین چراغی است که در ظلمت غم هادی ماست

آن سبکبار نهالیم که در باغ جهان

سرو آزاد چمن بنده آزادی ماست

گر ندانیم ره و رسم جهان طعنه مزن

زانکه نادانی ما غایت استادی ماست

بخت اگر یار شود یار هم از ما باشد

زانکه بیزاری معشوق ز بیزادی ماست

گرچه ما خانه خرابیم ولی دلشادیم

که غم خانه کنی در پی آبادی ماست

گرچه رندیم و تهی دست چو اهلی شادیم

چرخ را با همه حشمت حسد از شادی ماست

شمارهٔ ۹۱

چهره از تیغ تو پر خون دردم کشتن خوش است

سرخ رو همچون خزان رفتن ازین گلشن خوش است

باغبان فرق است از نرگس بسی با چشم یار

منکر حس چون توان شد دیده روشن خوش است

با من دیوانه خوش دارد سگ آن کوی و من

چون زیم ناخوش به وی حالی که او با من خوش است

عاشقان را بستر سنجاب لایق کی بود

مردم دیوانه را خاکستر گلخن خوش است

کی ز خورشید جمالش خانه ام روشن شود

گر فتد گاهی سوی من عکسش از روزن خوش است

جیب پیراهن، خود از مستی درید آن غنچه لب

کان تن نازک میان چاک پیراهن خوش است

عاشقان راهست اهلی دست بر دامان یار

دست ما آلوده دل‌ها دور از آن دامن خوش است

شمارهٔ ۹۲

هرگز هوس سایه ام از فر هما نیست

عاشق که بود سایه نشین مرد بلا نیست

کس را نبود این غم جان سوز که ماراست

وین غم همه زان است که کس را غم ما نیست

دارد دل ما از تو تمنای نگاهی

محروم مگر دان دل ما را که روا نیست

در بادیه کعبه مقصود خطرهاست

کس را سر آن ره بجز این بی سر و پا نیست

زین غم به کجا از پی آرام گریزم

آرام کجا هست و غم عشق کجا نیست

جز من سر هر کس که بود بست به فتراک

آن عربده جوراسر این خسته چرا نیست

ای مرغ چمن چند تو در وصل بنالی

بر نعمت دیدار چرا شکر خدا نیست

اهلی به سوی دار نهد سر نه بمحراب

محراب شهیدان بجز از دار فنا نیست

شمارهٔ ۹۳

اگر چه ساقی جان می نهاد در دستت

حقیقتی دگرست این که می کند مستت

پی نظاره خود جام جم تو را دادند

تو خود نگاه نکردی که چیست در دستت

تو آن گلی که چو من صدهزار سوخته را

بباد دادی و بر دل غبار ننشست

دلا به چشم تو صدخار اگر شکست آن گل

همین بس است که در چشم غیر نشکستت

تورا به چرخ بلند آفتاب خواند از مهر

چو سایه خاک نشین کرد همت پستت

خمار هجر بود با می وصال بترس

طمع مدار که در وصل دل ز غم رستت

چو صید کشته مجو خونبها از او اهلی

بس است این که به فتراک خویش بر بستت

شمارهٔ ۹۴

به قتلم اینهمه خشم و عتاب حاجت نیست

چو می کشد غم عشقم شتاب حاجت نیست

تو شمع بزمی و صد خانه روشن از رویت

بهر کجا که تویی آفتاب حاجت نیست

اگر شراب نباشد تو باشی ای ساقی

بیا که صحبت ما را شراب حاجت نیست

ما که قبله حاجت شد آستانه تو

بکعبه رفتنم از هیچ باب حاجت نیست

دلا چو مرغ قفص چاره تو تسلیم است

چه میطپی بنشین اضطراب حاجت نیست

عذاب ظلمتت غم بهر آب خضر مکش

برای یکدم آب این عذاب حاجت نیست

خموش اهلی اگر توبه ات دهند از عشق

حدیث بیهده گو را جواب حاجت نیست

شمارهٔ ۹۵

مست می و ساقیم تا نفسی باقی است

با می و ساقی مرا کار بسی باقی است

گر دلم از دست رفت بهر نثار رهت

شکر که بر جان هنوز دست رسی باقی است

خیز و گل عشق چین کز چمن زندگی

تا مژه بر هم زنی خار و خسی باقی است

پیر شدیم از جهان دست زجان شسته ایم

نیست بجز دیدنت گر هوسی باقی است

مرغ نشاطم پرید جز تن زارم نماند

هرکه بپرسد ز من گو نفسی باقی است

نام تو اهلی ز عشق زنده بود تا ابد

بی صفت عشق کی نام کسی باقی است

شمارهٔ ۹۶

عقده زلف تو سر رشته تقدیر من است

چکنم عقده گشایی نه بتدبیر من است

درد مجنون و غم کوهکن از من رمزیست

آیت عشقم و اینها همه تفسیر من است

حلقه کعبه بهل دست من مجنون گیر

که گشاده دل ازین حلقه زنجیر من است

کار من چون سگ کویت همه شب بیداری است

من مرید سگ آن کویم و آن پیر من است

همچو اهلی به عدم توسن همت رانم

این قدر هست که عشق تو عنانگیر من است

شمارهٔ ۹۷

ای که چون چشم خوشت نرگس مخموری نیست

در گلستان جهان به ز تو منظوری نیست

نقش روی تو چو بر تخته کشد شاگردی

تخته گر بر سر استاد زند دوری نیست

صحبت آراسته شد شمع رخ ساقی کو

زان که در صحبت ما بی‌رخ او نوری نیست

پیش ما غنچه مستور و گل مست یکی‌ست

نزد صاحب‌نظران مستی و مستوری نیست

عاشقان از می وصلت همه مستند مدام

به جز از اهلی دل‌سوخته مخموری نیست

شمارهٔ ۹۸

بی اختیار ماست که دل بیقرار ازوست

ما را چه اختیار بود از اوست

تا حسن آن پری است چنان بر قرار خود

تنها نه من که هرکه بود بی قرار ازوست

آه این چه نو گل است که در بوستان حسن

چون لاله هر که می نگرم داغدار ازوست

کس را بمهوشی نرسد ناز پیش او

جایی که آفتاب فلک شرمسار از اوست

چون آب دیده هر که نه پاکیزه دامن است

گر مردم دویده بود بر کنار ازوست

خاکسترست از آتش غم دل ولی هنوز

جان مرا بهر نفسی صد غبار ازوست

اهلی تو طالع دل ما بین کزین چمن

گل زان دیگران بود و زخم خار ازوست

شمارهٔ ۹۹

در عهد تو آسوده کس از داغ ستم نیست

گر سنگ سیاه است که بی آتش غم نیست

خاک قدمت هرکه شود بگذرد از عرش

ای خاک بر آن سر که ترا خاک قدم نیست

آزار دل ما مکن ای گل که حرام است

مرغ دل عاشق کم از صید حرم نیست

هر چند که جور تو ز اندیشه زیادست

تا بیش بود مهر من از جور تو کم نیست

نشکفت دل ما زنسیم کرم کس

افسوس که در باغ جهان بوی کرم نیست

خوشباش اگر درد و ملالی رسد از دوست

در جام جهان صاف سلامت همه دم نیست

اهلی مزن از همدمی ماه و شان لاف

کایشان نکنند این کرم و شان توهم نیست

شمارهٔ ۱۰۰

به عهد یوسف من کز فرشته افزون است

کسی حکایت لیلی کند که مجنون است

اگر چه جام جمی آه از آن دل نازک

که تا نفس زده ام خاطرت دگرگون است

سگ تو واقف بیمار دل ز بیداری است

تو مست خواب چه دانی که حال ما چون است

چو غنچه سینه ریشم به بین و حال مپرس

که شرح زخم درونم ز وصف بیرون است

نواله ستمت قسمت از ازل داریم

نصیبه ازل است این ستم نه اکنون است

زرطل عشق گدا شاه اگر شود چه عجب

که ظل عشق عجب سایه همایون است

چو شیشه گریه تلخی که می کنی اهلی

هزار کاسه چشم از غم تو پر خون است

شمارهٔ ۱۰۱

نور دو چشم کز برم بریده رفته است

هیچ نمی رود زدل گرچه زدیده رفته است

پای بدامن کفن زان نکشد شهید عشق

کز سر مستی جهان دست کشیده رفته است

کعبه جان کجا برد بار تعلق خسان

یافته ره در آن حرم هر که جریده رفته است

هرکه ندیده روی او گر همه کام دیده است

عاقبت از جهان چو شد کام ندیده رفته است

از پی آن غزال چین اهلی اگر تو جان دهی

کی بکف آریش دگر کز تو رمیده رفته است

شمارهٔ ۱۰۲

چو سوختم از عشق و شستم از جان دست

هنوز گریه نمی داردم ز دامان دست

به خاک پای تو ساقی که مردم از حسرت

ترحمی، که تو داری به آب حیوان دست

بده به تشنه لبان جرعه یی که ساغر بخت

چنانکه آمدازین دست می رود زان دست

چو گل ز خون دلم دامنت نشان دارد

در آستین چه کنی همچو غنچه پنهان دست

ز جیب چاک بدیوانگی چه عیب بود

مرا که عشق نمی دارد از گریبان دست

تو یوسفی چه عجب گر زدیدنت چون گل

بخون خویش بود غرقه صدهزاران دست

بیاد قبله ابروی آن صنم اهلی

گشاده اند به حق کافر و مسلمان دست

شمارهٔ ۱۰۳

شادم اگرچه خاطرم اندوهگین ازوست

کم شادیست این که دل من غمین ازوست

آن سرو پاکدامن ازین باغ کم مباد

کاین پاک دیده را نظر پاک بین ازوست

هرگز نکرد گوشه چشم از کرم به ما

مارا اگرچه چشم کرم بیش ازین ازوست

تاخیر کشتن از پی ناکامیم کند

چون داند این که کام دل من همین ازوست

کی مرهمی زلطف نهد بر دل کسی

مهر فلک که بر همه کس زخم کین ازوست

ای دل کجا به خرمن گل نسبتش رواست

خورشید من که خرمن مه خوشه چین ازوست

اهلی بهوش باش که در حقه فلک

زهرست و خلق را طمع انگبین ازوست

شمارهٔ ۱۰۴

گویم سیاه بختی ام از دود آه کیست

چون خود ستاره سوخته باشم گناه کیست؟

جانی که من کنم که کند همچو کوهکن

سنگی که هست درره من پیش راه کیست؟

سر تاقدم در آتش محنت بسوختم

یارب چه کردم این اثر دود آه کیست؟

خلقی چو من بروی تو حیران ولی تورا

خشمی که از نگاه من است از نگاه کیست؟

عذر سگت زناله شب گر نخواستم

بس دل که شد کباب زغم عذر خواه کیست؟

اهلی بپرس بهر خدا کفتاب من

یار که گشت و شمع که گردید و ما کیست؟

شمارهٔ ۱۰۵

گرچه حسن همه کس آفت اهل نظرست

حسن خورشید مرا جذبه مهری دگرست

جگرش پاره کند گر نکند گریه خون

عاشق سوخته را کاین همه خون در جگرست

ماتم سوخته خویش بود گریه شمع

اینقدر هست که پروانه زخود بی خبرست

منت خاک رهت بر سرما تنها نیست

هرکجا هست غبار قدمت تاج سرست

گل چنان ساغر می خورد که کس بوی نبرد

درد سرها همه از نعره مرغ سحرست

دامن افشان زرهت زاهد و ما سرمه کشان

فرق از اهل نظر و اهل ورع این قدرست

عشق و رسوایی اگر عیب بود پیش کسان

عیب اهلی مکن ای خواجه که اینش هنرست

شمارهٔ ۱۰۶

نیازمند ترا رسم خود پسندی نیست

طریق اهل دلان غیر دردمندی نیست

به خلق و لطف تو نازیم ای سهی بالا

که سرو قد تورا ناز سر بلندی نیست

مریض عشق تورا شربت طبیب چه سود

دوای خسته دلان جز لبان قندی نیست

مرا سجود نیاز از نماز شیخ به است

نماز زنده دلان جز نیازمندی نیست

خروش مرغ سحر زارتر بود اهلی

جراحتی بتر از زخم مستمندی نیست

شمارهٔ ۱۰۷

باز از سر زلف دل آشفته خبر یافت

هر رشته مقصود که گم کرد، دگر یافت

صد قافله گر سعی برد در ره کعبه

در کعبه رسد آنکه سر کوی تو دریافت

در ظلمت هجران تو با مشعل خورشید

نتوان ز دل گمشده یک ذره اثر یافت

یعقوب برد روشنی دیده زیوسف

هر کس که نظر یافت درین راه نظر یافت

سرچشمه عشق است سخنهای تو اهلی

هر کس که فرو رفت درین چشمه گهر یافت

شمارهٔ ۱۰۸

بسکه به دل می زنم سنگ که دلدار رفت

کار دل از دست شد دست هم از کار رفت

حال چه پرسی زمن از هجر سوخت

کار به مردن کشید قصه ز گفتار رفت

بود مرادم که زود شب بشود روز وصل

کی به مراد کسی چرخ ستمکار رفت

عمر گرانمایه رفت هجر در آمد زدر

پای گریزم نماند قوت رفتار رفت

ساقی مجلس برفت بزم بر آمد بهم

گل زچمن شد برون رونق گلزار رفت

اهلی اگر جان کنی صرف سگانش رواست

زانکه در آن حلقه دوش ذکر تو بسیار رفت

شمارهٔ ۱۰۹

تاخریدار تو شد گل آبرو صدجا فروخت

هرکه یوسف میخرد نتاوند استغنا فروخت

بهر آن ترسا پسر گر جان فروشم عیب نیست

پیر ما دنیا و دین در خانه ترسا فروخت

بنده خوبان ز ناز هر دو کون آزاده است

هرکه عاقل بود در کوی بتان خود را فروخت

دیدمش دیشب که در کوی مغان می میخرید

آنکه زهد و پارسایی پیش ما صدجا فروخت

نقد عیش از کف مده اهلی که جنت نسیه است

از پی آن نسیه نتاون عیش خود نقدافروخت

شمارهٔ ۱۱۰

عاشق مجنونم و صحرای غم جای من است

گر بمیرم دورازو کس را چه پروای من است

سوختن در آفتاب غم نه کار هر کس است

سایه من داند این محنت که همپای من است

با در و دیوار در جنگم ز مستیهای عشق

هر کجا بانگی برآید شور و غوغای من است

هر نفس نقش غلط از عشوه در کارم کند

این نه جرم اوست عیب سادگیهای من است

تلخی غم همچو اهلی بر دلم شیرین بود

آنچه پیش دیگران زهر است حلوای من است

شمارهٔ ۱۱۱

گمره عشقم و نبود به من مست گرفت

که چنین می بردم او که مرا دست گرفت

خاک ره گشتن ما عین سرافرازی بود

چشم کوتاه نظر همت ما پست گرفت

موج بحر کرم افکند مرادم به کنار

ورنه این صید نشاید به دو صد شست گرفت

از وجود و عدم یار فراغت دارد

هستی ام نیستی و نیستی ام هست گرفت

اهلی از عشق تو شد کافر و زنار پرست

نام ایمان به زبان بهر زبان بست گرفت

شمارهٔ ۱۱۲

وقت طرب ایام گل و موسم کشت است

میخانه ما در همه ایام بهشت است

بی یاد تو در هیچ مقامی نه نشستم

گر گوشه محراب و گر کنج کنشت است

سر تا قدمی روشنی دیده چو خورشید

ایزد تن پاکت مگر از نور سرشتست

آدم به چنین خوبی و عیسی نفسی نیست

حقا که پری هم سخنش پیش تو زشت است

چون دوخته گردد دل صد چاک تو اهلی

چون رشته مقصود ترا چرخ نرشتست

شمارهٔ ۱۱۳

جز از وصال تو با کس سر وصولم نیست

به جز قبول تو هیچ از جهان قبولم نیست

اگرچه بی تو به هر سر چو باد می گردم

به هیچ منزل راحت سر نزولم نیست

زدست طعن چنان سر به جیب از آن دارم

که تاب سرزنش مردم فضولم نیست

که نامه ام به تو آرد که برتر از عرشی

بغیر طایر همت کسی رسولم نیست

بجز خیال دو آهوی تو من محزون

کسی ملال گذار دل ملولم نیست

بر آن سرم که بمیرم بر آستان اهلی

چو در حریم وصالش ره دخولم نیست

شمارهٔ ۱۱۴

من سری دارم که بر خاک ره از جولان اوست

هرکه بردارد زخاک ره سر من زان اوست

او که خواهد در خم چوگان سرماهمچو گوی

گوییا کاینک سرما و سر میدان اوست

گر بخون غلطان نشد زان زلف چون چوگان دلم

این گنه از گو نبود از جانب چوگان اوست

پیش آهوی حرم صاحبدلان قربان شوند

من سگ یارم که آهوی حرم قربان اوست

در هوا هر ذره خاکی مردم چشمی بود

بسکه چشم عاشقان خاک ره از جولان اوست

دامن اهلی که چاک از عشق شد چون دوزیش

تا بدامان قیامت چاک در دامان اوست

شمارهٔ ۱۱۵

لوح خاک ما به خون نقش از دل صد چاک ماست

عاشقان را تخته تعلیم لوح خاک ماست

خرمن آسودگان هرگز جوی از غم نسوخت

برق محنت در پی مشتی خس و خاشاک ماست

هر کجا در گلخنی دیوانگان را مجلسی است

شمع آن مجلس چراغ آه آتشناک ماست

حسن او در چشم و دل هر روز از روزی بهست

وین زفیض خاطر صافی و چشم پاک ماست

کشته عشقم که می گوید بآواز بلند

صید دولت می کند هر سر که در فتراک ماست

نیست کار عاشقان باترک چشمش دوستی

فتنه ترکان شدن کار دل بی باک ماست

غایت لطف است اگر ساقی کند چشمی به خشم

زهر چشمی کان شکر لب می کندتریاک ماست

حسن روی آن پری رخسار اهلی چشم عقل

در نمی یابد که بیش از دیده ادراک ماست

شمارهٔ ۱۱۶

شمعی که گرم خشم تر از برق لامع است

گر عالمی به جور بسوزد چه مانع است

برگشته است ماه من از مهر من دگر

بازم مگر ستاره اقبال راجع است

با مرغ روح خویش خوشم زانکه چون هما

با مشتی استخوان که مرا هست قانع است

طالع شد آفتاب رخ یار همچو شمع

باید مرا هلاک شدن این چه طالع است

تنها نسوخت خرمن ما برق حسن تو

هر جا که هست لمعه روی تو لامع است

اهلی بقای خویش مجو در فراق یار

زانرو که در فراق بتان عمر ضایع است

شمارهٔ ۱۱۷

در بت پرستی قبله ام چون آن بت روحانی است

در سجده شکر حقم کاین دولتم ارزانی است

دلدار اگر جوری کند از غایت یاری بود

جور بتان بر عاشقان دلداری پنهانی است

من بی رخ روحانیش در ظلمت غم چون زیم

جایی که روز روشنم بی او شب ظلمانی است

لب بسته شد هرکس که او دانا شد از علم نظر

غوغای بحث مدعی از غایت نادانی است

از ملک عالم در گذر آباد کن دل را به عشق

کاین ملکش از روز ازل بنیاد بر ویرانی است

اهلی براه وصف او تا می توانی پامنه

صد سال اگر این ره روی آخر قدم ویرانی است

شمارهٔ ۱۱۸

آن شوخ سوارست و سوی ما گذرش نیست

خورشید بلندست و شب ما سحرش نیست

تا کار دل ما بکجا میرسد آخر

کز غمزه خون ریز جوانان حذرش نیست

اکنون که به عاشق کشی آن شوخ خبر داد

عاشق چه نشیند مگر از خود خبرش نیست

بیچاره اسیری که گرفتار بتان شد

جز کشته شدن هیچ دوای دگرش نیست

گر چرخ دهد عرض تحمل زمه و مهر

اهلی سگ یارست بدینها ...رش نیست

شمارهٔ ۱۱۹

بر صید حرم تیغ مزن زانکه حرام است

کار دل صد خسته به یک غمزه تمام است

در خیل محبان تو مجنون که شناسد؟

عشاق تو بسیار، بگوییم کدام است

جام جم ما درد سفال سگ او بس

جم با همه حشمت سگ این دردی جام است

آنجا که محبت فکند سایه به هیبت

سلطان جهان بنده فرمان غلام است

عمری است که من در طلب کعبه وصلت

از شام به صبحم نظر از صبح به شام است

در مذهب اهلی بخلاف همه عالم

می گرچه حلال است ولی بی تو حرام است

شمارهٔ ۱۲۰

تا نقش نعل اسبت محراب اهل دین است

عشاق را سجودی در هر گل زمین است

ای آفتاب اگر من سر گشته ام چو ذرّه

من خود برین نبودم چرخ فلک برین است

طوفان آتشی تو عالم بسوخت حسنت

یا آفتاب محشر طالع زبرج زین است

از سجده تو مارا ای بت کسی کند منع

کان بی بصر نه بیند حرفی که بر جبین است

فردا بهشت و کوثر روی و لب تو باشد

گر خلق در گمانند پیش من این یقین است

تنها نه آن غزالش جمعی سگان گرفتند

هرجا که یوسفی هست صد گرگ در کمین است

اهلی نصیحت تو ننشست در دل من

زان تیز غمزه ام گو حرفی که دل نشین است

شمارهٔ ۱۲۱

دل اهل نظر از نرگس شهلا با تست

نظری جانب ما کن که نظرها باتست

چشم و ابروی خوش و سرو قد و روی چو گل

آنچه اسباب جمال است مهیا باتست

فتنه برخاست چو برخاستی ای بت بنشین

که بلای دل و دین زین قد و بالا با تست

سوخت از یک نگه آن چشم سیه جان مرا

چه بلا نرگس مست ای گل رعنا با تست

برده یی دست به چوگان سر زلف چو ماه

گوی خوبی زده یی معرکه حالا با تست

ای طبیب دل و جان چون گذریم از در تو

ما همه خسته دلانیم و مداوا با تست

اهلی، ازبندگی پیر مغان خوشدل باش

کزدم او نفس خضر و مسیحا با تست

شمارهٔ ۱۲۲

تا ابد عاشق حسن توام از روز الست

از ازل تا به ابد عشق من و حسن تو هست

اشک همچون می لعل از نظرم چیست روان

شیشه دل اگر از سنگ جفایت بشکست

گر مشرف نکنی گوشه مخمور فراق

گوشه چشم فکن باری از آن نرگس مست

نوشدار وی وصالی بچشان عاشق را

تا نرفتست ز زخم اجلش کار ز دست

هرکه چون شمع گرفت آتش عشق تو درو

تا سرش خاک نشد پیش تو از پا ننشست

دامی از رشته جان ساخته ام زان امید

کافتد از بحر کرم ماهی وصل تو بشست

اهلی از دار فنا سر مکش از پستی طبع

که سرافراز نشد هیچکس از همت پست

شمارهٔ ۱۲۳

حسنت نمک آمیز و لبت نیز چنین است

کان نمکی هر چه تو داری نمکین است

گر بحر بلا موج زند باک ندارم

بیمی اگرم هست از آن چین جبین است

تا روی زمین زیر کف پای تو به دید

مه با همه قدرش حسد از خاک زمین است

غافل مشو ای یوسف جان کز پس و پیشت

صد گرگ زهر گوشه کناری به کمین است

ابروی تو دل دزدد و محراب مراد است

چشم تو ره دین زند و گوشه نشین است

هرچند دل آویز بود صورت نقاش

پیش تو چه جان دارد اگر صورت چین است

یارب چه سعادت طلب است این دل اهلی

کز محنت تن دور و به وصل تو قرین است

شمارهٔ ۱۲۴

ما گرچه گداییم وفا در خور ما نیست

حیف است که یاری چو ترا هیچ وفا نیست

صاف می عشرت همه را داد وصالت

چون دور من آمد بجز از درد جفا نیست

هرچند به خشمی مکشم تیر خود از دل

بگذار که آزار دل خسته روا نیست

عمرم همه در تیرگی هجر به سر رفت

داد از شب هجر تو مگر روز جزا نیست

ذرات جهان مهر رخ خوب تو دارند

این پرتو خورشید جهان تاب کجا نیست

تنها نه ترا نیست سر کشته محنت

فتراک ترا هم سر این بی سر و پا نیست

هر سگ که درآمد به سر کوی تو جا کرد

اهلی است که تورا به سر کوی تو جانیست

شمارهٔ ۱۲۵

زان در پی یارم که عنانم به کف اوست

بر من چه گناه است کشش از طرف اوست

او تشنه به خون من و گر من سگ اورا

سنگی رسد از حادثه جانم هدف اوست

شاید که دل غمزدگان بشکند از جور

آن گوهر پاکیزه که دلها صدف اوست

برخاست دگر ساقی سرمست من از جا

ساغر بکف و دیده پرخون به کف اوست

چون آب بقا گرچه دهد جان زلب آن شوخ

دلسوخته را بیم هلاک از شعف اوست

مارا به بهشت است هوس نعمت دیدار

حیوان صفتان را سر آب و علف اوست

اهلی رخ از آن کعبه مقصود نتابد

گر در ره او کشته شود هم شرف اوست

شمارهٔ ۱۲۶

امروز در لطف به روی همه بازست

کان نرگس سرمست به سوی همه بازست

تا جرعه جام تو نصیب که کند بخت؟

کاندر پی این جرع گلوی همه بازست

ازدر سگ کویت نرود با همه خواری

هر چند در عیش به روی همه بازست

در بزم حسودان مدهم جرعه آن لب

کانجا دهن بیهده گوی همه بازست

نومید مرو اهلی ازین در که رهم نیست

بازآ که در دوست به روی همه بازست

شمارهٔ ۱۲۷

جان‌بخشی‌ای که با لب لعل تو ای پری است

چون چشمه حیات ز پاکیزه گوهری است

خاصیتی که جوهر حسن تو می‌دهد

از خوب سیرتی است نه از خوب منظری است

آن یوسفی که در سر بازار حسن تو

صد آفتاب با رخ چون ماه و مشتری است

ما زهر غم خوریم و تو می با شکر لبان

ما جان دهیم و لعل تو در ذره پروری است

دل آن پری به دست نگاری کجا دهد

نقش نگار در کف او دام دلبری است

کی آدمی به وصل پری راه می برد

دیوانه است هر که طلبکار آن پری است

ای آب خضر ظلمت اهلی ز بخت اوست

ورنی فروغ روی تو خورشید خاوری است

شمارهٔ ۱۲۸

به عقل در ره عشق تو خانه نتوان ساخت

که هرچه عقل بنا کرد عشق ویران ساخت

فرشته بر دل جمع منش حسد بودی

رخت به زلف پریشان مرا پریشان ساخت

بدست فتنه گریبان من از آن شوخست

که اشک لعل مرا تکمه گریبان ساخت

عزیز من به سهی قامتان یوسف رخ

نظر مکن که مرا خوار عشق ایشان ساخت

چو کبک مست مرو غافلانه ره اهلی

که دام حادثه صیاد فتنه پنهان ساخت

شمارهٔ ۱۲۹

زهی ملاحت و خوبی که با تو محبوب است

که خشم و ناز و وفا هرچه می کنی خوب است

بکن هر آنچه تو خواهی که گر وفا نبود

کرشمه های جفا نیز از تو مطلوب است

تو آفتاب جهانی ازین مشو در تاب

که ذره یی بهوا داری تو منسوب است

میان ما و تو ای مه به نامه حاجت نیست

که هر اشارت ابرو هزار مکتوب است

کنون که سنبل تر حلقه می زند بر گل

مپوش زلف که مرغوله تو مرغوب است

به خاکروبی میخانه سرخوشم کانجا

ز آستین مرقع صد آستین روب است

به بوسه گر دل مسکین نوازیی داری

تو خود ببخش که اهلی گدای محجوب است

شمارهٔ ۱۳۰

ای نخل آرزو لب لعلت طبیب کیست

پرورده یی عجب رطبی تا نصیب کیست

بادی که می وزد خبر هجر می دهد

بازاین سموم غم پی جان غریب کیست

هرجا که عاشقی است فلک در کمین اوست

آه این حسود سنگدل آخر رقیب کیست

با هر کسی کرشمه خاصی است یار را

کس را یقین نگشت که آن مه حبیب کیست

چون گلبن مراد به بیگانه داد گل

اهلی که نالد از غم دل عندلیب کیست

شمارهٔ ۱۳۱

گر بدامن گردی از آن رهگذر می بایدت

دامنی از دامن گل پاک تر می بایدت

گر امید وصل باشد در قیامت دور نیست

ایکه عاشق میشوی صبر اینقدر می بایدت

ورچراغ وصل میخواهی که افروزی چو شمع

آه گرم و گریه شام و سحر می بایدت

گر دلت خواهد که نور دیدها باشی چو شمع

جان من دلجویی اهل نظر می بایدت

ای که گویی فکر وصل او به نقد جان کنم

راست می پرسی زمن فکری دگر می بایدت

دست از خود همچو طوطی باید اول شستنت

اهلی از لعل لب او گر شکر می بایدت

شمارهٔ ۱۳۲

آن شاخ گل که رونق سرو و سمن ازوست

صد دل چو لاله غرقه به خون در کفن ازوست

شیرین دهان من چو لب یار می گزد

رشک هزار طوطی شکر شکن ازوست

گفتا که خون من به قیامت از او مخواه

تا روز حشر در دل من این سخن ازوست

آسوده ام چو اهلی از آن یار دلنواز

کاسایش دل صد همچو من ازوست

شمارهٔ ۱۳۳

از نرگس توام نظری ای پسر بس است

چشمی به من فکن که مرا یک نظر بس است

گر آب خضر نیست جگر تشنه تو را

پیکان آبدار تواش در جگر بس است

ای آنکه محرمی بر آن شوخ سعی کن

چندانکه نام من ببری اینقدر بس است

دستم نمی رسد که به بر گیرمت ولی

دست خیال تو مرا در کمر بس است

کی وصل گل به مرغ گرفتار می رسد

بویی که میرسد ز نسیم سحر بس است

باشد که ناله یی بکند در دل تو کار

از صد هزار ناله یکی کارگر بس است

گر خاک رهگذار تو اهلی نشد زبخت

اورا به چشم گردی از آن رهگذر بس است

شمارهٔ ۱۳۴

هر که در عشق بتان بی درد زیست

در ره دنیا و دین نامرد زیست

هر که واقف از خزان عمر گشت

با سرشک سرخ و روی زرد زیست

کی به کس مجنون شود فردا انیس

او که امروز از دو عالم فرد زیست

چون نسوزد دل؟ چو شمع از آه گرم

کی درین آتش توان دلسرد زیست

ای خوشا وقت سبکروحی که او

چون نسیم صبح عالمگرد زیست

ساقیا می ده که بی جام شراب

کم کسی زین خاکدان بی گرد زیست

از غم اهلی مخور غم ای پری

زانکه او تا زیست غم پرورد زیست

شمارهٔ ۱۳۵

زبخت بد جگرم از جفای اوریش است

بلای بخت بدم از جفای او بیش است

چه طالع است ندانم چه بخت شور است این

گه گر جهان همه نوش است بخت من نیش است

حریف من نشود هیچ مهربان هرگز

همیشه مونس من دلبری جفا کیش است

اگر چه کوه غمی پیش کوهکن آمد

هزار کوه بلا هر طرف مرا پیش است

ز خط آن لب لعلم جگر بود پاره

فغان که نیش من است آنکه مرهم ریش است

سلامت دو جهان بخش سر بلندان است

ملامت همه عالم نصیب درویش است

اگر به خلق غمی می رسد ز بیگانه

بلا و محنت اهلی همیشه از خویش است

شمارهٔ ۱۳۶

شاهباز عشق سیری کرد بر بالا و پست

هر دو عالم گشت و آخر بر سر مجنون نشست

هرکه مهر سبز خطان در دل او شد عزیز

تا نرست از خاک گورش سبزه از خواری نرست

حق پرستی در سر و افسردگی در دل چه سود

جان فدای گرمی پروانه آتش پرست

رندی از شاه و گدا در کوی خوبان عیب نیست

خوش بود افتادگی و نیستی از هر که هست

چاک جیب جان چو خواهد بود از دست اجل

من بدست خویش کردم تا کشد بیگانه دست

در سر بازار هستی تا نظر می افکنم

به ز سیمین ساعدان نقدی نمی آید بدست

صد درم بر دل گشود آنکس که گفتا لب ببند

تا خدا نگشود صد در بر کسی یک در نبست

خاک اهلی شد گل از می گر گلی بر وی دمید

هر که آن گل بو کند تا حشر خواهد بود مست

شمارهٔ ۱۳۷

آنچه غم تو کرد اگر بازرسم به دیدنت

فرق من است و پای تو دست من است و دامنت

ای به فرشته سیرتی آیت رحمت و کرم

با همه کس وفا کنی این چه جفاست با منت

سرو بلند همتی کی به تو میرسد کسی

ور برسد کجا رسد دست کسی به گردنت

روشنی دو چشم ما خاک رهت شد از صفا

سرمه چشم دوستان کوری چشم دشمنت

داغ تو سوخت جان من از تو چه پوشم این سخن

بلکه چو شمع کفته شد زاب دو دیده روشنت

آنکه ندیده روز و شب وصف بهشت می کند

وه چه قیامتی بود گر برسد به گلشنت

اهلی از آفتاب خود دور اگر بمانده یی

صبر کن که عاقبت رسد روشنیی به روزنت

شمارهٔ ۱۳۸

هر کو ندید خواب و نداند که خورد چیست

داند چو من که عشق چه چیزست و درد چیست

ای شاخ گل بسوختم از غیرت صبا

گر نیست عاشق این آه سرد چیست

این بس نوازشم که چو داد از غمت زنم

گویی فغان این سگ بیهوده گرد چیست

در بیخودی اگر نه بپایت فتاده ام

در چشمم آب حسرت و بر چهره گرد چیست

مردی که زخم ناوک عشق ترا نخورد

واقف نشد که ناله مردان مرد چیست

ما خود شکسته ایم ترا با شکستگان

ای ترک جنگجوی نزاع و نبرد چیست

جایی که نقش هستی خود شسته ایم ما

اهلی سرشک لعل تو و رویی زرد چیست

شمارهٔ ۱۳۹

گرچه در غارت جان است دو چشم سیهت

سر آن چشم سیه گردم و روی چو مهت

حاجت صور و دم عیسی مریم نبود

مرده را زنده کند بار دگر یک نگهت

تویی آن ماه که خورشید بود بنده تو

بلکه خواهد که شود سایه صفت خاک رهت

بکه نالیم ز بیداد تو؟ کز سایه حسن

حلق در گوش بود چون مه نو پادشهت

طعنه بر ما چه زنی ای ملک از عرش، بترس

تا نه از زهره جبینی فکند دل به چهت

اهلی از خاک در دوست مشو دور که تو

بنده پیری و جز دوست که دارد نگهت

شمارهٔ ۱۴۰

تا نمردیم دل از درد تو بهبود نداشت

تا ندادیم به سودای تو جان سود نداشت

حقه سبز فلک داشت دوای همه کس

آنچه درمان دل خسته ما بود نداشت

هم ز خاکستر ما گشت چراغی روشن

کاتش مرده دلان فایده جز دود نداشت

بود مقصود تو دل سوختن عاشق زار

غیر مقصود تو هم دلشده مقصود نداشت

سصر محمود از آن بود کف پای ایاز

که ایاز از دو جهان جز سر محمود نداشت

برق حسن تو عجب خرمن ما زود بسوخت

این گمان گرچه دلم داشت چنین زود نداشت

طمع بوس و کنار تو که اهلی بودش

پیش ازین بود که دامان می آلود نداشت

شمارهٔ ۱۴۱

هفتاد سال شد که دل من در آتش است

می سوزد و هنوز بدین سوختن خوش است

عیبم مکن که رفت ز دستم عنان دل

من پیر و ناتوان و هوس تند و سرکش است

از بسکه نازک است دل آن بهار حسن

ز آمد شد نسیم سحرگه مشوش است

جانم فدای آدمیی کو فرشته خوست

ورنی به حسن هرکه تو بینی پری وش است

اهلی اگرچه دوست کند جلوه بر همه

خرم دلی که آینه اش صاف و بی غش است

شمارهٔ ۱۴۲

شمع من، هرکس که پیشت جان نسوزد مرد نیست

عشق و سرمستی با اشک گرم و آه سرد نیست

لذت عاشق نه از مستی و میخواری بود

تشنه دیدار را پروای خواب و خورد نیست

حسن او شد جلوه‌گر ز آیینه صافی‌دلان

وین دلی باید که در آیینه او گرد نیست

وحشت مردم کجا انس محبت از کجا

کی بدین وادی رسد هر کو چو مجنون فرد نیست

مردم بی‌درد را از درد ما نبود خبر

آگه از درد دل ما غیر صاحب درد نیست

اشک و آه من کسی حیله داند پیش تو

خود تو دانی جان من کز حیله رویم زرد نیست

در گلستان محبت داغ اهلی همچو گل

از ازل بر رشته عشق است باد آورد نیست

شمارهٔ ۱۴۳

در کوی تو از دست رقیبان گذرم نیست

ورهم گذرم هست مجال نظرم نیست

گر تیغ رسد بر سرم از عشق ننالم

من عاشق و رندم ز سر خود خبرم نیست

تا مرغ گلستان توام نیست زمانی

کز دست تو صد خار جفا بر جگرم نیست

جان هیچ نیرزد غرضم عرض نیازست

بپذیر نیازم که متاع دگرم نیست

شادم زدهان تو به دشنام چو اهلی

من طوطی محرومم و بخت شکرم نیست

شمارهٔ ۱۴۴

نمود چاک گریبان تنت که نسترن است

تو یوسفی و گواه تو چاک پیرهن است

حریف شاهد و ساقی کجا بود زاهد

میان خضر و مسیحانه جای اهرمن است

سبو بیار که آبی بر آتش بزنم

که آتشی عجب امروز در نهاد من است

تو سر عشق چه دانی خموش شو واعظ

سخن دراز مکن درس عشق یک سخن است

ز غصه چاک زدن جامه تا بکی اهلی

گذار جامه دریدن، که نوبت کفن است

شمارهٔ ۱۴۵

در کوی تو خون دل ما پاک فرو رفت

بس خون شهیدان که درین خاک فرو رفت

با خون جگر سرزند از دیده چو مژگان

خاری که مرا در جگر چاک فرو رفت

پیش همه کس زهر بود چاشنی مرگ

در کام من این زهر چو تریاک فرو رفت

شب همچو مه چارده پیدا شدی از بام

وز شرم تو خورشید بر افلاک فرو رفت

اهلی که ره عقل گرفت از ستم عشق

در فکر غلط با همه ادراک فرو رفت

شمارهٔ ۱۴۶

گر شد سر ما خاک ره دوست چه باک است

ای خاک بر آنسر که درین راه نه خاک است

از بسکه بناخن همه دم سینه خراشم

هم خرقه و هم سینه و هم دل همه چاک است

در اشک چو طوفان من افلاک فرورفت

طوفان محبت زسمک تا به سماک است

ای خضر که بر آب حیات است ترا دست

دریاب دل تشنه ما را که هلاک است

از دامن آلوده بود شمع چنین زار

آزاده بود سرو که با دامن پاک است

بی روی تو مه صحبت عاشق فرحش نیست

سرمست تو در بزم طرب غمزده ناک است

اهلی نشد آسوده دل از طارم افلاک

آسایش مخور غم از طارم تاک است

شمارهٔ ۱۴۷

تو گر خرام کنی سرو یا صنوبر چیست

رخت چو جلوه کند آفتاب خاور چیست

چو می خوری شود از رشک غنچه را لب خشک

ز عارضت چو عرق سر زند گل تر چیست

مه جمال تو از حسن یوسفش چه کمی است

بحسن ازوست فزون حسن از بن فزونتر چیست

جدا مشو که هلاکی که خلق ازو ترسد

همین جدایی جان از تن است دیگر چیست

زبسکه مست شوم از نظاره رویت

زبیخودی نشناسم که در برابر چیست

سرم که با رخ چون زر شدست چاک به غم

اگر قبول تو دستم دهد سرو زر چیست

هوا پرستی اهلی در بن سرست گناه

بجز حبیب که داند که حال افسر چیست

شمارهٔ ۱۴۸

عشق جانان راحت جان من بیچاره است

آتش دوزخ بهشت مرغ آتشخواره است

تا گل رویش شکفت آن سرو دل با کس نماند

ور کسی دارد دلی چون غنچه هم صد پاره است

این چنین کان سنگدل نرم از دم گرمم نشد

میشود معلوم کان دل نیست سنگ خاره است

گر بعشق آواره شد مجنون که پرسد حال او

کاندرین وادی چو مجنون صدهزار آواره است

سامری کز ساحران بیشش همی گیرند گوش

گوشه گیر از نرگس جادوی آه عیاره است

عقل و حکمت چاره کار تو اهلی کی کند

چاره کار تو ای بیچاره ترک چاره است

شمارهٔ ۱۴۹

گرچه لب تشنه ز غم عاشق دلسوخته است

سینه چون غم به صد چاک و دهان دوخته است

گرنه آن ماه جبین می طلبد دل به چراغ

شمع رخساره برای چه برافروخته است

چند گویی که مشو بنده خوبان ناصح

بروای خواجه مرا کس بتو نفروخته است

مهره بازی کند از شعبده هردم چشمش

این همه شعبده یارب ز که آموخته است

دل دیوانه از آن خال سیه مور صفت

تخم سودا همه درجان من اندوخته است

سوی اهلی نگر ای شمع چو پروانه تست

که تو تا چشم بهم میزنی او سوخته است

شمارهٔ ۱۵۰

هرجا که بود یار و سرور است

غایب مشو از وی اگرت میل حضور است

زخم دل ما مرهم صبرست علاجش

وین مرهم زخمی است که با درد صبور است

معراج سعادت طلبی روی سوی عشق آر

کاندر ممر عقل ترقی به مرور است

ساقی همه دم زهر غمی گر رسد از دور

هر کو به تو نزدیک ز غمها همه دور است

صد فتنه شود زنده گر از عشق زنی دم

گویا نفس اهل محبت دم صور است

با گل منشین تا نخوری خار ملامت

گر عشق ضروری است ملامت چه ضرور است

اهلی مکنش سرزنش از سجده آن بت

گر بنده خطا کرد خداوند غفور است

شمارهٔ ۱۵۱

ز قامت تو چگویم که فتنها برخاست

قیامت است که در روزگار ما برخاست

اگر صفا طلبی کام دل مجوی که یار

چو در کنار نشست از میان صفا برخاست

به هر چمن که چو آب روان خرامیدی

پی قیام تو سرو سهی به پا برخاست

وفا نه از تو که از هیچ کس نمی بینم

چه حالت است؟ مگر از جهان وفا برخاست

جهان بکام تو اهلی کنون شود کان سرو

نشست با تو و بخت از سر جفا برخاست

شمارهٔ ۱۵۲

لاف صاحب نظری از دل هشیار خوش است

چشم بیدار فراوان، دل بیدار خوش است

خوش بود گر رگ جان رشته زنار بود

بزبان چند توان گفت که زنار خوش است

مستی و رقص و طرب شیوه عیاران است

رقص مستان محبت بسردار خوش است

ای اجل رحم کن امروز بوصلم بگذار

که جگر تشنه ام و شربت دیدار خوش است

گلرخان مرهم داغ دل مراغان خودند

آه از آن گل که بآزار من زار خوش است

گر ملول است طبیب از غم بیماری دل

گو تو خوش باش که با غم دل بیمار خوش است

سربلندان جهان با گل این باغ خوشند

دل افتاده اهلی است که با خار خوش است

شمارهٔ ۱۵۳

مصر شرف از حسن ادب یوسف جان یافت

دولت بعبث جان برادر نتوان یافت

داریم گمانی که ترا هست دهان لیک

کس گنج یقین را نتواند بگمان یافت

آنی که تو داری بصفت راست نیاید

آن مست می تست که کیفیت آن یافت

آن زخم جفا خورد شکاریم که از ما

بی خون جگر کس نتوانست نشان یافت

دشنام ترا قدر دعا گوی تو داند

کز تلخی دشنام تو شیرینی جان یافت

یکدم بوصال تو امانم ندهد هجر

هرگز نتواند کسی از مرگ امان یافت

آیینه اسکندر و جام جم اگر هست

اینست که اهلی ز کف پیر مغان یافت

شمارهٔ ۱۵۴

عاشقم بر آن بت و دل خون که از اندیشه است

کز پس هفتاد سالم بت‌پرستی پیشه است

از دل پرخون مستان ای پری غافل مشو

کاین حریفان را به جای باده خون در شیشه است

دوستان، مهر چنین سروی ز دل چون برکنم

کاین نهال فتنه را در جان من صد ریشه است

ساز عشق از خسرو آمد سوز عشق از کوهکن

کوهکن را نغمه عشرت صدای تیشه است

از تو ما را کی بود اندیشه بوس و کنار

فکر پابوس تو ما را غایت اندیشه است

کی رقیب سگ‌صفت جا در سر کویش کند

او چه سگ باشد که اهلی شیر این سربیشه است

شمارهٔ ۱۵۵

ز بس کز سست پیوندی گهش صلحست و گه جنگ است

مرا از قطع وصل او گره‌ها در دل تنگ است

نمی گویند یاران شکر وصلش وه چه میدانند

من محروم میدانم که ایشان را چه در جنگ است

چو لعل از حسرت آن لب دلم شد غرق خون آخر

کسی تا کی خورد حسرت دل آدم نه از سنگ است

حریفان جمله محرم در حریم کعبه وصلش

من وامانده محرومم که پای آرزو لنگ است

دل روشن طلب اهلی حدیث خلق کوته کن

به جام جم چه حاجت هر کرا آیینه بی‌زنگ است

شمارهٔ ۱۵۶

سوخت صدجان سرو من تا حسن او بالا گرفت

برق حسن او نگویی بر من تنها گرفت

توسن عشق است تندودست تدبیرست سست

عقل نتواند عنان بر عاشق شیدا گرفت

تازه شد بر ما جنون از خط نوخیزت ولی

عاشق دیوانه را از نورگ سودا گرفت

شد دل دیوانه در چاه زنخدانت اسیر

یوسف اندر چه فتاد و کار او بالا گرفت

ساقیا می ده که ما هم مست و هم دیوانه ایم

محتسب بر ما چه گیرد کی بود بر ما گرفت

اهلی از جان درگذر تا کوی او منزل کنی

ای خوش آن کز جان گذشت و کوی جانان جا گرفت

شمارهٔ ۱۵۷

ببین که کار من از غم چه سخت افتادست

که دل ز دیده برون لخت لخت افتادست

ز آفتاب تو هر ذره شمع وصل افروخت

چراغ خلوت ما تیره بخت افتادست

چنین که پنبه خونین زداغ ما افتد

عجب که برگ خزان از درخت افتادست

به عشق چاره جان ساز کاندرین طوفان

نه عاقل است که در فکر رخت افتادست

بیار باده که بر تاج و تخت تکیه خطاست

ز باد فتنه سلیمان ز تخت افتادست

کجاست دست دعایی که اهلی از گریه

فتاده است به غرقاب و سخت افتادست

شمارهٔ ۱۵۸

گر زخم عشق بر دل مردم جراحت است

مارا ز زخم تیر بتان چشم راحت است

گل راست حسن و بسته دهان مرا نمک

حسن نکو بسی است سخن در ملاحت است

زنگ از دلم ببرد جمالش که از صفا

چون حسن صادقان همه حسن و صباحت است

ما درد پروریم و نیاز آر آرزو

مره م نمی خرد دل ما تا جراحت است

اهلی حکایت غم دل شرح می دهد

او را ز گفتگو نه هوای فصاحت است

شمارهٔ ۱۵۹

آنی که فتنها همه از یک نگاه تست

عالم خراب کرده چشم سیاه تست

روشن ترست شام من از صبح دیگران

وین روشناییم ز رخ همچو ماه تست

منت پذیر دامن پاک توام که دل

هرچند پاک دیده بود در پناه تست

پیش تو لعل اشک من و سنگ ره یکی است

گوهر زسنگ اگر نشناسی گناه تست

هان ای طبیب جان اگر از لطف بنگری

درمان درد خسته دلان یک نگاه تست

آیینه ییست خاطر او اهلی از صفا

گردی که هست بر دلش از دود آه تست

شمارهٔ ۱۶۰

دوستان خواب اجل بی وصل یارم آرزوست

بیقرارم دور ازو یکدم قرارم آرزوست

کار او جور است بامن جان بنومیدی کنم

ورنه چون شد مهربان بوس و کنارم آرزوست

زندگی می بایدم چندانکه میرم پیش او

ورنه دیگر بهر چه کارم آرزوست

اختیار از دست از آن دادم بمستی ای حریف

کامشب از می گریه بی اختیارم آرزوست

حال من اهلی نگر کز درد آن نامهربان

آرزو دارم بمرگ و صد هزارم آرزوست

شمارهٔ ۱۶۱

تا چند باشد این غم پنهان که با من است

تا کی بلای تن کشد این جان که با من است

آسوده اند جان و دل من که با تواند

در زاری است دیده گریان که با من است

ظاهر نمی کنم غم خود کز علاج خلق

کی به شود جراحت پنهان که با من است

گر آرزوی گنج وصالت کنم مرنج

کین آرزو کند دل ویران که با من است

اهلی اگر چه می شود از دیده یار دور

چون در دل من است همان دان که با من است

شمارهٔ ۱۶۲

مست شد صوفی و جنگش بر سر پیمانه است

خانقه بر هم زد اکنون نوبت میخانه است

ساقیا می ده که جنت مستی و دیوانگی است

دوزخی دارد کسی کو عاقل و فرزانه است

خودپرستان جهان آرایشی دارند و بس

در خرابات است عیش و گنج در ویرانه است

عاشقی این است و جان کندن که من دارم از او

قصه فرهاد و کوه بیستون افسانه است

بر حذر باش ای رقیب از وی که هرکس پیش یار

آشنایی بیش دارد بیشتر بیگانه است

یار نازک‌خوی، و ما مست، و رقیبان تندخو

دم مزن اهلی چه وقت نعره مستانه است

شمارهٔ ۱۶۳

پیش تو داد من ز جور زمانه است

اس شاه حسن عاشقم اینها بهانه است

خوبان اسیر کوی تو ما خود که می شویم

جایی که صد پری سگ این آستانه است

اخلاص ما مگر بکند در دل تو راه

ورنه فسون برای محبت فسانه است

بر باد رفت آن همه عیشی که داشتیم

چیزی که مانده است غم جاودانه است

اهلی، تو عشق خویش نهان نمی کنی ولی

این آه سینه سوز تو بس عاشقانه است

هرچند که ابروی تو جز رهزن دین نیست

محراب دعاییست که در روی زمین نیست

چون شرط وفا کردی اگر جور کنی باز

ما از تو ننالیم ولی شرط چنین نیست

گیرم دگران قصه دردم به تو گویند

صد گونه سخن هست مرا قصه همین نیست

تا گوشه ابروی تو منزلگه دلهاست

کس نیست که چون چشم خوشت گوشه نشین نیست

اهلی بشکن شیشه ناموس و قدح گیر

اندیشه مکن هیچ که فکری به ازین نیست

شمارهٔ ۱۶۴

تو گر پروانه‌ای همچون خلیل آتش گلستان است

که ظاهر آتشست آن شمع و پنهان آب حیوان است

مرا در وادی محنت، غم مردن کجا باشد

در این ره زندگی سخت است ورنه مردن آسان است

کسی کو عیب من کردی چو دید آن تیغ مژگان را

هزارش رخنه در دل کرد و سخت اکنون در آن جان است

مخور در ظلمت عالم فریب از چشمه مهرش

سراب است این که پنداری تو آب خضر رخشان است

چرا یوسف کند عیب زلیخا، گر درد جیبش

که دامن گیر او آخر همین چاک گریبان است

چراغ همت زاهد چو برق اندک ثبات آمد

درآ در سایه ساقی که او خورشید تابان است

به سیل گریه اهلی را سر آمد عمر و آن مسکین

ز خوناب جگر چشمش هنوز آلوده امان است

شمارهٔ ۱۶۵

فرهاد را ز شیرین، حرمان ز بخت شور است

گوهر بسنگ می زن، دولت نه کار زور است

چون باد تند مگذر، ای شهسوار کاینجا

افتاده صد سلیمان، در خاک ره چو مور است

گر در تنور سینه آتش زند زبانه

در دیده این چه طوفان در سینه این چه شور است

ای نوغزال مشکین جز صید دل چه حاصل

در وادیی که بینی بهرام صید گور است

ای مدعی که کردی قصد هلاک اهلی

او مرده و تو زنده حیف از اجل که کور است

شمارهٔ ۱۶۶

اگرچه خانه خرابی زباده ای ساقی است

خراب جام شرابیم تا دمی باقی است

ز شوق روی تو خورشید را اشعه نور

بصد هزار زبان در حدیث مشتاقی است

مرا نیاز درونی ز صدق دل با تست

که زهد ظاهر یاران طریق زراقی است

ببر تو این دل زارم گر آدمی زادی

نه آدمی صفتی در فرشته اخلاقی است

خموش اهلی ازین درس و توبه و تقوی

که بخت ما و تو موقوف صحبت ساقی است

شمارهٔ ۱۶۷

نیست در صحرا پی آهو که هر جا رفته است

عاشق مجنون او زنجیر در پا رفته است

ایکه دستم مینهی بر دل که پرسی حال چیست

ساعتی بنشین کزین شوقم دل از جا رفته است

بر لب آمد از غم هجر تو جان تشنه ام

هم تو فکری کن که کار از چاره ما رفته است

ای رقیب ایمن کجا از آتش آهم بود

کوکب اقبال تو هرچند بالا رفته است

بود اهلی زیر دیوارت چو گفتی با رقیب

ناله آن عاشق ما نیست گویا رفته است

شمارهٔ ۱۶۸

بی سوز محبت نتوان دل به بتان بست

داغی است غم عشق که بر خود نتوان بست

جان کشته شیرین حرکاتیست که لعلش

صد غنچه دهان را بیکی نکته زبان بست

چون لب بگشودم که شکایت کنم از وی

خندید و من سوخته را باز دهان بست

از جان خود ای دلشدگان دست بشویید

کان ظالم خونخواره به بیداد میان بست

اهلی نتوانست از او قطع نظر کرد

هرچند که چشم از رخ خوبان جهان بست

شمارهٔ ۱۶۹

کاسه چشم من از شوق گل رخسار دوست

لاله رنک از خون دل گشت و سیاهی داغ اوست

از دل لیلی چو بیرون نیست مجنون یک نفس

طعنه بر مجنون مزن با خویش اگر در گفتگوست

آرزوی خرمی هرگز نگنجد در دلم

در دل تنگی که من دارم چه جای آرزوست

صد هزاران داغ پنهان است بر جانم زهجر

بی جمالش دود داغی بر تنم هر تار موست

بسکه چون نار مزیده خورده یی خون مرا

غیر مشتی استخوان چیزی ندارم زیر پوست

گه فلک می گردد ای اهلی به کینم گه بمهر

نی بدشمن میتوان اورا گرفتن نی بدوست

شمارهٔ ۱۷۰

بلبل زسوز زار من آهنگ برگرفت

گل هم زخون دیده من رنگ برگرفت

خوش آنکه یار زهره جبین گشت ساقیم

آخر نهاد جام می و چنگ برگرفت

من ناتوانم از ره من کعبه مراد

رنج ره و مشقت فرسنگ برگرفت

آشفته ساخت چو سگ دیوانه ام رقیب

کز هر طرف که دید مرا سنگ برگرفت

جان بلاکش از تن اهلی چو رخت بست

صد گونه محنتش ز دل تنگ برگرفت

شمارهٔ ۱۷۱

مارا تنی چو صورت دیوار مانده است

چشم و زبان و دست و دل از کار مانده است

خواهم که بشکنم قفس تن که دور ازو

بیهوده مرغ روح گرفتار مانده است

از دیده یار رفت وزخون خشک شد مژه

زان گل که بود در نظرم خار مانده است

از زخم تیر غمزه او زنده نیست کس

وان هم که زنده است دل‌افگار مانده است

در عشق هرکه رشته جان بگسلد ز شوق

آن خود بدست بسته زنار مانده است

اهلی اسیر ششدر غم گشت چاره نیست

بیچاره نامراد بناچار مانده است

شمارهٔ ۱۷۲

چراغ عشق من افروخت شمع خلوت دوست

فروغ معنی من زنور طلعت اوست

مرا که گفت و شنید فرشته پروا نیست

چه جای دردسر ناصحان بیهده گوست

بلاست دل بتو دادن قیاس عقل اینست

ولی جمال تو بیش ز قیاس ما دلجوست

بیاو گشت چمن کن که دل برد از دست

چو نوخطان سبزی که باز بر لب جوست

ز سنبلت دل اهلی چو نافه سوخت از آن

هر آن نفس که بر آرد نسیم مشکین بوست

شمارهٔ ۱۷۳

گر بسوزد تن زارم بر من خار و خسی است

غم دل می خورم اما که دلم آن کسی است

بسکه شبها من دیوانه بخود در سخنم

هست همسایه گمانش که مرا همنفسی است

ای اجل جان مرا بخش بدان زلف سیاه

رانکه هر رشته جان بسته دام هوسی است

باغبان، مرغ دل من ننشیند بچمن

بگشا در که چمن بر دل تنگم قفسی است

ای شکر لب زبر خویش مران اهلی را

زانکه هرجا شکری هست بگردش مگسی است

شمارهٔ ۱۷۴

گوهر دل گم شد و وقت فراغ از دست رفت

پیش پای خود ندیدیم و چراغ از دست رفت

سوختم از درد و داغش بیش از این طاقت نماند

من بدرد از پا فتادم دل بداغ از دست رفت

میرود دوران گل چون باد ساقی فکر چیست

تا تو در اندیشه یی گلگشت باغ از دست رفت

گر سبو در میکشم عیبم مکن ای همنفس

مستم و اندازه جام و ایاغ از دست رفت

تا بکی اندیشه زلف دراز او کنم

اهلی از فکر پریشانم دماغ از دست رفت

شمارهٔ ۱۷۵

دی از نظر چو سرو و خرامان من گذشت

من دانم از غمش که چه بر جان من گذشت

سوزم چو شمع و بر همه این سوز روشن است

زین اشگ آتشین که بدامان من گذشت

صد دل کباب همچو من از گریه مست شد

هرجا حکایت دل بریان من گذشت

کاری نکرد ناله من هم تو رحم کن

فریاد رس که کار ز افغان من گذشت

اهلی، بجای سبزه و گل خار غم دمید

هرجا که ابر دیده گریان من گذشت

شمارهٔ ۱۷۶

مجال حلقه صحبت کرابخانه تست؟

که کعبه حلقه چشمش بر آستانه تست

میانه تن و جان باوجود مهر ازل

کجاست آنچه میان من و میانه تست

بهانه جویی و کامم نمیدهی دانم

غرض ز خواهش من عشوه و بهانه تست

مرا به خازن جنت چکار و نسیه خلد

که آنچه نقد مرا دست در خزانه تست

نشان نماند ز تیرت جز استخوان از ما

ولی خوشیم که این استخوان نشانه تست

من از زبانه آتش چه ترسم ای دوزخ

مگر زبان ملامت کم از زبانه تست

بیا که صحبت مارا صفا تویی اهلی

چراغ مجلس ما آه عاشقانه تست

شمارهٔ ۱۷۷

ما عاشقیم و روی بتان قبله گاه ماست

بر جرم عاشقی همه عالم گواه ماست

از شوخی نظر دل ما خون بریخت

هر بد که کرد دیده ما پیش راه ماست

ما برق آه خود بفلک بر کشیده ایم

جرم ستاره سوختگی هم گناه ماست

گر در ره وفا نکنیم استخوان سفید

پس وای بر خجالت روی سیاه ماست

از آفتاب حسن تو شب در جهان نماند

مارا اگر شبی است هم از دود آه ماست

دشمن که قصد کشتن ما آرزو کند

بدخواه حال ما نبود نیکخواه ماست

تاب نظر نیاورد آن گل زناز کی

اهلی نگه مکن که ملول از نگاه ماست

شمارهٔ ۱۷۸

شمع را پیش رخت اشک نیاز اینهمه چیست

گرنه سر گرم تو شد سوز و نیاز اینهمه چیست

صد کنار از غم سرد تو پر آب است ز اشک

بکناری بنشین شوخی و ناز اینهمه چیست

گر بمحراب حقیقت بود ابروی بتان

سجده اهل حقیقت به مجاز اینهمه چیست

ای خضر گر نشوی کشته آن آب حیات

خود بگو خاصیت عمر دراز اینهمه چیست

ماچو در پای تو نقد دو جهان یافته ایم

چشم شوخ تو بما شعبد باز اینهمه چیست

اهلی،آن عهد شکن گرنه پشیمان زوفاست

خشم و نازش بمن غمزده باز اینهمه چیست

شمارهٔ ۱۷۹

سگ کوی تو که شب تا بسحر پیش من است

مهربانیش ز بهر جگر ریش من است

غیرتم با تو چنان است که با خویش بدم

هرکه بیگانه زهمر تو بود خویش من است

ازتو هر کو بشفاعت طلبد خون مرا

نیکخواه دل من نیست بداندیش من است

تشنه لعل توام زهر من است آب حیات

هرچه پیش دگران نوش بود نیش من است

مدعی خانه خرابست ازین رشک که دوست

گنج حسن است و خرابش دل درویش من است

اهلی، از سجده آن بت نبود عیب مرا

بت پرستم من و این برهمنی کیش من است

شمارهٔ ۱۸۰

کسی زکعبه کوی تو نامراد نرفت

که حلقه بر در این خانه زد؟ که شاد نرفت

به خاک پای تو کز خاک درگهت دل ما

بسنگ تفرقه چون مرغ خانه زاد نرفت

بجان دوست که هرچند مهر ورزیدم

جفا زخاطر این چرخ کج نهاد نرفت

بتخت بخت مکن تکیه گر سلیمانی

کدام تخت که آخر چو گل بباد نرفت

رهین منت پیر مغان بود اهلی

که حق خدمت او هرگزش زیاد نرفت

شمارهٔ ۱۸۱

منم که حاصل من غیر نامرادی نیست

درخت بخت مرا برگ عیش و شادی نیست

ز فسحت دو جهان خاطرم به تنگ آمد

فراغت دل مجنون بهیچ وادی نیست

چون برق میگذرد عمر بر فروز از وی

چراغ عیش که تا چشم بر گشادی نیست

گمان مبر که فلاک با توراست خواهد شد

که در طبیعت او غیر کج نهادی نیست

بر آستان تو خاکیم و چشم همت ما

بتخت خسروی و تاج کیقبادی نیست

پرستش تو ز نیک اعتقادی اهلی است

طریق اهل محبت بد اعتقادی نیست

شمارهٔ ۱۸۲

عشق آتش است و در دل دیوانه در گرفت

برق قبول شمع به پروانه در گرفت

از چشم سرخوش تو که مست است بی شراب

صحبت بیک کرشمه مستانه درگرفت

اندک مبین سرشک دل گرم عاشقان

کاتش زیک شراره بیک خانه درگرفت

گفتم خوش است سوز درون شمع بر فروخت

این حرف آشنا چه به بیگانه درگرفت

اهلی فروغ دل ز خرابات عشق یافت

دیوانه را چراغ به پروانه در گرفت

شمارهٔ ۱۸۳

هرچند که یوسف بجمال از همه بیش است

حسن نمکین تو بلای دل ریش است

چون گل همه تن آب حیاتی تو ولیکن

چون خار دل آزار رقیبت همه نیش است

در دوستی مدعیان نیست جز آزار

هر کو ببدان دوست شود دشمن خویشست

دشمن ببرادر صفتی دوست نگردد

یوسف نگر ای مه که چه آزرده خویش است

مارا چه غم از مهر تو گر کم شد اگر بیش

کوته نظران را نظر اندر کم و بیش است

کام دلم ایکافر بدکیش کرم کن

آخر چو ترا مهر و وفا در همه کیش است

در کوی تو اهلی چه بود از همه واپس

زیرا که بجانبازی و مهر از همه پیش است

شمارهٔ ۱۸۴

روی کسی چو صورت آینه سوی تست

کز خویشتن تهی و پر از مهر روی تست

ای آفتاب بر فلک همچو ماه تو

پشتش از آن خمیده که مایل بسوی تست

تنها نه از حدیث تو من در حکایتم

هر جا که میروم همه این گفتگوی تست

گل را بخاک کوی تو لاف صفا چراست

چون آب روی گل همه از خاک کوی تست

ای نوگل بهشت که مستم زبوی تو

بوی بهشت گر بودم هم ببوی تست

مارا ز جعد موی تو مشکل حکایتی است

گر مشکلی گشاده شود هم زموی تست

اهلی چو شیشه خنده ساقی ره توزد

کاین گریه های تلخ گره در گلوی تست

شمارهٔ ۱۸۵

خندید گل و غنچه شکفت و چمن آراست

آن غنچه پژمرده که نشکفت دل ماست

با خار غمم خار گل ای مرغ چمن چیست

کاین خار من اندر جگر و خار تو در پاست

از کوی حبیبم سوی گلزار مخوانید

گلزار من آنجاست که دلدار من آنجاست

گلگشت چمن بر دل آزاده بود خوش

مرغان چمن را بگل و سرو چه پرواست

اهلی چو توان در قدم یار سر افکند

فرصت شمر اکنون که سرانجام نه پیداست

شمارهٔ ۱۸۶

هر کرا حسنی بود آیینه دار روی اوست

هرکه دارد بوی عشقی از سگان کوی اوست

فتنه پیران نه تنها شد که طفل مکتبی

چون الف گوید مرادش قامت دلجوی اوست

عشق خود یاری دهد یعنی که کار کوهکن

قوت بازوی عشق است این نه از بازوی اوست

دیدنش جان بخشد اما زهر چشمش میکشد

زهر و تریاکی عجب با نرگش جادوی اوست

گاه گاه از شرم مردم روی ازو پوشم ولی

تا نظر در خود کنم بینم که چشمم سوی اوست

مست آن چشمند اهلی، نوغر الان جهان

وه که هر جا هست صیادی سگ آهوی اوست

شمارهٔ ۱۸۷

جور آن بت همه بر جان پریشان من است

سخت تر زان دل چونسنگ مگر جان من است

که گزیدست بدندان لب لعلش که بر او

زخم دندان نه باندازه دندان من است

در غم او همه کس مست و گریبان چاکند

از میان همه دستش بگریبان من است

عاقبت کار حریفان همه سامان بگرفت

آنچه سامان نپذیرد سر و سامان من است

دین عاشق برضای دل معشوق بود

کفر اگر یار قبولش بود ایمان من است

غافل از حال من امشب مشو ای همسایه

کامشبم می کشد آن شمع که مهمان من است

امشب از گرمی مجلس جگر شمع بسوخت

وین نه از شورمی، از آتش پنهان من است

ابر رحمت بگنه شویی اهلی نرسد

چشم امید بدین دیده گریان من است

شمارهٔ ۱۸۸

مجنون عشق را هوس تخت و تاج نیست

اورا که عقل نیست بهیچ احتیاج نیست

گیتی نما چه حاجت؟ اگر جم بصیرتی

آیینه یی به ازمی و جام زجاج نیست

هر کس که بود از هنر خود رواج یافت

کار محبت است که هیچش رواج نیست

هان ای حکیم زحمت مجنون چه میدهی

داغ ستاره سوختگی را علاج نیست

اهلی، کنون که صبر و دل و دین بباد رفت

آسوده شو که بر ده ویران خراج نیست

شمارهٔ ۱۸۹

گرنه بر غم عاشقان کار جهان مشوش است

خار چراست یار گل مرغ چرا در آتش است

داغ درون چو لاله ام هیچ نگه نمیکنی

این نگری که ظاهرم چهره بخون منقش است

جانب کعبه ام مخوان کعبه کجا و من کجا

قبله من که عاشقم روی بتان مهوش است

بر محک وفا زدم روی جهانیان همه

نیست بغیر جام می همنفسی که بی غش است

اهلی،از آن نفس که شد بنده کوی نیکویان

از همه غصه شادمان با همه ناخوشی خوش است

شمارهٔ ۱۹۰

همه دم ز درد عشقت دل زار من حزین است

همه درد روزیم شد چکنم نصیبم این است

دل و دین گر از سجودت همه شد مرا همین بس

که زخاک راهت ای بت اثریم بر جبین است

به رخ تو شهسوارا نه غبار خط برآمد

که بر آفتاب گردی زغبار مشک چین است

تو که خرمن مرادی کرم از تو زیبد اما

کرمت به سر بلندان ستمت به خوشه چین است

سر کویت ای سهی قد بود از بهشت خوشتر

به بهشت نیست عیشی که درین سرا زمین است

من اگرچه بت پرستم تو مگو نظر بپوشان

رخ خود بپوش ای دل که بلای عقل و دین است

بگشا کمند اهلی به شکار نو غزالی

که سگ رقیب او را همه وقت در کمین است

شمارهٔ ۱۹۱

ای پری وش نمک حسن تو رشک ملک است

حسن لیلی صفتان چاشنیی زین نمک است

دهنت نیست یقین، در شکم از وی میان

گر گمانی است درین است در آن خود چه شک است

چون بپوشم غم خود راز تو کان غمزه شوخ

واقف از سر دل اهل نظر یک بیک است

قلب آلوده ما سوختی از سنگدلی

دل سنگین تو در قلب شناسی محک است

به کمانخانه ابروی تو دل هر که سپرد

هدف تیر ملامت ز کمان فلک است

بس معانی ز عدم کلک تو آرد بوجود

اهلی این ادهم کلک تو عجب تیزتک است

شمارهٔ ۱۹۲

مرا که جان پی قربان شدن بود پیشت

تو خواهی ام کش و خواهی رقیب بد کیشت

ترا بشاهی حسن آن بزرگی از بختست

که آفتاب کم از ذره یی بود پیشت

جراحت دل من تازه تر شد از نمکت

اگر چه گرم کنی مرهم دل ریشت

ز مومیایی شمع وصال رحمی کن

به دلشکستگی عاشقان درویشت

به ذوق مستی عشق آن زمان رسی ای دل

که طعم نوش دهد نشتر بد اندیشت

بدان دو آهوی مجنون شکار او اهلی

مکن نگاه که بیگانه سازد از خویشت

شمارهٔ ۱۹۳

ای سرو روان خاک شوم در ته پایت

جان من و جان همه عالم به فدایت

در خلوت دل شو که چه جای دگران است

بالله که جان هم نتوان دید به جایت

در حشر قیامت بود آن دم که شهیدان

خیزند و سراسیمه درافتند به پایت

گر کشته شوم بهر تو یکبار بکو حیف

تا زنده شوم از نفس روح فزایت

بسیار زند بر سر خود سنگ ندامت

آن کو دل و دین باخت به امید وفایت

جایی که زلیخا نکند ناله ز یوسف

زن بهتر از آن مرد که نالد ز جفایت

اهلی، به گدایی ز تو خرسند شد اما

شاهنشه حسنی چه غم از حال گدایت

شمارهٔ ۱۹۴

محبوب من چه حاجت گفتن بود که کیست

چون آفتاب بر همه روشن بود که کیست

کوته نظر مشاهده برق عیش کرد

ما را نظر به سوخته خرمن بود که کیست

حاجت به قصه نیست که در دل که خانه ساخت

کو خود عیان ز چاک دل من بود که کیست

چون پوشم آن حریف که همسایه را چو شمع

روشن ز روشنایی روزن بود که کیست

دشمن به طعنه گفت که اهلی ترا که سوخت؟

ظاهر هم از حکایت دشمن بود که کیست

شمارهٔ ۱۹۵

کور شد از غم رقیب کان پری از بام ماست

کوری چشم رقیب روشنی چشم ماست

از همه عالم بود منزل من کوی دوست

منزل ازین خوبتر در همه عالم کجاست

بیهده تا کی زنم دست بسر از غمش

دست من از کار شد نوبت دست دعاست

یار طبیب دل است گر ز جفا سوخت دل

دست چو برهم نهد مرهم داغ جفاست

خاک رهی کش بود نقش قدمهای او

قبله اهل وفا کعبه اهل صفاست

لاله صفت کام ماست داغ جفا از حبیب

چشم و دل بوالهوس بر گل باغ وفاست

کوهکن از هجریار گر کند افغان رواست

کوه بنالد ز هجر، هجر بلای خداست

از آن شاه حسن پادشه وقت شد

ظل همایون دوست سایه فر هماست

شمارهٔ ۱۹۶

جز داغ دلم چراغ شب نیست

وز طالع تیره این عجب نیست

گر با سگت از ادب زنم دم

او عفو کند ولی ادب نیست

تو نخل مرادی اینقدر هست

کامید کس از تو یک رطب نیست

در عالمی ام ز مستی عشق

کآنجا مه و سال و روز و شب نیست

اهلی ره عقلت آن پری زد

دیوانگی تو بی سبب نیست

شمارهٔ ۱۹۷

در دل و جان از آن مژه قصد تو راه کردن است

کشت مرا نگاه تو این چه نگاه کردن است

طاعت من همین بود کز تو بقبله بنگرم

زانکه نظر بغیر تو عین گناه کردن است

گرنه بعشق زنده شد عمر حضر چه فایده

بی رخ دوست زندگی عمر تباه کردن است

هست به آه و ناله خوش خاطر دردمند عشق

حاصل درد عشق هم ناله و آه کردن است

چند چو اهلی از غمت مشق جنون کنم به شعر

ترک کنم که بیش ازین نامه سیاه کردن است

شمارهٔ ۱۹۸

دل را نمک از گریه گرم است شکی نیست

بی چاشنی گریه کبابش نمکی نیست

ای گل ز غم خویش یکی با تو چگوید

درد دل عشاق هزارست یکی نیست

از قصه مجنون که بصد رنگ شنیدی

بیش است غم ما و درین قصه شکی نیست

خوبان دل پاک از دل آلوده شناسد

در قلب شناسی به ازیشان محکی نیست

اهلی سگ خوبان شد و از زهد بری گشت

باری نبود دیو رهی گر ملکی نیست

شمارهٔ ۱۹۹

دل کباب ز خوناب دیده بد نام است

بسوختیم و هنوز از تو کار ما خام است

اگر نه مهر تو می ورزد آفتاب چرا

ملازم سر کوی تو صبح تا شام است

بیا و جرعه مستان غم به رغبت نوش

که صاف شیشه افلاک درد این جام است

غرور حسن ببین و نیاز عشق که ما

دعای خیر کنیم و جواب دشنام است

ادب ز کف مده از امتحان عشق بترس

که خاصه بهر همین شیوه عاشقی عام است

کسی که طالب گنج وصال شد اهلی

اگر نه در دهن اژدهاست ناکام است

شمارهٔ ۲۰۰

هر جا که بنگری رخ او در تجلی است

مجنون اگر شوی همه آفاق لیلی است

دور از توام بصورت و در معنیم قرین

صورت تفاوتی نکند اصل معنی است

ما را که دل بطرفه غزالی گرفته انس

مجنون صفت گریختن از خلق اولی است

گر سرو با تو لاف زد آزاده اش مخوان

آزاده نیست هر که گرفتار دعوی است

پیش کسی که باده ز دست تو خورده است

زهرست آب خضر اگر از دست عیسی است

مست تو گر ز کار جهان فرد شد چه شد

بخت مجردان تو در کار عقبی است

گر پوست بر کنند ز صورت پرمست

اورا چه غم که زنده دل از مغز معنی است

اهلی حریف مغبچه و جام می کسی است

کورانه فکر دین و نه پروای دنیی است

شمارهٔ ۲۰۱

کسی کش بوی آن گل در دماغ است

ز گلزار بهشت او را فراغ است

مگر آن گل به بستان شد که لاله

ز شرم عارضش در کنج باغ است

چرا روشن نباشد بزم مستان

که شمع روی یار اینجا چراغ است

ز غم باز آن گل رعنا کرا کشت؟

که غرق خون دگر منقار زاغ است

به کشتن هم مگو رستم ز داغش

هنوزم در کفن صد گونه داغ است

گل مقصود چون در جان اهلی است

چه سرگردان صبا در باغ و راغ است

شمارهٔ ۲۰۲

عمرم همه با صوت نی و چنگ بسر رفت

وز سیلی عشق آنهمه از گوش بدر رفت

من سوختم از عشق و ترا هیچ خبر نیست

وز ناله من در همه آفاق خبر رفت

این سیل سرشک آخرم از ضعف چنان کرد

کز دیده یکی قطره بصد خون جگر رفت

هش دار که بس مرغ جگر سوخته از آه

افروخت چراغ گل و بر باد سحر رفت

بر گریه اهلی چه زند خنده که مسکین

دیگ دلش از آتش شوق تو بسر رفت

شمارهٔ ۲۰۳

به زهر چشم دهی جان و دل فرحناک است

چه دلبری تو که زهر از کف تو تریاک است

چه شد که جامه یوسف شد از زلیخا چاک

هنوز جان زلیخا ز دست او چاک است

مباش همدم هرخس کز او بود جان بخش

حیات خضر کز آلایش جنان پاک است

فرشته محرم دل نیست دیوره چه سگ است

چو گل مجال ندارد چه جای خاشاک است

گرت هوای بلندیست میل پستی کن

که پای خاک نشینان بر اوج افلاک است

درین چمن چه گل چشم بسته یی اهلی

بزخم کشته غم بین که در دل چاک است

شمارهٔ ۲۰۴

عیب پری مکن که نهان از تو گشته است

دیوی که عیب خود بشناسد فرشته است

از باغ بخت سبزه عیشش کجا دمد

عاشق که غیر ملامت نکشته است

گر سر نهم بپای سگت عیب مکن

تا حکم حق چه بر سر مردم نوشته است

ناصح مده ز عشق بتان توبه ام که چرخ

خاک مرا ز عشق نکویان سرشته است

سر رشته امید بدستم کی افکند

چرخ فلک که رشته بختم نرشته است

اهلی اگرچه رخت عدم از درت ببست

دل را بیاد گار در آن کوی هشته است

شمارهٔ ۲۰۵

چون غنچه صد دل پاره شد لب ناگشودن مشکل است

با این پریشان خاطری مجموع بودن مشکل است

از غمزه چشم خوشت نتوان که دل باز آور

دل صید شاین چون شود بازش ربودن مشکل است

پیش شهیدان غمت من چون بگویم عاشقم

در زمره اهل هنر خود را ستودن مشکل است

همسایه ام گوید که کس همسایه عاشق مباد

بس کز فغانم خلق را شب‌ها غنودن مشکل است

اهلی، تو در معنی فزا صورت به حال خود بهل

تن کاستن آسان بود جان را فزودن مشکل است

شمارهٔ ۲۰۶

کدورت غم هجرت بیک نگاه برفت

جمال کعبه چو دیدم غبار راه برفت

به آستان تو چندان بسجده سودم رخ

که سوده گشت رخ و نقش سجده گاه برفت

خوشم که طاعتم از سجده درت افزود

دریغ، باقی عمرم که در گناه برفت

عزیز مصر وصال است یوسف دل باز

ز خاطرش غم چاه از غرور جاه برفت

نوای مرغ سحر تا خبر ز عشق تو داد

صفای ورد سحرگه ز خانقاه برفت

بصد امید نگه داشتم ولی آن هم

دریغ و درد که با صد دریغ و آه برفت

چه طعن نامه سیاهی است بر منت اهلی

مگر گناه تو از نامه سیاه برفت

شمارهٔ ۲۰۷

از عالم جان آنچه بما فیض رسان است

حسن خوش و آواز خوش خوش نفسان است

صید دل من زاهد و صوفی نتوانند

سیمرغ من آزاده ز دام مگسان است

بیدرد که از زخم محبت نشد آگه

درد دل عشاق چه داند که چه سان است

عاشق طلبش چاشنی غم بود از دوست

گر وصل هوس میکند از بوالهوسان است

در کوی خرد هیچکسان منکر عشقند

صد شکر که اهلی نه از آن هیچکسان است

شمارهٔ ۲۰۸

یار اگر میکشدت دل بنه ایدل گله چیست؟

غیر تسلیم و رضا چاره درین مسیله چیست

خرد سالی که هنوز آبله نشناخته است

او چه داند که درون دل ما آبله چیست

نقد جانم همه در قافله اهل وفاست

رهزن عقل چه داند که در این قافله چیست

پیش مرغان چمن تخت سلیمان با دست

نازش از افسر زر هدهد کم حوصله چیست

همرهان در حرم کعبه مقصود شدند

ماندن اهلی بیچاره در این مرحله چیست

شمارهٔ ۲۰۹

گنج قارون بزمین رفت و ملامت باقی است

عشق گنجی است که تا روز قیامت باقی است

پیش تابوت من ای نخل خرامان بگذر

که هنوزم هوس این قد و قامت باقی است

هر که در پای سگت کشته نشد روز وصال

گرچه جان داد به هجر تو غرامت باقی است

گر کشندت بملامت نکنی توبه ز عشق

سخن من بشنو ورنه ملامت باقی است

من سگ کوی مغانم که درین قحط کرم

نیست جز میکده جایی که کرامت باقی است

اهلی از سر بگذر یا بکناری بنشین

گر نیی مرد بلا کنج سلامت باقی است

شمارهٔ ۲۱۰

من که چون شمع ز داغ تو صدم روشنی است

گر بگریم ز غمت غایت تر دامنی است

شب چراغ غم دل از در دلها طلبند

ورنه محمود چکارش به در گلخنی است

این چه سحرست که آن آهوی صید افکن تو

خود بخواب است و صدش غمزه بصید افکنی است

آفتابی تو و کس را نبود تاب نظر

مگر آن کس که چو آیینه دلش آهنی است

ای ز جان پاک تر آن لعل می آلود بنوش

کز کمینگاه دلم وسوسه در رهزنی است

همه کس درد دل خود به طبیبان گفتند

قصه درد دل ماست که نا گفتنی است

اهلی از زخم رقیب است ز رحمت محروم

غایت دوستی مدعیان دشمنی است

شمارهٔ ۲۱۱

نوروز من از طلعت چون ماه تو عید است

نوروز بدین طلعت فیروز که دیدست؟

پیش آر قدح ساقی و بردار سر خم

بگشای در عیش که دست تو کلید است

در صید گه عشق به فتراک ببندتد

هر صید که در خون دل خود نطپیدست

باشد که تو خود رحم کنی ور نه جهانی

سودای تو پختند و بجایی نرسیدست

چون غنچه دلم فاش کند روز قیامت

زان جامه که پوشیده ز دست تو دریدست

فرهاد که جان داد به تلخی پی شیرین

یک ذره ازین چاشنی ما نچشیده است

تنها نکشد داغ ملامت دل اهلی

کس نیست که از عشق تو داغی نکشیده است

شمارهٔ ۲۱۲

ز گریه دل پر و لب همچو غنچه خندان است

چو گل شکفته ام از گریه خنده ام زان است

بجز شکستگی عشق تندرستی نیست

بیا که تجربه کردیم و درد درمان است

بهر خمی ز دو زلف تو عالمی دلهاست

دو عالم است پریشان گر او پریشان است

ز باد فتنه غبار بلاست در ره خلق

خوشا سری که بفکر تو در گریبان است

نهفته باش ز مردم که خلق دیو رهند

فرشته اوست که در چشم خلق پنهان است

گذشت از سر عالم چو ناله اهلی

هنوز دوست غبار غمش بدامان است

شمارهٔ ۲۱۳

گر کوه تحمل کسی از بار ستم نیست

در عشق تو ثابت قدم آن سست قدم نیست

پیشت فلک از بار غمت خم شده چون ماست

در دور تو آزاده کس از بار ستم نیست

پیش تو وجود و عدم ما چه تفاوت

در کوی بتان نیست وجودی که عدم نیست

پروانه اگر سوخت بر او شمع بگرید

آن شمع نگاهش بمن سوخته هم نیست

جان بنده ساقی که دهد می بتواضع

در مشرب ما هیچ به از خلق و کرم نیست

هر زخم غمی مرهم لطفی ز پی اوست

دل بد مکن از زهر غم یار که غم نیست

اهلی بجز این کز تو بشد پای بزنجیر

هیچش دگر از دولت سودای تو کم نیست

شمارهٔ ۲۱۴

سکون خاطر من بی تو سرو قامت نیست

چو باد یک نفسم بی تو استقامت نیست

به جرم عشق اگر من سزای سوختنم

تو خود بسوز مرا حاجت قیامت نیست

بجان دوست که گر صد هزار سرو بود

بناز و شیوه یکی چون تو سرو قامت نیست

درین خرابه که خار ملامت است همه

بجز طریق محبت ره سلامت نیست

ندانمت ز چه کیشی چه دینت آیین است

که چشم مست تو از کشتنش ندامت نیست

ز پیر میکده اهلی، طلب جوانمردی

که شیخ صومعه را هرگز این کرامت نیست

شمارهٔ ۲۱۵

گر تیغ تو خواهد سر و جان هم چه نزاع است

جان پیش تو چون خاک بود سر چه متاع است

چون پای تو بوسم به وداع از سر حسرت

کآتش ز لبم شعله‌زنان وقت وداع است

منگر به حقارت دل ما را که ز مهرت

گر ذره بود ذره خورشید شعاع است

مخمور غم عشق تو دارد سر کویی

زان روی که در مدرسه عقل صداع است

چون گوی فلک دل که به چوگان تو افتاد

گویی ز ازل تا ابدش وقت سماع است

با سلطنت وصل چه جای دگران است

اهلی اگر این بحث کند جای نزاع است

شمارهٔ ۲۱۶

اسیر عشق ترا میل گشت باغ کجاست

وگر بباغ رود هم، دمی فراغ کجاست

چراغ خانه من ای پری رخ خوبت

وگرنه خانه دیوانه را چراغ کجاست

نگویمت که دگر سینه ام بداغ مسوز

من از خیال تو خاک رهم دماغ کجاست

چو غنچه بشکفدم دل ز می که بی لب او

بغیر خون دلم باده در ایاغ کجاست

رقیب کیست؟ که آن گل بگلستان وصال

چو ره نداد به بلبل کجال زاغ کجاست

به قد او نرسد سرو بوستان اهلی

کجاست سایه طوبی و سرو باغ کجاست

شمارهٔ ۲۱۷

تاخار عشق در جگر من شکسته است

هر گل که هست در نظر من شکسته است

شوخی که بسته بود در از ناز بر همه

مست آمدست دوش و در من شکسته است

هرجا که شیشه دل پر خون عاشقی است

آن سنگدل برهگذر من شکسته است

غوغای عشق بر در و بامش ز دیگران

سنگ غم از میانه سر من شکسته است

من چون خمیده پشت نگردم که در فراق

بار چو کوه او کمر من شکسته است

دی خنده کرد آن بت و گفتا شکر فروش

اینست کز لبش شکر من شکسته است

اهلی بشاخ وصل چو بلبل کجا رسم

کز سنگ جور بال و پر من شکسته است

شمارهٔ ۲۱۸

بمردمی چو سگ یار کس بعالم نیست

کسی که نیست سگ کوی یار آدم نیست

گداختم ز تماشای روی او چکنم

نظاره رخ خورشید کار شبنم نیست

دوای زخم دلم جز لبش که میداند

که مرهم دل من با مسیح مریم نیست

گسستم از همه عالم بمهریار و چه سود

که سست عهد مرا عقد مهر محکم نیست

ز بسکه خون جهانی بریخت دوری او

کجاست کز غم هجرش فغان و ماتم نیست

در آفتاب رخش کم ز ذره یی اهلی است

ولی بمهر و محبت ز هیچکس کم نیست

شمارهٔ ۲۱۹

گریه‌ام دید و چو گل از خنده آن مهوش شکفت

در خزان پیریم آخر بهاری خوش شکفت

دل به خونریز من آن سرو سهی را می‌کشد

غنچهٔ بختِ مرا آخر گلی دلکش شکفت

تا رخش دیدم به مستی جانم از حسرت بسوخت

آه از این گل‌ها کزان رخسار چون آتش شکفت

برق نعل ابر شش آتش به هستی زد مرا

صد گل عشرت مرا از نعل آن ابرش شکفت

باز شد! اهلی دلش با آنکه صد دل پاره کرد

تنگدل چون غنچه نبود بلکه عاشق‌وَش شکفت

شمارهٔ ۲۲۰

خوش درآ در خانه دل زانکه جان از خانه رفت

کم کن این نا آشنایی کز میان بیگانه رفت

خرم آن کز بهر دل جان و جوانی جمله باخت

چون زلیخا در طریق عاشقی مردانه رفت

شمع من سر تا قدم حسن است و لطف و مردمی

آتش خشمی که بودش بر سر پروانه رفت

پنج روزی مانده، از میخانه چون بیرون رود

هر که او پنجاه سالش عمر در میخانه رفت

شانه گفت: از زلف او تا بی گشادن مشکل است

حالیا حرف امیدی بر زبان شانه رفت

دانه خالت که بر رخ دلفریب افتاده است

ای بسا مرغ دلی کو بر سر این دانه رفت

جان من دریاب اهلی را درین دیر خراب

پیش از آن روزی که گویی گنج ازین ویرانه رفت

شمارهٔ ۲۲۱

دل ز غم تا کی کند فریاد، خاموشی خوش است

ساقیا جامی بده کز غم فراموشی خوش است

غیر مستان مدهوش از جهان خوشدل نیند

عقل عاقل در نمییابد که مدهوشی خوش است

میرود آن شوخ و عاشق های و هویی میکند

بخت سلطان خوش که ما را هم بچاووشی خوش است

تا سیه پوشید از خط عارضش حالی شود

مردم چشم مرا زان تا سیه پوشی خوش است

پیش ازین خوش بود آغوش پریرویان مرا

این زمانم با سگ خوبان هم آغوشی خوش است

روی همچون گل کجا موی سفید ما کجا

ساده رویان را بهم بازی و سر گوشی خوش است

پیر گشتی اهلی، از بزم جوانان دور شو

در جوانی با جوانان عشق و می نوشی خوش است

شمارهٔ ۲۲۲

دیوانه یارم من و با کس نظرم نیست

مشغول خودم وز همه عالم خبرم نیست

من مست دل آشفته ام ای همدم مشفق

خارم مکش از پای پروای سرم نیست

زخمی بود از عشق بهرمو که مرا هست

با آنهمه از عشق نکویان حذرم نیست

ای قبله حاجت زدرت رو بکه آرم؟

زنهار مرانم که ازین در گذرم نیست

تا خون جگر بود فرو ریختم از چشم

رحمی بکن امروز که نم در جگرم نیست

زاهد دهدم توبه که کار تو صلاح است

پنداشت مگر خواجه که کاری دگرم نیست

اهلی ز جهان قسمت هر کس زر و سیم است

این قسمت من بس که غم سیم و زرم نیست

شمارهٔ ۲۲۳

سرومن، صد خارم از دست تو در پا رفته است

دست من گیر از کرم چون پایم از جا رفته است

بعد از این خواهد ز صحراسیل خون آمد بشهر

بسکه خون دل ز چشم ما بصحرار رفته است

هیچکس را خاری از دست غمت بر پا نرفت

هر چه رفت از زخم بیداد تو بر ما رفته است

آفتاب من اگر از روی زین گردد بلند

پست گردد کار مه هر چند بالا رفته است

کس بیوسف ننگرد از گرمی بازار تو

بلکه چون یوسف هزار اینجا بسودار رفته است

خسروان را آرزوی لعل شیرین تو کشت

کوهکن دروادی حسرت نه تنها رفته است

در سر کوی بتان اهلی گر رفت رفت

صد هزاران دین و دل اینجا بیغمار رفته است

شمارهٔ ۲۲۴

هرکه عاشق شد چو شمع آزاده از دل‌مردگی است

زندگی دلگرمی عشق است و مرگ افسردگی است

من به آزارت خوشم چون مرهم دیدار هست

خوشدل از یک دیدنم گر صدهزار آزردگی است

گر ز پیری سبزه پژمرده‌ام عیبم مکن

آخر کار گل سیراب هم پژمردگی است

داغ دل در پرده دارد غنچه زان رسوا نشد

مستی و رسوایی ما چون گل از بی‌پردگی است

گر شهید عشق شد اهلی نگویی مرده است

در حقیقت زندگی این است و نامش مردگی است

شمارهٔ ۲۲۵

گیرم که دل از یاد تو خرسند توان داشت

بی جان تن فرسوده نگه چند توان داشت

خود گوی که این طوطی دلسوخته تا چند

در حسرت آن لعل شکر خند توان داشت

با اینهمه تلخی نتوان ساخت که آخر

یکبوسه زان لب چون قند توان داشت

سودا زده چون گوش کند پند خردمند

این شیوه طمع هم ز هردمند توان داشت

ناصح همه حکمت بود این پند تو لیکن

گر هوش بود گوش برین پند توان داشت

عهد تو و سوگند تو بسیار نپاید

کافر بچه را چند بسوگند توان داشت

اهلی زهوای تو کسش باز نیارد

سیمرغ نه مرغیست که در بند توان داشت

شمارهٔ ۲۲۶

بازم از چشم آنسوار سرکش خونخوار رفت

شد عنان از دست و دست از کار و کار از چاره رفت

اندک اندک میشد از دل درد او بیرون به اشگ

چاک کردم سینه تا دردم ز دل یکپاره رفت

من تنها از پی دل میروم در راه عشق

هر که آمد در جهان دنبال دل همواره رفت

حق مگر صبر و دلی بازم دهد کز هجر او

آنچه بود از صبر و عقل و دین و دل یکباره رفت

چون توانم از خریداری یوسف دم زدن

من که نقد هستیم در کار یک نظاره رفت

تا تو در جان آمدی صبر و دل از تن رخت بست

آشنا شد با تو جان و از میان بیکاره رفت

عاقبت اهلی چو مجنون از غم آن نو غزال

در بیابان عدم با خاطر آواره رفت

شمارهٔ ۲۲۷

جانم در آتش از ستم ماهپاره ایست

دل غرق خون و دیده خراب نظاره ایست

رحمی نکرد صورت شیرین به کوهکن

بیرحم آدمی نبود سنگ پاره ایست

در کوی عشق نام اجل کس نمی برد

جایی که عشق هست اجل هیچکاره ایست

جز عاشقان که چشم به تقدیر کرده اند

هر کس که هست در پی فکری و چاره ایست

در مبحثی که عیسی مریم سخن کند

صد پیر سالخورده کم از شیر خواره ایست

اهلی شب سیاه تو روشن نمی شود

هر چند در سرشک تو هر یک ستاره ایست

شمارهٔ ۲۲۸

چشم مست گر کشد هر گوشه خلقی در غم است

گوشه‌گیر آن را چه غم گر کار عالم در هم است

در وفاداری رخ زرد مرا بشناس تو

زان که اکسیر وفا بسیار در عالم کم است

کی ز تنهایی به تنگ آیم من مجنون‌صفت

چون خیال آهوی چشم تو با من همدم است

صبح دولت می‌دمد ساقی بده جام شراب

این دم از عالم غنیمت دان که عالم یک دم است

هیچ بحری را نیارد عاشق گریان به چشم

هفت دریا پیش سیل عشق ما یک شبنم است

بیستون از پیش بردارد به همت عاقبت

هرکه چون فرهاد در کار محبت محکم است

جام جم اهلی چه جویی رو بدان خورشید کن

کز فروغ روی او هر ذره‌ای جام جم است

شمارهٔ ۲۲۹

گذشت در هوست عمر و یک نفس باقی است

هنوز تا نفسی هست این هوس باقی است

بهار عمر خزان گشت و گل برفت از باغ

هنوز مرغ مرا ناله در قفس باقی است

بسوخت با تو شکر لب رقیب روسیهم

شکر نماند مرا زحمت مگس باقی است

برفت صید مرادم ز پیش چشم و هنوز

هزار تیر ملامت ز پیش و پس باقی است

اگرچه دین و دل از دست رفت غم نبود

به پای‌بوس تو ما را چو دسترس باقی است

اگرچه سوخت چو شمع و نفس نزد اهلی

هنوز طعنه یاران هم‌نفس باقی است

شمارهٔ ۲۳۰

رقیب مانع دیدار یار من شده است

عجب ستاره نحسی دچار من شده است

برزوگار که این فتنه بود کز خط تو

بلای جان من و روزگار من شده است

بخون دیده و دل لعبتی که پروردم

چرا چو گوهر اشک از کنار من شده است

کسی که از غم عشق تو عیب من میکرد

چو دید روی ترا شرمسار من شده است

بیار باده و بی اختیارم از می کن

چرا که کار من از اختیار من شده است

از آن خوشم که چو اهلی، بباد شد خاکم

که یارش آینه صاف از غبار من شده است

شمارهٔ ۲۳۱

حسن تو گرچه با همه کس در تجلی است

با دیگران به صورت و باما بمعنی است

خاک ره از فروغ تو ای آفتاب حسن

هر ذره را به چشمه خورشید دعوی است

عیسی دهد بمرده ز گفتار جان ولی

مسکین کسی که کشته گفتار عیسی است

حال من و سگت زعنایت گذشته است

احوال ما حکایت مجنون و لیلی است

اهلی ز اهل دولت اگر بر کناره ماند

دولت همین بسش که نه از اهل دنیی است

شمارهٔ ۲۳۲

با خوش نفسی می خور اگر ماهوشی نیست

آواز خوشی باری اگر حسن خوشی نیست

گر روسیه از حسن تو گشتیم هم از ماست

در آینه صورتگر چین و حبشی نیست

زاد منشین در صف میخانه که اینجا

رندی است هنر کار بدستار کشی نیست

تلخ است مذاق غم و این چاشنی زهر

جز من که شناسد که چو من زهر چشی نیست

هرچند فلک کینه کش از تلخی مرگ است

هرگز بتر از زهر غمت کینه کشی نیست

از سینه صد چاک و صفای دل اهلی

پیداست که در آینه اش هیچ غشی نیست

شمارهٔ ۲۳۳

نرگس رعنا اگر چشم و چراغ گلشن است

لاله یی کز خون دل دارد نشان چشم من است

حاجت گفتن ندارد حال من ای شمع حسن

قصه جانسوزی پروانه حرفی روشن است

دست چون در خون من دارد! اگر با دیگری

دست در گردن کند خون منش در گردن است

آتش غم ساقیا ننشاند الا آب می

رحم کن ای ابر رحمت کاتشم در خرمن است

جَیبِ من هم  دارد از پیراهنِ یوسف نشان

گر نه کوری ای برادر ، این همان پیراهن است

حال سوز دوستان ای شمع میدانی ولی

من از آن سوزم که چشمت بر زبان دشمن است

نگسلم اهلی به جور از دامن آن گل چو خار

هر کجا خواهد شدن دست منش در دامن است

شمارهٔ ۲۳۴

جهان جوان ز بهار و خزان پیری ماست

کنون بساغر می وقت دستگیری ماست

تو مست عیش و فقیران غبار غم دارند

ترا چه غم ز غبار غم و فقیری ماست

وصال چشمه خورشید سایه تابش نیست

مگو که دوری از آب حیات سیری ماست

اگر چو ذره دلیریم پیشت ای خورشید

هم از حمایت مهر تو این دلیری ماست

خلاص ما ز اسیری مباد تا به ابد

اگر مراد توای دوست در اسیری ماست

سخن ز وصف جوانان دلپذیر مگوی

اگر مراد تو ناصح سخن پذیری ماست

غم از قیری ما نیست ذره وش اهلی

که آفتاب در آن کو بصد حقیری ماست

شمارهٔ ۲۳۵

بکوی عشق که طوفان نوح از آن وادی است

هزار ساله غم از بهر یک نفس شادی است

غلام همت آنم که بنده عشق است

که سرو با همه همت غلام آزادی است

حکایتی که صبا میکند ز وعده وصل

بسی خوش است ولیکن حکایت بادی است

ز پیر میکده جو آب خضر اگر خواهی

ز خانقاه چه خواهی؟ که دیو ره هادی است

خراب کرد غمم خانه تن و غم نیست

که این خرابی تن موجب دل آبادی است

تغافل تو کند صید خویش اهلی را

نگاه کردن دزدیده عین صیادی است

شمارهٔ ۲۳۶

از لطف اگرچه با سگ خویشت عجب خوش است

من کیستم که با تو نشینم ادب خوش است

گر کعبه وصال تو نتوان بسعی یافت

ننشینم از طلب که درین ره طلب خوش است

گر بر تو خوش بود غم و اندوه عاشقی

ورنی بهر که هست نشاط و طرب خوش است

من منع صوفی از می و شاهد نمیکنم

با لعل یار ساغر می لب بلب خوش است

صاحب خرد خمار بلا سال و مه کشد

اهلی که مست عشق بود روز و شب خوش است

شمارهٔ ۲۳۷

شمع رخسار بتان خانه ز بنیاد بسوخت

هرکه را چشم برین طایفه افتاد بسوخت

شرر تیشه فرهاد دلیلست بر آن

که دل سنگ هم از حسرت فرهاد بسوخت

مرد عشق آن زن هندوست که در کیش وفا

زنده چونشمع در آتش شد و آزاد بسوخت

از تف خون دلم خنجر او سرخ شدست

یاز سوز جگر من دل فولاد بسوخت

عاقبت اهلی دلسوخته چون صید اسیر

آنچنان مرد که بروی دل صیاد بسوخت

شمارهٔ ۲۳۸

وادی مجنون و شان، عالم آزادی است

از همه غم رسته است هر که درین وادی است

مرد ره عشق را از غم و شادی چه فکر

مرد نیی گر ترا فکر غم و شادی است

بامی همچون چراغ ظلمت غم باک نیست

گم نشود هر کرا پیر مغان هادی است

نسبت موی ترا باد بسنبل چو کرد

هیچ پریشان مشو کاین سخن بادی است

گو بنشین و مبر سعی ره کعبه هیچ

هر که ز کم همتی در غم بی زادی است

اهلی، اگر چشم یار خانه مردم کند

وای بر آن خانه یی کش دل آبادی است

شمارهٔ ۲۳۹

بسکه هرجا صفت خون دل آشامی ماست

در همه معرکه‌ای قصه بد نامی ماست

جام می زهر شود در دل ما بی لب تو

زهر خوردن به از این جام می آشامی ماست

ما که افروخته ایم آتش دل شمع صفت

هرچه آید بسر ما همه از خامی ماست

چون سرانجام بدو نیک بجز مردن نیست

کشته در عشق شدن نیز سرانجامی ماست

عاقبت جان تو اهلی ز کف ساقی عشق

گر بکامی رسد از دولت ناکامی ماست

شمارهٔ ۲۴۰

تا گوشه چشمی بمن آن سیم تن انداخت

خوبان جهان را همه از چشم من انداخت

آن نرگس مستانه چو بر گل نظر افکند

خون در جگر لاله خونین کفن انداخت

آزاده برآمد ز غم باد خزان سرو

زان سایه که او بر سر سرو چمن انداخت

گر تا ابد از کوه دمد لاله عجب نیست

زان خون که فلک در جگر کوهکن انداخت

آن دل شکن از عشوه شکست دل ما خواست

بر زلف دلاویز از آنرو شکن انداخت

از خون دل آن سیل که چشم از غم او ریخت

طوفان بلا بود که در انجمن انداخت

طوطی که شکر خنده او دید چو اهلی

سرمست چنان شد که شکر از دهن انداخت

شمارهٔ ۲۴۱

قد طوبی و لب کوثر و خود حور بهشت است

یارب ملک است آدمی این چه بهشت است

جز برق محبت نبود آتش موسی

گر از سر طورست و گر از کنج کنشت است

آن لعل روان بخش بود یا خط نوخیز

یا چشمه آبی که روان از لب کشت است

پیش رخ خوبش که ملک را نمکی نیست

از حسن پری هیچ مگویید که زشت است

خشت سرخم بس بودم بالش راحت

بالین چکنم من که سرم لایق خشت است

این نیز هم از طینت پاک است که اهلی

آمیخته با مهر تو ای حور سرشت است

شمارهٔ ۲۴۲

چنین که تشنه بخون لعل یاربی سبب است

هلاک ما عجبی نیست زندگی عجب است

من از ادب نشمارم سگ درت خود را

که آدمش نشمارند هرکه بی ادب است

اگرچه خاک شدم رخ متاب ای خورشید

که ذره ذره غبارم هنوز در طلب است

به مجلسی که بود هزار دل پرخون

چه جای ساغر عیش و پیاله طرب است

ز استخوان چه عجب در رطب کزوما را

بجای مغز ز پیکان در استخوان رطب است

فکند از آن سخنت شور در عجم اهلی

که چاشنی حدیث تو از شه عرب است

شمارهٔ ۲۴۳

خونم به جور تیغ تو در گردن خودست

هر کس با تو دوست بود دشمن خودست

مستانه سرو ناز تو ره میرود مگر

سرمست جلوه ای خرامیدن خودست

خار ره تو هر که بسوزن کشد ز پا

همچون مسیح خار رهش سوزن خودست

جز تیغ دوست کیست که فریادرس شود

ما را که کار دل همه در گردن خودست

هرگز نظر به خرمن عالم نمی کند

اهلی که خوشه چینی اش از خرمن خودست

شمارهٔ ۲۴۴

آن بت که قبله دل عشاق روی اوست

هرجا که هست روی دل ما بسوی اوست

ای دل چراغ دیده تاریک بر فروز

تا خانه روشن از اثر شمع روی اوست

من خاک کوی او نفروشم بآب خضر

سرچشمه حیات هم از خاک کوی اوست

چون هرکه هست آرزویی دارد از جهان

دل را گناه چیست گرش آرزوی اوست

بی روی و موی او نه شبم خوش نه روزهم

چون روز و شب مراد دلم روی و موی اوست

یعقوب نور دیده دهد بوی یوسفش

وین نور دیده زندگی ما ببوی اوست

اهلی حیات وصل کند جستجو چو خضر

مقصود ازین حیات همین جستجوی اوست

شمارهٔ ۲۴۵

نه از طرب هوس گشت با غم افتادست

هوای نو گل خود در دماغم افتادست

چه تیره است شبم با وجود آتش دل

مگر که چشم بدی بر چراغم افتادست

هلاک خود طلبم من که می خورم بی تو

گمان مبر که نظر بر فراغم افتادست

چو لاله بر سر راهت فتاده ام بنگر

که هوش رفته و از کف ایاغم افتادست

بکوی او همه جا لاله زار شد اهلی

ز بسکه پنبه خونین ز داغم افتادست

شمارهٔ ۲۴۶

کی آب خضر همدم طبع سلیم ماست

ما و شراب کهنه که یار قدیم ماست

ما را هوای عرش ازین آستانه نیست

حقا که آستان تو عرش عظیم ماست

این بوی جانفرای که از گل دمد مگر

بوی خوش غزاله عنبر شمیم ماست

ما درد دسوت پیش حکیمان نمی بریم

ساقی بیار می که مسیح و حکیم ماست

اهلی مرو بکعبه بیا در حریم عشق

کز کعبه آنچه می طلبی در حریم ماست

شمارهٔ ۲۴۷

گر چو گل در کف ما جام می صبحگهی است

آنهم از سایه اقبال تو ای سرو سهی است

بهر جان هر که دم از بی گنهی زد بکشش

چه گناهش بتر از دعوی این بی گنهی است

پادشاهان همه شب پاس درت میدارند

پاسبانی بسر کوی بتان پادشهی است

ایکه در بند بتانی ز جفا داد مزن

زانکه رسم و ره اینطایفه بی رسم و رهی است

آه مستان خرابات خدا رد نکند

بلکه مقبول تر از زمزمه خانقهی است

سرخ رویند چو گل اهلی ازین باغ همه

بلبل سوخته از بخت خودش روسیهی است

شمارهٔ ۲۴۸

ذره چون خورشید گردد طالع و لامع خوش است

آفتاب بخت من لامع نشد طالع خوش است

میزند تیغ آفتاب من که میرم پیش او

گر شفاعتخواه نبود در میان مانع خوش است

میرسد گاهی بسمع محرمان حالم ولی

حال مجنون را اگر لیلی بود سامع خوش است

سایه ام بر سر سگش همچون همامی افکند

گر بمشتی استخوان من شود قانع خوش است

ناخوشیهایی که ما از ظلمت هجران کشیم

گاه گاهی برق وصلی گر شود لامع خوش است

دوش دیدم اهلی آنمه همنشین در واقعه

گر بخواب این قصه هم واقع شود واقع خوش است

شمارهٔ ۲۴۹

آن شمع که پروانه صفت بال و پرم سوخت

هرگاه که در خاطرم آید جگرم سوخت

جز صورت او در نظرم هیچ نیاید

کز یک نگه آن مه، دو جهان در نظرم سوخت

از غیرت اغیار چراغ دل و جان مرد

کرد از رخ خود زنده و غیرت دگرم سوخت

ای شمع شب افروز که ماندی ز نظر دور

باز آی که بی روی تو آه سحرم سوخت

در جان منی هجر و وصالم چه تفاوت

مشتاقی حرف لب همچون شکرم سوخت

من بودم و چشمی تر از ایام و لبی خشک

در خرمنم آتش زدی و خشک و ترم سوخت

گویند که اهلی بخبر باش از آن شمع

تا چشم زدم برق بلا بی خبرم سوخت

شمارهٔ ۲۵۰

هرچند غمی همچو غم بی درمی نیست

آنرا که بود گنج غمت هیچ غمی نیست

مردم ز خمار غم و جامم ندهد یار

در نرگس او شیوه صاحب کرمی نست

با حکم ازل مانع عاشق نتوان شد

ای خواجه برو حاجت ای بوالحکمی نیست

آن کز ستم خط تو دیدیم مگر باد

در گوش تو گوید که حکایت قلمی نیست

صورتگر چین صورت زیبا چه نماید

دل بردن عشاق بزیبا صنمی نیست

گر جام جم آیینه صفت عیب نما گشت

هر آیینه یی را صفت جام جمی نیست

بازی نخوری اهلی از ایام که هرگز

در دور فلک شیوه صاحب قدمی نیست

شمارهٔ ۲۵۱

درخت وادی ایمن بنور عشق کسی است

اگرنه عشق بود هرچه هست خار و خسی است

چو صبح همنفس مهر آفتابی باش

مزن به هر زه نفس زانکه زندگی نفسی است

خراب سیمبری باش و گنج زر بگذار

که در خرابه عالم ازین متاع بسی است

دلی که عاشق شمعی بود چو پروانه

اگر نسوخت نه عاشق بود که بوالهوسی است

کسی چو خضر بآب بقا رسد اهلی

که یار تشنه لبی دستگیر باز پسی است

شمارهٔ ۲۵۲

جان دادن از وفا هنر کوهکن بس است

حاجت بقصه نیست همین یکسخن بس است

ساقی رواج مدرسه و خانقه شکست

درصد هزار بتکده یک بت شکن بس است

تا زنده ام پلاس سگت پیرهن کنم

چو میرم از غم تو همینم کفن بس است

بوی گل وصال کجا میرسد بمن

بگشا قبا که نکهت ازین پیرهن بس است

من کشته توام چکنم معجز مسیح

حرفی بگو که یک سخنم زان دهن بس است

ما را بس این که در سر سرو تو رفت دل

معراج بلبلان سر سرو چمن بس است

اهلی اگر حکایت مجنون ز یاد رفت

حرفی ز داستان تو در انجمن بس است

شمارهٔ ۲۵۳

چشم تو دگر در پی صید دل و جان است

صیادیت از دیدن دزدیده عیان است

گر داشت پری چون تو جمالی چه نهان داشت

پیداست که از شرم جما تو نهان است

حال دل بیچاره مگر جان بتو گوید

با دوست حکایت نه سرو کار زبان است

بوی تو نشان میدهدم ناله پر درد

هر ناله که از درد برآید به نشان است

مرهم بنهم بر دل و زخمم مزن از طعن

کین زخم زبان سخت تر از زخم سنان است

گیرم بت چین جان دهد آرایش حسنش

من کشته آن ساد رخم کلفت جان است

می بارد ازین مغبچگان طرفه غزالی

اینست درین مردم و اهلی سگ آن است

شمارهٔ ۲۵۴

پیری خزان تازه بهار جوانی است

وقت شباب خوش که گل زندگانی است

ایساقی صبوح که چون آفتاب صبح

خار و گل از فروغ رخت ارغوانی است

جامی ببخش و چهره ما لاله رنگ کن

کاندر بهار عمر رخ ما خزانی است

جام شراب و کنج خرابات و وصل یار

عیش نهان مگوی که گنج نهانی است

پیش می صبوحی رندان و خواب امن

شاهی و پاسبانی لشگر شبانی است

آن مدعی است کز پی شهرت چو برق سوخت

خرم کسی که سوخته بی نشانی است

اهلی، نشان از آن خط لب میدهی مگر

با طوطیان غیب ترا هم زبانی است

شمارهٔ ۲۵۵

حیاتی با رخ خوی کرده اوست

که صد خضر و مسیحا مرده اوست

من از بالای او دارم شکایت

که در عالم بلا آورده اوست

چراغ زاهد از عشق ار نیفروخت

نه از عشق از دل افسرده اوست

بر افکن پرده ای باد از رخ گل

که گنج حسن زیر پرده اوست

سگش را گر شوم قربان چه منت

که مغز استخوان پرورده اوست

چو بی آزار نتوان در جهان زیست

خوشا دلخسته یی کازرده اوست

رقیب از خون دل پی برد آخر

که اهلی صید پیکان خورده اوست

شمارهٔ ۲۵۶

تشریف کرامت اگر از لطف الهی است

پشمینه مارا چه کم از اطلس شاهی است

گر نامه سفیدی سببش توبه ز عشق است

این نامه سفیدی نبود نامه سیاهی است

چون برگ خزان دیده به پیرانه سرم بین

خون جگر از گریه که بر چهره گاهی است

در دعوی خونم اگرت غمزه گواه است

من راضی ام ایشوخ چهه حاجت بگواهی است

در وصف جمالت که نهایت نپذیرد

هرچند که گویند سخن نامتناهی است

عاشق که ز طوفان بلا روی نتابد

یونس صفتش کشتی نوح از دل ماهی است

اهلی نگرد نور دگر هر دم از آن رخ

آن رخ مگر آیینه انوار الهی است

شمارهٔ ۲۵۷

مستی که ذوق رندی و بیچارگی نیافت

مستی نکرد و لذت میخوارگی نیافت

آن گل کجا گشاد رخ خویش ای پری

کانجا هزار همچو تو نظارگی نیافت

راه عدم گرفت دلم کز مقام غم

آزادگی جز از ره آوارگی نیافت

ای برق گاه گاه وصالت مرا بسوخت

خوش آنکه گر نیافت بیکبارگی نیافت

اهلی که جان فدای سر دوستان کند

کسرا به از سگ تو بغمخوارگی نیافت

شمارهٔ ۲۵۸

ناخورده می ز نرگس او دل خمار یافت

تا چیده یک گل از مژه صد زخم خار یافت

میکرد شمع از آتش دل بی قرار سعی

بعد از هزار سعی بکشتن قرار یافت

آنرا چو من رواست که گشت چمن کند

کز خار و گل مشام دلش بوی یار یافت

من ذره حقیرم و آن آفتاب حسن

هرجا نظر فکند چو من صدهزار یافت

چندان ز مهر او بفلک رفت دود دل

کایینه جمال بآخر غبار یافت

با انس آن غزال کنار از جهان گرفت

مجنون که آرزوی دل اندر کنار یافت

سرچشمه حیات اگر شد نصیب خضر

اهلی نمی هم از مژه اشگبار یافت

شمارهٔ ۲۵۹

تا بر گل تو سنبل پر خم دمیده است

بوی بهشت در همه عالم دمیده است

صبح است و جامه چاک زدی درمی صبوح

صبحی چنین ز جیب فلک کم دمیده است

حور و فرشته را اگر از جان سرشته اند

بوی محبت از گل آدم دمیده است

در حیرتم ز مهر خطت از دل رقیب

کز سنگ خاره سبزه خرم دمیده است

اهلی درین چمن مشو از خار غم ملول

زان رو که خار و گل همه با هم دمیده است

شمارهٔ ۲۶۰

امید خلق باقبال و دولت خویش است

امید ما بغم و درد و حسرت خویش است

اسیر محنت عشق از هوای راحت وصل

اسیر نیست گرفتار محنت خویش است

چه غم ز داغ محبت چو شمع عاشق را

گرش ثبات قدم در مشقت خویش است

دلی غمین نگذارد به بیش و کم ساقی

غم او خورد که نه راضی بقسمت خویش است

بزیر پای خسان سرمنه چو سبزه که سرو

بلند قدریش از قدر و همت خویش است

هزار سال اگرت مهر مینماید چرخ

مباش غره که در بند فرصت خویش است

سر بهشت ندارد کز کنج غم اهلی

بهشت زنده دلان کنج خلوت خویش است

شمارهٔ ۲۶۱

شیشه دل بهر خوبانم ز دست افتاده است

کار دل از دست خوبان در شکست افتاده است

در گلستان جمالت زان دو چشم می پرست

کافری خونخواره در هر گوشه مست افتاده است

با نهال قامتت چون سایه ای سرو سهی

سربلندی چون کند طوبی که پست افتاده است

او که در عشق از غم دین پند عاشق میدهد

گو غم خود خور که عاشق بت پرست افتاده است

نیست ما را غم که دین و دل فتاد از دست ما

می بده ساقی که اکنون هرچه هست افتاده است

کی نهم جام می از کف چون دهم آسان ز دست

گوهری کز چشمه خضرم بدست افتاده است

جز سر زلف تو صید خاطر اهلی نکرد

این چنین صیدی کسی را کم به شست افتاده است

شمارهٔ ۲۶۲

تو پیش چشم منی چشم من پر آب از چیست

چو دل بوصل تو آسود اضطراب از چیست

ز شوق آن لب میگون دلم کباب بود

تو آتشم زده یی ورنه دل کباب از چیست

گرفت چاشنیی از لب تو ساغر می

وگرنه بیهشی خلق در شراب از چیست

غم از حساب قیامت مگر نداری تو

وگرنه با منت این ظلم بی حساب از چیست

چو آفتاب برت کم ز ذره خاکست

بخاکیان درت ناز آفتاب از چیست

چو گنج حسن شدی حال دل خراب مپرس

تو خود ببین که دل زار ما خراب از چیست

حدیث حسن بتان گر نمیکنی اهلی

بکنج صومعه فریاد شیخ و شاب از چیست

شمارهٔ ۲۶۳

چو منع غیر مجالم در آشنایی نیست

ز آشنایی او چاره جز جدایی نیست

گذشتم از غم آن گل زرشک غیر ولی

ز خار خار دل از غیرتم رهایی نیست

دلا ز صحبت خوبان کناره کن ز ازل

که آخرش بجز از جور و بیوفایی نیست

خوشم چو بلبل مسکین بخار غم ای گل

ز بسکه برگ وصالم ز بینوایی نیست

ز آشنایی و یاری بلا کشد اهلی

خوشا کسی که بکس هیچش آشنایی نیست

شمارهٔ ۲۶۴

رفتی و نقش روی تو از چشم تر نرفت

خال توام چو مردم چشم از نظر نرفت

خاری که از ره تو بپای دلم خلید

تا سر نزد ز خاک من از دل بدر نرفت

کارم بجان رسید ز زخم زبان خلق

جان رفت و زخم طعنه خلق از جگر نرفت

هرگز بسر نرفت شبی کز غمت چو شمع

دود دلم بگنبد افالک بر نرفت

رفتم بخاک و زیر سر از حسرتم بماند

دستی که هرگزم بکسی در کمر نرفت

مردم چو شمع و کار من از پیش عاقبت

با سوز گریه شب و آه سحر نرفت

اهلی اگرچه غرقه بخون می شود در اشک

بی سیل گریه یکنفس او بسر نرفت

شمارهٔ ۲۶۵

چنین حسن و ملاحت با ملک نیست

ملک را حسن اگر هست این نمک نیست

گل خوبان چو گل عنبر سرشت است

ولی بوی وفا با هیچ یک نیست

مرا گر در وفا شک داری ایشوخ

ترا در بیوفایی هیچ شک نیست

بکوی صبر عاشق ره نیابد

ره عشق و صبوری مشترک نیست

فلک هرگز نشد اهلی بمن یار

مرا هم چشم یاری از فلک نیست

شمارهٔ ۲۶۶

شبی که بی تو برین پیر خسته حال گذشت

شبی گذشت که گویی هزار سال گذشت

مگر بیایی و عمری نوم دهی از وصل

که عمر من همه دور از تو در ملال گذشت

خبر نداشتم از بیخودی که چون رفتی

تو خود بگوی که بر جان من چه حال گذشت

نصیحتم مکن ای همنفس که تشنه لبم

نمی توانم از آن چشمه زلال گذشت

ز بخت خفته چه در خواب غفلتی اهلی

که روز هجر رسید و شب وصال گذشت

شمارهٔ ۲۶۷

روی تو مصحفی است که در آن خوبی است

خال تو آیتی است که در شان خوبی است

جان جهان، ملاحت روی تو تازه کرد

خوبی است جان عالم و آن جان خوبی است

طغرای ابرویت چو مه نو تمام کرد

منشور دلبری که ز دیوان خوبی است

آهسته ران که توسن حسن تو پست ساخت

جولان هرکه در سر میدان خوبی است

رخسار دل‌فروز تو زان لعل پرنمک

این معدن ملاحت و آن کان خوبی است

روی چو آتشت گل باغ جوانی است

قد خوشت نهال گلستان خوبی است

سلطان اگر ربود دلش خوبی غلام

اهلی غلام اوست که سلطان خوبی است

شمارهٔ ۲۶۸

بس شکل خوب چرخ کشید و خراب ساخت

تا صورتی بشکل تو ای آفتاب ساخت

آه از شرار آتش غیرت که لعل تو

با هرکه خوردمی جگر من کباب ساخت

تا در کمین مرغ دل کیستس که باز

صیادوار چشم تو خود را بخواب ساخت

خونم که ریخت غمزه مست تو بیگنه

چشم خوشت بهانه خیال سراب ساخت

جایی رسید قصه اهلی که راز او

پیر و جوان ترانه چنگ و رباب ساخت

شمارهٔ ۲۶۹

بود از ازلم درد تو وین درد همان است

عشقت ز ازل هرکه رقم کرد همان است

هرچند بهار آمد و ایام خزان رفت

عشاق ترا رنگ رخ زرد همان است

آمد شب و آسوده خوابند جهانی

فریاد و فغان سگ شبگرد همان است

من زنده و تو سوخته یی مدعیان را

بر آینه خاطر من گرد همان است

اهلی بود از روز ازل مرد غم عشق

گر روز نه آنست ولی مرد همان است

شمارهٔ ۲۷۰

عید قربان شد و سر در ره جولان تو رفت

من سری داشتم آن نیز بقربان تو رفت

این چه شکل است و شمایل مگر از مشرق حسن

آفتابی که بر آمد بگریبان تو رفت

لذت درد سکندر خضر امروز چشید

که بحسرت ز لب چشمه حیوان تو رفت

رفت جان بهر تو بر باد ولی بر تو چه غم؟

چه تفاوت که نسیمی ز گلستان تو رفت

نه که حرمان تو تنها دل من برد بخاک

کز جهان هرکه برون رفت بحرمان تو رفت

اهلی آن شد که کند میل تو آن نخل بلند

میوه شاخ امید از لب و دندان تو رفت

شمارهٔ ۲۷۱

سینه ایصوفی اگر صاف است چو آیینه ات

هر چه خواهی رو نماید از صفای سینه ات

خاطرت گنجینه مهرست بیمهری مباش

حیف باشد کر گهر خالی بود گنجینه ات

مهر یوسف پیشه کن وز فتنه انجم مترس

گرچه دندان تیز کرد این گرگ پیر از کینه ات

ایکه با یار نوت یار کهن از یاد رفت

یاد کن ای بیوفا از عاشق دیرینه ات

این چنین کز یاد خود بردی مرا نبود عجب

گر بیاد امروز نبود وعده دوشینه ات

ساکن میخانه شو زاهد که ترسم روز مرگ

مست بیرون آورند از مسجد آدینه ات

بت بزی خرقه داری اهلی از تقوی ملاف

تا نسوزد برق غیرت خرقه پشمینه ات

شمارهٔ ۲۷۲

خوش آنکه دور فلک بر مراد من میگشت

که خار گلشن بختم گل و سمن می گشت

خوش آنکه بر من لب تشنه خون ترش میشد

مرا از آن ترشی آب در دهن می گشت

خوش آنکه از سخنم لب چو غنچه گر بستی

دگر شکفته تر از گل بیک سخن می گشت

خوش آنکه گر گرهی می فتاد در کارم

گره گشای من آن زلف پرشکن می گشت

خوش آنکه در ظلمات غم آن لب شیرین

ز خنده چشمه حیوان به چشم من می گشت

خوش از آنکه از رخ آن بت هزار عاشق مست

بیک نظاره که می کرد برهمن می گشت

خوش آنکه گاه تبسم هزار چون اهلی

فدای آن لب شیرین و آن دهن می گشت

شمارهٔ ۲۷۳

تو آفتابی و تا ذره یی ز من باقی است

مرا هوای تو ایشمع انجمن باقی است

چراغ وصل گر از مهر می کنی روشن

بیا بیا که هنوز آتشی ز من باقی است

بنای میکده طوفان عشق کند ولی

هنوز آتش سودای برهمن باقی است

کنون به گشت چمن باغبان درم بگشای

که گل برفت و خس و خار در چمن باقی است

ز جور زلف تو اهلی سخن دراز نکرد

وگر مجال حکایت بود سخن باقی است

شمارهٔ ۲۷۴

این چه سروست که از گلشن جان خاسته است

وین چه قدست که چون نخل گل آراسته است

گرد بر دامن پاکت نرسد از ره کس

خاصه گردی که از آلوده دلی خاسته است

وای اگر آنقدر افزوده شود روز فراق

کز شب قدر وصال تو فلک کاسته است

عشق اگر تیغ برآرد سپر عقل چه سود؟

بر سر بنده رود آنچه خدا خواسته است

اهلی از برق جهانسوز غمت بی خبرست

ورنه این خرقه صدپارچه پیراسته است

شمارهٔ ۲۷۵

گه نظاره دلم ایمن از رقیبان است

که هرکه هست چو من در رخ تو حیران است

چو رفت دامن وصلت ز دست من بیرون

همیشه دستم ازین غصه در گریبان است

محبت تو من از بیم خصم می پوشم

وگرنه اینکه تو بینی هزار چندان است

تو خود دلیل شو ای چشمه حیات مرا

که خضر گمشده ره هم ازین بیابان است

مدار درد سر خلق بیش ازین اهلی

دلی که خون شود از عشق بر که تاوان است

شمارهٔ ۲۷۶

بهلاک خود نپوشم نظر از رخ چو ماهت

که هزار جان شیرین بفدای یک نگاهت

اگرم کشی چه حاجت بهزار تیر مژگان

که بس است یک اشارت ز دو نرگس سیاهت

چو تو پادشاه حسنی غم دادخواه می پرس

که به پرسشی شود خوش دل ریش دادخواهت

ولی از غرور خوبی بگدا کجا کنی رحم

که نگه نمی فتد هم به هزار پادشاهت

چو مگس به خوان وصلم بحساب اگر نیاری

بسم این که در شمارم بسیاهی سپاهت

سر خون خلق داری منه از دلم برون پای

که ز تیر آه مردم دل من بود پناهت

بحیات جاودانی نرسی چو خضر اهلی

مگر آنکه درد جامی برسد ز دست شاهت

شمارهٔ ۲۷۷

همچو چنگ افغان من بی‌زخم بیدادی نخاست

تا رگ جان از تو نخراشید فریادی نخاست

پیش من باد است آهی کاین حریفان می‌کشند

ناله جان‌سوز هرگز از دل شادی نخاست

مادر ایام چندانک آدمی می‌پرورد

از کنار آدمی هرگز پریزادی نخاست

از نیاز ما اسیران همچو سرو آزاده‌اند

چون تو در گلزار خوبی سرو آزادی نخاست

خود گرفتم در چمن شمشاد خیزد همچو تو

چون رخ خوب تو هرگز گل ز شمشادی نخاست

نام جان بخشت که برد؟ ای خسرو شیرین‌دهن

کز پس هر سنگ در کوی تو فرهادی نخاست

بر درت اهلی نشست و خاست، از مردم برید

بی‌قدت یک لحظه گر بنشست بی‌بادی نخاست

شمارهٔ ۲۷۸

بکوی میکده آخر سبوی ما بشکست

میان مغبچگان آبروی ما بشکست

بکام تشنه ما بود شربت دیدار

فلک بدست ستم در گلوی ما بشکست

گذشته بود ز حد آرزو پرستی ما

خلیل عشق بت آرزوی ما بشکست

بکنج صومعه بودیم مست هی هی ذکر

درآمد آن صنم و های هوی ما بشکست

چه جای مستی و دیوانگی و بی باکی است

کنون که سنگ ملامت سبوی ما بشکست

کرشمه یی که مه نو بر آسمان میکرد

بگوشه نظری تند خوی ما بشکست

دگر حکایت مجنون که بشنود؟ اهلی

کنون ک معرکه اش گفتگوی ما بشکست

شمارهٔ ۲۷۹

امروز غیر غم زتو هیچم نصیب نیست

فردا اگر همین بود آنهم غریب نیست

در کوی عشق هرکه بمیرد عجب مدار

حیرت ز زندگیست که مردن عجیب نیست

ای بیخبر که عیب کنی سوز ناله ام

سوز از گل است از طرف عندلیب نیست

هرکس که داشت درد دلی با طبیب گفت

درد دل من است که هیچش طبیب نیست

نگذاشت برق حسن تو کسرا که جان نسوخت

وانهم که هست جان کسی عنقریب نیست

میرم به کنج بیکسی و گر رسد حبیب

چندان رقیب هست که جای حبیب نیست

اهلی شکایت تو ز ساقی نه بر حق است

کز فیض آفتاب کسی بی نصیب نیست

شمارهٔ ۲۸۰

در بهار نوجوانی باغ ما از گل تهی است

در خزان پیری امید گل ازوی ابلهی است

ساقی، از جامی بگیرم دست کاین دلتنگ را

صدهزاران آرزو در جان و دست او تهی است

باده خور با نو غزالان وز فلک یاری مجوی

کاین پلنگ پیر با شیران ره در روبهی است

خلعت شاهی بگو در وصله خاصان نشین

خرقه پشمینه بر ما خلعت شاهنشهی است

شب نشین خلوت معنی کجا آرد بیاد

روز عیش سربلندان را که رو در کوتهی است

روح پرور باش و ز ضعف آسوده باش

کز ریاضت تن چو لاغر گشت جان در فربهی است

طعنه بر روشن دلان کم زن که در بازار عشق

سادگی آیینه را از غایت کار آگهی است

در دو عالم پیرو پیر مغان اهلی بود

در ره دنیا و دین بی پیر رفتن گمرهی است

شمارهٔ ۲۸۱

عاشق آن نیست که شد محرم و همدم بر دوست

عاشق آنست که محروم بود از در دوست

گر فلک هر دو جهان در نظرم عرض کند

در دلم نقش نبندد بجز از پیکر دوست

برو ایخواجه مگو از سر یوسف بگذر

زانکه مویی بدو عالم ندهم از سر دوست

زخم دلدار به از رحم رقیب است مرا

خوشتر از مرهم اغیار بود نشتر دوست

باز اهلی دهن دوست چو گل خندان است

میوزد جان امید از لب جان پرور دوست

شمارهٔ ۲۸۲

دلا، خار ستم از پا برون خواهد شدن وقت است

غمی کز دل نشد هرگز کنون خواهد شدن وقت است

خزان غم ورق گرداند و بوی نوبهار آمد

رخ زردم ز شادی لاله گون خواهد شدن وقت است

گذشت آن خشکسان غم مریز ای دیده سیل خون

که آب چشم از شادی برون خواهد شدن وقت است

بدین بخت نگون اهلی قیامت کم کن از گریه

که طاق آسمان زین غم نگون خواهد شدن وقت است

شمارهٔ ۲۸۳

دل مرده از آنم که مسیحا نفسی نیست

فریادم از آنست که فریاد رسی نیست

از خانقه ایشیخ در کس نگشایند

معلوم شد امروز که در خانه کسی نیست

ای مرغ گرفتار که دوری ز گلستان

واماندگیت جز بشکست قفسی نیست

بگذر چو نسیم از سر این باغ که دروی

هرجا که گلی سرزده بیخار و خسی نیست

گر طالب یاری قدمی پیش نه ایشیخ

کز صومعه تا دیر مغان راه بسی نیست

در سیل غم از جای شدن کار خسان است

اهلی چو حریفان سبکی بوالهوسی نیست

شمارهٔ ۲۸۴

با من از مشکین غزالان گرنه بوی آشناست

آهویان را با من مجنون صفت انس از کجاست

نیست جای هر کسی در حلقه زنجیر عشق

هر کجا آزاده یی می بینم اینجا مبتلاست

من طبیب عاشقانم نیک میدانم علاج

بهترین درمان درد عاشقان ترک دواست

دست این شکر لبان در گردن ما کی رسد

گردن ما همچو قمری لایق طوق بلاست

روشن است از نور خورشید رخش هر ذره یی

بی نصیب این ذره یاب از سیه بختی چراست

مهربان با دشمنان با دوستان نامهربان

مهربانی حق آن نامهربان بی وفاست

بنده حسنم دگر دربند چیزی نیستم

همچو اهلی عاشق آزاده در عالم کجاست

شمارهٔ ۲۸۵

تا نشد چون نافه خون، دل بوی دلجویی نیافت

جز جگر خونی ازین وادی کسی بویی نیافت

هر سیه مستی که گفت اوصاف گل در روی تو

پیش رویت جز بعذر بیخودی بویی نیافت

گرچه سیب آن ز نخ گوید سخن با آدمی

جز زنخدانت کسی سیب سخنکویی نیافت

آنکه در اسرار پنهان موشکافی می نمود

تا دهانت در سخن نامد سر مویی نیافت

گرچه اهلی در وفاداری سگ خوبان بود

تا نشد بی خان و مان جابر سر کویی نیافت

شمارهٔ ۲۸۶

چشم همه را بر گل روی تو نگاه است

انصاف بده دیده مارا چه گناه است

طوبی چکنم من که خرابم ز قد تو

سرو تو مگر کمتر از آن شاخ گیاه است

مگذر ز وداع من بیمار که امروز

دل عزم سفر دارد و جان بر سر راه است

آن خال ز نخدان که دل من به چه افکند

گر چاه دلم کند خود اندر ته چاه است

گیرم که بر افالک زند خیمه رقیبت

موقوف بیک شعله از این آتش و آه است

گر خضر بسر چشمه حیوان رسدش دست

مارا می کوثر بکف از دولت شاه است

اهلی که غلام تو بود زان خودش دان

گر نامه سفیدست و گر نامه سیاه است

شمارهٔ ۲۸۷

گل نو آمد و ما را غم دیرینه گرفت

مرغ جان را نفس اندر قفس سینه گرفت

آن حریفی که شبش بودمی از خون دلم

بازش امروز هوای می دوشینه گرفت

چند جان همه را آن مه نو خط سوزد

آخرش دود دل خلق در آیینه گرفت

گنج سر دهنش تا نبرد راه کسی

مهر خط لب لعلش در گنجینه گرفت

دی مرا بود گذر بر سر کوی دگری

ره بمن دوش سک کویش ازان کینه گرفت

بسکه بر خرقه پشمین بودم داغ شراب

در دلم آتش ازین خرقه پشمینه گرفت

تازه گلزار جهان بر دل اهلی تنگ است

مرغ روحش ره آن گلشن دیرینه گرفت

شمارهٔ ۲۸۸

صبر تلخ است و دوای من خونین جگر است

داروی درد من از درد جگر سوزتر است

چون ننالم که رقیبش بجفا می کشدم

وین که او آگه ازین نیست جفای دگرست

منم آن دلشده پروانه که جا بر سر شمع

بی خبر سوخته ام تا دگران را خبرست

هر کجا غمزده شوخی است بلای دل ماست

تیر باران بلا در ره اهل نظرست

ناصحا من نکنم ترک بتان قصه مخوان

گفتگویی که بجایی نرسد درد سر است

اهلی از بهر خدا پرده زنار بکش

که تفاوت زتو تا بر همنان اینقدرست

شمارهٔ ۲۸۹

کار از دهان او همه دم بر مراد نیست

بر هیچ اعتبار و بهیچ اعتماد نیست

بازآ که غنچه وار دل تنگ بسته است

غیر از نسیم وصل تو هیچش گشاد نیست

جان حزین من که کسی یاد او نکرد

در ورطه غمی است که کس را بیاد نیست

تو جان عالمی نه پری و نه آدمی

آدم فرشته خوی و پری حور زاد نیست

ای چرخ کج نهاد بما راست چون شوی

جز کجروی چو هیچ ترا در نهاد نیست

اهلی بجور یار چو خود دل نهاده یی

بیداد او گرت بکشد جای داد نیست

شمارهٔ ۲۹۰

گاه گاهم خانه از برق وصالش روشن است

لیک تابروی نظر میافکنم در رفتن است

غارت دین میکند مژگان اومن چون کنم

کاندرین ره هر سر مویی مرا یک رهزن است

ایکه پنداری چو فانوس آتشم در پیرهن

شعله ور جانست چون شمعم که در پیراهن است

عارض خوی کرده ات ای گل ز گوهر خرمنی است

چشم از مژگان پرنم خوشه چین خرمن است

طوطی مسکین که چون من بنده خط تو شد

طوق لعل او ببین کش خون خود در گردن است

دامن نیلی قبایی شسته ام از گرد ره

زان سبب صد رود نیل از گریه ام در دامن است

غم مخور اهلی گرت سوزد فلک از داغ دل

زانکه دامن گیرش آخز چون شفق آه من است

شمارهٔ ۲۹۱

ای سبز تلخ این نگه جان گداز چیست

مردم ز زهر چشم تو این خشم و ناز چیست

آنی که با تو هست جز از من کسی نیافت

محمود واقف است که حسن ایاز چیست

از عشوه تو غیر گمان وفا که برد؟

من آگهم که قصد تو ای عشوه ساز چیست

تا داغ عشق در دل شوخی اثر نکرد

واقف نشد چو شمع که سوز و گداز چیست

از راز عشق چون خبرت نیست ای فقیه

در حیرتم که بحث نو با اهل راز چیست

ما را ز طوف کوی تو چون کام دل رواست

مقصود کعبه وره دور و دراز چیست

اهلی رخ نیاز نهد بر رهت ولی

شوخی و ناز چه دانی نیاز چیست

شمارهٔ ۲۹۲

سراپا شمع از آن نورست کز آلودگی دور است

اگر سوزد چنین پروانه هم نور علی نور است

بیمن دامن پاک تو صافی دل بود عاشق

که در آیینه ناظر صفا از عکس منظور است

نباید ذوق گفتارت بت چین باتو زان لافد

چه فهمد نقش دیواری مکن عیبش که معذور است

من از آب حیات آن دهان مستم توهم دانی

که این مستی که من دارم نه کار آب انگور است

میان ما و زاهد داغ می چون غنچه در گل شد

من از بی پردگی رسوا و او در پرده مستورست

حدیث سینه چاک تو اهلی شهرتی دارد

چه پوشی پرده عیبی را که در آفاق مشهورست

شمارهٔ ۲۹۳

خوش نیست بی تو ساقی گر بزم خلد باقی است

از صحبت دو عالم مقصود روی ساقی است

خاکم بباد دادی دامن فشاندی اما

تا دامن قیامت گرد ملال باقی است

صحبت خوش است با تو گر اتفاق افتد

کوشش چه سود دارد چون دولت اتفاقی است

لعل ترا چه نسبت با چشمه حیات است

هرکس که این نیابد در عین بی مذاقی است

آیینه ام و ما را حال نهان عیان است

راز درون پاکان روشن ز بی نفاقی است

فیض دم مسیحا ار همنشین جان است

جان بخش شد نسیمی کو با گلی ملاقی است

از چنگ و بحث زاهد در خانقه بمردم

با او عذاب گورم خوشتر زهم و ثاقی است

باشد چراغ اهلی روشن شود ز شمعی

کز لمعه ای نورش یک لمعه با عراقی است

شمارهٔ ۲۹۴

نقد گنج کعبه جایش جز دل ویرانه نیست

حلقه بر در گو مزن زاهد که کس در خانه نیست

در حریم کعبه و بتخانه عاشق محرم است

هرکه با عاشق آشنا شد هیچ جا بیگانه نیست

سربسر احوال ما چون کوهکن جان کندن است

قصه صاحبدلان درد دل است افسانه نیست

همچو مجنون نوغزالی رام من هرگز نشد

چون کنم عقل معاشی با من دیوانه نیست

مست خون خویشتن چون مردم چشم خوردیم

مستی اهل نظر از ساغر و پیمانه نیست

تا سفال درد باشد جام زمزم گو مده

لذتی درمی پرستی نیست تا مردانه نیست

کس چو اهلی شمع من در خون گرم خود نکشت

رقص در آتش زدن جز شیوه پروانه نیست

شمارهٔ ۲۹۵

هزار شکر که مارا سر شکایت نیست

وگرنه قصه جور تو را نهایت نیست

کنون که خرمن خوبی شدی زهی صافی

که یک جوت بمن خوشه چین عنایت نیست

اگر حکایت حسنم کنم مرنج از من

کجاست در همه عالم که این حکایت نیست

رخ تو مصحف حسن است و روشنت بخلق

چنانکه حاجت تفسیر هیچ آیت نیست

نشان گنج محبت زرند میکده پرس

که شیخ صومعه را هرگز این هدایت نیست

در آفتاب قیامت مشو زمن غافل

که غیر سایه لطف توام حمایت نیست

چو درد ازوست دوام ازو طلب اهلی

سخن صریح بگو حاجت کنایت نیست

شمارهٔ ۲۹۶

هرکه برخاست ز سودای تو بر جا ننشست

تا نیفکند بپای تو سر از پا ننشست

عرصه کوی تو صحرای قیامت باشد

زانکه هرگز ز سر کوی تو غوغا ننشست

گرچه عمری بنشستم بسر راه امید

جز سگ کوی تو کس با من شیدا ننشست

دل مجنون نه بدیوانگی از خلق رمید

عقل او بود که با مردم دانا ننشست

داد طوفان سرشکم همه عالم بر باد

در تنور دل من آتش سودا ننشست

گرد راهت به سر سرو سهی باد نشاند

خاک پای تو کجا رفت که بالا ننشست

پهلوی خار کسی سرو سهی را ننشاند

اهلی از یار مشو رنجه که با ما ننشست

شمارهٔ ۲۹۷

غیر سوز و گریه کار عاشق درمانده چیست

ای گل رعنا ترا بر گریه ما خنده چیست

باغبان گل زد در گلزار را در عهد او

گر گل از رویت خجل شد باغبان شرمنده چیست

کشتن تخم محبت بنده را کار دل است

ابر رحمت گر نمیبارد گناه بنده چیست

تا منم در خون خود غرقم ز بخت بد مدام

من چه میدانم که بخت و طالع فرخنده چیست

یار چون خواهد هلاکم مردنم از بهر کیست

چون دل معشوق کشتن خواست عاشق زنده چیست

فرق بسیاری زقدر پادشه تا بنده است

پیش خورشید جمال او مه تابنده چیست

گلرخان سرمست عیش و همدمان را حال خوش

کس نمی پرسد که حال اهلی درمانده چیست

شمارهٔ ۲۹۸

صدهزاران چشم اگر بر روی یوسف ناظر است

از خریداران به یک دیدن محبت ظاهر است

گر کنی زینگونه در کار محبان زهر چشم

چشم تا بر هم زنی کار حریفان آخر است

نقش ابروی ترا تا قبله دل ساختم

کافرم ای بت گرم نقشی دگر در خاطر است

شور و مستی از من و جور و جفا عیب از تو نیست

عشق و مستوری و حسن دل‌نوازی نادر است

دل به درد و غم نهادم لاجرم شادم ز بخت

شاد باشد هرکه او بر بخت و روزی شاکر است

کس نمی‌بینم که از دردت ندارد ناله‌ای

اینقدر باشد که اهلی دردمندی صابر است

شمارهٔ ۲۹۹

پیش سرمستان عشقت گلشن و گلخن یکیست

دار منصور و درخت وادی ایمن یکیست

حسن او در دل زجام دیده صد عکس افکند

در درون خانه صد خورشید و در روزن یکیست

خوبرویان همچو پروین اند و او ماه تمام

خوشه چین بسیار می بینم ولی خرمن یکیست

در گلستان جهان جز وی نمی بینم گلی

گر سراسر گل شود عالم بچشم من یکیست

دیده یعقوب روشن گشت و دشمن کور شد

در محل فرق است ورنه بوی پیراهن یکیست

جنگ و بحث خانقه بهم دشمن کند

ای خوشا میخانه کانجا دوست با دشمن یکیست

گر نظر بر غیر دارم غیر او مقصود نیست

دیده در صورت دو شد اهلی ولی دیدن یکیست

شمارهٔ ۳۰۰

جان من مسکین که گرفتار غم اوست

موقوف بیک گوشه چشم کرم اوست

ما مست جفاییم و نخواهیم زساقی

هر جرعه که بی چاشنی زهر غم اوست

عمری است که در مدرسه از فکر دهانش

بحث همه اثبات وجود و عدم اوست

جز دردل ما صورت او نقش نبندد

کاین آینه غیب نما جام جم اوست

صدجان بفدای قلم صورت آنکس

کاین صورت زیبا همه نقش قلم اوست

با باد نشاید خبرش گفت ولیکن

جز باد کرا ره بحریم حرم اوست

شادند حریفان همه از عیش دمادم

خود شادی اهلی بغم دمبدم اوست

شمارهٔ ۳۰۱

گر صد هزار سال وصالت میسر است

یالله اگر بیک شب هجران برابرست

بی روی دوست مرگ به از زندگی بود

با درد هجر زهر ز تریاک خوشترست

تا مانده است یک رمق از جان تشنه ام

گر جرعه یی بود لب او روح پرورست

آن دم که مرد تشنه لب از آرزوی آب

آبش چه سود دارد اگر آب کوثرست

ناصح چو مرهمی ننهی نیش هم مزن

بر زخم خورده طعنه زدن زخم دیگرست

هرجا که بگذرم همه زخم زبان خورم

کومر همی؟ که روی زمین جمله نشترست

اهلی، گرت ز نخل رطب دست کوته است

همت بلند دار که روزی مقدرست

شمارهٔ ۳۰۲

لعل او کز برگ گل رنگین تر و نازکترست

جان شیرین است و از جان هم بسی شیرین ترست

خواب در چشمم نیاید بی گل رویش شبی

بسکه از سیل سرشکم بستر و بالین ترست

لاله را با اشک خونین ام چه نسبت می کنند

لاله گر از خون بر آید اشک من خونین ترست

عاشقان را در صف خوبان کسی کی جا دهد

جای عاشق چون سگان از خاک ره پایین ترست

مور اگر در خاک گردد، جان من خاک ره است

اهلی مسکین نگر کز مور هم مسکین ترست

شمارهٔ ۳۰۳

سر رشته غم دل چون شمع جانگدازست

کوته کنم حکایت کاین قصه بس درازست

او همچو سرو سرکش من خاک ره چو سایه

آن رسم ناز و شوخی وین شیوه نیازست

آن سرو ناز، کاری نگشاید از نیازم

تا من نیاز دارم او در مقام نازست

در کوی بت پرستان خاموش باش زاهد

کانجا می حقیقت در ساغر مجازست

مارا بحسن صورت مجنون نساخت آن مه

محمود را محبت با سیرت ایازست

گردون گرت نماید از حقه مهره مهر

بازی مخور که گردون تا هست حقه بازاست

گر گنج وصل خواهی لب تشنه دار اهلی

یعنی کلید این در دردست اهل رازست

شمارهٔ ۳۰۴

دل جگر سوخته از جان سیه بخت من است

جان هم آغشته بخون از دل جان سخت من است

صورت حال چه پوشم که عیانست مرا

هرچه در آینه خاطر یک لخت من است

شمع روی تو که در خرمن گل آتش زد

برق او را چه غم از سوختن رخت من است

خسرو وقت خود و بنده درگاه توام

خشت در تاج سر و خاک درت تخت من است

همه جا صبح وصال است ز خورشید رخش

اهلی این شام غم از تیرگی بخت من است

شمارهٔ ۳۰۵

سرمه ره دردیده زان دارد که خاک پای اوست

هرکه را باشد ادب درچشم مردم جای اوست

شاخ گل را با چنان حسنی که از گل حاصل است

داغ حسرت بر دلش از قامت رعنای اوست

زان گنهکاری که با قدش بدعوی سروخاست

سایه بر خاک خجالت دایم از بالای اوست

آن بهشت حسن کز خوبی قیامت میکند

چون توان گفتن که در عالم کسی همتای اوست

چشم مست او بشوخی گرچه خونم می خورد

در درونم دل کباب از آتش سودای اوست

بی جمال او چه کار آید گلستان جهان

کاین چمن چشم و چراغش نرگس شهلای اوست

آنکه همچون نخل گل سرتاقدم خوبی بود

گر کشد اهلی بغم آنهم ز خوبیهای اوست

شمارهٔ ۳۰۶

بی داغ عشق یکرگ من چون چراغ نیست

داغی نهاده ام که دگر جای داغ نیست

آشفته دل ز زلف توام با بنفشه گوی

تا ناز کم کند که مرا آن دماغ نیست

امروز با وجود تو یوسف بود عدم

در پیش آفتاب مجال چراغ نیست

ای بیخبر ز گریه تلخم بمن مخند

کاین چاشنی زهر ترا در ایاغ نیست

من هم مرید طاعتم ای پیر ره ولی

یکساعت از سجود بتانم فراغ نیست

مجنون بکوه و دشت و حریفان بباغ و گشت

صحرا گرفته را سر سودای باغ نیست

اهلی بمردی و نشدی صید باز وصل

مرغی که این شکار کند غیر زاغ نیست

شمارهٔ ۳۰۷

ای لعبتی که مثل تو کس در زمانه نیست

خوشتر ز صورت تو درین کارخانه نیست

از زخم تیرتست مرا استخوان سفید

مت کشته توایم و ازین به نشانه نیست

شیرین حکایتی است که هر چند کوهکن

جان میکند حکایت او جز فسانه نیست

هرچند پا برهنه روم در رکاب تو

هیچم نوازشی بسر تازیانه نیست

در سجده ام تواضع و مستی بهانه ایست

زین بهترم بسجده ساقی بهانه نیست

سیرم ز خلد و گندم آدم فریب او

مرغ دل مرا هوس آب و دانه نیست

اهلی مسیح اگر بفلک رفت گو برو

مارا هوای رفتن ازین آستانه نیست

شمارهٔ ۳۰۸

در زیر زلف روی تو چون گل شکفته است

گل بین که زیر سایه سنبل شکفته است

مشکل که از رخ تو کسی را گل مراد

در باغ آرزو بتخیل شکفته است

بس نیست داغهای توام بر جگر که باز

هر روز از زمانه صدم گل شکفته است

ظلم است چشم مردم بیدرد بر گلی

کان گل ز آب دیده بلبل شکفته است

هرگه صبوح کرده بگلشن گذشته یی

گل پیش عارضت بتامل شکفته است

بلبل چو غنچه تنگدل از بی نوایی است

گل را رخ از نشاط تجمل شکفته است

اهلی، صبور باش که از گلشن مراد

گلهای عاشقان بتحمل شکفته است

شمارهٔ ۳۰۹

زاهد بره کعبه رود کاین ره دین است

خوش میرود اما ره مقصود نه این است

تا بود دل خسته غمی بود ز عشقت

هر چند که دیدیم همین بود و همین است

جان دادن و کام از لب معشوق گرفتن

این رسم حریفی است محبت نه چنین است

امروز که عشق تو بعالم زده آتش

آسوده حریفی است که در زیر زمین است

هرچند که شد فتنه چشم تو جهانسوز

تا خط تو بر خاسته او گوشه نشین است

خوشوقتی خلق از دل شادست ولیکن

خوشوقت دلی کز غم عشق تو حزین است

اهلی مکن از زخم جفا ناله که در عشق

گه مرهم لطفست و گهی نشتر کین است

شمارهٔ ۳۱۰

ای که می‌پرسی که با دل هم‌سخن در خانه کیست

طوطی حیران چه می‌داند که در آیینه کیست

مار گنج عشق یار از عقل ما کی دم زند

غیر محرم آگه از نقد دل گنجینه کیست

کی زند بر سینه سنگ از دست دل دیوانه وار

هر که دریابد که با دل همنشین در سینه کیست

من نمیگویم که بود از باده شب مست و خراب

نرگست گوید که مست از باده دوشینه کیست

چرخ هم در کینه عاشق بود سنگ غمش

جان من در عالم عشق از حسد بی کینه کیست

حال پیر می فروش از من مپرس ایشیخ شهر

من چه میدانم که شیخ مسجد آدینه کیست

جان من خلقی ز عشقت گر چو اهلی دم زنند

خود تو می‌دانی کز ایشان عاشق دیرینه کیست

شمارهٔ ۳۱۱

عندلیب از حسن گل افروختن داند که چیست

هرکه با شمعی در افتد سوختن داند که چیست

او که صبر آموزدم روزی اگر عاشق شود

تلخی عاشق بصبر آموختن داند که چیست

هرکه همچون غنچه بشکافد دل پر حسرتش

از تو حسرت در درون اندوختن داند که چیست

پیر کنعانی که چشم از روی یوسف دوخته است

دیده از روی جوانان دوختن دارند که چیست

برق غیرت شمع را اهلی پی پروانه سوخت

کآتش از داغ ستم افروختن داند که چیست

شمارهٔ ۳۱۲

خوشا کسی که به کوی تو بخت همدم اوست

سفال درد سگان تو ساغر جم اوست

دلم که در خم چوگان زلف تست چو گوی

شکسته شد همه عمر و هنوز در خم اوست

به مرگ مدعی از درد، دل بسوخت مرا

هنوز خانه بختم سیه به ماتم اوست

دلا تو چند چو پروانه لافی از آتش

ترا چه طاقت یک شعله ز آتش غم اوست

ترا چه تاب جمالی که مه ازو تابی است

چه جای ماه که خورشید ذره کم اوست

ز سیل فتنه چه غم خانه دل ما را

که از اساس محبت بنای محکم اوست

بی‌من ساقی عیسی‌نفس نخواهد مرد

چراغ خاطر اهلی که زنده از دم اوست

شمارهٔ ۳۱۳

با یکدم وصلت غم عالم نتوان گفت

صد ساله سخن باتو بیکدم نتوان گفت

ما وصل نجوییم و غم هجر تو خواهیم

وز نازکی خوی تو این هم نتوان گفت

با زخم تو خاموشم و زخمی دگرست این

کاحوال دل ریش بمرهم نتوان گفت

بسیار دهان تو کم از ذره بود لیک

در روی نکویان سخن کم نتوان گفت

هر کس که سگ یار نشد گرچه فرشته است

در مذهب ما هرگزش آدم نتوان گفت

ای من سگ آن گوشه نشین کو قدم از دیر

بیرون ننهاد و خبرش هم نتوان گفت

ساقی قدحی بخش و مترس از غم ایام

کانجا که تو باشی سخن از غم نتوان گفت

پیش تو هزار آینه جم به یکی جو

با چشمه خورشید ز شبنم نتوان گفت

ترسا بچه یی قاتل اهلی است که از ناز

با او سخن از عیسی مریم نتوان گفت

شمارهٔ ۳۱۴

عتاب و ناز تو با من ز غایت خوبی است

که قهر و خشم بتان شیوه های محبوبیست

من از کمال طلب همچو خضر می یابم

که آنچه می طلبم در کمال مطلوبیست

کنون که یار زما میرمید میدانیم

که زشت نامی ما در نهایت خوبیست

تو سایه کم مکن از سر مرا که سایه سرو

چه کار آید اگر نیز سایه طوبیست

سوی تو مرغ دل آمد حکایت از وی پرس

که رمزهای نهانی نه حرف مکتوبیست

گر آستان تو اهلی بدیده رفت مرنج

که کار عاشق درمانده آستان روبیست

شمارهٔ ۳۱۵

کسی که حق حریفان مهربان نشناخت

سزاست گر جگرش جور ناکسان خون ساخت

دریغ نیست مرا جان اگر چه دیر نماند

دریغ صحبت دیرین و حق دید و شناخت

رمید مرغ دل ما از آن چمن آن روز

که سنگ تفرقه ایام در جهان انداخت

چه آتشی است که در جان من فراق افکند

که همچو شمع مرا مغز استخوان بگداخت

به نقش بازی ایام دل منه اهلی

که برد نردمراد از فلک؟ که باز نباخت

شمارهٔ ۳۱۶

گر به کوثر نظر ز نیکو عملی است

چشم ما بر کرم ساقی و بخش ازلی است

رند دردی کش ما را تو چه دانی چه کس است

بجز از پیر خرابات که داند که ولی است

ای طبیب دل و جان سوی خود از ناز مرا

کی محل میکنی و درد من از کم محلی است

پاک دل نیست کسی کز می صافی گذرد

احتراز از محک تجربه عین دغلی است

عمر باشد که درین میکده با خضر و مسیح

اهلی از جرعه کشان علی و آل علی است

شمارهٔ ۳۱۷

هرگز بوفا چشم خوشت جانب من نیست

میلت بمن سوخته یک چشم زدن نیست

در معرکه عشق تو هرکس که شهید است

مردست و بر او حاجت چادر ز کفن نیست

در خون جگر گردم و گلگشت من اینست

مرغ دل ما را هوس گشت چمن نیست

ایخواجه ترا گفت و شنید از پی دنیاست

من بنده عشقم بتوام هیچ سخن نیست

اهلی، اگر از شرم و حیا پرسی از آن شوخ

در غنچه سخن هست و در آن غنچه دهن نیست

شمارهٔ ۳۱۸

هوا خوش است و مرا بی رخ تو دل خوش نیست

هوای خوش چکند هرکه خاطرش خوش نیست

گل جمال تو شد تا چراغ بزم افروز

چو لاله نیست دلی کز غمت در آتش نیست

اگر پری طلبم چون تو آدمی نبود

در آدمی نگرم چون تو کس پریوش نیست

بپوش بهر خدا زلف همچو ز نارت

که نیست هیچ مسلمان کزو مشوش نیست

بسر نرفت بهاری که بی تو اهلی را

خزان چهره بخون جگر منقش نیست

شمارهٔ ۳۱۹

لعل جانبخشش که آرام دل شیدا ازوست

راحت جان است ما را بلکه جان ما ازوست

از گلستان جهان هرگز مبادا کم چو سرو

آن گل جنت که حسن گلشن دنیا ازوست

من ز رنگ آمیزی مشاطه او سوختم

کاین دورنگی بامنش آن نوگل زیبا ازوست

چشم مست او که بینی گوشه گیر از هر طرف

در جهان هرجا که گردد فتنه یی پیدا ازوست

زاهد از غوغای ما مشکن سبومی را چه جرم

گر توانی منع او کن کاین همه غوغا ازوست

لیلی و شیرین خریداران آن یوسف رخ اند

در سر مجنون و شان هم مایه سودا ازوست

وصف آن گل گوی اهلی کز نسیم روح بخش

عندلیب گلشن روحانیان گویا ازوست

شمارهٔ ۳۲۰

سرو بر خاک ره از رشک قد یار نشست

جلوه قامت او دید ز رفتار نشست

خاک در دیده آن رهرو بی صبر و ثبات

کز ره کعبه بآزردگی خار نشست

تا چو صورت تهی از جان نشود قالب ما

بفراغت نتوان پشت بدیوار نشست

حسن یوسف همه را پرده ناموس درید

بس زلیخا صفتی بر سر بازار نشست

دوش در مجلس ما باد سحر کرد گذار

شمع را گرمی بازار بیکبار نشست

تنم از شوق بتان هیزم آتشکده شد

رشته جان همه در وصله زنار نشست

تو درون آی که تا جان رود از خانه تن

که بسی ماند درین خانه و بسیار نشست

از گران باری تن جان سبکروحان رست

اهلی از زحمت جان نیز سبکبار نشست

شمارهٔ ۳۲۱

گر تن شکسته دوا جز هلاک نیست

دل با تو گر درست بود هیچ باک نیست

هرکس که از غم تو غباریش بر دل است

گویا هنوز آینه اش با تو پاک نیست

آزار ما رقیب بشمشیر میکند

شمشیر ما بجز نفسی دردناک نیست

یوسف هم از ملامت عشق است جامه چاک

پیراهنی کجاست که از عشق چاک نیست

اهلی درین سراچه غم خرمی مجوی

کاین سبزه مراد درین آب و خاک نیست

شمارهٔ ۳۲۲

ساقیا بی لب لعلت می ناب اینهمه نیست

گرنه ذوق تو بود شوق شراب اینهمه نیست

گنج مستی طلبی عالم هستی بگذار

زانکه این عالم پرشور خراب اینهمه نیست

جز دل خسته که با جور و ستم خوی گرفت

هیچ کسرا ستم و جور تو تاب اینهمه نیست

غرض از دود دلم بوی محبت باشد

ورنه مستان ترا میل کباب اینهمه نیست

اهلی سوخته خون گریه اگر کرد چه عیب

چکند در جگر سوخته آب اینهمه نیست

شمارهٔ ۳۲۳

نه که در کوی تو جز من دگری گمره نیست

هیچکس ز آمدن و رفتن خود آگه نیست

سر نتابم زدر میکده تاخاک شوم

که سری نیست که خاک ره این درگه نیست

نخل مقصود من سوخته کوته دست

خوش بلندست ولی دست دعا کوته نیست

زاهد از میکده مارا سوی مسجد طلبید

دلق آلوده ما لایق بیت الله نیست

نیست حاجت بنصیحت که مرو از در دوست

کاین چنین اهلی دلسوخته هم ابله نیست

شمارهٔ ۳۲۴

گردون که کین اهل نظر در نهاد اوست

اسباب نامرادی ما بر مراد اوست

ساغر بغیر داد مرا زهر غم دهد

پیش که داد یار برم دار داد ازوست

می خوردنم بیاد لبش بود وین زمان

خون دلی که میخورم آنهم بیاد اوست

امروز در دلم گرهی از غم است سخت

کو ناو کی که چشم دلم بر گشاد اوست

اهلی متاع او سخن است و درین زمان

چیزی که نارواست متاع کساد اوست

شمارهٔ ۳۲۵

گر کشد خصم بزور از کف من دامن دوست

چکند با کشش دل که میانمن و اوست

غایت مهر و وفا داری من می بیند

ناز او با من از آن است نه از تندی خوست

با که گویم غم بدخویی آن مایه لطف

که ببخت من شوریده چنین عربده جوست

ایکه سر تا قدمت جمله نکو می بینم

اینکه باما بسر جور و جفایی نه نکوست

صوت بلبل نبود غیر دعا گویی گل

گوش کن ناله اهلی و مگو بیهده گوست

شمارهٔ ۳۲۶

یافت از یوسف پدر بویی اگر رویش نیافت

یوسف من آنچنان گمشد که کس بویش نیافت

خاک شو گر مهر ازو داری کز آن خورشید رخ

هرکه خاک ره نشد یکذره ره سویش نیافت

کشته او از محبت تا کسی چون من نشد

معجز عیسی ز سحر چشم جادویش نیافت

جان شیرینم فدایش کرد و هرگر جان من

یک نظر بی زهر چشم از تلخی خویش نیافت

عمر اهلی گرچه در پای سگانش صرف شد

مردمی در هیچکس غیر از سگ کویش نیافت

شمارهٔ ۳۲۷

هر صورتی که هست ز حسنت نشانه ایست

این حسن صورت تو عجب کارخانه ایست

دور از بهشت روی تو در دوزخ غمم

هر موی من ز آتش عشقت زبانه ایست

در بارگاه عشق هزار آستانه است

صد جبرییل خادم هر آستانه ایست

خوبان مدام صید می و نقل می شوند

آه این شراب و نقل عجب آب و دانه ایست

در بحر عشق هرکه در افتاد جان نبرد

باور مکن که عشق بتانرا کرانه ایست

دورست راه دین و ره کفر دورتر

اهلی طریق عشق گزین کاین میانه ایست

شمارهٔ ۳۲۸

بازم ز هر طرف مه رخساره کسی است

دل با کسی و دیده بنظاره کسی است

آسوده گشتم از همه عالم ولی دلم

آواره است و هر نفس آواره کسی است

آهسته رو که در ره خوبان بخاک و خون

مرغی که میطپد دل بیچاره کسی است

هرکس وسیله اجلش حالتی بود

مارا وسیله غمزه خونخواره کسی است

اهلی بگو بخواجه که ما کیمیاگریم

ما را چه احتیاج بمس پاره کسی است

شمارهٔ ۳۲۹

از بسکه جان به تشنه لبی درد کرده است

آب حیات بر دل من سرد کرده است

امروز یافتم که چه درد از میان خلق

مجنون و شان گمشده را فرد کرده است

گیرم که نیست ناله ام از غم نه عاقبت

دردی است در دلم که رخم زرد کرده است

فریاد از آن غزاله مشکین که بوی او

ماراچو باد صبح جهانگرد کرده است

اهلی بکنج صومعه سلطان وقت بود

عشقش گدای میکده پرورد کرده است

شمارهٔ ۳۳۰

جمال شمع چو خورشید عالم افروزست

ستاره سوخت پروانه سیه روزست

لبت که آب حیات است ببر تشنه لبان

ببخت من چو رسید آتش جگر سوزست

اگر چه لاله حسرت دمید از گل ما

هنوز داغ تو بر جان حسرت اندوزست

بغیر بخت بد خود شکایت از که کنم؟

که مهربان من از بخت من بد آموزست

منم که روز و شبم صرف آن بهشتی روست

وگرنه در غم فردای خود که امروزست

مدوز چاک جگر ای طبیب اهلی را

که طعن همنفسان ناوک جگر دوزست

شمارهٔ ۳۳۱

مگو که ماه رخ او ز گلرخان بگذشت

که این ستاره ز خورشید آسمان بگذشت

فدای دست و کمانش شوم که صید از ذوق

خبر نداشت که تیرش ز استخوان بگذشت

برون کشید مرا مو کشان ز حلقه ذکر

بهای و هوی صبوحی که سر خوشان بگذشت

من از کجا و وصال از کجا چه حرف است این

بخود نبودم و حرفیم بر زبان بگذشت

نهان چگونه اند از تو حال دل اهلی

کنون که پرده بر افتاد و کار از آن بگذشت

شمارهٔ ۳۳۲

آن شمع گلرخان که رخش لاله زار ماست

طوفان آتشی است که در روزگار ماست

تا خوشه چین خرمن صاحبدلان شدیم

تخم محبت همه در کشت و کار ماست

زین آتش نهفته که در خاک میبریم

تا حشر لاله یی که دمد داغدار ماست

در دام عشق ما ز سر شوق میرویم

کانکس که صید ما کند اول شکار ماست

ما تشنه لب به مسجد و ساقی بمیکده

بر کف شراب کوثر و در انتظار ماست

اهلی بمال چهره زردی که زر شوی

زان کیمیای عشق که خاک مزار ماست

شمارهٔ ۳۳۳

بی شمع رخت هیچ صفا در دل ما نیست

بالله که بی روی تو در کعبه صفا نیست

خواهم سخنی گفت مرنج ای گل رعنا

حیف است که با چون تو گلی بوی وفا نیست

ما اهل وفاییم و زجور تو ننالیم

جایی که وفا هست غم از جور و جفا نیست

هر نکته خوبی که خدا داد به خوبان

جز مهر و وفا هیچ نبینم که ترا نیست

تا روی تو دیدیم دمی نیست که مارا

رویی بسوی قبله و دستی بدعا نیست

هرچند که صد مرده کنی زنده چو عیسی

تا جان ندهد عاشق دلخسته دوا نیست

اهلی سگ کوی تو شد ای کعبه مقصود

صید حرم است او مکشش چونکه روا نیست

شمارهٔ ۳۳۴

کشتهٔ تیرت که ازوی استخوان‌ها مانده است

گرچه خود رفت از میان اما نشان‌ها مانده است

حسرت درد تو با من ماند و جان و دل نماند

شکر ایزد گرچه آن‌ها رفت این‌ها مانده است

گر پرد بر خاک ما مرغ هوا گردد کباب

بس که در خاکستر ما سوز جان‌ها مانده است

تا ابد عشق من و حسن تو ماند در میان

زانکه در هر گوشه از ما داستان‌ها مانده است

گر نماند از بار محنت اهلی مجنون‌صفت

باری از عشق تو نامش بر زبان‌ها مانده است

شمارهٔ ۳۳۵

هیچت ز خون ما غم روز جواب نیست

گویا که خون اهل نظر در حساب نیست

در راه مهر خاک تنم ذره ذره گشت

یکذره رحم در دلت ای آفتاب نیست

اشکم نیافت بوی وفا تا دلم نسوخت

هر شبنمی که میچکد از گل گلاب نیست

ای مرغ بسمل از پی جان چند میطپی

تسلیم شو که حاجت هیچ اضطراب نیست

شاید که یار بگذرد از خشم ای اجل

مشتاب یکنفس که محل شتاب نیست

اهلی بدیده خواب ندارد ز خار غم

در دیده یی که خار بود جای خواب نیست

شمارهٔ ۳۳۶

دل که خونم خورد ای حور نه پنداری ازوست

او که جا در دل من ساخته خونخواریی ازوست

تهمت وصل کشم زانکه ز بس بندگیم

خلق را در حق من چشم وفاداری ازوست

ایکه دستم بدهان می نهی از باب فغان

بر دل چاک نهم دست که این زاری ازوست

وه که بیمار چنانم که زمن یار کنار

کرد با آنکه مرا اینهمه بیماری ازوست

طمع خام به بینید که با دست تهی

اهلی سوخته دل را هوس یاری ازوست

شمارهٔ ۳۳۷

همه راست میل خالی که بر آن رخ جمیلست

چه رسد بما ازین خوان عدسی و صد خلیل است

به بهشت و سلسبیلم چه دهی تو وعده، مارا

تو بهشت حسنی و می زکف تو سلسبیل است

پی دفع چشم زخمت نبود به نیل حاجت

که بمصر حسن رویت خط سبز به زنیل است

سرم ار ربود تیغت بقیامتت نگیرم

که بشرع عشقبازی سر و خون ما سبیل است

نشنیده یی که مجنون بقبیله تیغ چون زد

بمحبتت که اهلی بوفا از آن قبیل است

شمارهٔ ۳۳۸

در سوختنم آنکه بر افروختن آموخت

شمعی است که پروانه ازو سوختن آموخت

آنروز که تعلیم نظر کرد مرا عشق

اول ز رخ غیر نظر دوختن آموخت

دل سوختن آموخت چو پروانه بعاشق

آنکس که بدان شمع برافروختن آموخت

بلبل ز سرشک از غم گل دانه فشان است

مورست که حرصش همه اندوختن آموخت

از فیض ازل علم نظر بازی اهلی

فنی است که بی زحمت آموختن آموخت

شمارهٔ ۳۳۹

گفتی چمن بوقت گل ای همنفس خوش است

وقت تو خوش که مرغ مرا با قفس خوش است

بی روی دوست گشت گلستان چه فایده

گلبانگ مرغ و باد صبا یکنفس خوش است

ای عندلیب هر که بود با گل است خوش

صاحب نظر کسی است که با خار و خس خوش است

حسرت خورم ز میوه نخل بلند یار

دستم نمیرسد چکنم دسترس خوش است

اهلی هوس بمی ز هوای بتان کند

پیر است و همچنان بهوی و هوس خوش است

شمارهٔ ۳۴۰

مریز بی گنهم خون که جست و جویی

قیامتی و سیوالی و گفت و گویی هست

بزیر پای تو صد سر ز آرزو خاک است

بیا که در ما سرما نیز آرزویی هست

گمان مبر که به بیداری و جگر خواری

میان ما و سگت فرق جز بمویی هست

بخاک جرعه چه ریزی بروی من میریز

ز خاک اگر چه کمم آخر آبرویی هست

تویی که در خم چوگان چو ماه چاردهت

بهر کناره میدان شکسته گویی هست

بغیر من که چو خار از گل تو محرومم

بقدر خود همه را از تو رنگ و بویی هست

بکوی میکده دردی کشان خوشحالیم

خوشیم تا قدری باده در سبویی هست

هنوز با همه آلوده دامنی اهلی

ز ابر رحمت آن یار شست و شویی هست

شمارهٔ ۳۴۱

کدام زخم که بر من ز دلستانی نیست

کدام خاک کش از خون ما نشانی نیست

بخوشدلی نه که خاموشم از تو چون صورت

هزار غم ز تو دارم مرا زبانی نیست

مراست جانی و خواهم به پات افشاندن

چو باورت نشود به ز امتحانی نیست

چو قتل خویش کنم التماس روی متاب

همین سخن بتو داریم داستانی نیست

تو عمری، از تو کسی گر وفا گمان دارد

بعمر دوست که یاری مرا گمانی نیست

ز گلرخان سر کویت بهشت جاویدست

ولیک جای چو من پیر و ناتوانی نیست

جزای اهل محبت جفا بود اهلی

خموش باش که این نکته را بیانی نیست

شمارهٔ ۳۴۲

عیسی دم ما همدم اگر نیست غمی نیست

ما را غم آن کشت که با ماش دمی نیست

ای ابر کرم مرحمتی کن که درین راه

جز اشک من تشنه جگر هیچ نمی نیست

گر وصل تو جویم بگدایی مکنم عیب

درویشم و در ملک تو صاحب کرمی نیست

با درد تو صد شکر بود صاحب دردش

بی درد کند شکر که او را المی نیست

برخیز و دل شحنه و قاضی ببر از راه

وانگاه بکش هرکه تو خواهی که غمی نیست

اهلی، ره مقصود که در چشم تو دورست

پا بر سر جان نه که بغیر از قدمی نیست

شمارهٔ ۳۴۳

آتشی دردل من شمع رخت درزده است

که بهر مو زتنم درد دلی سر زده است

از پریشانیم ایشوخ چه پرسی که فراق

همچو رلف تو مرا کار بهم بر زده است

نامه شوق تو هر مرغ که آورده بمن

پای در خون دلم همچو کبوتر زده است

نفس باد صبا تا خبری از تو رساند

هر نفس در دل من آتش دیگر زده است

یک نفس سایه فکن بر سرم ای فر همای

کز هوای تو بسی مرغ دلم پر زده است

زر رخساره اهلی برواج است ز عشق

خاصه کز مهر و وفا سکه بر آن زر زده است

شمارهٔ ۳۴۴

هزار سال سفر از وجود تا عدم است

ولی چو بر سر جان پا نهیم یک قدم است

کسی که از دهنت آب زندگی ره برد

هزار بار بمیرد ز مردنش چه غم است

چو سبزه گر ههه روی زمین زبان گردد

که شرح درد دل ما دهد هنوز کم است

بشکر نعمت وصلت زبان جان باید

زبان ما نه سزاوار شکر این نعم است

کنون که درد مرا جز هلاک درمان نیست

گرم کشی نه ستم بلکه غایت کرم است

تو شاه حسنی و اهلی خراب کشتن خود

به تیغ جور اگر او را نمیکشی ستم است

شمارهٔ ۳۴۵

ساقی، جهان سرشک حریفان گرفته است

کو کشتی شراب که طوفان گرفته است

چندان بجان رسید دلم از غم جهان

کز محنت جهان دلم از جان گرفته است

با آنکه دامن از همه عالم کشیده ام

عشق توام هنوز گریبان گرفته است

اگه نیی ز آتش دل آه چون کنم

ما بی زبان و آتش پنهان گرفته است

تا زد بدامن تو ز مستی رقیب دست

اهلی همیشه دست بدندان گرفته است

شمارهٔ ۳۴۶

در ره عشق از خضر هم زندگی واماندگی است

پیش صاحب مشربان مردن حیات و زندگی است

قصه طوطی شنیدی مردنست آزادیت

تا نمردی گردنت در زیر طوق بندگی است

چون صراحی جز مسکینی نکردی سربلند

سربلندی پیش ما مسکینی وا افکندگی است

عالمی در اشک باشد غرقه و ما خشک لب

کشت ما خشک است و عالم غرقه در بارندگی است

گل هزارش عاشق است اما از آن روی چو مه

صد هزارش انفعال و خجلت و شرمندگی است

در سر کوی تو اهلی عاشق درمانده است

گر بسوی کعبه رو میآرد از درماندگی است

شمارهٔ ۳۴۷

تن عاشق همای لامکان است

تو پنداری ک مشتی استخوان است

از آن هر موی ما ماری است بر تن

که با هر موی ما گنجی نهان است

بهار عمر دریاب از صبوحی

که تا خورشید سربرزد خزان است

در آتش گر بود پروانه با شمع

بر او آتش بهشت جاودان است

بصورت از ملک بگذشت اهلی

بمعنی خود سگ این آستان است

شمارهٔ ۳۴۸

بحق شام وصال و بعهد روز نخست

که روز و شب دل من در هوای صحبت تست

فدای ناز تو ایسرو نازنینان اند

که خوش تر از تو درین باغ سروناز نرست

نه رحم داد سپهر و نه رحمتی هرگز

ترا ز سخت دلی و مرا ز طالع سست

چه لطف بود که ساقی بخاکساران کرد

که صد غبار غم از دل به نیم جرعه بشست

اگرچه زخم درون به شود بمرهم عشق

خوشا کسی که دل کس نخست هم ز نخست

دل از شکسته خود برمکن که راست دل است

بحق شاه که اهلی شکسته ایست درست

شمارهٔ ۳۴۹

نوبهار آمد چو گل رخها ز می خواهد شکفت

من که امروزم گلی نشکفت کی خواهد شکفت

من نه آن مرغم که از بوی گلم دل وا شود

گر گل من بشکفد از بوی وی خواهد شکفت

گر هوای نوبهار اینست گلهای مراد

دمبدم خواهد دمید و پی به پی خواهد شکفت

مطربا گر بانگ نی زینگونه بیخود سازدم

بس گل رسواییم زین بانگ نی خواهد شکفت

همچو گل در غنچه است آن شوخ و اهلی را کشد

آه از آن روزی کز آب و رنگ می خواهد شکفت

شمارهٔ ۳۵۰

مرا ز عشق نه عقل و نه دین دنیایی است

چه زندگی است که من دارم این چه رسوایی است

حدیث شوق همین بس که سوختم بی تو

سخن یکی است دگرها عبارت آرایی است

جدا ز یوسف خود تا شدم یقینم شد

که چشم بستن یعقوب عین بینایی است

چو سوختم مبر ای باد خاکم از در دوست

که دشمنم نکند سرزنش که هر جایی است

ز ناتوانی از آن کعبه مرادم دور

خوش است کعبه ولی شرط ره توانایی است

چو طبع یار ز ذکر فرشته می رنجد

چه جای دردسر عاشقان شیدایی است

مزن بر آتش ما آّ امشب ا گریه

که سوز سینه اهلی چراغ تنهایی است

شمارهٔ ۳۵۱

جان من در دوستی نامهربان می‌بینمت

آنچه بودی پیش ازین اکنون نه آن می‌بینمت

با من دل‌خسته تا درسر چه داری از جفا

کاینچنین ای شوخ با خود سرگران می‌بینمت

گرچه ای مقصود دل گویی که در یاری ترا

این چنین یارم ولی کم آنچنان می‌بینمت

جور خلقی می‌کشم تا پا به کویت می‌نهم

جان به لب می‌آیدم تا یک زمان می‌بینمت

گرچه از جور تو جانم شد چو اهلی ناتوان

همچنان آرام جان ناتوان می‌بینمت

شمارهٔ ۳۵۲

آن سرو ناز کز چمن جان دمیده است

شاخ گلی بصورت او کس ندیده است

آن نوغزال با من مجنون انیس بود

اکنون چه دیده است که از من رمیده است

با کس نگفته ام غم عشقش مگر صبا

بوی محبت از نفس من شنده است

تلخ است در مذاق دلش آب زندگی

لب تشنه یی که زهر جدایی چشیده است

آسوده دل فریب کمان ابرویان خورد

ما زخم خورده ایم و دل ما رمیده است

طوفان فتنه فلک آبیست زیر کاه

ایمن مشو که بحر فلک آرمیده است

اهلی ز دامنش نکشد خار فتنه دست

هرچند دامن از همه عالم کشیده است

شمارهٔ ۳۵۳

آن سرو هرگه از نظر من گذشته است

گویی که تیری از جگر من گذشته است

دامان ناز بر زده چون سرو میرود

گویی ز جوی چشم تر من گذشته است

بر بیستون ز تیشه فرهاد کی گذشت

آنها که از غمش بسر من گذشته است

چون سایه سوخت از اثر آتش دلم

خورشید اگر برهگذر من گذشته است

اهلی مگو حذر کن از آن شوخ سنگدل

اکنون که کار از حذر من گذشته است

شمارهٔ ۳۵۴

برقی که ز نعل فرس سیم تنی خاست

آهی است که از سینه خونین کفنی خاست

پروانه صفت آتش غیرت جگرم سوخت

هرگه که از آن شمع بمجلس سخنی خاست

بر محنت فرهاد بسی گریه که کردم

هرجا که صدای طبر کوهکنی خاست

بی باده من امروز بسی تازه دماغم

بویی مگر از جانب گل پیرهنی خاست

حال شب اهلی چه شناسی تو که هر صبح

چون گل ز برت غنچه لبی سیم تنی خاست

شمارهٔ ۳۵۵

گر بمسجد گذری با این رخ و آن چشم مست

کافرم گر صد مسلمان را نسازی بت پرست

عاقبت از هستی خد بگسلد ای آفتاب

هرکه همچون ذره دل بر رشته مهر تو بست

کردیم هندوی چشم آیینه دار روی غیر

روسیاهش کردی و آیینه اش دادی بدست

فتنه روز قیامت سرزند از خاک من

بر سر خاکم دمی چون سرو اگر خواهی نشست

با وجود سرو نازی آن چنین بالا بلند

بسته طوبی نباشد غیر همتهای پست

گر زدی سنگی بغیری بر دل دیوانه خورد

دیگران را سرشکست این سنگ و ما را دل شکست

زان دهان امید نبود هیچ صاحب هستیش

با وجود هستی اهلی درین امید هست

شمارهٔ ۳۵۶

پیر مغان گدای درش همچو ما بسی است

ما خود کسی نه ایم ولی پیر ما کسی است

گر بهر دوست کوهکنی مرد قصه چیست

در وادی محبت ازین کشته ها بسی است

هرگل که نیست بوی وفا دارییی در او

گر هم گل بهشت بود پیش ما خسی است

بادا فدای قامت طوبی خرام او

هرجا که سرونازی و شمشاد نورسی است

باشد که همرهان نظر کیمیا کنند

بر اهلی حزین که درین راه واپسی است

شمارهٔ ۳۵۷

وادی مجنون جگر سوزست و کس را تاب نیست

آهویان تشنه را جز اشک مجنون آب نیست

پیش آن ابرو بر آوردست و مقصودی بخواه

قبله ابروی خوبان کمتر از محراب نیست

تشنه را خون ریختن ظلم است ای ابر کرم

رحمتی فرما که رحمی در دل قصاب نیست

تا سگش را دوست دارم دامنم ندهد ز چنگ

کی کشد دل سوی کس تا زان طرف قلاب نیست

ناله اهلی نه تنها خواب مردم بسته است

آه کز این ناله در چشم ملایک خواب نیست

شمارهٔ ۳۵۸

حیات تشنه لبان وصل آن مسیح دم است

که با وجود لبش آب زندگی عدم است

گناه کاسه زدن شیخ را چو غنچه نهان

گناه ماست که چون لاله بر سر علم است

گدای پیر مغنم به خانقه چه روم؟

اگرچه می همه جا هست بحث بر کرم است

ز دلبران همه عاشق کشی ستم دانند

ولی تو عاشق خود گر نمی کشی ستم است

بناز بر همه عالم ز حسن عالم سوز

که گر بناز کشی عالمی هنوز کم است

ز حسن روی تو فرق است تا پری بسیار

اگرچه صورت این هر دو کار یک قلم است

بجان دوست که آزار اهلی است حرام

سگ در تو مگر کم ز آهوی حرم است

شمارهٔ ۳۵۹

مرا چو شبنم از آن مایه حیات کم است

که آفتاب مرا با من التفات کم است

چرا چو آب حیات از لبم نبخشی جان

مگر دهان تو از چشمه حیات کم است

زکوه میوه خوبی چو جستم از دهنت

لب تو گفت که این میوه را زکوه کم است

بخنده شکر لعلت نبات را بشکست

بدین حلاوت لب کوزه نبات کم است

بحسن و خلق و وفا چون تو آدمی نبود

نه آدمی که ملک هم بدین صفات کم است

خلاصی من پیر از غم جوانان نیست

ز دام عشق نکویان ره نجات کم است

ثبات مهر چه جویی ز گلرخان اهلی

برو که نوگل این باغ را ثبات کم است

شمارهٔ ۳۶۰

وقت مستی چون عرق از روی دلجوی تو خاست

چشمه آب حیات از هر بن موی تو خاست

هرکه روزی عشق کشتش زنده شد در کوی تو

شور و غوغای قیامت در سر کوی تو خاست

گرچه صد جان از غبار خط مشکین تو سوخت

کی غبار خاطری ز آیینه روی تو خاست

با وجود آنکه می سوزم ز آه خود خوشم

کز نسیم آهم ای مشکین نفس، بوی تو خاست

طعنه بر اهلی مزن گر گشت رسوای جهان

کاینهمه رسواییش از چشم جادوی تو خاست

شمارهٔ ۳۶۱

ذوقی است که در تیره شبی چون شب مویت

ناگاه درخشد ز کناری مه رویت

نقاش باندازه کشد نقش تو را چون

کاندازه ندارد صفت روی نکویت

در حلقه عشاق تو آن کعبه جانی

کار باب وفا سجده کنند از همه سویت

آیا تو خود ای آهوی مشکین بکجایی

کز هر طرفی گمشدگانند ببویت

زنهار به بیهوده ناصح نکنی گوش

کز صحبت ما منع کند بیهده گویت

اهلی بده از دست سبوی می و خوشباش

زان پیش که بر سنگ زند چرخ سبویت

شمارهٔ ۳۶۲

دور از تو شب و روز مرا خواب حرام است

من خود چه شناسم که شب و روز کدام است

شد نامزد از عشق توام محنت عالم

یا محنت عالم همه را عشق تو نام است

از سنبل زلفش حذر ای آهوی دل کن

دانسته رو این راه که اینجا همه دام است

تا در پی کامی همه نا کامیت آید

دست طمع از کام چو شستی همه کام است

ما گرچه هلالیم و حریفان همه بدرند

چون نیک ببینی همه را کار تمام است

صاف می کوثر دهدم پیر خرابات

وز دوست هنوزم طلب دردی جام است

فریاد، که اهلی علم داد برآورد

از آتش آهش که بلند از لب بام است

شمارهٔ ۳۶۳

ای باغبان چه حاصل از سرو ناز باغت

شمعی طلب که از وی روشن شود چراغت

ای گل که سوخت عشقت سرتا قدم چو شمعم

جز چشم خود مدیدم جایی برای داغت

در مجمر محبت چون عود سوختم لیک

بوی محبت من نگرفت در دماغت

مجنون صفت مکش سر زان نوغزال ایدل

گر می کشد بزحمت ور میدهد به زاغت

اهلی فراغت دل در بیخودی طلب کن

کان دم که باخود آیی مشکل بود فراغت

شمارهٔ ۳۶۴

باغبان، آنسرو اگر برطرف جو خواهد نشست

آتش مغروری گلها فرو خواهد نشست

از رخ ساقی گل عیشی بچین کاینک ز باغ

گل بخواهد رفت و مرغ از گفتگو خواهد نشست

از جهان برخاستن سهل است بر مجنون عشق

گر غزالی چون تو یکدم پیش او خواهد نشست

گر چو شمع آتش زنی ای آرزوی جان مرا

کی ز جانم آتش این آرزو خواهد نشست

میدمد بوی محبت از دلم کز آب چشم

در کنارم چون تو سروی مشکبو خواهد نشست

عاشق دیوانه را از صحبت خود ای پری

گر برانی همچو سگ بر خاک کو خواهد نشست

گر نبخشد صاف می ساقی بما دردی کشان

غم مخور اهلی که دردی در سبو خواهد نشست

شمارهٔ ۳۶۵

گر لب بنهی بر لب مستان چه تفاوت؟

کان مگسان در شکرستان چه تفاوت؟

هرچند پرستیدن بت عیب عظیم است

در مذهب معشوقه پرستان چه تفاوت؟

ماراکه تفاوت نکند نیک و بد خلق

گر قصه مارفت بدستان چه تفاوت؟

در کوی تو چون هرکه بود مست وصال است

گر من گذرم سوی تو مستان چه تفاوت؟

اهلی که چو مجنون نظر از هردو جهان دوخت

در چشم دلش خار و گلستان چه تفاوت؟

شمارهٔ ۳۶۶

قدرم چو مه از مهر سعادت اثر تست

من هیچ نی ام هرچه بود از نظر تست

ایطایر فرخنده، تو طاووس بهشتی

بخرام که چشم همه بر بال و پر تست

ای آب بقا جرعه خود بخش بخورشید

کز غایت دلسوختگی خاک در تست

تا از لب شیرین تو سر زد خط ریحان

جوش همه دلسوختگان بر شکر تست

اهلی مگر از خاک تو روزی در آید

خاری که هنوز از غم او در جگر تست

شمارهٔ ۳۶۷

یکشب که در فراق جمال تو دلبرست

باصد هزار روز قیامت برابرست

با دوست گر سخن ز مسیحا رود خموش

کز هرچه میرود سخن دوست خوشترست

بازآ که چشم صید بتکبیر تیغ تو

چون گوش روزه دار بر الله اکبر است

از بزم ما بصدق دل دیگران مرو

بنشین که گر تو جان طلبی هم میسرست

باور مکن که مرده آب خضر بود

آنرا که زندگی ز لب روح پرورست

آتش پرست را ز می آتشین چه غم

گر آتش است بر دل او آب کوثر است

زان لعل شکرین سخنی بس بود مرا

اهلی نه طوطی است که در بند شکرست

شمارهٔ ۳۶۸

عمر من تا کی بآه آتشین خواهد گذشت

آه اگر دور از تو عمر من چنین خواهد گذشت

ای سهی قامت چو جولان آوری بر خاک من

صد قیامت بر سرم زیر زمین خواهد گذشت

گر کمین بر صید دولت کرده یی بیدار باش

چشم تا برهم زنی صید از کمین خواهد گذشت

سیل اشک از دیده من سر بصحرا کرده است

تاچها بر مردم صحرانشین خواهد گذشت

گر سر ما لایق فتراک آن خورشید روست

زین شرف مارا سر از چرخ برین خواهد گذشت

شادی و غم هردو را بنیاد بر باد هواست

تا نگه کردی هم آن اهلی هم این خواهد گذشت

شمارهٔ ۳۶۹

چون کوهکن با بیستون گفتم توانم راز گفت

طاقت نبودش کوه هم حرفی که گفتم بازگفت

ز اول نظر در روی او دیدم هلاک خویشتن

انجام حال عاشقان هم از آغاز گفت

از غمزه غماز او رسوای عالم گشته ام

مسکین کسی کاحوال خود با مردم غماز گفت

چون سایه شد سرو سهی خاک ره آنسرو قد

کار از نیاز اینجا رود نتوان سخن از ناز گفت

گر رشته جان بگسلد اهلی منال از دست او

کین نکته در گوش دلم چنک حزین آواز گفت

شمارهٔ ۳۷۰

گرچه ز گلهای می دامن ما شستنی است

شستن دامن ز می غایت تر از دامنی است

به که نگردد رقیب دوست که این دیو ره

دشمنی اش دوستی دوستی اش دشمنی است

سوختگان را مبین خوار که آن شاه حسن

شب همه شب تا سحر همنفس گلخنی است

خیز و به میخانه کش رخت که در خانقه

در سر پیران ره وسوسه رهزنی است

اهلی اگر عاشقی فاش مکن سر عشق

قصه معراج دل نکته ناگفتنی است

شمارهٔ ۳۷۱

بی بخت و یارم مرا از مرگ چشم یاری است

این بخت خواب آلوده را خواب اجل بیداری است

خورشید بیمار تو شد رنگش گواهی میدهد

افتان و خیزان بر زمین از غایت بیماری است

دوری نباشد گر ز من پهلو تهی سازد سگت

کز پهلوی من وز و شب بیچاره در خونخواری است

چشمت خدنگ غمزه را از چپ نمود و راست زد

باما هنوز آن عشوه گر در شیوه عیاری است

بس لاله رخ کز داغ تو همچون گل رعنا شده

تن زرد و بیمار از غمت رویش ز خون گلناری است

مستم کن از لب کانچنین صبح قیامت شد مرا

دانی که در صبحی چنین مستی به از هشیاری است

آن نوغزال مست را از زاری عاشق چه غم

کان آهوی مشکین نفس اهلی سگ بازاری است

شمارهٔ ۳۷۲

در عشق تو تا در غم خویشی ملامت است

از خود چه بگذری همه خیر و سلامت است

مست از شراب عشق بتان شو که جام می

یک مستی و هزار خمار ندامت است

در عاشقی بلاست چه مرگ و چه زندگی

مردن ملامت است و نمردن غرامت است

صاحبدلی که شاد کند خاطری کجاست

جز پیر می فروش که محض کرامت است

صد کشته زنده کردی و کس را خبر نشد

یک مرده زنده کرد مسیح و قیامت است

برما چگونه اهل سلامت گذر کنند

زینسان که کرد با همه خار ملامت است

اهلی بیا که گوشه نشین عدم شویم

کان منزل سلامت و جای اقامت است

شمارهٔ ۳۷۳

نه عاشق است که واله بر وی چون مه تست

که مرده متحرک چو سایه همره تست

طبیب من بتغافل نپرسی احوالم

وگرنه حال که فوت از ضمیر آگه تست

برون خرام و برحمت ز خاک ره برگیر

سر سپهر که بر آستان خرگه تست

بر آستان تو تنها سر بتان نبود

که تکیه گاه مه و مهر خشت درگه تست

بدیر و صومعه ایدل کسی ندارد خواب

ز بسکه شب همه شب ذکر الله الله تست

تو کی رسی بته کار جام می ای عقل

برو که درد سر ما ز فکر بی ته تست

امید وصل ببر اهلی از قد آن سرو

که مرد بخت بلندش نه دست کوته تست

شمارهٔ ۳۷۴

دید چشمم پای او بر خاک و خاک ره نگشت

خاک در چشمم چرا خاک ره آن مه نگشت

تا ندادم جان، طبیب دل نیامد بر سرم

کس طبیب دردمندان حسبه لله نگشت

من نه آن مردم که کس از حال خود آگه کنم

مردم از درد و کسی بر درد من آگه نگشت

وه که آن سنگین دل کافر نهاد از خشم و ناز

صد رهم کشت و پشیمان از جفا یک ره نگشت

شاه حسن آنکس بود کورا بود حسن و وفا

یوسف از خوبی بملک حسن شاهنشه نگشت

سبزه آن خط به اهلی چشمه حیوان نمود

هرکه خضرش رهنمای راه شد گمره نگشت

شمارهٔ ۳۷۵

گر یار مرا میل من خسته بسی نیست

من دانم و او محرم این راز کسی نیست

گر بوالهوسان را هوس شربت وصل است

مارا بجز از چاشنی غم هوسی نیست

من بنده آن شوخ که از تندی و تلخی

بر شکرش آلایش چشم مگسی نیست

جور و ستم یار کشم تا نفسی هست

چون طاقت نادیدن یرام نفسی نیست

آن مرغ که از صحبت گلزار خروشد

گو شکر کن آخر که چومن در قفسی نیست

گر پیش و پسی در ره عمرست زمردن

در راه شهیدان وفا پیش و پسی نیست

آنرا که بود عهد و وفا با همه اهلی

جز پیر خرابات درین راه کسی نیست

شمارهٔ ۳۷۶

عنان کار نه دردست مصلحت بین است

عنان بدست قضاده که مصلحت این است

به سر حسن تو ای مه نمیرسد همه کس

رخ تو آینه دیده خدا بین است

ز عارضت مژه خون فشان چه گل چیند

که ای چمن چو منش صدهزار گلچین است

بجان دوست که بهر تو دشمن خویشم

کمال دوستی و حد دشمنی این است

از آن دهان که بتنگ از حدیث تلخ آید؟

که تلخ گفتن او به ز جان شیرین است

نگاهدار دل ایشیخ دین پرست از عشق

که عشق روی بتان آفت دل و دین است

سگ در تو ز روز نخست شد اهلی

مرانش از در خود کاشنای دیرین است

شمارهٔ ۳۷۷

اگر ز کین‌کشی‌ام غم ز خشم و کینم نیست

ز رشک غیر می‌سوزم که تاب اینم نیست

یکی به کفر خوش است و یکی به دین شادست

من از خیال تو پروای کفر و دینم نیست

نشان پای سگان تو گلستان من است

به غیر ازین ز دو عالم گلی زمینم نیست

کدام شب که نه دست دعاست بر فلکم

کدام روز که بر خاک ره جبینم نیست

به غیر ناله چو مجنون نماند هم‌نفسم

به جز سگان درت هیچ هم‌نشینم نیست

ز طوف کوی تو پروای جنتم نبود

ز دیدن تو نظر سوی حور عینم نیست

نظر به گنج زر از گریه کی کنم اهلی

کدام گنج که در کنج آستینم نیست

آیینه است دوست گرت رشک غیر ازوست

در غیر او مبین که نبیند به غیر دوست

ای شهسوار حسن تو چوگان ز زلف ساز

کافتاده در ره از سرما صدهزار گوست

در قبضه مراد تو باشد اگر مرا

یک مشت استخوان چو کمان است زیر پوست

گاهی نگه کنی به من ای آروزی جان

لیکن نه آن نگه که مرا از تو آرزوست

مژگان خون‌چکان من است این به گرد چشم

یا سرخ بید هر طرفی بر کنار جوست

اهلی غزال مشک‌فشانی است کلک تو

کز نافه‌های او همه آفاق مشکبوست

شمارهٔ ۳۷۸

خواب مرگم باد اگر دور از تو خوابم آرزوست

خون خورم بی چشم مستت گر شرابم آرزوست

دل کبابم روز و شب در آرزوی آنکه تو

مست چون ازمی شوی گویی کبابم آرزوست

سر بفتراک تو باید بستنم ای شهریار

من که گاهی بوسه بر ران رکابم آروزست

گنج قارون از خدا خواهم که پاشم در رهت

این بود چیزی کزین دریر خرابم آرزوست

من چه سگ باشم که در کوی توام راهی بود

همنشینی با سگان هم از چه بابم آرزوست

خورد و خوابم بیخودی از خون دل خوردن بس است

کافرم گر بی تو دیگر خورد و خوابم آرزوست

اهلی لب تشنه را آب حیات از لب بده

خاک باد آتش شوقم گر آبم آرزوست

شمارهٔ ۳۷۹

ترا صد خوبی و بر هر یکی صد دیده حیرانت

مرا یک جان و می‌خواهم شوم صد بار قربانت

قیامت در صباح حشر باشد وه چه حال است این

که در هر صبح برخیزد قیامت از گریبانت

به خونخواهی عنانت را که گیرد آفتاب من

عجب گر روز محشر هم رسد دستی به دامانت

که باشم من که در سر باشدم سودای وصل تو

سگ کویم سری دارم فدای پای دربانت

بود شیرین‌تر از جان تلخی مرگم دم مردن

اگر پیش نظر باشد مرا لب‌های خندانت

سرم بادا فدای خاک پای شهسوار خود

مرا جانی بود آن هم فدای دردمندانت

به چشمت ای کمان‌ابرو نگه گر می‌کند آهو

به هر مو می‌خورد خاری ز ناوک‌های مژگانت

دل اهلی به نور عشق آبادان کن ای گردون

که خاک ره شمارد گنج‌های ملک ویرانت

شمارهٔ ۳۸۰

رشکم از کس نبود گرد و جهان حاصل اوست

میرم از غیرت آنکس که غمت در دل اوست

مقبل آن نیست که چون مه بفلک منزل ساخت

مقبل آنست که ماهی چو تو در منزل اوست

فتنه این است که آن نرگس مستی که تراست

همچو ابروی تو هر کس که بود مایل اوست

خوانده باشی سبب لعنت شیطان ز چه شد

هرکه در سجده رویت نبود داخل اوست

من کجا ذره صفت پرتو خورشید کجا؟

چشم امید ولی بر کرم شامل اوست

چون مگس دوریم از محفل او تلخ بود

زانکه شیرینی عالم همه در محفل اوست

کار اهلی همه دم گریه تلخ است ز غم

آه ازین چاشنی غم که در آب و گل اوست

شمارهٔ ۳۸۱

عیش ما یک عشوه از چشم سیاه او بس است

عاشقان را از دو عالم یک نگاه او بس است

دل که جوید از دهانش چشمه آب حیات

خط سبز آن شکر لب خضر راه او بس است

بت پرست عشق کز گردد گنه آلوده است

گریه شام و سحرگه عذرخواه او بس است

عاشقان را بیگنه گر میکشد آن شاه حسن

هرکه گوید بیگناهم این گناه او بس است

جنت جاوید و عیش هردو عالم گو مباش

عاشقان را التفات گاه گاه او بس است

ز آفتاب روز محشر نیست اهلی را غمی

سایه سرو سهی قدان پناه او بس است

شمارهٔ ۳۸۲

سجده بت گر کنم در نظرم روی تست

قبله جانم تویی روی دلم سوی تست

روی تو هرجا بود قبله جان من است

خاطر من هرکجا در حرم کوی تست

در نظر اهل دل هر دو جهان هیچ نیست

فتنه صاحبدلان نرگس جادوی تست

خاطر مجنون و شان از همه عالم گذشت

آنچه ازو نگذرد سلسله موی تست

ما نه بخود گشته ایم صید کمند غمت

سلسله جنبان شوق حلقه گیسوی تست

هرکس ازین گلستان دل بمرادی نهاد

نخل مراد دلم قامت دلجوی تست

طرفه غزالان شهر گر دل مردم برند

اهلی از آن فارغ است کو سگ آهوی تست

شمارهٔ ۳۸۳

مجاورم چو سگان بهر پارس در کویت

فرشته را نگذارم که بگذرد سویت

چه جای آنکه به بیگانه بینمت همدم

که جان خویش نخواهم که بشنود بویت

بدود آه جهانی سیه کنم هر شب

که بر کسی نفتد پرتو مه رویت

گشاد زلف تو صد دل بیک گره که گشود

گره گشای دل ماست سنبل مویت

چرا ز تلخی خوی تو جان من رنجد

که نوشداروی جان است تلخی خویت

بگوی با خط سبزت که کی رواست چو خضر

که می تو نوشی و ما خون دل ز پهلویت

ز شوق، چشم تو اهلی، رمیده از مردم

که مونس دل مجنون بس است آهویت

شمارهٔ ۳۸۴

چو خط به کشتنم آورد لعل خندانت

بکش وگرنه کند بخت من پشیمانت

گمان برند که یوسف ز چه برون آمد

چو ماه چهره برآرد سر از گریبانت

تو کعبه دل و جانی و عید مشتاقان

زهر کنار بود صد هزار قربانت

زناز سرو بلند تو من عجب دارم

که دست کوته عاشق رسد بدامانت

ز گریه دامن ما مفلسان شود پر در

چو درج در بگشاید دهان خندانت

گرم بهجر کشی ور بوصل زنده کنی

از آن چه سود ترا و ازین چه نقصانت

ز حسن خط تو شاید که سر برون آرد

هزار یوسف مصر از چه زنخدانت

سگ در تو بامید آن بود اهلی

که خاک راه شود زیر پای دربانت

شمارهٔ ۳۸۵

تو باغ حسنی و صد عندلیب زار تراست

منم که جز تو ندارم چومن هزار تراست

مدام خون خورم از حسرت دو نرگس تو

شراب من خورم و چشم پرخمارتر است

تو مست خنده شیرین چو خسرو از بختی

چه غم ز گریه فرهاد بیقرارتر است

اگرچه سوختم از عشق، باد خاکم برد

هنوز بر دل نازک زمن غبارتر است

چو روزگار جفا کیشت ای پسر پرورد

ننالم از تو اگر خوی روزگارتر است

وفا بتان جفا پیشه را نمی زیبد

تو جور کن بمن و باوفا چکارتر است

گرت بمهر خرد ور بجور بفروشد

درین معامله اهلی چه اختیارتر است

شمارهٔ ۳۸۶

در خیال وصل جفا پیشه من است

فکر محال بین که در اندیشه من است

ای آنکه سنگ جور بمستان خود زنی

قصدت شکستن دل چون شیشه من است

دشمن بسوزن مژه خار از دلش کشی

این خار خار در رگ و در ریشه من است

من آن سگم که شیر فلک رشک من برد

از آن شرف که کوی تو سر بیشه من است

ترسم که قصه لب شیرین چو کوهکن

بیخ مرا کند که زبان تیشه من است

اهلی مرا زعشق جوانان گزیر نیست

من پیر بت پرستم و این پیشه من است

شمارهٔ ۳۸۷

گر نمیخواهی مرا، صید دل غمدیده چیست

ور نمیدزدی دلم این دیده دزدیده چیست؟

آفتاب حسنی و ذرات عالم عاشقت

خاطرت ای آفتاب از بهر من رنجیده چیست؟

با پری نسبت کنندت مردمان بی بصر

مردمانرا این گواهی دادن نادیده چیست؟

گرنه بر یاد لبت بر آتشم از دود دل

آب حسرت دمبدم در دیده ام گر دیده چیست؟

ایکه گفتی دیده گر خواهی مبین آن آفتاب

صدهزاران جان فدای یک نگاهش، دیده چیست؟

گر نشد اهلی هلاک غمزه آن نوجوان

اینچنین پیرانه سر در خاک و خون غلطیده چیست؟

شمارهٔ ۳۸۸

کس بخود دلبسته آنزلف چون زنجیر نیست

پای بند کس بجز سر رشته تقدیر نیست

گر ز تیغش رخنه یی درجان نشد تقصیر ماست

یکسر مو باری از مژگان او تصیر نیست

تیر باران بلا از بسکه آمد بر تنم

هر بن مویم که بینی بی نشان تیر نیست

گفتم آخر کم ز تکبیری اگر عاشق کشی

گفت قتل پشه یی را حاجت تکبیر نیست

دل گرفت از عالمم چون مرغ برخواهم پرید

بیش از اینم طاقت این خانه دلگیر نیست

پند پیران سود میدارد جوانانرا ولی

نوجوانان را سرو سودای پند پیر نیست

اهلی اندر دام غم تسلیم شو اندیشه چند

تا نگردی کشته در دام بلا تدبیر نیست

شمارهٔ ۳۸۹

درد می مرهم ریش دل بیمار غم است

ورنه از دولت ساقی می صافی چه کم است

وصل لذت ندهد تا نچشی زهر فراق

لذت عشق هم از چاشنی زهر غم است

درد جامی که رسد از تو غنیمت شمریم

در دو صافی ز کفت هرچه بود مغتنم است

ای مسیحا نفس آخر چه شود گر ز کرم

بازپرسی که دل خسته ما درچه دم است

چون کبوتر دل ما صید در و بام تو شد

پاس مرغ دل ما دار که صید حرم است

کوس بدنامی ما در همه آفاق زدند

آتش سینه ما در همه عالم علم است

کیست اهلی؟ که گدایی کند از لعل تو لیک

چشمه نوش لب لعل تو بحر کرم است

شمارهٔ ۳۹۰

چشم دلم چو دیده از آن شمع روشن است

آنشوخ نور چشم و چراغ دل من است

ای سرو خوشخرام که از دیده میروی

جان میرود ز رفتن تو، این چه رفتن است

پیش توام خموش من بیزبان ولی

با یاد تست هر سر مویم که بر تن است

مجنون خار خار بیابان محنتم

این بخش ماست گر همه آفاق گلشن است

دل دم نزد از اینهمه پیکان تیر تو

دل نیست این که هست مرا کوه آهن است

دامان پاکش آینه دل جلا دهد

ما را صفای سینه از آن پاکدامن است

رحمی بحال اهلی دیوانه کی کنی؟

پیش تو آه سینه او دود گلخن است

شمارهٔ ۳۹۱

شمع روی تو نه افروخته چشم من ازوست

این چراغیست که چشم همه کس روشن ازوست

دست در گردنت آن زلف بهل تافکند

که ترا خون من سوخته در گردن ازوست

دهنت گرچه بود مرهم دل هیچ نگفت

که دل ریش مرا اینهمه خون خوردن ازوست

یارب از باد خزانی ورقش زرد مباد

آن گل تازه که فیروزی صد گلشن ازوست

آه از آنشوخ پریزاده که صد عاشق زار

مست و مجنون و جگر سوخته در گلخن ازوست

خرمن حسن بتانرا مژه در پاشم

خوشه چین است که آرایش صد خرمن ازوست

اهلی از سینه برون کن دل خونین شده را

ز آنکه آلودگی دیده ترا دامن ازوست

شمارهٔ ۳۹۲

دینم ببرد آن بت و گوید که جان کجاست

ناصح که کرد منع دلم، این زمان کجاست

گفتی که جای یار مکن جز درون جان

ما فرق تا قدم همه یاریم، جان کجاست

چون شمع مردم از غم و اکنون که با توام

خواهم که شرح غم دهم، اما زبان کجاست

هجرم امان نداد که میرم پای تو

جایی که مرگ تیغ برآرد، امان کجاست

هشیار را عنان صبوری بکف بود

دل مست اوست، در کف مستان عنان کجاست

گر بهر کعبه از در او میروی مرو

بنشین که کعبه یی به ازین آستان کجاست

اهلی مگو که ماهر خان را وفا نماند

اول تو خود بگو که وفادار جهان کجاست

شمارهٔ ۳۹۳

سرو من برق صفت آمد و چون باد برفت

سوخت صد خرمن جان و ز همه آزاد برفت

او که هنگام سفر گفت فرامش نکنم

خود چنان رفت که نام منش از یاد برفت

رفت از دیده چراغ و دل من تیره بماند

بر من سوخته دیدی که چه بیداد برفت

دید ایدوست که از سنگدلیهای فلک

جان شیرین بچه شکل از بر فرهاد برفت

گل برفت از چمن و غلغل عشاق بماند

بلبل غمزده را قوت فریاد برفت

آنچه چون غنچه دل تنگ من اندوخت بصبر

آه کز فرقت آن گل همه بر باد برفت

اهلی دلشده در فرقت آن سرو بسوخت

چون گیا کز سر او سایه شمشاد برفت

شمارهٔ ۳۹۴

رقیب از کوی آن دهقان پسر رفت

بیا ساقی، که مرک از ده بدر رفت

بده جام می صافی که از دل

غبار غم بصد خون جگر رفت

زرشک حال خورشید از شفق پرس

که در خون جگر روزش بسر رفت

شب هجرم ندارد صبح گویا

چراغ صبح بر باد سحر رفت

مگو ای عاشق از کشتن حذر کن

چو عاشق شد کسی کار از حذر رفت

چراغ دیده ام گردید بی نور

دمی کان نور چشمم از نظر رفت

به دستاویز سر میخواست اهلی

که در کویش رود سر پیشتر رفت

شمارهٔ ۳۹۵

شادم اگرچه خاطرم اندوهگین ازوست

کم شادی ییست این که دل من حزین ازوست

بر ما نظر بگوشه چشمی نمیکند

ما را اگرچه چشم وفا بیش ازین ازوست

او قصد کشتن از پی ناکامی ام کند

غافل ازین که کام دل من همین ازوست

در حسن کی به خرمن گل نسبتش رواست

خورشید من که خرمن خوشه چین ازوست

آن پاکدامن آینه اش بی غبار باد

کاین پاکدیده را نظر پاک بین ازوست

اهلی بهوش باش که در جام گردش است

زهر هلاک و دل طمعش انگبین ازوست

شمارهٔ ۳۹۶

یار اگر زان رقیبان و گرزان من است

گنج مهر او که مقصودست در جان من است

آب حیوان کز لطافت مرده را جان میدهد

گر خرامد بر زمین سرو خرامان من است

در جهان یک روز اگر طوفان نوح افتاده است

دمبدم در کوی او از گریه طوفان من است

زین چمن هرجا گل عیشی است در دست کسی است

هرکجا خاری بود دستش بدامان من است

ساقی دوران شراب نوش دادی پیش ازین

نوبت زهر غم است اکنون که دوران من است

در نهاد چرخ کین من زرشک عشق اوست

مهر ظاهر دارد اما خصم پنهان من است

من نه خود پیرانه سر اهلی گریبان میدرم

دست بیداد جوانی در گریبان من است

شمارهٔ ۳۹۷

پری رخان که سرم خاک راه ایشانست

مرا دم از دو جهان یک نگاه ایشانست

شب فراق تو آن ظلم کرد بر عشاق

که تا بروز ابد روسیاه ایشانست

اگر ملول ز من آن دو چشم خونریزند

گناه من نبود این گناه ایشانست

مرا بدعوی خون، از بتان که باز خرد؟

که گر فرشته بود هم گواه ایشانست

بتان شهر اگر ملک دلبری دارند

بحسن، دلبر من پادشاه ایشانست

شب از فغان دل همسایگان کباب کنم

بلای من همه از دود آه ایشانست

پناه من نبود غیر نیکویان اهلی

نه من که هرکه بود در پناه ایشانست

شمارهٔ ۳۹۸

آنکه فرشته را ازو دست امید کوته است

با دل ما بود ولی از دل خود کی آگه است

از بر ما چه میروی بهر خدا که باز گرد

جان بفدای مرکبت چشم امید بر ره است

دست بلند همتان عشق چو آفتاب کرد

سایه ز پست همتی گمشده در ته چه است

بر من پیر ای جوان طعنه ز عاشقی مزن

باده چو سالخورده شد مستی و سوز آنگه است

جامه زهد دوختن بر تن پیر سینه چاک

عقل هوس کند ولی رشته عمر کوته است

ز آتش دوزخش چه غم اهلی از ابر لطف تو

سایه رحمت تواش در همه حال همره است

شمارهٔ ۳۹۹

آنکس طلبد کعبه که بیگانه عشق است

گر عاشق و مستی همه جا خانه عشق است

ای عقل تو و مسجد معموره تقوی

ماییم و خرابات که ویرانه عشق است

از بحر وجود و صدف سینه آدم

مقصود خدا گوهر یکدانه عشق است

در مدرسه و صومعه و دیر و خرابات

حرفی که شنیدی همه افسانه عشق است

با اینهمه هشیاری و عشقی که ملک راست

دل شیفته شیوه مستانه عشق است

مشکن دل دیوانه ام ای شیشه گردون

از وی بحذر باش که دیوانه عشق است

اهلی اگرش ساغر جم نیست همین بس

کز درد سفالی سک میخانه عشق است

شمارهٔ ۴۰۰

می خور که فکر عالم پر غم نباشدت

عالم خوش است اگر غم عالم نباشدت

با غم دلا بساز که این هم ز لطف اوست

با او چه میکنی اگر این غم نباشدت

زان درد خوشه چین نکند در دل تو کار

کز خرمن مراد جوی کم نباشدت

در صید مرغ دل رخ همچون گلت بس است

حاجت بدام سنبل پر خم نباشدت

زخمی که یار مرهم او می شود چه غم

زخم آن زمان بد است که مرهم نباشدت

کی سر غیب روی نماید چو جم ترا

گر روی دوست آینه جم نباشدت

اهلی چو از غم تو دل دوست خرم است

غمگین مباش گر دل خرم نباشدت

شمارهٔ ۴۰۱

از جلوه محبت خورشید حسن دوست

هر ذره را تصور آن کافتاب اوست

ظل همای عشق گدا شاه میکند

شاهی که چرخ در خم چوگان او چو گوست

جز در دل خراب اسیران غم مجو

گنجی که خلق هردو جهانش به جستجوست

تحقیق من ز هر دو جهان این بود که عشق

مغز حقیقت است و دگر هرچه هست پوست

کلک قضا که اینهمه صورت کشیده است

مقصود کارخانه او صورت نکوست

از کلک مشکبار تو اهلی که دم زند؟

در گلشنی که خار و گلش جمله مشکبوست

شمارهٔ ۴۰۲

باورم ناید که شد در پوست مجنون سوی دوست

عاشق اندر پوست کی گنجد که بیند روی دوست

کعبه وصل حبیب از راه نومیدی طلب

رانکه زین نزدیکتر راهی نباشد سوی دوست

سجده آرم بر نشان پای او در هر قدم

هر قدم محراب مقصودی بود در کوی دوست

سال‌ها گردیده‌ام پهلو به پهلو قرعه وار

بر امید آنکه بنشینم دمی پهلوی دوست

گرچه بهر او چو مجنون گوشه گیر از عالمم

گوشه چشمی کو ندارد سوی من آهوی دوست

جان فدای شمع از آن پروانه می سازد که شمع

راست میماند بسرو قامت دلجوی دوست

کی ملک در سجده آدم فرود آید سرش

گرنه محرابش بود طاق خم ابروی دوست

در خم چوگان بخت آید مرا گوی مراد

گر سرم را این شرف باشد که گردد گوی دوست

از دو عالم بر کنارم غیر از آن موی میان

پیش اهلی از دو عالم به بود یک موی دوست

شمارهٔ ۴۰۳

هر کس که پا نهاد بکویت ز دست رفت

هشیار و عاقل آمد و مجنون و مست رفت

زلف تو خواستم که بگیرم دلم ربود

آنم بدست نامد و اینم ز دست رفت

دلبر چو رفت رشته جان گو گسسته باش

دام اینزمان چه سود که ماهی ز شست رفت

در خون نشسته ام که کمان ابرویم ز ناز

چون تیر خویش در نظرم تا نشست رفت

شمارهٔ ۴۰۴

ناصح چو دل نماند نصیحت چه فایده

پندم مده به هرزه که تیرم ز شست رفت

چون ماه نو بمهر تو دل صاف کرده ایم

گر صد هزار بار برین دل شکست رفت

اهلی که بر فرشته ز طاعت سبق گرفت

آخر بمهر ماهرخان بت پرست رفت

شمارهٔ ۴۰۵

داغ دلم آن نیست که بامن سخنت نیست

این داغ دلم سوخت که پروای منت نیست

پیوسته خورم ز خم جفا از غمت ای سرو

جز زخم جفا هیچ گلی در چمنت نیست

بازار شکر از دهن تنک تو بشکست

کس را گذر از پسته شکر شکنت نیست

تسلیم شو ای مرغ گرفتار که هرگز

از دام محبت ره بیرون شدنت نیست

چون غنچه زبانم همه، وز درد خموشم

هرچند که گویند زبان در دهنت نیست

اهلی چو لب یار در آید بحکایت

گر خضر و مسیحی که مجال سخنت نیست

شمارهٔ ۴۰۶

آنشمع که حسنش دل ارباب وفا سوخت

در هرکه زد آتش رخ او جان مرا سوخت

گفتم که چرا سوختی ام خنده زنان گفت

از شمع نپرسند که پروانه چرا سوخت

آنکس که زند طعنه بمن ز آتش عشقش

اورا خود ازین آتش جانسوز کجا سوخت

آن مه دل من سوخت چه در هجر و چه در وصل

این بین که مرا طالع خود در همه جا سوخت

تا جان مرا سوخت فروغ رخ آن شمع

بس خرمن عشاق که این برق بلا سوخت

تا آه اسیران چکند با رخ آن گل

کز آتش دلها جگر مرغ هوا سوخت

از عشق که؟ اهلی است ترا گریه ندانیم

بس گریه جانسوز تو باری دل ما سوخت

شمارهٔ ۴۰۷

شمعی که ز سوز دل گرمش خبری هست

زان است که با عاشق خویشش نظری هست

ناصح چه ملامت کنی ام روی نکو بین

جز روی من و روی تو روی دگری هست

گفتی که کباب از جگرت میکنم امشب

از چشم بد مست کسی را جگری هست؟

عقل و دل و دین جمله نثار قدمت شد

ور کار بجان میرسد آنهم قدری هست

دارند سری با سر تیغت همه عالم

تو تیغ برآور که مرا نیز سری هست

صاحب نظران قدر دو رخسار تو دانند

بیدیده چه دانست که شمس و قمری هست

اهلی همه کس عیب تو از عشق کند لیک

مشنو بجز عشق کسی را هنری هست

شمارهٔ ۴۰۸

نالهٔ من جان غم‌پرورد می‌داند که چیست

زخم دل سخت است صاحب درد می‌داند که چیست

مست ناز است آن بت سنگین‌دل فارغ ز عشق

کافرم گر آه گرم و سرد می‌داند که چیست

گرچه لیلی همچو مجنون چاشنی از عشق یافت

عاشقی لیلی چه داند مرد می‌داند که چیست

موجب وصل طبیب ماست روی زرد ما

خسته دل قدر روی زرد می‌داند که چیست

قدر اهلی را که می‌داند که گرد راه اوست

او که گرد انگیخت هم در گرد می‌داند که چیست

شمارهٔ ۴۰۹

نیست کس، خورشید من، کو درد پرورد تو نیست

در زمین و آسمان یکذره بی درد تو نیست

کار بیداران عشقت پاسبانی چون سگ است

خواب راحت شیوه مستان شبگرد تو نیست

نخل طوبی گرچه آب چشمه خورشید خورد

در لطافت همچو سرو سایه پرورد تو نیست

کی خوری می از کف من گر بجای باده هم

جان شیرین در قدح ریزم که در خورد تو نیست

مرد عشقت کی بود؟ آن کز زن هندو کم است

عاشقی کو زنده در آتش نشد مرد تو نیست

ایدل بیمار تا کی کیمیا جویی ز خلق

کیمیایی خوشتر از رخساره زرد تو نیست

شکر کن اهلی که گر خاک رهی در کوی او

دامن آن پاک را آلایش از گرد تو نیست

شمارهٔ ۴۱۰

ساقی که یار ما بود اغیار را چه بحث؟

جایی که گل حریف شود خار را چه بحث؟

مشتاق دیدنت چکند چشمه حیات

با آب خضر تشنه دیدار را چه بحث؟

نتوان خیال روی تو دیدن مگر بخواب

در این خیال دیده بیدار را چه بحث؟

خضر و مسیح را ندهند از لب تو می

با این حدیث عاشق بیمار را چه بحث؟

اهلی کجا و گشت سر کوی او کجا

با طرف باغ مرغ گرفتار را چه بحث؟

شمارهٔ ۴۱۱

سوختیم از غم و این آتش پنهان همه هیچ

همه داغیم ز خوبان و بر ایشان همه هیچ

غنچه بخت مرا هیچ گل آخر نشکفت

زخم‌های جگر و چاک گریبان همه هیچ

با حریفان دگر یار شد آن گل چه شگفت

سعی باد و نفس مرغ سحرخوان همه هیچ

در سرم بود که در پای تو ریزم دل و جان

وه که از داغ تو شد کار دل و جان همه هیچ

به جز از مهر و وفا هیچ نماند اهلی

تخت و بخت و زر و مال و سر و سامان همه هیچ

شمارهٔ ۴۱۲

نصیب ما نشد از وصل یار جز غم هیچ

بوعده یی ز دهانش خوشیم آنهم هیچ

بیا که تجربه کردیم و غیر دیدن تو

جراحت دل ما را نبود مرهم هیچ

ببوسه یی دل بیچاره یی بدست آور

کزان شکر که تو داری نمیشود کم هیچ

تو نوبهار دل و جان عاشقی بازآ

که در جهان نتوان یافت بی تو خرم هیچ

ز بزم ما شرف صحبت تو مقصودست

بهشت اگرنه مشرف بود به آدم هیچ

بیار باده بگو باد برد عالم را

که پیش همت اهلی است هردو عالم هیچ

شمارهٔ ۴۱۳

معلم را بگو فریاد از آن شوخ

ز شوخی کشت شهری داد از آن شوخ

ازین شیرینی گفتار ترسم

که صد شیرین شود فرهاد از آن شوخ

جفایی می‌کند کز صد وفا به

از آن با صد غمم دلشاد از آن شوخ

به یادش می‌خورم صد کاسه خون

به هر مجلس که آرم یاد از آن شوخ

سرای مهر را اهلی بنا کرد

بنای جور شد بنیاد از آن شوخ

شمارهٔ ۴۱۴

دوش از دیرم ملک در حلقه او را برد

ناگه آن بت پیش چشمم آمد آنها باد برد

عشق او بازی ببازی دست عقلم تاب داد

شوخی شاگرد آخر پنجه استاد برد

سالها پرورد یوسف را بجان یعقوب زار

چون عزیز مصر گشت اورا تمام از یاد برد

من غلط کردم که اول ره ببستم بر سرشک

قطره قطره سیل گشت و خانه از بنیاد برد

خسرو از بخت است شیرین کام آه از دست بخت

رنج ضایع در جهان از طالعش فرهاد برد

عندلیب عاشق از بیداد گل هرچند سوخت

کافرم گر غیر او پیش کسی فریاد برد

اهلی، آن بازیچه دیدی کان تذرو خوش خرام

چون بدام افتاد و چون رفت و دل از صیاد برد

شمارهٔ ۴۱۵

مسکینی ما را نتوان شرح و بیان کرد

مسکین تر از آنیم که تقریر توان کرد

کار می و معشوقه سراسر همه سودست

از کس نشنیدم که درین کار زیان کرد

المنه لله که در صید گه عشق

تیر تو مرا در صف عشاق نشان کرد

باور نکنم من که پری تو بحسن است

حسنی اگرش بود چرا از تو نهان کرد

شاید که دل کوه بفریاد در آید

امروز که اهلی ز غم عشق فغان کرد

شمارهٔ ۴۱۶

آن آفتاب حسن سحر میل باده کرد

صبح سعادتم در دولت گشاده کرد

گفتم سگ توام نظر از من بخشم تافت

خشمی که صدهزار محبت زیاده کرد

گفت آدمی نیی سگ من چون شوی بین

این مردمی که آن صنم حورزاده کرد

در گلشن امید از آن غنچه لب دمید

بویی که خاور گل همه را مست باده کرد

گفتم که ساغری به کفم نه بناز گفت

بیهوده کی توان طلب نا نهاده کرد

سیلاب شوق آمد و نقش خیال فهم

شست از دل آنچنان که مرا لوح ساده کرد

اهلی که همتش بفلک سر نمی نهاد

سیلی عشق عاقبتش سر فتاده کرد

شمارهٔ ۴۱۷

وصل تو گر زمانه نصیب رقیب کرد

شکر خدا که درد تو ما را نصیب کرد

در عشق صرفه یی نبرد جز کسی که او

دنیا و آخرت همه صرف حبیب کرد

عمری است کاشنای شگان در توام

بر من سگ تودوش نگاهی غریب کرد

پندم مده که هیچ دل از دست رفته ات

نشنیده ام که گوش به پند ادیب کرد

گلبانگ اهلی از گل رویت بلند شد

فیض جمال گل مدد عندلیب کرد

شمارهٔ ۴۱۸

ساقیا می ده که صبر و عشق مهجور از همند

عشق خرمن سوز و عقل خوشه چین دور از همند

در میان دیده و دل از مه رویت صفاست

زان سرای دیده و دل هردو پر نور از همند

حرف عقل از ما مپرس از عاقلان هم حرف عشق

راز هشیاران و مستان تو مستور از همند

او ز خون ماست و ما ز چشمش در خمار

چشم یار و جان عاشق مست و مخمور ازهمند

دل خراب از پهلوی من من خراب از دست دل

نیک بخت آن همنشینانی که معمور ازهمند

حسن تو از عشق اهلی شهره عشق او ز تو

لیلی و مجنون به حُسن و عشق مشهور ازهمند

شمارهٔ ۴۱۹

مستان تو گر باغ و بهاری طلبیدند

از درد سر خلق کناری طلبیدند

هرکس که درین بادیه کشته چو مجنون

هر پاره او در سر خاری طلبیدند

راه همه در معرکه عشق بتان نیست

کاین قوم ز صد خیل سواری طلبیدند

می باد گران خور که مرا پاس تو کارست

در کوی تو هرکس پی کاری طلبیدند

بی روی تو مشنو که بشمع مه و خورشید

از اهلی گمگشته غباری طلبیدند

شمارهٔ ۴۲۰

آب حیات کس بجز از جرعه کش نخورد

هرکس که توبه ز می آب خوش نخورد

هیچ از نعیم بزم بهشتش نصیب نیست

هرکس که باده با صنمی حوروش نخورد

در خون کشیدیم چکنم کز جفای بخت

دستم بدامن تو درین گیرو کش نخورد

زلفت گذشت بر رخ و روی تو چین گرفت

هرگز سپاه روم شکست از حبش نخورد

اهلی هزار شکر که چون شیخ خانقه

می در لباس زهد بدستار و فش نخورد

شمارهٔ ۴۲۱

خوبان که همچو شمع ز نور آفریده‌اند

سر تا قدم چراغ دل و نور دیده‌اند

آن طرفه آهویان که به مجنون‌وَشان خوشند

این طرفه است کز من مجنون رمیده‌اند

در صید دل کبوتر مستند مهوشان

کز برج دل‌فریبی و شوخی پریده‌اند

چون من به خون خود نشوم غرقه از بتان

کز من به تیغ کم‌محلی دل بریده‌اند

آسوده نیستم دمی از سوختن چو شمع

گویی برای سوختنم آفریده‌اند

هرگز کجا بشریت کوثر شوند خوش

تلخی‌کشان که زهر جدایی چشیده‌اند

اهلی چو مرغ بسمل از آن می‌تپد به خاک

مردان چه جای خاک که در خون تپیده‌اند

شمارهٔ ۴۲۲

رسید یار و دلم بی قرار خواهد کرد

فغان که گریه مرا شرمسار خواهد کرد

باعتقاد قدم نه چو کوهکن در عشق

که اعتقاد تو در سنگ کار خواهد کرد

مگو که شمع بجمالت بپرده خواهد ماند

که حسن جوهر خود آشکار خواهد کرد

اگر وفای بتان را من اعتماد کنم

درین سخن که مرا اعتبار خواهد کرد

به تیرگی همه عمرم گذشت از آن امید

که برق وصل تو روزی گذار خواهد کرد؟

کسی که صید کمند وفا چو مجنون است

بعاقبت سگ لیلی شکار خواهد کرد

بزهد و توبه کی از دوست بگذرد اهلی

که گر فرشته شود ذکر یار خواهد کرد

شمارهٔ ۴۲۳

از روزگار تیره دلم بر غبار چند؟

روزم سیاه شد ستم روزگار چند؟

ای آفتاب، شام غم صبح عیش کن

دود چراغ و محنت شبهای تار چند؟

از خون دل کنار و برم لاله زار شد

خود در میان آتش و گل در کنار چند؟

وصلت بکام غیر و من از غیرتم هلاک

چون دست من بگل نرسد زخم خار چند؟

عمری بود که منتظر جان سپردنم

مردم ز انتظار اجل، انتظار چند؟

شد اهلی از جفای تو دیوانه عاقبت

عقل و شکیب تاکی و صبر و قرار چند؟

شمارهٔ ۴۲۴

سفید موی و سیه نامه از گنه تا چند؟

چو نامه روی سفید و درون سیه تاچند؟

چو شمع چند بسوزم بکنج غم بی تو

کسی بهر زه کند عمر خود تبه تا چند؟

جهان بدیدن دیدار دوست خوش باشد

وگرنه دیدن رخسار مهر و مه تا چند؟

تو ساقی دگران ما بدیده حسرت

هلاک یک نظر و مست یک نگه تا چند؟

برادران طریقت چرا نمی پرسند

که یوسف دل مسکین اسیر چه تا چند؟

دلا چو نشود آن بت فغان و زاری تو

ز شوق اینهمه فریاد و آه و وه تاچند؟

بگرد یار صبا هم نمی رسد اهلی

ترا دو دیده ز امید او بره تا چند؟

شادم که وجودم همه سیلاب عدم برد

کز کوی تو بنیاد بلا خانه غم برد

هرکو ستمی برد هم اندک فرجی یافت

مسکین دل من بود که تا بود ستم برد

تا چند جفا کز ستمت مرغ حرم هم

فریاد ز بیداد تو بر مرغ حرم برد

پنهان ز حسودان قدحی گرم کن ایشیخ

کز دست لییمان نتوان نام کرم برد

اهلی ز خیال دهنت هیچ عجب نیست

گر غنچه صفت سر بگریبان عدم برد

شمارهٔ ۴۲۵

خلق از سگت نه از بد دشمن فغان کنند

دشمن چه سگ بود گله از دوستان کنند

ز نار عشق رشته جان شد مرا چو شمع

بر خود نبسته ام که مرا منع از آن کنند

دانم یقین نه مستی و از عشوه آندو چشم

ترسم که با یقین خودم بد گمان کنند

خوبان بروی ما نگشایند در مگر

روزی که نوبهار جوانی خزان کنند

مرغ دل از بتان نبرد ره بزیرکی

کاین قوم صید دل نه به تیر و کمان کنند

اهلی ز وصف آن شکرین لب غریب نیست

گر طوطیان حدیث تو ورد زبان کنند

شمارهٔ ۴۲۶

خوبان همه محبوب دل و آفت جانند

هرچند که من وصف کنم بهتر از آنند

در عبد تو شیرین دهن آن طفل نزاید

کش چاشنی شهد محبت بچشانند

تیر تو نشان مردمک دیده ما کرد

صاحب نظران در همه عالم به نشانند

خون گریه کند هرکه شود واقف حالم

پس حال من خسته همان به که ندانند

از مردمک دیده ما وصف لبت پرس

کاندر صفت لعل لبت خون بچکانند

شیرین دهنان را غم فرهاد وشان نیست

هرچند که اینطایفه دیدیم همانند

غم نیست که از بهر بتان دین رود از دست

دین من و ایمان من این طرفه بتانند

اهلی که ز خوبان بود امید هلاکش

وقت است که از بند امیدش برهانند

شمارهٔ ۴۲۷

خرم دلی که ره بسر کار خویش برد

گوی مراد تا بتوانست پیش برد

قارون چه کرد با همه گنج زری که داشت

نادان مشقت از همه یکباره بیش برد

از صد یکی بمشرب مقصود برد راه

وان ره که برد با همه آیین و کیش برد

آنکس حکیم بود که دانسته وا گذاشت

نوش جهان بمردم و خود زخم نیش برد

دشمن نبرد بار بمنزل به سروری

اهلی باین شکستگی و پای ریش برد

شمارهٔ ۴۲۸

چشم ز گریه خانه مردم پر آب کرد

طوفان اشک من همه عالم خراب کرد

گفتی لب مراست بدلها حق نمک

حقا که این نمک جگر من کباب کرد

ز امید می ز لعل تو مردیم در خمار

با ما شراب لعل تو کار سراب کرد

وصلت نصیب مردم بیدار شد ز بخت

مارا بعشوه نرگس مستت بخواب کرد

حسنت چراغ دیده و دل هر دو بر فروخت

کاری که کرد حسن تو کی آفتاب کرد

اهلی رضای دوست پسندد ز کام خود

از هرچه خوانده است همین انتخاب کرد

شمارهٔ ۴۲۹

چو خستگان ز درد دل گشاد می‌یابند

ز نامرادی از این در مراد می‌یابند

ز باغ روی تو عشاق گل کجا چینند

همین بس است که بویی ز باد می‌یابند

ببین به گوشه چشمی که کشتگان غمت

بدین قدر دل خود از تو شاد می‌یابند

بتان شهر به بازار حُسنت ای یوسف

متاع خوبی خود را کساد می‌یابند

ز سگ کمند رقیبان بی‌ادب زان روی

که از سگان تو خود را زیاد می‌یابند

به کین اهلی از آن رو همیشه‌اند افلاک

که داغ مهر تواَش در نهاد می‌یابند

شمارهٔ ۴۳۰

سوز حدیث شمع زبان را خبر نکرد

حرف سر زبان بدل کی اثر نکرد

غوغای رستخیز برآید ز عاشقان

آن مست نازنین چه سر از خواب بر نکرد

طوبی که سرفرازی باغ بهشت یافت

هرگز ز شرم قامت او سربدر نکرد

کردم طمع بجرعه جامش قضا نهشت

آه از قضا که رحم بما آنقدر نکرد

زان آفتاب حسن مه بخت نو نشد

تاسوی من بگوشه چشمی نظر نکرد

عیبش مکن حسود اگر از رشک ما بمرد

در عمر خویش بهتر از این یک هنر نکرد

هرگز نکرد سوی من آن عشوه گر نگاه

کز عشوه رخنه دگرم در جگر نکرد

اهلی نظر نسبت به تیغ از جمال دوست

این شوخ دیده بین که ز کشتن حذر نکرد

شمارهٔ ۴۳۱

لعلت بخنده هرچه دلم از تو خواست کرد

صد وعده دروغ بیک خنده راست کرد

مقصود ما هلک شدن بود غایتش

عشق تو آنچه غایت مقصود ماست کرد

برقی ز آفتاب رخت درچمن فتاد

بازار گل چو خرمن مه روبکاست کرد

دیدی که چشم مست تو چون خواست قتل ما

نگذاشت جای آشتی و هرچه خواست کرد

باور مکن که چرخ جفا کار کج نهاد

کاری چنانکه خاطر ما خواست راست کرد

اهلی برید دل ز طمع ای شکر لبان

از جان گذشت و آنچه مراد شماست کرد

شمارهٔ ۴۳۲

شاهان اگر بصحبت رندان نظر کنند

شاید که نازو سروری از سر بدر کنند

با دشمنان عتاب بود مصلحت ولی

با دوستان بچشم عنایت نظر کنند

خون دلم چنین که دو لعل تو میخورند

دل رفت و رخنه عاقبتم در جگر کنند

مارا بهشت صحبت پیرست و جام می

طفلان راه میل به شیر و شکر کنند

اهلی مگوی شرح غم خود به گلرخان

ایشان کجا تحمل این درد سر کنند

شمارهٔ ۴۳۳

گاهم دو آهوی تو سگ خویش خوانده‌اند

گاهم به سنگ تفرقه از پیش رانده‌اند

ما دل نمی‌بریم که شاهان چو باز خود

کس را نرانده‌اند که بازش نخوانده‌اند

ما را چو چشم خویش حریفان بی‌وفا

مخمور و ناتوان به کناری نشانده‌اند

تا داده‌اند جرعهٔ جامی ز لعل خویش

خوبانِ عشوه‌ساز به جانم رسانده‌اند

آن را که داده‌اند بتان نوش‌لعل خود

از زهر چشم چاشنیی هم چشانده‌اند

اهلی به درد بی‌دلی و بی‌کسی بساز

درمان طلب نکن که طبیبان نخوانده‌اند

شمارهٔ ۴۳۴

نامه شوق ترا تا بکبوتر ندهند

مرغ را ره بسر کوی تو دلبر ندهند

گر بجنت سوی مستان نگری با همه چشم

زهر چشم تو بصد شربت کوثر ندهند

سرو قدان جهان نخل مرادند ولی

بجز ازسنگ ستم میوه دیگر ندهند

یارب این تازه نهالان ز کدامین چمنند

که خورند از دل ما آب و بما بر ندهند

قیمت وصل بتان گرچه بود جان اهلی

جان دهم گر بدهندم چکنم گر ندهند

شمارهٔ ۴۳۵

خوبان که نیش بر جگر ریش می‌زنند

نوشی نمی‌دهند چرا نیش می‌زنند

خار از دلم به زخم زبان کی برون شود؟

بیهوده سوزنی به دل ریش می‌زنند

در حیرتم که ماه‌وَشان از چراغِ حُسن

آتش چرا به خرمن درویش می‌زنند

ره بر بتان به عقل که بندد؟ که این سپاه

اول به عقل مصلحت‌اندیش می‌زنند

پیش سگان او که ملک در حساب نیست

بیگانه مردمی که دم از خویش می‌زنند

اهلی صبور باش که مرهم‌پذیر نیست

زخمی که گل‌رخانِ جفاکیش می‌زنند

شمارهٔ ۴۳۶

امروز دل از آینه جان نظرت کرد

عاشق نظر امروز بچشم دگرت کرد

می نوش که مهلت نبود در چمن عمر

کز آب حیاتی که بباید گذرت کرد

در میکده از جرعه کسی هیچ کمی نیست

سودای زیادت طلبی در بدرت کرد

افسانه واعظ خبر گمشدگان است

خاک ره او باش که از خود خبرت کرد

خوش باش اگرت یار جدا کرد سر از تن

شکر کرمش گوی که بی درد سرت کرد

اول بکشیدی ز قدم یار که سهل است

امروز مکن ناله که ره در جگرت کرد

اهلی،مس قلبی تو، ولی زر شوی از عشق

زان روی که اکسیر سعادت نظرت کرد

شمارهٔ ۴۳۷

تا دل سر زلف یار گم کرد

سر رشته اختیار گم کرد

دل در غم یار پر شود گم

بیچاره دلی که یار گم کرد

عقل از می عشق مست گردید

سرمایه اعتبار گم کرد

ای مرغ ز زیرکی مزن لاف

کان گل چو تو صد هزار گم کرد

در خاک مگر قرار یابد

هرکو دل بیقرار گم کرد

سرمایه روزگار اهلی

زان فتنه روزگار گم کرد

شمارهٔ ۴۳۸

گر سگان تو انیس من محزون شده اند

آهوانند که همصحبت مجنون شده اند

ایکه در حلقه بزم طربی یاد آور

زان اسیران که درین دایره بیرون شده اند

خاک راهند ز جور تو بتان با همه ناز

نازنینان بنگر کز ستمت چون شده اند

آفتابی تو و عیسی صفتان ذره تو

خاک راهند اگر بر سر گردون شده اند

تو خطان با همه جان بخشی لعل لب خوش

فتنه آن خط سبز و لب میگون شده اند

دل پریشانی عشاق چو اهلی ز لب است

دردمندان تو آشفته نه اکنون شده اند

شمارهٔ ۴۳۹

هرچند آهنین دل ما ناز بیش کرد

آهن ربای همت ما کار خویش کرد

بسی شیرهای جان بهم آمیخت روزگار

تا لعل یار شربت دلهای ریش کرد

هر جانبی بقصد محبان کشید تیغ

اول مرا زمانه بد مهر پیش کرد

خارم ز لب بجای رطب نوخطان دهند

بخت سیاه نوش مرا جمله نیش کرد

اهلی فکند یوسف جان را بچاره غم

بیگانه با کسی نکند آنچه خویش کرد

شمارهٔ ۴۴۰

هردل که جز خیال تو در وی مقام کرد

خلوتسرای خاص ترا وقف عام کرد

تا خون خلق بر لب لعلت حلال شد

آب حیات بر همه عالم حرام کرد

از نوش وصل جان فلک سوختم زرشک

آخر بزهر هجر عجب انتقام کرد

مرغان این چمن همه آزاده خاطرند

سودای سنبل تو مرا مرغ دام کرد

ساقی بپوش جام می از چشم خرقه پوش

کان چشم شور بدنگهی سوی جام کرد

در دور آفتاب جمالت که خلق سوخت

فرخنده طالعی است که صبحی بشام کرد

اهلی که فرق تا قدمش سوختی چو شمع

آخر خیال وصل تو از فکر خام کرد

شمارهٔ ۴۴۱

تا جهان بوده است با نیکان بدان در کینه‌اند

میگساران را حسودان دشمن دیرینه‌اند

بگذر از اهل ورع کاین مردم افسرده‌دل

همچو کرم پیله زیر خرقهٔ پشمینه‌اند

قدسیان گنجینه سر محبت گر شدند

عاشقان با داغ عشقش نقد آن گنجینه‌اند

در خراباتند مستوران به مستی متهم

مفتیان مستند و شیخ مسجد آدینه‌اند

کی غم و دردت برون از دل کنم کاین همدمان

همچو جان در دل درون و همچو دل در سینه‌اند

آن حریفان کز می وصل تو شب بودند مست

تا قیامت در خمار آن می دوشینه‌اند

غیبت رندان نگنجد در درون اهل دل

دم مزن اهلی که پاکان صفا آیینه‌اند

شمارهٔ ۴۴۲

خورشید اوج عزت خوبان ماه رویند

معراج خاکساران این بس که خاک کویند

خامان ز عشق یوسف لافند چون زلیخا

من عاشق خموشم مردان ز خود نگویند

از عاشقان گریزان ایگل مشو که ایشان

می بر لب و ننوشند گل بر کف و نبویند

روی تو ای پریوش گر نیست رهزن عقل

بس عاشقان مجنون دیوانه از چه رویند

لب تشنگان کز آن لب دارند در دل آتش

گر تشنه شان بسوزی آب از خضر نجویند

از سجده بتان شد اهلی رخ تو پرخون

باشد دو چشم گریان روی تو باز شویند

شمارهٔ ۴۴۳

من اگر حسرت روی تو چنین خواهم برد

حسرت روی زمین زیر زمین خواهم برد

گر به جنت ره من با دل پر آه دهند

دوزخی را بسوی خلد برین خواهم برد

غیرت دین اگرم پرده ز نار کشد

بس خجالت که من بیدل و دین خواهم برد

کی ازین سودن رخ بر در مسجد من مست

سرنوشت ازل از لوح جبین خواهم برد

من نه آنم که چو اهلی پی معراج مراد

منت همرهی از روح امین خواهم برد

شمارهٔ ۴۴۴

یار شد مست و دل ما بفغان باز آورد

گریه بد مستی ماهم بمیان باز آورد

عاقبت بخت سیاه ستم پیشه چنان کرد که یار

جرم بخشیده مارا بزبان باز آورد

آنچنان زد ره عقل و دل و دین شاهد می

که بصد سال ریاضت نتوان باز آورد

رخت بستم ز درش تا ندرد جامه صبر

آخرم نعره زنان جامه دران باز آورد

ای بسا آهوی آزاد که در قید دلش

هوس دیدن آن دست و کمان باز آورد

هرکه یک جرعه کشید از می لعل لب او

آب حسرت چو صراحی بدهان باز آورد

اهلی گمشده در فکر دهانش صد بار

از جهان رفت و خیالش بجهان باز آورد

شمارهٔ ۴۴۵

گرچه در پای تو ای شمع بسی سوخته‌اند

همه این سوختگی‌ها ز من آموخته‌اند

عاشقان از غم خال تو چو موران حریص

در درون خرمنی از تخم غم اندوخته‌اند

آتش آه من سوخته دل سهل مبین

که چراغ فلک از آه من افروخته‌اند

بنده مردم رندم که به بازار جهان

به دو عالم سرِ یک موی تو نفروخته‌اند

دیدهٔ دل بگشا اهلی و غافل منشین

که حسودان به شکست تو نظر دوخته‌اند

شمارهٔ ۴۴۶

گر حسن و دلبری بتو مهپاره داده اند

چشمی بماهم از پی نظاره داده اند

آندم که خورده اند دو لعل تو خون ما

یک جرعه هم بنرگس خونخواره داده اند

ما کشته توایم و ترا از برای ما

این نخل قامت و گل رخساره داده اند

آن ساقیان که باده مقصود میدهند

خون دلی بعاشق بیچاره داده اند

اهلی هلاک نیستی و بی نشانی

کانجا نشانش از دل آواره داده اند

شمارهٔ ۴۴۷

وصلش نماند و تلخی زهر فراق ماند

وان چاشنی چو شیره جان در مذاق ماند

نیک اختران بر اوج شرف همچو آفتاب

بخت ستاره سوخته در احتراق ماند

من ترک دین گرفتم و یکرنگ بت شدم

زاهد نبود یکدل از آن در نفاق ماند

جان در هوای کوی تو از من برید دل

تا حشر در میان من و جان فراق ماند

شد در حریم وصل جهانی به اتفاق

محروم اهلی از دل بی اتفاق ماند

شمارهٔ ۴۴۸

در عرق شد چو رخش ز آتش می تابی خورد

وه که زان روی عرقناک دلم آبی خورد

در خیال خم آن طاق دو ابرو دل من

ای بسا می که بهر گوشه محرابی خورد

چون بپوشم ز کس این قصه که با همچو منی

آفتابی چو تو می در شب مهتابی خورد

فکر روزی چکند کس که دلم آب حیات

از خضر جستی و از خنجر قصابی خورد

کی دل اهلی مسکین بسلامت باشد

زینهمه سنگ ملامت که بهر بابی خورد

شمارهٔ ۴۴۹

کار ما عشق است و مارا بهر آن آورده اند

هر کسی را بهر کاری در جهان آورده اند

اینهمه افسانه کز فرهاد و مجنون ساختند

شرح حال ماست یکی یک در بیان آورده اند

عاشقانرا عشق اگر چونشمع میسوزد رواست

تا چرا سوز نهان را بر زبان آورده اند

آندو لعل لب که جان بخشید چون آب حیات

در سخن صد همچو عیسی را بجان آورده اند

در طریق عاشقی اهلی ز کشتن چاره نیست

خوش بر آ، کامروز ما را در میان آورده اند

شمارهٔ ۴۵۰

بجای آب حیاتم شکر لبی دادند

حیات خضر بهر کس ز مشربی دادند

ز بت پرستی ام ای شیخ خود پرست مرنج

مرا چنانکه تویی نیز مذهبی دادند

هدایت است نه کسبی رموز عشق ارنه

هر آنکه هست دو روزش بمکتبی دادند

تو نیز عاشقی ای مدعی ولی فرق است

بسوختند مرا گر ترا تبی دادند

همان چراغ محبت که اهل دل را بود

بدست اهلی بد روز یک شبی دادند

شمارهٔ ۴۵۱

جمعی که دل بهرزه پریشان نکرده اند

هرگز نظر بعالم ویران نکرده اند

هد هد چه عرض تاج دهد زانکه بلبلان

پروای تخت و تاج سلیمان نکرده اند

تا بوده اند اهل نظر زخم خورده اند

ما را درین معامله ترخان نکرده اند

آسان ترست عیش فقیر از غنی ولی

این مشکلی است بر همه آسان نکرده اند

آنان که عیب اهلی و زنار او کنند

گویا هنوز سر بگریبان نکرده اند

شمارهٔ ۴۵۲

یاران چه شد که پرسش یاری نمیکند

بر دردمند خویش گذاری نمیکنند

از غصه بر کنار و چو گل در کنار هم

برما نظر ز گوشه کناری نمیکنند

مارا بسوخت یاد حریفان و این گروه

یادی ز حال سوخته باری نمیکنند

مردیم از انتظار و رفیقان بیوفا

آخر گذار هم بمزاری نمیکنند

اهلی ترا بناله که فریاد رس شود؟

کاین ناله های سرد تو کاری نمیکنند

شمارهٔ ۴۵۳

بسکه از گرم اختلاطی گلرخان آتش وشند

عاشقان تا دیده اند این قوم را در آتشند

خسروان ملک خوبی را همه چیزی خوشست

اینقدر باشد که گاهی با فقیران ناخوشند

ایکه رشک آید ترا بر عیش مستان وصال

غافلی کاین دردمندان زهر هجران میچشند

سالها در کوره رندی چو زر بگداختم

حمل ناپاکی مکن بر ما که رندان بی غشند

پیش لطف ساقی ما صافی و دردی یکیست

اهلی از بی بختی ما عاشقان دردی کشند

شمارهٔ ۴۵۴

گر قسمن ما شد ز ازل غم چه توان کرد؟

وین دردی غم گر نرسد هم چه توان کرد؟

گفتی که بپرداز دل از دردم و خوش باش

چون درد تو از دل نشود کم چه توان کرد؟

از دوستیت دشمن من شد همه عالم

ایدوست بگو با همه عالم چه توان کرد؟

زخمی که زدی بر جگر ریش من از هجر

چون چاره هلاک است به مرهم چه توان کرد؟

زاهد ز کف دوست ننوشید می خلد

حیوان صفتی گر نشد آدم چه توان کرد؟

گیرم که پریشانی ایام شود جمع

با فتنه آن کاکل پرخم چه توان کرد؟

وصف لب خاموش تو اهلی چه بگوید

جایی که مسیحا نزند دم چه توان کرد؟

شمارهٔ ۴۵۵

خوبان دل گرم و نفس سرد چه دانند؟

باروی چو گل قدر رخ زرد چه دانند؟

آسوده دلانی که بخوابند همه شب

سرگشتگی عاشق شبگرد چه دانند؟

گویند حریفان که چرا دل بتو دادم

من دانم و دل مردم بیدرد چه دانند؟

خلقی همه را چشم حسد بر گل وصل است

خاری که بود بر جگر مرد چه دانند؟

اهلی، سخن صومعه بگذار که زهاد

راه و روش میکده پرورد چه دانند؟

شمارهٔ ۴۵۶

در چنگ غمت سخت اسیرم چه توان کرد؟

راضی بهلاکم چه نمیرم چه توان کرد؟

بی زر نتوان دامن یوسف بکف آورد

مسکین من محروم فقیرم چه توان کرد؟

در روز جوانی نزدم صید مرادی

امروز که افتاده و پیرم چه توان کرد؟

گیرم که شفابخش شود لعل تو روزی

آن روز که درمان نپذیرم چه توان کرد؟

هرچند که من کوه غمم در صف عشاق

در چشم رقیب تو حقیرم چه توان کرد؟

گر کار بجان میرسد از جان گذرم هست

وز لعل لبت نیست گریزم چه توان کرد؟

در بند غم او جگرم سوخت چو اهلی

با اینهمه چون پند نگیرم چه توان کرد؟

شمارهٔ ۴۵۷

هرکه مست تو نشد جام شرابش ندهند

بخدا گر همه خضرست که آبش ندهند

صورت خوب تو کز دیده ما پنهان است

گنج حسن است نشان جز بخرابش ندهند

وه که این سنگدلان صید جگر تشنه خود

بکشند وز دم آبی به ثوابش ندهند

سخن ناصح ما نیست بجز توبه ز عشق

گر سخن این بود آن به که جوابش ندهند

هر کرا باده دهند از لب خود نوش لبان

جز دل سوخته خویش کبابش ندهند

خلوت تیره اهلی که تو دوزخ شمری

خوش بهشتی است اگر خلق عذابش ندهند

شمارهٔ ۴۵۸

زاهد، مرا که بیدل و دین آفریده اند

عیبم چه میکنی که چنین آفریده اند

روی تو بود قبله گه آسمانیان

روزی که آسمان و زمین آفریده اند

آه این چه قسمتست که هر محنتی که هست

از بهر عاشقان حزین آفریده اند

هرگز زمهر چرخ ندیدیم غیر کین

مهر سپهر را پی کین آفریده اند

اهلی ز گفتگو نتواند خموش شد

چون بلبلش برای همین آفریده اند

شمارهٔ ۴۵۹

تو آفتابی و شوق تو ناتوانم کرد

نمیرسد بتو دستم چه میتوانم کرد

چه همت است ز جانبخشی فلک بر من

که چون تو آفت (جانرا) بلای جانم کرد

ز نرگس تو چگویم که تا سخن کردم

بعشوه کرد نگاهی که از زبانم کرد

ز شوق کعبه مقصود اینقدر رفتم

که خار باد بهاری در استخوانم کرد

اگرچه ریخت فلک خونم از سخن اهلی

خوشم که بر در او خاک آستانم کرد

شمارهٔ ۴۶۰

ایکه رخسارت ز روی لاله آب و رنگ برد

دامن پاک تو از آیینه دل زنگ برد

کوهکن در کوه جوی شیر اگر بردی چه شد

چشم خون افشان من صد جوی خون در سنگ برد

کعبه وصلت بپای سعی من بس دور بود

جذبه عشق توام هر لحظه صد فرسنگ برد

او که بود از شیر مردی پارسایی دعویش

تا نگه کرد آهوی چشمت دلش از چنگ برد

ناله دلسوز اهلی را که داند شرح کرد؟

زان که شد دیوانه هرکس بدین آهنگ برد

شمارهٔ ۴۶۱

قومی نشسته با تو و می نوش میکنند

قومی برون در سخنی گوش میکنند

من خود هلاک آنکه ز دورت نظر کنم

مردم خیال بوسه و آغوش میکنند

آه و فغان بر آرم از این سنگدل بتان

زین جورها که با من خاموش میکنند

من آن شهید غرقه بخونم که چون مگس

خیل فرشته بر سر من جوش میکنند

حاشا که در بتان نبود شیوه وفا

اهلی منال کز تو فراموش میکنند

شمارهٔ ۴۶۲

شدم هلاک و ز من جز دریغ و درد نماند

بباد رفت غبارم چنانکه گرد نماند

گذشت رقص کنان جان چو کرد از خود یار

بکوی او چه حریفان هرزه گرد نماند

کجا شد از می وصل تو سرخ رویی من

که در خمار غمم غیر روی زرد نماند

برفت گرمی بازار همدمی بر باد

چنانکه در دل من غیر آه سرد نماند

ربود در صف عشاق از آن زلیخا گوی

که در محبت یوسف ز هیچ مرد نماند

بیاد چشم و لبت مست شد چنان اهلی

که چون فرشته در او ذوق خواب و خورد نماند

شمارهٔ ۴۶۳

خوبان بگلشن از نظر ما چه میروند؟

چون خانه پرگل است بصحرا چه میروند؟

در حیرتم که با خط یا قوت لعل تو

گل عارضان بحسن خط از جا چه میروند؟

آن صوفیان که منکر سودا و مستی اند

خود در سماع و رقص بسودا چه میروند؟

نازک دلان که طاقت خاری نیاورند

در گلستان آن گل رعنا چه میروند؟

غیرت برم که درگه خونریز عاشقان

بیدرد مردمان بتماشا چه میروند؟

خوش میکندد غارت دین زلف و خمال او

کافر دلان نگر که بیغما چه میروند؟

اهلی بگو که با رخ همچون بهشت او

این قوم گمره از پی دنیا چه میروند؟

شمارهٔ ۴۶۴

مجنون شوم و وارهم از بوالهوسی چند

باشد که برآرم بفراغت نفسی چند

مردن به ازین زندگی تلخ که بینم

بر شکر عیسی نفسان خرمگسی چند

باشد که نسیمی وزد از جانب لیلی

تا از ره مجنون ببرد خار و خسی چند

هرگز دم وارستگی از کس نشنیدیم

مرغی دو سه دیدیم اسیر قفسی چند

اهلی ز حریفان جهان قطع نظر کن

آدم شو و بگریز ازین هیچکسی چند

شمارهٔ ۴۶۵

کجا با آن طبیب جان حریفان حال من گویند

که گر باشد مجال او حدیث خویشتن گویند

نسوزد دل بدرد کس مگر اورا که دردی هست

مرا جان سوزد از جایی سخن از کوهکن گویند

کجا سرو آن زبان دارد که گوید چون قد یارم

مگر آن بی زبان را مردم از بالا سخن گویند

برآید خشک لب چون من دهان غنچه گر با او

حدیث آتش انگیز تو ای شیرین دهن گویند

فغان بلبلان اهلی نه بیوجهی بود گویا

که شرح داغ من گلها بمرغان چمن گویند

شمارهٔ ۴۶۶

قناعت از دو عالم میتوان کرد

صبوری زان میان کم میتوان کرد

نخواهم بی لبت ملک سلیمان

سلیمانی به خاتم میتوان کرد

طبیب درد یاران چند باشی

نظر بر حال ماهم میتوان کرد

کجا این مردم آمیزی پری راست

پری را هرگز آدم میتوان کرد

گر آن عیسی نفس اهلی به غم کشت

علاج او بیک دم میتوان کرد

شمارهٔ ۴۶۷

باز شمعم خانه روشن، کوری اغیار کرد

عاقبت دود چراغ شب نشینان کار کرد

صد هزاران عاشق گل گشت و کس آهی نزد

مدعی از زخم خاری شکوه بسیار کرد

در سر بازار حسنش گل خریداری نیافت

گرچه چندین گل فروشی گل درین بازار کرد

دور ازان لبها نمی خواهم حیات و زندگی

زانکه هجر او مرا از زندگی بیزار کرد

پرده بگشود آن گل و اهلی ز حیرت دم نزد

گرچه با خود همچو بلبل صد سخن تکرار کرد

شمارهٔ ۴۶۸

فصل بهار و خلق بعشرت نشسته اند

مارا چو لاله ساغر عشرت شکسته اند

بیرون خرم ام ای گل خندان که در چمن

آیین نوبهار بیاد تو بسته اند

از خاک کشتگان غمت لاله می دمد

یعنی هنوز ز آتش داغت نرسته اند

بیچاره عاشقان که ز دست تو روی زرد

همچون گل دو رنگ بخوناب شسته اند

اهلی که مرغ هر چمنی بود شد کنون

ز آنها که پا شکسته بکنجی نشسته اند

شمارهٔ ۴۶۹

زلف یار از دست رفت و دل ازو دیوانه ماند

مشک رفت از خانه اما بوی او در خانه ماند

خانه ناموس کندم از پی گنج مراد

آن نیامد عاقبت در دست و این ویرانه ماند

شمع چندان سر کشید از ناز کز برق فنا

خود نماند و داغ حسرت بر دل پروانه ماند

ساغر عشرت شکست و هر کسی راهی گرفت

عاشق افتاده دل در گوشه میخانه ماند

گرچه آن شوخ پریوش را نماند آن حسن و ناز

اهلی سرگشته باری از غمش دیوانه ماند

شمارهٔ ۴۷۰

مشنو که بی تو ناله زارم هوس نماند

پر شد جهان ز ناله مجال نفس نماند

کس یک نظر ندید ترا کز تو چون گذشت

او را ز حسرت تو نظر باز پس نماند

تا بر سمند ناز بخوبی بر آمدی

دامن گرفتن تو مرا دسترس نماند

آتش زدم به سینه که مرغ دل مرا

زین بیشتر تحمل قید قفس نماند

اهلی هوس ببوس و کنار تو داشت لیک

جایی رسید که هیچش هوس نماند

شمارهٔ ۴۷۱

فلک بدور تو طفلی که در وجود آورد

کجا به مسجد و محراب سر فرود آورد

کسی که قبله گهش آن دو طاق ابرو شد

نهاد سر بزمین و ترا سجود آورد

دلم که کرد ز سودای عقل جمله زیان

زیان او همه از عشق رو بسود آورد

تو شاه حسنی و مهمان عاشق درویش

مرنج از آنکه می و نقل دیر و زود آورد

کباب کن دل و خونش تو می برغبت خور

که ناتوان تو در خانه آنچه بود آورد

فغان که مطرب مجلس ز نشتر مضراب

خراش در رگ و جان از خروش عود آورد

مرا چو صورت آیینه روی او اهلی

هزار بار عدم کرد و در وجود آورد

شمارهٔ ۴۷۲

خاری که راه در دل از آن جور پیشه کرد

از بسکه ماند در دلم آن خار ریشه کرد

سنگین دلی است صورت شیرین که کوهکن

بوسی تراش ازو نتواند به تیشه کرد

مردم پری به شیشه، گر از ساحری کنند

چشم خوش تو مردم ساحر بشیشه کرد

هرکس که مست آهوی چشم تو گشته است

مشنو که پنجه با سگ او شیر بیشه کرد

ورد فرشته بود چو اهلی طریق من

تعلیم غمزه تو مرا سحر پیشه کرد

شمارهٔ ۴۷۳

از گرد راه دل بامید تو شاد بود

کایی مگر سوار دریغا که باد بود

مردم چو قصد پرسش من کردی ای طبیب

قصد تو خود هلاک من نا مراد بود

نگشود از ابروی تو دلم گرچه زان کمان

چشم امید منتظر صد گشاد بود

ساقی من آن نیم که تو جامی مگر دهی

این جرعه شراب ز یاران زیاد بود

اهلی کجا و یاد وصال تو از کجا

این بس بود که در خیال تو آمد بیاد بود

شمارهٔ ۴۷۴

دور فلک که جام مرادم نمیدهد

هرگز چو خلق هم دل شادم نمیدهد

من با بتان وفا کنم ایشان جفا کنند

یارب چه شد که عدل تو دادم نمیدهد

پیوند مهر میکنم از بخت خود مدام

با دلبری که هیچ گشادم نمیدهد

میرم بیاد آن لب و وه کاین دل خراب

یک لحظه نگذرد که بیادم نمیدهد

اهلی چو صید یار شوی تشنه لب بمیر

کاین قاتل تو آب به آدم نمیدهد

شمارهٔ ۴۷۵

عرش و معراج نه در خورد من زار بود

عرش من کرسی و معراج سردار بود

سینه گر زخم تو دوزد سپر طعنه شود

رشته کاین کار کند رشته زنار بود

زین چمن هرچه نه چون لاله درو داغ دلیست

گر همه شاخ گل تازه بود خار بود

آن زمان بر تو وزد بوی گل باغ بهشت

که گل باغ جهان در نظرت خوار بود

مستی و جامه دریدن صفت انسانست

هرکه اینها نکند صورت دیوار بود

جان بخواری کشد از سینه اهلی غم عشق

همچو آن رشته که در خاک گرفتار بود

شمارهٔ ۴۷۶

چو دل به وصل دهم جوریار نگذارد

چو یار رحم کند روزگار نگذارد

کنار من فلک از گریه زان کند جیحون

که آرزوی دلم در کنار نگذارد

تو غنچه لب چو شکفتی ز دست من رفتی

چو گل شکفت کس اورا بخار نگذارد

سموم هجر تو خواهد که تشنه لب میرم

مگر برحمت خود کردگار نگذارد

به بی قراری اهلی رقیب کرده قرار

ولی فلک همه بر یک قرار نگذارد

شمارهٔ ۴۷۷

وصل ما یکنفس از روی نکویی باشد

بلبل از صحبت گل مست ببویی باشد

زندگی چیست کناری و لبی بوسیدن

خاصه آنهم بکنار لب جویی باشد

دشمنم طالع خویش است که یارم سازد

هر کجا سنگدل عربده جویی باشد

با همه سازم و از خوی تو سوزم که چرا

بخلاف همه کس عادت و خویی باشد

گرچه اهلی بسخن بلبل سیرین نفس است

گرنه ذکر تو کند بیهده گویی باشد

شمارهٔ ۴۷۸

هرکه سوی قبله مقصود رو می‌آورد

قبله مقصود هم رو سوی او می‌آورد

در ره طاعت چو اصل حق‌پرستی شد سجود

ای خوش آنکو سجده بر روی نکو می‌آورد

روز وصلش زان نگویم حرف هجران کاین حدیث

تلخی آن زهر بازم در گلو می‌آورد

صد ره از دست غم آن آرزوی جان بخشم

می‌روم زان کوی و یازم آرزو می‌آورد

مست من پیش حریفان گر نهد باری سری

ظن مبر اهلی که با کس سر فرو می‌آورد

شمارهٔ ۴۷۹

ترک دین بهر تو چون عاشق مسکین ندهد

کفر باشد که برای تو کسی دین ندهد

رسم عادت بهل ایخواجه که افتاده عشق

ترک معشوق پی ملت و آیین ندهد

دست در دامن گل زن که خس و خار چمن

گر صدش آب دهی سنبل و نسرین ندهد

هم می کوثر و هم آب عنب جوی که دوست

نه کریمی است که گر آن ندهد این ندهد

تا نشویی دهن از سرکه ابرو ترشان

هرگزت ساقی ما شربت نوشن ندهد

طوطی ساده دل آموخت ز آیینه سخن

کس بمرغ چمنی عشق تو تلقین ندهد

قصه شوق بگو اهلی و اندیشه مکن

سخن راست کرا زهره؟ که تمکین ندهد

شمارهٔ ۴۸۰

نیست جان رفتن که نور از چشم روشن می‌رود

این بود کان نور چشم از دیده من می‌رود

دست من گیرید یا دامان او کز رفتنش

پایم از جا، صبرم از دل، جانم از تن می‌رود

همچو برق از دیده رفت آن شوخ خرمن‌سوز من

وه که از آه درون دودم به خرمن می‌رود

دامن چون دامن صحراست دایم لاله‌زار

بس که خون دل ز چشمم تا به دامن می‌رود

چشم ما گلشن شد از خون جگر و آن سروناز

می‌گذارد چشم ما و سوی گلشن می‌رود

خلق پندارند کآتش در سرای من فتاد

شب چو دود دل ز آهم سوی روزن می‌رود

سوی گلشن آن پری با مردم بیگانه رفت

اهلی دیوانه از جورش به گلخن می‌رود

شمارهٔ ۴۸۱

هرگز غبار حسرت دور از دلم نشد

هرگز ز صد مراد یکی حاصلم نشد

گر خار پای گشتم و گر خاک ره شدم

آن شاخ گل بهیچ صفت مایلم نشد

گفتم که تحفه سگ او دل کنم ولی

آنهم قبول از دل نا مقبلم نشد

هرچند بخت تیره بتاریکی ام بسوخت

جز برق آه روشنی محفلم نشد

خار ستم که از غم او بود بر دلم

تا بر نرست گل ز گلم از دلم نشد

روی زمین بشست دو چشمم ز اشک شور

وین شوری غم از دل و آب و گلم نشد

آسان نگشت کوی تو منزل چو اهلی ام

تا سر نرفت کوی تو سر منزلم نشد

شمارهٔ ۴۸۲

چو شهسوار مرا رخ ز باده گلگون شد

عنان توسن عقلم ز دست بیرون شد

بیک نظاره دلم برد و مست خویشم کرد

چنانکه هیچ ندانم که حال دل چون شد

چو آن پری ز گل چهره برفکند نقاب

هزار همچو من از یک نظاره مجنون شد

ندانم از چمن کیست آنگل خندان

که همچو غنچه ز شوقش هزار دل خون شد

فغان که دمبدم آن نازپیشه چون مه نو

بحسن روز فزون ناز حسنش افزون شد

چه غم که سوخته جانی بباد شد خاکش

که همچو دره غبارش به چشم گردون شد

دلا، گدای نظر شو که زر پرست چو گنج

بخاک تیره فرو رفت اگرچه قارون شد

ز خار خار غم عشق ازین چمن اهلی

شهید نرگس مخمور و لعل میگون شد

شمارهٔ ۴۸۳

کی از لعل تو جان من بیک دیدن بیاساید

بیا لب بر لب من نه که جان من بیاساید

ترا کاین گلشن خوبی بود از رخ چه کم گردد

گر از نظاره مسکینی ازین گلشن بیاساید

تو در آسایش عیشی مدام از خرمن خوبی

بهل تا خوشه چینی هم ازین خرمن بیاساید

چو بخت سبزت ایشمشاد قد داد این سرافرازی

سزد کز سایه ات خلقی به پیرامن بیاساید

کنون کز عاشقی کارم همه عمرست خون خوردن

عجب گر جان من یکدم ز خون خوردن بیاساید

جهان تیره را اهلی، که خواهد بی پریرویان

مگر دیوانه‌ای خواهد که در گلشن بیاساید

شمارهٔ ۴۸۴

زان پری ما را دل دیوانه رسوا می‌کند

این چه رسوایی است این دیوانه با ما می‌کند

ای که می‌گویی ز افغان چند غوغا می‌کنی

من خموشم عشق او در سینه غوغا می‌کند

یار پروای شهیدان محبت کی کند

صدهزاران کشته است آنجا که پروا می‌کند

تا بسوزد خرمن صبر مرا آن شهسوار

نعل اسبش آتشی از سنگ پیدا می‌کند

لعل آن شیرین‌دهان را خنده هم در چاشنی است

قطع جانم آن لب شیرین نه تنها می‌کند

اضطراب من چو مرغ بسمل او را خوش بود

من به خون می‌غلتم و آن مه تماشا می‌کند

همچو آهو می‌رمند از عاشقان خوبان شهر

اهلی از این غم چو مجنون رو به صحرا می‌کند

شمارهٔ ۴۸۵

تا کلک قضا نقد وجود از عدم آورد

نقشی چو خط سبز تو کم در قلم آورد

ای تازه پسر یوسف مصری بحقیقت

یا مادر گیتی دو برادر بهم آورد

جانی بشهیدان ره کعبه دل داد

بویی که نسیم سحر از آن حرم آورد

صبر از دل غمدیده چو کم گشت چه جویم

کان گمشده تا در دل من کشت غم آورد

مو بر تن من از رقم عشق تو زد تیغ

تیغ همه عالم بسرم این رقم آورد

بر سنگ مزارم بنویسید چو فرهاد

کاین بود که تاب اینهمه سنگ ستم آورد

مجنون جگر خسته بود در صف عشاق

اهلی که نواهای عرب در عجم آورد

شمارهٔ ۴۸۶

چون میل دل خلق جهان سوی تو یابند

هر دل که شود گم بسر کوی تو یابند

میل دل عشاق چرا سوی تو نبود

چون قبله دلها خم ابروی تو یابند

چون سوی تو نایم که گرم خاک شود تن

هر ذره که بادش ببرد سوی تو یابند

گل در نظر اهل محبت خس و خاری است

زان روی عزیزست کزو بوی تو یابند

آن مشک کزو نور برد مردمک چشم

از نافه مشکین دو آهوی تو یابند

اهلی که سر بندگی از ترک فلک داشت

خواهد که سرش در ره هندوی تو یابند

شمارهٔ ۴۸۷

گر بعد عمری یکنفس مارا نظر سویش بود

کی را مجال یک نظر از تندی خویش بود

مژگان پرخون عاشقش گل را چه بیند کز جگر

چون ارغوان پر گاله یی بر هر سر مویش بود

آن گلشن خوبی که در نگشود بر باد صبا

گویا نمیخواهد که کس آسوده از بویش بود

لاف محبت چون زنم چون ننگ ناید از منش

آنکس که گر خواند سگم ننگ از سگ کویش بود

یارب به بینم ساعتی کان آفتاب نیکویان

از اوج ناز آید فرو میلی بدین سویش بود

من پیر عاشق پیشه ام جور جوانان خوش کشم

کانکس که نیکو روی شد کی نیکی خویش بود

دوری نباشد گر کند جان در سر و کار نظر

اهلی که خصم جان او چشم بلاجویش بود

شمارهٔ ۴۸۸

بخاک مرده اگر برق عشق برگیرد

چراغ مرده دگر زندگی ز سر گیرد

گذر بکوی تو چون آورم ز جور رقیب

که او سگی است که بر صید رهگذر گیرد

کسی که یکنظرت دید بی تو کی ماند

مگر که نقش جمال تو در نظر گیرد

چراغ بخت که روشن ندیده ام هرگز

بود که از دم گرم تو شمع در گیرد

چو برهمن حذرش نیست ز آتش دوزخ

کجا ز آتش خوی بتان حذر گیرد

مباش بی خبر از حال خود چنان اهلی

که در تو آتش آن شمع بی خبر گیرد

شمارهٔ ۴۸۹

نیاز من نخرد کس، که کس فقیر مباد

بناز حسن فروشان کسی اسیر مباد

به نیم ذره نکرد اعتبارم آن خورشید

به چشم یار کسی اینچنین حقیر مباد

دو دیده بر سر دل شد چو پیر کنعانم

بلای عشق جوانان وبال پیر مباد

هلاک کرد مرا خشم و ناز آن بدخو

کسی خزاب بتان بهانه گیر مباد

علاج زخم دل خود چه میکنی اهلی

جراحت دل عاشق دوا پذیر مباد

شمارهٔ ۴۹۰

هرکه چون باد از سر کوی تو بیرون می‌رود

کس نمی‌داند که از آشفتگی چون می‌رود

پای رفتن نیست عاشق را کزین در بگذرد

می‌فشاند سیل اشک از چشم و در خون می‌رود

پیش لیلی گر رود از چشم مجنون خون چه شد

آه از آن ساعت که او از چشم مجنون می‌رود

جان نکو بیرون کن از تن تا درآیم در دلت

چون تویی ای جان من از خویش بیرون می‌رود

خون من دامان گردون چون شفق خواهد گرفت

بس که خون دل ز چشم از جور گردون می‌رود

چرخ اگر بدمهر شد کس را نکرد از مهر منع

بر من از جور فلک ظلم تو افزون می‌رود

گر به افسون چارهٔ بیچارگان سازد حکیم

کور مادرزاد اهلی کی به افسون می‌رود

شمارهٔ ۴۹۱

از صحبت ما درد کشان بازنخیزد

صد شیشه دل بشکند آواز نخیزد

بگذار که دل برکند از مهر تو عاشق

کاین مهر گیا گر بکنی باز نخیزد

در گلشن فردوس اگر سرو نشانند

خوشتر ز تو ای سرو سرافراز نخیزد

نردی است نظر بازی ما کز سر آن نرد

تا جان ندهد عاشق جان باز نخیزد

پروانه دل گر نبود میل هلاکش

پیش رخت ای شمع بپرواز نخیزد

زان خانه خراب است چنین اهلی بیدل

کز کوی تو ای خانه برانداز نخیزد

شمارهٔ ۴۹۲

خوشباس که روزی گل امید برآید

روشن شود این ظلمت و خورشید برآید

بی نور نماند شب تاریک کس آخر

گر مه نبود صبر که ناهید برآید

دولت ز در میکده جو زانکه بجامی

درویش بصد حشمت جمشید برآید

گل یک دو سه روزیست بیا ساغر می گیر

سرمست گلی باش که جاوید برآید

از غیر مجو فیض محبت که محال است

وین میوه محال است که از بید برآید

یاران سخن راست همین است که گفتم

در باغ جهان هرچه بکارید برآید

نومید مشو اهلی از ایام که آخر

مقصود شود حاصل و امید برآید

شمارهٔ ۴۹۳

فراخ دستی گل داد عیش و مستی داد

شکست کار دل غنچه تنگدستی داد

بهم عنانی عقل از غم جهان که رهد؟

خوش آنکه در غم عالم عنان بمستی داد

مکش ز دار فنا سر ز پستی همت

که سر بلند نشد هرکه تن به پستی داد

فغان من چه عجب زان دهان که پیدا نیست

ز نیستی است فغان کس نزد ز هستی داد

خدا پرستی اهلی کنون چه سود دهد

که همچو بر همنان داد بت پرستی داد

شمارهٔ ۴۹۴

کی بود عاشق کسی کز سوختن غمگین بود

عاشق آن باشد که چون پروانه در آتش رود

کور کن ایگریه بی یارم که چون یعقوب چشم

کور بهتر زانکه بی یوسف بعالم بنگرد

بهر کام دل اگر بر جان نشانی نخل عشق

غیر بار دل عجب گر میوه یی بارش بود

عاشقی تلخ است و مارا تلخ تر کان نوش لب

می خورد با غیر و از غیرت دل ما خون خورد

کار اگر با غیرت مرد آزما افتد ز عشق

زن به از فرهاد اگر از جان شیرین نگذرد

نیست در دستم سر مویی ولیکن همتم

یکسر مویت بملک هر دو عالم میخرد

هرکه چون اهلی هلاک لعل جانبخش تو شد

کافرم گر منت از عیسی مریم می برد

شمارهٔ ۴۹۵

هرکه چون صورت چین دیده بروی تو گشاد

چشم دیگر ز تماشای تو بر هم ننهاد

مگر آن لحظه رقیب تو زمن پوشد چشم

که رود خاک وجود من دلخسته بباد

آنچنان شادم از آنشب که بخوابت دیدم

که نمیآیدم از شادی آن خواب بیاد

یارب آن آهوی مشکین بیابان امید

کس چو مجنون تو گمگشته ببوی تو مباد

گر حریفان تو ساقی، بمی از دست شدند

اهلی دلشده ناخورده می از پای افتاد

شمارهٔ ۴۹۶

آه گر می ز غمت عاشق غمناک نزد

که ز سوزش دگری جامه بتن چاک نزد

پر گرانجان مشو ایخواجه که روح الله هم

تا سبکروح نشد پای بر افلاک نزد

کشته صید گه عشق سرافراز نشد

تا سرش دست بر آن حلقه فتراک نزد

کس چراغی شب غم بر ره مجنون ننهاد

تا ز سوز دل خود شعله بخاشاک نزد

بی تو اهلی چو بسر خاک کند نیست عجب

عجب آنست که بر دیده چرا خاک نزد

شمارهٔ ۴۹۷

هرکس که چشم مست تو نظاره می‌کند

مژگان به صد سنان جگرش پاره می‌کند

جایی که صدهزار سر افتاده هر طرف

در آن میان که زخم مرا چاره می‌کند؟

رحمی بکن به مردم عالم که هرکه هست

فریاد از آن دو نرگس خونخواره می‌کند

تا ننگرند روی تو چاووش غیرتت

خلق از وجود در عدم آواره می‌کند

من خود ننالم از تو به جور و جفا ولی

داد از ستم که بخت ستمکاره می‌کند

شیرین برفت از نظر و کوهکن هنوز

چون صورت ایستاده و نظاره می‌کند

اهلی که پاره‌پاره دل از خویش می‌برید

این بار ترک خویش به یکباره می‌کند

شمارهٔ ۴۹۸

گرفتم آنکه بشکل تو دیگری باشد

کجا بشیوه ناز تو دلبری باشد

تو گر کنی ز شهیدان خویش روزی یاد

قیامتی شود و روز محشری باشد

بدور سرو صنوبر خرامت ای دلبر

دلی کجاست مگر در صنوبری باشد

اگر تو در خم چوگان سرآوری چون گوی

چرا دریغ کند هر کرا سری باشد

تو جمله جوهر جانی و در خزاین روح

گمان مبر که دگر چون تو جوهری باشد

نظر بکعبه و مسجد دل از در تو نکرد

که هرزه گرد بود گر بهر دری باشد

کنون که اهلی ما راست بیوفایی کار

نه کار او بود این کار دیگری باشد

شمارهٔ ۴۹۹

عالم از سیل فنا گرچه خطرها دارد

هرکه در عالم مستی است چه پروا دارد

غم عالم بهل ایخواجه غم خویش بخور

ز آنکه عالم چه غم از ننک و بد ما دارد

ساقی مهوش و یک شیشه می و گوشه امن

هرکه افزود بر اینها سر غوغا دارد

چون کس امروز نداند که سر آرد یا نه

ابله است آنکه چو زاهد غم فردا دارد

اهلی دلشده چونشمع بسی سوخته است

تاکنون در نظر اهل دلان جا دارد

شمارهٔ ۵۰۰

شوخی که خون من چو می ناب می‌خورد

شاخ گلی است کز دل من آب می‌خورد

هرگه فکند بر گل رخ زلف تابدار

ما را چو شمع رشته جان تاب می‌خورد

دل با خراش ناوک او خوش بود مرا

عود آن زمان خوش است که مضراب می‌خورد

باور مکن که گوشه‌نشین گشت چشم او

مست است و می به گوشه محراب می‌خورد

دل صید زخم دار وز دست و زبان خلق

هرجا که رفت ناوک پرتاب می‌خورد

بهر خدا مگوی به دشمن حدیث تلخ

کاین نیش زهر بر دل احباب می‌خورد

اهلی ز اضطراب تو دانی که آگه است

صیدی که تشنه خنجر قصاب می‌خورد

شمارهٔ ۵۰۱

روز ازل که جز رقم کفر و دین نبود

مارا بغیر حرف وفا بر جبین نبود

تا بوده ام بتان بوده ام ولی

هرگز چنین نبودم و کس هم چنین نبود

خوارم کنون بنزد تو خوش آنزمان که من

اظهار عشق با توام ای نازنین نبود

ترک بتان کفایت عقل است و دین ولی

انگارم آنکه هرگزم این عقل و دین نبود

گرشد گدای حسن تو اهلی متاب روی

زانرو که هیچ خرمن بی خوشه چین نبود

شمارهٔ ۵۰۲

چو دل بوصل نهم جور یار نگذارد

چو یار رحم کند روزگار نگذارد

کنار من فلک از گریه خون کند جیحون

که آرزوی دلم در کنار نگذارد

تو غنچه لب چو شکفتی ز دست من رفتی

چو گل شکفت کس اورا بخار نگذارد

سموم هجر تو خواهم که تشنه لب میرم

مگر برحمت خود کردگار نگذارد

به بیقراری اهلی رقیب کرد قرار

ولی فلک همه بر یک قرار نگذارد

شمارهٔ ۵۰۳

چو گلت شکفت از می عرق از کناره سرزد

ز مهت شفق برآمد ز شفق ستاره سرزد

بتفرج از سرکو چو برآمدی خرامان

مه نو ببام گردون ز پی نظاره سرزد

بنما چو ماه عیدم ز کنار بام ابرو

که کم از کنار بامی چو تو ماه پاره سرزد

ز سرشک چشم مجنون گل حسرت و ندامت

نه ز گل دمید تنها که ز سنگ خاره سرزد

بزمین فرو ز خجلت رود آفتاب گردون

مگر از کنار میدان مه من سواره سر زد

بکنایه گفت مستی که یکیست با تو اهلی

سخن حقیقت آخر ز شراب خواره سرزد

شمارهٔ ۵۰۴

ای همنفسان دست ز ما باز گذارید

کار دل ما را بخدا باز گذارید

دستش چه گرفتید گرم میکشد از جور

من دانم و آن دست شما باز گذارید

چون بر سر کویش نتواند که پرد مرغ

پیغام دل ما بصبا باز گذارید

ای ماهر خان گرچه جفا لازم حسن است

آخر به کرم بخش وفا باز گذارید

یکباره همه صبر و سکون را نتوان برد

یکپاره برای دل ما باز گذارید

یاران، دل اهلی سر بهبود ندارد

از زندگیش دست دعا باز گذارید

شمارهٔ ۵۰۵

سگ آن طیب انفاسم که رشک مشک چین باشد

نسیمی کز چنان گلزار خیزد اینچنین باشد

چنان از شوق او مستم که یکسان است پیش من

اگر در غایت یاری اگر در عین کین باشد

وصال مار اگر جویم حریفی بوالهوس باشم

من و گنج خیال او وصال من همین باشد

از آن لب بسته ام دایم کزین آتش که من دارم

نفس گر میزنم ترسم که آه آتشین باشد

حریف عاشقان اهلی نه از راه سلامت شد

ملامت کش کسی باشد که با همنشین باشد

شمارهٔ ۵۰۶

دل شکسته ما گنجی از وفا دارد

بخر شکسته ما را که سودها دارد

مکن کناره ز عاشق اگرچه درویش است

که پرتو نظرش فیض کیمیا دارد

جفا و خشم تو ما را وفا و مهر افزود

کرشمه های محبت لطیفه ها دارد

بلب حواله ما کن حواله بچشم

که چشم مست تو پروای ما کجا دارد

تو آفتاب جهانی نظر دریغ مدار

ز حال سوخته یی کز جهان ترا دارد

مراد دوست بدست آر و غم مخور اهلی

که هرچه خصم کند دوست کی روا دارد

شمارهٔ ۵۰۷

هر کدورت که نصیب من دلخسته شود

چون بمیخانه روم پاک ز دل شسته شود

تا مرا در جگر آتش بود از شوق رخت

کی چو شمع از مژه ام اشک روان بسته شود

مگسل از من که بامید سر زلف تو دل

میبرد از رگ جان تا بتو پیوسته شود

آندم ایدیده ز خار مژه گل خواهی چید

که دوصد خار بن از خون تو گلدسته شود

کی بود ایمه بد خو که بشمشیر اجل

اهلی از بند غم هجر تو وارسته شود

شمارهٔ ۵۰۸

داغ پنهان دلم هر دیده مشکل بنگرد

تاچه صاحب دیده یی باشد که در دل بنگرد

هرکه شمع خلوت جانش تو باشی در خیال

کور بادا دیده اش گر شمع محفل بنگرد

دل بیک نظاره از جا رفت و کی ماند بجا

دره یی کو آفتابی در مقابل بنگرد

چشم مجنون دیدن لیلی صلاح حال اوست

در صلاح حال عالم چشم عاقل بنگرد

چشم من بر حاصل وصل است اگر پاشم سرشک

هرکه پاشد دانه یی اول بحاصل بنگرد

مدعی با بت پرست از خودپرستی بد بود

عیب اهلی کی کند کو حق ز باطل بنگرد

شمارهٔ ۵۰۹

تا پری را چون تو خواندم دوری از مردم کند

لاجرم تعریف بیش از حد کسان را گم کند

وه چه شوق است اینکه میخواهم جهان بین مرا

توسنت با خاک ره یکسان بزیرسم کند

وقت نیک و بد چه باشد جام می در گردش آر

تنک عیش آنکس که کار از گردش انجم کند

عمر من در پای خم بگذشت و گر وقتم رسد

دوستی خواهم که خاکم هم به پای خُم کند

از سگان کوی او اهلی چو قدر خود شناخت

شرم می‌دارد که خود را داخل مردم کند

شمارهٔ ۵۱۰

آن تقوی ام که از همه کس احتراز بود

تقوی نبود مایه صد کبر و ناز بود

ساقی که می بخرقه این توبه کار ریخت

خوش کرد اگرنه قصه تقوی دراز بود

روشن بود چراغ تو ای پیر زانکه من

هر وقت کآمدم در میخانه باز بود

از جنگ و بحث مدرسه رفتم بمیکده

دیدم میان درد کشان صد نیاز بود

اهلی شکست کار تو میخواست مدعی

بیچاره غافل از کرم کارساز بود

شمارهٔ ۵۱۱

چه سود کوشش اگر دوست کام ما ندهد

بسعی خود چه توان کرد اگر خدا ندهد

جلای آینه سینه از خراش دل است

که بی خراش دل عاشقی صفا ندهد

در آنکه سوز دلی نیست یادم گرمی

کسش نصیحت خود همچو شمع جا ندهد

چو مرغ وحشی ام از باغ دهر بیگانه

که نوبهار جهان بوی آشنا ندهد

بغیر سنگ جفا از بتان مجو اهلی

که نخل باغ بتان میوه وفا ندهد

شمارهٔ ۵۱۲

نه هر دل کز نوا دم زد قبول دلنواز افتد

سر محمود میباید که در پای ایاز افتد

اگر از بام عرش افتد سرم بر خاک راه تو

ز شادی برجهد از جای و در پای تو باز افتد

سگانت بر نیاز نازنینان نازها دارند

مباد آنروز کایشانرا بناز کس نیاز افتد

تو را هر گه که میبینم چراغ مجلس یاران

چو شمع از رشک مغز استخوانم در گداز افتد

بپای هر خس و خاری چو آب دیده زان افتم

که باشد سایه یی بر ما ز سرو و سرفراز افتد

من از غیرت نمیخواهم که تا بد بر تو مهر و مه

که ترسم سایه ات بر دیگری ای سرو ناز افتد

بفتراک حقیقت گفته یی اهلی که یا بددست؟

حقیقت پرسی آن عاشق که در دام مجاز افتد

شمارهٔ ۵۱۳

ز بسکه گرد رهت جان عاشقان دارد

نسیم کوی تو پیوسته بوی جان دارد

دو نرگس تو ز مژگان بصد زبان در حرف

چرا چه غنچه لبت مهر بر دهان دارد

بسینه دل که طپید از خیال غمزه تو

کبوتری است که شاهین هم آشیان دارد

بکوی عشق زیان هرچه میشود سودست

کسی که سود طمع میکند زیان دارد

رخ چو ماه کند اقتضای بد مهری

گمان مبر که کسی ماه مهربان دارد

نعیم هردو جهان کوثر است و آب حیات

شهید عشق هم این دارد و هم آن دارد

بر آستان تو اهلی است سر بلند اما

اگر بعرش رسد سر بر آستان دارد

شمارهٔ ۵۱۴

سر من اگر نشانی ز در کنشت دارد

چکنم کسی چه داند که چه سرنوشت دارد

بصلاح و پند مردم تن من چگونه چون خم

نشود سرشته می که چنین سرشت دارد

نرسد بدرد نوشان المی ز سیل فتنه

که سراچه محبت نه بنای خشت دارد

چو قدح کشیم رنجد چو کنیم توبه گوید

که هنوز عاشق ما غم خوب و زشت دارد

چو شراب خورد اهلی ز کف حبیب امشب

که حواله صبوحی به می بهشت دارد

شمارهٔ ۵۱۵

عاقبت داغ دل ما بدوا هم برسد

وین کدورت که تو بینی بصفاهم برسد

گرچه طوفان بلا وقت مرا برهم زد

وقت برگشتن طوفان بلاهم برسد

سربلندی همه از دولت تیغت دارند

بخت اگر یار شود نوبت ماهم برسد

با جفای تو صبوریم که از خوان کرم

بخش کس جمله جفا نیست وفاهم برسد

اهلی از ساده رخان رنجه بدشنام مشو

دل بدشنام بنه وقت ثنا هم برسد

شمارهٔ ۵۱۶

دلم از شوق او مصحف چو بهر فال بگشاید

برویم مژده وصلش در اقبال بگشاید

چو مجنون گر نه مشتی استخوان گردم ز هجرانش

همای وصل او کی بر سر من بال بگشاید

چه جای آنکه عاشق را شکایت باشد از محنت

که عاشق نیست گر لب هم بشرح حال بگشاید

دلم از بند و جان از آتشم گاهی برون آید

که ترک مست من بند قبای آل بگشاید

گشاد از بخت اگر خواهی مروزین آستان اهلی

تحمل کن که گر نگشود پار امسال مگشاید

شمارهٔ ۵۱۷

گرم چو شمع برد یار سر چه خواهد شد

بغیر از آن که بمیرم دگر چه خواهد شد

بیک نگاه تو از قید جان توان رستن

اگر نگاه کنی اینقدرچه خواهد شد

مبند در بمن ای گلشن جمال که من

گدای یک نظرم یک نظر چه خواهد شد

من از تو روی نتابم ز بیم رسوایی

چنانکه من شده ام زین بتان بتر چه خواهد شد

مدار دست ز زنار زلف او اهلی

اگرچه دین ببرد گو ببر چه خواهد شد

شمارهٔ ۵۱۸

دل کارزوی وصل تو در سینه او بود

تیغ تو کلید در گنجینه او بود

چون لاله بهر دل که نگه کردم ازین باغ

داغ کهنش از غم دیرینه او بود

ماهیت خورشید چو دریافتم آخر

عکسی ز جمال تو در آیینه او بود

آه از ستم چرخ که با هرکه نشستم

گویا غم عالم همه در سینه او بود

آن شیخ که میگفت که ما فاسق و مستیم

فسق همه در یک شب آدینه او بود

ای برهمن از خرقه چو صوفی بدر آمد

زنار تو یکموی ز پشمینه او بود

غافل مشو از اهلی مسکین که همه عمر

چرخ از سبب مهر تو در کینه او بود

شمارهٔ ۵۱۹

محرومی ما جز گنه بخت نباشد

ورنی دل کس نیز چنین سخت نباشد

گر در سر و سامان زدم آتش مکنم عیب

آنرا که جگر سوخت غم رخت نباشد

هرگز نپذیرد رقم نقش محبت

هر سینه که چون آینه یک لخت نباشد

از شوق تو در سر هوس خاک نشینی است

آنرا که سر تاج و دل تخت نباشد

از تیرگی بخت شدی اهلی از او گم

یارب که کسی چون تو سیه بخت نباشد

شمارهٔ ۵۲۰

گفتم ار عاشق شوم گاهی غمی خواهم کشید

من چه دانستم که بار عالمی خواهم کشید

زهر پنهان در می عشق است اما دلکش است

کشته هم گر میشوم زین می دمی خواهم کشید

چشم خونریز تو گر مردم کشی زین سان کند

در سر کوی تو هر دم ماتمی خواهم کشید

آتش محرومیم تیزست و نتوان باتو گفت

این سخن باری بگوش محرمی خواهم کشید

چاک شد زان لب دلم اهلی کمال شوق بین

کاینچنین زخمی به یاد مرهمی خواهم کشید

شمارهٔ ۵۲۱

گفتم که جان قربان کنم آن مه چو مهمان در رسد

جان خود کجا ماند دمی کآن آفت جان در رسد

صد جان بهر مویی رود بر باد اگر آن شاخ گل

در جمع سرمستان خود کاکل پریشان در رسد

ایمرغ جان خود نامه بر موقوف قاصد هم مشو

ترسم که تا قاصد رسد ناگاه فرمان در رسد

مارا گریبان گر درد از دست غم نبود عجب

جایی که سرمستی چنین دست و گریبان در رسد

چون سبزه باز از خرمی سر برزنم از خاک اگر

بر خاک آن سرو روان چون آب حیوان در رسد

چوگان زلف او سرم گو کرد، گو باش اینچنین

باشد که یکبار دگر این گو بچوگان در رسد

اهلی کجا دستش دهد گل چیدن از باغی چنین

باشد به خار راه او در باغ رضوان در رسد

شمارهٔ ۵۲۲

کلک قضا که صورت ابروی او کشید

مدی ز مشک بر سر آهوی او کشید

مشکین غزال من ز بر من چه میرود

چون در کمند عشق مرا موی او کشید

شیرین مگر بشربت کوثر کند خدای

این تلخیی که جان من از خوی او کشید

مشنو که کلک صنع بدین نازکی دگر

سروی بشکل قامت دلجوی او کشید

روی گل ارچه باد بصد گونه سرخ ساخت

صد گونه انفعال گل از روی او کشید

مارا ز اوج عرش بدین قعر چاه غم

هاروت وار نرگس جادوی او کشید

مشق جنون زنیم که حرفی مگر توان

در گوش او ز سلسله موی او کشید

در بزم او چه تحفه برد اهلی گدا

جانی که داشت پیش سگ کوی او کشید

شمارهٔ ۵۲۳

دل از غم زار و یارش صحبت اغیار می‌باید

هلاک جان عاشق را همین در کار می‌باید

به لاف عاشقی نتوان ز خیل عشقبازان شد

جگر پرخون و دل پُردرد و دل افگار می‌باید

به اندک عشوهٔ لطفی که از یاری کسی خواهد

تحمل بر جفای دشمنش بسیار می‌باید

بدان کان نمک یعقوب یوسف را کند همسر

دریغا دیدهٔ بینا درین بازار می‌باید

بهشت و کوثر و غلمان ترا ارزانی ای زاهد

سخن از یار گو با ما که ما را یار می‌باید

چه سود از این که می‌گویم فدایت باد جان من

به گفتن راست ناید کار را کردار می‌باید

سر کوی تو گلزاری‌ست ای سرو از گل‌اندامان

چو اهلی عندلیبی هم در این گلزار می‌باید

شمارهٔ ۵۲۴

بر من از دورش به نوبت ساغر می می‌رسد

نوبت ما یارب از دور فلک کی می‌رسد

مرهمی تا کی رسد بر ریش دل از لعل او

حالیا زان غمزه‌ام زخم پیاپی می‌رسد

عاشق لب‌تشنه را از ساقی دور فلک

دیده پرخون می‌شود تا جرعه‌ای می می‌رسد

در تحمل جان سخت من چو سنگ خاره است

زین همه سختی که بر جان من از وی می‌رسد

باد اگر بر استخوانم می‌وزد از سوز دل

آتش سوزنده را مانَد که بر نی می‌رسد

صبر کن از زخم دل اهلی که آن ابروکمان

مرهمی گر می‌نهد صد ناوک از پی می‌رسد

شمارهٔ ۵۲۵

شاید که پرده زان رخ باد صبا گشاید

روی گشاده او کار مرا گشاید

ما را ز بوی یوسف نگشود هیچ کاری

شاید که آن سهی قد بند قبا گشاید

زان آفتاب خوبان یکذره کم نگردد

گر چشم التفاتی بر حال ما گشاید

این ناز و سر بلندی کاین سرو ناز دارد

کی نرگسش سوی ما چشم رضا گشاید

اهلی منال از آن بت کز ناز برتو دربست

یک در اگر به بندد صد در خدا گشاید

شمارهٔ ۵۲۶

جایم بروز واقعه پهلوی او کنید

او قبله من است رخم سوی او کنید

نخلی برآورید بلند و به سایه اش

خاکم بیاد قامت دلجوی او کنید

محراب وار بر سنگ مزار من

نقشی بصورت خم ابروی او کنید

در بیستون برید مرا پیش کوهکن

جای شهید عشق به پهلوی او کنید

بوی وفا اگر نشنیدید از کسی

بویی بخاک تربتم از بوی او کنید

زنار بت پرستی خود می برم بخاک

یعنی که رشته کفنم موی او کنید

در شیشه یی کنید کلاب سرشک من

وانرا که یار کشت کفن شوی او کنید

تلقین من که هندوی زنار بسته ام

حرفی ز سحر نرگس جادوی او کنید

تعویذ دوستی است که اهلی نوشته است

این را بیاد گار ببازوی او کنید

شمارهٔ ۵۲۷

دلی که شاد ز وصل تو دیر دیر شود

به یک نظر که به بیند ترا چه سیر شود

مرا چه غم که رقیبت چو سگ گشاد دهان

کسی که مست تو شد در دهان شیر شود

من از هلاک خودم نیست غم از آن ترسم

که ترک مستی و چشمت بخون دلیر شود

گرفت در گلویم آب خنجر تو اجل

نهشت آنقدرم کز گلو به زیر شود

ز درد عشق تو چون به نمیشود اهلی

اگر هلاک شود زود به که دیر شود

شمارهٔ ۵۲۸

چون ننالم که ز عشقم همه بیداد رسد

بجز از ناله زارم که به فریاد رسد

صورت چین که به آرایش نقاش کسی است

کی بزیبایی آن حسن خدا داد رسد

مرهمی نه بدل از خنده شیرین ورنه

از ترشرویی شیرین چه بفرهاد رسد

شاخ طوبی نتواند به تو ایشیخ رسید

چکند شاخ گیاهی که بشمشاد رسد

با غم روی تو آسوده و مجموع دلم

آه گر زلف پریشان تو با باد رسد

آه من خاطر مجموع پریشان سازد

دور باد آنکه بدان سرودل آزاد رسد

زهر چشمی بنما اهلی دلسوخته را

تا بیک چشم زدن در عدم آباد رسد

شمارهٔ ۵۲۹

اطیفه عجب از غمزه نرگست دادند

که عالمی کشد و خاطری برنجاند

خراب مستی آن عاشقم که در گامش

چو جرعه یی بفشانند جان برافشاند

ز باد فتنه میان من و فرج گرد است

سفال باده بیاور که گرد بنشاند

به خاک میدکده تنها نه من فرو ماندم

که صدهزار چو قارون بخود فروماند

ندانم از در دلها چه یافتی اهلی

که همتت دو جهان را بهیچ نستاند

شمارهٔ ۵۳۰

خوشم به هجر تو گر وصل صد حضور آرد

که این صفای دل افزاید آن غرور آرد

درآ بصحبت مستان که شمع قامت تو

بیکقدم که نهد صد صفا و نور آرد

بروزگار تو از صابری نشان نبود

مگر که مادر گیتی دل صبور آرد

کرا مجال؟ بنزدیکی توای خورشید

که تاب دیدن خورشید هم زدور آرد؟

اگر نسیم تو ای گل صبا برد در باغ

هزار بلبل شوریده در نفور آرد

کسی که در سر کوی تو سرزند برخشت

اگر حکایت جنت کند قصور آرد

پیام دوست که آرد به بیکسان اهلی

سروش غیب مگر مژده سرور آرد

شمارهٔ ۵۳۱

صیدِ آن شوخم که هرگه بزم عشرت می‌نهد

زلف بر رخ می‌گشاید دام صحبت می‌نهد

آفتاب من که میل کس ندارد ذره‌ای

گرم مهری گر نماید داغ حسرت می‌نهد

بر خسان گل می‌فشاند از گلستانش صبا

دره اهل محبت خار محنت می‌نهد

پا به چشمم کی نهد با این همه خار مژه

او که بر برگ گل تر پا به زحمت می‌نهد

بار عشق او که کس را برگ کاهی تاب نیست

می‌نهد بر جان من صد کوه و منت می‌نهد

گر چو شمع آن ماه‌رویم داغِ پیشانی کشد

داغ جورش بر سر من تاج عزت می‌نهد

هرکجا اهلی نشان پای او بر خاک یافت

سر به جای پایش از روی محبت می‌نهد

شمارهٔ ۵۳۲

سر به جای پای در میخانه می‌باید نهاد

جای مردان را قدم مردانه می‌باید نهاد

گر خراباتی و مستی جامهٔ رندی بپوش

ورنه این زهد و ورع در خانه می‌باید نهاد

اندک‌اندک چند سوزد کس به داغ عاشقی

داغ دل یکباره چون پروانه می‌باید نهاد

واعظا، ما نیز بیداریم پر افسون مدم

کودکان را گوش بر افسانه می‌باید نهاد

اهلی آن گنجی که می‌جویی در این ویرانه نیست

پا برون زین عالم ویرانه می‌باید نهاد

شمارهٔ ۵۳۳

نصیب کوهکن از وصل دوست چون باشد

که سنگ تفرقه اش کوه بیستون باشد

ننالم از تو گرم جای لطف قهر کنی

که بر من این ستم از بخت واژگون باشد

کجا ز شوق وصالت سخن کنم با کس

گرم نه سرزنش از تهمت جنون باشد

مراد من بده و با رقیب هم منشین

که درد رشک ز نومیدی ام فزون باشد

تو آب خضری و لب تشنه چون زید بی تو

وگر زید مگر از گریه غرق خون باشد

کسیکه روی تو دید و نشست با تو دمی

تو خود بگو که دگر بی رخ تو چون باشد

پر است ساغر چشمم ز خون دل اهلی

اگرچه کاسه درویش سرنگون باشد

شمارهٔ ۵۳۴

بعد مرگم زاغ چون هر پاره جایی افکند

دیده ام باشد بکوی دلربایی افکند

چشم آن دارد که لافد با دو چشم آن غزال

لیک می ترسم که خود را در بلایی افکند

کی گذارد کبر نیکویی که آن سلطان حسن

گوشه چشمی بحال بینوایی افکند

استخوانم عاقبت شاهی شود در عرصه یی

سایه گر بر خاک من زینسان همایی افکند

اهلی از بخت بد است اینهم که دایم روزگار

رشته مهرت بدست بیوفایی افکند

شمارهٔ ۵۳۵

چون گل روی تو را آتش می تاب دهد

عارض پر عرقت چشم مرا آب دهد

سوی مسجد مرو ای قبله من ورنه امام

رو بسوی تو کند پشت به محراب دهد

نرگس مست تو ای شوح چه مشرب دارد

که به بیگانه می و زهر با حباب دهد

گر چنین سیل دمادم رود از دیده ما

عاقبت گریه ما خانه بسیلاب دهد

اهلی ایمن نشود از تو گرش جام دهی

کاین شراب آن دم آبی است که قصاب دهد

شمارهٔ ۵۳۶

مرا حیات ابد از لبت هوس باشد

که می گر آب حیات است یک نفس باشد

بزیر تیغ تو ای شوخ در صف عشاق

کسی که پیش نیامد همیشه پس باشد

تو آفتابی و با ذره کی شوی نزدیک

مرا ز دور همین دیدن تو بس باشد

دلم به سینه صد چاک بی تو محزون است

حزین بود دل مرغی که در قفس باشد

ببخش ساقی اگر جرعه یی دهد دستت

که غایت کرم است آنچه دسترس باشد

بغیر پیر مغان از که التماس کنم

که بی طلب ندهد آنچه ملتمس باشد

بکوی دوست ز طوفان گریه اهلی

کسی نماند و گر ماند تا چه کس باشد

شمارهٔ ۵۳۷

شیوه خوبی لیلی همه کس چون داند؟

حالتی هست جز از حسن که مجنون داند

آنچه در جان خراب و دل پرخون من است

هم مگر جان خراب و دل پرخون داند

من بحسن از همه افزون مه خود را دانم

او مرا نیز بعشق از همه افزون داند

با شهیدان محبت دم عیسی چه کند

چاره کشته عشق آن لب میگون داند

جز غم دل سخن از اهلی شوریده مپرس

در همه عمر چه دانست که اکنون داند

شمارهٔ ۵۳۸

خط دمید از رخ او کار بلا بالا شد

یارب این فتنه پنهان ز کجا پیدا شد

وه که دی غمزه زنان شوخ کمان ابروی من

نگهی کرد که مرغ دل من از جا شد

عاشق روی تو آلوده نگردید بهیچ

غرقه بحر غمت تشنه لب از دریا شد

حالتی داشتم از عشق نهان با مه خود

ناله یی کردم و احوال درون گویا شد

اهلی آن خرقه که بر عیب نهان می پوشید

عاقبت چاک شد از بیخودی و رسوا شد

شمارهٔ ۵۳۹

کی بمن وصل چنین غایه مویی برسد

راضیم گر بمن سوخته بویی برسد

گر دمی نیز شوی رام من ای طرفه غزال

تا هماندم به رهی بیهده گویی برسد

تیغ چون آب بر آور که ازین چشمه مهر

چشم آن نیست که آبی بگلویی برسد

گر بفریاد دل ما دم عیسی نرسید

نفس پاکدلی از سر کویی برسد

گر بمیرم مکن ای همنفسم زود بخاک

نفسی باش که تا آینه رویی برسد

بی نصیب از کرم پیر مغان کیست دلا

صاف می گر نرسد درد سبویی برسد

نگسلد اهلی از آن زلف چو زناز تو دل

اگرش کار تن زار بمویی برسد

شمارهٔ ۵۴۰

چشم صاحبدل نظر چون بر رخ گل می‌کند

از جمال گل قیاس حال بلبل می‌کند

هر کرا چون کوهکن بار غم از شیرین‌لبی است

لاجرم گر کوه غم باشد تحمل می‌کند

پاکبازان از صفا آیینه‌اند و مدعی

صورت آلودهٔ خود را تخیل می‌کند

عاشقی کز زُهره‌رویان دل به وصل آلوده کرد

گر ملک باشد که عشق او تنزل می‌کند

از فریب آهوی چشمش مشو غافل که او

حال ما می‌داند و عمدا تغافل می‌کند

جز به خاک کوی او اهلی نیارد سر فرو

آسمان بیهوده این عرض تجمل می‌کند

شمارهٔ ۵۴۱

هرکه شد سامان طلب پیوسته دردسر کشد

وقت آن دیوانه خوش کش دردسر کمتر کشد

ساربان گرم ازچه رانی محمل لیلی چنین

نرم ران چندانکه مجنون خاری از پا درکشد

ساقیا غافل مباش از حال خاموشی که او

پرکند ساغر ز خون دیده و دم در کشد

چون مرا از دیدن آن شوخ بیم مردن است

آه اگر روزی بقصد کشتنم خنجر کشد

تنک میبیند جهان بر خویشتن اهلی بسی

رخت ازین عالم مگر در عالم دیگر کشد

شمارهٔ ۵۴۲

عجب که شمع شبی در سرای من سوزد

من آن نیم که کسی از برای من سوزد

مجال خواب چو شمعم بهیچ پهلو نیست

ز بسکه داغ تو سر تا بپای من سوزد

چنین که آتش آهم زبانه زد ترسم

که آه من دگری را بجای من سوزد

اگر فرو نخورم ناله در جگر بیم است

که همدمان مرا ناله های من سوزد

شرار سینه نه تنها بلای من اهلی است

که هرکه مینگرم در بلای من سوزد

شمارهٔ ۵۴۳

نه آه از جان زار من برآمد

که دود از روزگار من برآمد

ربودند از من مجنون غزالی

که عمری در کنار من برآمد

مگر باد صبا ز آن سو گذر کرد

که مشکین بوی یار من برآمد

عجب نبود که گرد از من برآمد

چنین کز جا سوار من برآمد

خوشم اهلی کزین مژگان خونریز

گلی آخر ز خار من برآمد

شمارهٔ ۵۴۴

زد جامه چاک و سینه صافی چو مه نمود

گویی شکافت ابر و مه چارده نمود

چشمش بیک نگاه مرا کشت و زنده کرد

آن مه قیامتی بمن از یک نگه نمود

ساقی بیا که روی وی از ساغر صبوح

چون آفتاب از شفق صبحگه نمود

اول براه کعبه قدم میزدم ز شوق

آخر مرا به بتکده آنشوخ ره نمود

بر روی او چو زلف پریشان حجاب شد

عالم بچشم اهلی بیدل سیه نمود

شمارهٔ ۵۴۵

چشم زناز یوسفش سوی پدر نمی فتد

ناز ببین که بر پدر چشم پسر نمی فتد

منتظرم ولی تو کی چشم بچشم من کنی

کاین دو ستاره را بهم هیچ نظر نمی فتد

چون تو ز در درآمدی باش که جان فدا کنم

زانکه بجان ازین به ام کار دگر نمی فتد

از کف ساقیی چو تو باده مستی این چنین

سنگ بود نه آدمی هرکه بسر نمی فتد

دام فسون نهاده ام در ره آرزو ولی

صید مراد را بمن هیچ گذر نمی فتد

همدم اهل راز شو بند قبای ناز را

باز گشا که از میان راز بدر نمی فتد

اهلی اگر برافکند خانه عمر سیل غم

چون تو بعشق زنده یی نام تو بر نمی فتد

شمارهٔ ۵۴۶

گر مست تو آهی ز سر درد برآرد

از خاک تن مدعیان گرد برآرد

گر بر دمد از خاک من خسته گیاهی

بی باد خزانی ورق زرد برآرد

صد خانه بفریاد شب از من که درین کوی

تا چند فغان این سگ شبگرد برآرد

خامست دل صومعه پرورد و خوش آن دل

کش پیر مغان میکده پرورد برآرد

مرد از غم یوسف چو زلیخا نزند آه

افغان ز محبت دل نامرد برآرد

مشکل که نسوزد دل آزاده اهلی

کاین آه تو دود از دل بیدرد برآرد

شمارهٔ ۵۴۷

گویند شب جمعه مخور می که غم آرد

این هیچ تعلق بشب جمعه ندارد

آبی اگر از می برخ کار نیارم

از خاک تنم لشکر غم گرد برآرد

کار دل ماراست شد از زلف کج دوست

آن کار مبادا که خدا راست نیارد

بحر اینهمه طوفان نکند همچو تو ای چشم

ابر اینهمه مانند تو سیلاب ندارد

کار همه اهلی چو زر از دولت او شد

من آن مس قلبم که به هیچم نشمارد

شمارهٔ ۵۴۸

ز آشنایی من کاخرش جدایی بود

جدا ز جان شده ام این چه آشنایی بود

بصبح وصل ندادم فلک امان ور نه

شب سیاه مرا وقت روشنایی بود

زمانه بامن بد روز بیوفایی کرد

مگو که یار مرا میل بیوفایی بود

مرا ز صومعه زد راه و در کنشت آورد

خوشم که ره ز دلش عین رهنمایی بود

بسوخت اهلی بیدل جدا ز وصل بتی

که ظل مرحمتش سایه خدایی بود

شمارهٔ ۵۴۹

او که از دیده خونابه چکانم نرود

نرود یک نظر از دیده که جانم نرود

اینقدر در شب وصلش ز خدا میخواهم

که به نظاره او تاب و توانم نرود

میتوانم که بپوشم غمش از خلق ولی

طاقتم نیست که نامش بزبانم نرود

او بر اسب ستم و توسن دل سرکش هم

چه توان کرد که از دست عنانم نرود

دل پرخون که نشان گشت بخاک قدمش

باشد از سیل فنا نام و نشانم نرود

او که رنجد ز فغان گو لبم از خاتم لعل

مهر کن تا بفلک آه و فغانم نرود

اهلی آن سرو روان مونس جان است مرا

چون کنم کز پی او روح و روانم نرود

شمارهٔ ۵۵۰

سوی که روم من؟ که دلم سوی تو باشد

روی که ببینم؟ که به از روی تو باشد

سرو چمن کیست که ماند بقد تو؟

شمشاد که؟ چون قامت دلجوی تو باشد

محراب پرستشگه ترسا و مسلمان

چون نیک ببینم خم ابروی تو باشد

کوی تو بهشتی است پر از طرفه غزالان

خوش وقت حریفی که سگ کوی تو باشد

مو، تیغ زند بر تنم از غیرت عشقت

کاین سوخته دل زنده چه بی موی تو باشد

باران غم بر سر و در آتش قهرم

اینها همه از نرگس جادوی تو باشد

بردوش تو اهلی نشد آن دست حمایل

آن نیست کمانی که ببازوی تو باشد

شمارهٔ ۵۵۱

دلا، ز تخت سلیمان کسی چه یاد دارد

که عاقبت ببرد باد آنچه باد آرد

مگر نسیم قبولم چو غنچه بنوازد

که کار بسته من روی در گشاد آرد

چو آفتاب کسی کو بلند همت شد

ز سنگ خاره برون گوهر مراد آرد

اگر نه مستی عشق آورد فراموشی

بوصل دل ننهد هرکه هجر یاد آرد

به نیم جرعه عیشی که میکشی خوشباش

که گر زیاده کنی دردسر زیاد آرد

منال اهلی از آن مه که در شریعت عشق

گناه از طرف آن بود که داد آرد

شمارهٔ ۵۵۲

بهر جان قصد تو گر بر دل مجروح بود

جان به شکرانه دهد هر که سبکروح بود

مردم ای مرهم دل عاقبت انصاف بده

دل من تا بکی از داغ تو مجروح بود

در چنین بحر بلا مردمک دیده بس است

که بطوفان غم آسوده تر از نوح بود

در مسجد همه وقتی نگشایند به خلق

در میخانه عشق است که مفتوح بود

جان من با تو توان نسبت شخصی کردن

که سرا پای وجودش همه از روح بود

حال اهلی که چه شمع از غم دل میسوزد

گر نیاید بزبان پیش تو مشروح بود

شمارهٔ ۵۵۳

عیسی گذاشت دنیا، قارون اسیر او شد

آن بر فلک برآمد این در زمین فرو شد

آب حیات وصلت تا روزی که گردد؟

نقد حیات ما را باری به جستجو شد

باصولجان عشقت مارا چه چاره باشد

جایی که چرخ گردون سرگشته همچو گو شد

چون خاک میشود تن خوش وقت آنکه دایم

در کوی می فروشان خاک مس سبو شد

ساقی ز درد دوشین جز درد سر چه گویی

می ده که عمر اهلی ضایع به گفتگو شد

شمارهٔ ۵۵۴

گر نه چاه دقنت عقل زره می فکند

جان من یوسف دل را که به چه می فکند؟

در دلم جذبه مهری عجب از خال تو بود

که به هر ره که رود سوی تو ره می فکند

بر گرفتاری پروانه دلش می سوزد

هرکه بر شمع جمال تو نگه می فکند

تن بیمار من از ضعف چنان گشت که مور

میکشد گاه بخاک ره و گه می فکند

بر در صومعه اهلی چه شود اشک فشان

تخم امید چه در خاک سیه می فکند

شمارهٔ ۵۵۵

هر که آگه ز دل سوخته من باشد

بخدا رحم کند گر همه دشمن باشد

آفتابا، نفسی خانه من روشن کن

چند گوشم به در و چشم به روزن باشد

برق رخسار بتان گر همه عالم سوزد

چه غم آنرا که چو من سوخته خرمن باشد

گر بود ساقی گلچهره چه حاجت بچمن

گل بدست ر که عالم همه گلشن باشد

عالم از سرو قدان گر همه گلشن گردد

مرغ عاشق نظرش بر گل و سوسن باشد

تا چو گردم نکند از در او دور رقیب

مهل ای گریه که گردیش بدامن باشد

بزم ما تیره کند اهلی شوریده به آه

جای دیوانه همان به که بگلخن باشد

شمارهٔ ۵۵۶

بر مرگ رقیبان تو خرم نتوان بود

دلشاد بمرگ همه عالم نتوان بود

بی سلسله اینست پریشانی زلفت

ز آشفتگی زلف تو درهم نتوان بود

در خلد برین با همه اسباب فراغت

بالله که بی روی تو یکدم نتوان بود

گفتم که چه مجنون ننهم دل به ملامت

گر عشق چنین است چنان هم نتوان بود

اهلی ز سگ کوی تو بتان مردمی آموخت

بی خدمت این طایفه آدم نتوان بود

شمارهٔ ۵۵۷

عشق گنجینه اسرار الهی باشد

گر بدین گنج رسی هر چه تو خواهی باشد

نسبت عاشق و معشوق ز یکرنگی خاست

کهرُبا میل کهش از رخ کاهی باشد

هر که از نامه دل حرف غم غیر بشست

تا قیامت خجل از نامه سیاهی باشد

از فلک پایه معراج جمال تو گذشت

این کجا مرتبه یوسف چاهی باشد

خون ما کز مژه ریزی اگر انکار کنی

هر سر موی زبانی به گواهی باشد

همه از بحر غمت جان بسلامت بردند

کشتی ماست که مایل به تباهی باشد

دایم از عکس رخش در دل اهلی نور است

شمع من نور الهی است الهی باشد

شمارهٔ ۵۵۸

یار برخاست برقص آن قد و قامت نگرید

رستخیز است درین خانه قیامت نگرید

زد علم آتشم از سینه و صد خانه بسوخت

علم داد ببینید و علامت نگرید

اگر این گلشن حسن است چه حاجت گل و سرو

رخ ببینید خدا را قد و قامت نگرید

نه چنان نامه سیاهم ز خطش کرد رقم

که ز لوح دل من حرف سلامت نگرید

آتشی در جگر افکنده ام از عشق چو شمع

داغها بر رخم از اشک ندامت نگرید

کوهکن بر دل او گرد ملامت بار است

گرد من کوه غم از سنگ ملامت نگرید

نیست در میکده اهلی نفسی بی می و جام

کرم پیر به بینید و کرامت نگرید

شمارهٔ ۵۵۹

ای تازه گل که بوی خوشت دم ز روح زد

خرم کسی که با تو شراب صبوح زد

در حیرتم که خاک درت از چه گل نساخت

اشکم که تخته بر سر طوفان نوح زد

ای میفروش در بگشا جرعه یی ببخش

کاین در کسی که زد بامید فتوح زد

ناصح برو که دست بهر کس نمیدهد

کوی قبول توبه که دست نصوح زد

اهلی که مرده بود زغم زنده شد که باز

راه کهن بتازه جوانی چو روح زد

شمارهٔ ۵۶۰

آب حیات اگر بسر کوی او رود

شاید که در زمین ز خجالت فرو رود

گر آرزوی حلقه فتراک او کنیم

بسیار سر که در سر این آرزو رود

گر بحث بر سرست به پیش سگان فکن

من کیستم که بر سر من گفتگو رود

هرگز مرید پیر مغان زرد رو نشد

هرجا رود بهمت او سرخ رو رود

دارم هزار نکته شیرین ولی مپرس

وقت سخن گهی است که می در سبو رود

اهلی همیشه دانه خالی چو مور جست

ترسم که زیر خاک درین جستجو رود

شمارهٔ ۵۶۱

آن گل چو شمع بر من مدهوش میزند

خونم ز شوق تیغ دگر جوش میزند

چون شمع هرکه سوخته شد دل نهد به نیش

خام است عاشقی که دم از نوش میزند

هم خود مگر ز لطف بفریاد من رسد

زین زخمها که بر من خاموش میزند

گفتی مرو ز هوش بوصلش، چنان کنم

کاول بیک کرشمه ره هوش میزند

دام ره است خرقه صد پاره هوش دار

کان خرقه پوش راه قبا پوش میزند

اهلی مگو که که کشت مرا در گوش او

کاین نکته پهلویی به بنا گوش میزند

شمارهٔ ۵۶۲

ابر نوروزی چو گل را بر ورق شبنم زند

غنچه تر سازد دماغ و خنده بر عالم زند

ای رقیب این جور تا کی کآخر اندر خرمنت

دود آه شب نشینان آتش ماتم زند

گریه حسرت ز حد شد ساقیا ساغر بیار

ترسم این طوفان محنت عالمی بر هم زند

ز آتش عشقت ملک را جان چو ما هرگز نسوخت

آه کاین برق بلا در خرمن آدم زند

تا ز زلفت دم زدم چون نافه خونین دل شدم

خون شود هر دل که از بوی محبت دم زند

خاک آدم در ازل عشق تو چون باغم سرشت

نیست آدم هرکه در عالم دمی بی غم زند

اهل مجلس را نماند خرمی گر بشنود

ناله اهلی که آتش در دل خرم زند

شمارهٔ ۵۶۳

عاشق دلریش را زخم تو مرهم دهد

مرده دلانرا شفا عیسی مریم دهد

صید خودم از چه کرد چشم تو کز من رمید

آهوی چشم خوشت بازی آدم دهد

صد گل راحت دمد از پی هر خار غم

ناله ز زخمی مکن کانهمه مرهم دهد

تلخی غم عاقبت کام تو شیرین کند

آنکه می تلخ داد نقل وفا هم دهد

گر تو بغم راضیی شادی و محنت یکی است

شاد شو از داد دوست گر همه ماتم دهد

می به طلب کم دهد، ساقی بدخوی را

گر تو طلب کم کنی جام دمادم دهد

هرکه چو اهلی شناخت قیمت حسن تو را

یکسر موی ترا کی بدو عالم دهد

شمارهٔ ۵۶۴

چشمه نوش نوخطان مهر گیابر آورد

چشمه چشم عاشقان خار بلا بر آورد

چند نهیم بر زمین روی نیاز بهر او

چند بر آسمان کسی دست دعا بر آورد

گرچه ز نوگل رخش بوی وفا نمی دهد

باشد از آب چشم ما رنگ وفا بر آورد

گر بکشد ز غمزه ام غم نبود ز سر مرا

ترسم از آنکه تیغ او سر بجفا بر آورد

ایکه رقیب ما شدی گر همه بیستون شوی

تکیه مکن که آه ما کوه ز جا بر آورد

اهلی اگرچه کار دل نیست بکام از آن دهان

صبر که کار به شود کام خدا بر آورد

شمارهٔ ۵۶۵

وجود ما زغمت تا عدم نخواهد شد

غم تو از دل ما هیچ کم نخواهد شد

کسیکه سیر نگشت از غم تو در همه عمر

بیک دو روز دگر سیر غم نخواهد شد

به کوی مغبچه محرم کن ای فلک ما را

که کار ما بطواف حرم نخواهد شد

به هرزه چند گدازد دل رقیب از عشق

یقین که سنگ سیه جام جم نخواهد شد

چنان نهاد برین آستانه سر اهلی

که گر سرش برود یکقدم نخواهد شد

شمارهٔ ۵۶۶

در سجده خود آن مه صد آفتاب بیند

یوسف کی این عزیزی هرگز بخواب بیند

ما از صفای آن رخ حق بین شدیم و صوفی

این نکته در نیابد گر صد کتاب بیند

من گرچه دل خرابم بر من چه التفاتش

گنجی که از غم خود عالم خراب بیند

دل از بهشت وصلش چون راحتی نیابد

از دوزخ فراقش تا کی عذاب بیند

خوش وقت نیکبختی کز فیض ابر رحمت

چون گل مدام در کف جام شراب بیند

لب تشنه ماند اهلی بی لعل یار هر چند

از گریه هر کناری صد جوی آب بیند

شمارهٔ ۵۶۷

سرشک شادی وصل ارچه جان گداز آمد

خوشم که دیگرم آبی بجوی باز آمد

بکعبه هر که ز بهر سجود شد ز درت

سری بسنگ زد آخر بعجز باز آمد

اگر چه عشق نخست از مجاز میخیزد

حقیقت همه عالم درین مجاز آمد

چو با تو شمع بدعوی زبان کشد ترسم

که سر بباد دهد چون زبان دراز آمد

دل رقیب چه سوزد ز آه من چه عجب

که سنگ خاره از این شعله در گداز آمد

سر نیاز بپای تو سرو ناز نهاد

چو ناز در تو نگنجید در نیاز آمد

بسوخت اهلی و یار از درش درون نامد

کنون که نیز در آمد بخشم و ناز آمد

شمارهٔ ۵۶۸

مایه خوبی غم بیچارگان خوردن بود

خوبی خورشید هم از ذره پروردن بود

ایکه عاشق میشوی از خون دل خوردن منال

عشق ورزیدن بخوبان خون دل خوردن بود

عاشقی هرچند افروزد چراغ دل چو شمع

اولش سوز و گداز و آخرش مردن بود

ای خوش آن جنگی که افتد در میان دوستان

آخر از صلح و صفاشان دست در گردن بود

نیستش پروای کس آنشوخ و کس را دل نماند

وای اگر آن بیوفا در قصد دل بردن بود

یار اگر افزون ز خورشیدست ما از ذره کم

با ضعیفان خشم و بدمهری ستم کردن بود

گر چو شمعت عشق سوزد اهلی از مردن به است

سوختن دلگرمی و مردن دل افسردن بود

شمارهٔ ۵۶۹

چشم مجنون هرچه بیند صورت لیلی بود

خوش بود صورت پرستی گر بدین معنی بود

من ز آب و رنگ حسن ساقی خود یافتم

آنچه فیض آب خضر و آتش موسی بود

گو بمیر افسرده دل کاین نکته با من شمع گفت

هر که از داغی نسوزد مردنش اولی بود

زان خوشم با کنج غم کز رشک غیر آسوده ام

دوزخی کاسوده باشم جنت اعلی بود

هر که با مشکین غزالان همچو مجنون خو گرفت

میرمد ز آنجا که بوی مردم دنیی بود

چاک دل نتواندم بی غمزه یی زلف تو دوخت

رشته مریم اگر با سوزن عیسی بود

در دو عالم گر نباشد مایه شادی غمت

خاطر اهلی ملول از دنیی و عقبی بود

شمارهٔ ۵۷۰

شادمان از وصل جانان بخت ما هرگز نبود

عاشقان را بخت و خوبان را وفا هرگز نبود

با هزاران دوستی بیگانه از ما شد سگت

بی وفا، گویی که با ما آشنا هرگز نبود

دور باشد از محبت گر بنالیم از بلا

هر که زد لاف محبت بی بلا هرگز نبود

دوستان کشتن بود رسم تو ورنه پیش ازین

در میان دوستان رسم جفا هرگز نبود

گر سر و سامان رود در راه عشقت گو برو

من همان گیرم سر و سامان مرا هرگز نبود

مرهم وصل تو ما را اتفاقی دست داد

ورنه کس را از تو امید دوا هرگز نبود

گرچه اهلی مبتلای عشق شد بسیار کس

کس بدین رسوایی ما مبتلا هرگز نبود

شمارهٔ ۵۷۱

کس عشوه خونخواری او را نشناسد

کس دشمنی و یاری او را نشناسد

از بسکه رخ از عربده افروخته چون گل

کس مستی و هشیاری او را نشناسد

درمان دل خسته بعمدا نکند یار

آن نیست که بیماری او را نشناسد

بیداری چشم از غم دل بود همه شب

دل چون حق بیداری او را نشناسد

ترسم که وفایی نکند یار به اهلی

چون قدر وفا داری او را نشناسد

شمارهٔ ۵۷۲

گر جوش گریه یی دل خامت بر آورد

بحر کرم بجوشد و کامت بر آورد

چون مرغ خانه در ته دیوار تا بکی؟

جهدی بکن که عشق بنامت بر آورد

معراج وصل اگر طلبی مست عشق باش

کاین جذبه بر فلک بدو گامت بر آورد

ساقی بدان امید شدم خاک ره که بخت

کام دلم ز جرعه جامت بر آورد

ترسم که گرد از من و از روزگار من

سرو بلند فتنه خرامت برآورد

از زلف تست ماهی دل غراق بحر خون

باشد که سر بحلقه دامت بر آورد

اهلی بعشق کشته شدن بی گناهی است

همت بر آن گمار که نامت بر آورد

شمارهٔ ۵۷۳

جان هلاک از شوق و یار از دیه ما می‌رود

تشنه مردم چشمه حیوان به صحرا می‌رود

گرد و دین در فراقش از ملاحت سوخت سوخت

یار من یا رب سلامت باد هرجا می‌رود

در دو عالم هر کجا صیدی بود نخجیر اوست

او به قصد دیدن غمدیده عمدا می‌رود

ناصحم گوید که بنشین در پِیَش صحرا مگیر

چون کنم؟ گرمی نشینم جان شیدا می‌رود

می‌رود آن شوخ و فریاد اسیران در پیش

شاه خوبان است و با صد شور و غوغا می‌رود

بازش آرای هم‌نشین و فتنه بنشان کان سوار

پای اگر در زین درآرد فتنه بالا می‌رود

در بر بازار حسن او که صد یوسف کم است

اهلی از جوش خریداران به سودا می‌رود

شمارهٔ ۵۷۴

در عشق اگر از کشته شدن مرد بماند

تا روز قیامت رخ او زرد بماند

دوزخ به از افسردگی صحبت خامان

ای عشق مهل کاتش ما سرد بماند

گردی است تر ابر دل از این سوخته خرمن

ترسم که نمانم من و این گرد بماند

در سینه ام از عشق تو دردی است مگو چیست

بگذار که تا در دلم این درد بماند

گر در همه عالم زند آتش رخ ساقی

افسرده دل صومعه پرورد بماند

تا کی دلم از طلمت بخت سیه خود

در حسرت خورشید جهانگرد بماند

در وادی وصل تو رسد اهلی محزون

آن روز که از خلق جهان فرد بماند

شمارهٔ ۵۷۵

چند چراغ آه من عمر مرا تبه کند

روشنی جهان شود خانه من سیه کند

گرچه بتان سنگدل رحم به گریه کم کنند

چشمه اشک عاقبت در دل سنگ ره کند

دانه خال نیکوان تخم گنه شود ولی

مستی شوق آدمی کی حذراز گنه کند

در ره عشق میرود کعبه بباد نیستی

مست غروربین که چون تکیه بخانقه کند

خواری گلرخان مرا عبرت خلق کرده است

دم نزد ز عاشقی هر که مرا نگه کند

اهلی شب نشین نفس بی رخ دوست کی زند

مرغ سحر ببوی گل ناله صبحگه کند

شمارهٔ ۵۷۶

زلف قلابش ز کف دل‌ها چو ماهی می‌برد

قلاب در دل می‌زند خواهی نخواهی می‌برد

ای کاش بازآید که شد چشمم سفید اندر رهش

آب حیاتی کز نظر نقش سیاهی می‌برد

گر نقد دولت بایدت رو سوی عشق آورد که عشق

دست گدایان می‌کشد در گنج شاهی می‌برد

اشکم که دعوی می‌کند در شرح عشق از خون دل

پرگاله‌های خون ز دل بهر گواهی می‌برد

هرگز نخواهد باغبان این خسته را در گلسِتان

کآب رخ گل‌های او این رنگ کاهی می‌برد

اهلی حریم وصل او معراج اهل دل بود

ما را به معراجی چنین لطف الهی می‌برد

شمارهٔ ۵۷۷

گرسنه شرح زخمت گوید گنه ندارد

آیینه هر چه بیند در دل نگه ندارد

با چشمه دهانت آب خضر سرابی است

عیب است با تو گفتن حرفی که ته ندارد

چون شمع من که دارد روی سفید جزمه

روی سفید مه هم چشم سیه ندارد

در کوی می پرستان در خون طپند مستان

شیخ این سماع و مستی در خانقه ندارد

تا بی غبار تن جان همچو نسیم نبود

بوی تو در نیاید سوی تو ره ندارد

اهلی، گدای کویت گر گشت پادشاه است

عیش گدای این در صد پادشه ندارد

شمارهٔ ۵۷۸

فلک که مشعل مهرش زبام میسوزد

زرشگ صحبت رندان مدام میسوزد

فروغ مشعل دولت چو برق در گذرست

چراغ گوشه نشین صبح و شام میسوزد

دلا بچرب زبانی خیال وصل مپز

که شمع مجلس ازین فکر خام میسوزد

اگر عزیزم اگر خوار بگذرم زین در

که خار و گل همه آنجا تمام میسوزد

فروغ حسن جهانسوز او بین اهلی

مپرس کز دل و جانت کدام میسوزد

شمارهٔ ۵۷۹

روی نیاز ما همه دم بر زمین بود

هر کو نیازمند بتان شد چنین بود

در خاک کشتگان غم از داغ حسرتت

صد دوزخ نهفته بزیر زمین بود

ای بحر نسبت تو کجا اشک ما کجا

مارا هزار همچو تو در آستین بود

دل خوشه چین خرمن حسنت چو شد مرنج

در خرمنی چنین چه غم از خوشه چین بود

آن مدعی بود که ز شمشیر دم زند

شمشیر اهل دل نفس آتشین بود

کشتی بصد هزار غمم وین هم اندک است

ما را نوقع از کرمت بیش ازین بود

اهلی کمال اوست که در مهر دوست سوخت

آری کمال مهر و محبت همین بود

شمارهٔ ۵۸۰

کس چون تو نبودست و نخواهد پس ازین بود

در باغ جهان میوه مقصود همین بود

در کعبه و بتخانه در من نگشادند

مارا همه جا بخت بدخویش قرین بود

دل گوشه تنگی است ولی وقف غم تست

تا بود غمت در دل ما گوشه نشین بود

لب بسته ام از شکر و شکایت که رخ تو

هم راحت جان آمد وهم آفت دین بود

از خاک بتان در سر کوی تو چه دیدیم

در هر قدمی بتکده یی زیر زمین بود

تا باد صبا نافه گشا گشت عیان شد

کز زلف تو خون در جگر نافه چنین بود

کر آهوی چشمت نظر از لطف به اهلی

با آنکه سگی همچو رقیبش بکمین بود

شمارهٔ ۵۸۱

روزی که ماه ابروی آن شوخ کم نمود

روزی بما گذشت که صد سال غم نمود

در سینه تخم مهر چه حاصل دهد که بخت

از زخم ناخنم همه داس ستم نمود

جان بخشدت سگم چو قدم بر سرم نهد

مارا سگ تو هم قدم و هم کرم نمود

تا یافتیم پایه معراج نیستی

راه هزار ساله بما یک قدم نمود

عشق تو بسته بود ره از شش جهت بخلق

هجرت دلیل ما شد و راه عدم نمود

گر راه کعبه بر دگران میزند صنم

اهلی دلش بکعبه دل آن صنم نمود

شمارهٔ ۵۸۲

بقرار یک نظر دل ز تو چون کنار گیرد

تو مگر بجان در آیی که کسی قرار گیرد

تو چنین بخون عاشق چو می شبانه نوشی

بصباح حشر ترسم که ترا خمار گیرد

بکشی به جورم آنگه بکشی به دار عبرت

بتوهر که عشق ورزد زمن اعتبار گیرد

تو بلطف آب خضری من اگر چه تشنه سوزم

نزنم نفس مبادا که دلت غبار گیرد

مژه را گشاد اهلی ندهد بگریه لیکن

چکند که سیل خون را سر ره بخار گیرد

شمارهٔ ۵۸۳

شام غم دل‌خستگان را بی‌تو جان بر لب رسد

تیره گردد روز بیماران چو وقت شب رسد

از تب غم چون نگریم یا نسوزم همچو شمع

چون به مغز استخوانم آتش آن تب رسد

کی به چشم من رسد از خاک پایت سرمه‌ای

چشم می‌دارم که گردی از سم مرکب رسد

یار مهمانست ساقی بده کاین فرصتی است

کی دگر در خانه بخت من این کوکب رسد

من چه کارم با حدیث یوسف زندانی است

بنده آن سرو آزادم که از مکتب رسد

زاهدا، می پیش صاحب مشربست آب حیات

حیف باشد آب حیوان گر به بی‌مشرب رسد

ما کجا اهلی و صاف چشمه نوش از کجا

جرعهٔ جامی مگر زان شوخ شیرین‌لب رسد

شمارهٔ ۵۸۴

از دیده رفت و از دل پر خون نمیرود

در دل چنان نشسته که بیرون نمیرود

پندم مده که گر همه عالم کنند سعی

سودای لیلی از دل مجنون نمیرود

از آتش فراق دل عالمی بسوخت

دود دلی عجب که به گردون نمیرود

از آب دیده مدعی ام منع میکند

من عیب خود کنم که چرا خون نمیرود

اهلی، خموش باش که از عشق آن پری

کار تو از فسانه و افسون نمیرود

شمارهٔ ۵۸۵

امید وصالت فرح جان حزین بود

نومید شد آخر زتو امید نه این بود

با اهل نظر چرخ فلک بر سر کین است

امروز چنین نیست که تا بود چنین بود

در عشق تو رسوای جهان شد بملامت

گر رند خرابات و گر گوشه نشین بود

تیغ تو مرا بست لب از شکر و شکایت

وز درد سر ما همه مقصود همین بود

در زیر زمین کار شهیدان محبت

زاریست همان گونه که در روی زمین بود

المنه لله که کس از راز من و تو

آگاه نشد گر همه جبریل امین بود

محروم شد از صید وصالت دل اهلی

مسکین چکند چشم حسودش بکمین بود

شمارهٔ ۵۸۶

عمرم بآه و ناله و فریاد می رود

عمر عزیز من همه بر باد میرود

شیرین نماند و شوری خسرو که ظلم کرد

روز قیامت از دل فرهاد میرود

در هر قدم هزار گرفتار در رهند

وان سرو ناز از همه آزاد میرود

غم نیست گر به بستر مرگم ز هجر او

در این غمم که مدعی ام شاد میرود

یادم کجا کند که اسیران درد او

چندان بود که درد من از یاد میرود

با سیل گریه خانه در آن کوی چون کنم؟

کانجا هزار خانه ز بنیاد میرود

اهلی که شد بآتش آه از جهان برون

از جور دوست باعلم داد میرود

شمارهٔ ۵۸۷

ای کرده چشمت عالمی مست از شراب ناز خود

یک جرعه‌ای بر ما فشان از نرگس غماز خود

هرگز چه دانی حال من کز حسن و نازت چو نبود

چون کس ندیدی در جهان هرگز نگویم راز خود

از بیم خوی نازکت شب‌ها که افغان می‌کنم

از جنگ و غوغای سگان کم می‌کنم آواز خود

هرچند کز دود دلم هر مو زبان حال شد

گر سوزم از غیرت به کس هرگز نگویم راز خود

ای طایر اقبال اگر بر خاک اهلی بگذری

بنشین که مرغ روح او بازآید از پرواز خود

شمارهٔ ۵۸۸

کی سگت از استخوان من شکار من شود

قرعه یی می افکنم گر بخت یار من شود

خاک من ای گریه از راه سگان او بشوی

ورنه دامن گیر آن پاکان غبار من شود

من گنه کارم ندارم چشم رحمت از فلک

گر شود کاری ز چشم اشکبار من شود

گرچه کس بر روزگار من ندارد رحمتی

کس نمیخواهم بروز و روزگار من شود

غم مخور اهلی که این آتش نماند زیر خاک

عاقبت سوز درون شمع مزار من شود

شمارهٔ ۵۸۹

نقد دلم چو غنچه به مستی ز دست شد

دست و دلش گشاده شود هرکه مست شد

تسلیم شو که جان به طپیدن نمیبرد

صیدی که در کمند بلا پای بست شد

تا آتش جمال تو مجلس فروز گشت

دیدم که سر بلندی صد شمع پست شد

امید رحم بیشتر از زخم داشتم

رحم این زمان چه سود که تیرت ز شست شد

مرد افکن است عشق تو زنهار دست گیر

کز پا فتاد اهلی و کارش ز دست شد

شمارهٔ ۵۹۰

یارم به چوگان باختن چون رو به میدان می‌نهد

از هرکه خواهد گوی سر گردن چه چوگان می‌نهد

چون غنچه دل پر داغ شد از خنده آن نوگلم

یک لطف ظاهر می‌کند صد داغ پنهان می‌نهد

ظلمی که چشمش می‌کند جای هزار افغان بود

مهر خموشی بر لبم آن لعل خندان می‌نهد

هرچند چشم مست او استاد سحر و غمزه است

بالای استاد ابرویش از غمزه دکان می‌نهد

گردون که خون عاشقان بی‌مزد و بی‌منت بریخت

خوش باش کآخر خون ما مزدش به دامان می‌نهد

از چشم ساقی هر طرف مستان به خون غلتیده‌اند

این فتنه‌ها خود می‌کند بر چرخ تاوان می‌نهد

اهلی چو یاد آمد مرا آهوی چشم آن پری

مجنون‌صفت جان از تنم رو در بیابان می‌نهد

شمارهٔ ۵۹۱

افغان که درد ما بدوا کم نمی شود

تا بیش میشود غم ما کم نمی شود

پاکیزه دل چو آینه یی ای فرشته خوی

زان است کز رخ تو صفا کم نمی شود

آبش مگر ز چشمه خورشید داده اند

سرو ترا که نشو و نما کم نمی شود

از حد مبر جفا که وفایی که با من است

از صد هزار جور و جفا کم نمی شود

تا خود میانه گل و بلبل چه واقع است

کامد شد نسیم صبا کم نمی شود

اهلی نماند (هیچ) ز شاهان جم نشان

اما نشان اهل وفا کم نمی شود

شمارهٔ ۵۹۲

چو غنچه گرچه لبت مهر بر دهان دارد

ز غمزه نرگس شوخ تو صد زبان دارد

ز بسکه باد برد جان عاشقان ز غمت

نسیم کوی تو پیوسته بوی جان دارد

کمال حسن کند اقتضای بد مهری

گمان مبر که کسی یار مهربان دارد

بسینه دل که طپید از خیال غمزه تو

کبوتری است که شاهین هم آشیان دارد

بکوی عشق زیان هر که میکند سودست

کسیکه سود طمع میکند زیان دارد

نعیم هردو جهان کوثرست و آب حیات

شهید عشق هم این دارد و هم آن دارد

بر آستان تو اهلی است سربلند اما

اگر بعرش رسد سر بر آستان دارد

شمارهٔ ۵۹۳

تا من از مادر نزادم غم که زاینده شد

تا نمیرم آتش دوزخ نخواهد زنده شد

کی ببوی وصلت از باد هوا خواهد شکفت

غنچه دل کز نهال زندگی بر کنده شد

عیب من کرد آنکه حسنت پرده جانش درید

پیش یوسف مدعی از دست خود شرمنده شد

تا نیفتد پرتو خورشید همت بر یکی

سایه اش بر کس نخواهد چون هما فرخنده شد

شد بدرویشی قبول بندگی اهلی ز دوست

نیکبخت اینجا کسی باشد که بی زر بنده شد

شمارهٔ ۵۹۴

چراغ چشم دل آن دلربا بر افروزد

که تا نگاه کنی از حیا بر افروزد

خوش است آتش مجنون و شان خرمن سوز

نه آتشی که ز باد هوا بر افروزد

چو آفتاب وصالت نمی شود طالع

چراغ طالع ما از کجا بر افروزد

رخش ز دیدنم آن آفتاب دل افروخت

چو آشنا نگرد آشنا بر افروزد

فلک چراغ دلم گر نمی کند روشن

به رغم آتش محنت چرا بر افروزد

ز شمع بخت تو اهلی فروغ دل دورست

مگر زعیب چراغی خدا بر افروزد

شمارهٔ ۵۹۵

با جان چو شد سرشته غم عشق چون رود

جان را برون کنم مگر این غم برون رود

هر عاقلی که شیفته روی و موی تست

آخر چو شمع بر سر داغ جنون رود

منعم مکن ز گریه خون کز فراق تو

دردی برون ز سینه به هر قطره خون رود

توسن بعشوه تند مران از خدا بترس

زور تو چند بر سر مور زبون رود

ناصح برو که صبر و سکون کار عشق نیست

کار خرد بود که به صبر و سکون رود

گر کوهکن فرو نخورد گریه های خون

خوناب حسرت از جگر بیستون رود

اهلی چو لاله سینه بناخن چه بر شکافت

باور مکن که داغ تواش از درون رود

شمارهٔ ۵۹۶

بهر خونریز من از خواب صبوی یار شد

ساقیا می ده که بخت خفته ام بیدار شد

یوسف مصری یکی هم از خریداران تست

او نه بهر خود فروشی بر سر بازار شد

کفر زلفت در دلم از بسکه قلاب افکند

خواهم آخر مو کشان در حلقه زنار شد

کس چه میداند چه خون خورد آهوی مشکین نفس

تا گره های دل او نافه تاتار شد

غمزه ات گفتا طبیب درد بیماران منم

نرگس رعنا ز درد این سخن بیمار شد

من که در خون می‌تپم با من که خواهد دوست گشت

هر که دید احوال من از دوستی بیزار شد

کار اهلی چند جان کندن بود از دست دل

عاقبت چون کوهکن دست و دلش از کار شد

شمارهٔ ۵۹۷

شانه می‌خواهم که دم زان کاکل پُرخم زند

پر زبان تیزست ترسم عالمی بر هم زند

چیست دانی نسبت آب خضر با لعل تو

مرده‌ای کز روح‌بخشی با مسیحا دم زند

هرکه چون پروانه پیش شمع رویش جان نباخت

بهتر آن باشد که لاف عشقبازی کم زند

آتش عشقت نگیرد در رقیب سگ‌صفت

زان که این برق بلا در خرمن آدم زند

من به غم شادم چو اهلی گو دلم خرم مباش

نیست عاشق هرکه او لاف از دل خرم زند

شمارهٔ ۵۹۸

عیب دلم کند آن کز دل خبر ندارد

یا درد دل نداند یا دل مگر ندارد

پنهان شدی پری را از حسن و ناز نبود

با آفتاب رویت تاب نظر ندارد

در لاله زار عالم یکدل نمیتوان یافت

کز داغ آرزویت خون در جگر ندارد

خون ریزی دو چشمت ما را چه باک باشد

طوفان اگر بر آید عاشق حذر ندارد

از ما بسنگ طعنه ناصح چه فیض یابی

بگذار سنگ و بگذر کاین نخل بر ندارد

ای همنشین خبر کن کز جذبه محبت

لیلی شدست مجنون مجنون خبر ندارد

از آفتاب وصلش هر ذره گشت ماهی

اهلی چه شد که ما را از خاک بر ندارد

شمارهٔ ۵۹۹

عاشق چو مرغ بسمل پروای سر ندارد

در خون خویش رقصد وز سر خبر ندارد

بنگر بدان غزالی کز ما رمد بشوخی

نبود کسی که از وی خون در جگر ندارد

ناصح مرا بکشتی از دردسر چه حاصل

خوشوقت مرده باری کاین دردسر ندارد

مجنون چو سک مجاور بر آستان لیلی است

گر میزند به سنگش جای دگر ندارد

اهلی ز شور بختی دورست از آن شکر لب

باور مکن که طوطی میل شکر ندارد

شمارهٔ ۶۰۰

تا یوسفش چاکی چو گل در جیب پیراهن نشد

از نکهت پیراهنش چشم پدر روشن نشد

اول زرشک دوستی فرزند آدم کشته شد

تا تیغ غیرت سر نزد کس قابل کشتن نشد

سرو از سجود قامتت سجاده بر آب افکند

کاین طاعتش حاصل کسی بی پاکی دامن نشد

ننهاد گنج دوستی جز در دل ما عشق تو

آری فلک هم بی غرض با اهل دل دشمن نشد

پیدا نشد مغز طرب در استخوان هر گر مرا

تا مرهم پیکان او در استخوان من نشد

نگذاردم غیرت که دم چون غنچه از داغت زنم

زان آتش پنهان من بر هیچکس روشن نشد

از آه اهلی کس نشد واقف ز چاک سینه اش

تا از درونش دودِ دل بیرون به صد روزن نشد

شمارهٔ ۶۰۱

هر که فکر از برق آه عاشق مسکین کند

تکیه کی بر بیستون چون صورت شیرین کند

گر ز ناکامی بپای شمع خود پروانه سوخت

کام او این بس که شمعش گریه بر بالین کند

کی دعا فریادرس گردد چو دشمن گشت دوست

گر دعا گوید مسیح و جبرییل آمین کند

باز میخواهد که گردد مهربان با ما ولی

چرخ بد مهر از حسد مشکل که ترک کین کند

راست میگوید که حدم نیست وصل اما چه شد

گر به پیغام دروغی خاطرم تسکین کند

دعوی معجز کند همچون مسیحا شیخ شهر

گر حدیثی از لب او مرده را تلقین کند

وصف رخسار بتان نازکتر از اهلی که کرد؟

بلبلی باید که وصف لاله و نسرین کند

شمارهٔ ۶۰۲

خوش روزگار وصل که ما را دویی نبود

تا روزگار بود بدین نیکویی نبود

در جان من تو بودی و من در دل توهم

من در تو محو و با تو نشان تویی نبود

خوش آنکه بود داروی درد دل از وصال

زخم فراق و زحمت بی دارویی نبود

بادام وار در تک یک پیرهن دو مغز

بودیم همچو یک تن و ما را دویی نبود

بود از کمان بخت گشاد دل ضعیف

صید مراد دل بقوی بازویی نبود

جادوی فتنه جوی دو چشم ترا نظر

پر فتنه با وجود چنان جادویی نبود

پیوند از آن گسست که با زلف هندویت

سر رشته وفا ز رگ هندویی نبود

اهلی که صید آهوی چشمت بمردمی است

هرگز شکار کس بکمان ابرویی نبود

شمارهٔ ۶۰۳

خون شد جگر از خنده که آن رشک ملک زد

تا چند توان بر جگر ریش نمک زد

چند از دل آلوده صفا خرج توان کرد

آخر مس قلبم همه عالم به محک زد

دود دل من دامنت ای ماه بگیراد

هر چند که از جور تو آتش بفلک زد

در عشق مجو وصل که از هجر بسوزی

هر کس که دوشش خواست درین نرد دو یک زد

اهلی سفر از خانقهت هست مبارک

چون پیر مغان نعره الله معک زد

شمارهٔ ۶۰۴

چو نافه تا جگرم غرق خون نخواهد شد

خیال خال تو از دل برون نخواهد شد

جفا بر اهل محبت ز گردش فلک است

فلک بطالع ما واژگون نخواهد شد

بروزگار شدم بت پرست و توبه ز عشق

بروزگار شود هم کنون نخواهد شد

مباد کز سر کویت روم و گر بروم

بغیر بخت بدم رهنمون نخواهد شد

چو لاله ظاهر حالم بجرعه یی خوش کن

اگر چه مرهم زخم درون نخواهد شد

اگر چه باد فنا بیستون ز جای برد

غبار کوهکن از بیستون نخواهد شد

به زخم هجر نهادیم همچو اهلی دل

طمع ز وصل بریدیم چون نخواهد شد

شمارهٔ ۶۰۵

بر آستان حرم زاهدی که سر میزد

شبش به میکده دیدم دری دگر میزد

خوش آنکه در ره خود روی چون رزم میدید

ز نعل مرکب خود سکه یی بزر میزد

شعاع شمع فلک پیش آتشین رویش

به صد هزار زبان بانک الحذر میزد

خراب فتنه خال و خطش نه امروزم

که در دل ازل این تخم فتنه سر میزد

ز خار پای کشیدن از آن کشیدم دست

که زخم سوزنم از طعنه بیشتر میزد

خوش آن طبیب که اهلی چو مرهمی میجست

هزار ناوکش از غمزه بر جگر میزد

شمارهٔ ۶۰۶

شوقی دگر امروز دلم سوی تو دارد

گویا کششی از طرف موی تو دارد

دل میبردم سوی تو پیداست که مرغم

آهنگ کمانخانه ابروی تو دارد

از زندگیش دل چو صبا جز رمقی نیست

وین زندگی از جان نه که از بوی تو دارد

بر خاک سر کوی تو خوابد بفراغت

عیشی عجب است اینکه سگ کوی تو دارد

اهلی ز پی مردنش اسباب مهیاست

بازآ که همین آرزوی روی تو دارد

شمارهٔ ۶۰۷

قاصد رسید و بوی خوشی باز میرسد

وین بوی خوش زیار سرافراز میرسد

ای از دو دیده دور چنان در دل منی

کز لب گشودنت بمن آواز میرسد

من زنده ام ببوی تو کز زلف عنبرین

بوی خوشت ز هند به شیراز میرسد

بازآ که گر تو باز نیایی ز اوج ناز

کی مرغ روح را بتو پرواز میرسد

بازآ که نیست صبرم و گر صبر هم بود

ناگاه مرگ خانه برانداز میرسد

کی بو صبا ز غنچه مکتوب ما برد

کاین راز سر بمهر به همراز میرسد

اهلی، ترا ز لعل لب آن مسیح دم

سحر سخن بپایه اعجاز میرسد

شمارهٔ ۶۰۸

رخت که پیر و جوان را بیک نظر سوزد

چه آتش است ندانم که خشک و تر سوزد

حدیث ناله من کآتشی جگر سوزست

ترا بگوش نگیرد مرا جگر سوزد

بوصل اگر قدری مرهم دلم کردی

بداغ هجر تو جانم صد آنقدر سوزد

دلا چو سوختی از غم دگر چه می ترسی

ز هستی تو چه باقی است تا دگر نسوزد

دوای داغ دلم صبر شد چه چاره کنم

که مرهم دلم از داغ بیشتر سوزد

ببال خود که تواند پرید؟ سوی تو شمع

که اول آتش شوق تو بال و پر سوزد

سخن درست بگویم، ستم بود اهلی

که طوطیی چو من از حسرت شکر سوزد

شمارهٔ ۶۰۹

تا یار ز شوخی بکناری ننشیند

دل در بر ما هم بقراری ننشیند

در گوشه میخانه بمستی دلم افتاد

تا مست نیفتد بکناری ننشیند

گر خاک شود چون من آلوده جهانی

بر دامن پاک تو غباری ننشیند

ایکاش چو نایی ندهی وعده که عاشق

در خون همه دم بهر تو باری ننشیند

گر خار غمم رخنه بجان کرد غمی نیست

امید که در پای تو خاری ننشیند

با کار جهان اهلی دیوانه چکارش

سودا زده هر کز پی کاری ننشیند

شمارهٔ ۶۱۰

گرچه کار دلم از صبر به سامان نشود

هم صبوری که کس از صبر پشیمان نشود

جانِ ثابت‌قدم آن است که در راهِ وفا

خاکِ ره گردد و یک ذره پریشان نشود

آنکه صد سال پرستنده بود لعبت چین

کافرم گر به هوای تو مسلمان نشود

تا تو راهی ننهی پیش من ای کعبهٔ وصل

مشکل کار من از سعی خود آسان نشود

اهلی آسوده ز نومیدی خود باش که عشق

کیمیایی‌ست که بی‌مایهٔ حرمان نشود

شمارهٔ ۶۱۱

منت قتل از رقیبم باز می باید کشید

بخت بدبین کز اجل هم ناز میباید کشید

شمع من چون نیست غیر از سوختن انجام وصل

دامن از وصل تو هم ز آغاز میباید کشید

یا سر خود در ره دلدار میباید نهاد

یا قدم از راه یاری باز میباید کشید

چشم او تا یک نظر بر حال مسکینان کند

صد جفا زان نرگس غماز میباید کشید

بخت اگر یارست اهلی غم نگردد گرد دل

بار غم از طالع نا ساز میباید کشید

شمارهٔ ۶۱۲

باز از فریب وعده دلم را شکیب داد

صد بارش آزمودم و بازم فریب داد

زیب جمال او نه که مشاطه داده است

خورشید را که زینت و آیین و زیب داد؟

در رشک آن سرم که بفتراک خویش بست

کو را هزار بوسه به ران و رکیب داد

بخت از لبش دهد همه را بیحساب بخش

مارا که نیست وعده بروز حسیب داد

شادم بوصل و هجر که کشتی بخت هم

در موج عشق تن بفراز و نشیب داد

من خود سگ که ام که بر آن کوی بگذرم

جایی که شیر را سگ کویش نهیب داد

از خنده گر نداد شکیب دل آن پری

اهلی ز گریه داد دل آن ناشکیب داد

شمارهٔ ۶۱۳

دل ز جور فلک بجان آمد

بفلک بر نمی توان آمد

تا حدیثت شنید عیسی دل

بزمین باز از آسمان آمد

هر کجا جرعه تو ریخت بخاک

مرده را آب در دهان آمد

زان دهان میرسم بکام آخر

اینم از غیب بر زبان آمد

قصه از حد گذشت و کار از صبر

اهلی القصه در فغان آمد

شمارهٔ ۶۱۴

تهیست کشتی می عمر از آن بغم گذرد

بیار باده که کشتی بخشک کم گذرد

در آتش که منم همدمی کجا یابم

مگر صبا بمن از غایت کرم گذرد

وفا ز تنگ دهانان مجو که اینمعنی

حکایتی است که در عالم عدم گذرد

دلا، به نیک و بد دهر صبر کن کآخر

غم حبیب و جفای رقیب هم گذرد

قدم ز عالم هستی برون زدی اهلی

کجاست مرد رهی کز تو یکقدم گذرد

شمارهٔ ۶۱۵

گشتیم پیر و یار همان نوجوان که بود

مردیم و آرزوی دل ما همان که بود

ای سرو، نرگس تو مرا کشت یا قدت؟

بهر خدا که راست بگو آنچنان که بود

کس در زمان حسن وفا از بتان ندید

تنها درین زمانه نه که در هر زمان که بود

تن خاک گشت و باد بهر گوشه میبرد

سر همچنان فتاده آن آستان که بود

پنداشتم که زنده بجانم چو یار رفت

معلوم شد که یار که بودست و جان که بود

مارا نمانده است بجز مشتی استخوان

پیش سگت بتحفه کشیدیم آن که بود

کردند دیگران به زبان کار خود درست

اهلی همان شکسته دل بی زبان که بود

شمارهٔ ۶۱۶

هر گرد بلایی که خدا خواسته باشد

چون بنگرم از کوی تو برخاسته باشد

مجلس بتو نازد که تو آرایش بزمی

هر جا که تو باشی بتو آراسته باشد

یکروز اگر روی تو خورشید به بیند

روزی دگرش چهره چو مه کاسته باشد

با اطلس شاهی نتوانیم که رقصیم

ما را که کهن خرقه پیراسته باشد

اهلی نه بسعی است مراد از دل معشوق

باشد که مراد تو خدا خواسته باشد

شمارهٔ ۶۱۷

کس چون غم زلیخا یوسف ندیده داند؟

دست بریده حالش دست بریده داند

خسرو ندیده حرمان کی ذوق وصل یابد

قدر بلان شیرین تلخی چشیده داند

کی مرهم وصالی بخشد به سینه ریشان

مستی که چاک سینه جیب دریده داند

نا آشنای من کو نا دیده کرد دیده

گر بشنود فغانم هم ناشنیده داند

گستاخ پا نهادن نتوان بخاک کویت

کاین خاک راه اهلی نور دو دیده داند

شمارهٔ ۶۱۸

مرا ز هجر بهشتی رخی بجان دارد

چنین بهشت خوشی دوزخی چنان دارد

در آبه و بازار سر سرکشان بشکن

که سرو ناز بسی سر بر آسمان دارد

از آن ملاحت و خوبی چو یوسفش رشک است

پری چه حسن فروشد چه حد آن دارد

شهید تیر ترا گرچه نی دمید از گل

هنوز از آن مژه صد تیر در کمان دارد

جراحت من و مجنون کسی ز هم نشناخت

که زخم تیر بتان جمله یک نشان دارد

نگفته سوز دلم جمله خلق میدانند

تو گفتی آتش سودای ما زبان دارد

اگرچه هر رگ اهلی ز عشق جانی یافت

یکی برون نبرد گر هزار جان دارد

شمارهٔ ۶۱۹

گرچه با روی نکو خوی نکو می باید

عاشقان را ز بتان تندی خو می باید

چند کوشیم و نبخشد لب او آب حیات

کوشش ما چکند بخشش از او می باید

نه که هر سرو قدی دل برد از دست کسی

سرو سیمین بدنی غالیه مو می باید

گوشه چشم من ای سرو سهی مایل توست

منزل سرو سهی بر لب جو می باید

تا تو در معرکه یی در پی چوگان بازی

سر ما در پی چوگانت چو گو می باید

احتراز تو ز من چیست بگفتار رقیب

احتراز از سخن بیهده گو می باید

اهلی از لعل تو گر میطلبد آب حیات

تا بود زنده چو خضرش تک و پو می باید

شمارهٔ ۶۲۰

جان به فکر جهان نمی‌ارزد

این جهان هم به آن نمی‌ارزد

بر زمین یک زمان چو دلتنگی

به زمین و زمان نمی‌ارزد

سود عالم زیان عاقبت است

هیچ سود این زیان نمی‌ارزد

صحبت باغ اگرچه روح‌افزاست

منت باغبان نمی‌ارزد

پیش ما عاشقان ناپروا

زندگی رایگان نمی‌ارزد

ذوق مستی و می‌ْپرستی هم

طعنه ناکسان نمی‌ارزد

اهلی از کس مخواه مرهم دل

که به زخم زبان نمی‌ارزد

شمارهٔ ۶۲۱

از تماشای تو کس منع دل ما نکند

صورت خوب که بیند؟ که تماشا نکند

پیش ما دار فنا مرتبه معراج است

جز شهید غمت این مرتبه پیدا نکند

پر مکن عیب سیه رویی خورشید پرست

که ترا غیرت این آینه رسوا نکند

با وجود تو بمحراب کسی سر چه نهد

جای آنست که سر پیش تو بالا نکند

شمع رخسار تو در سوختن خسته دلان

آفتابی است که یکذره محابا نکند

در صوفی بگشایند بآن شرط ولی

که در عربده بر درد کشان وا نکند

باده اهلی بکسی پیر خرابات دهد

که بنوشد می و بنشیند و غوغا نکند

شمارهٔ ۶۲۲

گر صد هزار رنج و تعب باغبان برد

گل چون شکفت باد صبا از میان برد

آب بقا مجوی که ظلمات روزگار

مشکل که خضر هم بگذارد که جان برد

بر سنگ اگر کنیم نشان نام خود چه سود

ما را که سیل حادثه نام و نشان برد

عمری بخون دیده چه پروردم آن غزال؟

کز چمگ من زمانه چنان رایگان برد

اهلی تو را که قبله دو باشد نماز تو

شرمنده آن فرشته که بر آسمان برد

شمارهٔ ۶۲۳

بی تو چو شمع کرده ام گریه و خنده کار خود

خنده بروز دل کنم گریه بروزگار خود

ای چو غزال مشگبو صید تو صد هزار دل

من چه سگم که آهویی چون تو کنم شکار خود

در دل پر غبار من گر گذری بهل که من

پاک کنم ز دود دل سینه بی قرار خود

بی تو بهیچ صحبتی نیست سکون دل مرا

هم تو بگو که چون کنم با دل بی قرار خود

اهلی اگرچه سالها داشت امید وصل تو

شاد ندید یکنفس جان امیدوار خود

شمارهٔ ۶۲۴

جام وصلت بکف کج نظران نتوان دید

چشم خود در کف دست دگران نتوان دید

کامم این بس که نگاهی کنمت در گذری

بیش ازین کام ز عمر گذران نتوان دید

از رقیبان مشنو لاف خریداری خود

کاین بصارت ز چنین بی بصران نتوان دید

گنج مهری که بر او لاله صفت مهر وفاست

جز بویرانه خونین جگران نتوان دید

خبر از سوز محبت دل پروانه دهد

جز دل افسردگی از بی خبران نتوان دید

سر این نکته که شد آب حیات آن لب لعل

تا نکردند گل کوزه گران نتوان دید

عیب یعقوب مکن کانچه ز یوسف او یافت

بخدا کز رخ دیگر پسران نتوان دید

خضر اگر ز آب بقا سیر شود نیست عجب

سیری اما ز لب سیمبران نتوان دید

اهلی آن شیوه که دل می برد از اهل نظر

جز بچشم دل صاحب نظران نتوان دید

شمارهٔ ۶۲۵

جز در حرم کوی تو دل خانه نگیرد

مرغ دل ما انس به بیگانه نگیرد

من عاشقم از می زدنم عیب نشاید

صاحب خرد این نکته بدیوانه نگیرد

از دانه اشکی که فشانم بسوی صید

کس مرغ بهشتی بچنین دانه نگیرد

در عشق بتان شرح بلا غایت خامی است

دل سوخته هنگامه بر افسانه نگیرد

هر کی که چشد چاشنی درد محبت

درمان نبود تاره میخانه نگیرد

از پرتو خورشید فلک بیش برد فیض

درویش اگر رخنه ویرانه نگیرد

اهلی اگر آن شمع بپروانه زد آتش

باشد که در او آتش پروانه نگیرد

شمارهٔ ۶۲۶

دو دیده در ره آن مه که کی سواره در آید

کجا بطالع من هرگز این ستاره بر آید

اگر براه امیدش هزار سال نشینم

هزار ساله مرادم بیک نظاره بر آید

وگرچه در دل من دوزخی است زآتش عشق

بسوزم و نگذارم که یک شراره بر آید

ز بسکه سینه خراشم ز خار خار فراقش

به ناخنم چو گل از تن هزار پاره بر آید

زمین معرکه پیدا نمی شود ز حریفان

مگر که ماه من از گوشه یی سواره بر اید

دل رقیب ندارد فروغ نور محبت

چگونه آتش موسی ز سنگ خاره بر آید

مترس اهلی از افغان شیخ و یارب صوفی

مهل که ناله رند شرابخواره بر آید

شمارهٔ ۶۲۷

مستی و گر فرشته ز لعل تو بو برد

دندان بدین رطب که تو داری فرو برد

در دور چشم مست تو ایشوخ، شیخ شهر

گردن نهاد کز پی رندان سبو برد

چشم تو جادویی است که هاروت را بسحر

از جوی تشنه آرد و بازش بجو برد

نام پری ز شوق تو گه گاه می برم

کس را چه حد که نام تو ای تندخو برد

پیشت نهاد پنجه خورشید پشت دست

با آنکه حسنش از همه آفاق گو برد

سودی نداشت گریه که بر روی زرد من

رنگی نریختی که کس از شستشو برد

چون میرم از غمش بمسیحم چه حاجت است

اهلی همین بسم که کسی نام او برد

شمارهٔ ۶۲۸

حدیث ما و تو هر بوالهوس نمیداند

زبان عاشق و معشوق کس نمیداند

من از حدیث تو مستم رقیب از شکرت

سخن سرایی طوطی مگس نمیداند

دل ترا چه غم از من که مرغ آزادست

بلای عشق و جفای قفس نمیداند

چنان گرفت دلم بی تو خو به تنهایی

که غیر ناله خود همنفس نمیداند

گذشت ناله اهلی ز عرش رحمی کن

که جز وصال تو فریاد رس نمیداند

شمارهٔ ۶۲۹

هر کس که طاق ابروی او سجده گه کند

رویش ز قبله گردد اگر روبه مه کند

آن بت کسی که منکر من از نگاه اوست

دین و دلش ز دست برد تا نگه کند

گر شد گناه سجده همچون تو آدمی

حقا که گر فرشته بود این گنه کند

چشمت سواد دیده ما ساخت توتیا

اینها بود که خانه مردم سیه کند

بوسی طمع کند بکنایت ز لعل تو

اهلی که چون لبان تو را دیده وه کند

شمارهٔ ۶۳۰

حسن کس از دلم آن شکل و شمایل نبرد

مرهم درد توام وصل کس از دل نبرد

هیچ دل جان نبرد از غم عشق تو برون

هیچکس کشتی ازین ورطه بساحل نبرد

دل هر کس که قبول تو نشد مقبل نیست

حسن مقبول تو غیر از دل قابل نبرد

عشرت همنفسان ناله من ماتم کرد

هیچ عاقل من دیوانه به محفل نبرد

بار در کعبه دل یافت بخدمت اهلی

هرکه خدمت نکند بار بمنزل نبرد

شمارهٔ ۶۳۱

بر شمع فلک حسنت آن لحظه که ناز آرد

از جلوه گه نازش با خاک نیاز آرد

گر طایر قدسی را بر خال تو چشم افتد

از سیر حقیقت رو در دام مجاز آرد

جانبخش لبی داری کاندم که سخن گوید

از وادی خاموشی صد گمشده باز آرد

ای ظالم کافر دل وی کافر ظالم خو

داغ تو مرا تا کی در سوز و گداز آرد

هرچند ز ناز آن مه آزرده کند دلها

اهلی تو نیاز آورد شاید که بناز آرد

شمارهٔ ۶۳۲

گرچه اشک من خبر از بی‌گناهی می‌دهد

چشم او فتوی به خون از دل سیاهی می‌دهد

دل گواهی می‌دهد کان غمزه ریزد خون من

کی برم جان از کفش چون دل گواهی می‌دهد

مزد شب‌بیداری بلبل نگر کِش هر سحر

گل به دست خود شراب صبحگاهی می‌دهد

خضر اگر بخشش کند یک جرعه بخشد تشنه را

وقت ساقی خوش که می چندان که خواهی می‌دهد

هرکه در بحر غم از بی‌لنگری طوفان کند

کشتی دل را به گرداب تباهی می‌دهد

اهلی از سنگین‌دلی آن بت نبخشد کام کس

کام ما گر می‌دهد لطف الهی می‌دهد

شمارهٔ ۶۳۳

در ره دوست که باشد؟ که جفایی نکشد

کیست کز رهگذر عمر بلایی نکشد

کی گشاید دل من تا ز میان چو تویی

نگشاید کمر و بند قبایی نکشد

تشنه وصل تو ای چشمه خضریم ولی

تا نصیبی نبود کار بجایی نکشد

ایکه آسوده دلی بر دل ما نیش مزن

که جفایی نکند کس که سزایی نکشد

اهلی گمشده در راه تو ای کعبه دل

چکند گر نزند گامی و پایی نکشد

شمارهٔ ۶۳۴

مرا دردی است کز درمان کس تسکین نخواهد شد

طبیبم تا نخواهد کشتن از بالین نخواهد شد

مرا بی باده چون ساغر کسی در خنده چون آرد

شراب تلخ اگر نبود لبم شیرین نخواهد شد

اگر بخت اینچنین یاری دهد یار آنچنان باشد

کسی غیر از اجل یار من مسکین نخواهد شد

چنین بدخو که من دیدم که گردد شاد از او روزی

که روز دیگر از خوی بدش غمگین نخواهد شد

ز اشک و آه خود اهلی گرفتم ره کنی در سنگ

به این‌ها رخنه‌ای در آن دل سنگین نخواهد شد

شمارهٔ ۶۳۵

گر کشد گاهی عنان از ناز و میل ما کند

توسن نازش ز خوبی باز تندیها کند

قطره یی از اشک خود در ساغرش خواهم فکند

باشد این تخم محبت در دل او جا کند

جلوه طاووس حسنش صید شاهان میکند

من که درویشم بسوی من کجا پروا کند

با چنین حسن و ملاحت وه چه خوش میزیبدش

گوشه چشمی که سوی ما باستغنا کند

چون نسازد با غمش اهلی که گر گردد ملک

همچو او حوری پریوش از کجا پیدا کند

شمارهٔ ۶۳۶

به هر ناجنس چون طوطی دل ما کی سخن دارد

کسی همرنگ ما باید که ما را در سخن آرد

غیورست آن شه خوبان و غیر اینجا نمی‌گنجد

کسی گیرد عنان او که دست از خویش بگذارد

به غیر از عشق خونخوارت کسی غمخوار ما نبود

سر مجنون به غیر از ناخن شیران که می‌خارد؟

رسید آن جنگجو مست و عرق میبارد از عارض

دلا در گوشه یی بنشین که هر سو فتنه می‌بارد

دل ما خرمن عشق است و ما خود خوشه چین اهلی

چه غم داریم اگر ما را به یک جو خواجه نشمارد

شمارهٔ ۶۳۷

لبت از روزه چرا خشک چو عناب شود

لعل سیراب تو حیف است که بی آب شود

آفتابا بگشا روزه چو بی تاب شوی

حیف از چشمه خورشید که بی تاب شود

گلی از وصل تو چینم مگر آندم که تو را

نرگس مست صبوحی زده در خواب شود

چون شکارت نشود ماهی دل بلکه کباب

چون بر آن آتش رخ موی تو قلاب شود

خون من ریخت رقیب تو و نگذاشت بمرگ

گرگ از آن نیست که موصوف بقصاب شود

سیم اشک اینهمه میریزم و حیرت دارم

که بخاک سر کویت همه سیماب شود

بر در میکده آن به که نشیند اهلی

تا بکی معتکف گوشه محراب شود

شمارهٔ ۶۳۸

با من رقیب دون کسی از همدمی نشد

خود را خراب کردم و او آدمی نشد

از جان گسستم و نگسستم ز عهد تو

هرگز بنای عهد بدین محکمی نشد

شادی دهر اگر چه نیر زد بغم ولی

کسی در زمانه شاد هم از بیغمی نشد

ای پیر میفروش گدای توام که کس

محروم از در تو به بیدرهمی نشد

بوی نشاط بر دل اهلی نمیوزد

گویی نصیب اهل دلان خرمی نشد

شمارهٔ ۶۳۹

ای شاه حسن آنکه ترا تخت و تاج داد

ما را بگوشه نظری احتیاج داد

جام جم از حقیقت لعلت خبر نداشت

عشقم نشان بجوهر جام زجاج داد

جانم نماند هیچ تو دانی و تن دگر

تا کی توانم از ده ویران خراج داد

من خسته حریصم و جویم شراب وصل

دلبر طبیب حاذق و صبرم علاج داد

ساقی بیا که رونق ازین بزم رفته بود

اهلی دگر بگوهر نظمش رواج داد

شمارهٔ ۶۴۰

چون غنچه بیدل تنگیی کسرا لبی خندان نشد

یوسف عزیز مصر هم بی خواری زندان نشد

چندانکه دیدم ای پری جور ترا نامردمم

گر در دلم از جور تو مهر تو صد چندان نشد

دور از تو بودم تنگدل تا نامدی سویم دگر

چونغنچه ام نگشود دل چون گل لبم خندان نشد

دیوانه باشد عاقلی کو پند مجنون میدهد

درمان درد عاشقان پند خردمندان نشد

از عشق و مستی زاهدان اهلی اگر منعم کنند

من رند عاشق‌پیشه‌ام کس مانع رندان نشد

شمارهٔ ۶۴۱

گر درد خسته یی را درمان دهی چه باشد؟

کار شکسته یی را سامان دهی چه باشد؟

جایی که بیدلان را در کار تو زیان شد

گر تو به نیم خنده تاوان دهی چه باشد؟

چشم تو کار ما را سازد بیک کرشمه

گر اینقدر تو ما را فرمان دهی چه باشد؟

لب تشنه امیدیم ای ابر رحمت از تو

کشت امید ما را باران دهی چه باشد؟

آنجا که با حریفان می نوشی آشکارا

گر جرعه یی به اهلی پنهان دهی چه باشد؟

شمارهٔ ۶۴۲

در کوی بتان جز بفقیری نتوان بود

با نوش لبان از سر سیری نتوان بود

در بحر بلا غرقه توان بود به امید

لیکن تو اگر دست نگیری نتوان بود

خورشید وشم دره خود خوان که ازین بیش

در چشم حریفان بحقیری نتوان بود

گیرم به عزیزی رسم از وصل چو یوسف

در هجر تو عمری به اسیری نتوان بود

اهلی سر خدمت مکش از بندگی عشق

در روز جوانی که به پیری نتوان بود

شمارهٔ ۶۴۳

ز تاب آتش غم سینه چاک خواهم شد

بیار باده وگرنه هلاک خواهم شد

اگرچه شکرت آلوده نیست ای ساقی

چون لب نمب نهی اندیشه ناک خواهم شد

سرم که خاک رهت نیست بهر خدمت توست

وگرنه عاقبه الامر خاک خواهم شد

کنون که پده ز ناز من برافکندی

بسجده پیش تو بی ترس و باک خواهم شد

کجا به میکده تر دامنی کنم اهلی

که پاک آمدم اینجا و پاک خواهم شد

شمارهٔ ۶۴۴

نسیم باد بهارم بهوش می آرد

نوای فاخته خونم بجوش می آرد

گل امید نخواهد شکفت دل خوشدار

که این پیام به گوشم سروش می آرد

خجل ز موی سفیدم که مو کشان بازم

ز خانقه بدر میفروش می آرد

صبا حدیث تو میگفت و بلبل افغان کرد

خراش این سخنم در خروش می آرد

حریف عربده جو را بکوی دوست فرست

که عشق بازش از آنجا خوش می آرد

مرید پیر مغانم که محتسب پیشش

سبوی دردکشان را به دوش می آرد

مهی که میخورد و چنگ زهره گوش کند

کجا حکایت اهلی به گوش می آرد

شمارهٔ ۶۴۵

رقیب از رشک من هر لحظه در خارها دارد

که آن یوسف رخ از شوخی بمن آزارها دارد

مرا چون بید بنماید بغیر و زیر لب خندد

من از آن خنده میابم که با من کارها دارد

بهرجاییکه بنشیند چو خیزد دامن افشاند

که میداند ز مژگانم بدامن خارها دارد

نگویم با پری ماند پری را من کجا دیدم

همی بینم که نقشی بر در و دیوارها دارد

سگ کوی بتان باشد خورد سنگ جفا اهلی

نه از بیگانه بلک از خویشتن آزارها دارد

شمارهٔ ۶۴۶

سایه کی بر خاک من آن سر و چالاک افکند

شمع از آن نبود که هرگز سایه بر خاک افکند

من در عمری ز دلتنگی ندارم خنده یی

عاقبت چون پسته این غم بر دل چاک افکند

تا بکی گرد رهت باد از جبین من برد

کی بود کاین طوطیا در چشم نمناک افکند

دوزخی گردد هر آن منزل که من منزل کنم

بس که آهم آتشی در خاک و خاشاک افکند

با چنین آه جر سوزی که اهلی می‌کشد

گر نیابد کام خود آتش با افلاک افکند

شمارهٔ ۶۴۷

من که بیهوشم از او مست شرابم می‌کنید

می‌کنید از لب او یاد و خرابم می‌کنید

یاد او در سر من بیشترم می‌سوزد

سوختم آخر از این بیش کبابم می‌کنید

باری از یاری غیرش به من ای هم‌نفسان

می‌دهید آگهی و دیده پرآبم می‌کنید

چند سوزد جگرم یاد بهشتی‌صفتی

دوزخی دارم از این بیش عذابم می‌کنید

به خیال رخ آن شوخ چو اهلی امشب

دیده خوابم نفسی پشت ز خوابم می‌کنید

شمارهٔ ۶۴۸

من مجنون نمی یابم کسی محرم به حال خود

بیار آینه تا گویم حکایت با مثال خود

خیالت اینکه با من باشی و از دیگران پنهان

مگر در سینه چاکم درآیی چون خیال خود

چنان بی طالع از یارم که فالی هم اگر گیرم

فرو شویم باشک نا امیدی نقش فال خود

من خونین جگر را سوخت گویی کوکب طالع

که همچون نافه دور افتادم از مشکین غزال خود

چو اهلی بر سر راهش مدام آیم که تا باری

سلامی گویم و هرگز نمی یابم مجال خود

شمارهٔ ۶۴۹

گرچه بر ما روزگار تیره مشکل می‌رود

چون ترا دیدم درد عالم از دل می‌رود

کعبه معنی دری دارد ز محراب مجاز

هرکه این دریافت بی‌زحمت به منزل می‌رود

دیدن گلزار رویت می‌دهد دل را صفا

تیره‌بخت آن کس کزین گلزار غافل می‌رود

من که می‌گردد سرم از جلوه رفتار او

هرکجا می‌بینم آن شکل و شمایل می‌رود

اهلی از آن روی چون آیینه جان یابد ولی

می‌شود بی‌جان چو بازش از مقابل می‌رود

شمارهٔ ۶۵۰

در خواب گنج وصلت جان خراب ببیند

مفلس خراب گنج است اما بخواب بیند

هر گه که مست آیی از بزم غیر بیرون

عاشق ز داغ غیرت خود را کباب بیند

آنرا که ساقیی تو لب تشنه بایدش مرد

گر گرد خود ز گریه صد جوی آب بیند

صاحب نظر چو یابی بر رخ چه پرده پوشی

کو آفتاب رویت از صد حجا بیند

بیند سزای خود را هم در کنار در دم

گر بی تو چشم گریان در آفتاب بیند

بیدار بخت مستی کز خواب سر برآرد

و اندر نظر چو نرگس جام شراب بیند

شیرین لبا، به اهلی لطفی نمای یکره

تا کی ز نوش لعلت زهر عتاب بیند

شمارهٔ ۶۵۱

تا عشق از آن ما شد بخت از جهان بر افتاد

تا ملک حسن از او شد مهر از میان بر افتاد

حسنش که بود پنهان برقع فکند ناگه

شور از جهان بر آمد عشق نهان بر افتاد

تا خانه کرد آن مه در کوچه خرابات

بسس خانمان فروشند بس خاندان بر افتاد

باران عشق آمد پایم بگل فروشد

سیل بلا بر آمد بنیاد جان بر افتاد

از نام ما نشانی در خاطر که ماند؟

ما را که همچو اهلی نام و نشان بر افتاد

شمارهٔ ۶۵۲

صید دست آموزم و قدرم نمیدانی چه سود

میزنی سنگم چه بگریزم پشیمانی چه سود

اینزمان آیینه بی گر دست بنما روی دل

ورنه آنروزی که گردش گرد بنشانی چه سود

بر فقیران چون گشایی گوشه چشم از کرم

گر گره بر روزنی از چین پیشانی چه سود

منکه عمری سوده باشم چهره بر خاک رهت

گر بدامن گردی از رویم بیفشانی چه سود

اهلی لب تشنه آنساعت که جان دور از تو داد

جان من سر تا قدم گر آب حیوانی چه سود

شمارهٔ ۶۵۳

غم و فرح بمن می پرست میگذرد

که در دو صاف جهان هر چه هست می گذرد

نه آنچنان گذرد عیش ما که میخواهیم

ولی بهمت رندان مست می گذرد

چو بخت نیست به شیرین کجا رسد فرهاد

درین معامله کی زوردست می گذرد

دلم چو غنچه ازان گل چه طرف بر بندد

که چون نسیم بقصد شکست می گذرد

عجب که خانه عاشق نیفتد از بنیاد

که سیل گریه اش از پای بست می ذرد

نشسته یی بدر صبر تا به کی اهلی

بپای خیز که کار از نشست می گذرد

شمارهٔ ۶۵۴

کس از فراغ تو عیش و فراغ را چکند

می طرب چه خورد گشت باغ را چکند

کجا فراغ بود بی رخ تو عاشق را

وگر فراغ بود هم فراغ را چکند

به نوبهار نشاط است باغ و صحرا خوش

خزان رسیده غم باغ و راغ را چکند

دماغ کشته غم را بخور عود چه سود

شنید غمزده عطر دماغ را چکند

غبار غم بزبان گر نیاورد عاشق

چو شمع در غم او سوز و داغ را چکند

ز مهر روی تو اهلی چو شمع شب همه شب

بسوز و گریه خوش است او فراغ را چکند

شمارهٔ ۶۵۵

نیشکر قامت من آنکه دل من دارد

سبز تلخی است که شیرینی ازو می بارد

تا چه برمیدهد آخر غم آن سرو که دل

روزگاری است که این تخم بلا میکارد

شکرین لعل لبش را سپه خط چو گرفت

چون مگس عاشق مسکین پس سر میخارد

آخر ای همنفسان کیست که از راه کرم

خاری از پای من سوخته بیرون آرد

بار دل چند کشی اهلی ازین سنگدلان؟

باری از جان تو این بار خدا بردارد

شمارهٔ ۶۵۶

گویند که با غیری وین گرچه یقین باشد

میدانم و میگویم شاید نه چنین باشد

در پای تو از بختم امید بود مردن

این غایت امید است گر بخت برین باشد

در کوی غم از مجنون پیشیم و تو پس دانی

این پیش و پسی ظاهر در روز پسین باشد

عشق تو نمی گنجد در جان و دل خرم

هر کس که ترا خواهد باید که حزین باشد

چون غمزه چشم تو شد گوشه نشین اکنون

هر فتنه که برخیزد از گوشه نشین باشد

لعلت که به کوثر زد از خاتم خط مهری

گنج دو جهان او را در زیر نگین باشد

شد نکته غم اهلی سر دفتر عشق اول

یک نکته ازین دفتر گفتیم و همین باشد

شمارهٔ ۶۵۷

مرا صد خار از آن نوگل اگر در دل درون آید

اگر خاری رود بیرون ز چشم من برون آید

بزهر چشم و خون دل بما جامی دهد ساقی

چه شادی بخشد آن جامی که از وی بوی خون آید

ز زخم حسرت فرهاد اگر کوه آگهی یابد

سزد کز چشمه چشمش سرشک لاله گون آید

فسون بر من مدم زاهد که من دیوانه عشقم

کجا با حال خود مجنون بتعویذ و فسون آید

در آن وادی که لیلی صورتان مجنون وشان جویند

اگر عاقل بود اهلی بزنجیر جنون آید

شمارهٔ ۶۵۸

با همه شاد و ملول از من بیچاره شود

بیم آنست کزین غصه دلم پاره شود

آنکه ناشسته لب از شیر چنین میکشدم

وای بر جان من آنروز که میخواره شود

غم جان نیست مرا گر کشد از خوی بدم

جان فدایش غم از آنستکه خو کاره شود

تا کی آن زلف سیه دل که پریشان بادا

عاشق سوخته را مانع نظاره شود

از گرفتاری اهلی چه ملول است ایکاش

یک اشارت کند از غمزه و آواره شود

شمارهٔ ۶۵۹

هرکه مفلس گشت رسوای خلایق می‌شود

آه از آن رسوایی دیگر که عاشق می‌شود

در زبان و دل خلافی نیست عاشق را چو شمع

عشق چون آمد زبان و دل موافق می‌شود

بگذار عالم چو عیسی تا بود قدرت بلند

زان که این کاری‌ست کز ترک علایق می‌شود

دانه تسبیح زاهد کی برد از رهم

مرغ چون باری به دام افتاد حاذق می‌شود

دامن پاک تو اهلی یافت از دامان پاک

دولت لایق نصیب مرد لایق می‌شود

شمارهٔ ۶۶۰

اگر از غم تو صد جان به یکی نفس برآید

نفسی نه از دهانت بمراد کس برآید

توبکاکل پریشان نرسی ز هیچ راهی

که هزار دود آهت نه پیش و پس برآید

بتو حال من که گوید؟ که بحضرت سلیمان

که دهد مجال کانجا سخن مگس برآید

قفس تن من از بس که بمرغ جان بود تنگ

بپرد هزار فرسخ گر ازین قفس برآید

هوس وصال دارم اگرم کشی چه باک است

چه غم از هلاک باشد اگر این هوس برآید

تو گرم نه دل خراشی نکنم فغان و ناله

به خراش زخمی افغان زدل جرس برآید

ببلند همتی جو بر شاخ وصل اهلی

که مراد از آن سهی قد نه بدسترس برآید

شمارهٔ ۶۶۱

یک بوسه هرگزم لب سیمین بری نداد

هرگز نهال عاشقی ما بری نداد

مادر خمار حسرت و پروانه گرم وصل

دولت بعاشقان تو بال و پری نداد

هر ساغرم که داد فلک گرچه زهر بود

تا خون نکرد در دل من دیگری نداد

زهر از کف تو همچو شکر میخورم که بخت

هرگز به طوطیی به ازین شکری نداد

از خشک و تر چه پیش تو آرم که طالعم

غیر از دهان خشکی و چشم تری نداد

جز حسرت از نظاره یوسف ز جان چه سود

مارا که بخت چون همه سیم و زری نداد

اهلی که مست وصل بتان بود عاقبت

مرد از خمار هجر و کسش ساغری نداد

شمارهٔ ۶۶۲

دوستان چون میرم آن خشت درم بالین کنید

وزلب جانبخش او حرفی مرا تلقین کنید

از شهیدان غم عشقم مرا در زیر خاک

بارخ پر خاک و خون و جامه خونین کنید

چون شود سر مست میل قتل مسکینان کند

زینهار ای دوستان یاد من مسکین کنید

مردم ایکافر تلخی و تندی تا بکی

جان شیرین مرا گیرید و لب شیرین کنید

یا رب آزاری نبیند همچو اهلی کس ز عشق

خوش دعایی میکنم ایعاشقان آمین کنید

شمارهٔ ۶۶۳

لعلت به تلخ گویی دل در خروش آرد

می تلخ و تند باید تا خون بجوش آرد

ساقی ز فکر و عقلم هوشی که بود کم شد

می ده که مستی می بازم بهوش آرد

در کوی میفرشان بی خانمان شدم من

باشد که رحم بر من هم میفروش آرد

گرشحنه محبت مستان عشق گیرد

رسوا ز خانه بیرون صد حرقه پوش آرد

گل رارخ تو سوزد چون شمع رشته جان

گولاله این فتیله بیرون ز گوش آرد

ساقی زلال کوثر چون وعده در بهشت

می ده کزین تحمل کی درد نوش آرد

اهلی چو مست میرد در کوی میفروشان

تا قصر حور عینش رضوان بدوش آرد

شمارهٔ ۶۶۴

دلم بریان و تن سوزان و آهم آتشین باشد

تو آتشپاره‌ای دل در تو بستن اینچنین باشد

تو آن سر وی که سر بر آسمان داری زناز خود

من آن خارم که در راه تو رویم بر زمین باشد

اگر دزدیده در روی تو میبینم مکن عیبم

ترا دزدیده خواهد دید اگر روح الامین باشد

چو خواهی کشتنم روزی بفردا مفکن این فرصت

بکش ای عمر من ترسم که مرگم در کمین باشد

گدای تست اهلی سر بهر یاری فرونارد

چو لیلی خرمنی باید که مجنون خوشه چین باشد

شمارهٔ ۶۶۵

گرنه ابرو ترش آن غمزه خونریز کند

بر لب لعل تو دندان همه کس تیز کند

تا فلک دیدترا ز یوسف بگذاشت

باغبان تربیت گلبن نو خیز کند

نرگس مست نو گر رهزن مردم نشود

بر من گوشه نشین فتنه که انگیز کند؟

سخن تلخ به بیمار غمت لایق نیست

مگرش خنده شیرین شکرآمیز کند

اهلی از پرتو زنار نبیند کافر

آنچه بادین من آن زلف دلاویز کند

شمارهٔ ۶۶۶

گهی که بر منت از مرحمت نظر باشد

طپیدن دل ریشم زیاده تر باشد

بصد نشاط رسم سوی تو چو باز آیم

دلم طپان و لبم خشک و دیده تر باشد

بحالتی ز لبت دیده ام شکر خندی

که تا قیامتم آن شیوه در نظر باشد

ببوی زلف تو میرم که سازدم هشیار

گهی که بر من بیخود ترا گذر باشد

به مهر اهلی از آن گرم شد دلت آخر

که آه سوخته را عاقبت اثر باشد

شمارهٔ ۶۶۷

مرا از دوریت تا کی صبوری کار خواهد بود

اگر حال این بود کارم بسی دشوار خواهد بود

چنان باز است در راه تو ای خورشید چشم من

که تا صبح قیامت دیده ام بیدار خواهد بود

به بیماری کشید از هجر تو کارم تو خود دانی

که هر کوبی تو ماند لاجرم بیمار خواهد بود

بهار حسن گلرویان دوروزی بیشتر نبود

تو باید سر و من باشی کزین بسیار خواهد بود

بود خط غلامی نامه اهلی بسوی تو

بحشرش خط آزادی همین طومار خواهد بود

شمارهٔ ۶۶۸

گر دلت آینه صورت مقصود بود

هر چه مقصود تو باشد همه موجود بود

در محبت غرضی گر بود آلوده دلی است

حیف باشد که محبت غرض آلود بود

دیر حاصل شود از نخل قدت میوه دل

بقیامت هم اگر وعده کنی زود بود

مشکل این است که میسوزدم از دود درون

لعل نارسته خطت کاتش بی دود بود

ناله مرغ ز گل خاصیت عشق بود

عاشق از دوست محال است که خشنود بود

دل بیدرد در این ره بچه کارت آید

بد بود اهلی اگر در غم بهبود بود

شمارهٔ ۶۶۹

سوار من که سرخصم خاک راهت باد

هوای معر که داری خدا پناهت باد

بدان دو آهوی شیر افکنی که هست ترا

نگه بهر که کنی کشته نگاهت باد

چه حاجت است که تیغ توصیف شکن باشد

شکست صد سپه از شهپر کلاهت باد

چو آفتاب جهان دره پروری یا رب

که سایبان بقا سایه الهت باد

بهر کجا که چو آب حیات خواهی شد

دعای اهلی لب تشنه خضر راهت باد

شمارهٔ ۶۷۰

دیده گر جای تو ای چشمه خورشید شود

خار در گلشن چشمم گل امید شود

گر لب لعل تو بخشد همه را آب حیات

همه کس همچو خضر زنده جاوید شود

عکس رخسار تو ساقی، اگر افتد در می

جام می در نظر، آیینه جمشید شود

به رقیب ار کرم و رحمت خود عام کنی

نخل کام همه بی میوه تر از بید شود

جذبه مهر اگر در همه گیرد اهلی

چون مسیحا همه کس همدم خورشید شود

شمارهٔ ۶۷۱

از آن در دیده یعقوبش غم یوسف غبار آرد

که عشق آموختن پیرانه‌سر کوری به یار آرد

مکش ای مست ناز امروز مارا فکر فردا کن

که درد سر نیرزد مستی کاخر خمار آرد

تو خود بگشادی دری ای گل و گرنه باغبان هرگز

نمیخواهد که بویی سوی ما باد بهار آرد

بتلخی کوهکن در بیستون گر جان دهد آخر

بیابد جان شیرین باز اگر شیرین گذار آرد

تو خورشیدی و ما ذره حساب از ما چه بر گیری

که در جمع هواداران که ما را در شمار آرد

ز عشقت من وفا جستم نه خار از مدعی خوردن

چه دانستم که تخم مهر کشتن خار بار آرد

چو اهلی بلبل باغ توام خوارم مکن ای گل

که نادر این چمن مرغی چو من گر صدهزار آرد

شمارهٔ ۶۷۲

به پیری چو نوجوانان تا کِیَم دل مست مِی باشد؟

جوانی تا به پیری پیری آخر تا به کی باشد؟

سخن با کس نمی‌گویم نفس از من نمی‌خیزد

مگر در مجلس جمعی که آنجا ذکر وی باشد

ز فرمان دل مجنون پریشانند اهل دل

پریشانی کشد آن حی که مجنون میر حی باشد

چو قولت نشنوم ناصح نصیحت هر نفس تا کی

بهل تا یک نفس گوشم به قول چنگ و نی باشد

ز داغ لاله‌رخساران به مردن دل بنه اهلی

که جز مردن دل ما را دوای درد کی باشد

شمارهٔ ۶۷۳

چون مرغ بسملم خبر ار ترک سر نشد

تیغ تو ریخت خونم و هیچم خبر شد

یعقوب هم بباخت دل و چشم بهر دوست

چشم و دلی که در سر کار نظر نشد

تا بخت ره بکعبه وصلت کرا دهد؟

ورنه کسی بسعی ز من بیشتر نشد

بیچاره من که در طلب بوی زلف تو

کار دلم چونافه بخون جگر نشد

اهلی ببزم یار کسی یاد ما نکرد

بس چون شود حکایت ما کاینقدر نشد

شمارهٔ ۶۷۴

شمع من همنفست گر دگری خواهد بود

نفس گرم مرا هم اثری خواهد بود

ایکه دزدیده ز من باد گران می نوشی

هیچ پنهان نشود هر خبری خواهد بود

به هوس میرم اگر قد تو چون نخل روان

پیش تابوت من او را گذری خواهد بود

ایکه از گوشه چشمم نگری میدانم

که بحال منت آخر نظری خواهد بود

گر ترا بادگری میل بود جان کسی

اهلی آن نیست که یار دگری خواهد بود

شمارهٔ ۶۷۵

بسکه عاشق چشم تر بر نامه اش ناخوانده سود

چشم چون بگشاد تا خواند سیاهی رفته بود

این چه گفتار است یا رب این چه شیرین لب که او

هر چه گفت از لطف مهری بر سر مهرم فزود

دیده را آیینه رخسارت ای مه کرده اند

گر نه دیدار تو باشد دیده روشن چه سود

شب بچشم عاشق آمد سنبل خط بر رخت

زد چنان آهی که ماه از خرمنش برخاست دود

فارغیم از مسجد و میخانه بلک از کعبه هم

زانکه کار بسته ما از در دلها گشود

گرچه اهلی همچو سرو آزاده عالم بود

بنده او شد که از مهرش خریداری نمود

شمارهٔ ۶۷۶

شوخی که می نخورده دل خلق خون کند

وای آنزمان که چهره ز خون لاله گون کند

گوید مجوی وصلم و نظاره هم مکن

پس عاشقی که دل بکسی داد چون کند؟

خواهد به خشم و ناز کند کم محبتم

غافل که این کرشمه محبت فزون کند

آه از بتی که در دل سختش اثر نکرد

آهی که رخنه در جگر بیستون کند

اهلی اگر نمیکند آن مه دوای دل

گاهم به پرسشی غمی از دل برون کند

شمارهٔ ۶۷۷

هر کس که بدان سرو قباپوش نشیند

سودا زده برخیزد و مدهوش نشیند

از گرد میفشان برخ آن کاکل مشکین

ترسم که غباری به بناگوش نشیند

شهباز ترا صید شود طرفه غزالی

کش مرغ سعادت بسر دوش نشیند

گر بوبرد از مستی عشق تو فرشته

در حلقه رندان قدح نوش نشیند

از سربنهد سرو سهی ناز جوانی

گر پیش تو ای سرو قباپوش نشیند

در اشک خودم غرقه که سودای تویکدم

نگذاشت که دیگ دلم از جوش نشیند

اهلی، لب از اوصاف گل خویش چه بندی

حیف که مرغی چو تو خاموش نشیند

شمارهٔ ۶۷۸

ذوق دیدار تو در جان بلاکش باشد

راحت کعبه پس از زحمت ره خوش باشد

حاجت سوختنم نیست چه دورم ز لبت

ماهی از آب چه شد دور در آتش باشد

با پریشانی خود شادم از آن می‌ترسم

که ز من طبع شریف تو مشوش باشد

دیدهٔ پاک من اندیشه ز دوزخ نکند

غم از آتش نخورد سکه چو بی‌غش باشد

اهلی آن شوخ اگرش مهر و وفا نیست مرنج

مردمی کم طلب از هرکه پریوش باشد

شمارهٔ ۶۷۹

چو آتشپاره ام ، از در درآمد خانه گلشن شد

چه آتشپاره کز رویش چراغ دیده روشن شد

خیال دانه خالش من از دل چون کنم بیرون

که آن تخم بلایکدانه بود امروز خرمن شد

ملامت تا به کِی ، زاهد قیامت سر نخواهد زد

که از بهر بتان ، چون من مسلمانی برهمن شد

به کنج غم نماند از من بغیر از ذره خاکی

که آنهم باغبار آه من بیرون ز روزن شد

دل گمگشته ام پیدا نشد جز در خیال آخر

تن چون رشته هم ظاهر مگر در چشم سوزن شد

نماند آن یاری از بختم که بودش دوستی اهلی

جفای بخت من بنگر که با من درست دشمن شد

شمارهٔ ۶۸۰

اگرچه مستی می صد عذاب می‌آرد

خوشم که سوی توام بی‌حجاب می‌آرد

ندانم از غم عشقت دل که می‌سوزد؟

که باد آمد و بوی کباب می‌آرد

دمی که هم‌نفسانم به عیش بنشینند

مرا خیال تو در اضطراب می‌آرد

هم از عنایت تست ای پری که رخ پوشی

وگرنه دیدن رویت که تاب می‌آرد؟

همین سعادت من بس کز التفات توام

گهی به سلک سگان در حساب می‌آرد

خموش اهلی و در عیش نقد کوش امشب

مگو حکایت دوری که خواب می‌آرد

شمارهٔ ۶۸۱

آن سبز چو رنگش ز می ناب برآید

از سبزه تر لاله سیراب برآید

با تیره شب هجر بساز ای دل نومید

کامشب شب آن نیست که مهتاب برآید

زد دست اجل کوس رحیل و طمعم نیست

کاین بخت گران خواب من از خواب برآید

هر وقت نماز از ستم ابروی آن شوخ

فریاد زهر گوشه محراب برآید

زین دیده نمناک تو اهلی عجبی نیست

بعد از اجل از خاک تو گر آب برآید

شمارهٔ ۶۸۲

دفع غم دور از تو میل باده‌ام چون می‌شود

در دهان چون زهر تلخ و در جگر خون می‌شود

مست و خندان بر سر عاشق مران بهر خدا

کش عنان اختیار از دست بیرون می‌شود

همچو شمعم آتشی کز مهر رویت در گرفت

گریه آن را کی نشاند بلکه افزون می‌شود

آن همه پیکان که لیلی بر دل اغیار زد

یک به یک پیدا کنون از خاک مجنون می‌شود

کوکب بخت کرا تا خواهد امشب سوختن

آه اهلی کز دل سوزان به گردون می‌شود

شمارهٔ ۶۸۳

میرود از برم دگر، تا ببر که میرود؟

تازه تر چه نخل گل در نظر که میرود؟

توسن خشم کرده زین، دامن ناز بر زده

طرف کلاه کرده کج تا بسر که میرود؟

بسته میان بچابکی رهزن دین عاشقان

راه میزند دگر بر گذر که میرود؟

در بدریم در طلب ما و دل از پیش ولی

من بدر دل آمدم دل بدر که میرود؟

گر همه با حریف خود دست زنند در کمر

دست ضعیف چون منی در کمر که میرود؟

بی لب شکرین او من چه کنم شکر لبان

تلخی زهر حسرتم از شکر که میرود؟

زخم فراق بر جگر اهلی زار اگر نخورد

اینهمه سیل خون بگو کز جگر که میرود؟

شمارهٔ ۶۸۴

نسیم گل دگران را دماغ تازه کند

مرا چو مرغ چمن درد و داغ تازه کند

چو لاله دامن صحرا گرفته ام بی دوست

که داغ حسرت من گشت باغ تازه کند

فراغت همه کس درد دل برد اما

مراست درددلی کش فراغ تازه کند

تنم شوق همچون چراغ سوزد اشک

چه روغنی است که سوز چراغ تازه کند

دماغ اهلی مسکین بسوزد آتش غم

ببخش جرعه خود تا دماغ تازه کند

شمارهٔ ۶۸۵

گل به یاد عارضت دل را گشادی می‌دهد

نیست چون روی تو اما از تو یادی می‌دهد

از تو چون نالم که این جورم نه امروز است و بس

بخت من دایم مرا کافرنهادی می‌دهد

گرچه بیداد توام از گریه می‌سوزد ولی

کشته لعل توام کز خنده دادی می‌دهد

خوش بهشتی نقد دارد در جهان هرکس که یافت

مجلس عیشی که ساغر حورزادی می‌دهد

اهلی از نرد فلک غافل مشو گر عاقلی

نیست بی‌مکری گرت نقش مرادی می‌دهد

شمارهٔ ۶۸۶

دنیا همه هیچ است و وفا هیچ ندارد

بر هیچ منه دل که بقا هیچ ندارد

ساقی می نوشین منه از دست که دوران

در جام بجز زهر بلا هیچ ندارد

خورشید من از لطف سراسر همه مهر است

با من بجز از جور و جفا هیچ ندارد

بی شمع رخش نیست صفا خانه دل را

گر کعبه بود هم که صفا هیچ ندارد

بحر کرم است آب حیات دهنش لیک

آن بحر کرم بخش گدا هیچ ندارد

آراسته شد از خط سبزش چمن حسن

بی سبزه چمن نشو و نما هیچ ندارد

اهلی است گدای تو از آن زدبدعاست

در دست گدا غیر دعا هیچ ندارد

شمارهٔ ۶۸۷

زبسکه روزم از آن مه ملال می خیزد

شبم بکشتن خود صد خیال می خیزد

نهال قد بتان جمله فتنه انگیزند

ندانم از چه زمین این نهال می خیزد

بسوز کوکب بخت زبون من ایماه

کزین ستاره مدامم و بال می خیزد

رسید وصل مرا چشم زخم هجر آری

شرار فتنه ز شمع وصال می خیزد

چه گلشنی است جمالت که از عرق دروی

هزار چشمه آب زلال می خیزد

نمیدمید گل و سر و اگر بدانستی

که از قد تو صدش انفعال می خیزد

مگر پیام ترا مرغ جان برد اهلی

که باد صبح بسی خسته حال می خیزد

شمارهٔ ۶۸۸

گر آه کشم آن سگ کویم بسر آید

کز آه من سوخته بوی جگر آید

از ضعف چنانم که اگر ناله کشد دل

بیهوش شوم تا نفسی چند بر آید

دایم برهت پیش صبا دیده گشایم

باشد که دمی گردی از آن رهگذر آید

از درد تو چون ناله کنم خلق بگریند

هر ناله که از درد بود کار گر آید

جایی که کشی تیغ پی قتل محبان

اهلی اگرش ره بود اینجا بسر آید

شمارهٔ ۶۸۹

از خاک رهم عشق بر افلاک برآرد

چون ذره مرا مهر تو از خاک برآرد

تا رفت گل روی تو از گلشن چشمم

مژگان در چشم از خس و خاشاک برآرد

شبها بسر خاک شهیدت نه چراغ است

آهی است که او از جگر چاک برآرد

از آه من آسوده نباشد ملایک

کاین آتش دل دود ز افلاک برآرد

بزدود مه روی تو از صیقل ابرو

هر زنک که آیینه ادراک برآرد

هر خار که آلوده بپای سگت از خون

چشم از مژه اشک فشان پاک برآرد

شد در صدف دیده اهلی در اشکی

هر ژاله که آن روی عرقناک برآرد

شمارهٔ ۶۹۰

آگه از شمع رخش هم عاشقی چون من شود

هر کجا در گیرد آتش سوزاو روشن شود

یارمیباید که باشد، خانه گو ویرانه باش

زانکه گر گلخن بود از روی او گلشن شود

عشقبازان را بدل باری که خوانندش بلا

دانه مهری بود پرورش خرمن شود

شوخ خونخواری که هر کس دید آهی میکشد

آه از آنجانی که آن خونخواره را مسکن شود

گرتنت سوزد چو شمع از عشق اهلی غم مخور

عاشق آزاده کی هرگز اسیر تن شود

شمارهٔ ۶۹۱

مرا که گبر و مسلمان نظر پرست شناسد

خوشم که هر کسی ام انچنانکه مست شناسد

اگر چه مستم و رسوا ز طعن غیر خلاصم

بکوی میکده هشیار کو؟ که مست شناسد

مخوان ز کعبه به دیرم که خاطری ننشیند

کبوتر دل من منزل نشست شناسد

کجاست دست و ترنجی که منکران زلیخا

نظر اگرچه بدزدند دست دست شناسد

شکستن دل ازو از دل خراش عیان است

کسیکه ره برد این ناله آن شکست شناسد

خراب جرعه جام توام بخاک میفکن

که قدر دردی می رند می پرست شناسد

بغیر دار فنا همت بلند تو اهلی

اگر بعرش برآید مقام پست شناسد

شمارهٔ ۶۹۲

سحر چو آه من می پرست میخیزد

بهر که میوزد از خواب مست میخیزد

کسیکه با تو چو یاری نشست و خاست کند

چه جای دل ز سر هر چه هست میخیزد

مگر بسوخت دل زار کز درون دودی

بلند میشود و ناله پست میخیزد

زهی فریب تو ای بت که گر مسلمانی

نشست با تو دمی می پرست میخیزد

مگر به تیغ تو اهلی ز غم رهد ورنه

کرا بغیر تو کاری ز دست میخیزد

شمارهٔ ۶۹۳

سرا پای تنم هر دم ز موج دیده تر گردد

بغرقاب غمم زین بحر یارب زود برگردد

جراحتها که از تیرت مرا در سینه چاک است

بناحق میخراشم دمبدم تا تازه تر گردد

چنین کافتاده ام دور از تو اینم زنده میدارد

که هر جا بنگرم شکل توام پیش نظر گردد

سمند خویش اجولان مده جز پیش مشتاقان

که گر گردی برآید عاشقان را تاج سر گردد

ترا نادیده عیب اهلی مسکین کند هر کس

بر افکن برقع از عارض که عیب او هنر گردد

شمارهٔ ۶۹۴

چو بهر قتل غیر آن مه به تیغ آبگون خیزد

ز غیرت بر سراپای تنم رگهای خون خیزد

دلم خرم نمی گردد و گر گردد چنان نبود

نخیزد سبزه زین وادی وگر خیزد زبون خیزد

نباشد خوش فغان و گریه بی جایگه لیکن

چه درمان چون مرا اینها ز زخم اندرون خیزد

حذر کن ای رقیب من که گشتم زین پریرویان

سگ دیوانه یی کز ناله ام بوی جنون خیزد

چرا بیدرد خوانی با وجود گریه اهلی را

نمیگویی که گر دردی نباشد گریه چون خیزد

شمارهٔ ۶۹۵

صبا چو جعد سر زلف یار من بگشود

گره ز کار من و روزگار من بگشود

شکفته اند حریفان چو گل ز هر سویی

مگر به خنده دهان نوبهار من بگشود

کمان حسن که زه کرد در جهان روزی

که ناوکی نه به قصد شکار من بگشود

فغان که گوشه چشمی بمن ز ناز نکرد

بتی که نرگس او در کنار من بگشود

بغیر داغ نکویان نیافت بامن هیچ

اجل چو عاقبه الامر بار من بگشود

هزار بوسه توان زد بدست آن نقاش

که چهره یی بقلم چون نگار من بگشود

گذشت یار چو بر خاک تر بتم اهلی

در بهشت بروی مزار من بگشود

شمارهٔ ۶۹۶

رشک رقیب تا کیم ای بیوفا کشد

خواهم اجل رقیب ترا یا مرا کشد

میرم ز درد اگر بتو گوید کسی سخن

غیرت بلاست وه که مرا این بلا کشد

پروانه یی که رشک ز بیگانه میبرد

دستش بغیر چون نرسد خویش را کشد

تا کی فلک به مهر جهانی بپرورد

وان ناخدای ترس به تیغ جف کشد

باری بپرس اهلی از آن بیوفا طبیب

کآخر چو خسته یی ننوازد چرا کشد

شمارهٔ ۶۹۷

هرچند بیخم می‌کَنی، وصلت گرم خرم کند

بازم نهال زندگی پا در زمین محکم کند

شد با من مجنون صفت آهوی چشمت آشنا

این آشنایی آخرم بیگانه از عالم کند

در کعبه کویش دلا از راه نومیدی درآ

گر در حریم حرمتش محرومیت محرم کند

مخمور غم را دردسر از پند خلق افزون شود

ساقی سر خم برگشا تا درد سرها کم کند

ای غافل از عشق بتان کز خورد و خواب آسوده‌ای

حیوان‌صفت می‌بینمت عشقت مگر آدم کند

زخم دل عشاق را خاک لحد مرهم بود

خاکش به سر هر دل که او زخم ترا مرهم کند

ترک دل و جان ای صنم اهلی به عشقت کرده است

او مانده است و ترک دین گر بت تویی آن هم کند

شمارهٔ ۶۹۸

دیده هر که از هوس سوی تو سیمتن بود

غرقه بخون دل شود گر همه چشم من بود

آه که گیردم نفس راه گلو ز بخت بد

در نفسی که بامنش یار سر سخن بود

می بدهم که بیخودی می نهلد که چون منی

خون خورد و لب تواش پیش لب و دهن بود

گر بگشایی ام کفن لاله صفت ز بعد مرگ

زآتش داغ غم دلم سوخته در کفن بود

مردم روزگار را ماتم اگر ز مردن است

اهلی نا امید را ماتم زیستن بود

شمارهٔ ۶۹۹

چشم صاحبدل نظر چون بر رخ گل می‌کند

از جمال گل قیاس حال بلبل می‌کند

هرکه را چون کوهکن لعل لب شیرین هواست

بار کوه غم به یاد او تحمل می‌کند

عاشقی کز زهره‌رویان دل به وصل آلوده کرد

گر ملک باشد که عشق او تنزل می‌کند

در دل پاکان که از روی صفا آیینه است

مدعی ناپاکی خود را تعقل می‌کند

جز به خاک کوی او اهلی نیارد سر فرو

آسمان بیهوده از وی این تخیل می‌کند

شمارهٔ ۷۰۰

کسی از خار خار جان مجنون کی خبر دارد

مگر هم ناقه لیلی که خاری در جگر دارد

ز زهر چشم او مردم دریغا آب چشم من

چه پروردم بخون دل نهالی کاین ثمر دارد

گرفتم ذره خاکم چرا بر من نمی تابد

چو با ذرات عالم آفتاب من نظر دارد

نیابم مرهمی از کس همه زخم زبان بینم

دلم ریش است و هر کسرا که بینم نیشتر دارد

خراش سینه اهلی ندارد در بلا سودی

به ناخن چون کسی کوه بلا از پیش بردارد؟

شمارهٔ ۷۰۱

چه عیب ار خون بگریم چون مرا رندی ز کوی خود

دلم خونست ازین درد و نمی‌آرم به روی خود

چو راز خود گشایم با تو چندان گریه زور آرد

که یابم صد گره همچو صراحی در گلوی خود

از آن رو اشک حسرت دم‌به‌دم در آستین ریزم

که می‌شویم به آب دیده دست آرزوی خود

گه از رشک و گه از غیرت همی‌سوزم که چون کاکل

هم‌آغوشت نمی‌یابم تن کمتر ز موی خود

ز شوق نامه‌ات اهلی چو گرد از جای می‌خیزد

ز هر مرغی که بال‌افشان همی‌بیند به سوی خود

شمارهٔ ۷۰۲

ناقه لیلی که سر در کوه و هامون می‌کند

در بن هر خار جستجوی مجنون می‌کند

گوش بر افسانه من خلق را دفع ملال

این حکایت‌ها که من دارم جگر خون می‌کند

زنده‌ام من از غم دل پس دلی کو بی‌غم است

یارب او زندگانی در جهان چون می‌کند

خار خارم می‌دهی از رشک زان دورم که تو

با تو بودن جان من در دل افزون می‌کند

حال گفتن با تو اهلی را ندارد فایده

حالیا دردی ز دل یکباره بیرون می‌کند

شمارهٔ ۷۰۳

خاک ره خواست سرم یار و چنان خواهد بود

هرچه او بر سر ما خواست همان خواهد بود

جان من رفتی و چون صورت بیجان برهت

چشم من تا بقیامت نگران خواهد بود

میروی سرو من از دیده و جانی که مراست

همچو آب از پیت ای سرو روان خواهد بود

من بشکرانه کنم جان سپر تیر هلاک

گر هلاک من از آن دست و کمان خواهد بود

زخم تیرت طلب آن روز که من خاک شوم

ز استخوانهای سفیدم که نشان خواهد بود

گر بداغ تو روم تا ابد از خاک مرا

لاله وار آتش دل شعله زنان خواهد بود

گرچه خارم گلم از خاک دمد چون به رهت

سر من خاک کف پای سگان خواهد بود

قصه کوته کند و بر دوست فشان جان اهلی

چند گویی که چنین است و چنان خواهد بود

شمارهٔ ۷۰۴

بذات حق که مرا تا وجود خواهد بود

سرم بپای بتان در سجود خواهد بود

تو گر زمهر پشیمان شدی مرا باری

همان محبت دیرین که بود خواهد بود

چرا ز دود دل من به تنگ می آیی

چو آتشم زدی البته دود خواهد بود

تو خود بگو که رخ زرد عاشقان تا کی

ز دست سیلی عشقت کبود خواهد بود

زیان دین و دلم نیست غم که در ره دوست

هر آن زیان که شود عین سود خواهد بود

مباش دور ز اهلی که مرگ نزدیک است

وگرچه دیر بود دیر زود خواهد بود

شمارهٔ ۷۰۵

چار دیوار جهان کز غصه دلها خون کند

نم کشید از خون ما کس تکیه بر آن چون کند؟

سر فرو بر در می و رندی که از مکر جهان

در زمین خواهی فرو رفتن گرت قارون کند

ناله کم کن ایدل از دردش و گر نالی چو نی

ناله یی باری که دردی از دلی بیرون کند

آتش ما گر بود در جان مجنون همچو شمع

مرغ نتواند که منزل بر سر مجنون کند

ترک خوبان کی کند عاشق بطعن و سرزنش

بلکه گفت و گوی مردم شوق او افزون کند

اهلی اکسیر سعادت نیست غیر از صابری

کیمیای صابری درویش را قارون کند

شمارهٔ ۷۰۶

لیلی نبودش این نمک شیرین چنین زیبا نشد

خواه از عرب خواه از عجم چون او کسی پیدا نشد

تا وحشت مردم بود الفت نگیرد آن پری

دیوانه از یاران خود بی مصلحت تنها نشد

هرگز نکردی سرو من در مجلسی آهنگ رقص

کز شوق آن بالا و قد صد بیقرار از جا نشد

می جست زیر دامنم بت یافت شیخ از خرقه ام

زینسان که من رسوا شدم هرگز کسی رسوا نشد

اهلی نه صاحبدل بود کو عیب این شیدا کند

کز آرزوی آن پری دل نیست کو شیدا نشد

شمارهٔ ۷۰۷

در لعل لبش چاشنی خنده ببینید

در آب حیات آتش سوزنده به بینید

نظاره کنید آینه طلعت او را

تا صورت حال من درمانده به بینید

خونریزی چشم سیه او اگر این است

مشکل که در آفاق کسی زنده به بینید

گر گل بشکست از رخ آنشوخ عجب نیست

گل چیست؟ شکست مه تابنده به بینید

ایشاه وشان دولت خوبی گذران است

یک ره سوی درویش کهن ژنده به بینید

اول نظر از خویش بپوشید چو اهلی

وانگاه در و صورت فرخنده به بینید

شمارهٔ ۷۰۸

یار از سر کوچه چو مه برآمد

هر گوشه هزار وه برآمد

برخاست قیامتی که در صبح

ماه شب چارده برآمد

سرمست به خانقه گذر کرد

فریاد ز خانقه برآمد

مقصودم از او هلاک خود بود

مقصود بیک نگه برآمد

یعقوب صفت بسوخت اهلی

تا یوسف او زچه برآمد

شمارهٔ ۷۰۹

از سایه خود میرمد دل کز رقیب آزرده شد

سگ داند از پی سایه را صیدی که پیکان خورده شد

گر کوه بشکافد جگر صاحب نظر یابد ز لعل

کز آه سردم سنگ را خون در جگر افسرده شد

بوی بهار و جام می تنها مرا مفلس نکرد

گل هم بسر مستی چو من هر زر که بودش خورده شد

گم بود از خلق آن دهن شد باز پیدا در سخن

شیرینی گفتار او حلوای آن گم کرده شد

چون سوخت دل در هجر او کی بشکفد از بوی وصل

فکری دگر کن ای صبا کان غنچه خود پژمرده شد

اهلی که بود از سوز دل همچون چراغ افروخته

تا ماند دور از شمع خود مسکین عجب دل مرده شد

شمارهٔ ۷۱۰

تا تورا آرزوی همنفسی با من شد

هر کجا همنفسی بود بمن دشمن شد

در علاج دل بیمار که چونشمع بسوخت

سعی بسیار نمودیم و دوا کشتن شد

بسکه اندیشه خالت ز دل من سر زد

آخر این تخم بلا در دل من خرمن شد

خلق را دوش گمان شد که مرا خانه بسوخت

بسکه دود از جگر سوخته بر روزن شد

نیکبختان همه در گلشن مقصود شدند

اهلی سوخته دل بود که در گلخن شد

شمارهٔ ۷۱۱

فیروزی بخت همه کس لعل تو بخشید

فیروزه ما بود که هرگز ندرخشید

چشم همه بر راه تو بازاست و تو از ناز

یکچشم زدن رو ننمایی چو مه عید

هرچند که دوری ز نظر یاد وصالت

هرگز نظری از دل ما دور نگردید

بی داغ محبت نتوان رفت ز عالم

خوش وقت کسی کز چمن عمر گلی چید

جان بنده خلق خوش ساقی است که هرگز

از بی ادبی های من مست نرنجید

اهلی رسی از عشق مجازی به حقیقت

گر یار به تحقیق شناسی نه بتقلید

شمارهٔ ۷۱۲

نظاره بین که عاشق بیچاره میکند

جان داده همچو صورت و نظاره میکند

گر من جگر کباب شدم این نه از من است

آن چشم مست بین که جگر پاره میکند

حیران آن لبم که مرا کشت و زنده کرد

کی عشوه چاره من بیچاره میکند

کوی تو جنت است ولی مدعی به مکر

شیطان صفت ز جنتم آواره میکند

آمد زقتل دمبدم آن غنچه لب به تنگ

تمهید قتل خلق بیکباره میکند

اهلی اگر جمال تو را گوید آفتاب

تشبیه آفتاب به سیاره میکند

شمارهٔ ۷۱۳

هرچند که گفتم غم دل سود ندارد

میسوزم و هیچ آتش من دود ندارد

منت ز طبیبان نکشد خسته دلی کو

اندیشه مرگ و غم بهبود ندارد

از من که گذر کرد؟ که چون لاله بدامن

داغی ز سرشک جگر آلود ندارد

از ناله بلبل چه شکیبد دل شیدا

کاشفته سر نغمه داود ندارد

دل پیش سگ انداز که از بهر تو عاشق

جان را چه وجودست که موجود ندارد

خوشباش که هر بنده که در عشق خریدند

اندیشه سلطانی محمود ندارد

اهلی که چو پروانه شد از عشق تو سرمست

جز سوختن از وصل تو مقصود ندارد

شمارهٔ ۷۱۴

فکر وصلت کسش خیال مباد

کس در اندیشه محال مباد

در پریزاده مردمی نبود

آدمی زاده را زوال مباد

گر بنوشی بجای می خونم

خون من هرگزت هلال مباد

هیچ پیری چو من برسوایی

مست طفلان خورد سال مباد

در وبال است دایم اختر عقل

کوکب عشق را وبال مباد

فتنه راه مرغ خاطر کس

دانه و دام و زلف و خال مباد

در خم سنبل شکسته او

کس چو اهلی حال مباد

شمارهٔ ۷۱۵

صبر کن ای باغبان کاندوه بلبل بگذرد

خواری بلبل سرآید خوبی گل بگذرد

عشق شیرین از هزاران خسرو شیرین به است

حسن معنی جو که این حسن و تجمل بگذرد

گرچه دشوارست کار غم توکل بر خدا

کار ما شاید به اخلاص و توکل بگذرد

در بیابان فنا مجنون سر گردان عشق

گم نشد زان سان که کسرا در تخیل بگذرد

اهلی از جورش زبان بگشا تحمل تا بکی

چاره فریادست چون کار از تحمل بگذرد

شمارهٔ ۷۱۶

ایخوش آنکس که چو گل مستی بیباک کند

ساغری درکشد و پیرهنی چاک کند

برق حسن تو که بر لاله رخان آتش زد

تاچه با خرمن مشتی خس و خاشاک کند

آخر ای پادشه حسن نگویی که کسی

تا بکی داد زند چند به سر خاک کند

چند افتیم بپای همه چون نیست کسی

که بدامان کرم چهره ما پاک کند

تنگدل اهلی از آنگل چو شوی غنچه صفت

که هزار از تو بیک خنده فرحناک کند

شمارهٔ ۷۱۷

آنکه لعلش دم عیسی به کرامت دارد

عالمی کشت چه پروای قیامت دارد

عشق را خاصیت این است که با هرکه بود

روزگار از همه دردش بسلامت دارد

داشت دعوی بقدت قامت طوبی که فلک

تا ابد بر سر پایش بغرامت دارد

عاقبت خاک شود در ره سروی به هوس

هرکه در سر هوس آن قد و قامت دارد

اهلی از راهروان است درین خانه خاک

دو سه روزی بهوای تو اقامت دارد

شمارهٔ ۷۱۸

مرا تصور وصلت خیال باطل بود

بجز تصور باطل دگر چه حاصل بود

غم تو در دل من صد هزار عقده فکند

اجل گشود گره ورنه کار مشکل بود

نسیم عشق اگر پرده در شد ای غنچه

چو گل بجلوه گری هم دل تو مایل بود

بیک نظر ز رخت شد خراب ناصح من

طبیب درد من از حال خویش غافل بود

نگار قبله جان بود و مدعی نشناخت

سجود قبله جان کرد هرکه مقبل بود

بسوخت روز سیاهم کجا شد آن شبها

که شمع روی تو ما را چراغ محفل بود

رسید درد تو اهلی ز عشق او جایی

که با وجود تو مجنون حریف عاقل بود

شمارهٔ ۷۱۹

مه دو هفته اگر رفت عمر ساقی باد

اگر ستاره نماند آفتاب باقی باد

خوش است دولت وصلت گر اتفاق افتد

مرا سعادت این دولت اتفاقی باد

به خاکپای تو مردن مذاق زاهد نیست

که خاک بر سر این زهد و بی مذاقی باد

چو جان برید دل از من بیاد آن سر کوی

به ساکنان بهشت درت ملاقی باد

گر آب خضر نشد روزی تو ای اهلی

شراب خلد نصیبت زدست ساقی باد

شمارهٔ ۷۲۰

نصیب ما ز ازل درد و داغ و هجران شد

نصیبه ازل است این ملول نتوان شد

شکستگان محبت ره عدم رفتند

دل شکسته ماهم یکی از ایشان شد

چو غنچه جامه جانم درید و دلشادم

که دست خاری ایامم از گریبان شد

کجاست ساقی مجلس که در خمار ستم

دلم ز تشنه لبی سیر از آب حیوان شد

بجان خیال رخت خانه ساخت وه چه کنم

که ذره یی چو مرا آفتاب مهمان شد

محبتی که مرا غایبانه بود به تو

کنون که با تو نشستم هزار چندان شد

دلیکه زنده چو شمع از چراغ وصلت گشت

ز پای تا بسر از فرق تا قدم جان شد

ز بخت تیره خود مشکلی که اهلی داشت

بنور دولت آن آفتاب آسان شد

شمارهٔ ۷۲۱

هرگز از کوی تو کس دور بشمشیر نشد

هرگز از دیدن دیدار تو کس سیر نشد

گام بر سبزه باغ طربش باد حرام

هرکه در راه وفا بر سر شمشیر نشد

صید نخجیرگه عشق به کامی نرسید

تا به چابک صفتی در دهن شیر نشد

دست ساقی بکرم در همه وقت است بلند

هرگز از دور فلک دست کرم زیر نشد

زود رفت از بر ما یار و دل اهلی زار

سوخت از دوری او گرچه بسی دیر نشد

شمارهٔ ۷۲۲

عیسی دم من کز نفسش جان بتن آید

گر مرده حدیثش شنود در سخن آید

ماییم و سجودی و نیازی بر آن بت

جز سجده دیدار چه از برهمن آید

چون لاله ز داغت کفنم گر بگشایند

بیرون کف خاک سیهم از کفن آید

نامردم اگر از ستم دوست بنالم

گر محنت عالم همه بر جان من آید

هر دلکه سفر کرد چو اهلی بسوی دوست

بسیار غریب است اگر با وطن آید

شمارهٔ ۷۲۳

زنده می‌سازد لب او خلق و ما را می‌کشد

وای بر جان کسی کورا مسیحا می‌کشد

کاش یوسف در میان ناید که آن دست و ترنج

دیگران را می‌برد دست و زلیخا می‌کشد

یک نفس از صید دل‌ها چشم او آسوده نیست

غمزه مرغ دلم یا می‌زند یا می‌کشد

زینهار ای پارسا بیرون میا کآن ترک مست

می‌کشد اهل صلاح و سخت رسوا می‌کشد

هرکه بزم مطرب ساقی نهد بی‌روی دوست

دردمندان محبت را به غوغا می‌کشد

پیش آن شمشاد قد گر کشته گردد عالمی

بر اجل تهمت منه کان قد رعنا می‌کشد

لاله بر خاک رهش اهلی نشانی می‌دهد

یعنی آن گلچهره خلق از داغ سودا می‌کشد

شمارهٔ ۷۲۴

آمد آن عیسی نفس کز عشوه و نازم کشد

زنده ام سازد به مهر و از جفا بازم کشد

روز وصل آمد ولی ترسم که در روز چنین

طالع ناسازگار و بخت ناسازم کشد

گو: بدارم بر کش و بر بستر هجرم مکش

کشتنی گر کشته ام باری سرافرازم کشد

مادر دهرم چه می پرورد عمری در کنار؟

کانچنین در خاک و خون آنترک طنازم کشد

همچو اهلی دارم از راز غمش گنجی نهان

گر کشد عشق آخر از افشای اینرازم کشد

شمارهٔ ۷۲۵

خوش آنکه دل زغم هجر بر کناری بود

زیمن وصل تو فرخنده روزگاری بود

هزار زخم اگر میرسید خوش بودم

که مرهم دلم از وصل چون تو یاری بود

تو آن گلی که فلک با وجود یوسف هم

به نوبهار تواش چشم انتظاری بود

دلم زهجر تو شد همچو غنچه پژمرده

خوش آنکه همچو نسیمت بمن گذاری بود

تنم بباد فنا شد ولی خوشم کآخر

ز راه ما و تو برخاست گر غباری بود

کس این زمان نشمارد بهیچ اهلی را

خوش آنکه پیش سگان تو در شماری بود

شمارهٔ ۷۲۶

ساقی ز زهر چشم بمن قهر میکند

تریاک باده در دهنم زهر میکند

خورشید من جهان جمال است اگرچه ماه

خود را بحسن شهره صد شهر میکند

ما دل بریده ایم ز پیوند روزگار

کاین نوعروس، ملک بقا مهر میکند

بر کشتگان عشق ندارد تفاوتی

گر یار می نوازد و گر قهر میکند

اهلی بکام دشمن اگر شد روا بود

زان رو که دوستی طمع از دهر میکند

شمارهٔ ۷۲۷

جوش سودای غم دل پایم از جا می‌برد

شاقی آن شربت کرم فرما که سودا می‌برد

هرکه عاشق گشت همچون ذره از پستی برست

کار او را آفتاب عشق بالا می‌برد

بس که می‌گردم چو مجنون دور از آن چابک‌غزال

سیل اشک از خانه رخت من به صحرا می‌برد

گرچه خط و خال و زلفش هر یکی غارتگری‌ست

دل ز دست عاشقان آن چشم شهلا می‌برد

جان که باز آرد ز دست غمزه‌اش کآن شاهباز

می‌رباید دل ز دست خلق و در پا می‌برد

کشته شد اهلی ز عشق و دادش اینجا کس نداد

با شهیدان رخت خون‌آلوده اینجا می‌برد

شمارهٔ ۷۲۸

عاشق آشفته دل از طعنه خامی نشود

دامن پاک کس آلوده بجامی نشود

می خور و سبحه و سجاده صد پاره بهل

مزغ زیرک ز پی دانه بدامی نشود

پیش مرغ دل ما کعبه و بتخانه یکیست

طایر سدره مقیم لب بامی نشود

صد ملامت ز بتان بینم و اینطایفه را

کم به بینم که مرا ذوق سلامی نشود

سوخت پروانه و شمع از رخ او یاد نکرد

هیچکس سوخته در آتش خامی نشود

عشق از خواجگی و بندگی آزاد بود

ورنه محمود گرفتار غلامی نشود

هرکه رفتار بتان دید چو اهلی عجبست

که سرش خاک ره کبک خرامی نشود

شمارهٔ ۷۲۹

هیچ لب تشنه به میخانه سری بر نکند

گر لبی از کرم پیر مغان تر نکند

توسن ناز مکن زین پی گلگشت چمن

تا صبا خاک ره از دست تو بر سر نکند

نکند نرگس خونخوار تو ساغر گیری

تا کسی خون دل از دیده بساغر نکند

وعده کام مکن از دهن خویش بکس

کاین سخن یکسر مو کس ز تو باور نکند

ملکت عشق کلیدش بکف فرهادست

خسرو این ملک بشمشیر مسخر نکند

هجر و وصل و غم و شادی همه از دوست خوشست

عاشق آن به که بخود هیچ مقرر نکند

اهلی از ساقی دوران طمع صاف مکن

تا دل صافیت از درد مکدر نکند

شمارهٔ ۷۳۰

شد سگش یار رقیب و جور با خود می‌کند

با بدان هر کو نکویی می‌کند بد می‌کند

سرو من در باغ و نگشاید در من باغبان

باغبان هم ناز بر من زان سهی‌قد می‌کند

در بیابان عدم سر می‌نهم دیوانه‌وار

زلف چون زنجیر او بازم مقید می‌کند

می زدن کی از سفال آن سگ کو حد ماست

ما چه سگ باشیم او خود لطف بی‌حد می‌کند

سر بنه بر آستان او به امید قبول

گر قبولت می‌کند اهلی و گر رد می‌کند

شمارهٔ ۷۳۱

گرچه از عشق بتان صبر و دل و هوشم شد

باز عاشق شدم آن جمله فراموشم شد

هیچ سروی نگرفتم به بر از یاد قدش

که نه در خون دل آغشته در آغوشم شد

چاک دامان قبا بر زده از من چو گذشت

چاکها در دل از آن سرو قبا پوشم شد

دوش ساقی بیکی جرعه که در کارم کرد

سبحه رفت از کف و سجاده هم از دوشم شد

اهلی از تلخی هجران نکنی ناله که چرخ

نیش زد هرکه از او آرزوی نوشم شد

شمارهٔ ۷۳۲

هر شمع جمالی که بر افروخته باشد

پروانه او جان من سوخته باشد

چشم از تو که پوشد مگر آن طفل که چون زاد

از مادر ایام نظر دوخته باشد

خواهد به نثار قدمت دیده من ریخت

لعلی که بخون جگر اندوخته باشد

میخانه ما کعبه فیض است کز آنجا

صد تیره درون شمع دل افروخته باشد

در مهر و وفا حاجت آموختنش نیست

اهلی که وفا از ازل آموخته باشد

شمارهٔ ۷۳۳

گنجی است عشق کز وی صد جان هلاک گردد

صد دل خراب گردد صد سینه چاک گردد

صافی دلان کدورت بر دل ز کس ندارند

باشد که مدعی را آیینه پاک گردد

هر کسکه دیده باشد چون عشق رستخیزی

از فتنه قیامت کی هولناک گردد

در کوی آن پریوش صد سر ببرگ کاهی

دیوانه است کآنجا بی ترس و باک گردد

پیش سگانش افکن اهلی دلت که از وی

فیضی رسد بغیری به زانکه خاک گردد

شمارهٔ ۷۳۴

صید یوسف صورتان دل از ره معنی کند

گرگ بیمعنی چه سگ باشد که این دعوی کند

آنچه بیند دیده مجنون نبیند چشم غیر

گرچه چشم ظالمی نظاره لیلی کند

فیض جانبخشی به فضل و نکته دانی کی بود؟

کی فسون سحر کار معجز عیسی کند

با چنین شکل و شمایل گر در آید از درم

دوزخ بیت الحزن را جنت اعلی کند

دم مزن اهلی که عشق آیین خاموشان بود

نیست عاشق آنکه او از دوست واویلا کند

شمارهٔ ۷۳۵

مشاطه تو جلوه ناز ای پسر بود

طاووس را چه حاجت مشاطه گر بود

با سایه همرهی نکنم شب بکوی تو

صاحب نظر ز سایه خود بر حذر بود

گر سیل خون ز دیده فشانیم دور نیست

ماراکه از تو آنهمه خون در جگر بود

ذوقی است کشته کشتن عاشق ز بهر تو

ور جان دهد بپای تو ذوقی دگر بود

از نخل آرزو رطبی گر نمیدهی

سنگی بزن که از تو مرا این ثمر بود

هرچند عاشقان گله از دلبران کنند

مارا شکایت از دل خود بیشتر بود

گر شمع راه مرغ سحر شد چراغ گل

ما را چراغ راه زآه سحر بود

اهلی چو بنده نگهی شد بیک نظر

او را بخر که قیمت او یک نظر بود

شمارهٔ ۷۳۶

با فتنه چشم تو چه تدبیر توان کرد

خوابم نه چنان است که تعبیر توان کرد

باز آی و نگهدار دلم را که ز هجرت

مجنون نه چنانشد که بزنجیر توان کرد

ب مصحفرخسار تو ریحان خط سبز

آن سحر نپرداخت که تفسیر توان کرد

گر حکم بکشتن کنی ام چاره هلاک است

حکم تو نه آن است که تغییر توان کرد

این قصه محال است که افسانه و افسون

هرگز پری یی همچو تو تسخیر توان کرد

مارا بجز از تیر دعا هیچ بکف نیست

کی مرغ هوس صید بدین تیر توان کرد

اهلی ز فراق تو بجان باز نماند

آنروز کزین مرحله شبگیر توان کرد

شمارهٔ ۷۳۷

بغیر خون جگر دل شراب ناب نخورد

بتلخی د من هیچکس شراب نخورد

ز بسکه بود دل من بخون او تشنه

مرا بتیغ تو تا خون نریخت آب نخورد

به خنده نمیکنم جگر خورد لب تو

بدین نمک مه من، هیچکس کباب نخورد

خوشا دلی که گر افتاد در جهان طوفان

شراب خورد و غم عالم خراب نخورد

جز از سفال سگ آستان او اهلی

بکام دل دم آبی بهیچ باب نخورد

شمارهٔ ۷۳۸

گرمی کوثر بدان لبهای خندان داده اند

جرعه دردی بما هم دردمندان داده اند

آنهمه خوبی که یوسف داشت در مصر جمال

از ملاحت دلبر مارا دو چندان داده اند

شاخ گل میافتد از رشک سهی قدان بخاک

کاینهمه شوخی باین بالا بلندان داده اند

پیش آن مژگان ساحر سامری گوساله است

بازی صد سامری آن چشم بندان داده اند

آب چشم و آتش آ]م نگیرد در دلش

چون کنم کاو را دل سختی چو سندان داده اند

ازغم هجران بمردن رست جان و خرم است

چون کسی کاو را خلاص از بند و زندان داده اند

رفت اهلی از جهان چونشمع خندان لب برون

جان بجانان عاشقان سرمست و خندان داده اند

شمارهٔ ۷۳۹

بیخود شده بودم چو سخن یار بمن کرد

کو واقف حالی؟ که بپرسم چه سخن کرد

دزدید نهانم دل و نگذاشت بفریاد

فریاد که دزدیده کسی غارت من کرد

هر خون که بخاک از جگر سوخته ام ریخت

بر بوی تواش باد صبا مشک ختن کرد

چون داغ توام سوخت شهیدان غم عشق

خواهند ز خاکستر من عطر کفن کرد

از دوستی ام سوخت دل خویش بصد داغ

بیگانه نکرد آنچه دل خویش بمن کرد

اهلی صفت قد تو چون زهره ندارد

مقصود تویی گر صفت سرو چمن کرد

شمارهٔ ۷۴۰

مپرس یوسف من کز تو گلرخان چونند

چو گل بریده کف از رشک و غرقه در خونند

فتاده سلسله مو بپای مهرویان

کنایتی است که بهر تو جمله مجنونند

از آن حساب نپرسند از شهیدانت

که گر حساب کنند از حساب بیرونند

بهانه جام شراب است ورنه سرمستان

خراب نرگس ساقی و لعل میگونند

غمین مبین دل ناشاد عاشقان اهلی

که محض دل خوشی اند آنزمان که محزونند

شمارهٔ ۷۴۱

کی شود سرو من آگه ز دل افکاری چند

تا چو گل در ته پا نشکندش خاری چند

چون گل از پرده برون آی و مبین لاله صفت

خانه آتش زده سوخته زاری چند

ایکه با همنفسان روز و شبی میخواره

نفسی نیز بر آور به جگر خواری چند

روز و شب قصد رقیبان تو آزار دل است

بجز این هیچ ندانند دل آزاری چند

یار آن باش که باری ز دلی بردارد

نه کسی کو بدل ریش نهد باری چند

اهلی از دوست طلب کام نه از اهل ورع

مطلب فیض دل از صورت دیواری چند

شمارهٔ ۷۴۲

مست رفتی و ز شوقت جگرم چاک بماند

دل بخون غرقه از آن روی عرقناک بماند

همه از مهر تو چون ذره بر افلاک شدند

دل بی طالع ما بود که در خاک بماند

روز مردن نشدی نخل سر تابوتم

در دلم حسرت آن قامت چالاک بماند

مردن از زهر جفایت بدلم تلخ نبود

تلخی آن بود که در حسرت تریاک بماند

اهلی آن گل شد و ما را برقیبان بگذاشت

زان گلستان به حببان خس و خاشاک بماند

شمارهٔ ۷۴۳

عاشقان ره بسر گنج الهی دارند

بجز از بخت دگر هرچه تو خواهی دارند

پیش رندان به ادب باش که این سرمستان

صورت بندگی و سیرت شاهی دارند

عیب عاشق مکن از نامه سیاهی ایشیخ

بت پرستان چه غم از نامه سیاهی دارند

آشنایان محبت که نهنگان غمند

کی ز طوفان فنا فکر تباهی دارند

لعل جانبخش تو عاشق کشد و زنده کند

زنده و مرده بر این حال گواهی دارند

با وجود چو تو خورشید رخی کج نظران

چشم بر حسن رخ یوسف چاهی دارند

رنگ چون کاه تو اهلی نبود رو زردی

عاشقان آب رخ از چهره کاهی دارند

شمارهٔ ۷۴۴

وه که این شیرین‌غزالان بازی ما می‌دهند

هر کرا کردند مجنون سر به صحرا می‌دهند

حیرتی دارم که این دنیاپرستان از چه رو

با وجود روی خوبان دل به دنیا می‌دهند

شربت کوثر به نقد امروز ساقی می‌دهد

بی‌نصیبان جان برای عیش فردا می‌دهند

گر به نقد جان دلا نوشی دهندت زان دو لب

فرصتی زین به چه باشد میستان تا می‌دهند

عشوه شیرین‌لبان اهلی مخر کاین ساقیان

زهر پنهان است هر جامی که پیدا می‌دهند

شمارهٔ ۷۴۵

گرچه بر فرهاد شیرین جور بی اندازه کرد

یک سخن گفت از لب شیرین که جانش تازه کرد

عقل اگرچه بر رخت دروازه چشمم ببست

فتنه در ملک دل آخر رخنه زین دروازه کرد

تا تو پیدا گشتی ایمه نام شیرین گشت گم

گرچه حسن روی او عالم پر از آوازه کرد

بسته خط تو دل زان شد که استاد ازل

رشته جان نسخه حسن ترا شیرازه کرد

کار عشقت ای پری اندازه اهلی نبود

لاجرم دیوانه شد چون کار بی اندازه کرد

شمارهٔ ۷۴۶

نتوان بر ساقی سخن از توبه عیان کرد

پیش محک تجربه قلبی نتوان کرد

آن دل که نیرزد سفال سگ کویی

از جرعه خود جام جمش پیر مغان کرد

المنه لله که صبا خاک ره دوست

در دیده من کوری چشم دگران کرد

پیرانه سرم مست جوانی که به عشقش

صد بار شدم پیر و دگر بار جوان کرد

بسیار بنومیدی و حسرت دل من سوخت

و آخر ز کرم هرچه دلم خواست چنان کرد

مستان محبت می عشق تو نهفتند

بدمست تنگ حوصله چون شیشه عیان کرد

سر دهنت کس بیقین راه نبردست

اهلی به گمان هم سخنی چند بیان کرد

شمارهٔ ۷۴۷

چون لاله جهانی بغمت غرقه بخونند

یکبار نگه کن که اسیران تو چونند

عشاق ترا در خط فرمان نکشد عقل

کاینطایفه از دایره عقل برونند

چون سلسله عشق سراسر همه قیدست

آزاده دل آن قوم که در قید جنونند

بر خاک شهیدان گذر ای سرو بعزت

کز خاک رهت کمتر و از عرش فزونند

ثابت قدمانرا منگر در ره خود سهل

کاین طایفه در خیمه افلاک ستونند

ای من سگ آن قوم که از آهوی چشمت

چون نافه دهان دوخته باداغ جنونند

بی صبری اهلی نبود عیب ز شوقت

مستان محبت همه بی صبر و سکونند

شمارهٔ ۷۴۸

سرو من تا چو مه از خانه زین گشت بلند

آفتابی دگر از روی زمین گشت بلند

برحذر باش دلازان بت خونخواره که باز

رنگش افروخت می و چین جبین گشت بلند

عاشق آنست که پروا نکند بد نامی

در جهان نام زلیخا بهمین گشت بلند

منم آن صید که تا چشم فکندم به بتان

هر طرف دست و کمانی ز کمین گشت بلند

اهلی از دار فنا سرنکشی چون منصور

که مقام همه در عشق ازین گشت بلند

شمارهٔ ۷۴۹

خوبان که فرق تاقدم از جان سرشته اند

مردم کشند اگرچه بصورت فرشته اند

در کوی گلرخان پی خواری کشان عشق

یک گل زمین نماند که خاری نکشته اند

زخم بتی است هر سر مویم که بر تن است

بی زخم خویش یکسر مویم نهشته اند

از تیغ نو خطان سر ما را گریز نیست

کاین حرف از ازل بسر ما نوشته اند

اهلی قبای عافیت کارزو بود

چون پوشی این قبا که هنوزش نرشته اند

شمارهٔ ۷۵۰

گر کاکلی بتان بسر خود رها کنند

صاحبدلان تفرج صنع خدا کنند

پر دل منه بوعده خوبان که این گروه

از صد هزار وعده یکی را وفا کنند

آن به که پیش دوست نگویند حال من

ترسم حکایتم بشکایت ادا کنند

زان زنده است شمع که میرد بپای دوست

گر سر کشی سرش از تن جدا کنند

حاجت بکعبه رفتن و حج قبول نیست

گر حاجت شکسته دلی را روا کنند

من آن کنم که دوست پسندد نه دشمنان

خواهی کنند غیبت و خواهی ثنا کنند

اهلی صبور باش درین کوره گداز

مس پاره وجود ترا کیمیا کنند

شمارهٔ ۷۵۱

صبوری از غمت ایشوخ بیوفا تاچند

غم تو تا کی و صبر و شکیب ما تا چند

تو بیوفا چو پشیمان نمی شوی از جور

اگر وفا نکنی با کسی جفا تا چند

بلای هجر تو ما را بکشت و چون نکشد

تحمل ستم و طاقت بلا تا چند

امید مرهم راحت چو نیست از وصلت

دل از جراحت هجر تو مبتلا تا چند

صبا به گلشن کویت چراست هر نفسی

غبار خاطر اهل دل از صبا تا چند

به دور گل همه اهلی ز عیش در جوشند

تو همچو بلبل محروم بینوا تا چند

شمارهٔ ۷۵۲

خوبان اگرچه در پی دلهای خسته اند

بندی به پای مرغ دل کس نبسته اند

یارب ز سنگ حادثه شان در پناه دار

سنگین دلان اگرچه دل ما شکسته اند

در پا چه افکنند سر زلف کاین کمند

هر تاره یی ز رشته جانی گسسته اند

پاکان بخون خویشتن آلوده اند دست

در چشمه حیات ابد دست شسته اند

اهلی گهی ز شمع دمد دود آه نیز

خوبان هم از کمند محبت نرسته اند

شمارهٔ ۷۵۳

روزی که قدسیان گل آدم سرشته اند

جان مرا و مهر تو باهم سرشته اند

از رشک آنکه با همه کس جلوه میکنی

در خون یکدگر همه عالم سرشته اند

حور و پری بخواب نه بیند فرشته هم

این چاشنی که با گل آدم سرشته اند

هرگز ندیده ام نمکین صورتی چو تو

آری بدین نمک گل کس کم سرشته اند

کس نیست در جهان که ندارد دل خوشی

اهلی دل من است که با غم سرشته اند

شمارهٔ ۷۵۴

مرا بکوی تو شوق از در نیاز آورد

بیا که شوق تو ما را ز کعبه باز آورد

چو لاله داغ بخود سوختم ز کوره عشق

مرا غم تو درین کوره گداز آورد

غرور حسن مه و سرو ناز بشکستی

شکست هرکه به پیش تو کبر و ناز آورد

خیال قبله روی تو آسمان چون بست

فرشته را بهوای تو در نماز آورد

نیازمند توام از درم چه میرانی

بخود نیامدم اینجا مرا نیاز آورد

لطیفه دگرست این نه حسن ایخواجه

که روی خاطر محمود در ایاز آورد

نبست زخم دل از بهر دلخوشی اهلی

ز روی غیر، در دل بهم فراز آورد

شمارهٔ ۷۵۵

سرو قدان که دل از عاشق محتاج برند

یوسف از چاه برآرند و بمعراج برند

گلرخانی که برند از دل ما صبر و قرار

جان بی صبر مرا همره خود کاج برند

صبر و هوش و دل و دین رفت همین حالی ماند

که بیک عشوه مستانه بتاراج برند

دیده کز هجر کمان ابروی خود گشت سپید

کی بود کز پی تیرش سوی آماج برند

مرد منصوبه شطرنج جهان اهلی نیست

کاین حریفان دغل دست ز لیلاج برند

شمارهٔ ۷۵۶

نفی خوبان کردم از خاطر که بار خاطرند

تا زخود غایب شدم دیدم که در دل حاضرند

از فریب مردم چشم بتان ایمن مباش

کاین سیه دل مردمان هم کافر و هم ساحرند

جز سر تسلیم در پای بتان نتوان نهاد

چون بکشتن حاکم و برزنده کردن قادرند

صبر بی شیرین لبان تلخ است اما چاره نیست

دردمندان بلا خواهی نخواهی صابرند

پیش ما نادیده زاهد وصف حورعین مکن

گرچه پنهانند از چشم تو بر ما ظاهرند

اهلی از هجر پری رویان نشاید ناله کرد

هر کجا هستند بر حال دل ما ناظرند

شمارهٔ ۷۵۷

بکوی دوست که از ما پیام خواهد برد؟

سلام ما که بدار السلام خواهد برد؟

چنین که نام و نشانم بزندگی محو است

چو بی نشان شوم از من که نام خواهد برد؟

بسوختم ز خموشی و عاقبت دانم

که دود دل علم من ببام خواهد برد

دلا، ز رشته جان دام دل منه که همای

بدام کس نفتد بلکه دام خواهد برد

هزار کس چو گل استاده نقد جان بر کف

صبا بحضرت او تا کدام خواهد برد

خرام او نگر ای باغبان و در بگشا

که آب سرو سهی زین خرام خواهد برد

ز فیض روح قدس بکر خاطر اهلی

دل از فرشته بحسن کلام خواهد برد

شمارهٔ ۷۵۸

جایی که فلک پیش بتان پشت دوتا کرد

محراب نشین پشت بدیوار چرا کرد

منت چه نهد بخت اگر یار قدح داد

بر تشنه لبان رحم نه او کرد خدا کرد

ما در عجب از طالع خویشیم که آن شوخ

مست آمد و چشمی بغلط جانب ما کرد

بر عمر وفا نیست ولی یار چو آمد

عمری دگرم داد چه بر وعده وفا کرد

اهلی سگ پیری است که سرمایه پیری

در پای جوانان قباپوش فدا کرد

شمارهٔ ۷۵۹

به مهر او اثرم جز دریغ و درد نماند

بباد رفت غبارم چنانکه گرد نماند

گذشت رقص کنان جان چو کرد یاد از خود

که نزد او چو حریفان هرزه گرد نماند

نماند از می وصل تو سرخرویی من

که در خمار غمم غیر روی زرد نماند

برفت گرمی بازار هستی ام برباد

چنانکه در دل من غیر آه سرد نماند

ربود در صف عشاق از آن زلیخا گوی

که در محبت یوسف ز هیچ مرد نماند

بیاد چشم و لبش مست شد چنان اهلی

که چون فرشته درو ذوق خواب و خورد نماند

شمارهٔ ۷۶۰

در جان و دل بیک نگه آن شوخ راه کرد

آنشوخ هرچه کرد هم از یک نگاه کرد

ای شاه حسن در دل ویران ز عشق تست

گنجی که صدهزار گدا پادشاه کرد

من بی تو چون زنم دم خوش؟ کاتش غمت

در سینه هر نفس که زدم دود آه کرد

جای فرشته نیست چه جای پری وشان

در خلوت دلم که غمت تکیه گاه کرد

چند از خیال خط تو مشق جنون کنم

سودا ببین که نامه عمرم سیاه کرد

کافر دلم بعشق دو زنارت ایصنم

یکرنگ کفر گشت و خدا را گواه کرد

منت ز آفتاب نبرد از فرشته هم

اهلی که سایه سگ این در پناه کرد

شمارهٔ ۷۶۱

رخ تو داغ کهن تازه از ملاحت کرد

ملاحت تو مرا تازه صد جراحت کرد

طریق زنده دلان در غم تو بیداری است

کسیکه مرد درین راه خواب راحت کرد

اگرچه چون گل نو آفتاب صبح دمید

رخ تواش خجل از غایت صباحت کرد

ز حیرت رخ خوب تو لال شد بلبل

اگرچه پیش گل اظهار صد فصاحت کرد

ندید به زه دهان تو چشمه نوشی

خضر که روی زمین سر بسر سیاحت کرد

حدیث اهلی از آن نیست خالی از نمکی

که از لبان تو دریوزه ملاحت کرد

شمارهٔ ۷۶۲

سبز لیلی وش من آنکه مرا مجنون کرد

نمک او جگر ریش مرا پر خون کرد

تا نشاط غم او در دل من جای گرفت

غم عالم همه از خاطر من بیرون کرد

چشم و ابروی خوشش گرچه دلم سوخت مپرس

آنچه با جان من آن لعل لب میگون کرد

گنج عشق است دلم از غم آن دانه خال

این چه گنجیست که موری چو مرا قارون کرد

ای رقیب اینهمه نخوت چه فروشی که بتو

گوشه چشم علی رغم من محزون کرد

هرکخ دید آن صنم آراسته همچون بت چین

نامسلمان بود ارقبله مه گردون کرد

کشتی می مده ای همنفس از دست که دوست

دیده اهلی دلسوخته را جیحون کرد

شمارهٔ ۷۶۳

دی که آن کان نمک خنده بر این مجنون کرد

من چه گویم که چه با این جگر پرخون کرد

غرق خون گشته ام از دیدن آن مردم چشم

چکنم چشم خودم غرقه درین جیحون کرد

تا صبا یک گره از سنبل زلفش بگشاد

هر بمویی گرهی از دل ما بیرون کرد

عاشقان مست غم از آن می گلگون گشتند

هرچه با خسته دلان کرد لب میگون کرد

بخت آواره مرا در طلب گوهر وصل

در بیابان فنا همسفر مجنون کرد

گنجها زیر زمین دارم ازین سیم سرشک

کیمیای نظر دوست مرا قارون کرد

اهلی از سروقدان سبزه صفت خرم بود

آخرش سوخته برق ستم گردون کرد

شمارهٔ ۷۶۴

عاشقان گردم گرم از دل غمناک زنند

گلرخان غنچه صفت جامه بتن چاک زنند

باشد ای گل که ببرق کرم از ممکن غیب

آتش تفرقه یی در خس و خاشاک زنند

ازره غمزدگان سنگ ملامت برگیر

تا شهیدان تو چون سبزه سر از خاک زنند

عاشقانی که نشویند بخونابه نظر

شرمشان باد که لاف از نظر پاک زنند

دردمندان قدم اول بسر خویش نهند

وانگهی دست بر آن حلقه فتراک زنند

سگ عیسی نفسانیم که این گرم روان

گرچه خاکند قدم بر سر افلاک زنند

زاهدانی که محبت نشناسند که چیست

عیب باشد که دم از دانش و ادراک زنند

سر هر کس نشود گوی بمیدان بتان

اهلی این گوی مگر مردم چالاک زنند

شمارهٔ ۷۶۵

پیش اغیار آن پریرخ تا دو سنبل شانه کرد

هردو عالم را پریشان بر دل دیوانه کرد

روی و مویش فتنه اما چشم او مردم کش است

با شهیدان هرچه کرد آن نرگس مستانه کرد

نام من از گوشه گیری گم چو مجنون گشته بود

آهوی آن چشم بازم در جهان افسانه کرد

کعبه جانها دل من از صفای سینه بود

بت پرستی های من این کعبه را بتخانه کرد

گنج اگر یابد کسی معمور گردد خانه اش

گنج عشق او هزاران خانه را ویرانه کرد

پیش ازین اهلی چنین مجنون صفت بیخود نبود

با پری کرد آشنایی وز خرد بیگانه کرد

شمارهٔ ۷۶۶

ایمرغ آزاد از قفس پر بر دل افکاران مخند

شکرانه کز غم فارغی بر ما گرفتاران مخند

هرگز بپایت زین چمن خاری نرفت از دست غم

ای نوگل خندان من بر زخم غمخواران مخند

در سجده روی تو بت چین جبین ما کشد

سررشته تقدیر بین بر ما گنهکاران مخند

اندیشه کن از درد و غم شادی مکن بر روز ما

هان ای طبیب سنگدل بر درد بیماران مخند

پروانه سوزان از وفا خندان تو چون شمع از جفا

باری وفا گر نیستت بر ما وفادارن مخند

ای نوبهار عاشقان کز دیدنت گریم چو ابر

چون برق از چشمم مرو بر اشک چون باران مخند

گر غافلند این بی‌غمان اهلی تو باری عاشقی

بر ما گرانباران غم همچون سبکباران مخند

شمارهٔ ۷۶۷

یاران همه مست و خبر از خویش ندارند

پروای خمار من درویش ندارند

جان کندن فرهاد چه دانند که چون است

آنها که چو من کوه غمی پیش ندارند

درد دل خود با که بگوییم که یاران

با ما بجز از سرزنشی بیش ندارند

یوسف نکند یاد ز یعقوب که خوبان

بیگانه نهادند و غم خویش ندارند

حق نمک خنده شیرین نشناسند

کافر نمکانی که دل ریش ندارند

با نوش لبان خرمگسانند رقیبان

اهلی مطلب نوش که جز نیش ندارند

شمارهٔ ۷۶۸

خوبان سمن چهره ستم خوی نباشند

شیرین دهنان تلخ و ترش روی نباشند

خونریزی اگر کار بتان است بگوباش

باید که ستمکاره و بد خوی نباشند

زان آب صفت خاک نشینیم که خوبان

چون سرو بما زان طرف جوی نباشند

آنان که گرفتار سر زلف بتانند

دربند سر خود سر یک موی نباشند

تو کعبه مقصودی و در راه تو جانها

تا سعی بود جز بتک و پوی نباشند

اهلی سگ کوی تو شده عفو کنش زانک

آدم صفتان جز سگ این کوی نباشند

شمارهٔ ۷۶۹

یک سخن گفت آن لب و جان شهیدان تازه کرد

مرده صد ساله را گفتار او جان تازه کرد

نرگسش از غمزه خون صد چو من بیچاره ریخت

نامسلمان بین که خون صد مسلمان تازه کرد

آتشی پنهان که در خاکستر من مانده بود

کاوکاو غمزه آن چشم فتان تازه کرد

نرگس چشم از نسیم جیب یوسف گر شکفت

بوی او داغ کهن بر پیر کنعان تازه کرد

آن تبسم کردن پنهان و آن کان نمک

مرهم دل شد ولی صد زخم پنهان تازه کرد

یک نظر در چشم اهلی جلوه کرد آن مشگموی

صد پریشانی بر این پیر پریشان تازه کرد

شمارهٔ ۷۷۰

دی نظر دیده بر آن نعل سم توسن کرد

صیقلی دید که آیینه جان روشن کرد

دوست شد یارم و یاران بمن اغیار شدند

دوست بنگر که همه خلق جهان دشمن کرد

این نه آن بود که شد همسخنم وقت وداع

جان من بود که میرفت و سخن با من کرد

خار در دیده من باد بجای مژه ام

گر دلم بی رخ او چشم سوی گلشن کرد

عاشق غمزده بی او چو بگلشن بگذشت

گلشن او دو دل سوخته چون گلخن کرد

دل تاریک مرا خانه خود کرد و خوش است

که به تیر مژه آن خانه پر از روزن کرد

سایه بر عرش برین کی برسد چون خورشید

هرکه چون اهلی مسکین نه در او مسکین کرد

شمارهٔ ۷۷۱

هیچم ز گریه قدر برین خاک کو نماند

چندان گریستم که مرا آب رو نماند

ساقی بحال تشنه لبان غبار غم

گاهی نظر فکند که می در سبو نماند

گل بی رخت بباغ ز باران اشک من

یکذره در رخش اثر رنگ و بو نماند

چندان بجان رسید دلم ز آرزوی دوست

کاخر به آرزوی دلم آرزو نماند

در بحر عشق غرقه بسی شد ولی کسی

هرگز بحال خویش چو اهلی فرو نماند

شمارهٔ ۷۷۲

بر من خسته رقیبان چو گذر می آرند

می طپد دل که از آن مه چه خبر می آرند

زان شهیدان ترا دست در آغوش خودست

که خیال تو در اندیشه به بر می آرند

چشم خون ریز بپوشم ز رخت لاله صفت

گرم از کاسه سر چشم بدر می آرند

از تو چون سایه گریزند بتان هر طرفی

که تو خورشیدی و کم تاب نظر می آرند

سوخت از خوی تو اهلی چو دمی با تو نشست

پس حریفان تو چون با تو بسر می آرند

شمارهٔ ۷۷۳

داغت خبر ز سوز من دل فکار کرد

آخر شرار آتش ما در تو کار کرد

گفتم که جان بپای تو خورشید رخ دهم

طالع مدد نکرد و مرا شرمسار کرد

ترسم بگرد من نرسی روز حشر هم

زینسان که سوخت عشقم و خاکم غبار کرد

ذوق شراب و شوق تو ای شوخ نوجوان

مارا ببین که آخر پیری چه خوار کرد

اهلی زیاد خود نه چنان برده یی که باز

روزی بخاطر تو تواند گذار کرد

شمارهٔ ۷۷۴

کس زنده کی از هجر تو ای عهد گسل ماند

ور ماندهم از زندگی خویش خجل ماند

نقش من ازین خانه گل سیل فناشست

در خانه دل نقش تو ای شمع چگل ماند

با قد چو شاخ گل تو سرو به دعوی

برخاست چو دید آن گل رخ پای بگل ماند

داغ دل من لاله صفت زان گل رخ بود

گل رفت مرا از نظر آن داغ بدل ماند

زخم جگرم اهلی از ایام نشد به

زخم دگرم در دل از آن عهد گسل ماند

شمارهٔ ۷۷۵

گرچه ارباب خرد طایفه یی پرهنرند

عاشقان طایفه دیگر و قومی دگرند

رشگ خوبان برم از مردم دنیا ورنه

دنیی آنقدر ندارد که برو رشگ برند

عدم است آن دهن و در غم آن تنگدلان

با وجود عدم او غم بیهوده خورند

مردم دهر چه دانند ترا قدر مگر

مردم دیده عشاق که اهل نظرند

گرچه بر اهل نظر هر سر مو تیغ بلاست

کافرم گر ز بلا یکسر مو برحذرند

کوی تو کعبه دلهاست چرا بی خبران

چون رسیدند بدین کعبه بر او میگذرند

مردم چشم تو هر گوشه ربایند دلی

مردم گوشه نشین بین که چه بیداد گرند

اهلی سوخته را در شکرستان خیال

طوطیانند که از لعل تو مست شکرند

شمارهٔ ۷۷۶

گه بصلحند این بتان گه رسم جنگی مینهند

دلربایان دام دل هردم برنگی می نهند

بهر شیرین گر بتلخی رفت فرهاد از جهان

نام او باقی است تا سنگی بسنگی می نهند

هم عفا الله زان وفاداران که بر ریش دلی

مرهمی گاهی به پیکان خدنگی می نهند

عاشقانرا شرط باشد بیخ خود کندن نخست

گر بنای عشق بر ناموس و ننگی می نهند

بی دلانرا از دهان خود به موسی دست گیر

کاین گرفتاران قدم در راه تنگی می نهند

نشنوند از ناز خوبان ناله اهلی چو چنگ

گرچه مستان گوش بر آواز چنگی می نهند

شمارهٔ ۷۷۷

ایشه خوبان که ملک حسنت ارزانی بود

ناز پنهان تو با من خیر پنهانی بود

دل از آن سیب ذقن پر قطره خون چون انار

به که درج لعل پر یاقوت رمانی بود

من که روی از هر دو عالم در تو بت آورده ام

گر تو روی از من بتابی نامسلمانی بود

مردم چشمم بخون غرقند از موج سرشک

وای بر مردم چو موج بحر طوفانی بود

پاکدامانی چو شمع و نور بارد از رخت

پاکدامانی دلیلش روی نورانی بود

بلبل این باغم و یک نکته گویم از هزار

کز هزاران در یکی فهم سخندانی بود

تا غزلگو شد چو مجنون اهلی از آن نوغزال

هر کجا بینی غزالی در غزلخوانی بود

شمارهٔ ۷۷۸

دل ز فریب گلرخان بی تو شکیب چون کند

کیست که خار خار تو از دل ما برون کند

هجر تو جانگداز شد وصل تو جانگدازتر

کار دلم ز دست شد هم تو بگو که چون کند

گر بچمن گذر کنی گل چو بتان ز رشگ تو

چهره خود بناخنان پیش تو غرق خون کند

چند برانی ام ز در چون سگ و بازخوانی ام

کی سگ آزموده را کس دگر آزمون کند

بوی جنون اگر دمد از دم عاشقان چه شد

هرکه نشست با پری چون حذر از جنون کند

اهلی خسته درد تو هم ز تو می کند نهان

زان رخ زرد خویشرا پیش تو غرق خون کند

شمارهٔ ۷۷۹

خط سبزی که سر از لعل تو برخواهد کرد

تاچه با جان من خسته جگر خواهد کرد

بر رخ همچو گلت سبزه که برمیخیزد

رستخیزی است که جان زیر و زبر خواهد کرد

رخنه ها در دل من میکند آن خط دگرم

نه که راضی بهمین است دگر خواهد کرد

در دل آن روز که آتش زدی ام می گفتم

کاخر این دود دلم در تو اثر خواهد کرد

ملک دل جای تو ای رشک بتان خواهد بود

تو درون آی که جان عزم سفر خواهد کرد

برهمن وارم اگر زنده در آتش سوزی

کافرم گر دلم از عشق حذر خواهد کرد

یار بر تربت اغیار چو باد از گذرد

اهلی سوخته دل خاک بسر خواهد کرد

شمارهٔ ۷۸۰

رخ او را دهان شکرافشانی چنین باید

چنان خوان ملامت را نمکدانی چنین باید

به آب چشمه خورشید عیسی پرورد جان را

نثار مقدمت گر جان سزد جانی چنین باید

ز خوبی می‌کند رویت سواد دیده‌ام روشن

چراغ خلوتم شمع شبستانی چنین باید

خوشم با عشق پنهانی که داری با خراب خود

دل ویران ما را گنج پنهانی چنین باید

ترا دل می‌پرستد گرچه در دین می‌زنی آتش

چنان کافر دلی را نامسلمانی چنین باید

شهیدان ترا باید فضای عرش جولانگه

برای کشتگان عشق میدانی چنین باید

گلستان بهشتی در جهان زان روی شد ظاهر

که مرغی همچو اهلی را گلستانی چنین باید

شمارهٔ ۷۸۱

جان آفرین که جان همه عالم آفرید

جان مرا ز محنت و درد و غم آفرید

یکذره و هزار غمم کافتاب صبح

در ذره یی چو من غم صد عالم آفرید

بر طاق نه فلک مه نو آنکه نقش بست

ماهی چو طاق ابروی شوخت کم آفرید

دست قضا گهی که وجود تو می سرشت

زآب حیات و شیره جان درهم آفرید

زخم تو دید در دل چاکم طبیب عشق

آن زخم را ز لعل لبت مرهم آفرید

اهلی به دور دوست که دلها پر از غم است

باور مکن که چرخ دلی خرم آفرید

شمارهٔ ۷۸۲

آن نوجوان ز جور پشیمان نمیشود

وین پیر بت پرست مسلمان نمیشود

کارم ز دست عشق بمردن کشید دل

از کار خود هنوز پشیمان نمیشود

یکشب نمیشود که زغم دست یاربم

با جیب صبح دست و گریبان نمیشود

حیران آن جمال نه تنها منم که عقل

حیران آن کسی است که حیران نمیشود

ای گریه میل در نظرم کش باشک گرم

کز دست دیده کار من آسان نمیشود

گفتی که گنج عشق نهان دار و عیش کن

گنجی است عشق یار کهه پنهان نمیشود

آن آتشی که در دل اهلی ز لعل اوست

تسکین بآب چشمه حیوان نمیشود

شمارهٔ ۷۸۳

باقد چون نیشکر آن سبز شیرین بنگرید

طوطی آن خط سبز و لعل رنگین بنگرید

نرگسش بیمار و بر بالینش ابروی سیه

خفتن بیمار و آن ریحان بالین بنگرید

آهوی چشم خوشش مردم بیک دیدن کشد

دیدن کردم کش آن آهوی چین بنگرید

حسن او را جلوه دیگر بود در چشم من

آن جهان حسن ازین چشم جهان بین بنگرید

گفتم از گل خوشتری گفتا تو هم بلبل شدی

شوخی آن شاخ گل زین وصف و تحسین بنگرید

مرگ جستیم از حق، آمین گفت و جانرا پاره کرد

ما دعا گفتیم و جانبخشی آمین بنگرید

اشک اهلی بارخ او بسته عقد دوستی

دوستان با خرمن مه عقد پروین بنگرید

شمارهٔ ۷۸۴

لعل او از خون عاشق می بکام خود کشد

آه از آنروز که عاشق انتقام خود کشد

بد مگو محمود را گر می کشد جور ایاز

شاه اگر عاشق شود ناز غلام خود کشد

هرکجا ذکر قدت ای سرو شیرین بگذرد

نیشکر آنجا قلم بر حرف نام خود کشد

کی کشد ای باغبان از سرو عاشق بار ناز

ور کشد باری ز سرو خوشخرام خود کشد

رو متاب از منکه شست زلف او صیاد وار

دل بقلاب محبت سوی دام خود کشد

کام عاشق گنج وصل و تار زلفش اژدهاست

ترسم آخر اژدها ما را بکام خود کشد

همچو عیسی جان دهد اهلی کلامش مژده را

نام جانبخشت چو در سلک کلام خود کشد

شمارهٔ ۷۸۵

چند آن می لب عاشق مخمور ببیند

چند آب خضر تشنه‌لب از دور ببیند

از روی تو کی سیر شود عاشق اگر هم

از صبح ازل تا نفس صور ببیند

تا گنج غم عشق تو در خانه دل‌هاست

یک خانه که از جور تو معمور ببیند؟

دزدیده ز مردم نگرد روی تو عاشق

ور دست دهد هم ز تو مستور ببیند

روشن شودش صبح سعادت ز جمالت

هرکس که ترا در شب دیجور ببیند

مجنون‌صفت از خلق رمد آهوی سرمست

گر یک نظر آن نرگس مخمور ببیند

از خاک شهیدان غم عشق دمد نور

اهلی چه خوش آن دیده که این نور ببیند

شمارهٔ ۷۸۶

خیال آن لب می جان ناتوان سوزد

عجب میی که بلب نارسیده جان سوزد

تو آفتابی و عمریست کز نظر دوری

هنوز مهر توام مغز استخوان سوزد

اگر زمین و زمان سوزد آتش دوزخ

شرار آتش هجر تو بیش از آن سوزد

بسوخت هجر پسر جان پیر کنعان لیک

نه آنچنانکه مرا هجرت ای جوان سوزد

لب تو آتش مهری که در دلم افکند

چو شمع اگر بزبان آورم زبان سوزد

زهر کناره چو شمعت هزار عاشق هست

ولیک حسن تو پروانه از میان سوزد

از آن دهان بکنایت سخن کند اهلی

که گر صریح کند جان عاشقان سوزد

شمارهٔ ۷۸۷

آن سرو اگر از چشم من در چشم دشمن می‌شود

از مردم آلوده‌دل آلوده‌دامن می‌شود

آه از شب هجران من وین حسرت و حرمان من

چند آشنای جان من بیگانه از من می‌شود

شب‌ها که منبی آن پسر آهی برآرم از جگر

همسایه را نور سحر روشن ز روزن می‌شود

بر روی آن زیبا صنم گر چشم دوزد دشمنم

از سوز غیرت بر تنم هر موی سوزن می‌شود

تا حسن او بر جا بود شور و فغان ما بود

از خوشه‌چین غوغا بود هرجا که خرمن می‌شود

آن عشوه‌جوی تندخو گر بیندم یک ره به کو

با من ز رشک مهر او صد دوست دشمن می‌شود

اهلی من او را مایلم از گل چه باشد حاصلم

آتش‌پرستم گر دلم مایل به گلشن می‌شود

شمارهٔ ۷۸۸

گذر ز حسن خوش این بت پرست پیر ندارد

گذشت از همه عالم و زین گزیر ندارد

نکرد گوشه ابرو بسوی گوشه نشینان

کمان ابروی او میل گوشه گیر ندارد

چو غنچه این دل نازک درون پرده دلهاست

که تاب زحمت پیراهن حریر ندارد

شهان فقیر نوازند، ه ازین شه خوبان

که گوشه نظری با من فقیر ندارد

کجا کند به اسیران نگه که نرگس مستش

بهیچ گوشه نه بیند که صد اسیر ندارد

دلا، چو پیر شدی بگسل از وصال جوانان

که سرو قد جوانان هوای پیر ندارد

چه سود اهلی اگر ذره ذره خاک رهی هم

که آفتاب تو یکذره دلپذیر ندارد

شمارهٔ ۷۸۹

دل خورد غم که چرا مرده صفت خاک شود

زنده چون شمع بسوزش که زغم پاک شود

نه من از زخم فراق تو جگر چاک شدم

گر بکوهی رسد این زخم جگر چاک شود

گر سگ کوی تو خونم بخورد غم نبود

غم از آنست که دیوانه و بی باک شود

چند سوزد فلک از داغ فراقت دل خلق

آه اگر دود دل خلق بر افلاک شود

همه جا در ره من خار بلا میروید

بسکه باران غم از دیده نمناک شود

سر اهلی که سجودش همه در پای تو بود

بهتر آنست که هم در قدمت خاک شود

شمارهٔ ۷۹۰

گر من از درد تو مردم هرگزت دردی مباد

جان من گر خاک شد بر خاطرت گردی مباد

میرم از درد و نپرسی وه چه بی دردیست این

کس چو من هرگز اسیر چون تو بی دردی مباد

یارب ای سرو سهی عاشق شوی اما دلت

مبتلای عشق چون خود ناز پروردی مباد

هر دل افکاری که شد مست از بهار عشق تو

چون خزان بی اشک سرخ و چهره زردی مباد

عیش پیران گر همه خضرند بی خوبان چه سود

بزم خوبان نیز بی پیر جهانگردی مباد

عمر جاویدان اهلی صحبت صاحبدل است

آفتاب عمر هم بی سایه مردی مباد

شمارهٔ ۷۹۱

کیست کو خاک ز بیداد تو بر سر نکند

مگر آنکسکه سر از جیب عدم برنکند

عشق باران بلایسیت که در روی زمین

هیچ جا نیست که از خون جگر تر نکند

کعبه جان مرا عشق تو آتشکده ساخت

عشق با جان من آن کرد که کافر نکند

مست گریان که بخاک قدمت روی نهد

آبرو چیست که با خاک برابر نکند

هرکه کشت آن لب میگون به خمار ستمش

آه اگر دفع خمارش می گلگون نکند

ای دل ساده گر او گفت که من زان توام

آن محالی است که کس غیر تو باور نکند

گر دلت نافه صفت عشق نسوزد اهلی

طیب انفاس تو آفاق منور نکند

شمارهٔ ۷۹۲

بتر ز محنت هجر ای پسر چه خواهد بود

جدا ز وصل توام زین بتر چه خواهد بود

به حلق تشنه ام از جرعه لب تو چه کم

که قطره یی نچکد اینقدر چه خواهد بود

سرشک گرم که چشمم چو لاله داغ از اوست

چو دیده داغ کند در جگر چه خواهد بود

ز عشق بس نکنم گر سرم چو شمع برند

به پیش اهل نظر ترک سر چه خواهد بود

حکایت لب شیرین بجان دهد لذت

وگرنه لذت قند و شکر چه خواهد بود

ز سیم اشک و رخ زرد من چه میخواهی

تو جان و سر بطلب سیم و زر چه خواهد بود

حسود بی هنرت عیب اگر کند اهلی

حزین مشو سخن بی هنر چه خواهد بود

شمارهٔ ۷۹۳

شب همچو شمع آتش آهم زبانه زد

تیر مراد در دل شب بر نشانه زد

با آفتاب خویش شود همنفس چو صبح

در عشق هرکه یکنفس عاشقانه زد

شکر لبان نهند بر این آستانه روی

خوش وقت آنکه بوسه برین آستانه زد

جان در بهای صول چه باشد بهانه ایست

عاشق در وصال ترا زین بهانه زد

خواهد دمید صبح وصال از شب فراق

ساقی بیا که زهره سحر این ترانه زد

از بسکه سوختی دل اهلی ز داغ هجر

آتش چو لاله از دل چاکش زبانه زد

شمارهٔ ۷۹۴

تو یار اگر نشوی بخت یار چون گردد

بسعی خویش کسی بختیار چون گردد

خطت بنقطه دل راه بسته چون پرگار

ازین میانه کسی برکنار چون گردد؟

تو گر بمهر نگردی قرار بخش دلم

فلک بکام دل بیقرار چون گردد؟

بپایبوس سگت گرنه رخ بخون شویم

ز گرد رخ غم ما بی غبار چون گردد؟

سگ توایم و ز مجنون وشی نمیدانیم

که آهویی چو تو ما را شکار چون گردد؟

بباد تا نشود استخوان و چهره زرد

خزان محنت ما نوبهار چون گردد؟

ز هجر و وصل چه اندیشه میکنی اهلی

که واقفست که انجام کار چون گردد

شمارهٔ ۷۹۵

بیا که نرگس ساقی بشارتی دارد

سر نیاز صراحی اشارتی دارد

بهر زبان که بود حرف عشق باشد نیک

سخن بفهم که هرکس عبارتی دارد

کجاست غیرت عشقت که زاهد از نخوت

بعاشقان تو چشم حقارتی دارد

بکعبه سر کویت که خاک پاکان است

خوشا صبا که مجال زیارتی دارد

بخاکپای تو کز خاک ره کسم نشناخت

مگر کسیکه درین ره بصارتی دارد

خراب چون نشود خانه دل عشاق

که هر دم از ستم عشق غارتی دارد

بخون دیده طهارت همی کند اهلی

اگرچه مست بتان شد طهارتی دارد

شمارهٔ ۷۹۶

دور از تو دل من به که پیغام فرستد

پیغام همان به که دلارام فرستد

پیش تو حکایت بزبان دل و جان است

آنجا رقم خامه دل خام فرستد

گر نامه نویسد دلم از خون جگر هم

کو طایر همت که بر آن بام فرستد

خواهم بدعا حرفی از آن لب که چو عیسی

جان تازه کند گر همه دشنام فرستد

لب تشنه آن رشحه کلکم مگرم بخت

این رحمت خاص از کرم عام فرستد

نرگس برهش دیده سپید است چو یعقوب

تا بوی خود آن سرو گلندام فرستد

هرگز نکند یاد من آن آهوی مشکین

هم باد که بویی بهر ایام فرستد

اهلی چکند عرض هنر نزد کسی کو

خاتم بسلیمان و به جم جام فرستد

شمارهٔ ۷۹۷

حسنت که ذره را مه تابنده میکند

برقی است تا چراغ کرا زنده میکند

من کیستم که لطف تو خواند سگ خودم

مار ا کمال لطف تو شرمنده میکند

خود را بظل عشق رسان کاین همای بخت

مرغ خرابه طایر فرخنده میکند

ساقی ز بسکه لطف کند جام لاله گون

چون نرگسم ز شرم سرافکنده میکند

محمود باد عاقبت حسن آن پسر

کو پادشه برغبت خود بنده میکند

سرو من از میان جوانان مباد گم

کو سایه بر فقیر کهن ژنده میکند

خورشید چرخ را نرسد سایه یی زیار

این مرحمت به اهلی درمانده میکند

شمارهٔ ۷۹۸

کم همنفسی پاکدل و راست زبان بود

جز شمع بهر کسکه نشستیم زیان بود

دیدیم پری را نه چنان بود که گفتیم

بسیار شنیدیم چو دیدیم نه آن بود

در خاطر ما بود که جان صرف تو گردد

هر نکته که در خاطر ما گشت همان بود

از سینه صد پاره بیکبار عیان شد

حال دل ما کز نظر خلق نهان بود

در صومعه سجاده نشین نیز چو دیدیم

در حلقه ذکر از غم دل نعره زنان بود

امروز نه لب میگزد از کینه من باز

تا بود مرا یار چنین دشمن جان بود

اهلی تو همان روز که دیدی رخ آن مه

حال شب غم پیش تو چون روز عیان بود

شمارهٔ ۷۹۹

خم مویش که در کین من بیمار می پیچد

ز تاب آتش آهم بخود چون مار می پیچد

چو خواند نامه دردم مبر نام من ایقاصد

که گر نام من آنم بشنود طومار می پیچد

مگر آن سنبل موهم بود عاشق بسرو او

که همچون عشق پیچان بر قد دلدار می پیچد

ز بد مهری نمیدانم چرا چرخ فلک دایم

بکین در رشته جان من افکار می پیچد

بد آن بدخو اگر گاهی سلامی میکند اهلی

جوابی میدهد اما بخود بسیار می پیچد

زاهد نشود عارف اگر سالک دین شد

سیمرغ نشد جغد اگر گوشه نشین شد

بس دود چراغی ز غم خال تو خوردم

تا آبله های جگرم نافه چین شد

چون برهمنم سوز که تا خلق نگویند

کاین دلشده بادامن نو زیر زمین شد

سودش نبود مدعی از عشق که دشمن

دیوست همان گرچه گرفتار نگین شد

گر عاشقی افسانه مخوان جان ده و خوشباش

تا چند بگویی که چنان بود و چنین شد

هر کسکه دمی شد به رقیبان تو نزدیک

دور از تو بصد محنت و اندوه قرین شد

اهلی که بیک جو نخرد خرمن خورشید

یکذره غمش بخش که راضی بهمین شد

شمارهٔ ۸۰۰

کس به هجر تو یار کس نشود

روز محنت دوچار کس نشود

یارب ای سرو ناز چون تو کسی

فتنه روزگار کس نوشد

هرکه زار از خزان هجر تو شد

خرم از نو بهار کس نشود

عالمی از غم تو گر میرند

خاطرت غمگسار کس نشود

کار ما بر مراد خاطر تست

بی مراد تو کار کس نشود

خاک باشد غبار و رفت بباد

تا درین راه یار کس نشود

زارتر از تو نیست اهلی کس

هیچکس چون تو زار کس نشود

شمارهٔ ۸۰۱

خوش آنک مست شوی تا بهانه برخیزد

تو باشی و من و شرم از میانه برخیزد

مکن زخواب دو نرگس چو بوسه دزدم

وگر نه فتنه یی از هر کرانه برخیزد

نهال عشق نشاندم به دل چو دانستم

که رستخیز جهانم ز خانه برخیزد

خوش آن حریف که گر مرغ بسملش سازد

بخاک افتد و خوش عاشقانه برخیزد

همان به است که بندم چو غنچه لب ورنه

ز آتش جگرم صد زبانه برخیزد

قیامت است جمال تو ای بهشتی روی

مکش نقاب که شور از زمانه برخیزد

بر استان تو اهلی نه آنچنان افتاد

که تا قیامت ازین آستانه برخیزد

این جوانمردی که پیر میفروشان میکند

خرقه پوشانرا مرید درد نوشان میکند

هیچ میدانی که آسوده است در بازار عمر

آنکه نقد وقت صرف میفروشان میکند

هوش زاهد گم شد از دود چراغ مدرسه

برق می روشن چراغ تیز هوشان میکند

گر بسر رفت آب چشم از سوز دل عیبم مکن

کاتش غم همچو دیگم سینه جوشان میکند

خامشی بهتر که گر بلبل هزار افغان کند

گل به رغم او نظر سوی خموشان میکند

عاقلان دانند کز تعریف قارون رند مست

نکته سختی بکار سخت کوشان میکند

از قبای اطلس خسرو چو اهلی فارغم

کان قبا در یوزه از پشمینه پوشان میکند

شمارهٔ ۸۰۲

هرکه را از چشم تر اشکی به دامن می‌چکد

قطره خونی است گویی کز دل من می‌چکد

تا به سوزن دوستی می‌دوزم یک چاک دل

صدهزاران قطره خون از چشم سوزن می‌چکد

برق آه من سبب باشد گر از ابر بهار

قطره آبی گهی بر سرو و سوسن می‌چکد

غرقه در خون خودم شب‌ها ز بس کز دود دل

بر سرم باران خون از بام و روزن می‌چکد

گل نه از باد هوا روید از آن خونابه‌ای‌ست

کز دل مرغ سحر بر خاک گلشن می‌چکد

گرچه می‌گوید به قصد کشتم لعل تو تلخ

آب حیوان از لبت زان تلخ گفتن می‌چکد

گر به چشم خون‌فشان دم می‌زنی اهلی ز عشق

شربت خون نیز از چشم برهمن می‌چکد

شمارهٔ ۸۰۳

تا کام ماه یکشب از دیدنش برآمد

بسیار شب چو دزدان از روزنش برآمد

در دشت از آن غزالان گردند گرد مجنون

کز خون دل ریاحین پیرامنش برآمد

من مست پیر دیرم کان گلبن سعادت

نخل گلی چو ساقی از دامنش برآمد

خورشید خود چو دیدم افزود اشک حسرت

باور مکن که کامی از دیدنش برآمد

آن خرمن گل از خط ننشاند فتنه چندان

تا از بنفشه دودی در خرمنش برآمد

از بسکه ریخت عاشق از دیده خون بدامن

سیلی ز خون دیده تا گردنش برآمد

آن باغبان که دایم با سرو ناز نازد

کی سرو خوشخرامی از گلشنش برآمد

از داغ سینه اهلی چون لاله جامه بر کند

با پینه های خونین پیراهنش برآمد

شمارهٔ ۸۰۴

اگر آن پری بعاشق نظر از وصال دارد

ز کرشمه اش که داند که چه در خیال دارد

دل تیره بخت مارا چه سعادتی ازین به

که ز ما برید و اکنون بتو اتصال دارد

مرو ای پری ببستان دل گل بخون مگردان

که بسینه خارخاری گل از آن جمال دارد

غم هجر اگر رساند همه را بحال مردن

تو کجا ز ناز پرسی که کسی چه حال دارد

به کسی نمی نماید خضر آب زندگانی

ز لب تو آب حیوان مگر انفعال دارد

بزمین رقیب ترسم که فرو رود چو قارون

که کمال سر گرانی ز غرور مال دارد

به سگش چگونه اهلی ز کمال خود زند دم

که به نسبت سگ او صفت کمال دارد

شمارهٔ ۸۰۵

به تاج عشق سر آدمی عزیز بود

اگرنه عشق بود آدمی چه چیز بود

تمیز خدمت اصحاب دل سگ آدم کرد

سگ است بهتر از آن کس که بی تمیز بود

به نوبت است درین بزم جام وصل دلا

اگر نصیب شود دولت تو نیز بود

چو ذره ظن مبر ای دل که پیش آن خورشید

هزار همچو تو را قدر یک پشیز بود

تو گر به اهلی بی زر نظر کنی لطف است

وگرنه هرکه تو بینی بزر عزیز بود

شمارهٔ ۸۰۶

یارم وداع کرد و ز آغوش میرود

نام وداع می برم و هوش میرود

زان خون دل ز دیده روانست کز نظر

آن نورسیده سرو قباپوش میرود

دوش آن نشاط خنده و امروز گریه یی

کز خاطرم نشاط شب دوش میرود

بی دوست دیک سینه غم جوش میزند

وین خون دیده بر رخ از آن دوش میرود

مشکل حکایتی است که رنجد ز ناله یار

وزناله کار عاشق خاموش میرود

ای باد یاد سنبل و گل پیش ما مکن

چون حرف از آن دو زلف و بناگوش میرود

اهلی زجور یار غباری شد و هنوز

دنبال آن سوار قباپوش میرود

شمارهٔ ۸۰۷

کمال صنع الهی در آن جمال بود

که حسن و خال و خطش جمله بر کمال بود

کرا مجال چو پروانه وصل آن شمع است

وگر مجال بود بودنش محال بود

به تیره بخت اجل گر چو برق برگذری

سعادت ابدش رهنمای حال بود

بیک نظر که کند آفتاب محو شود

غبار ظلمت اگر صدهزار سال بود

چو چنگ رشته جانم ز گوشمال گسست

نوازشی بنما چند گوشمال بود

خیال لعل تو جان را بشهد جان پرورد

حرام بادش اگر بی تو می حلال بود

بپوش شمع رخ ای نور دیده از اهلی

که نور دیده او شمع این جمال بود

شمارهٔ ۸۰۸

گر میل تو جان سوزس عشاق نمی بود

جان همه عالم بتو مشتاق نمی بود

بر آینه رویان نظرت گر نفتادی

یکصورت مطبوع در آفاق نمی بود

گر شمع رخت عکس بگردون نفکندی

قندیل مه و مهر درین طاق نمی بود

وصل تو اگر کام دل خلق نمیداد

ناکامی هجر تو بما شاق نمی بود

ایکاج که اهلی ننوشتی سخن تو

تا لاله صفت سوخته اوراق نمی بود

شمارهٔ ۸۰۹

ناخوش آن عمر که دور از رخ آن ماه رود

عمر هم خوش نبود گرنه بدلخواه رود

سوختم در ره خوبان ز پریشانی دل

چو پریشان نشود دل که بصد راه رود

یوسف از چاه زنخدان تو هرگز نرهد

وای آن دل که بامید تو در چاه رود

غیرت عشق زبان همه چون شمع بسوخت

که مبادا بزبان نام تو ناگاه رود

برق را زهره شبگردی آن کوی کجاست

جان اهلی است که با مشعله آه رود

شمارهٔ ۸۱۰

شمشاد تو پروای کس از ناز ندارد

با چشم سیه گو که نظر باز ندارد

از عشق ننالیم که این زخم نهانی است

یعنی که قضا میزند آواز ندارد

مرغ دل ما در قفس دهر از آن ماند

کز ضعف درون قوت پرواز ندارد

گر خاک بسر میکنم از خانه خرابی

پروای من آن خانه برانداز ندارد

خوشباش که کس محرم راز دل ما نیست

مجنون تو کس همدم و همراز ندارد

در پای خسان چون نشوم همچو گیاپست

گر سرو توام بخت سرافراز ندارد

اهلی نظرش جانب آن ترک ختایی است

چشم کرم از مردم شیراز ندارد

شمارهٔ ۸۱۱

سرم فدای رهی باد کان سوار آید

سری که خاکره او نشد چه کار آید

تو جلوه یی کن و صد مرغ دل بدام آور

چه حاجت است که طاووس در شکار آید

خوش است گفت و شنید تو بی حکایت غیر

بلی خوش است نسیمی که بی غبار آید

مگر تو روی بپوشی پری صفت که دمی

دل رمیده ما باز باقرار آید

مران چو ذره محبان خویش ای خورشید

که گر یکی رود از دیده صدهزار آید

ز گریه اهلی اگر آب زندگی باری

درخت بخت تو خشک است کی ببار آید

شمارهٔ ۸۱۲

عیبم مکن که عقل تو از کف زمام داد

بس جان که دل به پختن سودای خام داد

نشنیده یی که عشق عنان مراد دل

از دست شه ربود و بدست غلام داد

دانی سر نیاز مرا خاک ره که کرد

آنکس که سر و ناز بتانرا خرام داد

هشیار تا بصبح قیامت کجا شود

مستی که دل بشاهد و ساقی و جام داد

صوفی چو دید نگس سرمست یار ما

یکباره ترک تقوی و ناموس و نام داد

اهلی مجوی کام که این چرخ کج نهاد

در کام اژدها کشد آنرا که کام داد

شمارهٔ ۸۱۳

اجل درآمد و بخت از درم نمی‌آید

ز پا فتادم و کس بر سرم نمی‌آید

مگر به خواب ببینم خیال او ورنی

به هیچ شکل در برم نمی‌آید

گر آفتاب شود در کنار من طالع

ز ضعف طالع خود در برم نمی‌آید

چو لاله به که زنم جام عیش به سنگ

که بوی عشرت ازین ساغرم نمی‌آید

حکایت از الف قد یار کن اهلی

که هیچ حرف ازین خوش‌ترم نمی‌آید

شمارهٔ ۸۱۴

سرشک شادی وصل از چه جانگداز آمد

خوشم که دیگرم آبی بجوی بازآمد

چو شمع باتو بدعوی زبان کشد ترسم

که سر بباد دهد چون زبان دراز آمد

اگر چه عشق نخست از مجاز میخیزد

حقیقت همه عالم درین مجاز آمد

سر نیاز بپایت چو سایه سرو نهاد

چو ناز باتو نگنجید در نیاز آمد

بباغ خوبی اگر صد هزار شاخ گل است

قد چو سرو تو بر جمله سرفراز آمد

اگر رقیب بگرید زآه من چه عجب

که سنگ خاره ازین شعله در گداز آمد

بسوخت اهلی و یار از درش برون نامد

کنونکه نیز در آمد بخشم و ناز آمد

شمارهٔ ۸۱۵

از بتان دل برکنم گویم مسلمان دگر

ناگهان روی ترا بینم پشیمان دگر

تا دل آزاده در زنجیر زلفت بسته ام

با خود از دیوانگی دست و گریبانم دگر

خاطر از نظاره ات صد سال اگر جمع آورم

یک نظر کز دیده ام رفتی پریشانم دگر

گر دلم داری نگه دوری نباشد زانکه من

دل بشرط آن ترا دادم که نستان دگر

منکه عمری میگشودم عقده از کار کسان

حالیا اهلی بحال خویش حیرانم دگر

شمارهٔ ۸۱۶

بچه مهر و چه وفا با تو نشینم دگر

تا به امروز چه دیدیم که بینیم دگر

تو جفا کار شدی ما ز وفا سیر شدیم

تو چنان گشتی و ما نیز چنینیم دگر

جای ما نیست بکوی تو گذشتیم از آن

گر بود خلد برین هم که براینیم دگر

دست کوتاهی از اینگونه که ما رندان راست

جز گل حسرت ازین باغ چه چینیم دگر

صید پابسته شدن تا کی و خواری تا چند؟

خیز اهلی که بیک جا ننشینیم دگر

شمارهٔ ۸۱۷

چند بود دمبدم چشم تو خونریز تر

یا نظر رحمتی یا نگهی تیزتر

دل ز خزان غمت پیر شد و همچنان

لعل تو سیراب تر نخل تو نو خیزتر

روی تو از گل بود تازه تر ای نوبهار

خط تو از سنبل است غالیه آمیزتر

زآب حیات لبت سبزه خط بردمید

لعل دلاویز تو گشت دلاویزتر

اهلی اگر گلرخان در پی خونریزی اند

دیده گستاخ تست از همه خونریزتر

شمارهٔ ۸۱۸

ای به زیبایی و دلجویی ز خوبان خوب‌تر

صورتت خوبست و حسن معنی از آن خوب‌تر

از سیه‌پویان زلفت بوی اهل دل دمد

زانکه گر جمعند خوب و گر پریشان خوب‌تر

عاشق صاحب درون را گرچه صحبت خوش بود

با خیالت گر بود سر در گریبان خوب‌تر

خسته زخم دلم دردم به درمان کی رسد؟

نیست درمانی مرا از ترک درمان خوب‌تر

در دل اهلی بود درد پری‌رویان نهان

عشقبازی با بتان خوبست و پنهان خوب‌تر

شمارهٔ ۸۱۹

ساقیا مستم لب خود از لب من دور دار

ورنه گر گستاخیی آید ز من معذور دار

دردمند عشق را راحت گر از بیداد تست

یارب این راحت ز جان دردمندان دور دار

هر کرا در ظلمت غم چشم بیرون رفتن است

گو چراغ می براه دیده پرنور دار

ای حریف بزم وصل از غیرت جانان بترس

یا طمع از جان ببر یا راز ازو مستور دار

خانه تن عاقبت اهلی ز پا خواهد فتاد

تا توانی خانه تن را بمی معمور دار

شمارهٔ ۸۲۰

شهسوارا، ز من سوخته خرمن مگذر

تا سرم خاک نسازی ز سر من مگذر

خون کس دامن پاک تو نگیرد هرگز

از سر کشته خود برزده دامن مگذر

در دل تیره اگر میگذری دوری نیست

نور چشم منی از دیده روشن مگذر

سر من گفت عدو لایق فتراک تو نیست

از سر دوست ببدگویی دشمن مگذر

آتشی می فکند روی تو در خرمن گل

ای گل تازه عرق کرده به گلشن مگذر

تاب دود دلت از سینه اهلی نبود

تو گل گلشن جانی سوی گلخن مگذر

شمارهٔ ۸۲۱

توبه کردم از می و معشوق سرمستم دگر

توبه یی هرگز نکردم من که نشکستم دگر

ذره خاکم ولی تا جذبه مهرم رسید

آنچنان برخاستم بیخود که ننشستم دگر

دادم از دست آن دو زلف و رشته جانم گسست

آه اگر افتد سر زلف تو در دستم دگر

یک دو روزی غصه دنیا دلم در بند داشت

شکر ساقی میکنم کز غصه وارستم دگر

بخت اگر یاری کند اهلی گلی خواهد شکفت

غنچه دل را که در شاخ گلی بستم دگر

شمارهٔ ۸۲۲

پایه معراج جان خواهی ز دنیا درگذر

پای در هفتم فلک نه و زمسیحا درگذر

دوش در مجلس چه خوش میگفت با پروانه شمع

گر سر مردن نداری از سر ما درگذر

تا نبرد غیرت یوسف ترا انگشت عیب

بازگیر انگشت و از عیب زلیخا درگذر

مردن اندر هجر خوش باشد نه در روز وصال

ای اجل کار است مارا با تو از ما درگذر

ای شب هجران مگر روز قیامت بگذری

سوختم از ظلمت آخر یا بکش یا درگذر

کی شود عاقل دل مجنون بکوشش ای حکیم

گر تو باری عاقلی از فکر سودا درگذر

لاف عشق، آنگه غم دنیا و دین نامردی است

مرد شو اهلی و از دنیا و عقبی درگذر

شمارهٔ ۸۲۳

سوز دلم باتو گفت حرف نهانی دگر

بلبل و گل را بود گوش و زبانی دگر

زنده چو گردم به حشر گر بکشی دیگرم

سهل بود گر شود صرف تو جانی دگر

زندگی جاودان نیست یقین ور بود

جز بدهان توام نیست گمانی دگر

گرچه خدنگ بتان سینه نشان میکند

ناوک آن غمزه راهست نشانی دگر

بار گرانان کشد یار سبکروح چند

بهر خدا ساقیا رطل گرانی دگر

همت اهلی گذشت از دو جهان بهر دوست

تن بجهان در گرو او بجهانی دگر

شمارهٔ ۸۲۴

سنبل بگشا بر گل و سروت به خرام آر

مرغ دل ما را ز عدم باز بدام آر

تا کی بمراد دل خود صبح کنی شام

صبحی بمراد دل ما نیز بشام آر

لب بر لب جامی و مرا جان بلب از غم

جانم بلب خویش بجای لب جام آر

یکبار لب آور که ببوسم بهمه عمر

این باده جانبخش نگویم که مدام آر

با یار جفا پیشه ز فریاد چه حاصل

گو آتش دل هم علم داد ببام آر

ای جان، که بود غیر تو محرم بر جانان؟

برخیز و پیامی ببر و هم تو پیام آر

گو یاد کن از کشته هجران بسلامی

در کلبدش بار دگر جان بسلام آر

اهلی است غلام تو چو شد پیر مرانش

ای تازه جوان رحم بر این پیر غلام آر

شمارهٔ ۸۲۵

یا مکن قول بتان گوش و بما خرده مگیر

یا زما هم سخنی بشنو و عذری بپذیر

به گرفتاری عاشق نتوان طعنه زدن

چکند گر پی قاتل نرود صید اسیر

ایکه خون از دم تیغ تو چکد حاضر باش

که خراشی نرسد بر دل درویش و فقیر

آنچنان زی که اگر جان طلبد یار زتو

تا بگوید که بده، بانگ برآری که بگیر

اهلی از خاک سیه بستر راحت دارد

پیش دیوانه چه خاکستر گلخن چه حریر

شمارهٔ ۸۲۶

بازآمدی که شمع دل افروزیم دگر

کشتی و زنده کردی و می سوزیم دگر

چرخم بروز هجر تو صد جام زهر داد

یارب مباد روزی ازین روزیم دگر

روزم چو روشن از رخت ای آفتاب

مفکن زهجر خود بسیه روزیم دگر

چاک دلم بسوزن مژگان خویش دوز

چشم از جمال خویش چه میدوزیم دگر

آسوده گشته بود دل من بکنج صبر

چشم خوش تو کرد بد آموزیم دگر

از روز هجر شکوه چو اهلی نمی کنم

شکر خدا که شمع شب افروزیم دگر

شمارهٔ ۸۲۷

ای بچشم جان من حسن تو شورانگیزتر

آفتابت در دل پر آتش ما تیزتر

شد بهار عمرم از پیری خزان در عشق تو

همچنان بینم پر از شاخ گل نو خیزتر

عالمی کشتی و خواهی زارتر کشتن مرا

زانکه می بینم ببخت خود ترا خونریزتر

هر کجا ای شاخ گل باشی ببویت پی برم

بسکه می یابم ز گل بوی تو مشک آمیزتر

هر کرا در دوزخ هجران چو اهلی سوختی

خاک او شد از نسیم خلد عنبر بیزتر

شمارهٔ ۸۲۸

از بهر قتل عاشق دلخسته چشم یار

تیغی کشیده از مژه همچون زبان مار

پاس دل است مایه هر دولتی که هست

هان ای پسر گر اهل دلی دل نگاهدار

ساقی بجرعه یی بنشان گرد هستی ام

تا از میان ما و تو برخیزد این غبار

دست بتی بگیر و بگو عالم آب بر

جامی شراب درکش و گو سیل غم ببار

اهلی چه گوشه گیر شوی هیچکاره یی

با مردم زمانه بسر بردن است کار

شمارهٔ ۸۲۹

هزار شکر که عالم بکام ماست دگر

می مراد حریفان بجام ماست دگر

مه امید چو نوشد بر آسمان مراد

فلک چو حلقه بگوشان غلام ماست دگر

شهان بسایه دیوار ما پناه آرند

بلی همای سعادت بدام ماست دگر

کسیکه می نشنیدی سلام ما از کبر

در انتظار جواب سلام ماست دگر

فروغ بم و فراغ صبوحی ات اهلی

بیمن فاتحه صبح و شام ماست دگر

شمارهٔ ۸۳۰

بیا ای باد و چون مور ضعیفم سوی جانان بر

سلیمان گر نمی آری مرا سوی سلیمان بر

کجایی ای خضر کز لطف دست تشنگان گیری

مرا چون ماهی لب تشنه سوی آب حیوان بر

چو بلبل در قفس بی او دلم تا کی طپد در تن

سگانش را بپرس از من سلامی هم بیاران بر

عنان شهسوار خود دلا از دست چون دادی

کنون دست از غمش چندانکه بتوانی به دندان بر

چو هرکس گوی وصلی زد تو هم دستی برآر ایدل

بچوگان دعا این گوی دولت را ز میدان بر

محبت نیست پایانش بغیر از جان فدا کردن

اگر اهل دلی اهلی محبت را بپایان بر

شمارهٔ ۸۳۱

مهرم چو میکشد مکش از شیوه های جور

آنرا که تاب لطف نباشد چه جای جور

صاحب هوس گدایی لطف از تو میکند

صاحب نظر ز شوق تو باشد گدای جور

کافر دلم نگشت مسلمان به شصت سال

با آنکه میکشد ز بتان منتهای جور

نقد وفا بخاک ره افتد ز دست غیر

با گنج عشق اگر نبود اژدهای جور

اهلی اگرچه مهر و وفا از بتان خوش است

جان میرسد بکعبه شوق از صفای جور

شمارهٔ ۸۳۲

ای ز خورشید رخت هر ساعتم سوزی دگر

مهر تو سوزنده تر هر روز از روزی دگر

بس نبودت خوی بدجانان که بهر سوز من

می نشینی هر دم از نو با بدآموزی دگر

دل که در دست تو دادم به که نستانم ز تو

سینه پر حسرت چه جویم محنت اندوزی دگر

ای ملول از دیدن من کی ملامت دادمی

گر دلم خرسند گشتی از دل افروزی دگر

بی تو آهی زد دل شوریده و خلقی بسوخت

آه اگر اهلی کشد آه جگر سوزی دگر

شمارهٔ ۸۳۳

ای همچو گل شکفته و از گل شکفته تر

تا کی نهفته باشی و از من نهفته تر

بیدارتر ز دولت حسن تو چشم من

وز بخت من دو نرگس مست تو خفته تر

چندانکه سعی بیش کنم هست پیش تو

ناگفته بر حدیث من و نا شقته تر

فریاد ازین ستم که ز غارتگر غمم

شد خانه رفته و دلم از خانه رفته تر

اهلی بگوش یار رسان این سخن که هست

از در سفته گوهر نظم تو سفته تر

شمارهٔ ۸۳۴

فصل گل نوروز شد دارد جهان حالی دگر

می خور وفاداری مجو از عمر تا سالی دگر

ای مست ناز از کف منه جام شراب لاله گون

کاین عارض گلرنگ تو دارد ز می حالی دگر

گر حرف نومیدی رسد فال مرا صدره زنو

چشم امیدم همچنان بازست بر فالی دگر

غم نیست گر مرغ دلم شوق تو او را پر بسوخت

میروید از تیر تواش هردم پر و بالی دگر

با آنکه از پامال غم اهلی چو موری کشته شد

بیند هنوز از جور تو هر لحظه پامالی دگر

شمارهٔ ۸۳۵

بسنگی دوستان را یاد میدار

بگو دشمن چو سگ فریاد میدار

گرفتار تو ای گل صد هزارند

تو خود را همچو سرو آزاد میدار

به خسرو گوی ای شیرین خدا را

که شرم از کشتن فرهاد میدار

تن ویران عمارت کی پذیرد

دل ویران بعشق آباد میدار

بیاد دیگران صد جام خوردی

نکردی یاد اهلی یاد میدار

شمارهٔ ۸۳۶

کاکل شکست و شد گره کار بسته تر

کار دل شکسته ما شد شکسته تر

ابرو گشاده بود و مرا کار بسته بود

بر زد گره بر ابرو و شد کار بسته تر

اکنون طمع به خسته غم نیست کز دلش

آتش بلندتر شد و افغان نشسته تر

در انتظار روز دگر چند جان دهد

بیمار دل که روز به روز است خسته تر

بازآ که ما بیاد تو از نقش دیگران

دل شسته ایم و دیده ز دل نیز شسته تر

اهلی بیمن عشق تو ای آفتاب حسن

باشد همیشه روز بروزش خجسته تر

شمارهٔ ۸۳۷

پیش خورشید رخش کی ماه گردد جلوه گر

چشم کج بین آفتابی را دو می بیند مگر

گرچه میدانم نیایی سوی من شب تا به روز

چشم بر راه تو دارم گوش بر آواز در

هرگزم جامی ندادی تا زچشمم خون نریخت

جرعه یی می میدهی آنهم بصد خون جگر

کی گذارم ناوکت کز رشته جان بگذرد

کاینچنین مرغی بدام من نمیافتد دگر

خون اهلی گر سگت ریزد شرف دارد بر او

ور نپوشد خون خود از دیگران خاکش بسر

شمارهٔ ۸۳۸

معلم، آن گل نو را به خار و خس مگذار

چو با منش نگذاری به هیچکس مگذار

رخی که از دم گرمم چو شمع روشن گشت

به آه سرد رقیبان بوالهوس مگذار

نسیم گلشن او عطر هر دماغ مکن

مرا چو بلبل محروم در قفس مگذار

ز نخل قامت او دست غیر کوته دار

چه جای او که مرا نیز دسترس مگذار

چو قطع آرزوی خویش می‌کنی اهلی

به آرزوی دلش دست هم‌نفس مگذار

شمارهٔ ۸۳۹

ای بی تو روزم از شب غم جانگدازتر

شب از هزار روز قیامت دراز تر

شمشاد و سرو اگرچه سرافراز عالمند

نخل قد تو از همه شد سرفراز تر

بیچاره کرد عشق توام گرچه پیش ازین

از عقل من نبود کسی چاره سازتر

ساقی بیار باده که آن ترک تند خو

در مستی از فرشته بود دلنواز تر

از هرچه هست ای شه حسنی تو بی نیاز

وز سیم اشک و روی چو زر بی نیازتر

اهلی تو غم ز آتش دوزخ چه میخوری

دوزخ کجاست ز آتش غم جانگدازتر

شمارهٔ ۸۴۰

در دل آمد یار و گشت از دیده غمدیده دور

بیش از آن نزدیک شد در دل که گشت از دیده دور

من به بویی زنده ام جانی ندارم دور ازو

مدتی دیرست کز من جان من گردیده دور

گر کشد آن مه مرا دستش مگیر ای همنفس

مردنم بهتر که یار از من شود رنجیده دور

مستم و شوریده و سرگرم آغوش توام

ای پری گر عاقلی باش از من شوریده دور

ای نصیحتگو میا نزدیک کز سودای عشق

اهلی شوریده خود را از دو عالم دیده دور

شمارهٔ ۸۴۱

یک جرعه به خاکم فکن و خاک بجوش آر

وز بیخودی مرگ مرا باز بهوش آر

یکبار صبوحی زده از خانه برون آی

چون صبح قیامت همه عالم بخروش آر

من ماهی لب تشنه ام ای خضر کرامت

بازم چو خط خود بلب چشمه نوش آر

تا چند نهی گوش بر افسانه مردم

یکره سخن عاشق خود نیز بگوش آر

اهلی اگرت هست هوس معجز عیسی

تابوت من آخر به در باده فروش آر

شمارهٔ ۸۴۲

جان رفت و دل مقید صد غم بود هنوز

تن خاک گشت و دیده پر از نم بود هنوز

هرگز نرفت از دل ما خارخار وصل

داغ بهشت بر دل آدم بود هنوز

صد شاخ گل دمید و ورق کرد زرد و ریخت

نخل قد تو فتنه عالم بود هنوز

من خاک راه گر شدم ای نوبهار حسن

گلزار جان ببوی تو خرم بود هنوز

صد بیستون چو صورت شیرین بباد رفت

بنیاد عشق ماست که محکم بود هنوز

آیین نیکویی سبب نام نیک شد

جم رفت و وصف آینه جم بود هنوز

اهلی بهر قدم که بود در ره بتان

گر صد هزار سجده کند کم بود هنوز

شمارهٔ ۸۴۳

ای باد مکش برقع جانان مرا باز

روشن مکن این آتش پنهان مرا باز

ساقی مدهم باده بیاد لب آن شوخ

در آتش حسرت مفکن جان مرا باز

آسوده درونم نفسی گو مگشا زلف

آشفته مکن حال پریشان مرا باز

در گریه چو خوابم برد ای ناله مزن دم

بیدار مکن دیده گریان مرا باز

اهلی مدهم یاد از آن نوگل خندان

چون غنچه مکن پاره گریبان مرا باز

شمارهٔ ۸۴۴

از تیر تو در خاک طپد مرغ هوا باز

از خاک مگر می طلبد تیر ترا باز

از من چه رمیدی چکنم بهر تو یارب

مرغی که شد از دست نیاید به دعا باز

در خشم روی بی سبب و مهر نمایی

ما دیگرت آریم بصد مهر و وفا باز

هرگز نرود از دلم آن مهر نخستین

هرچند که دیدم همه عمر از تو جفا باز

دور از درت آندل که کدورت زده گردید

بالله که صدش کعبه نیارد بصفا باز

اندیشه وصلش نبود کار من و تو

اهلی مگر این کار گذاری بخدا باز

شمارهٔ ۸۴۵

مهی که چشم امیدم بسوی اوست هنوز

چراغ خلوت دل شمع روی اوست هنوز

اگرچه در طلبش سوخت جان و شد برباد

غبار سوخته در جستجوی اوست هنوز

بدان پری برسان ای نسیم بهر خدا

که دل در آتش حسرت ببوی اوست هنوز

نماند لیلی و جان شکسته مجنون

اسیر حلقه زنجیر موی اوست هنوز

چو شمع اگر همه عمرم در آرزو سوزد

هوای زندگی ام آرزوی اوست هنوز

اگرچه یار نبخشد امید کس هرگز

امیدواری اهلی بسوی اوست هنوز

شمارهٔ ۸۴۶

هجران گذشت و نوبت دیدن رسید باز

نور دو دیده کوری دشمن رسید باز

شکر خدا که طایر دولت شکار شد

شهباز عاشقان به نشیمن رسید باز

چشم تو روشن ای دل مهجور کز سفر

آن توتیای دیده روشن رسید باز

چشمم هنوز شمع جمالش ندیده سیر

اشک نشاط بین که بدامن رسید باز

سیری ندارد از خط و خالش دلم دگر

مور حریص بین که بخرمن رسید باز

اهلی بر آن نبود که گوید حدیث شوق

اما چه چاره قصه بگفتن رسید باز

شمارهٔ ۸۴۷

هرچند که چون شمع مرا سوخته‌ای باز

شادم که چراغ دلم افروخته‌ای باز

بگشا به من از روی کرم گوشه چشمی

کز هردو جهان چشم مرا دوخته‌ای باز

خندی به رخ مردم و سوزی دل عاشق

این شیوه شیرین ز که آموخته‌ای باز

یارب تو چه شمعی که به تاثیر نگاهی

در سینه دل ریش مرا سوخته‌ای باز

بس دانه فشانی که کند چشم تو اهلی

کز تخم غمش خرمنی اندوخته‌ای باز

شمارهٔ ۸۴۸

المنه لله که دگر مرغ خوش آواز

قانون غزل کرد بمضراب زبان ساز

چون لاله دلم چاک شد از باد بهاری

وقت است که این داغ کهن تازه شود باز

هرگز بزمین توسن بختش نرساند

هرچند بدان میل کند سرو سرافراز

آن حسن پریوش که تحمل نکند کوه

دیوانه کند لا به کز آن پرده برانداز

اهلی چه کند توبه ز معشوق پرستی

کآخر چو بتی دید همان میکند آغاز

شمارهٔ ۸۴۹

ای برق محبت که ره من زده‌ای باز

آتش به من سوخته خرمن زده‌ای باز

زینگونه که بردی به در از خانه خویشم

بر من رقم گوشه گلخن زده‌ای باز

ای جان من خانه خراب از چه جهت دست

در دامن آن خانه‌برافکن زده‌ای باز

خواهی مگر ای اشک دگر خون مرا ریخت

ورنه چه مرا دست به دامن زده‌ای باز

از طعن تو اهلی دل ما ریش از آن است

کآزرده خاریم و تو سوزن زده‌ای باز

شمارهٔ ۸۵۰

گرچه زارم سوختی من عاشق زارم هنوز

روشن است از دود آهم کاتشی دارم هنوز

گرچه نقد دین و دل همچون زلیخا باختم

یوسف ار سودای من دارد خریدارم هنوز

بسته فتراک عشقم کی بمردن وارهم

با وجود آنکه جان دادم گرفتارم هنوز

در گلستان صد هزاران گل شکفت و باد برد

من ز جور باغبان آزرده و خورام هنوز

یوسف از زندان برآمد یونس از ماهی برست

صبر ایوبی سرآمد من دل افکارم هنوز

در خرابات مغان اهلی ندارد هیچ کم

گرچه پیرم بامی و معشوق در کارم هنوز

شمارهٔ ۸۵۱

جان رفت و دل ز عشق پریشان بود هنوز

مست تو کی ز رفته پشیمان بود هنوز

بگسست دست عمر ز دامان زندگی

بامن غم تو دست گریبان بود هنوز

دارم دلی که در دهن شیر اگر فتد

مشغول عشق طرفه غزالان بود هنوز

آتش ز سوز سینه ما در جهان فتاد

ما دم نمی زنیم که پنهان بود هنوز

هرکس که بود کار خود از بخت راست کرد

بنیاد کار ماست که ویران بود هنوز

بیمار عشق دیده فرو بست از حیات

چشم امید درپی درمان بود هنوز

فرهاد مرد و صورت شیرین ز سنگ رفت

اهلی چه صورت است که حیران بود هنوز

شمارهٔ ۸۵۲

عیسی دم من وقت سماع طرب انگیز

دستی بسوی مرده برافشاند که برخیز

روزیکه شهیدان علم داد برآرند

شرمنده فرهاد بود خسرو پرویز

طوطی همه خاییده سخن گفت ز شکر

گویا خجلش ساخته آن لعل شکر ریز

تا چند خورم زهر غم آخر قدحی بخش

یکبار هم این زهر به تریاک برآمیز

هرگاه که اهلی نگرد بر گل رویت

خاری شکنی بر جگرش از نگه تیز

شمارهٔ ۸۵۳

گل من مگو که لب را بکسی گشاد هرگز

که به گلشن وصالش نوزید باد هرگز

من ازین دو چشم غلطان چه مراد نقش بندم

که ز ششدر امیدم نبود گشاد هرگز

نه که شادی وصالم ندهد زمانه و بس

که بهرچه دل نهادم دگرم نداد هرگز

مگرت بیاد آرم غم خود ز ناله ورنه

ز غرور خوبی از کس نکنی تو یاد هرگز

دل عاشقان ز خوبان همه شاد باد یارب

دل اهلی از تو بی غم نفسی مباد هرگز

شمارهٔ ۸۵۴

شکر خدا که چشم تو بر ما فتاد باز

دست دعای ما در دولت گشاد باز

گویی ببرد از دل ما هر غمی که بود

لطفت بیک جواب سلامی که داد باز

چشمت بحال ما نظر مرحمت فکند

و آن عشوه ها که داشت بیکسو نهاد باز

تاشد زیاده مهر تو ای آفتاب حسن

شد سوز عاشقانه مراهم زیاد باز

بس نامرادیی که کشید از خمار هجر

اهلی که شد ز وصل تو مست مراد باز

باز بشکت گل دولت و یار آمد باز

مژدگانی که خزان رفت و بهار آمد باز

دیده ام بسکه بخون موج زد از گریه چو بحر

گوهری کز نظرم شد بکنار آمد باز

نقد دل بردم و در کار نثارش کردم

عاقبت این درم قلب بکار آمد باز

یار اینطایر فرخ چه سبکروح کسی است

که برای دل موری بشکار آمد باز

مرده بودم بسر رهگذر از رفتن دوست

شکر ایزد که مسیحا بگذار آمد باز

اهلی از رشگ تو خاری بجگر خورد چه سود

زین گل نو که ز باغ تو ببار آمد باز

شمارهٔ ۸۵۵

در عین عتاب از بر ما میگذری باز

طوری عجب امروز بما مینگری باز

من بنده لطفت که بخشمم چه فروشی

یک خنده وز دو جهانم بخری باز

چون آینه با همنفسان روی برویی

وه کز نفس سوختگان بیخبری باز

ای مرغ بهشتی که بما انس گرفتی

از طعن حسودان ز کف ما نپری باز

آه از تو پریزداه که گر میروی از چشم

تا من مژه برهم زده ام در نظری باز

اهلی بخرابات مغان هرچه ببازی

گر صبر کنی هم ز خرابات بری باز

در گلشن وصل تو چه کم گردد اگر من

جان تازه کنم همچو نسیم سحری باز

شمارهٔ ۸۵۶

دیده بوصل آرمید دل نشود خوش هنوز

آب ز سر برگذشت در جگر آتش هنوز

آ]وی سرگشته شد کشته به تیر نظر

گر نبرد ترک مست دست بترکش هنوز

از گذر سیل اشک نقش بصر شسته شد

و از اثر خون دل چهره منقش هنوز

کار دل آشفتگان راست شد از نوخطان

خاطر مجموع ما از تو مشوش هنوز

گرچه بروی چو روز زلف چو شب بسته یی

روز کنی شام ما از رخ مهوش هنوز

سبزه تر خشک شد غنچه گل باد برد

نرگس ما خاک شد سرو سهی خوش هنوز

خاک تن کوهکن باد بهر گوشه برد

صورت شیرین زناز مانده برابرش هنوز

هر خس و خاری که بود گشت بکویت عزیز

اهلی شوریده بخت خوار و ستم کش هنوز

شمارهٔ ۸۵۷

ساغر زده و شمع قد افراخته‌ای باز

در خرمن گل آتشی انداخته‌ای باز

پیداست از آن خنده شیرین نهانی

با غمزده‌ای شعبده‌ای باخته‌ای باز

من سوخته خرمن شدم از نعل سمندت

چون برق چرا بر سر من تاخته‌ای باز

انگشت‌نما چون مه نو کردیم از ضعف

رسوای جهان از ستمم ساخته‌ای باز

آتش ننشست ای گلت از کشتن بلبل

مست از پی خون ریختن فاخته‌ای باز

با لاله‌ستان دل از آنت نظر افتاد

کز لاله دلسوخته نشناخته‌ای باز

آهت چو شفق دامن افلاک گرفته

اهلی علم داد برافراخته‌ای باز

شمارهٔ ۸۵۸

فریاد که یار می‌رود باز

جانم ز فرار می‌رود باز

هرکس که نباخت سر به کویش

آنجا به چه کار می‌رود باز

تنها نه رقیب شد به نخجیر

بی‌سگ به شکار می‌رود باز

سر پیش سگش نکرد کاری

کار از دل زار می‌رود باز

گل پیش بتان به خیره‌چشمی

می‌آید و خار می‌رود باز

جان رفت به باد و خاک تن ماند

آن هم به غبار می‌رود باز

اهلی ز درش به مرگ دشمن

ماتم‌زده‌وار می‌رود باز

شمارهٔ ۸۵۹

سوختم بهر خدا در هجر ازین بیشم مسوز

بیش ازین از حسرت شمع رخ خویشم مسوز

خنده بر حالم مکن وز لب نمک بر من مپاش

گر نبخشی مرهمی باری دل ریشم مسوز

چون نگردی آشنا بیگانه وارم هم مران

بیش از این از طعنه بیگانه و خویشم مسوز

گر در آن اندیشه یی کز حسرتم سوزی چو شمع

لطف کن پیش رقیبان بد اندیشم مسوز

گر بجرم عشق چون اهلی سزای آتشم

خود بسوز، از جور این چرخ ستم کیشم مسوز

شمارهٔ ۸۶۰

سرم بریدی و مهر تو در دل است هنوز

نهال عشق مرا پای در گل است هنوز

اگرچه من همه عمر ار تو صبر ورزیدم

به جان دوست که صبر از تو مشکل است هنوز

ز برگ‌ریز فنا هرکه می‌کند عشوه

ز برق غیرت عشق تو غافل است هنوز

درخت بخت مرا میوه کی بود شیرین

که هر ثمر که دهد زهر قاتل است هنوز

به بوی منزل یار از دو کون بگذشتم

هزار فرسخ به منزل است هنوز

اگرچه لاف ز دیوانگی زند اهلی

نمی‌رسد پری زانکه عاقل است هنوز

شمارهٔ ۸۶۱

از بیم غصه شب و خوف ملال روز

روزم خیال شب کشد و شب خیال روز

آسوده خسته یی که بخواب عدم بود

وارسته از عذاب شب و قیل و قال روز

شب همچو شمع سوخته و روز مرده ایم

آنست حال ما شب و اینست حال روز

آن چشمه حیات کجا تیره دل کجا

هرگز که دید در شب ظلمت مجال روز

امشب که یار زلف پریشان گشاده است

اهلی بیا و در دل شب بین جمال روز

شمارهٔ ۸۶۲

اشارت تو بجان دادنم بشارت بس

مرا به تیغ چه حاجت همین اشارت بس

چنان بشارت وصل تو شادمانم کرد

که گر تو نیز نیایی همین بشارت بس

چو کشته تو شوم بر مزار من بخرام

که خونبهای من ایدوست این زیارت بس

شهید خانه خراب تو خاک منزل ساخت

درین سراچه فانی همین عمارت بس

بخون دیده کنم سجده بتان اهلی

نماز همچو منی را همین طهارت بس

شمارهٔ ۸۶۳

هرگز گلی نچید دل من ز باغ کس

روشن نگشت خانه من از چراغ کس

بر مژده وصال دگر دل نمی نهم

بازی نمیخورم دگر از لهو و لاغ کس

در عشق اگرچه هیچ فراغت دلم نیافت

هرگز حسد نبرد به عیش و فراغ کس

دایم اگر چه سوخته عشق بوده ام

هرگز چنین نسوخت دل من ز داغ کس

تا رشته ی زجان و رگی باقی از تن است

سودای زلف او نرود از دماغ کس

اهلی وفا ز مردم عالم طمع مدار

کاین جرعه کرم نبود در ایاغ کس

شمارهٔ ۸۶۴

حال من دور از آن جمال مپرس

رنگ و رویم بین و حال مپرس

پرسی از من که چیست حال دلت

گر ز من میکنی سیوال مپرس

عشق از آغاز حال خون رز است

حال اینست و شرح حال مپرس

کشته هجرم ای فرشته من

هرچه میپرسی از وصال مپرس

مردم از هجرت ای طبیب که گفت

کز من خسته سال سال مپرس

روی او بین و حال ما دریاب

هیچ از زلف و خط و خال مپرس

اهلی امید از آن پری است محال

گرنه مجنونی از محال مپرس

شمارهٔ ۸۶۵

نوازش تو قیامی ز سرو قامت بس

مگر قیام تو آمرزش قیامت بس

چو نخل گل دگران خویش اگر بیارایند

ترا همین گل رخسار و سرو قامت بس

چو دورم از بهشتی صفت چه سوزی باز

عذاب دوزخیان حسرت و ندامت بس

به پیش قد تو سرو از غرامت است بپای

دگر خجل مکن اورا همین غرامت بس

من و ملامت عشق تو گر شوم کشته

مرا ز کنج لحد گوشه سلامت بس

جمال دوست بود خونبهای کشته عشق

شهید عشق بتان را همین کرامت بس

سگ ملامت اهل شب از فغان می کرد

گر آمی بود او را همین ملامت بس

شمارهٔ ۸۶۶

نظر بنرگس او کن ز خشم و ناز مپرس

ز گریه حال دلم بین ز ناله باز مپرس

به بین زبانه آتش ز چاک سینه من

خبر زدود دل و آه جانگداز مپرس

حدیث بلبل بیدل که چون جگر خونست

ز لاله پرس چو پرسی ز سرو ناز مپرس

بیار باده مپرس از تطاول زلفش

شب است کوته ازین قصه دراز مپرس

هزار نکته سربسته زان دهان داریم

ولی حکایت پنهان ز اهل راز مپرس

دلم سجود بتان گر کند مجازی نیست

تو در حقیقت دل بین و از مجاز مپرس

اگر حدیث تو پرسد چه عیب اهلی را

کسی نگفت بمحمود کز ایاز مپرس

شمارهٔ ۸۶۷

تا غرق بحر خون نشوی از جفای کس

بیگانه شو ز خلق و مشو آشنای کس

گنج نهان عشق بکس فاش چون کنم

من بر خود اعتماد ندارم چه جای کس

آن لب کرم کشد طمع بوسه نیستم

در شرع عشق کس ندهد خونبهای کس

کوی ترا صفا نه که از آب چشم ماست

بر کعبه منتی نبود از صفای کس

جز من که جان چو شمع دهم از برای تو

خود را نکشته است کسی از برای کس

آن لذتی که یافت ز دشنام تو دلم

تا زنده ام نیافته ام از دعای کس

اهلی اگر هوای عدم کرد گو برو

ننهاده است عشق تو بندی بپای کس

شمارهٔ ۸۶۸

گو جام جم مباش، سفال شراب بس

لب تشنه را ز هر دو جهان یکدم آب بس

حرف محبت است مراد از جهان رقم

یک نکته فهم گر کنی از صد کتاب بس

ای آفتاب حسن نگاهی مرا بس است

در کار ذره یک نظر از آفتاب بس

در جان من نشین و بچشم کسان مرو

ای گنج حسن جای تو جان خراب بس

کنجی و ساقیی و شرابی و همدمی

از نسخه زمانه همین انتخاب بس

بودم ز شمع خویش چو پروانه مضطرب

آتش بمن فکند چه گفت اضطراب بس

وصلت کجا و دیده بیدار از کجا

اهلی اگر خیال تو بیند بخواب بس

شمارهٔ ۸۶۹

گدای دل شو و فارغ ز پادشاهی باش

امیدوار به بخشایش الهی باش

غرض ز حلقه ذکر وز بزم می مستی است

تو مست باش و بهر شیوه یی که خواهی باش

گرت هواست شراب صبوح با رندان

چراغ میکده با آه صبحگاهی باش

نشان گوهر مقصود گر همی خواهی

در آب دیده خود غرقه همچو ماهی باش

سپرد دل بتو اهلی ببوی نافه وصل

نگفت در پی خونش ز دل سیاهی باش

شمارهٔ ۸۷۰

مستم و در جوش می بینم دل مجنون خویش

آتشم ای گریه منشان تا بریزم خون خویش

گر نریزی جرعه یی در کام من چون دیگران

خنده یی در کار من کن از لب میگون خویش

جمعی از وصل تو شاد و جمعی از جام تو مست

من به محرومی چه سازم با دل محزون خویش

قامت سرو سهی گفتی قیامت میکند

آه اگر بینی خرام قامت موزون خویش

غیر عشق من که باشد همچو حسنت برقرار

هرچه بینی عاقبت میگردد از قانون خویش

تا بکی هنگامه گرم از قصه بیهوده ام

شرمسارم کردی از افسانه و افسون خویش

شب ز تاریکی هلاکم روز میسوزم چو شمع

سوختم اهلی ز بخت و طالع وارون خویش

شمارهٔ ۸۷۱

غم پریشان سازم از مستی چو زلف پرخمش

تا پریشان تر شوم ز آشفتگیهای غمش

من طبیب عشقم و دانم دوای دل نکو

زخم دل هردم ز داغی تازه باید مرهمش

اشک گرم عاشقان هر قطره بحر آتشی است

بلکه باشد بحر آتش قطره یی از شبنمش

من نه آنمردم که ترسم از هلاک خویشتن

گر اجل سستی کند دامن بگیرم محکمش

هرکه دارد ساقیی چون او چکارش با مسیح

جرعه نوش است آفتاب ما مسیح مریمش

مست سودای توام از فکر عالم بیخبر

کی بود مجنون سر و سودای کار عالمش

هرکه چون اهلی سگ کوی پری رویی نشد

گر ملک باشد که صاحبدل نخواند آدمش

شمارهٔ ۸۷۲

مرو از دیده چو برق و بمن زار ببخش

بارها سوخته یی خرمنم انبار ببخش

شرف صحبت گل محو کند زشتی خار

نیکی خود نگر و جرم من خوار ببخش

کرد دل میل تو و دیده بود اشک افشان

هرچه دل کرد بدین دیده خونبار ببخش

گر سر نامه گشایی بودش باد بهار

بگشا سنبل و صد نافه تاتار ببخش

حاجتم از شکرستان لبت حاصل کن

نیست خود حاجت گفتن که چه مقدار ببخش

عاقبت جان نبرد هرکه غم عشق گزید

ای اجل بگذر و مارا بغم یار ببخش

گر چو شمع سحرت باد دهد مژده دوست

حاصل زندگی خویش بیک بار ببخش

چون بمیخانه رسی از سر و دستار مگو

بلکه در پای قدح نه سرو دستار ببخش

گر نبخشی بنکویان بد اهلی ساقی

به پشیمانی رندان گنهکار ببخش

چو مه بمهر فلک شهره در جهان کم باش

به نور معنی خود آفتاب عالم باش

قبای اطلس گل زود میرود بر باد

بخلعت ابدی همچو سرو خرم باش

بهست و نیست چرا غم خورد کسی ساقی

بجان دوست که تا باده هست بیغم باش

بکنج میکده بنشین چو جام جم با تست

بصد شکوه فریدون و حشمت جم باش

حکایتی که ز فرهاد و بیستون گویند

کنایت است که در کار خویش محکم باش

چو خار راه مسیحاست سوزنی در عشق

مجرد از دو جهان چون مسیح مریم باش

بهشت عدن نیز زد به گفتگو اهلی

رقیب اگر نشود آدمی تو آدم باش

شمارهٔ ۸۷۳

آن پریرو هرکه خواهد دست دل در گردنش

تا ندارد دست از عالم نگیرد دامنش

باشد از گمگشتگی یابی چو مجنون ره بدوست

ورنه آن آهوی مشکین کس نداند مسکنش

برق حسن او نخواهد از درخشیدن نشست

تا نخیزد عاشق بیچاره دود از خرمنش

کشته آن نرگس مستم که در هر گوشه یی

صد چو من افتاده شد از غمزه صیدافکنش

اهلی دیوانه را گر همچنین سوزد جگر

عاقبت خاکستری یابی به کنج گلخنش

شمارهٔ ۸۷۴

ای دل گه وصلش بجوار دگران باش

چشم تو فضول است خدا را نگران باش

چون عمر گرامی گذرد باد صبوحی

برخیز و دمی واقف عمر گذران باش

خواهی که نباشد خبر از تلخی مرگت

پیمانه می پر کن و از بیخبران باش

ای یوسف جان اهل نظر قدر تو دانند

زنهار که دور از نظر بی بصران باش

تا خون کسی دامن پاک تو نگیرد

واقف زنم دیده خونین جگران باش

اهلی که زند دم ز سفال سگ کویت

گو خاک فدم همچو گل کوزه گران باش

شمارهٔ ۸۷۵

چون کعبه هرانکس که نشد شاد بکویش

گر قبله بود کس نکند روی برویش

هرگه به تبسم بگشاد آن دهن تنگ

بر تنگدلان رحم نشد یکسر مویش

از بسکه کشد غنچه صفت رو بهم از خشم

صد چاک چو گل شد دلم از تنگی خویش

ای باد اگر آن نوگل بیرحم بعاشق

زنهار نبخشید تو زنهار بگویش

گر خار دل آزردن بلبل نبود عیب

زشت است اگر بدرسد از روی نکویش

اهلی ز خریداری یوسف چه زنی دم

یعقوب صفت چشم همیدار به بویش

شمارهٔ ۸۷۶

امشب که چراغ نظری چرب زبان باش

دل نرم کن ای شمع و مرا مرهم جان باش

حسنت بصفا بهتر از آن گشت که بودست

زنهار که در حسن وفا هم به از آن باش

خواهی که سرافراز شوی در همه عالم

چون سرو سهی راست دل و راست زبان باش

بیگانه شو از مردم و گر هم بتوانی

چون مردم چشم از نظر خویش نهان باش

تعلیم فراغت دهم ایدل به دو حرفت

عاشق شو و در سایه آن سرو روان باش

اکسیر مرادی که کند خاک زر سرخ

گر میطلبی خاک ره پیر مغان باش

چون صید غزالان همه مجنون صفتانند

اهلی پی خود گم کن و بی نام و نشان باش

شمارهٔ ۸۷۷

در کوی تو تا کس قدم از ما ننهد پیش

ما سر بنهادیم که کس پا ننهد پیش

المنه لله که ز عشق تو رسیدیم

جایی که کسی پای از آنجا ننهد پیش

قسمت مگر این بود که از جام وصالت

جز خون جگر عشق تو ما را ننهد پیش

نقش ملک اندازه نقاش نباشد

تا صورت آن چهره زیبا ننهد پیش

اهلی نشود شاد کس از صورت شیرین

فرهاد صفت کوه غمی تا ننهد پیش

شمارهٔ ۸۷۸

دلا چو باز گریزان ز وصل مردم باش

دمی بهر که بر آری دمی دگر گم باش

اگر هوای نشستن به صحبتی داری

درون میکده بنشین مصاحب خم باش

مباش بیهده گو بلبل خوش الحان شو

گهی خموش نشین گاه در تکلم باش

به رغم مدعیان همچو شمع اگر سوزی

میان آتش سوزنده در تبسم باش

هوای مسند شاهی چه میکنی اهلی

گدای گوشه نشین شو بصد تنعم باش

شمارهٔ ۸۷۹

گریه خواهد ریخت خون من تو خود آسوده باش

خون این آلوده گو از دیده ها پالوده باش

از سگ خود عفو کن آلودگی وز در مران

ای همه پاکان سگ تو گو یکی آلوده باش

چون سرم معراج عزت یافت از فتراک تو

زیر پای تو سنت گو خاک تن فرسوده باش

ماه چون دید آن هلال ابرویت از شوق گفت

عمر من گر کم شود بر عمر او افزوده باش

پیش آن رخ وصف گل بیهوده است ای عندلیب

آخر ای بیهوده گو شرمنده زین بیهوده باش

ماه در بازار حسنش لب روی اندوه است

مشتری گو واقف ای قلب زر اندوه باش

دل بفکر آن دهان آسوده در کنج عدم

چون دلت آسوده شد اهلی ز غم آسوده باش

شمارهٔ ۸۸۰

ما که از اول بلی گفتیم با دلدار خویش

تا قیامت بر نمیگردیم از گفتار خویش

می بمستان ده که عاشق تشنه دیدار تست

جان ما را مست کن از شربت دیدار خویش

کفر و ایمان هر دو را سررشته از یکرنگی است

کافری باید که ننگش آید از زناز خویش

شیخ اگر از خواب لافد مرد راه عشق نیست

مرد را باید که بیداری بود در کار خویش

چشم یاری کی بود از بخت بی سامان مرا

یار کس هرگز نگردد هرکه نبود یار خویش

همت هر کس که بینم در پی آسایش است

اهلی دیوانه دایم در پی آزار خویش

گرچه در بازار خوبان نقد دولت میخرند

دردمندان هم سری دارند با دستار خویش

شمارهٔ ۸۸۱

من نه آنم که بنالم ز دل افکاری خویش

که مرا غایت کام است جگر خواری خویش

کام دل از تو نجویم که بسی خوش دارم

خار خار جگر و سوز دل و زاری خویش

ای طبیب ار نکنی چاره من وقت خوش است

که من خسته خوشم نیز به بیماری خویش

گر نشد روزی من روز وصال تو بس است

شب تنهایی و کنج غم و بیداری خویش

صبر اگر یار بود در غم دل اهلی را

گر تو یارش نشوی بس بودش یاری خویش

شمارهٔ ۸۸۲

یار باید بر سر ما سایه گستر بودنش

هرکه شد خورشید باید ذره پرور بودنش

پیش ما سهل است چون فرهاد ترک جان ولی

حیف باشد خسرو خوبان ستمگر بودنش

ما بهمت چون سکندر دست شستیم از حیات

تا نباید آب خضر از ما مکدر بودنش

دست و پا نتوان زدن در بحر عشق از زیرکی

غرقه طوفان چه حاصل از شناور بودنش

در طریق عاشقی اهلی سر و سامان مجوی

هرکه این ره میرود باید قلندر بودنش

شمارهٔ ۸۸۳

کشته ام خار ملامت همه پیرامن خویش

خار گل کن به من از برق رخ روشن خویش

ذوق پابوس تو بیرون نرود از دل من

گر به بینم بمثل دست تو در گردن خویش

آفتابی تو و از ذوق وصالت همه شب

چشم امید گشایم به در روزن خویش

مست میخانه چنانم که گرم دست دهد

خشت آن خانه کنم تا بقیامت تن خویش

گوشه گلخن ما مسکن آن سرمست است

که بصد گلشن جنت ندهد گلخن خویش

خوشه چینی کند از خرمن آنکس اهلی

که چو مجنون تو آتش زده در خرمن خویش

گوشه چشم فکن کز هوس سروقدت

کردم از خون جگر لاله ستان دامن خویش

شمارهٔ ۸۸۴

بصبح وصل کشد این شب ستم خوشباش

رسد بخانه ما آفتاب هم خوشباش

غمی که میرسد از دوست عاشقانه بکش

کسی همیشه نماند اسیر غم خوشباش

تو مرغ زیرکی از خار و گل منال ایدل

چو خار و گل همه خواهد شدن عدم خوشباش

ز بهر جام جم و آب خضر غصه مخور

نه آب خضر بماند نه جام جم خوشباش

ز آفتاب به خیبت متاب رخ اهلی

که بر تو نیز فتد سایه کرم خوشباش

شمارهٔ ۸۸۵

از یار مکن ناله و لب بسته ز غم باش

گر همنفس آیینه یی حاضر دم باش

در پرده ناموس محبت نتوان یافت

ناموس خود آتش زن و چون شمع علم باش

در عشق فراغت طلبی همت پست است

مارا سر راحت نبود گو همه غم باش

خوشباش اگرت چهره بخون سرخ کند یار

هر رنگ که مقصود دل اوست تو هم باش

از کشتن عشاق پشیمان مشو ایشوخ

آنجا که تویی گو همه آفاق عدم باش

با اهل نظر ترک جف غایت جورست

زنهار که رحمی کن و در بند ستم باش

اهلی که سگ تست اگر زد نفسی گرم

او را بکرم عفو کن از اهل کرم باش

از غیر ببر همدم این بی دل و دین باش

تا چند چنانی نفسی نیز چنین باش

چون ملک تو شد ملک ملاحت بوفا کوش

آن خود همه آن تو بود در پی این باش

باری چو ستم میکنی ای مه چو فلک کن

ظاهر بنما مهر و نهان در پی کین باش

من شاد بدرد غمی از جام وصالم

گو بخش من از بزم وصال تو همین باش

بی مهر پری مهر سلیمان چکند کس

گو روی زمینش همه در زیر نگین باش

با خلق مزن اشک صفت دم ز کدورت

دل صاف کن و آینه روی زمین باش

جاییکه کند جلوه گری زاغ چو طاووس

اهلی تو چو سیمرغ برو گوشه نشین باش

شمارهٔ ۸۸۶

چون بخیال آیدم سرو قباپوش خویش

آورم از شوق او دست در آغوش خویش

وه چه خوش آندم که تو مست نشینی برم

وانکه نبینم دگر تکیه گهت دوش خویش

چونکه سیوالی کنی مضطربم در جواب

بسکه همی گم کنم از سخنت هوش خویش

گوشم از آن لب چه یافت دولت سر گوشیی

کاش توانستمی بوسه زدن گوش خویش

چند چو اهلی ز دور لب گزم و خون خورم

شربتی آخر ببخش از لب چون نوش خویش

شمارهٔ ۸۸۷

کوی او خواهی دلا محنت کش اغیار باش

دم مزن خاموش همچون صورت دیوار باش

امشبم خواب اجل خواهد ربود ای دل ولی

شایدم آن مه بپرسد دیده گو بیدار باش

لاف عشقت میزند هر بی خبر ای مهربان

یک دو روزی از برای امتحان خونخوار باش

گفتگوی مردمت غافل نگرداند ز یار

از برون باغیر گوی و از درون با یار باش

تا نرانندت دگر اهلی ز کوی آن طبیب

نیست درمانی دگر افتاده و بیمار باش

شمارهٔ ۸۸۸

نیست عیب از لاله گر لافد به گلبرگ ترش

هرکه در صحرا درآید عقل باشد کمترش

شمع من کاش از سر بیمار هجران بگذرد

کز نظر خواهد شد امشب تا بروز محشرش

بر لب آمد جان بیمارم چه باشد کز کرم

تازه سازد جانم از بوی لب جان پرورش

تابش آتش اگر از آب ننشیند چرا

سوز دیگر میکند پیدا دلم از خنجرش

ما و سوز دل که عالم گر پر از آب بقاست

مرغ آتشخواره جز آتش نباشد در خورش

اینچنین کز سوختن اهلی به بیماری فتاد

خیزد از جا گر برانگیزد صبا خاکسترش

هرکه او لب تشنه مُرد از عشق ، باشد در بهشت،

آتش لب تشنگی بنشاند آب کوثرش

من کز از استغنای عشقم سوی شاهان چشم نیست

چشم دارم التفاتی از گدایان درش

شمارهٔ ۸۸۹

عاقبت بگذرد این تیره شب غم خوشباش

صبح امید شود همدم ما هم خوشباش

همه عالم بتو ای خواجه گرفتم که بدند

تو گرانی مکن و با همه عالم خوشباش

زخم دل به بود از منت مرهم ز طبیب

دست بر دل نه و بی منت مرهم خوشباش

یکدم ای صبح سعادت که چراغم باقی است

تو هم آخر بمن سوخته یکدم خوشباش

خوش برآ بر در آن مه بسگانش اهلی

سخن اینست که با عالم و آدم خوشباش

شمارهٔ ۸۹۰

تا تو زیر پوست همچون گرگی ای پشمینه پوش

دوری از یوسف بکش ای خرقه پشمین ز دوش

از جوانان ما جوانمردی ز ساقی یافتیم

در صف پیران صفا از روی پیر میفروش

سر معراج محبت از دلم سر میزند

عشق میگوید بگو و عقل میگوید خموش

یا رخی چون شمع باید یا دم گرمی چو نی

تا نباشد آتشی صحبت نمی آید به جوش

هر کجا این لعبت چین در زبان آید چو شمع

دیگران چون صورت دیوار چشمانند و گوش

وه که در بزم تو از دست رقیبان دمبدم

میخورم زهری ز جام عیش و میگویند نوش

تا بکی اهلی خروشی یکنفس خاموش باش

کین دل مجروح ما را میخراشی زین خروش

شمارهٔ ۸۹۱

میرم بدان تغافل و پروا نکردنش

وان خشم و ناز و چشم ببالا نکردنش

فریاد از آن نشستن و برخاستن بناز

و آن سرکشی و بند قبا وا نکردنش

پیداست از کرشمه عاشق گداز او

میل نگاه کردن و عمدا نکردنش

ای من سگ رمیدگی نو غزال تو

کز زیرکی است پیش کسی جا نکردنش

اهلی مگو که کشت مرا تیغ مدعی

مارا بکشت درد تماشا نکردنش

شمارهٔ ۸۹۲

از ضعف اگر در آینه بینم جمال خویش

آهی کشم که آینه گردد ز حال خویش

مرغ شکسته بالم و در وادی امید

پیدا بود که چند توان شد ببال خویش

لاف کمال پیش سگان تو چون زنم

کز دولت سگان تو یابم کمال خویش

ساقی مرا به چشمه کوثر نشان چو داد

زآنم چه غم که خضر نبخشد زلال خویش

ابرو ترش مکن که بگوید نیاز خود

اکنون که یافت پیش تو اهلی مجال خویش

شمارهٔ ۸۹۳

مگسل ز یار و بر سر عهد نخست باش

گر دل شکست عهد و وفا گو درست باش

امشب ز برق وصل که خواهد چو باد رفت

ساقی چراغ عیش بر افروز و چست باش

در صید وصل طالع سستم مدد نکرد

ای بخت سخت کوش که گفتت که سست باش

ما دل بریده ایم ز مقصود خویشتن

با ما چنانکه غایت مقصود تست باش

اهلی چو قسمت تو ملامت شد از نخست

راضی توهم به قسمت روز نخست باش

شمارهٔ ۸۹۴

من آب خضر جویم بهر سگان کویش

او تشنه بر هلاکم تا نگذرم بسویش

تاب نظر ندارم آن به که خاک گردم

تا ذره ذره بینم در آفتاب رویش

صد آب زندگانی میرد بپای آن گل

صد خضر چون مسیحا جان میدهد ببویش

تاب فغان ندارد آه از مزاج آن مه

کز گل بنازنینی نازک ترست خویش

آن نازنین بدخو، کی رام خویش سازم

کز من رمد به آهی آهوی فتنه جویش

ای باد زلف او را برهم مزن که ترسم

جمعی شوند درهم ز آشفتگی مویش

بسیار گوست اهلی عیبش نشاید اما

کز سینه میکند کم دردی به گفتگویش

شمارهٔ ۸۹۵

هرکو بهشت وصل او امروز باشد حاصلش

فردا بدوزخ گر رود دردی نباشد در دلش

رویش چو گل افروخته نازش جهانی سوخته

حسنی چنان نازی چنین چون دل نگردد مایلش

مایل بداغ بندگی هر کس نگشت از عشق او

داغ قبول عشق هم بختی بباید مقبلش

مشکل اگر شمع فلک هرگز در آرد در نظر

هر کسکه ماهی اینچنین گاهی بود در منزلش

مجنون چو نتواند شدن با محمل لیلی قرین

باری بهل ایساربان کز دور بیند محملش

اهلی بگرداب غمش بحر کرم جو شد مگر

کاین کشتی امید من افتد گذر بر ساحلش

شمارهٔ ۸۹۶

نشد از زخم تیر آهو گریزان روز نخجیرش

از آنشد تا کسی بیرون نیارد از درون تیرش

هر آن عاشق که شد آشفته زنجیر موی تو

بجز پیش تو نتوان داشتن جایی بزنجیرش

به خوابم دوش میخواندی میان لاله زار گل

مرا در خاک و خون خواهد نشاند امشب بتعبیرش

الا ای مهربان تدبیر کار اشک ریزان کن

که آب از سر گذشت و ما نمیدانیم تدبیرش

براه آرزو اهلی فتاده ذره خاک است

بیا ای آفتاب عاشقان از خاک برگیرش

شمارهٔ ۸۹۷

بس گل شکفت و کرد خزان نوبهار خویش

حسن تو همچو صورت چین برقرار خویش

از بسکه بی تو شب همه شب گریه میکنم

شرمنده ام ز دیده شب زنده دار خویش

ای دیده سیل اشک بر آن آستان مریز

کانجا نوشته ام سخنی یادگار خویش

گل خوشه چین خرمن دولت شود مرا

گر بینمت چو شاخ گلی در کنار خویش

چندانکه سوخت اهلی لب تشنه در بلا

آبی نیافت جز سخن آبدار خویش

شمارهٔ ۸۹۸

چو وقت گریه کردن رو نهم بر سوی دیوارش

شوم بهوش و باز آیم بهوش از بوی دیوارش

چون مراغ بسملم گر افکند از کوی خود بیرون

طپم در خاک و خون چندان که افتم سوی دیوارش

چون افتاده بیمارم که همچون صورت بیجان

نشستن نیستم قوت مگر پهلوی دیوارش

نوشتم بر در و دیوار محنت خانه غم چندان

که از مشق جنون من سیه شد روی دیوارش

چو نگذارد که رو درروی دیوارش نهم اهلی

دهم تسکین دل باری به گفتگوی دیوارش

شمارهٔ ۸۹۹

از حسرت آن لب که نبخشد شکر خویش

طوطی زده منقار بخون جگر خویش

من چون نخورم خون ز جگر گوشه مردم

یعقوب شنیدی که چه دید از پسر خویش

در خاک اگر افکنی از عرش غمم نیست

زنهار مینداز مرا از نظر خویش

آن گمشده ام من که ندارم خبر از خود

کو واقف حالی که بپرسم خبر خویش

از گوهر خود تیغ زبان چند کشد خصم

امید که تیغ تو نماید گهر خویش

داغی است بهر گام درین رهگذر تنگ

طاووس صفت پهن مکن بال و پر خویش

تا پا بسر خود ننهی دوست نیابی

اهلی بسر دوست که بگذر ز سر خویش

شمارهٔ ۹۰۰

تا شسته شد ز شیر لب روح پرورش

هیچ از دهان کس نشد آلوده شکرش

آن شاخ گل که نخل مرادیست این زمان

جز باد صبح کس نگرفته است در برش

آه از بتی که چشم اگر برمنش فتد

هرگز نمی فتد ز حیا چشم دیگرش

گر لوح سینه پاک نسازم ز نقش غیر

نتوان که همچو آینه باشم برابرش

آهن رباست خاطر اهلی بجذب مهر

هرچند از آهن است دل سخت دلبرش

شمارهٔ ۹۰۱

ره ز مستی بزنم باز به ویرانه خویش

چون مرا شوق تو بیرون برد از خانه خویش

سنگ بر سینه زنان زان در دل می کوبم

که ترا یافته ام در دل ویرانه خویش

تو و بانک طرب انگیز نی و جام شراب

من و خون جگر و نعره مستانه خویش

میدهی عاشق بی خویشتن از خود خبرش

نه ز بیداد ز نی سنگ بدیوانه خویش

حال اهلی برسانید به مجنون که کند

گریه بر حال من و خنده بر افسانه خویش

شمارهٔ ۹۰۲

کوهکن چون بر نیامد با دل خود رای خویش

عاقبت از عشق شیرین تیشه زد بر پای خویش

کاش من بودم بجای کوهکن در بیستون

تا به آهی برگرفتم کوه را از جای خویش

گر تو ای بت آتشم در جان زنی چون برهمن

کافرم گر یکسر مو باشدم پروای خویش

تا خرام سرو بالایت به گلشن دیده است

خشک برجا مانده سرو از خجلت بالای خویش

سرو قدان جمله در رقصند از شوقت چه شد

گر تو هم در رقص آری قامت رعنای خویش

در خیال برق وصلت می پزم سودای خام

میگدازم همچو شمع از آتش سودای خویش

چون چراغ مرده اهلی در شب تاریک هجر

سوختم از دود دل بی شمع بزم آرای خویش

شمارهٔ ۹۰۳

چند سوزیم ز داغ دل بیحاصل خویش

آه ازین داغ دل و وای ز دست دل خویش

هرکه در دست غمم دید بدین سوختگی

گفت بازآمده مجنون سوی سرمنزل خویش

میگدازد همه شب همنفسم شمع صفت

بسکه از آتش دل گرم کنم محفل خویش

دانه مهر ز آب و گل یاران ندمید

جای این دانه ندیدم بجز آب و گل خویش

اینچنین صید صفت کشته که اهلی افتاد

وه که بر گیردش از خاک مگر قاتل خویش

شمارهٔ ۹۰۴

ای اجل مهلت من ده که ببوسم دامنش

دشمنم نیزمکش تا بکشد رشگ منش

چون شکایت کنم از دوست که خون ریخت مرا

هرکه شد کشته ز معشوق نباشد سخنش

دهنش گفت که دردت کنم از بوسه دوا

جای آنست که صد بوسه زنم بر دهنش

مبتلای قفس تن نشدی طوطی جان

گر نبودی هوس آن لب شکر شکنش

اهلی آن روز که چون لاله سر از خاک زند

غرقه در خون جگر سوخته بینی کفنش

شمارهٔ ۹۰۵

نمیخواهد که دست کس رسد بر طاق ابرویش

بود پیوسته آن ابرو بلند از تندی خویش

چنین در خاک و خون افتاده ام مگذرا ای همدم

که میترسم بخون من کشد تهمت سگ کویش

پی تسکین دل خواهم نشینم پهلویش لیکن

دلم افزون طپد هرگه رسد پهلو به پهلویش

همان بهتر که لب بندم زآه گرم پیش او

مبادا در عرق افتد زآه من گل رویش

سگ مشکین غزال خود من از بوی خوشم باری

که هرجا بگذرد خلقی برآسایند از بویش

مبین زنهار ای همدم چو اهلی سرو قد او

که حسرت بار می آرد هوای سرو دلجویش

شمارهٔ ۹۰۶

در غمت گر جان غم‌پرور نباشد گو مباش

چون تو باشی جان من جان گر نباشد گو مباش

سجده روی تو ای بت کفر و ایمان منست

سر نمی‌تابم ازین گر سر نباشد گو مباش

از عدم بهر تو جان در ملک هستی آمده

گر تو می‌گویی درین کشور نباشد گو مباش

یوسف جان با تو می‌باید که باشد هم‌نفس

گر ترا ای خواجه سیم و زر نباشد گو مباش

گر دم آبی دهد ساقی شراب کوثر است

مست ساقی باش اگر کوثر نباشد گو مباش

کار ما لب‌تشنگان طوطی‌صفت شکرست و بس

لب به خون تر کن اگر شکر نباشد گو مباش

یار باید مهربان اهلی مرا چون آفتاب

یاری چرخ ستمگر گر نباشد گو مباش

شمارهٔ ۹۰۷

هرکه شد سویش چو سایه در قفا می‌افتمش

تا مرا با خود برد در دست و پا می‌افتمش

زین هوس گر شب به سنگ از کوی خود راند سگان

شب سگش خیزد از جا من به جا می‌افتمش

بهر داد آیم به راه یار و چون پیدا شود

می‌گذارم داد و اول در دعا می‌افتمش

خون خورم شب دور از او چون مست خون خوردن شوم

می‌روم در پای دیوار سرا می‌افتمش

می‌کشم مانند اهلی زلف آن زنجیر موی

گرچه می‌دانم که در دام بلا می‌افتمش

شمارهٔ ۹۰۸

نقش پای او که محراب دعا می یابمش

سجده شکری کنم در هر کجا می یابمش

زهره دیدن ندارم از جفای خوی او

گرچه با خود باز در عین وفا وی یابمش

جور خوبان آتش افروزست و مهر آتشفشان

در وفا آن ذوق نبود کز جفا می یابمش

بعد عمری چون گرفتم دامنش ندهم ز دست

گر نگیرم کام از او دیگر کجا می یابمش

خانه یی کز برق دیدار بتی روشن نگشت

گر حریم کعبه باشد بی صفا می یابمش

من نمیدانم که جانست اینکه دارم یا خیال

زین دو بیرون نیست باری آشنا می یابمش

بر سر کوی مغان اهلی به کنج عافیت

پادشاه وقت بود اکنون گدا می یابمش

شمارهٔ ۹۰۹

چون شیشه پرم از غم پیمان گسل خویش

بگذار که خالی کنم از گریه دل خویش

گر سوزش پروانه ز نزدیکی شمع است

من سوختم از دوری شمع چگل خویش

داغ سگ کویت همه را خط غلامی است

ما نیز نهادیم برین خط سجل خویش

حقا که برابر نکنم عیش دو عالم

با شادی گه گاه و غم متصل خویش

هرچند که اهلی ز جهان مهر گیاجست

بویی نشنیدست مگر ز آب و گل خویش

شمارهٔ ۹۱۰

صد تلخ دهان میگزد از غصه لب خویش

ای نخل کرم تابکه بخشی رطب خویش

آن چاشنی ذوق که فرهاد ز غم یافت

خسرو نچشیده است ز عیش و طرب خویش

خواهی که نچیند گل مقصود ز رویت

چون مرغ سحر روز کن از ناله شب خویش

هرچند کشد دوست عنان تو به بازی

زنهار نگهدار عنان ادب خویش

نومید مشو زآب بقا همچو سکندر

چون خضر قدم بازمکش از طلب خویش

ما خاک نشینان مغانیم و ز خاکیم

ایخواجه تو میدانی و اصل و نسب خویش

مرغ از رخ گل سرخوش و اهلی ز رخ یار

مستند ازین می همه کس بر حسب خویش

شمارهٔ ۹۱۱

چو گفتم از کف من زلف را به تاب مکش

بخنده گفت کهه کوته کن و دراز مکش

سرم فدای تو باد ای طبیب بهر خدا

قدم ز پرسش بیمار خویش بازمکش

بدامن تو غبارم نمیرسد ای گل

تو دامن از من رسوا به احتراز مکش

بیا نظاره کن آن سرو ناز را ای دل

ز باغبان بتماشای سرو نازمکش

به خشم و ناز اگر یار سر کشد از تو

تو گر حریف نیازی سر از نیاز مکش

گرفت آتش آه تو در دلم اهلی

بسوختم دگر این آه جانگداز مکش

شمارهٔ ۹۱۲

عیش اگر خواهی سگ خوبان مردم زاده باش

بنده ایشان شو از فکر جهان آزاده باش

لاله تا در بند جام می بود با می بود

نکته یی گفتم توهم دربند جام باده باش

کس نگوید لاابالی شو بده مستی ز دست

همچو صوفی باده نوش و بر سر سجاده باش

منزل عشق است خواهی کعبه خواهی میکده

راه یکرنگش مده از دست و بر یک جاده باش

بیخبر منشین که ناگه میشود محمل روان

گر هوای کعبه جان میکنی آماده باش

گر دلت آیینه عشق است روی از خود متاب

پاک کن خاطر زهر نقشی و لوح ساده باش

میوه کز خامی نیفتد سنگ نا اهلان خورد

فارغند افتادگان اهلی تو هم افتاده باش

شمارهٔ ۹۱۳

خسته یی کان عنبرین مو بگذرد زود از سرش

همچو شمع از آتش حسرت رود دود از سرش

چون نمیرد خسته مسکین که بر بالین او

دیر آمد آن طبیب و زود فرمود از سرش

غم ز درویشی ندارد رند دیر ای مغبچه

زانکه خم گنج است و ساقی مهر بگشود از سرش

هر شهی کز فر تاج زر نشد خاک رهت

باد غیرت تاج زر چون لاله بر بود از سرش

اهلی از داغ تو خواهد سوختن تا زنده است

کی چو شمع این آتش سودا رود زود از سرش

شمارهٔ ۹۱۴

نبود کسی که نبود بلب تو اشتیاقش

مگر آدمی نباشد؟ که نباشد این مذاقش

می صاف و لعل نوشین که نخواهد ای پری وش

مگر آن حریف مسکین که نیفتد اتفاقش

ز فراق خاک گشتم ببر ایصبا غبارم

سوی آن مسیح جانها که هلاکم از فراقش

منم آن شکسته خاطر که ز بهر آن مه نو

همه زود در تفحص همه شب کنم سراغش

دو دل است بخت با من بگذار کاین ستاره

به شرار دل بسوزد که بجانم از نفاقش

ز شراب توبه اهلی نکنی که دختر رز

بکسی حلال باشد که نمیدهد طلاقش

شمارهٔ ۹۱۵

چون در کعبه به تقلید گرفتار مباش

پشت بر کعبه مکن پشت بدیوار مباش

دل میازار که مرغان حرم میگویند

تا درین مرحله یی در پی آزار مباش

شکر از خنده شیرین بحریفان مچشان

نمک ریش اسیران دل افکار مباش

خارخارم مده از سنگ به بیگانه زدن

خار دلها مشو و نخل رطب بار مباش

اهلی خاک نشین را تو چه دانی چه کس است

معتقد گر نشوی در پی انکار مباش

شمارهٔ ۹۱۶

خوش آن ساعت که آن ساقی نشاننم پیش خود مستش

نهد آن کاسه بر دست من و من بوسه بر دستش

فغان از زهر چشم او چه مرد افکن شرابست این

می تلخی چنین آنگاه ساقی نرگس مستش

دل از سرو بلند او بطوبی کی شود مایل

وگر مایل شود باشد گناه از همت پستش

درین نخجیرگه هردم هزاران صید می افتد

سگ آن صید مقبولم که بر فتراک خود بستش

به پابوس سهی قدان ز کوته دستی طالع

ندارد فرصتی اهلی ولیکن همتی هستش

شمارهٔ ۹۱۷

گر فراغت طلبی همنفس رندان باش

سر و سامان بهل و بیسر و بیسامان باش

بارخ مغبچکان کنج خرابات خوشست

گنج اگر با تو بود خانه بگو ویران باش

هرکه عشقت بخرد هر دو جهان بنده اوست

بنده عشق شو و بر دو جهان سلطان باش

چند حسرت خورد ایشاه جهان درویشی

بطفیل همه یکبار بگو مهمان باش

چشم آلوده دلان لایق دیدار تو نیست

ای بهشتی صفت از مدعیان پنهان باش

شربت وصل تو صد درد مرا درمان است

گو یکی زخم دل از لعل تو بیدرمان باش

نوجوانان همه سرمست می و بوس و کنار

اهلی پیر به این معرکه گوترخان باش

شمارهٔ ۹۱۸

روشنی بخش دلم شد تن غم پرور خویش

روشنست آینه شمع ز خاکستر خویش

سگ آن رند قلندر صفت شاه وشم

کز سفال سگ او ساخته جام زر خویش

من بیمار چنان زار شدم کز تن من

هیچ فصاد بخون تر نکند نشتر خویش

کعبه گر در نگشاید برخم گو مگشای

تو گشا بر رخم ای کعبه دلها در خویش

عاقبت گوی ز میدان ببرد چون چوگان

هرکه با خاک رهت کرد برابر سر خویش

بسکه از آتش می همچو گل افروخته یی

لاله از دست تو بر سنگ زند ساغر خویش

اهلی از سبز خط خود طمع وصل مکن

که لبش طوطی جان را ندهد شکر خویش

شمارهٔ ۹۱۹

بر مست خود به پیری و عمر تبه ببخش

موی سفید بین و بروی سیه ببخش

یکبار خود بشیوه عاشق کشی مکن

گاهی بکش بنرگس سرمست و گه ببخش

کارم بیک نفس چو رسد یکنظر فکن

جانی بتازه دیگرم از یک نگه ببخش

ایشاه حسن در خور این حسن لطف کن

یکبوسه گر من از تو بخواهم تو ده ببخش

راه خسان دهی و برانی ز در مرا

یکبار سوی خویش مرا نیز ره ببخش

اهلی بسجده تو گنهکار گر بود

اورا مکش ز بهر خدا یک گنه ببخش

شمارهٔ ۹۲۰

گر تشنه آب خضری از سر اخلاص

برخیز و بمیخانه درآ از سر اخلاص

میخانه بود کوثر و اخلاص تو رهبر

آنجا نرسد کس بجز از رهبر اخلاص

مرغ دل از اخلاص ببام تو گذر کرد

بر عرش توان رفت ببال و پر اخلاص

بی شوق تو کس حرفی از اخلاص نیابد

شد فاتحه شوق تو سر دفتر اخلاص

از پرتو اخلاص بظلمت نشوی گم

هشدار که تا گم نکنی گوهر اخلاص

اهلی به هوای شکرین لعل لب دوست

طوبی صتم فاتحه خوان از سر اخلاص

شمارهٔ ۹۲۱

عاشق دم کشتن ز جان آسان برآید همچو شمع

بر کرسی دار فنا خندان برآید همچو شمع

ظاهر بمردم کی کنم زخمی که پنهان خورده ام

گر روشنم از استخوان پیکان برآید همچو شمع

از برق حیرت بی خبر سوزد چو نخل بادیه

مجنون وشی کز شوق او حیران برآید همچو شمع

گر آتش داغ درون آبم نسوزد در جگر

از اشک گرمم دمبدم طوفان برآید همچو شمع

افسرده دل لرزد چو گل گر بر تنش بادی وزد

اهلی بجان آتش زند تا جان برآید همچو شمع

شمارهٔ ۹۲۲

ز بهر کلبه عاشق دلا مجوی چراغ

که شمع مجلس او بس بود فتیله داغ

دل از چمن نگشاید اسیر عشق ترا

که پیش بلبل عاشق قفس نماید باغ

به جرعه یی بزن آبی بر آتشم که رسید

ز سینه بوی کبابم ز شوق می بدماغ

رقیب اگرچه عزیزست و ما چنین خواریم

روا مدار که بلبل جفا کشد از زاغ

بنه به کنج لحد دل ز سوز غم اهلی

گرت هوس کند آسودگی و کنج فراغ

شمارهٔ ۹۲۳

چند فتد به کشتنم زلف تو ماه برطرف

روی تو میکشد مرا زلف سیاه برطرف

چشم خوش تو برد دل تهمت او بخط فکند

چون دل برده خواستم کرد نگاه برطرف

تا نرسد غبار دل بر تو ز رهگذار من

سیل سرشک گرد من کرد ز راه برطرف

پیش قد تو کی بود یاد بهشت و طوبیم

نخل گل است در میان شاخ گیاه برطرف

اهلی اگر ترا کشد یار فرشته خوی تو

لاف وفا بهانه بس جرم و گناه برطرف

شمارهٔ ۹۲۴

مجنون منم گریخته عمری ز بند عشق

افتاده باز در پی دل در کمند عشق

از شاخ عمر میوه شادی نچیده است

دستی که کوته است ز نخل بلند عشق

در سنگلاخ سینه من شعله های آه

هریک شراره ایست ز نعل سمند عشق

بس دل اسیر غم شد و آزاد گشت باز

مسکین منم هنوز چنین مستمند عشق

اهلی غم از عذاب قیامت نمیخورد

از بسکه هست سوخته و دردمند عشق

شمارهٔ ۹۲۵

ماییم همچو مجنون استاد مذهب عشق

شیران به حلقه ما طفلان مکتب عشق

در مشرب شهیدان زهرست آب حیوان

ای خضر زین نرنجی کاینست مشرب عشق

مطلوب پاکبازان در عشق ناامیدی است

هرکسکه کامجو شد گم کرد مطلب عشق

روز ازل که جانم مست تو شد چه دانست

کز روی همچو روزت سر بر زند شب عشق

گر بگذرم ز عالم بازم عنان که گیرد

من مستم و بغایت تندست مرکب عشق

اهلی به بحر مستی در ظلمت است کشتی

بیرون که میبرد ره بی نور کوکب عشق

شمارهٔ ۹۲۶

یار مستغنی و ما مستغرق دریای عشق

آه از استغنای حسن و وای از استیلای عشق

شد بعشق آن جوان موی سیاه من سپید

وز سر من یکسر مو کم نشد سودای عشق

پرسش خون شهیدان روز محشر گر کنند

صد قیامت هر طرف برخیزد از غوغای عشق

شد دل مجنون ز من سرچشمه آب حیات

میخورد آب از دل من آهوی صحرای عشق

دولت معراج معنی عشق صورت میدهد

نیست در راه حقیقت پایه یی بالای عشق

درد عشق در دل ما گر بود جان گو مباش

بهتر از جان است ما را درد روح افزای عشق

لذت عشق از همه عیش جهان شیرین تر است

در دل اهلی نگیرد هیچ لذت جای عشق

شمارهٔ ۹۲۷

با حسن دوست دل نشکیبد ز داغ عشق

تا شمع حسن هست نمیرد چراغ عشق

موسی صفت ز عشق طلب کن گل مراد

کاین آتشین گلی است که روید ز باغ عشق

عقلش خیال توبه زمهر بتان بود

ک گنجد این خیال غلط در دماغ عشق

پروا نمیکنیم به عیش و فراغ کس

ما را مگر کم است نشاط و فراغ عشق

اهلی بسوز کاتش دوزخ بود حرام

بر هر دلی که سوخته باشد ز داغ عشق

شمارهٔ ۹۲۸

ز بسکه سینه خراش است زخم خار فراق

هنوز با می وصلیم در خمار فراق

ز ما مبر که ببوی تو ای غزاله چین

ز ملک وصل فتادیم در دیار فراق

ز روزگار بنالند خلق و این طرفه

که روزگار بنالد ز روزگار فراق

جدا ز گلشن وصلت چو لاله ام ای گل

ستاره سوخته هجر و داغدار فراق

چه قدر وصل شناسد کسی که چون اهلی

بخاک و خون ننشیند ز رهگذار فراق

شمارهٔ ۹۲۹

عیبم مکن اگر (که) من هستم (خراب) عشق

کایزد سرشت (آبم و) خاکم بآب عشق

ساقی بیار (می) که برنکشد از چه غمم

سررشته خرد که درو نیست باب عشق

چون نحل موم کار خرد گرچه دلرباست

موقوف یک نظر بود از آفتاب عشق

مستی که خواب عشق ربودش دم نخست

کی سر به صبح حشر برآرد ز خواب عشق

دنیا و آخرت همه از یاد برده است

اهلی که مست دوست بود از شراب عشق

شمارهٔ ۹۳۰

من چون خم صافی دلم گر غرقه ام در خون چه باک

چون درون پاکست از آلایش بیرون چه باک

چشم خونریزت چه ترساند مرا از سیل اشک

من که از طوفان ندارم باک از جیحون چه باک

شیشه ناموس چون بشکست از طعنم چه غم

پیش ازین بودی غم رسواییم اکنون چه باک

رند اگر خون میخورد جام میش در گردن است

گر بکام او نگردد گردش گردون چه باک

هرکه دندان طمع بر لب گزیدن کرد تیز

گر بخونش تشنه باشد آن لب میگون چه باک

مست نازی و خماری محنت اهلی خوشی

چون دل لیلی خوش است از محنت مجنون چه باک

شمارهٔ ۹۳۱

می‌زدی تیری به غیر و بر جگر خوردم ز رشک

میل قتل دیگری کردی و من مردم ز رشک

با همه شوقی که دارم دی چه بودی با رقیب

دیدن روی ترا طاقت نیاوردم ز رشک

گفتم از آزار دشمن شادمان گردد دلم

لیک چون آزار او کردی خود آزاردم ز رشک

با وجود آنکه جان داد از دعای من رقیب

چون گذشتی از پی تابوت او مردم ز رشک

تا ببینم دامن وصلت به دست دیگران

همچو اهلی سر به جیب نیستی بردم ز رشک

شمارهٔ ۹۳۲

گر سنگ زدی بر من و آسوده دل تنگ

چون دل طپد از شوق تو بر سینه زنم سنگ

چون مور نیارم شدن از ضعف ولیکن

پر رویدم آنگه که کنم سوی تو آهنگ

شبها که فتد بر رخت از شمع فروغی

در جان من آتش زند آن عارض گلرنگ

گیرد ادبم دامن اگر نه چو حریفان

من نیز بدامان تو روزی زد می چنگ

اهلی غرض است، ار سگ کو گفت برانند

خواهد که نیارد بزبان نام من از ننگ

شمارهٔ ۹۳۳

با سینه نالان ز نی و چنگ چه حاصل

با خون جگر ساغر گلرنگ چه حاصل

دیوانه وش از حسرت آن شوخ پری رو

با بخت به جنگیم و ازین جنگ چه حاصل

ابروی بت ماست که محراب مرادست

ای قبله پرستان ز گل و سنگ چه حاصل

در جلوه حسن است رخ یار ولیکن

مارا که بود آینه در زنگ چه حاصل

سررشته وصلت که بود حاصل اهلی

آخر چو بیرون میرود از چنگ چه حاصل

شمارهٔ ۹۳۴

پرتوی گر افکنی در چشم از شمع جمال

چشم من بتاخنه‌ای گردد چو فانوس خیال

کاش چشمم را بر آری وقت کشتن تا شود

کاسه چشم پر از خونم سگانت را سفال

وعده دیدار لیلی چون به عید افتاده است

جای آن دارد که گردد قامت مجنون هلال

مست وصلش پر مشو ایدل که می باید کشید

در شب هجران خمار مستی روز وصال

حسن او کز دست دانایان عنان دل ربود

چون نگه دارد دل از وی اهلی شوریده‌حال

شمارهٔ ۹۳۵

صد بار اگر از جور توام خون رود از دل

از در چو درآیی همه بیرون رود از دل

بس خون دلی بایدم از دیده فرو ریخت

تا آرزوی آن لب میگون رود از دل

لیلی همه در خنده و بازی است چه داند

کز گریه چها بر سر مجنون رود از دل

گفتی که برون کن غم من از دل و خوشباش

آه این سخن سخت مرا چون رود از دل

اهلی مدم افسون که دوا لعل حبیب است

کی درد و غم عشق به افسون رود از دل

شمارهٔ ۹۳۶

هر چند من سگ توام ای مشگبو غزال

با من سگ تو انس نگیرد بهیچ حال

آن عارض و لطافت و خال و خطم بسوخت

وانگه چه عارض و چه لطافت چه خط و خال

گر یک نگاه صورت شیرین به بیندت

حیران صورت تو بماند هزار سال

وصل من و تو قصه خورشید و شبنم است

شبنم به آفتاب نشیند؟ زهی محال

هرگز مباد آنکه خیال تو بس کنم

دارم خیال آنکه بمیرم درین خیال

این رستخیز کان قد نوخیز می کند

پیداست از بدایت او غایت کمال

با ناز یار ما جز نیاز نیست

سیری تشنه لب نخرد چشمه زلال

دانی که سوخت خرمن اهلی ز برق شوق؟

شمعی که جلوه میدهد آیینه جمال

شمارهٔ ۹۳۷

چون لاله از داغ درون دارم دهان بر دود دل

مگذار کز جورت زبان بگشایم ای مقصود دل

از آه درد آلود دل تا زنده ام خالی نیم

من می نخواهم زندگی بی آه درد آلود دل

در زیر گل داغی نهد بر کشتگان عشق تو

هرجا چکد از چشم من اشک جگر آلود دل

تا من نمیرم در غمت درد دلم کی به شود

گر درد دل باشد چنین مردن بود بهبود دل

اهلی تو جرم آلوده یی رحمت مجو از آسمان

گر ابر رحمت بایدت خالی مباش از دود دل

شمارهٔ ۹۳۸

عاشق که برفروخت چراغت ز داغ دل

کی بی فروغ روی تو بیند فراغ دل

شمع رخت ز آتش موسی خبر دهد

زین است آتشی که فروزد چراغ دل

چون گل اگرچه سوخت بصد داغ غم دلم

بوی دلم چو غنچه نرفت از دماغ دل

هرکو بداغ غم بنهد دل ز عاشقی

هرگز گل مراد نچیند ز باغ دل

داغ بتان چراغ دل عاشقان بود

روشن بود چراغ تو اهلی بداغ دل

شمارهٔ ۹۳۹

بزخم تیر تو جان رفت و خاک تن شد گل

هنوز لذت تیرت نمیرود از دل

دلا ز مشکل غم کار بر خود آسان کن

که مردنت بود آسان و زندگی مشکل

چه جای خار که گل گر فتد شود خارت

ز هرچه دامن همت نگیردت بگسل

به ذره یی چو تو خورشید صد نظر دارد

تا غافل از وی و مشغول خود زهی غافل

متاع عقل ببازار عشق کس نخرد

درین معامله دیوانه میشود عاقل

بیار می که ز مستی خجل شدن سهل است

هزار بار مرا توبه کرده است خجل

ز دیده حاصل اهلی همیشه خار غم است

ز شوره زار بجز خار کی شود حاصل

شمارهٔ ۹۴۰

ز خشم و ناز تو صد شوق شد فزون در دل

تغافل تو همه التفات و ما غافل

چرا ز دیدن مجنون ملولی ای لیلی

همان شمر که سگس میدود پی محمل

بکش به تیغم و دشمن مهل که طعنه زند

که زخم تیر زبان ها نمیرود از دل

اگر بمن همه عالم خوشند و گر ناخوش

ز لطف و قهر کسم نیست غم تو دل بگسل

مبین بخشم مرا تا نگردم آشفته

کزین نگاه تو دیوانه میشود عاقل

زمانه دشمن اهل نظر بود دایم

بکش به مهرم و قتلم بروزگار مهل

به آب دیده دلم کشته وفا پرورد

چه سود از دل اهلی که خار شد حاصل

شمارهٔ ۹۴۱

ما تا حدیث سبز خطان گوش کرده ایم

هر نکته یی که هست فراموش کرده ایم

در گردن فرشته حمایل نمی کنیم

دستی که با سگ تو در آغوش کرده ایم

هرجا که گفته ایم حدیثی ز سوز خود

بس عاشقان سوخته خاموش کرده ایم

از دست دل که نیست ز یک قطره خون زیاد

هر دم هزار کاسه خون نوش کرده ایم

اهلی گرفته ره به در پیر خرقه پوش

ما رو بدان جوان قباپوش کرده ایم

شمارهٔ ۹۴۲

عاشق منم که با چو تو خونخواره‌ای خوشم

قطع امید کرده به نظاره‌ای خوشم

از های و هوی مطرب و ساقی رمیده‌ام

با های‌های گریهٔ بیچاره‌ای خوشم

مسکینْ من شکسته که صد زخم می‌خورم

وانگه به خنده‌ای ز ستمکاره‌ای خوشم

با آهویان گذار چو مجنون مرا که من

با همچو خود رمیده و آواره‌ای خوشم

اهلی دلم که پاره شد از غم چو بهر اوست

گر پاره‌ای به تنگم از آن پاره‌ای خوشم

شمارهٔ ۹۴۳

چندان ز خلق درد ترا گوش میکنیم

کاحوال درد خویش فراموش میکنیم

پیش بتان بخدمت اگر دست بسته ایم

دست خیال باتو در آغوش میکنیم

ما را مران ز شکر خود چون مگس به تیغ

کز یاد نوش بر سر خون جوش میکنیم

خون خوردنی که بر دل ما خوشگوار شد

زهریست کز هوای لبت نوش میکنیم

زان جیب غنچه چاک بود در چمن که ما

یادی ز گلرخان قباپوش میکنیم

اهلی به شعر از آن دل ما زنده میکند

کانفاس عیسی از لب او گوش میکنیم

شمارهٔ ۹۴۴

ما شیشه ناموس به میخانه شکستیم

پیمان دو عالم به دو پیمانه شکستیم

اول چه حکیمانه ره توبه گرفتیم

آخر که شکستیم چه رندانه شکستیم

بستیم ز تعلیم خرد نخل امیدی

آنهم بمراد دل دیوانه شکستیم

باشد که دل دوست نرنجد که غمی نیست

گر در نظر مردم بیگانه شکستیم

مردیم ز غم اهلی و بستیم زبان را

برخیز که هنگامه افسانه شکستیم

شمارهٔ ۹۴۵

درعشق گنهکارم اگر خاک نگردم

تا خاک نگردم ز گنه پاک نگردم

عمرم بتماشای تو بگذشت و هنوزت

یکبار نبینم که جگر چاک نگردم

بی لعل تو گر باده خورم زهر از آن به

زان باده چه حاصل که فرحناک نگردم

در کوی تو سرکشته ببوی توام ایگل

از باد هوا چون خس و خاشاک نگردم

آندم که کنی عزم شکار ایشه خوبان

درپای سمند تو چرا خاک نگردم

ازپا ننشینم من سرگشته چو آهو

تا کشته آن حلقه فتراک نگردم

من عاشقم و کار من افغان ز غم عشق

بیهوده درین گنبد افلاک نگردم

گر من ز سر خود کنم اندیشه چو اهلی

هرگز به سر کوی تو بی با نگردم

شمارهٔ ۹۴۶

چون مرغ نیم بسمل چندانکه می‌تپیدم

تسلیم تا نگشتم آسودگی ندیدم

خاک سیه کشیدم در دیده بیجمالش

پیرانه سر چو طفلان خوش سرمه یی کشیدم

آخر به سنگ جورم بشکست شیشه دل

دردا که در پی دل بیهوده میدویدم

خواهم بخاک بردن چون لاله داغ حسرت

کز گلشن وصالش هرگز گلی نچیدم

اهلی اگرچه گشتم دیوانه لیک شادم

کز قید خودپسندی وحشی صفت رمیدم

شمارهٔ ۹۴۷

سجده بردم بدرش دوش چو تنها گشتم

آمد آنشمع برون ناگه و رسوا گشتم

عاقبت نقد مرا دل خود داد بدست

سالها گرچه بدر یوزه دلها گشتم

منم آن ذره که بی نام و نشان میباشم

بهوا داری خورشید تو پیدا گشتم

وقت آنست که در میکده افتاده شوم

جبر آن عمر که بیهوده بهر جا گشتم

اهلی از کعبه چو حاجی نزنم لاف که من

خادم میکده بودم چه بصحرا گشتم

شمارهٔ ۹۴۸

گر صدهزار کاسه خون نوش میکنم

بر یاد دوست جمله فراموش میکنم

برما ز عشق گرچه نگویی سخن ولی

صد نکته فهم از آن لب خاموش میکنم

مشتی گدای سوخته ایم ای پسر مرنج

بر شکر تو گر چو مگس جوش میکنم

مجنون وشم ز آهوی چشم تو گوشه گیر

با شیر اگرچه دست در آغوش میکنم

ما عاشقیم و گر همه عالم دهند پند

مشنو که من نه پند کسی گوش میکنم

اهلی کجا به مصلحت پیر خرقه پوش

ترک سهی قدان قباپوش میکنم

شمارهٔ ۹۴۹

ما فیض دل و فیض الهی همه داریم

جز بخت دگر هرچه تو خواهی همه داریم

در کنج دل ماست هر آن نقد که خواهی

کز مایه درویشی و شاهی همه داریم

گر لعل گهر چرخ نهد بر طبق مهر

ما بهر تو بر چهره کاهی همه داریم

عیب است ز ما دعوی خون بر تو وگرنه

زان خال و خط اسباب گواهی همه داریم

از عشق چه غم اهلی اگر نامه سیاهست

شکرست که این نامه سیاهی همه داریم

شمارهٔ ۹۵۰

ما تحمل بر جفاهای تو ای گل می‌کنیم

گر به خواری هم آن هم تحمل می‌کنیم

حق گواه ماست در صدق محبت با بتان

ناکسی گر ناحقی گوید تغافل می‌کنیم

هرکسی در این چمن از کشتکاری خرم است

ما چو مرغان تکیه بر شاخ توکل می‌کنیم

گرچه حسنت در خیال ما ز خورشیدست بیش

بیش از آن خوبی که ما با خود تخیل می‌کنیم

ما کجا و دیدن خورشید رویت از کجا

خلوت حسنت به چشم و دل تامل می‌کنیم

گل به دست مردم و در پای بلبل خار غم

کام خود ما هم خیال از بخت بلبل می‌کنیم

کام ما اهلی همین مردن بود در پای دوست

سستی از بخت است و ما خود هم تعلل می‌کنیم

شمارهٔ ۹۵۱

ز سنگ دل شکنان دل حزین چرا داریم

که سنگ می شکند شیشه یی که ما داریم

بیا که ساقی ما را شکایت از کس نیست

وگر کند گله ما هم بهانه ها داریم

ز گلستان نکویی نمیرسد مارا

بغیر بویی و آن نیز از صبا داریم

غبار خاطر ما از کدورت غیرست

وگرنه با همه آیینه وش صفا داریم

کسی ندید زبونتر ز ما که سوزد چرخ

مگر ستاره بخت زبون که ما داریم

بخنده گفت که خوشباش کانچنان هم نیست

که نا امیدی بیچاره یی روا داریم

نگو بپوش ز روی بتان نظر اهلی

تو لب بپوش که ما گوش بر قضا داریم

شمارهٔ ۹۵۲

با هرگل نورسته که برخاست نشستیم

جز داغ جگر طرفی از این باغ نبستیم

در قید تعلق پی دل چند توان بود

گفتیم طلاق دل آواره ورستیم

چون ذره به خورشید وشان مهر چه ورزیم

چون در دل آنطایفه آن نیست که هستیم

از توبه و طامات عجب نخل امیدی

بستیم بسی سال و بیک لحظه شکستیم

خاک ره ما چرخ بلندست به همت

در دیده کوته نظران است که پستیم

آن آهوی مستیم که در صیدگه عشق

جان صید تو کردیم و زدام تو نجستیم

لطف سخن و حسن وفا برد دل از ما

اهلی نه که ما صورت دیوار پرستیم

شمارهٔ ۹۵۳

غرق خونم که ازین بحر کناری گیرم

سر بصحرا نهم و دامن خاری گیرم

چند باشند جوانان بکنار از من پیر

وقت آنست که من نیز کناری گیرم

بسکه در کنج غمم چهره خزانی شده است

شرم دارم که ره باغ و بهاری گیرم

مگسی بی پر و بالم چه پرم گرد همای

در خور بال و پر خویش شکاری گیرم

بیقرارم من از آن شمع چو پروانه ولی

تا نسوزم نگذارد که قراری گیرم

گر سگ خود شمرد آن بت ترسا بچه ام

کافرم گر دو جهان را بشماری گیرم

اهلی آن به که چو بلبل نکنم ناله عشق

چند خود را بزبان عاشق زاری گیرم

شمارهٔ ۹۵۴

ما از ازل به عشق تو دیوانه زاده‌ایم

پیش از وجود داغ تو بر دل نهاده‌ایم

ما دردپرور غم عشقیم اگر ترا

دل داده‌ایم پیش جفا هم ستاده‌ایم

اول ز هرچه هست نظر بسته‌ایم ما

وآنگه به دوست چشم ارادت گشاده‌ایم

ما را ز یار طالع اگر نیست چاره چیست

کز مادر زمانه بدین بخت زاده‌ایم

اهلی ز دام عشق بسی رسته‌ایم لیک

انبار در کمند بلایی فتاده‌ایم

شمارهٔ ۹۵۵

عالمی گر خون خورند از عشق ما هم می‌خوریم

بخش خود ما نیز خون دل ز عالم می‌خوریم

پیش ما از ذوق شادی لذت غم خوش‌تر است

تا نگویی دیگران شادند و ما غم می‌خوریم

جرعه نوشانیم فارغ از مرگ و حیات

زان که آب زندگی از ساغر جم می‌خوریم

ما که خود لب بسته‌ایم از سرمستی همچو جم

گر صراحی دم زند خونش به یک دم می‌خوریم

در سر کار بتان ساقی دلی گر رفت رفت

جام می پر کن که ما اندوه دل کم می‌خوریم

ما ز گرد غیر چون آب روان دل شسته‌ایم

از کدورت دم مزن با ما که بر هم می‌خوریم

با رقیبان گر نداریم الفتی اهلی چه عیب

آهوی صحرای عشقیم از سگان رم می‌خوریم

شمارهٔ ۹۵۶

من از محرومی خود یا زرشک محرمان سوزم

ز غمهای تو میرم یا ز طعن بی غمان سوزم

ز بس داغ دل خود و سوز درون همنشینانم

نسوزم بهر خود چندانکه بهر همدمان سوزم

زکات حسنت ای یوسف نگاهی سوی من میکن

مهل کز حسرت وصل تو چون بیدر همان سوزم

چرا حور و پری خود را مقابل با تو میسازند

چه نا انصافیست این، وه کزین نامحرمان سوزم

ز مغز استخوان اهلی چو شمعم مرهم داغ است

وزین مرهم بداغ حسرت بیمرهمان سوزم

شمارهٔ ۹۵۷

اگر تو جان طلبی جان در آستین دارم

وگر سرم سر تسلیم بر زمین دارم

نعیم جنت و عیش جهان کمست بهم

من از توهم آن دارم و هم این دارم

گرم فرشته چو آدم کند سجود رواست

که خاکپای تو از سجده بر جبین دارم

مکش چو صید تو گشتم کز ابروی خوبان

کمان فتنه ز هر گوشه در کمین دارم

شب سیاه غمت گر کند سگت ره گم

چراغ در رهش از آه آتشین دارم

وصال دوست دهد صدهزار ساله مراد

نظر بدوست من از عقل دوربین دارم

به اشک من چه کنی عرض چشم تر اهلی

که خرمنم من و صد چون تو خوشه چین دارم

شمارهٔ ۹۵۸

داند دل تو راز من وزان تو من هم

چون آینه صاف است چه حاجت بسخن هم

عیب من مجنون مکن ار جامه زدم چاک

با جامه چکارست مرا بلکه کفن هم

از ما مرم ای آهوی مشکین که گذشتیم

از خلق جهان بهر تو و قید وطن هم

گر دست دعایی ز سر صدق بر آریم

شاید که توان دست تو بوسید و دهن هم

اهلی مشکن عهد و وفا گرچه که آنشوخ

از عهد فراغش بود از عهد شکن هم

شمارهٔ ۹۵۹

رفتیم برون زین چمن و هیچ نگفتیم

ناچیده گلی صد سخن سخت شنفتیم

ماییم درین گلشن عیش از ستم بخت

آن غنچه دلتنگ که هرگز نشکفتیم

سودیم بپای همه کس چهره اخلاص

با اینهمه گرد غمی از چهره نرفتیم

آن سوخته بیدل و یاریم که یکشب

با همنفسی دست در آغوش نخفتیم

اهلی مخور افسوس گر افتاد دل از دست

بگذار که تا در پی دل باز نیفتیم

شمارهٔ ۹۶۰

ساقی کریم و یار خطاپوش و شاه هم

می خور که کردگار ببخشد گناه هم

آب حیات اگر نه بپای تو جان دهد

جایی فرود رود که نروید گیاه هم

گل بارخ تو حسن فروشی چه میکند

رویی چو ماه باید و چشم سیاه هم

مردم به آه درد دل خویش کم کنند

آه از دلی که نیست در اوتاب آه هم

اهلی کجا و وصل تو خورشید از کجا

او را چه تاب وصل که تاب نگاه هم

شمارهٔ ۹۶۱

دیوانه عشق توام مجنون مادرزاد هم

در عشق و مستی کی بود مجنون چو من فرهاد هم

تو سرو آزاد منی من بنده عشق توام

وارسته ام از بند خود وز هر دو کون آزاد هم

من زنده ام از یاد تو لیکن تو سوزی گر مرا

رحمی نیاید برمنت هرگز نیاری یاد هم

ای آرزوی جان من گر از غم من خوشدلی

هرگز مبادم یکنفس جان بیغم و دل شاد هم

دور از تو گر آبی خورم چون پیش چشم آید لبت

آب آتش سوزان شود خاکم رود بر باد هم

ای بی عنایت عاقبت خواهی بحسرت کشتنم

سودی ندارد بیش ازین خاموشی و فریاد هم

اهلی ز چشم آهسته ران این جوی خون کاخر کند

سیل فنا بنیاد ما وین چرخ بی بنیاد هم

شمارهٔ ۹۶۲

در صحبت کس جام فراغی نکشیدیم

چون لاله کجا بود که داغی نکشیدیم

هرگز نگذشتی به رهی ایمه شبگرد

کاندر رهت از آه چراغی نکشیدیم

بی روی تو منت ز گل لاله نبردیم

هرگز ز خسی گنده دماغی نکشیدیم

آن خار ضعیفیم که از وادی محنت

هرگز ز هوس رخت بباغی نکشیدیم

اهلی چه نشاط آورد آن باده که هرگز

بی زهر غمی هیچ ایاغی نکشیدیم

شمارهٔ ۹۶۳

از داغ می اگرچه در آتش چو لاله ام

باری چو لاله سوخته یک پیاله ام

من خود چه اختیار به می داشتی و جام

گر پیر ره پیاله نکردی حواله ام

پیری بسال نیست بمعنی بود یقین

پیرم من و مرید شراب دو ساله ام

شادم ز خوان وصل بسنگی که میخورم

یعنی سگ بتان نه ز بهر نواله ام

اهلی بگوش غیر فغانم کجا رسد

هم او که زخم زد شنود آه و ناله ام

شمارهٔ ۹۶۴

خوش آنکه مست بروی تو دیده باز کنم

بخاک افتم و صد سجده نیاز کنم

شبی بخلوت تاریک من بود یارب

که همچو شمع درآیی و در فراز کنم

کرشمه یی کن و جامی بیار ای ساقی

مرا بطاعت و تقوی مهل که ناز کنم

تو آب خضری و من تشنه این کنایت بس

چه حاجتست که دیگر سخن دراز کنم

مجال سجده نمی یابم از نظاره تو

تو خود بگو که من مست چون نماز کنم

ز عشق نیست مرا چاره یی جز این اهلی

که ترک چاره کنم رو بچاره ساز کنم

شمارهٔ ۹۶۵

برتافت رخ چو آینه آنماه چون کنم

نبود مجال دم زدنم آه چون کنم

ره در دلم نمیدهد آن بت بهیچوجه

سنگین دل است در دل او راه چون کنم

دستش بدست ساقی و زلفش بچنگ غیر

دست منست از همه کوتاه چون کنم

خواهد دمید صبح وصال من از فراق

در مردنم چو شمع سحرگاه چون کنم

ناگفتنیست عشق بتان چون حدیث گنج

کس راز حال خویشتن آگاه چون کنم

گیرم به نا امیدی و جورش بسر برم

با جور بخت و طعنه بدخواه چون کنم

اهلی مگو که از ذقنش دل نگاهدار

من مست بیخودم حذر از چاه چون کنم

شمارهٔ ۹۶۶

نوروزی ازین ما بفراغی ننشستیم

با لاله رخی گوشه باغی ننشستیم

مردیم بتاریکی و تنهایی هجران

یکشب به مهی پیش چراغی ننشستیم

ما سوختگان را چه فتادست که هرگز

بی دود دل و آتش داغی ننشستیم

ماییم درین صیدگه از غایت دوری

آن کشته که در وصله زاغی ننشستیم

اهلی بشکن لاله صفت ساغر و برخیز

خوش کاین همه در بند ایاغی ننشستیم

شمارهٔ ۹۶۷

من خسته ای فلک کی دمی از تو شاد گشتم

چه مراد جستم از تو که نامراد گشتم

من زار را به مجنون مکن ای حکیم نسبت

که به درد و داغ حسرت من از او زیاد گشتم

به غبار خاک راهش نرسیدم ارچه عمری

همه‌سو چو آب رفتم همه‌جا چو باد گشتم

دل من ز شش‌در غم نشدش گشاد هرگز

که چو کعبتین هر سو ز پی مراد گشتم

ز در بتان چو اهلی که مرا به سنگ رانَد

که به کوی نوغزالان سگ خانه‌زاد گشتم

شمارهٔ ۹۶۸

آنچنانم ز فراقت که ندانم چکنم

جان دهم یا بامید تو بمانم چکنم

بی لبت بر دل خود خنجر چون آب زدم

گر بدین آتش دل را ننشانم چکنم

رخ چرا تا بد از افغان من خسته طبیب

گر باو درد دل خود نرسان چکنم

شربت صبر اگر چاره بیمار دل است

من که صبر از لب شیرین نتوانم چکنم

منم و جان خرابم ز غم او اهلی

وان هم اندر قدمش گر نفشانم چکنم

شمارهٔ ۹۶۹

چون سایه گذر زان مه رخساره نداریم

و ز سوختگی طاقت نظاره نداریم

چون ما دل صد پاره ز مهر تو که دارد؟

اینست که طالع ز تو یکباره نداریم

عیش دو جهان سهل بود بر دل ما لیک

با حسرت شیرین دهنان چاره نداریم

حال دل گمگشته ما شهره شهرست

ما خود خبری از دل آواره نداریم

هرچند که سرگشته ز هجریم چو اهلی

خوشباش که رشک مه و سیاره نداریم

شمارهٔ ۹۷۰

از بسکه شدم جامه دران نعره زنان هم

دست و دلم از کار شد و تاب و توان هم

هرچند زند آتش عشق تو زبانه

ظاهر نکنم بلکه نیارم بزبان هم

خود را چه بفتراک تو بندم که سر من

لایق نبود گر فکنی پیش سگان هم

گر خنده زند لعل تو در پوست نگنجد

صد تنگدل از شادی و صد غنچه دهان هم

نامم بغلام است نشان ور تو نخواهی

بر صفحه هستی نهلم نام و نشان هم

پیش تو کم از خاک رهست ایشه خوبان

گر صرف رود مال و منال و سر و جان هم

کی مژده شادی رسد از وصل به اهلی

شادست بغم کاش میسر شود آن هم

شمارهٔ ۹۷۱

ماییم که در دیر خرابات مقیمیم

دیرینه دیریم و ز رندان قدیمیم

خلق کرم پیر مغان دام ره ماست

حقا که سگ و بنده آن خلق کریمیم

ای یوسف جان چشم همه بر گل وصلت

ماییم که از باغ تو قانع به نسیمیم

ترسا بچگان با همه علم و هنر ما

با ما ننشینند که ما بی زر و سیمیم

نقد دو جهان داو تو کردیم چو اهلی

ما همچو حریفان نه زبون طبع و لییمیم

شمارهٔ ۹۷۲

من سوخته خال و خط سیمبرانم

پروانه شمع رخ زیبا پسرانم

شرح غم پنهان چه دهم زانکه چو لاله

پیداست که از وادی خونین جگرانم

دارم نظر پاک اگر هیچ ندارم

غافل مشو از من که ز صاحب نظرانم

این سلطنت و ملک مرا بس که همه عمر

در گوشه میخانه بمستی گذرانم

اهلی اگر آنمه دگران را کشد از ناز

خود را بکشم من که نه کم از دگرانم

شمارهٔ ۹۷۳

نه چنان بگرد کویت من ناصبور گردم

که گر آستین فشانی چو غبار دور گردم

من خسته در فراقت بکدام صبر و طاقت

بره فراغ پویم ز پی حضور گردم

مهل آنکه خاک سازد اجلم به نا تمامی

تو بسوز همچو شمعم که تمام نور گردم

من اگر بخلد یابم ز تو جنس آدمی را

ز قصور طبع باشد که خراب حور گردم

به نیاز همچو اهلی سگ میفروش بودن

به از آنکه مست، باری ز می غرور گردم

شمارهٔ ۹۷۴

تاچند وصل روی تو ایمه طلب کنیم

روزی بدود دل ز فراق تو شب کنیم

تا چند جام لعل نهد لب بلب مرا

ما کاسه های دیده ز خون لب بلب کنیم

مارا که دل چو غنچه ز محنت شکسته اند

با دلشکستگی چه هوای طرب کنیم

دور از قد تو چو نخل تو گرییم خون دل

چندانکه خار بادیه نخل رطب کنیم

هر ذره یی ز عکس جمال تو قبله ایست

گر رو کنیم سوی بتان زین سبب کنیم

وقت است کز هوای تو ای کعبه مراد

مجنون شویم و روی بملک عرب کنیم

اهلی نهاد روی ادب بر ره سگت

گر بی ادب زید بهلاکش ادب کنیم

شمارهٔ ۹۷۵

چه شود گرت زمانی من دلفکار بینم

دل بیقرار یکدم زتو برقرار بینم

نه مروت است و غیرت که تو سر و ناز پرور

بکنار غیر باشی منت از کنار بینم

هوسی جز این ندارم که بچشم زنده بر سر

سرخویش خاکپایت من خاکسار بینم

من زار چون ننالم که درین چمن چو بلبل

ز گلی که نیست خارش همه زخم خار بینم

تو غزال مشکبویی من خسته دل ببویت

سگ آن خجسته بختم که ترا شکار بینم

من پیر شرم بادم ز سفید مویی خود

که جدا ز نوجوانان چمن و بهار بینم

نه تویی ز عشق اهلی بفغان چو بلبل و بس

که خراب حسن او گل چو تو صد هزار بینم

شمارهٔ ۹۷۶

شبها چو سگان در طلبت در بدر افتم

چون روز شود سرنتهم بیخبر افتم

در پای تو گر سر فکند از تن من تیغ

برخیزم و در پای تو بار دگر افتم

مست از می شوق تو چنانم که بکویت

گر پانهم از غایت مستی بسر افتم

تا چند ببوی خوشت ای آهوی مشکین

در کوه و بیابان چو نسیم سحر افتم

پروانه وش ای شمع بتان در نظر تو

میسوزم ازین غم که مباد از نظر افتم

با شیر زدم پنجه بعشق تو و امروز

در پای سگان تو بخون جگر افتم

تا چند نشینم بدر صومعه اهلی

برخیزم و با مطرب و معشوقه در افتم

شمارهٔ ۹۷۷

چون لاله جگر چاک شدم غرقه بخون هم

از داغ درون سوختم از زخم برون هم

افتاده ام ایشمع چو پروانه بپایت

آتش زده ام دین و دل و صبر و سکون هم

چند ای بت کافر بچه در غارت دینی

این کار مگر بر تو ثواب است و شکون هم

دایم بزبانها من بد روز چو شمعم

از زخم زبان سوختم از بخت زبون هم

در کوی بتان لاف بزرگی و هنر هیچ

آنجا بوی اصل و نسب فضل و فنون هم

میسوخت دل از عشق تو چونشمع سراپای

افزود غمت بر سر آن داغ جنون هم

اهلی ز غم عشق تو با خویش نپرداخت

دیوانه صفت زیست همه عمر و کنون هم

شمارهٔ ۹۷۸

آنم که دل بعالم پرغم نمیدهم

یکدم فراغ دل به دو عالم نمیدهم

گر شاه عیب رندی من کرد حاکم است

باری منش بسلطنت جم نمیدهم

هرگز بکس نزاع ندارم بعلم و عقل

بیهوده زحمت کس و خود هم نمیدهم

کوته نظر فروخت بزر حسن عاقبت

من یوسف عزیز بدرهم نمیدهم

اهلی غم حبیب که جان تازه داردم

تا زنده ام به عیسی مریم نمیدهم

شمارهٔ ۹۷۹

تو شوخ نوجوانی من پیر ناتوانم

با من تو سر گرانی من بر دلت گرانم

تو چشمه حیاتی، دور از تو من چو ماهی

در خاک و خون طپانم چون بیتو زنده مانم

از دیدن تو جانم هر چند تازه گردد

از من تو گر ملولی هرگز مباد جانم

تو پادشاه خوبان من کمترین سگ تو

گر پیش خود نخوانی باری ز در مرانم

تو مست عیش چونگل من خوار و زار بیتو

چون لاله در بیابان با چشم خونفشانم

شبها بپاس کویت من چون سگ و تو غافل

شاید که یادم آری روزیکه من نمانم

صد پاره شد دل از غم گوشی بمن کن ایگل

تا حال زار اهلی یکبار بر تو خوانم

شمارهٔ ۹۸۰

گنجی چو تو در سینه به کونین چه کارم؟

مستغنی‌ام از هردو جهان من که تو دارم

چون ذره بر آنم که به خورشید رسم باز

در همت خو پست نِیَم گرچه غبارم

درمان دل از لعل تو جویند حریفان

من درد دل خود به خدا باز گذارم

چون بلبل اگر زار بگریم مکنم عیب

زاری ز غمت چون نکنم؟ عاشق زارم

جایی که بتان را سگِ خود می‌نشماری

انصاف دهم من چه سگم؟ در چه شمارم؟

در ملک دلم غم به جفا دست برآورد

وقت است که من هم به دعا دست بر آرم

اهلی ز کنار و بر خوبان نشوی سیر

هرچند من از خلق دو عالم به کنارم

شمارهٔ ۹۸۱

تو با فراغ خود امروز شاد و فردا هم

مرا ز مهر تو دین شد ز دست و دنیا هم

میان مسجد و میخانه‌ام خجل مانده

ز بس که حرمتم آنجا نماند و اینجا هم

خراب بادهٔ عشق توام که نشئهٔ او

هزار دل شده دیوانه کرد و دانا هم

ز بس که آتش عشقت فرو گرفت مرا

وجود من همه او شد نهان و پیدا هم

به نیم جرعه که خوردم چو اهلی از کف دوست

ز دست رفتم و آخر فتادم از پا هم

شمارهٔ ۹۸۲

ز بسکه رخنه ز تیر تو در درون دارم

دلی چو خانه زنبور پر ز خون دارم

چو لاله ظاهر و باطن در آتش است مرا

که داغ هم ز درون و هم از برون دارم

مرا حلال چو فرهاد لعل شیرین است

که دست در کمر کوه بیستون دارم

ز عقل نیست بزنجیر زلف یار طمع

مرا چکار بزلفت مگر جنون دارم

به سر همیشه دوانم چو چرخ از مهرت

کجا قرار و تحمل کجا سکون دارم

مگو که از نفس گرم اهلی ام در تاب

تو خود بگوی که آنش نهفته چون دارم

شمارهٔ ۹۸۳

کنون که جامه چو من میدری که سر مستم

خوش است سینه صفایی اگر دهد دستم

زلاف مردمی ام قید خود پسندی بود

سگ تو گشتم و از بند خویش وارستم

بدان هوس که چو دیو انگان خورم سنگت

هزار شیشه ناموس و ننگ بشکستم

تو آفتابی و من همچو عیسی از تجرید

بریدم از همه اشیا و با تو پیوستم

به هیچ راه چو اهلی ندیدمت روزی

که سالها بامید تو باز ننشستم

شمارهٔ ۹۸۴

نیستم طاقت که آه داد خواهی بشنوم

کآتشم در جان فتد هرگه که آهی بشنوم

پیش ازین راضی نمیگشتم بدیداری ز دود

راضیم اکنون که نامش گاهگاهی بشنوم

گریه ام یاد آورد چون مردم ماتمزده

ناله افتاده یی هرگه براهی بشنوم

شوق آن چابک سوار از خانه ام بیرون کشد

در هر آن منزل که آواز سپاهی بشنوم

داد بر خونم گواهی خونبها این بس مرا

کاین گواهی از لب چون او گواهی بشنوم

ز آتش غیرت رود دودم به سر اهلی چو شمع

از زبان هر که نام کج کلاهی بشنوم

شمارهٔ ۹۸۵

دی در رهش چو دیدم بس شرمناک گشتم

او سرخ شد ز غیرت من خود هلاک گشتم

از عشق من گر آن مه افسانه شد چو یوسف

او جامه چاک آمد من سینه چاک گشتم

پیرانه سر نکردم شرم از سفید مویی

وز بهر نوجوانی در خون و خاک گشتم

از بیم سر بکویش آسان نبود گشتن

چون ترک سر گرفتم بی ترس و باک گشتم

گر بود پیش ازینم آلیشی ز هستی

عشقم بسوخت اهلی چندانکه پاک گشتم

شمارهٔ ۹۸۶

می ده که بی غبار غمی از جهان روم

آلوده دل مباد کزین خاکدان روم

خلق جهان بگریه من خنده گر زنند

طوفان شود ز گریه گهی کز جهان روم

تا زنده ام چو شمع ندانند قدر من

قدر من آنگه است که من از میان روم

تا دل ز من ربود سگ آستان او

هرگز دلم نداد کز آن آستان روم

آن آفتاب حسن کجا سر نهد بمن

گر زیر پا نهم سر و بر آسمان روم

گشتم غبار ره که به شبگیر تا صبا

شبها بکوی دوست ز دشمن نهان روم

اهلی اگر بباغ جنان ساقیم نه اوست

دوزخ از آن به ام که بباغ جنان روم

شمارهٔ ۹۸۷

یاد من کردی من از بخت این زیادت یافتم

تا چه نیکی کرده بودم کاین سعادت یافتم

یکسخن گفتی و صد امید پیدا شد مرا

کز نسیم این سخن بوی ارادت یافتم

ناله من کرد گویا این که پرسیدی زمن

کز تو این پرسش خلاف رسم و عادت یافتم

گر سجودت میکنم محراب ابرو خم مکن

زانکه من این بت پرستی از عبادت یافتم

گرچه اهلی آن لب شیرین چو فرهادم بکشت

تلخیی بردم ولی شهد شهادت یافتم

شمارهٔ ۹۸۸

تا کی از گریه گره بر لب فریاد زنم

سوختم چند گره بیهده بر باد زنم

منکه از طالع شوریده خود در بدرم

از که نالم چکنم پیش که فریاد زنم

غم دل چند خورم کی بود آنروز که من

بفراغت نفسی با دل آزاد زنم

هر گهم صورت شیرین نفسی پیش آید

ای بسا آه که بر حسرت فرهاد زنم

اهلی آن غنچه دهن کار بمن تنگ گرفت

وقت آن شد که قدم در عدم آباد زنم

شمارهٔ ۹۸۹

چندان بر آستان خرابات سر نهم

کآخر قدم بمنزل مقصود بر نهم

هرگز نکردم از صف مسجد ترقیی

کو راه دیر تا قدمی پیشتر نهم

یاد از در دل آمد و من بی خبر از و

شب تا بروز گوش بر آواز در نهم

هر نیم شب که پای نهادم بکوی دوست

هوشم امان نداد که پای دگر نهم

اهلی ز داغ عشق مرا طعنه گر زنی

این داغ غم ز دست توهم بر جگر نهم

شمارهٔ ۹۹۰

هر چند که خود دل ببلای تو سپردم

رحمی بکن ای ظالم بد مهر که مردم

سیل ستمت عاقبت از جای مرا برد

هر چند که در کوی وفا پای فشردم

مسکین من سر گشته که در وادی امید

هرگز به مراد دل خود راه نبردم

با من سخن از هیچ مگویید و مپرسید

کز صفحه خاطر همه حرفی بستردم

شاید که چو اهلی بچکد خون ز حدیثم

زینگونه که خون جگر از دست تو خوردم

شمارهٔ ۹۹۱

خوش آنکه تو بازآیی و من پای تو بوسم

در سجده فتم خاک قدم‌های تو بوسم

هر جا که تو روزی نفسی جای گرفتی

آنجا روم و گریه‌کنان جای تو بوسم

در باغ روم بی‌تو و هر سرو که بینم

پایش به هوای قد و بالای تو بوسم

روی تو تصور کنم و لاله و گل را

از حسرت رخسار دل‌آرای تو بوسم

در خاک کشی آن سر زلف و من محروم

خاک از هوس زلف سمن‌سای تو بوسم

از مهر تو ای یوسف جان، بهره ندارم

گر پای حریفان نه به سودای تو بوسم

هرجا که غزالی‌ست چو مجنون سر و چشمش

از آرزوی نرگس شهلای تو بوسم

خواهم که شوی مست شکر خواب صبوحی

در خواب مگر لعل شکرخای تو بوسم

من اهلی درویش تو ای شاه بتانم

دستی که ببوسم به تمنای تو بوسم

شمارهٔ ۹۹۲

چند نالم ز غم و شهر پر آوازه کنم

چون سگان ریش کهن را بزبان تازه کنم

عشق تو (گشت) چو پروانه مرا بهر جلال

نه چو بلبل ز پی شهره و آوازه کنم

شوق من بیش ز اندازه چو حسن تو مرنج

بر جمال تو نظر گرنه باندازه کنم

ملک دل رخنه چه شد از تو نظر چون بندم

تکیه بر ملک چه از بستن دروازه کنم

گر به اهلی ندهی از سر زلفت تاری

نسخه جان خرابش بچه شیرازه کنم

شمارهٔ ۹۹۳

من که از دور ترا بینم و مدهوش شوم

کی بود طاقت آنم که هم آغوش شوم

گرچه ناز تو مرا جامه تن کرد قبا

کشته ناز تو ایسرو قباپوش شوم

نالم از درد و زین ناله چو سودی نبود

گریه زار کنم آخر و خاموش شوم

بسکه شیرینی گفتار تو هوشم بربود

نشوم پند کسی گر همه تن گوش شوم

اینکه چون اهلی دلسوخته نالم زانست

که مبادا ز ضمیر تو فراموش شوم

شمارهٔ ۹۹۴

تا کی بغیر گویی من چشم و گوش باشم

من هم زبان برآرم تا کی خموش باشم

من خاک آستانم گر مدعی غلامست

این خاکساریم به کان خود فروش باشم

گر زیر خاک چون خم خشت از سرم بر آری

بینی کز آتش دل چون می بجوش باشم

خواهم که پیش خلقت مستانه ره بگیرم

لیکن تو چون بیایی من کی بهوش باشم

این بس که از تو گاهی نیشی خورم چو اهلی

من کیستم کز آن لب در بند نوش باشم

شمارهٔ ۹۹۵

دل کباب از لعل او چون از دلش بیرون کنم

همچو آتشپاره یی چسبیده بر دل چون کنم

ای چو جان جا کرده بر دل گر بتنگی از دلم

خود برون رو جان من من چون ترا بیرون کنم

چرخ بی رحم و تو بد مهر و من از دل در عذاب

از تو نالم یا ز دل یا شکوه از گردون کنم

بر کنم از کوه سنگ و بر دل از جورت زنم

عاقبت از دست جورت کوه را هامون کنم

گر بدوزخ همچنین گریان برندم روز حشر

دوزخ از سیلاب اشک خویشتن جیحون کنم

همچو مجنون همنشینی با من آهو چون کند

شیر اگر با من نشیند دل ز دردش خون کنم

شعله شوق تو آتش در دلم ایشمع زد

خواستم پروانه وش این شعله را افزون کنم

عیب باشد خوبی لیلی ستودن پیش تو

عیب باشد گر حکایت منهم از مجنون کنم

گر چو اهلی پیرم از جور جوانان ای پسر

از که کردم کامرانی کز تو هم اکنون کنم

شمارهٔ ۹۹۶

من لاف تقوی تا بکی در خرمن طاعت زنم

کو برق آتش سوز من کاتش زند در خرمنم

آواره چون مجنون شدم نگرفت کرد امن مرا

برخار صحرا گه گهی ماری بگیرد دامنم

دستم مگیرایهمنفس کز گلخنم آری برون

بگذار کز دیوانگی گلشن نماید گلخنم

دست محبت میزند بر دامنم میخی دگر

هر گه که خواهم از زمین دامان خود را برزنم

منت ای باغبان گرره بگلشن دادیم

کز تاله و فریاد خود من بلبل این گلشنم

شیرین لبا چون اهلیم در تلخی غم بی لبت

من خسرو عهدم ولی فرهاد وادی مسکنم

شمارهٔ ۹۹۷

دور از درت به تیغ نه از بهر جان شدم

اندیشه از ملال تو کردم از آن شدم

پایم ندید رفتن ازان در چو راندی ام

گویی گداختم همه تن تا روان شدم

بس در پی وصال تو میگشتم و نشد

اکنون تو دست گیر که من ناتوان شدم

چندان براهت آمده ام دمبدم که دی

میآمدی تو من ز خجالت نهان شدم

دیدم هلاک خویش چو اهلی بچشم خویش

اول نظر که صید تو نا مهربان شدم

شمارهٔ ۹۹۸

تو در آتش ز تب چو نشمع و من دور از درت گردم

مرا پروانه خود کن که بر گرد دسرت گردم

لب از تاب تبت خشک و دو چشم از گریه گشته تر

فدای آن لبان خشک و چشمان ترت گردم

بخور عود و شکر برنتابد آن دل نازک

بسوزم جان شیرین و بخور مجمرت گردم

چو مورم آرزو باشد که میرم در فدای تو

مگس وارم طمع نبود که گر شکرت گردم

مرا کشتی ز غم بهر خدا حرفی بگو با من

چو اهلی زنده دیگر از لب جانپرورت گردم

شمارهٔ ۹۹۹

عمریست که من خاک ره درد کشانم

چون سایه قدم بر قدم پیر مغانم

از زهد برندی چو فتادم چه تفاوت

آن روز همین بودم و امروز همانم

با پیر مغان بسته ام اینعهد که دیگر

جز خدمت رندان نکنم تا بتوانم

ای خضر سعادت مددی تا چو خط یار

خود را بلب چشمه حیوان برسانم

اهلی بدلم زخم نهان کز ستم اوست

روزی بتو بنمایم اگر زنده بمانم

شمارهٔ ۱۰۰۰

عمریکه بیرخت من درمانده بوده ام

در حیرتم که بیتو چرا زنده بوده ام

از من متاب روی که در ملک دلبری

هر کس که شاه بود منش بنده بوده ام

دایم هوای لعل لبی پخته ام چو شمع

پروانه وار کشته یک خنده بوده ام

چون عیسی آفتاب رخی بوده همدمم

تا بوده ام بطالع فرخنده بوده ام

چون گل هوای اطلس شاهی نکرده ام

آزاده دل چو سرو کهن زنده بوده ام

خونم بریز و پیش سگانم فکن که من

در خدمت سگان تو شرمنده بوده ام

اهلی اگرچه شیر فلک صید من شده

من پیش پای دوست سر افکنده بوده ام

شمارهٔ ۱۰۰۱

خوش آنکه پیش تو دور از دیار خود گریم

بهانه غربت و بر حال زار خود گریم

گهی که خاک شوم خیزم از مزار چو گرد

بچشم خلق روم بر مزار خود گریم

چو شمع گریه بپروانه کی کنم گر سوخت

که گر توان بغم روزگار خود گریم

ز آب دیده خورد کشته امیدم آب

کجاست اشک که بر کشتکار خود گریم

بس است زخم درون چشم خون فشان اهلی

دمی که بر دل و جان فکار خود گریم

شمارهٔ ۱۰۰۲

دل با تو بگفتار و زبان با دگرانم

در دیده تو منظور و بمردم نگرانم

دور از توتنم خسته و دل ریش و جگر چاک

مردن به ازین عمر که من میگذرانم

از هجر تو چون رعد که با ابر بهاریست

فریاد زنان گریه کنان جامه درانم

از شوق سفال سگ کوی تو همه عمر

در کوی وفا خاک ره کوزه گرانم

بر گیسوی حورم تنوان بست بز نجیر

زینگونه که من بسته زلف پسرانم

ای پیک صبا سینه چو چاکست در آخوش

با دل خبری گو که من از ببخبرانم

اهلی نظرم بر قد آن سرو بلندست

هر چند فقیرم نه ز کوته نظرانم

شمارهٔ ۱۰۰۳

بیک نظر که بر آن مه شب وصال کنم

هزار ساله جفای فلک حلال کنم

نظر بهیچ ندارم ز نعمت دو جهان

مگر نظاره آن حسن و آن جمال کنم

خیال وصل تو با آنکه شد محال مرا

مجال و هم نه اندیشه محال کنم

بزیر پای سمند تو گر دهد دستم

بدست خویش سر خویش پایمال کنم

اگر چه عاشق و مستم چنان نیم مجنون

که نسبت تو سیه چشم با غزال کنم

ز من مجو سر و سامان که من نه آن مستم

که زشت و خوب و بد و نیک را خیال کنم

اگر ز بخت تفال گهی کنم اهلی

نظر بمصحف روی خجسته فال کنم

شمارهٔ ۱۰۰۴

ناچار اگر دمی ز سر کوی او روم

جویم بهانه یی که دگر سوی اوروم

یا رب شکسته پای کنم در مقام صبر

تا کی زمان بسر کوی اوروم

دل برد آن پریوش و هر جارود مرا

آتش بدل در افتد و بر بوی اوروم

بی او شدم بگلشن و عمری گذشت از آن

شرم آیدم هنوز که با روی اوروم

اهلی چنین که دل بسنگ یار بسته شد

مشکل دلم دهد که ز پهلوی اوروم

شمارهٔ ۱۰۰۵

در سجود آستانت از سفر باز آمدیم

گر بپا رفتیم از کویت بسر باز آمدیم

چو مگس هر چند مارا راندی از خوان وصال

ما اسیران بلا کش بیشتر باز آمدیم

ریختیم از دیده خون تا ره بکویت یافتیم

عاقبت سویت بصد خون جگر باز آمدیم

بس شب هجران سبر کردیم تا صبح وصال

در گلستان تو چون مرغ سحر باز آمدیم

گرچه رفتیم از نظر چون اشک اهلی یک دو روز

با هزاران دردمندی در نظر باز آمدیم

شمارهٔ ۱۰۰۶

سنگ جفا بقصد دل زار خسته‌ام

مفکن که من ز طالع خود دلشکسته‌ام

خونابه گر شدست سرشگم عجب مدار

داغ درون خویش بآن آب شسته‌ام

ای مرغ نامه‌بر، ز گزند ایمنی که من

تعویذ چشم زخم ببال تو بسته‌ام

من چون روم ز کوی تو کز چشم خونفشان

خونم گرفته دامن و در خون نشسته‌ام

اهلی اگر چه سوختم از داغ عشق او

تا همچو شمع کشته نگردم نرسته‌ام

شمارهٔ ۱۰۰۷

با کس سخن مگو که من از غیرت آتشم

آهی مباد کز جگر گرم برکشم

من آن گلم که آتش سوزنده ام تمام

آن به که باد نسازد مشوشم

گر ناله یی کنم نه ز بیدردیم بود

من عاشق صبورم و با درد خود خوشم

چشم تو ساقیم شد و دشمن زرشک سوخت

او می خیال دارد و من زهر میچشم

از آه گرم و سرد نشد دیده روشنم

با آنکه همچو شمع همه شب در آتشم

آلوده دامنم نشماری که در رهت

چون آب دیده پاک دل و صاف و بیغشم

اهلی منم که چون سگ دیوانه روز و شب

سر گشته هر طرف ز پی آن پریوشم

شمارهٔ ۱۰۰۸

هر چند از وصالت ای آفتاب دورم

یکذره نیست هرگز در دوستی قصورم

چندان رخ تو دیدم کز دیده در دل آمد

اکنون بدیده دل می بینم و صبورم

در غیبت از خیالت جانم حضور دارد

چون در حضورت آیم از غیر بیحضورم

امروز ای پریرخ کز حسن آفتابی

در سایه توام من از خود مساز دورم

از سوز عشق اهلی دل زنده شد چو شمعم

روزی که هم بمیرم خیزد ز خاک نورم

شمارهٔ ۱۰۰۹

ای جگر از تو پر نمک دیده شور بخت هم

چاک شد از تو جیب جان سینه لخت لخت هم

گرچه رسید نخل تو خوش به کمال نیکویی

کی رطبی رسد بما گرفتد از درخت هم

پرتو آفتاب تو سوخت ز تاب یکنظر

کوکب تیره بخت ما اختر نیکبخت هم

آه که باغبان گل از پی یکنظر بمن

کرد هزار نازکی گفت هزار سخت هم

اهلی خسته کی کشد منت تاج و تخت کی

سایه رحمت تواش تاج بسست و تخت هم

شمارهٔ ۱۰۱۰

ظَن مبر کز دودِ دل پیشت شکایت می‌کنم

با تو از بیداد بخت خو حکایت می‌کنم

من که باشم؟ کآرزو باشد به پابوست مرا

از سگانت التماس این عنایت می‌کنم

نامت از غیرت نگویم لیک مقصودم تویی

قصهٔ شیرین اگر گاهی روایت می‌کنم

گرچه قصد جان من دارد سگت با این همه

ترک جان می‌گیرم و او را حمایت می‌کنم

کعبهٔ مقصود را اهلی نهان کردن ز خلق

غایت جهل است و من سعیی به غایت می‌کنم

شمارهٔ ۱۰۱۱

نه تاب وصل و نه صبرم کز و کناره کنم

دلم ز دست بخواهد شدن چه چاره کنم

ز دل بتنگ چنانم که خواهمش آرم

ز چاکسینه یرون و هزار پاره کنم

نماند تاب غمم نیست چاره یی زان به

که خویش را دو سه روزی شرابخواره کنم

زبسکه بر در او گشته ام شود شرمم

که دیگر آن در و دیوار را نظاره کنم

بشیشه نسبت قلبم توان ولی نتوان

که نسبت دل سختش بسنگ خاره کنم

میان خار ملامت چو مردم چشمم

نه مردمم اگر از این میان کناره کنم

مگو که ترک کن از عشق و شادزی اهلی

نمی توانم اگر نی هزار باره کنم

شمارهٔ ۱۰۱۲

منم آنکه مست و بیخود ز غم تو لاله رویم

همه عشق و درد و داغم همه شوق و آرزویم

تو بهار عاشقانی بخدا اگر نباشی

نه بهار باغ بینم نه گل و سمن ببویم

مگرت بخواب بینم چو حیات خضر اگر نه

خبر تو از که پرسم اثر تو از که جویم؟

ز محبت تو با من همه خلق چون رقیبند

بکه راز خود گشایم غم خویش با که گویم؟

دل عاشقان بمویی ز امید بسته داری

بوفا که مگسل از من که ضعیفتر ز مویم

همه جان اگر شوم من نگهت هنوز نتوان

مگر آنکه چشم و جان هم ز غبار تن بشویم

تو که پادشاه حسنی بگدا کجا نشینی

بزکوه حسن گای نظری فکن بسویم

زمن آن غزال مشکین نرمد ز طعن مردم

من ازین کرشمه اهلی سگ آن فرشته خویم

شمارهٔ ۱۰۱۳

پیش تو غم دل که نهان بود نگفتیم

گفتیم صد افسانه و مقصود نگفتیم

پیکان نهانی که زدی بر دل مجروح

تا خود ز دل سوخته ننمود نگفتیم

این همت ما بس که بامید تو جان را

کردیم زیان و سخن از سود نگفتیم

خوشباش که گر قصه آن روی عرقناک

گفتیم ولی لعل می آلود نگفتیم

اهلی نه تو امروز چنین کافر عشقی

تا بود چنین بودی و تا بود نگفتیم

شمارهٔ ۱۰۱۴

تو عیش کن بفراغت که من سپند توام

بسوز آتش دل دفع هر گزند توام

غبار دیده بر گرد رهگذارت از آن

گشاده چشم براه سم سمند توام

دل کباب مرا نیست غیر گریه تلخ

ز بسکه سوخته لعل نوشخند توام

شراب تلخ چنانم کجا برد از هوش

که تلخی سخنی از لب چو قند توام

تراست ناز و مرا صد نیاز چون اهلی

تو سرو ناز منی من نیازمند توام

شمارهٔ ۱۰۱۵

سایه صفت ز ماه خود میل وصال میکنم

سایه کجا و مه کجا فکر محال میکنم

گر تو بکشتنم خوشی زندگیم حرام باد

تیغ بکش که خون خود بر تو حلال میکنم

خواه که سوزیم ز غم خواه که خون کنی دلم

شکر غمت بخوشدلی در همه حال میکنم

بردرو بام آن پری بر مزن ایفروشته پر

ور نه ببرق غیرتت بی پر و بال میکنم

عیب من رمیده دل از صفت پری مکن

ماه نهان خویش را وصف جمال میکنم

جان ملول من کجا اهلی ازو رسد بوصل

با دل خود حکایتی دفع ملال میکنم

شمارهٔ ۱۰۱۶

سوختم چندانکه سر زد شعله از پیراهنم

آتش من بین مدار ایدوست دست از دامنم

بنده دلجویی مهر توام کز من ز عشق

گرچه میرنجد نمیخواهد کزو دل برکنم

بد گمان با من مشو کز دفع تهمت پیش غیر

با حریفان دگر لاف محبت میزنم

با وجود عشق پنهان گه گهی بی اختیار

میکشم آهی و خلقی در گمان می افکنم

اهلی از داغ بتان چون کافرم آتش پرست

اینقدر باشد که او در دیر و من در گلخنم

شمارهٔ ۱۰۱۷

سگ توام من و عمری بغم اسیر شدم

مرانم از در خود این زمان که پیر شدم

امید از تو نگاهی بگوشه چشم است

من از جهان بامید تو گوشه گیر شدم

بجان هنوز خریدار یوسفم هر چند

که او عزیز جهان گشت و من فقیر شدم

نداشت زخم من از مرهم طبیبان سود

هم از خدنگ تو آخر دوا پذیر شدم

تو آفتابی از آن خوارم از تو یکذره

که من بطالع کم دره حقیر شدم

شدم به تیر ملامت نشانه در عالم

ز بسکه سینه کرده پیش تیر شدم

اسیر عشق تو چون اهلیم مکش زارم

که کشتنی نشدم گر ترا اسیر شدم

شمارهٔ ۱۰۱۸

ز در مران اگر آلوده و هوسناکیم

سگ تو ایم گر آلوده و اگر پاکیم

چه غم ززخم تو ما را غمی که هست این است

که مرهم دل غیری و ما جگر چاکیم

بیک نگاه تو صد جان دهیم و غم نخوریم

نگاه کن که ز شوق تو تا چه بی باکیم

اگر چه زهر فراق تو کار در جان کرد

بیا که زنده هنوز از امید تریاکیم

کجاست برق فنا کاتش افکند درما

که دیر شد که درین باغ خار و خاشاکیم

به گرد مرکب آنشهسوار کس نرسد

همین سعادت ما بس که صید فتراکیم

تو رخ متاب فلک گو بکین اهلی باش

که ما بمهر تو فارغ ز کین افلاکیم

شمارهٔ ۱۰۱۹

حسرت فرو خورم چه به رویت نظر کنم

وانگه بگریه افتم و از دل به در کنم

مست از می خیال توام آنچنان که نیست

پروا که با تو نیز سخن یا نظر کنم

تو مست جام غیری و مهمان دیگری

من در تنور سینه کباب جگر کنم

خواهم ز رشک یاری آنشمع ای رقیب

آهی کشم که بزم تو زیر و زبر کنم

اهلی اگرچه جور ز حد شد گمان مبر

کاندیشه حریفی و یار دگر کنم

شمارهٔ ۱۰۲۰

هرگز از بخت نیامد قدحی در دستم

که بدیوانگی عاقبتش نشکستم

وه که چندان برخ جام من باده پرست

روزن دیده گشادم که در دل بستم

خواهم آنکنج فراغت که کس از دشمن و دوست

نکند یاد که من نیست شدم یا هستم

گرد آنشمع چو پروانه بسی گشتم لیک

تا بهستی خود آتش نزدم ننشستم

سوخت اهلی دلم از عاقبت اندیشی خود

ترک خود کردم و از آه و ستم وارستم

شمارهٔ ۱۰۲۱

پیرم چو چنگ با قد پرخم شکسته ام

از ناله ظاهر است که محکم شکسته ام

دیوانه ام ز عشق و هلاک خود

اسباب زندگی همه درهم شکسته ام

آنم که همچو غنچه ببوی نسیم می

صد شیشه صلاح بیکدم شکسته ام

عشقم سبوی عمر شکست و سفال من

باقیست تا نگه کنی آنهم شکسته ام

اهلی بآه و ناله شکستم دل حزین

شرمنده ام که آینه جم شکسته ام

شمارهٔ ۱۰۲۲

ایگل که بوصل تو رسیدن نتوانم

زان خار شدم کز تو بریدن نتوانم

فریاد که از شوق جمال تو هلاکم

وز نازکی خوی تو دیدن نتوانم

از گوشه ابروی توام چشم گشادست

هرچند کمان تو کشیدن نتوانم

ای یوسف مصری به زکاتم نظری کن

چون گوهر وصل تو خریدن نتوانم

پروانه صفت بال و پرم سوختی ایشمع

تا پیش تو گستاخ پریدن نتوانم

بویی بفرست ای چمن حسن تو باری

گر من گلی از باغ تو چیدن نتوانم

زهرم مده و صبر مفرما ز رخ خود

کاین چاشنی تلخ چشیدن نتوانم

اهلی به طپیدن نرهد کس ز کمندش

تسلیم شو چونکه رهیدن نتوانم

شمارهٔ ۱۰۲۳

عمری‌ست کز عشق بتان این شور و مستی می‌کنم

پیرانه‌سر با کودکان صورت‌پرستی می‌کنم

جان طایر عشرست و من با دانه خالی خوشم

او سوی بالا می‌رود من میل پستی می‌کنم

همچون نسیم آسوده دل بودم به باغ نیستی

اکنون به سر این خاک غم از دست هستی می‌کنم

من در پی آغوش او، او خود نگنجد در جهان

این تنگ‌چشمی بین که من با تنگدستی می‌کنم

اهلی به وصف گل‌رخان حسن ادب خاموشی است

من مرغ خاموشم ولی گه‌گاه مستی می‌کنم

شمارهٔ ۱۰۲۴

چو ماه نوجمال عالم افروزش که می بینم

ز روز دیگر افزون است هر روزش که میبینم

نهال نورس قدش گذشت از قامت طوبی

از اینهم بگذرد زین بخت فیروزش که میبینم

نه تنها درد نادیدن ز منع دشمنم سوزد

ز نادیدن بتر جور بد آموزش که میبینم

دل ریش پریشانم یکی کز لطف جمع آرد

که خواهد بود غیر تیر دلدوزش که میبینم

تن بیمار اهلی کز تب هجران همی سوزد

عجب گر جان برد چونشمع ازین سوزش که میبینم

شمارهٔ ۱۰۲۵

سوختم از نوش وصلت کارزو میداشتم

زهر من بود آنچه من تریاک می پنداشتم

از ملامت کس نمی گردد چو مجنون گرد من

بسکه من از هر طرف خار ملامت کاشتم

لاله وار آورده ام خار ملامت از ازل

من برسوایی علم روز ازل افراشتم

سرمه در چشمش چه سود آنکس که دور از کوی اوست

من بجای سرمه چشم از خاک ره انباشتم

همچو اهلی دست و پایی میزنم در راه عشق

پایم از جا برد عشق و دست ازو نگذاشتم

سر تا قدم چو شمع ز مهرش در آتشم

دشمن نبیند آنچه من از دوست میکشم

دیوانه وار با کسم الفت نمانده است

از بسکه در خیال رخ آن پریوشم

شیرین لبا، نصیب دل دشمن تو باد

زهری که من ز تلخی عشق تو میچشم

فکری مرا بهر سر مویی ز زلف تست

دایم من از خیال پریشان مشوشم

طوبی بزیر سایه من سر در آورد

گر سایه بر سر افکند آن سرو دلشکم

اهلی اگرچه دلخوشیی روزیم نشد

اینم خوشی بسست که با ناخوشی خوشم

شمارهٔ ۱۰۲۶

از برون چون مگس آلوده بشهد هوسیم

وز درون با ملک سدره نشین همنفسیم

گرچه در باغ جهان مرغ دل ما ننشست

چاره صبر است و تحمل که اسیر قفسیم

گلبن گلشن قدسیم بر اهل نظر

گرچه در چشم خسان خوار تر از خار و خسیم

نام ما را بشمار سگ او کس نگرفت

هر کجا ذکر سگ یار بود ما چه کسیم

یاری تشنه لبان گر کنی ای خضر کرم

یار ما باش که ما تشنه لب بازپسیم

چند کوشیم چو اهلی ز پی وعده وصل

بخدا تا برسد وعده وصلش نرسیم

شمارهٔ ۱۰۲۷

سرو من، چون سخن از لعل چو قندت گویم

بوسه یی خواهم و ترسم که بلندت گویم

آتش دل مگر از سینه خود آید بزبان

ورنه من حال دل سوخته چندت گویم

میرسی خرم و خندان مگذر بهر خدا

تا دعایی ز پی دفع گزندت گویم

بشنو از من سخنی ای دل غافل بخود آ

گرچه زان کار گذشتست که پندت گویم

شد پسند دل اهلی ز تو دشواری غم

زان قبول دل دشوار پسندت گویم

شمارهٔ ۱۰۲۸

بصبر اگرچه بسی روزها بسر کردم

دگر ربودیم از دست تا نظر کردم

بیک نظر که بکردم من از پی راحت

جراحت جگر خویش تازه تر کردم

دلم بهجر تو چون آرمیده بود چرا

طپیدن دل آسوده را خبر کردم

دگر درون دلم جای میکنی هرچند

ز رشک یاری غیرت ز دل بدر کردم

چو مرغ نامه بر از شوق دیدنش اهلی

هزار بار من از خویشتن سفر کردم

شمارهٔ ۱۰۲۹

کاش آنزمان که سوخته میشد ستاره ام

میسوخت اول این جگر پاره پاره ام

گاهی که تیغ خشم کشی، در میانه ام

وانگه که بزم عیش کنی بر کناره ام

چندانکه بیش بنگرمت تشنه تر شوم

ز آب حیات سیر نسازد نظاره ام

تا کی خورم چو صورت سنگ از زمانه زخم

من سخت دل نه آدمیم سنگ باره ام

بهر خدا شفاعت یاران مکن قبول

زارم بکش که نیست جز این هیچ چاره ام

ایشمع حسن اینهمه گرمی چه حاجتست

من آن خخسم که منتظر یکشراره ام

جان گر قبول ورنه قبول اختیار ازوست

اهلی درین معامله من هیچکاره ام

شمارهٔ ۱۰۳۰

پیش تو ایطبیب جان بسکه ز خویش میروم

حال نگفته از درت بادل ریش میروم

از همه کس چو ذره ام پیش تو آفتاب پس

گر بمنت نظر بود از همه پیش میروم

پیش زبان مدعی چون مگسم چه غم بود

من که بباد نوش تو بر سر نیش میروم

پیش تو آفتاب اگر ذره صفت ز جا روم

مهر تو میکشد مرا من نه بخویش میروم

عشق بتان شد از ازل کیش من ایخدا پرست

عیب چه میکنی مرا کز پی کیش میروم

منکه چو طفل اشک خود زاده کوی دوستم

اهلی از آن درم مکن منع که بیش میروم

شمارهٔ ۱۰۳۱

غیرت عشق کی هلد، کز ستم تو دم زنم

ورنه بیکدم از غمت هر دو جهان بهم زنم

ای پی داد میزند آتش آه من علم

چند ز آتش ستم بر فلک این علم زنم

جامه دران من از غمت دست خسان بدامنت

بیم بود که جیب جان چاک ازین ستم زنم

چاک جگر رقم زند لاله صفت هلاک من

چند ز زخم ناخنان بر جگر این رقم زنم

درحرم وصال تو کس ندهد رهم چو سگ

من چه سگم که حلقه هم بر در این حرم زنم

کعبه بیک نظر دهد مزد هزار ساله سعی

پس همه عمر میسزد در طلبش قدم زنم

اهلی اگر ز گل بود مرغ کمال زاریش

من نه کمم ازو ولی لاف کمال کم زنم

شمارهٔ ۱۰۳۲

چند از هوس آن لب چون قند بسوزم

گر سوختنی هم شده ام چند بسوزم

مگذار که از تلخی آن گریه جانسوز

در حسرت آن لعل شکر خند بسوزم

دل نامزد عشق کسان ساخته جانرا

در آتش تو بهر زبان بند بسوزم

دور از تو همان به که جنونم برد از هوش

ورنه چو شوم بی تو خردمند بسوزم

اهلی دهدم پند که کم سوز ز مهرش

ترسم که اگر سوزم ازین پند بسوزم

شمارهٔ ۱۰۳۳

سخن نگفته بهم جنگ و ماجرا داریم

عجب حکایت و حرفیست اینکه ما داریم

دل من و تو بهم آشنایی دارند

من و تو اینهمه بیگاننگی چرا داریم

نظر بهمت ما کن مبین بکسوت فقر

که زیر خرقه پشمینه کیمیا داریم

خبر ز حال درون ناله میدهد گاهی

وگرنه ما خبر از حال خود کجا داریم

ترا خدای نگیرد بکشتن اهلی

برآر تیغ که ما دست بر دعا داریم

شمارهٔ ۱۰۳۴

تا کی خمار محنت آن سیمبر کشم

او می خورد بمردم و من دردسر کشم

درد مرا بغیر چه نسبت که مدعی

خار از قدم بر آرد و من از جگر کشم

ظاهر شود خرابی عالم ز سیل اشک

روزی که من گلیم خود از آب برکشم

من مست خود مرادم و ناصح مرا ز می

چندانکه منع بیش کند بیشتر کشم

گر نوشم از سفال سگان تو دردیی

بهتر ز آب خضر که از جام زرکشم

بعد از هزار سال که یکجام دادیم

بختم امان نداد که جام دگر کشم

اهلی بهل که ناوک او در دلم بود

حیف است تیر یار که از دل بدر کشم

شمارهٔ ۱۰۳۵

منعت از همنفسان چند بصد پند کنم

من که خود دلشده ام منع کسان چند کنم

بیوفایی مکن از دوری من حمل که من

گر کنار از تو کنم بهر زبان بند کنم

جای دوری بود از رشک رقیب تو ولی

چون زیم بیتو و خود را بچه خرسند کنم

بیتو در صبر زیم عمری و باز آنهمه صبر

صرف یکخنده آن لعل شکر خند کنم

طعنه بر شورش مجنون نتوان زد اهلی

من دیوانه چرا عیب خردمند کنم

شمارهٔ ۱۰۳۶

با چون تو شوخی سرو قد عاشق کش و طناز هم

گل را نزیبد ناز کی سرو سهی را ناز هم

هرچند خونم میخوری هرگه که میبینم ترا

دل میبرد سوی توام جان میکند پرواز هم

صد خسته بهر پرسشی جان داد و تو عیسی نفس

از ناز نگشودی لبی چشمی نکردی باز هم

گر صد هزار از ما کشی چون مور زیر پای خود

از ما نخیزد شکوه‌ای کس نشنود آواز هم

اهلی اگر مست بتی هم سجده شو با برهمن

با شیخ مسجد کم نشین سجاده دور انداز هم

شمارهٔ ۱۰۳۷

ز بسکه خار ملامت کشیده دامانم

میان خار ملامت چو چشم حیرانم

چو خاک پات نیم آب زندگی چکنم

به خاکپای تو کز زندگی پشیمانم

مپرس حال پریشان ببین که زلف ترا

صبا چگونه پریشان کند پریشانم

کجاست خضر سعادت که من ز بخت سیاه

اسیر ظلمتم و چاره یی نمیدانم

ز روی او نکنی شرم از خدا اهلی

که بت پرستی و گویی که من مسلمانم

شمارهٔ ۱۰۳۸

هست کحل بصر از خاک ره او هوسم

لیک ترسم که شوم خاک و بگردش نرسم

با تو چون در سخن آیم؟ که ترا چون بینم

آتش شوق تو در سینه بسوزد نفسم

شمع من چون تو بخلوتگه عشرت باشی

بادرا ره نبود سوی تو من خود چه کسم

سوی آن گل ببر ای باد صبا جان مرا

به زمین بوس که من مرغ اسیر قفسم

تو اگر یاری اگر دشمن جان اهلی را

او بجای تو کسش نیست بجان تو قسم

شمارهٔ ۱۰۳۹

جان نذر کرده ام که بپایت فدا کنم

پیش آی تا بنذر خود آخر وفا کنم

شرمنده ز آسمان و زمینم که بهر تو

تا کی بسجده افتم و تا کی دعا کنم

با من نکرد هجر تو کاری که دامنت

از دست تا بروز قیامت رها کنم

آن دل که بسته ام بتو ای یوسف عزیز

هرگز مباد کز تو بخواری جدا کنم

گر زخم دلگشای تو باشد بجای دل

گو دل مباش این گره غم چه وا کنم

من کز نسیم زلف تو دیوانه میشوم

زلفت اگر بچنگ من افتد چها کنم

شکر خدا که چرخ من پیر را نکشت

چندانکه بهر چون تو جوان جان فدا کنم

اهلی، مراد من چو هلاکست غم مخور

کاخر مراد خویشتن از وی روا کنم

شمارهٔ ۱۰۴۰

دل از آرزو چه خون شد بدعا چه کام خواهم

همه آرزو و کامم ز خدا کدام خواهم

سر وصلت ای پریوش نبود مرا ولیکن

سر خویش زیر پایت بگه خرام خواهم

هوسم بود که طوبی نگرم ولی نه چندان

که خرام سرو قدت بکنار بام خواهم

اگرم بخلد ساقی تو بهشت رو نباشی

نه جمال حور و غلمان نه می مدام خواهم

همه صاف عیش جویان من خاکسار از تو

همه درد و داغ جویم همه درد جام خواهم

نبری ز ننگ نامم من خسته پس وصالت

بچه آبرو بجویم بچه ننگ و نام خواهم

به در بهشت رضوان چو فرشته ام چه خواند

که بکوی یار اهلی چو سگان مقام خواهم

شمارهٔ ۱۰۴۱

چو بینم هر دمت با غیر از غیرت خراب افتم

تو دست دیگری گیری و من در اضطراب افتم

چو آیی با رقیبان روزها اندر لب جویی

چنانم آتشی در دل فتد کز غم کباب افتم

خوشم با دوزخ هجران بهشتی رو از آن خوشتر

که بینم با رقیبت یار و از تو در عذاب افتم

ندانم شهسوار من کجا با غیر خواهد شد

هوس دارم که گردم سایه او را در رکاب افتم

چو اهلی خوابم از اندیشه او رفت و میسوزم

بیا ساقی مگر آسوده یکدم از شراب افتم

شمارهٔ ۱۰۴۲

دش از داغت زمانی در غم دل بوده ام

سوختم زین غم که یکدم از تو غافل بوده ام

ناصحا مهر پریرویان مرا دیوانه کرد

ورنه من هم روزگاری چون تو عاقل بوده ام

در چمن گر بوده ام در سایه سنبل بخواب

بی سر زلف تو گویا در سلاسل بوده ام

شیخ مسجد بوده ام سر حلقه رندان شدم

هر کجا بودم بیمن دوست مقبل بوده ام

کعبه مقصود را نتوان بکام خویش یافت

ساقیا می ده که من در سعی باطل بوده ام

از نشان کعبه ام اهلی چو مجنون بیخبر

بس کز آن محمل نشین حیران محمل بوده ام

شمارهٔ ۱۰۴۳

طوفان کنم از اشک و رخ خاک بشویم

گرد غم و محنت ز جهان پاک بشویم

گر بحر سرشکم به فلک موج بر آرد

نقش ستم از صفحه افلاک بشویم

تا چند کشد زخم دلم محنت مرهم

وقتست که دست از دل صد چاک بشویم

دیوانگی عشق خرد گر نپسندد

نام خرد از دفتر ادراک بشویم

ساقی چو من از گرد ره آیم بدهم می

تا چهره بدان آب طربناک بشویم

اهلی اگر از گریه خون سیل بر آرم

کی راه امید از خس و خاشاک بشویم

شمارهٔ ۱۰۴۴

شب وعده داد مست و بره دیده دوختم

دل ساختم کباب و نیامد بسوختم

عیبم مکن ز سجده آن روی آتشین

کز وی چراغ دولت و دین برفروختم

دیوانه گشتم از ستم این پریوشان

از بسکه چاک خرقه به صد پاره دوختم

بختم فشرد پا بدرت کوری رقیب

میخی عجب بدیده دشمن سپوختم

اهلی ز کشت دهر چو عنقابری نخورد

من مرغ زیرکم که بیک جو فروختم

شمارهٔ ۱۰۴۵

شدم بازیچهٔ طفلان که در هرجا که بنشینم

صد آهوچشم چون مجنون به گرد خویش می‌بینم

شبی خواهم به بزمت آیم آن ساعت که می نوشی

حریفان تو برخیزند و من تا روز بنشینم

نخواهم کس نشیند در رهت کز پا کشد خاری

بهل تا خاک راهت را به مژگان جمله برچینم

به نازم می‌کشی پنهان و گر قصدم کند غیری

نمایی مهربانی‌ها که دشمن میرد از کینم

به نومیدی خوشم اهلی کزین تلخی فرو خوردن

خوش آید دردمندان را حکایت‌های شیرینم

شمارهٔ ۱۰۴۶

روز آخر کز جهان با دیده گریان روم

گر نباشد در دلم مهر تو بی ایمان روم

دامن از گلهای خون دل نشویم زان مرا

دامنی پر گل بود روزی کزین بستان روم

بسکه بیحد دود دل در خانه ام فانوس وار

آردم در چرخ و من چون صورت بیجان روم

از لبم کامی ده ای بی رحم و مپسندم که من

چون سکندر نا امید از چشمه حیوان روم

خضر و الیاس اندران سرچشمه آبحیات

معتکف بنشسته چون من بی سر و سامان روم

مینهم پا بر سر هستی و جان در آستین

تا چو اهلی سوی او پاکوبو دست افشان روم

شمارهٔ ۱۰۴۷

من که چون لاله ز داغ تو بر افروخته ام

رخ بر افروخته ام از می و دلسوخته ام

رشته جان مرا سوزن مژگان تو بس

زین سبب چشم و دل از هر دو جهان دوخته ام

غرقه بحر غمم چاره من خاموشیست

گرچه در دل همه خون چون صدف اندوخته ام

باطن از مهر تو چون جام جمم غیب نماست

تا نگویی که همین ظاهری افروخته ام

در دهن نام حبیب است چو طوطی اهلی

که ز استاد همین یکسخن آموخته ام

شمارهٔ ۱۰۴۸

ندارم چاره یی جانا که با لعلت در آمیزم

مگر آن کز سر جان چون خط سبز تو برخیزم

پی نظاره تا باری سر از روزن برون آری

چه در پایت کشم گر هم بدامانت در آویزم

از آن تنگ شکر لعلت نبخشد ذره یی هرگز

اگر خون جگر گریم وگر صد آب رو ریزم

به نومیدی خود سازم نگیرم دامنت درمی

...یزم

از آن نا آشنا آمد مراهم وقت آن اهلی

که صحرا گیرم و مجنون صفت از خلق بگریزم

شمارهٔ ۱۰۴۹

اسیر در دم و یک همنفس نمی بینم

بدردمندی خود هیچکس نمی بینم

صفای خاطر من بین و رخ مپوش ایگل

که من ترا بهوی و هوس نمی بینم

ز سنگ دل شکنانم خدا نگهدارد

که مست ساقیم و پیش و پس نمی بینم

درین چمن که چو من صدهزار بلبل هست

یکی چو خویش اسیر قفس نمی بینم

زمان عیش و من از بی زری بفریادم

زمانه ایست که فریاد رس نمی بینم

مراد من ز وصال تو کی شود حاصل

که بر مراد خودت یکنفس نمی بینم

به بزم وصل تو اهلی هوس کند لیکن

ز بس فرشته مجال مگس نمی بینم

شمارهٔ ۱۰۵۰

آن عید مشتاقان که من قربان او صد جان کنم

یکبار اگر نامش برم صد بار جان قربان کنم

من بت پرست و عاشقم اما نمی گویم بکس

شرط است کز نامحرمان عشق بتان پنهان کنم

پروانه وارم بی زبان جانرا بخاموشی دهم

گلبانگ شهرت میزنم چون بلبلان افغان کنم

گفتم که بیروی توام دشوار باشد زندگی

گفتا بیک تیر نظر دشواریت آسان کنم

با آنکه صد چاکم بود در سینه و لب بسته ام

چون غنچه در خونم کشد هرگه لبی خندان کنم

چون دردمندان غمت دردی بصد جان میخرند

بیدرد باشم من اگر درد ترا درمان کنم

پیرم چو اهلی ایجوان امروز میدان زان تست

پیش آ که من چوگان صفت سردر سر میدان کنم

شمارهٔ ۱۰۵۱

از جور چه دل ملول دارم

گر هم بکشی قبول دارم

مگذار مرا بصحبت خود

من چشم و دلی فضول دارم

معراج وصال اگرچه دورست

دل بر خبر رسول دارم

برخیزم اگر ز من ملولی

تا چند ترا ملول دارم

از خدمت کوی دوست اهلی

در منزل جان نزول دارم

شمارهٔ ۱۰۵۲

مردیم ز غم تا بتو محبوب رسیدیم

از خود بگذشتیم و بمطلوب رسیدیم

انصاف همین است که ما صبر نداریم

هرچند که در صبر به ایوب رسیدیم

از خون شهیدان تو خوش معرکه گرم است

ما نیز درین معرکه خوش خوب رسیدیم

مکتوبم اگر میبری ایباد روان باش

کاینک من و جان از پی مکتوب رسیدیم

اهلی نرسیدیم ز یوسف بوصالی

لیکن بغم و محنت یعقوب رسیدیم

شمارهٔ ۱۰۵۳

گرچه در رسم ادب از دگران کم نشدیم

تا ندیدیم سگ کوی تو آدم نشدیم

آه ازین گرمی بازری که پروانه صفت

سوخت شمع تو صد از ما و یکی کم نشدیم

بجز از مردمیی کاهوی چشم تو نمود

هرگز آسوده دل از مردم عالم نشدیم

دیگران یار تو و ما بگدایی راضی

بخت بد یار نشد آخر و آنهم نشدیم

گرچه بیدین و دل از عشق چو صنعان گشتیم

لله الحمد کز اقبال تو بیغم نشدیم

شمارهٔ ۱۰۵۴

از بسکه می وصلت بیرون رود از دستم

روزیکه ترا بینم تا روز دگر مستم

ای آفت جان و دل دارم ز تو صد منت

کز دردسر مستی از یمن تو وارستم

در عشق سرافرازی بردار توان کردن

تا من سر جان دارم در کوی غمت پستم

گفتم مگر از مهرت طرفی بتوان بستن

بی مهر و وفا بودی نقش غلطی بستم

در عشق بتان اهلی خوانند اگرم کافر

از روی مسلمانی انصاف دهم هستم

شمارهٔ ۱۰۵۵

دل چو کوه از حسرت لعل تو خونشد چون کنم

سال‌ها باید که این حسرت ز دل بیرون کنم

گرنه رسوا سازدم بوی محبت نافه وار

پوست درپوشم چو آهو شیوه مجنون کنم

گر بقدر گریه آبم در جگر باشد چو ابر

آنقدر گریم که کوه و دشت را جیحون کنم

گه گهی در کنج غم از گریه سازم دل تهی

بازآیم سوی آن بدخو و دل پر خون کنم

سوختم چون اهلی لب تشنه یارب رحم کن

بیش ازین از چشمه حیوان صبوری چون کنم

شمارهٔ ۱۰۵۶

من کز غمت ز دیده می لاله گون خورم

گر بیتو لب بلب جام خون خورم

تلخ است زهر مرگ و ز هجر تو تلخ تر

بی شربت وصال تو این زهر چون خورم

عشقم چنان گداخت که هر کسل نگاه کرد

دید از برون چو شیشه که خون از درون خورم

چون بیم سر نماند ز دیوانگی چه باک

کارم از آن گذشت که خوف از جنون خورم

اهلی جفای چرخ ز خونخواریم بکشت

تا چند خون ازین قدح واژگون خورم

شمارهٔ ۱۰۵۷

دیوانه عشقم دهن از خنده نبندم

گریند بمن مردم و من برهمه خندم

داغی که مرا هست رقیب از تو مبیناد

کاین داغ جگر سوز بکافر نپسندم

گلدسته حسنی تو و من شاخ گیاهی

امید من آنست که خود را بتو بندم

من بهر تو در آتشم ایسرو تو خوشباش

پروا مکن از سوختن من که سپندم

مخمورم و درمان می تلخست طبیبان

بیمار نیم من که دهی شربت قندم

من با دل مجنون نتوانم که برآیم

پندم مده ایشیخ و منه بیهده بندم

من اهلی مجنونم و وحشی ز دو عالم

کو طرفه غزالی که درآرد به کمندم

شمارهٔ ۱۰۵۸

توبه کردم عمری اکنون باده صافی میکنم

عمر ضایع کرده خود را تلافی میکنم

گر چو جام جم نگویم آگه از غیبم چه عیب

روزگاری شد که از می سینه صافی میکنم

همچو مویی شد تنم وز غم شکافم سینه را

در خیال آن میان من موشکافی میکنم

زهر هجران میخورم امید وصل نوش نیست

من بصبر این زهر را تریاک شافی میکنم

روز و شب در عیش و شادی از غمش چون اهلیم

هم غمش کرد اینوفا کان عیش وافی میکنم

شمارهٔ ۱۰۵۹

شبهای هجر اگر چه دل ریش سوزدم

روز وصال باز جگر بیش سوزدم

این هم ز مهر نیست که چندان نظر کند

خواهد کزین نمک جگر ریش سوزدم

یارب چه حالتست که بیگانگان بمن

سوزند بیش از آنکه دل خویش سوزدم

زینگونه کز فغان نگذارم بخواب کس

ترسم که آه مردم درویش سوزدم

اهلی ز داغ عشق نسوزم که سوختن

خوشتر که طعنه های بد اندیش سوزدم

شمارهٔ ۱۰۶۰

ما از صفای سینه چو آیینه همیم

حاجت بقصه نیست که در سینه همیم

پیوند ما بمهر تو روز الست شد

امروز و دی نبود که دیرینه همیم

از مهر در دل هم و با هم چنان ترش

کاغیار را خیال که در کینه همیم

رندان نظر بخلعت شاهی نمیکنند

ما صوفیان بغیبت پشمینه همیم

اهلی بیا که همدم ما نیست غیر ما

ما محرمان گوهر گنجینه همیم

شمارهٔ ۱۰۶۱

چون چشم حسرت از تو بسرو سهی کنیم

آهی کشیم و دل ز کدورت تهی کنیم

بر ما صفای خاک نشینی حرام باد

گر نسبتش به مسند شاهنشهی کنیم

دل زین چمن بزخم تو چون سیب سرخروست

رو زردی آن بود که هوای بهی کنیم

هرچند آگهند حریفان ز حال ما

ما هم نظر ز عالم کار آگهی کنیم

دزدیده آهوی تو نبینیم چون رقیب

ما شیر مشربیم چرا روبهی کنیم

ما از درت بکعبه چو مجنون نمی رویم

دیوانه نیستیم که این گمرهی کنیم

اهلی نظر چو آینه بر غیر او خطاست

هرچند ساده لوح کی این ابلهی کنیم

شمارهٔ ۱۰۶۲

گمره شدیم بسکه بره مست رفته ایم

یارب تو دست گیر که از دست رفته ایم

رفتیم از آستان تو در سجده حرم

با همت بلند عجب پست رفته ایم

پیوسته گشت سلسله ما بکوی دوست

از بس چو مور صف زده پیوست رفته ایم

یاران ز دام عشق گریزان چو ماهی اند

ما خود به اختیار درین شست رفته ایم

اهلی دل تو چاره مستی چه میکند

گو نیست شو که ما و تو از هست رفته ایم

شمارهٔ ۱۰۶۳

کشت چون صیدم سگ یار و کشد در خاک هم

وه که کرد از تیغ او محرومم از فتراک هم

خوانده ام خاک رهت خود را و میترسم هنوز

کاشکی بودی فروتر پایه یی از خاک هم

گشته خاموشم ولیکن از شکاف سینه ام

ناله ها خیزد ز غم صد آه آتشناک هم

ایکه میگویی نهان کن راز عشقش چون کنم

چون دل صدپاره دارم سینه صد چاک هم

جان اهلی سوی هر آلوده یی منگر که نیست

قابل آیینه حسن تو جان پاک هم

شمارهٔ ۱۰۶۴

تا بکی توبه کنیم از می و دردم شکنیم

توبه کردیم که از توبه دگر دم نزنیم

چشم صاحب نظرانست بر آنگونه چشم

ما هم از گوشه کناری نظری می فکنیم

نیست ما را خبر از گفت و شنید دو جهان

بسکه از شوق بتان با دل خود در سخنیم

زاهدا، قبله پرستی تو و ما یار پرست

تو بدین عقل مسلمانی و ما برهمنیم

اهلی از ما سفر کعبه بعیدست بسی

زانکه در میکده افتاده حب الوطنیم

شمارهٔ ۱۰۶۵

روزه بگذشت و هوای می بیغش دارم

از مه عید و شفق نعل در آتش دارم

هرکه بینی خوشی خود طلبد جز من زار

که بدین ناخوشی خویش عجب خوش دارم

خورده ام تیر تو چون آهو از آن بار دگر

از پی تیر دگر چشم به ترکش دارم

مکن ایدوست قیاس طرب از رنگ رخم

که بصد خون جگر چهره منقش دارم

جان جفا چند کشد کز تو بجان رحمت نیست

شرم باری من ازین جان بلاکش دارم

در چنین قحط کرم شاکرم از پیر مغان

که اگر هیچ ندارم می بیغش دارم

گفت اهلی چو طبیب تو منم دل خوشدار

من نه آنم که دل خسته مشوش دارم

شمارهٔ ۱۰۶۶

من از گلهای خون دل از آن رخساره تر دارم

که از دست رقیب خار خاری در جگر دارم

مرا گویی که یارت کیست خواهم دیگری گویم

ولی دل ندهم گفتن که من یار دگر دارم

همی خواهم که ره یابم درون سینه مردم

که گر درد تو یابم در دلی آن نیز بردارم

شتابان میروی دانم نگردی یار من لیکن

بگردان گوشه چشمی که ذوق یکنظر دارم

مرا هرچند یاری بیش، او بیگانه تر اهلی

عجب بختی زبون و طالع بی پا و سر دارم

شمارهٔ ۱۰۶۷

نگویی در پیت چونعاشقان هرجا نمیگردم

تو چندان عاشقان داری که من پیدا نمیگردم

هر آن عاقل که آهو چشمی او دید میداند

که من مجنون صفت بیهوده در صحرا نمیگردم

من از عشقت گدا گشتم ولی بر تو نبردم ره

از آن چونعاشقان جز بر در دلها نمیگردم

سر سوداییم دارد هوای کعبه وصلش

اگر سر میرود اهلی ازین دروا نمیگردم

سگ کوی توام جانا جفاها میکنی با من

چو میدانی که من دور از درت قطعا نمیگردم

شمارهٔ ۱۰۶۸

تو در چمن چو نباشی گل و سمن چکنم

کجا برم گل و نظاره چمن چکنم

گل آتشی است پی سوز عاشقان بیتو

منش بدامن و در جیب پیرهن چکنم

ز گشت باغ بیاران گرم شکیبد دل

دمی که هرکس و یاری شوند من چکنم

گرفتم آنکه فریب دل از جدایی تو

ز بوی گل بتوان داد خویشتن چکنم

شکایتی که مرا از تو است چون اهلی

بیک زبان چه بگویم بیک سخن چکنم

شمارهٔ ۱۰۶۹

حدیث سوز دل چون شمع از آن معنی گران دارم

که نَبْوَد زَهرهٔ گفتن گر از لب بر زبان دارم

کیم آتش نشاند دیده زان اشکی که می‌ریزم

که آن آتش که جان سوزد درون استخوان دارم

ز شوخی می‌کنی آزار دل‌های حزین و من

به یارب ، خویش را شب از گزندت در امان دارم

مکش بر من کمان کز کوی من بگذر به ناکامی

حذر کن زانکه من هم تیر آهی در کمان دارم

مرا در کنج محنت سر به زانو ماندن ای اهلی

بدان معنی دلیل آمد که جانی سر گران دارم

شمارهٔ ۱۰۷۰

همین خرسندی ام بس گرچه دور از محفلش گردم

که نام عاشقی چون بشنود من در دلش گردم

عجب بحریست عشق او که گر در خون شوم غرقه

هنوز آن زهره ام نبود که گرد ساحلش گردم

ز شوق دست و تیغ او برقص آیم گه کشتن

اگر آندولتم باشد که مرغ بسملش گردم

چو گل از غنچه آنمحمل نشین چونروی بنماید

بهل ایساربان باری که گرد محملش گردم

من آن دیوانه ام اهلی که با مجنون چو بنشینم

ز داغ عشق و سوز دل چراغ منزلش گردم

شمارهٔ ۱۰۷۱

چو شمع بیتو همه آه سوزناک شدم

گداختم ز غمت سوختم هلاک شدم

تو سرو نازی و من آن گیا که در قدمت

ز خاک رستم و هم در ره تو خاک شدم

ز بسکه سینه بناخن همی کنم از غم

ز چاک خرقه نگه کن که سینه چاک شدم

از آن شدست دلم جلوه گاه صورت تو

که همچو آینه از گرد تیره پاک شدم

بجز هلاک چو اهلی دوا ندارم هیچ

ز بسکه از غم عشق تو دردناک شدم

شمارهٔ ۱۰۷۲

ما وصل تو با بوالهوسان دوست نداریم

نوش تو بجوش مگسان دوست نداریم

رفتیم ز گلزار تو از دست رقیبان

بر دامن گل دست خسان دوست نداریم

مردانه گذشتیم ز جان وز همه پیشیم

واماندگی بازپسان دوست نداریم

غیرت نگذارد که بگیریم کناری

معشوقه هم آغوش کسان دوست نداریم

فریاد مکن اهلی اگر میکشدت هجر

ما منت فریاد رسان دوست نداریم

شمارهٔ ۱۰۷۳

با آنکه ز شوق نظری خواب ندارم

چون گوشه چشمی فکنی تاب ندارم

بر گریه من گر نکنی رحم تو دانی

من در جگر تشنه دگر آب ندارم

تا گوشه ابروی تو محراب دلم شد

جایی بجز از گوشه محراب ندارم

از ناله من خیل سگان توبه تنگند

وقتست که درد سر اصحاب ندارم

از پیر مغان دورم و تشویش مرا کشت

ورنه گله از صحبت احباب ندارم

در گریه گرم پارود از جا عجبی نیست

خاشاک صفت طاقت سیلاب ندارم

بگشای در وصل بروی من و اهلی

درویش توام روی بهر باب ندارم

شمارهٔ ۱۰۷۴

عاشق مستم و محنت زده از بار دلم

دوستان عفو کنیدم که گرفتار دلم

همه کس در پی تیمار و دل من ز جنون

سنگ بر سینه زنان در پی آزار دلم

خار خار دلم از زخم زبان کم نشود

مگر آن سوزن مژگان بکشد خار دلم

دل خرید از کف غم بازم و بفروخت بدوست

خود فروشی نکنم بنده بازار دلم

عیب من از رخ معشوق نشاید اهلی

که مرا خود هنر اینست که در کار دلم

شمارهٔ ۱۰۷۵

گرچه بی بختم و دور از رخ گلفام توام

شکر این بخت چگویم که در ایام توام

مرغ هرگز نپرد سوی من و من همه عمر

چشم در راه خبر گوش به پیغام توام

ساقیا تشنه لم سوز مرا عیب مکن

چکنم سوخته جرعه یی از جان توام

تو ملک خویی و با من سخن از لطف کنی

من خراب از ستم و کشته دشنام توام

نظری کن که گدای نظرم چون اهلی

نه چو کوته نظران در پی انعام توام

شمارهٔ ۱۰۷۶

از جهان فردم همین در بند رخسار توام

بنده حسنم درین عالم گرفتار توام

از زلیخا کی نیم ای یوسف اکنون جان بکف

روز بازارست و من در روز بازار توام

نسبتم با هر خسی ایگل مکن کافتاده است

صد هزاران گر بود من مرغ گلزار توام

با وجود حسن رخسارت که شهری مست ازوست

من خراب حسن طبع و مست گفتار توام

همچو گل می میخوری با عاشقان زار خود

آخر ای بیرحم من هم عاشق زار توام

مردم بیدرد را مرهم بود از وصل تو

من جگر چاک و درون ریش و دل افکار توام

اهلی بیچاره درویشست و تو سلطان حسن

بر زبان این نکته چون راند که من یار توام

شمارهٔ ۱۰۷۷

من آن مستم که از اطوار خود یکمو نمیگردم

بهر پهلو که میگردم از آن پهلو نمیگردم

نصیحتگوی من هر لحظه صد افسون دمد لیکن

مسخر جز بسحر چشم آن جادو نمیگردم

من از عشق سیه چشمان چو مجنون مست و مدهوشم

تفاوت این که چون مجنون سگ آهو نمیگردم

نه عشقست اینکه میگویم هلاکم کن بدست خود

چرا خود کشته آن ساعد و بازو نمیگردم

ز بیم کشتن از کویش کجا بیرون روم اهلی

که میمیرم اگر یک لحظه در آن کو نمیگردم

شمارهٔ ۱۰۷۸

تا نیست می از خود خبرم نیست که هستم

من هوش ندارم مگر آن لحظه که مستم

ز نار مرا کافر و مومن همه دانند

پنهان چکنم عاشق معشوق پرستم

در کوی تو آنم که چو گرد از سر عالم

برخاستم و بر سر راه تو نشستم

چون خویش پرستی بتر از باده پرستی است

المنه لله که بت خویش شکستم

تا در سر زلفش نزدم دست چو اهلی

سررشته مقصود نیفتاد بدستم

شمارهٔ ۱۰۷۹

ما جان ز شوق وصل تو صد باره داده‌ایم

قربانی توایم و بدین کار زاده‌ایم

بر ما چو شانه تیغ زبان‌ها کشیده‌اند

تا یک گره ز سنبل زلفت گشاده‌ایم

گر دیگران ز آتش خشمت گریختند

ما همچو شمع تا دم مردن ستاده‌ایم

با ما چو چشم خویش تو در نقش بازیی

ما با تو همچو آینه یک‌لخت و ساده‌ایم

امشب که گریه نیست به آهیم مبتلا

از آب جسته‌ایم و در آتش فتاده‌ایم

ای ابر لطف مرحمتی کن که غنچه‌وار

پژمرده‌ایم و دل به شکفتن نهاده‌ایم

از ذره کمتریم چو اهلی به کوی تو

لیکن به مهرت از همه عالم زیاده‌ایم

شمارهٔ ۱۰۸۰

مست آنم که ز دستت قدحی نوش کنم

هرچه غیر تو بود جمله فراموش کنم

نایم از شوق تو تا روز قیامت باهوش

مست اگر با تو شبی دست در آغوش کنم

گوش بر قول تو دارم نه به پند دگران

من نه آنم که حدیث دگران گوش کنم

خنده رویم همه چون جام و دلم پرخونست

پرنشاطم چوخم وز آتش دل جوش کنم

روی اهلی سوی پیران مرقعپوش است

من نظر سوی جوانان قباپوش کنم

شمارهٔ ۱۰۸۱

ما سایه صفت سوخته وصل تو ماهیم

دور از تو ز بیطالعی بخت سیاهیم

گر زندگی ما نه بدلخواه تو باشد

بالله که ما زندگی خویش نخواهیم

ما را کشی از هجر خود و زنده کنی باز

عیسی روانبخشی و ما زنده گواهیم

بر ما نگهت نیست بجز گوشه چشمی

ای آهوی چین کشته این نیم نگاهیم

در کوی تو چون کاه بهر باد نلرزیم

ما کوه غمیم از بد ایام نکاهیم

چون شمع فروغ دل ما ز آتش آهست

ما زنده ازین دود دل و آتش آهیم

ز آسوده دلی بر در میخانه چو اهلی

شاهنشه وقتیم و سگ بنده شاهیم

شمارهٔ ۱۰۸۲

شور ستمت چند کند دور ز خویشم

شوری مکن ای کان نمک بادل ریشم

خونریزی مژگان تو ای مرهم دل چند

تا چند زنی بر دل ریش اینهمه ریشم

گر سرکشم از داغ تو ایشمع جفا کیش

پروانه صفت سوختنی در همه کیشم

در پیش تو واپس ترم از جمله ولیکن

آندم که کشی تیغ بقتل از همه پیشم

از ذره کمم لیک گر از مهر نسیمی

در عشق تو خورشید صفت از همه بیشم

تنها نه که بیگانه ام از خلق چو اهلی

بیگانه صفت بهر تو بیگانه خویشم

شمارهٔ ۱۰۸۳

دمی که همنفسان گرم گفتگو بینم

من از کناره به دزدیده روی او بینم

لطیفه هاست....

گشایم از رخ تو زلف و مو بمو بینم

چنین کز آینه ام زرد رو من بیمار

مگر که خویشتن از باده سرخ رو بینم

رقیب حمل جفا میکند ولی لطفست

هر آن ستم که از آن شوخ تند خو بینم

به آرزوی دل خود عجب رسد اهلی

که در دلش ز تو هردم صد آرزو بینم

شمارهٔ ۱۰۸۴

تشنه درد توام وز پی درمان نروم

گر بمیرم بسر چشمه حیوان نروم

چه بهار و چه خزان بیخبرم از گل و خار

زانکه بی روی تو هرگز بگلستان نروم

بسکه از غیر تو ای گل چو صبا خار خورم

هیچگه سوی تو نایم که پریشان نروم

گر در آتش طلبد عشق توام شمع صفت

کشتنی باشم اگر خرم و خندان نروم

بلبل مستم اگر بر سر خارم چه عجب

خار در چشمم اگر بر سر پیکان نروم

بامید لب شیرین تو فرهاد صفت

میکنم جانی و باشد که بحرمان نروم

غرقه در خون دلم پیش سگانش اهلی

باشد آلوده ازین منزل پاکان نروم

شمارهٔ ۱۰۸۵

ز اشک همچو شفق بیتو غرق خون شده ام

شکسته تر ز هلالم ببین که چون شده ام

تو خواستی جگرم پاره پاره لاله صفت

بهر صفت که تو میخواستی کنون شده ام

مرا بحلقه مستان زنده دل ره نیست

که من ز دایره زندگی برون شده ام

برون فتاده چو پروانه ام ز صحبت شمع

ز بسکه سوخته از آتش درون شده ام

چو سبزه خشک شدم راز دل نگفتم هیچ

اگرچه جمله زبانم عجب زبون شده ام

دلم ز گریه خون گرچه سوختم باری

شکفته تر ز گل اشک لاله گون شده ام

مرا به گلشن وصل تو جای بایستی

به گلخن از ستم بخت واژگون شده ام

مگو که کوهکنم از ستمکشی اهلی

که من ز بار ستم کوه بیستون شده ام

شمارهٔ ۱۰۸۶

غم چون تو آفتابی ز جهان پسند دارم

من اگر چو ذره پستم نظری بلند دارم

دل ریش من متاعی نبود ولی مکن رد

که من از متاع عالم دل دردمند دارم

بفراق خو گرفتم ز هلاک خود چه باکم

چو بمگر دل نهادم چه غم از گزند دارم

شکرم مده چو طوطی سخنی بگو از آن لب

که من از لب تو مستم چه مذاق قند دارم

چو گلم خجل ندانم که کدام زهر نوشتم

چکنم که صد جراحت من مستمند دارم

ز کمند زلف هر سو چه نهی براه دامم

تو تعب مکش که منهم سر این کمند دارم

نه دل است اینکه دارم بتن ضعیف اهلی

که بتار عنکبوتی مگسی ببند دارم

شمارهٔ ۱۰۸۷

چو چاره از غم خونخواره نمییابم

جز آنکه جان بدهم چاره یی نمی یابم

بهار عمر خزان کردم از غمت ایگل

هنوز فرصت نظاره یی نمی یابم

ز دست جور تو آواره جهان گشتم

ولیک همچو خود آواره یی نمی یابم

هنوز تیره شبم با هزار مشعل آه

شبی که همچو تو مهپاره یی نمی یابم

خوشم بخواری دل با هزار زخم زبان

بسختی دل خود خاره یی نمی یابم

شبم نمیرود از غصه خواب اگر روزی

ملامتی ز ستمکاره یی نمی یابم

بجان دوست که هرگز ز خانقه اهلی

صفای محبت میخواره یی نمی یابم

شمارهٔ ۱۰۸۸

من از اول ترا خورشید عالم سوز میدیدم

همه امروز می بینند و من آنروز میدیدم

بیاران مینمود از غمزه چشمت مردمی لیکن

من از آن غمزه در دل ناوک دلدوز میدیدم

ز هجرم تیره بخت اکنون کجا شد آن نکو بختی

که خورشید رخت از طالع فیروز میدیدم

خوشا آنشب نشینیها که در جمع سهی قدان

ترا مجلس نشین چونشمع بزم افروز میدیدم

هم از اول که من گشتم چو اهلی مست چشم تو

نشان جادویی زان چشم سحر آموز میدیدم

شمارهٔ ۱۰۸۹

می بده کز غم دنیا دمی آسوده شویم

کار دنیاست مبادا که دل آلوده شویم

خیز تا صحبت رندان دل ما تازه کند

چند در خانقه و مدرسه فرسوده شویم

کار عالم چو بغم خوردن ماراست نشد

شاد بهتر که ملول از غم بیهوده شویم

دو جهان گر نبود ما نه از آن رندانیم

که پریشان ز غم بوده و نابوده شویم

بهزاران هوس آلوده لبت چون بوسم

مگر آن دم که چو می از همه پالوده شویم

سوختیم از غم و در دیده ارباب نظر

سرمه گردیم گرت زیر قدم سوده شویم

بس دویدیم چو اهلی همه سو از پی دل

اینزمان کشته شویم از همه آسوده شویم

شمارهٔ ۱۰۹۰

تا یافته ام وصل تو در کینه خویشم

مشتاق همان حسرت دیرینه خویشم

گر گوش بروزن پی آواز تو خلقند

من گوش بآواز تو در سینه خویشم

سرمست می وصل تو بودیم همه شب

مخمور غم مستی دوشینه خویشم

از روی و ریا نیست صفای نظر من

من پاکدل از گوهر آیینه خویشم

اهلی بمن از کین حسودان نرسد غم

کاسوده دل از خاطر بی کینه خویشم

شمارهٔ ۱۰۹۱

مه من که هرگز گزندت نه بینم

فراق توام سوخت چندت نه بینم

بصد سر و نازم اگر دیده افتد

یکی همچو قد بلندت نه بینم

به پایت چه ریزم که چیزی ندارم

بجز جان و آنهم پسندت نه بینم

چه چابک سواری که نازک غزالی

نیابم که صید کمندت نه بینم

تو آنشمعی ایشوخ بی چشم زخمی

که جز جان اهلی سپندت نه بینم

شمارهٔ ۱۰۹۲

ز خونم سیر کی گردد که با لعلش نظر دارم

ز چشمم می‌کشد تا قطره‌ای خون در جگر دارم

مکن منع از سجود خود مرا ای سرو چندانی

که در راهت رخ زردی نهم بر خاک و بردارم

چو رو در قبله می‌آرم سجودم بهر آن باشد

که از محراب ابرویت خیالی در نظر دارم

کجایی آفتاب من که شب تا روز در راهت

به جان کندن چراغ دیده در راه سحر دارم

طبیبا حال اگر پرسی که دردم را کنی درمان

برو درد سرم کم ده که من دردی دگر دارم

چو ناصح در زبان آید مرا موی از بدن خیزد

کزان تیغ زبان در دل هزاران نیشتر دارم

نه تنها از خیال زلف او مویی شدم اهلی

که دستی با خیال موی آن هم در کمر دارم

شمارهٔ ۱۰۹۳

هرچند که از یار جز آزار ندیدم

هرچند که دیدم به از یار ندیدیم

کس نیستکه در صحبت او نیست خراشی

جز لاله رخ خود گل بیخار ندیدیم

او برده بعیاری و شوخی دل مردم

ما شوختر از چشم تو عیار ندیدیم

خورشید صفت حسن تو بازار کند گرم

از هیچکس این گرمی بازار ندیدیم

گشتیم ببویت چو صبا در همه گلزار

همچون تو گلی در همه گلزار ندیدیم

رفتار تو از سرو بصد شیوه برد دل

ما سرو بدین شیوه و رفتار ندیدیم

طوطی سخنی اهلی و در گلشن معنی

شیرین نفسی چون تو شکر بار ندیدیم

شمارهٔ ۱۰۹۴

من از صفای درون گر ز خود برون آیم

چو آب دیده توان کز درت درون آیم

اگرچه باد اجل برکند نهال تنم

اسیر خویشتنم جانب تو چون آیم

تو همچو باد روی من چو خاک مضطربم

مگر دمی بنشینی که باسکون آیم

چو آب دیده سبکروحتر از آنم من

که گر بسنجیم از خاک ره فزون آیم

هزار همچو تو اهلی کم است در ره عشق

منت بدرگه آن دوست رهنمون آیم

شمارهٔ ۱۰۹۵

در چاره مرهم بدل پاره بماندم

از چاره گری بود که بیچاره بماندم

هر بار امید نظری داشتم این بار

نومید ز دیدار تو یکباره بماندم

جان رخت سفر بست و تو از دیده برفتی

من پشت بدیوار ز نظاره بماندم

آواره شدم از سر کویت من مجنون

کس یاد نکرد از من و آواره بماندم

اهلی همه کس شاد شد از خوان وصالش

محروم من از بخت ستمکاره بماندم

شمارهٔ ۱۰۹۶

من سوخته داغ درون پرور عشقم

گر کعبه شوم حلقه بگوش در عشقم

ز آن آتش رسوایی من صد علم افراخت

تا عقل بداند که من از لشکر عشقم

چون ذره به مه دل ندهم مهر پرستم

آری همه حسنی نبود در خور عشقم

فرزند غمم از ازل آورده ام این درد

پرورده درد از پدر و مادر عشقم

هر کسکه چو اهلی ورق عشق مرا خواند

دانست که من آیتی از دفتر عشقم

شمارهٔ ۱۰۹۷

ساقی بیا که دست ارادت بهم دهیم

باشد که دست محنت ایام خم دهیم

گنج دل از خرابه می در کف آوریم

وین خاک تیره باز بباد عدم دهیم

ما را کهروی یار نماید ز جام دل

تا چند جان بهر زه پی جام جم دهیم

روزیکه شب کنیم بیوسف رخی چو تو

گر جان دهیم قیمت یکلحظه کم دهیم

اهلی سیه کنیم جهانی چو روز خود

گر شرح دود دل بزبان قلم دهیم

شمارهٔ ۱۰۹۸

از بسکه پیش روی بتان سجدها کنم

شرم آیدم که روی دعا با خدا کنم

اکنون که دین نماند بتان گر جفا کنند

باری به بت پرستی خود من وفا کنم

من از دو کون دامن یاری گرفته ام

دیوانگی بود اگر آنهم رها کنم

نامردمی است داد ز زخم کسی زدن

اینک بیک مشاهده او دوا کنم

اهلی گواه مهر و محبت همین بسست

گر خون من بریزد من صد دعا کنم

شمارهٔ ۱۰۹۹

همدمان رفتند و من از همرهان وامانده ام

میرم از این غم که بی یاران چرا من زنده ام

تاب وصلم نیست ایمه چون زیم در هجر تو

وای بر مردن چو من در زندگی وامانده ام

داغ سودای غمت دیوانه کردم ای پری

زانسبب چونشمع گه در گریه گه در خنده ام

گرچه آزاد جهانم همچو سرو ای ابر لطف

رحمتی فرما که از دست تهی شرمنده ام

همت من در نظر نارد جز آنخورشید رخ

گرچه درویشم نظر جای بلند افکنده ام

نازنینان گر کشندم سر نمی تابم ز حکم

پادشاهانند ایشان من فقیر و بنده ام

زین چمن اهلی مرا دیگر بهیچ امید نیست

زانکه از شاخ بقا چونغنچه دل برکنده ام

شمارهٔ ۱۱۰۰

در کمال است جمال تو که ما می طلبیم

این زمان فرصت وصلت ز خدا می طلبیم

تو ببتخانه و ما بهر تو در کعبه بذکر

الله الله تو کجا ما ز کجا می طلبیم

ما نه آنیم که رنجیده ز دشنام شویم

بلکه دشنام ترا ما بدعا می طلبیم

گفته یی اهل نظر گنج وصالم طلبند

پس درین عالم ویرانه کرامی طلبیم

همه را زندگی آسایش و ما را مردن

اهلی آسودگی اینست که ما می طلبیم

شمارهٔ ۱۱۰۱

مگو که سر بگریبان نشسته غمناکم

که مست بوی محبت ز سینه چاکم

چو ذر مهر تو از خاک برگرفت مرا

همین بود شرفم ورنه من همان خاکم

نظر بدیده ادراک در جهان کردم

بجز تو هیچ نیاید بچشم ادراکم

خوشم به رندی و آلوده نیستم از زهد

اگرچه غرق گناهم ازین گنه پاکم

بخاکپای تو سوگند میخورد اهلی

که خاک پای توام گر بر اوج افلاکم

شمارهٔ ۱۱۰۲

گیریم که خود خار بلا اینهمه کشتیم

سر رشته تقدیر بتدبیر نوشتیم

دایم دل ما رام بهشتی صفتان است

پیداست ازین شیوه که مرغان بهشتیم

زان روی سفیدیم که با نامه سیاهی

حرف بد کس بر ورق دل ننوشتیم

باز ی و فکن طرح محبت که بدین شوق

خاک سر کوی تو بخونابه سرشتیم

ساقی ببهشت از عمل خیر رود خلق

ما را عملی نیست بتقدیر بهشتیم

در کشتی می لنگر شادی چو فکندیم

آسوده ز ویرانه این خانه خشتیم

اهلی سگ یاریم نداریم غم از عیب

این خوبی ما بس که بچشم همه زشتیم

شمارهٔ ۱۱۰۳

خوش آنکه همنفس یار خویشتن بودم

رفیق و همدم و همراز و همسخن بودم

خوش آنکه جلوه چو میکرد آفتاب رخش

من آفتاب پرستی چو برهمن بودم

خوش آنکه در چمن حسن آنگل از مستی

همی شکفت و منش بلبل چمن بودم

خوش آنکه لعل لبش چونشکر فشان میشد

من از نشاط چون طوطی شکر شکن بودم

خوش آنکه پیش لبش میگریست شیشه می

که من بخنده چو ساغر از آن دهن بودم

خوش آنکه آن دهنم خاتم سلیمان بود

بر غم خصم من ایمن ز اهرمن بودم

کنون ز نرگس او یک نظر مرا اهلی

امید نیست تو گویی که آن نه من بودم

شمارهٔ ۱۱۰۴

نه کس ز بهر تو یارم نه یار کس من هم

نه دوست غیر تو دارم کسی نه دشمن هم

طمع بعمر ابد از حیات وصلم بود

کنون ز هجر تو راضی شدم بمردن هم

دریغ کشت جوانی که برق پیری سوخت

برفت خرمی ما بباد و خرمن هم

نشاط گمشده می جویم و نمی یابم

ز عیش مطرب و ساقی و گشت گلشن هم

فغان ز تیره شبی، وه کجا شد آن شبها

که آمدی بدرم مه زبام و روزن هم

جفا کش همه خلقیم و دست ما کوتاه

نمیرسد بگریبان کس بدامن هم

چراغ اهلی دلخسته برفروز از وصل

که جان چو شمع گدازد ز فرقت و تن هم

شمارهٔ ۱۱۰۵

مشنو که از تو سلسله مو در شکایتیم

دیوانه ایم و با دل خود در حکایتیم

جان بر لبست و منتظر یک اشارتست

موقوف یک نگاه تو ای بیعنایتیم

زین در نمیرویم بمیریم غایتش

بنگر که در مقام وفا تا چه غایتیم

جان از وفا حمایت تیغت خرید باز

تا زنده ایم بنده این یک حمایتیم

با غم خوشیم کز ستم بی نهایتت

در کنج بیکران ز غم بی نهایتیم

در ظلمتی که خضر بامید میرود

ما هم امیدوار ببرق هدایتیم

اهلی طمع بخرمن عالم نمیکنیم

ما خوشه چین خرمن شاه ولایتیم

شمارهٔ ۱۱۰۶

زان مرهم دل غیر دل ریش ندیدیم

هرچند که دیدیم ازین پیش ندیدیم

منصور هم از دار نمایش غرضش بود

مردی که بپوشد هنر خویش ندیدیم

هرچند که گشتیم چو مجنون ز پی یار

یاری بجز از سایه خود بیش ندیدیم

بر چرخ منه نام مروت که ز خوانش

جز خون جگر قسمت درویش ندیدیم

باور که کند درد تو اهلی که توگویی

از نوش لبان فایده جز نیش ندیدیم

شمارهٔ ۱۱۰۷

ما حرف ملامت همه از سینه بشستیم

با دشمن و با دوست دل از کینه بشستیم

تا برق رخ ساقی ما در قدح افتاد

دست از خود و از خرقه پشمینه بشستیم

المنه لله که بیک جرعه وصلت

درد از دل و دل از غم دیرینه بشستیم

گر داشت دل ما قدری گرد کدورت

بازآی که ما گرد ز آیینه بشستیم

پرخون مکن از زخم ستم سینه اهلی

اکنون که بصد خون جگر سینه بشستیم

شمارهٔ ۱۱۰۸

ز رقیب او چه سازم که کند نظر بکین هم

چه رخی گشاده دارد که کند گره جبین هم

ز غم بهشت رویی من خسته را چه دوزخ

جگریست پر ز آتش نفسی است آتشین هم

بکشد هزار عاشق نکشیده تیغ و شاید

که برون چو غنچه نارد سر دست و آستین هم

سگ آهوان چشمت به نیاز صد چو مجنون

نه همین نیازمندان که هزار نازنین هم

چه کنم کجا گریزم ز کمان ابروی او

گر ازین کمان گریزم اجلست در کمین هم

بنشاط و ناز خلقی گل وصل باز چیدند

من و جور باغبانان نه همان گل و همین هم

همه عمر چشم اهلی بجمال یار بازست

نه نظر بر آسمانش نه نگاه بر زمین هم

شمارهٔ ۱۱۰۹

پیشت چو آب دیده خود خوار مانده ایم

خواری ز پیش ماست که بسیار مانده ایم

از جور سنگ فتنه رفیقان گریختند

ما پا سکشته ایم حزین وار مانده ایم

مجنون و کوهکن ز غم آسوده دل شدند

ماییم کز غم تو دل افکار مانده ایم

بردند دیگران بسخن کار خود ز پیش

ما بیزبان چو صورت دیوار مانده ایم

یوسف عزیز مصر شد و ما ز شوق او

حیران هنوز بر سر بازار مانده ایم

آن بیوفا طبیب نپرسد ز درد ما

ما از امید خسته و بیمار مانده ایم

هر کسکه هست همدم یاریست در جهان

اهلی من و توایم که بی یار مانده ایم

شمارهٔ ۱۱۱۰

ذره خاکم و در کوی تو گر گم باشم

به که یکذره غبار دل مردم باشم

اینچه مستی است که چونغنچه ببوی تو مرا

چاک گردد دل و در عین تبسم باشم

صاف می گر نبود درد سفالیست بسم

من نه آنم که مقید به تنعم باشم

گر کشندم نکنم ناله که مردن به از آن

کز رقیبان تو در بند ترحم باشم

اهلی از میکده بیرون نروم تا بابد

بلکه گر خاک شوم خشت سر خم باشم

شمارهٔ ۱۱۱۱

چند این دل سودازده را پند بگویم

دیوانه شدم بیهده تا چند بگویم

سوگند دهندم که کنم ترک تو ای بت

کفرست که ترک تو بسوگند بگویم

درد دل دیوانه بدیوانه توان گفت

سودی ندهد گر بخردمند بگویم

هرگز نرود از دل من تلخی حسرت

هر چند کزان لعل شکر خند بگویم

شیرین نشود جز بگزیدن لبم از قند

تا کی بزبان من سخن قند بگویم

هرگز که غم بنده خورد؟ به ز خداوند

آن به که غم خود بخداوند بگویم

اهلی لب او کی دلم از بند گشاید

هرچند که صد نکته دلبند بگویم

شمارهٔ ۱۱۱۲

بپای سرو تو افتاده ایم و مدهوشیم

بیاد قد تو با سایه ات هم آغوشیم

بدام کس نفتد طایر فلک هرگز

تو صید ما نشوی ما بهر زه میکوشیم

حقوق صحبت دیرینه یاد کن ساقی

که سالهاست که از خاطرت فراموشیم

اگر بحلقه بزمت نه ایم ایشه حسن

بر آستان ز غلامان حلقه در گوشیم

رقیب با تو بگفتار و ما چو شمع از دور

زبان بریده بحسرت نشسته خاموشیم

چنان ز هجر تو ما تشنه هلاک خودیم

که زهر خوشتر از آب حیات مینوشیم

اگر ز عشق کسی عیب ما کند اهلی

مگو خموش که ما عیب خود نمی پوشیم

شمارهٔ ۱۱۱۳

ترک خوبان گرچه از دست ملامت میکنیم

چون بهشتی صورتی دیدم قیامت میکنم

ذکر دل گر میکنم بر من گمان دل مبر

من حدیثی با تو از روز سلامت میکنم

میکنم عرض نیازی گر سگت را جان دهم

تا نپنداری که اظهار کرامت میکنم

مستم و دیوانه و حسن پری پیش نظر

لاجرم خود را برسوایی علامت میکنم

سجده بت کردم و آتش زدم در خانقه

کافرم گر هیچ پروا از ندامت میکنم

غرقه بحر غمم از اضطرابم چاره نیست

من نه بیصبری ز راه استقامت میکنم

گرچه درویشم چو اهلی همتی دارم بلند

زان سبب میل بتان سرو قامت میکنم

شمارهٔ ۱۱۱۴

خواهم غبار گردم از کوی او بر آیم

... از کوی او بر آیم

در صحبت حریفان از چشم اشکبارم

طوفان غم برآید چون من ز در درآیم

سوزم ز شوق رویت وز رشک همدمانت

هرچند بیش سوزم پیش تو کمتر آیم

من ذره حقیرم در خاک ره فتادم

ای آفتاب بنگر کز خاک ره برآیم

گوش تو با حریفان من در فغان چو بلبل

باد است پیشت ایگل حرفی که من سرایم

از طعنه حسودان جانم بر آید از تن

هرگاه همچو اهلی سوی تو دلبر آیم

شمارهٔ ۱۱۱۵

اگر تو دور کنی از درم صبور شوم

ولی خدا نگذارد که از تو دور شوم

سرم ز سجده این در چه خوش حضوری یافت

خوش آنکه خاک درت از سر حضور شوم

شبی چو آبحیات از درم درآ ای شمع

که گرچه ظلمت محضم تمام نور شوم

باختیار چرا در رهت نگردم خاک

که در فراق تو خاک از سر سرور شوم

تو بدگمان مشو ایگل که من نه آنمرغم

که گر بخلد روم بیتو صید حور شوم

سگ رقیب تو غافل ز حلم شیران است

مباد آنکه ز غیرت بر او غیور شوم

برغم کج نظران جرعه یی به اهلی بخش

که از شراب تو مست می طهور شوم

شمارهٔ ۱۱۱۶

شرگشته ام و چاره تقدیر ندارم

در مانده تقدیرم و تدبیر ندارم

منصور فت گر بکشندم بسردار

از عشق تو جز ناله شبگیر ندارم

دیوانه بصد عقل من غمزده جانست

من غایتش اینست که زنجیر ندارم

زاهد چه زند بر دل ما ناوک طعنه

من هم نه در ترکش ازین تیر ندارم

هر سرو که برخاست منش لاله باغم

کو داغ جوانی که من پیر ندارم

تقصیر اگر میکنم اندر ره طاعت

در سجده او شکر که تقصیر ندارم

اهلی نبود خواب مرا از غم عشقش

خواب دگران را سر تعبیر ندارم

شمارهٔ ۱۱۱۷

دیده دریا چو شد از گریه چه تدبیر کنم

دل بطوفان نهم و چشم به تقدیر کنم

پیرم و مست جوانان ز خودم شرمی باد

که جوانان نکنند آنچه من پیر کنم

کس ره من ندهد در حی لیلی وش خویش

مگر اینصورت مجنون شده تغییر کنم

گفته یی درد دل خویش بگو پیش طبیب

بیش از آن درد دلم هست که تقریر کنم

من جز از سجده بت راه بطاعت نبرم

کافری باشم اگر دانم و تقصیر کنم

دوش در خواب سحر همدم خورشید شدم

مگر این خواب بدیدار تو تعبیر کنم

عاقلی به زمن ایخواجه طلب در غم دل

من بزنجیر دلم دل بچه زنجیر کنم

اسم اعظم مگرم ملک سلیمان بخشد

ورنه من چون تو پری را بچه تسخیر کنم

خواب راحت ز درت یافتم آنروز مباد

که ببد روزی ازین مرحله شبگیر کنم

کس ز صد حرف یکی ره نبرد چون اهلی

آیت حسن ترا کاینهمه تفسیر کنم

شمارهٔ ۱۱۱۸

خوش آنکه نهی پای بسر منزل خاکم

آبی زنم دیده دهی بر دل خاکم

شادی که برویم دگر از خاک چو سبزه

گر سایه سرو تو شود مایل خاکم

ای بحر کرم باز بیک موج عنایت

برهان ز جگر تشنگی ساحل خاکم

دل مرغ سر بام تو شد من سگ کویت

او قابل عرش آمد و من قابل خاکم

اهلی چو سر از خاک بر آرم بقیامت

جز سبزه حسرت نبود حاصل خاکم

شمارهٔ ۱۱۱۹

چو یار رخت سفر بست من چکار کنم

وداع عمر کنم یا وداع یار کنم

توییکه میروی از چشم من چنین سرمست

منم که دوری ازین چشم پرخمار کنم

تو اختیار سفر کردی از نظر رفتی

من از غم تو مگر مردن اختیار کنم

من از میانه یاران اگر کنار کنم

تو در میان دلی از تو چون کنار کنم

هنوز با منی و جان ز بیم هجران سوخت

بروز هجر چه با جان بقرار کنم

اگر بکوه بگویم غم تو شیرین لب

چو کوهکن جگر کوه را فکار کنم

ز روزگار جدایی چه پرسی ام اهلی

بروزگار شکایت ز روزگار کنم

شمارهٔ ۱۱۲۰

آنکه شب روز طرب کرد ز روی چو مهم

گر بتابد رخ خود وای بروز سیهم

آفتابی که من از یک نگهش زنده شدم

چکنم گر نکند از کرم خود نگهم

زان ز نخدان من مسکین چو بچاه افتادم

دوست گر دست نگیرد که برآرد ز چهم

گرچه ره داد بخویشم مرو ایدل گستاخ

که غیورست و ز غیرت بدهد باز رهم

من چو زلف تو پریشان نه ز خویشم شب و روز

که پریشان تو کنی روز و شب و سال و مهم

دم نیارم زدن از خرمن طاعت ترسم

که کند خاک سیه آتش برق گنهم

چون گدای در آن شاه بتانم اهلی

نا امید از در بخشش نکند میل شهم

شمارهٔ ۱۱۲۱

بهر جا چشم بگشایم جمال یار می بینم

تو گویی صورت یار از در و دیوار می بینم

جهانی عاشق رویش ولیکن رخ ز من تابد

که من در عین بیتابی درو بسیار می بینم

مگر درمان درد من شکیبایی کند ورنه

فزونتر میشود دردم گرش صدبار می بینم

مرا هرگز نباشد بر رخ او طاقت دیدن

مگر چون بگذرد گاهی در او رفتار می بینم

نه تنها اهلی شیدا که مجنون نیز بگریزد

ز رسوایی که من در کوچه و بازار می بینم

شمارهٔ ۱۱۲۲

یکدم ایساقی جان می ده و مدهوش کنم

باشد این غم که مرا کشت فراموش کنم

خرقه پوشان ورع را خبر از عشق کجاست

حل این نکته ز مستان قباپوش کنم

من و خون خوردن از او گو مدهم لاله قدح

خون خورم به که می از دست خسان نوش کنم

مطربم سوی طرب خواند و ناصح بصلاح

مصلحت چیست دلا حرف کرا گوش کنم

گر برد بار سبوی می رندان دوشم

به که سجاده تقوی علم دوش کنم

بخت آن نیز ندارم که چو مجنون طلبم

نو غزالی و بیاد تو هم آغوش کنم

وقت آنست که چون اهلی از آن نرگس مست

سخنی گویم و یاران هم خاموش کنم

شمارهٔ ۱۱۲۳

رخ بخون سرخ کند دیده گریان خودم

نا بدین رنگ شماری ز شهیدان خودم

میل جانبخشی عیسی نکنم بی لب تو

بلکه در هجر تو بیزار هم از جان خودم

چکنم گر نکنم ناله چو مرغان قفس

مرغ مهجورم و مشتاق گلستان خودم

تا کی از گریه دلم ریش شود هم تو مگر

مرهمی لطف کنی از لب خندان خودم

گر سرم گوی کنی باد فدای سر تو

گو بچوگان که مران از سر میدان خودم

دوستان جمع و من آشفته ز دست دل خود

از که نالم من مسکین که پریشان خودم

همه حیران جمال تو و من چون اهلی

زنده چون مانده ام از هجر تو حیران خودم

شمارهٔ ۱۱۲۴

سگ توییم و بر آن در شکسته حال خوشیم

سبوی بخت شکستیم و باسفال خوشیم

ترا شکست مباد ایمه تمام که ما

به دلشکستگی خویش چون هلال خوشیم

دو روز عمر بما گر وفا کند چون نوح

نه یک دو روز که باغم هزار سال خوشیم

خیال وصل تو خوشحال میکند ما را

وصال چون ندهد دست با خیال خوشیم

نگاه کن سوی مجنون وشان خویش که ما

بیک نگاه ز چشم تو ایغزال خوشیم

کمال عشق و محبت غمست ای اهلی

خوشیم باغم و در غایت کمال خوشیم

شمارهٔ ۱۱۲۵

از جهان چون لاله داغت ایسهی قد میبریم

از ازل آورده ایم این داغ و با خود میبریم

میرویم ازین چمن با دست خالی همچو گل

داغ دل کاورده ایم اینجا یکی صد میبریم

جان من با عاشقان گر بد کنی نیکو بود

با رقیبان گر نکویی میکنی بد میبریم

ساقیا از غمزه ما را می بحد خود بده

ورنه عیب ما مکن گر مستی از حد میبریم

غلغل عیش حریفان است در طاس فلک

ما همین درد سر از طاق زبرجد میبریم

غم مخور اهلی که آخر در حریم وصل دوست

ره بیمن دولت آل محمد میبریم

شمارهٔ ۱۱۲۶

ایهمه آرزوی تو فکر من و خیال هم

چند بر آرزو زیم آرزوی محال هم

لعبت چنین مگر تویی کز هوس تو بت پرست

صوفی سالخورده شد کودک خردسال هم

شامگهی ببام خود جلوه ناز اگر کنی

ناز تو ماه بشکند چین جبین هلال هم

ای بکمال نیکویی رشگ فرشته و پری

نیست برین جمال کس کیست بدین کمال هم

شد به سپهر دلبری حسن رخ تو مهر و مه

ماه تو بیکمی ولی مهر تو بی زوال هم

ناز تو میکشد مرا نام وصال چون برم

قطع امید کرده ام از خود و از وصال هم

در حرم وصال تو روح قدس نمیرسد

اهلی خاکسار را جا که دهد مجال هم

شمارهٔ ۱۱۲۷

من دردمند و ناتوان او سرکش و خونخواره هم

حالم خراب از جور او کار دل بیچاره هم

هجرش همه محنت بود وصل آتش حسرت بود

نی دوریم طاقت بود نی طاقت نظاره هم

ز آهوی چشم آنجوان این پیر زار ناتوان

مجنون صفت شد در جهان سرگشته و آواره هم

رویی چو برگ نسترن چشمی چو آهوی ختن

مردم فریب و راهزن کافر دل و عیاره هم

تا کی بقصد جان ما زلفش کشد باد صبا

ایکاش از آن زلف دوتا ما را رسد یکتاره هم

زد عاشق ناشاد او صد جامه چاک از یاد او

گر این بود بیداد او جانها شود صد پاره هم

با چشم مست دلربا گر بنگرد آن بی‌وفا

خلوت نشین پارسا عاشق شود میخواره هم

گر من برم زان سرو قد این داغها زیر لحد

گلهای آتش تا ابد خیزد ز خار از خاره هم

دور از رخ آن نازنین اهلی ز آه آتشین

نگذاشت یک گل در زمین بر آسمان استاره هم

شمارهٔ ۱۱۲۸

ما پیش تیغ سر به ارادت نهاده‌ایم

قربانی توایم و بدین کار زاده‌ایم

بر ما چو شانه تیغ زبان‌ها کشیده‌اند

تا یک گره ز سنبل زلفت گشاده‌ایم

گر دیگران ز آتش خشمت گریختند

ما همچو شمع تا دم مردن ستاده‌ایم

با ما چو چشم خویش تو در نقش بازیی

ما با تو همچو آینه یک‌لخت و ساده‌ایم

امشب که گریه نیست به آهیم مبتلا

از آب جسته‌ایم و در آتش فتاده‌ایم

ای ابر لطف مرحمتی کن که غنچه‌وار

پژمرده‌ایم و دل به شکفتن نهاده‌ایم

از ذره کمتریم چو اهلی به کوی تو

لیکن به مهرت از همه عالم زیاده‌ایم

شمارهٔ ۱۱۲۹

چند نالم ز غم و شهر پر آوازه کنم

چون سگان ریش کهن را بزبان تازه کنم

شوقم اندازه حسن تو ندارد ایمه

کی توانم که نظر بر تو به اندازه کنم

چشم بستم ز تو و عشق نه آنست که من

تکیه بر ملک دل از بستن دروازه کنم

گر تو ای تازه خط از زلف نبخشی تاری

نسخه جان پریشان بچه شیرازه کنم

اهلی از عشق چو بلبل نکنم ناله که من

عشقبازی نه پی شهرت و آوازه کنم

شمارهٔ ۱۱۳۰

بگذر ز آب خضر و دم از جام جم مزن

اینها حکایتی است قدح نوش و دم مزن

دوزخ نه زان ماست دلا فال بد مزن

در عیش کوش و قرعه همت بغم مزن

ای آه سینه سوز مکن شعله را بلند

بر بام بی نشانی ما این علم مزن

خوبان ز خلق نازک خود کم نمی کنند

ای بی نصیب طعنه بر اهل کرم مزن

ما از کدورت این نفس سرد می زنیم

ایچشمه حیات تو خود را بهم مزن

چون ذره نا امید مشو ز آفتاب وصل

همت بلند دار و به پستی قدم مزن

ساقی ز بیش و کم نظرش بر صلاح ماست

اهلی شراب نوش و دم از بیش و کم مزن

شمارهٔ ۱۱۳۱

اگرچه رسم بود دل به دل‌ستان دادن

به دست دل نتوان بیش ازین عنان دادن

سپرده‌ام دل خود را به دست خون‌خواری

که راضی‌ام ز رهیدن ازو به جان دادن

ز زهر چشم تو مُردم یکی بخند آخر

که زهر نیز به شیرینی‌ات توان دادن

به پای‌بوس تو در بزم وصل اگر برسم

خوش است بوسه گهی هم بر آستان دادن

نه آن‌چنان ز تو اهلی شده‌ست خانه خراب

که از خرابی او می‌توان نشان دادن

شمارهٔ ۱۱۳۲

ایکه دین و دلم ایثار تو خواهد بودن

یار من شو که خدا یار تو خواهد بودن

بیتو جایی که قراری بودم ای خورشید

هم مگر سایه دیوار تو خواهد بودن

آن حلاوت دل من از مگس شهد تو دید

که همه عمر گرفتار تو خواهد بودن

کشتن من که هم از جرم خریداری نیست

عاقبت در سر بازار تو خواهد بودن

اهلی آنروز که در بحر فنا غرقه بود

همچنان تشنه دیدار تو خواهد بودن

شمارهٔ ۱۱۳۳

ایکه میسوزد رخت دلها بداغ خویشتن

بر فروز امروز ازین آتش چراغ خویشتن

اینک اینک میوزد باد خزان ای نوبهار

خیز و فرصت دان گلی چیدن ز باغ خویشتن

ساقیا امروز و فردایی که دوران زان تست

تشنه یی را جرعه یی ده از ایاغ خویشتن

با پریشان بودن عاشق خود او را دل خوش است

نیست عاشق هرکه میجوید فراغ خویشتن

از نسیم زلف او اهلی مجو بوی وفا

این خیال کج برون کن از دماغ خویشتن

شمارهٔ ۱۱۳۴

ما خود بریده ایم دل از کار خویشتن

لیکن تو رحم کن بگوفتار خویشتن

من جان فروشم و تو بهیچم نمی خری

کس چون تو نیست واقف بازار خویشتن

ما گفته ایم با تو تو با ما مگوی هیچ

شرمنده تو ایم ز گفتار خویشتن

هر عاشقی که خون جگر از نظر بریخت

هرگز گلی نچید ز گلزار خویشتن

اهلی که پیش یار بگوید حدیث تو

یار تو کیست گر نشوی یار خویشتن

شمارهٔ ۱۱۳۵

شبی در آ ز در ایشمع و خانه روشن کن

چراغ طلعت خود نور دیده من کن

اگر چو خرمن گل در کنار من نایی

بیک دو بوسه مرا خوشه چین خرمن کن

سگ توام چو نیاری بگردنم دستی

کمند موی سیه باری ام بگردن کن

مرا ز بخت گران جان نصیب گلخن گشت

تو چون نسیم سبکروح گشت گلشن کن

ز دشمنان چه غم ایدل چو دوست با تو بود

زمانه گو همه آفاق با تو دشمن کن

دلیل زندگیش اهلی از رخ تو بود

بیا و بر همه چون آفتاب روشن کن

بعد ازین پا بر سر سنگ بلا خواهم زدن

هرچه خواهم دید بر وی پشت پا خواهم زدن

عاشق دیوانه را پروای خان و مان کجاست

گلخنی خواهم شد آتش در سرا خواهم زدن

من که نتوانم ز خوی نازک او آه زد

آه اگر یابم مجالی نعره ها خواهم زدن

خواهم آخر سر بپای بوته خاری نهاد

همچو مجنون خیمه در دشت فنا خواهم زدن

چند پیش او حریف او شود با من رقیب

بعد ازین اهلی بخونخوردن صلا خواهم زدن

شمارهٔ ۱۱۳۶

پرسشی کن ای طبیب و جان ما را شاد کن

دردمندان توایم از دردمندان یاد کن

خسرو خوبان که شیرین کام باد از جام عیش

رحم گو بر تلخی جان کندن فرهاد کن

شکر این شادی که کردت بخت چون یوسف عزیز

مستمندان غم از بند ستم آزاد کن

گوشه گیران را ز حسرت خانه دل شد خراب

گوشه چشمی فکن صد خانه را آباد کن

ناله کرد از بخت خود اهلی چه خوبش گفت بخت

بنده آن شاه حسنی پیش او فریاد کن

شمارهٔ ۱۱۳۷

چند باشی با بدان یاد از نکو خواهی بکن

یاد تنها ماندگان کنج غم گاهی بکن

تابکی چونشمع باشی شب نشین بزم غیر

جان من اندیشه از آه سحرگاهی بکن

بر منت چون ماه نو از گوشه ابرو نظر

گر بهر روزی میسر نیست درماهی بکن

عاشقان از پیش میرانی و میخوانی رقیب

منع نیکو خواه تا کی ترک بد خواهی بکن

بیش ازین راه نظر بر مردم چشمم مبند

تا توانی در دل اهل نظر راهی بکن

خامشی سودی ندارد بیش ازین کافر دلان

اهلی از سوز جگر گاهی تو هم آهی بکن

شمارهٔ ۱۱۳۸

ای روی دل افروز تو ماه همه خوبان

خوبان همه شاهند و تو شاه همه خوبان

گر پرده برافتد ز جمالت بقیامت

بخشند بروی تو گناه همه خوبان

ساعد بنما کان ید بیضا که تو داری

در معجزه خوبیست گواه همه خوبان

خاک ره هر طرفه غزالی که سگ تست

شد سرمه کش چشم سیاه همه خوبان

شد شیفته نرگس مستت بنگاهی

اهلی که بود مست نگاه همه خوبان

شمارهٔ ۱۱۳۹

قد بین و رخ ببین و لب جانفزا ببین

آن چشم مست و آن نگه دلربا ببین

اجزای حسن او همه یک یک نگاه کن

وانگه بیا و حال من مبتلا ببین

من زارتر ز صورت مجنونم از غمش

هر کس که باورش نشود گو بیا ببین

ای مست ناز چند بخشم نظر کنی

یکره مرا بگوشه چشم رضا ببین

جور تو ذره وار ببادم اگر دهد

یکذره از تو روی نتابم وفا ببین

بر روی دوست سجده اهل نظر رواست

زاهد درین میانه تو روی خدا ببین

اهلی کدورتی که تو داری ز خامی است

عاشق شو و چو شمع بسوز و صفا ببین

شمارهٔ ۱۱۴۰

دو ضعیفیم من و سایه در آنراه شدن

گه منم باز پس از سایه و گه سایه ز من

ایکه چون سایه مرا مهر تو برداشت ز خاک

چونکه بر داشتیم باز بخاکم مفکن

رچه خواهی بکن آزار دل زار مکن

جام جم گر شکنی غم نبود دل مشکن

باغبان جامه درد همچو گل از دست رخت

که بدور تو نگه کس نکند سرو و سمن

بقلم هم نکشد مثل تو صورتگر چین

سرو نازی که بود لاله رخ و غنچه دهن

آفتابا بچمن گر گذری سرو صفت

سجده قد تو چون سایه کند سرو چمن

اهلی از داغ بتان شرط وفا سوختن است

یا بسوز از غم او یا ز وفا لاف مزن

شمارهٔ ۱۱۴۱

چه حسن است این زهی خوبی مگر خورشید و ماه است این

چه عشق است این زهی محنت مگر قهر آله است این

مگر گر بد کنم آه دلت بر من کجا گیرد

حذرکن کاتش محض است جان من نه آه است این

چه ظلم است این که میتابی رخ از فریاد مظلومان

سگ فریاد خوانی نیست آخر داد خواه است این

بامید کف پای تو چشمم خاک ره گردید

بنه در چشم من پای همان دان خاک راه است این

ز غم خون شد دل اهلی اگر باور نمیداری

دو چشم خون فشان بنگر که بر حالش گواه است این

شمارهٔ ۱۱۴۲

میخواست شب که داغ نهد دلستان من

میساخت او فتیله و میسوخت جان من

گو استخوان من سگ کویت مخور که هست

پیکان زهر دار تو در استخوان من

خواهم زبان خویش برون آرم از دهان

تا نشنود حدیث تو کس از زبان من

بی پرتوی ز آتش دل در هوای تو

هرگز برون نشد نفسی از دهان من

تا جیب جان من نشود همچو غنچه چاک

ظاهر شود داغ نهان من

گر زین دل کباب حریفان نه آگهند

بویی نمی برند ز آه و فغان من

تا جان نسوخت شعله آهم نشد بلند

بی آتشی چراغ که افروخت جان من

اهلی به ناتوانی من گر نکرد رحم

گو رحم کن بحال دل ناتوان من

شمارهٔ ۱۱۴۳

خوش است زیر سر آن خشت آستان دیدن

ولی گرانی سر کی بر آن توان دیدن

مرا ز تیغ تو بر استخوان بود زخمی

که همچو پسته توان مغز استخوان دیدن

ز تیر غمزه که تاب آرد ای کمان ابرو

دو چشم ترک تو در خانه کمان دیدن

نشاط این من و یعقوب خسته میدانیم

جمال یار سفر کرده ناگهان دیدن

ز اشک گرم کشد میل دیده را اهلی

که کوری است رخت پیش مردمان دیدن

شمارهٔ ۱۱۴۴

گر نه کافر بچه یی آتش دل تیز مکن

کعبه بر هم مزن آتشکده انگیز مکن

مرهم ریش دلم کز سخن تلخ کنی

باری از خنده پنهان نمک آمیز مکن

ایکه در گلشن حسنی و جوانی سرمست

تکیه بر نازکی سبزه نوخیز مکن

خون من هم ز دل و دیده من باز طلب

پرسش قتلم از آن غمزه خونریز مکن

یا بنه دل بگرفتاری و محنت اهلی

یا نظر در سر آن زلف دلاویز مکن

شمارهٔ ۱۱۴۵

آن نخل قد و لعل لب چون رطبش بین

وان چاشنی خنده شیرین لبش بین

گر طوبی جنت طلبی با ورق سبز

بر سرو قد آن سبز قبای قصبش بین

تنها نه منم طالب آن چشمه حیوان

صد تشنه جگر همچو خضر در طلبش بین

در شادی وصل دل بدروز چه بینی

بیداد شب هجر و دوام تعبش بین

تا چشم زنی روز وصالت شب هجرست

این کوتهی روز، درازی شبش بین

اهلی بودش جام طرب دیده پر خون

ای مست جگر سوخته جام طربش بین

شمارهٔ ۱۱۴۶

شبی با نامرادان باش و ترک خود مرادی کن

درآ چون آفتاب از در شب و تا روز شادی کن

من آخر کشته خواهم شد برسوایی زعشق تو

اگر خواهی نهانم کش وگر خواهی منادی کن

دلا گر همدمی با نو غزالان آرزو داری

چو مجنون ترک مردم گیر و رو در کوه و وادی کن

تو میخواهی مراد و نامرادت دوست میخواهد

دلا چون این مراد اوست با ما نامرادی کن

نهاد چرخ کجرو با کسی کی راست میگردد

بمهر ظاهرش منگر حذر از کج نهادی کن

بنور عقل در عالم ره شادی که میباید

درین ظلمت سرا اهلی چراغ عقل هادی کن

شمارهٔ ۱۱۴۷

گر شوم خاک ره و سبزه دمد از گل من

حسرت سبزه خطت نرود از دل من

ای چراغ نظر و شمع شبستان همه

یکشب از شمع رخ افروخته کن محفل من

قصه درد دل از داغ تو تا کی گویم

آه ازین درد دل و وای ز داغ دل من

دانه خال تو حاصل نشد از خرمن عمر

گو ببر باد فنا خرمن بیحاصل من

مگذر از من که سرم کوی تو زان منزل ساخت

که فتد سایه سرو تو بسر منزل من

ساقی امشب مه من مست و سر افشان سازش

که بمستی مگر آنسرو شود مایل من

رخت در کعبه مقصود کشم چون اهلی

گر ببندد اجل از کوی بتان محمل من

شمارهٔ ۱۱۴۸

گر با تو نیم دولتم ایشوخ بس است این

کز دور مرا بینی و گویی چه کس است این

گفتی که شبت ناله بسی پست برآید

مارا نفسی نیست مگر هم نفس است این

پروانه تواند برخ شمع نظر دوخت

ای مردمک دیده نه کار مگس است این

جز مردن و کشتن سخن از عشق نگویم

تا خلق نگویند که صاحب هوس است این

اهلی بدعا باز چه دارد اجل از خود

چون در شب هجران تو فریادرس است این

شمارهٔ ۱۱۴۹

زخم پنهان بردل عاشق تو میدانی زدن

هر کمان ابرو نداند تیر پنهانی زدن

تا نگردی آشنا در بحر عشقت راه نیست

گر نیی موسی قدم در نیل نتوانی زدن

عشرت آباد چمن گلبانگ بلبل را سزد

ما و کنج غم چو جغد و بانگ ویرانی زدن

می زدن از لعل شیرین در خور خسرو بود

کوهکن می بایدش بر سنگ پیشانی زدن

شرح حسنش گرچه اهلی نیک میدانی بگوی

زانکه از دانا خوش آید لاف نادانی زدن

شمارهٔ ۱۱۵۰

وه که بازار کف عنان دل برون خواهد شدن

دل که بود آسوده دیگر غرق خون خواهد شدن

اینچنین کان روی زیبا در نظر آید مرا

چهره ام زرد و سرشکم لاله گون خواهد شدن

من نظر پوشم مبادا در دلم آید درون

گر حریف اینست در جان هم درون خواهد شدن

زین کشش گر مهر او دارد دل من دور نیست

گر ز کنج عافیت دیگر برون خواهد شدن

گر کشد زین دست اهلی حلقه زلف بتان

عاقبت سر حلقه اهل جنون خواهد شدن

شمارهٔ ۱۱۵۱

هرکه زنجیرش نهد مشکین‌کمندی اینچنین

گر بود دیوانه نگریزد ز بندی اینچنین

بر زمین پای سمندت ناید از شوخی ولی

حیف باشد بر زمین پای سمندی اینچنین

چشم من، چون داغ بر دست تو بیند چشم من

کی بچشم خود توان دیدن گزندی اینچنین

با هزاران دردمندی جان فدایت میکنم

وه چرا ننگ آیدت از دردمندی اینچنین

دست اهلی کوته از بختست چون آرد ببر

دست کوتاهی چنان سرو بلندی اینچنین

شمارهٔ ۱۱۵۲

گرچه هجر امشب ره اهل نظر خواهد زدن

ناگه از جایی که مقصودست سر خواهد زدن

یار رفت از شهر و اینک از سواد دیده ام

خیمه با او مردم چشمم بدر خواهد زدن

ساز مردم ساختم دانم که دور از او اجل

ناگهانم حلقه بر در بیخبر خواهد زدن

دم زدم زانشمع و برق غیرتم سوزد دهان

گر سخن میگویم آتش در جگر خواهد زدن

رخنه اندر بزم شیرین همچو خسرو کی کند

کوهکن هرچند سر بر سنگ در خواهد زدن

دور باش ایهمنشین کاینک زبان ناصح کشید

باز بر رگهای جانم نیشتر خواهد زدن

پیر شد اهلی اگر دولت جوانمردی کند

با حریف خویش دستی در کمر خواهد زدن

شمارهٔ ۱۱۵۳

چنان گردد خیالش چشم اشکبار من

که میپندارم اینک خواهد آمد در کنار من

شب هجران چه سان بر بستر راحت نهم پهلو

که هر مو دور ازو خاریست در جسم فکار من

ز من دارد فراغ آنشوخ و من در آتش محنت

بدین امید میسوزم که خواهد گشت یار من

چو مجنون بیرخ لیلی چنان کز وی غباری ماند

مگر باد آورد روزی بکوی او غبار من

تنم خاک ره یارست و جان چون گردباد از شوق

برقص افتاده و گردش همیگردد غبار من

مراد من ازو اهلی بود فکر محال اما

خدا محروم نگذارد دل امیدوار من

شمارهٔ ۱۱۵۴

ای چرخ پی مجلس او ز آب و گل من

جامی کن و بنویس بر آن حال دل من

گر دانه غم کاری و گر تخم ملامت

جز سبزه مهرت ندهد ز آب و گل من

من بنده این داغ غلامی که تو گویی

برنامه آزادی ات اینک سجل من

بیم است که آید پری از شوق و بسوزد

پروانه صفت بر سر شمع چگل من

یک عاشق بیدل نتوان یافت چو اهلی

کش دل نبود جانب پیمان گسل من

شمارهٔ ۱۱۵۵

نشاید با لبت غیری چو طوطی هم‌نفس دیدن

که از خال تو هم نتوان برین شکر مگس دیدن

بهشت وصلت از جور رقیبان دوزخ من شد

که در یک دیدنم صد بار باید پیش و پس دیدن

قفس بر مرغ جانم ای اجل بشکن که مشکل شد

حریفان را به گل در حرف و خود را در قفس دیدن

مرا از دیدنت گر دین و دنیا شد چه غم باشد

که می‌ارزد دو عالم بر جمالت یک نفس دیدن

اگر بخت زبون دارد چنین دست مرا کوته

به شاخ آرزو هرگز نخواهم دسترس دیدن

چو یعقوب از غم یوسف ز عالم دیده پوشیدم

که من بی‌دوست در عالم نخواهم هیچکس دیدن

نظر بر غیر اهلی را دو جر مست ای گل خندان

یکی از گل نظر بستن یکی بر خار و خس دیدن

شمارهٔ ۱۱۵۶

نظاره تو به هر دیده کی توان کردن

نظر بروی تو باید بچشم جان کردن

بخشم و ناز نگاهی بما کنی گاهی

گر این نگه نکنی هم چه میتوان کردن

اگر بخاک افتد ذره گر بعرش رود

نمی توان دل بد مهر مهربان کردن

ز دست غم همه مویم زبان شود بر تن

که شرح غم نتوان بیک زبان کردن

لب تو گر بسخن درفشان شود خوبست

چه سود دیده ز حسرت گهر فشان کردن

اگر تو رنجه کنی پا بر آستانه چشم

خوش است دیده خود خاک آستان کردن

بر آستان تو اهلی نهاد روی دعا

که شرمسار شد از رو بر آسمان کردن

شمارهٔ ۱۱۵۷

ای سبز پر کرشمه مشکین قبای من

سر تا قدم بلای سیاهی برای من

با جامه سیاه که در عین شوخیی

دلجوتری ز مردمک دیده های من

چشم تو گرچه کشت بیک دیدنم ولی

بود آن نگاه کردن او خونبهای من

گر یک جفا کنی تو و من صد وفا هنوز

ارزنده جفای تو نبود وفای من

اهلی مگو که بخت شود یار عاقبت

گر کار من بیاری بختست وای من

شمارهٔ ۱۱۵۸

اکنون که تنها دیدمت لطف ارنه آزاری بکن

سنگی بزن تلخی بگو تیغی بکش کاری بکن

گیرم نداری میل من ایمردم چشم کسی

از گوشه چشمی بما نظاره یی باری بکن

ای یوسف جان میخرد خلقی بجان وصل ترا

رسم گرانجانی بهل میل خریداری بکن

مردیم دور از روی تو در خانه مانی تا به کی

بیرون خرام آخر گهی گلگشت بازاری بکن

تا کی طبیب عاشقان غافل ز حالت بگذرد

اهلی بکش آهی ز دل یا ناله زاری بکن

شمارهٔ ۱۱۵۹

گر بوسه دهی زان لب خندان که دهم جان

بوسم دهن تنگ تو چندان که دهم جان

ارزان بود از بوسه خرم از تو به جان لیک

هرگز ندهی بوسه‌ام ارزان که دهم جان

خضر ره من شو که درین ظلمت دوری

نزدیک شد ای چشمهٔ حیوان که دهم جان

هرچند به عیسی‌نفسی جان دهی‌ام باز

بازآ نفسی پیشتر از آن که دهم جان

بر باد دهم جان به هوای تو چو اهلی

گر باد رساند ز تو فرمان که دهم جان

شمارهٔ ۱۱۶۰

دارد رقیب بهر تو چشم حسد به من

کاری مکن که کار کند چشم بد به من

گردون ز آستان توام گو مکن جدا

زان روز که اینقدر ز جهان می‌رسد به من

سر در سر خیال تو خواهد شدن مرا

این قصه گفته است خیال تو خود به من

من قانعم به یک نگه از سرو قامتت

بنما ز دور یک نظر ای سرو قد به من

اهلی ز بی‌کسی چه غم ار دشمنم بسی است

غمخوار بی‌کسان برساند مدد به من

شمارهٔ ۱۱۶۱

ای تو بروی همچو مه چشم و چراغ عاشقان

راحت جان بیدلان مرهم داغ عاشقان

روشنی دو دیده یی، مونس دل رمیده یی

تازه بهار این چمن نوگل باغ عاشقان

بسکه ز دیدن رخت سیر نمیشود نظر

یکنفس از نظاره ات نیست فراغ عاشقان

گرنه نسیم رحمتت روز جزا رسد بخلق

بوی بهشت کی کند تازه دماغ عاشقان

اهلی از آفت فنا غم نخوریم تا ابد

کز رخ شمع ما بود زنده چراغ عاشقان

شمارهٔ ۱۱۶۲

خوشا سنگ جفایت خوردن و هم در نفس مردن

ولی من بخت اینم نیست خواهم زین هوس مردن

من آنمرغ دل افکارم که محرومم ز وصل گل

نخواهم روی بستان دید خواهم در قفس مردن

دل مجنون کجا یابد نشان از محمل لیلی

که میباید در این وادی بآوای جرس مردن

ز طعن همنفس نتوان که نالم از بلای او

بلا این شد که می باید ز طعن همنفس مردن

ز عشق آسان شود مردن اگرنه زین بود مردن

نخواهد کس درین عالم برای هیچکس مردن

چنینم گفت جانت را بیک دیدار بستانم

اگر باشد چنین اهلی خوش آسانست پس مردن

شمارهٔ ۱۱۶۳

تو که پیش بیغمانی چو گل از نشاط خندان

رخ خود چو غنچه درهم چه کشی ز دردمندان

ز لب تو بیعنایت، بکجا برم شکایت

که صدم جفاست از وی ز تو صدهزار چندان

چکنم که در نگیرد بتو شمع برق آهی

که چو موم نرم سازد دل سخت تر ز سندان

بلب تو جای دندان که گمان برد ز تندی

چو مجال دیدن کس نبود چه جای دندان

تو بدین جمال و خوبی دل تنگ نیست جایت

که فرشته کس مقید نکند بکنج زندان

دل من بخود پسندی نکشد ز سجده ات سر

که فرشته دیو سازد سر کبر خودپسندان

نرسید دست اهلی بسه قدان گلرخ

نرسد بدست کوته گل وصل سربلندان

شمارهٔ ۱۱۶۴

می‌میرم و خار غمت از جان نمی‌آید برون

خاری که ره در جان کند آسان نمی‌آید برون

وه‌وه چه نازک می‌دمد گر در رخت خط سیه

بر گرد گل زین خوب‌تر ریحان نمی‌آید برون

من کشته آن کز تنم تیر تو ره در دل کند

یاران به غم کز سینه‌ام پیکان نمی‌آید برون

عیبم مکن کز سوز دل روشن ز چاک سینه‌ام

آتش چو سر زد شعله‌اش پنهان نمی‌آید برون

جان سوخت اهلی را ز غم دلسوز از آن شد ناله‌اش

در دل نگیرد هر نفس کز جان نمی‌آید برون

شمارهٔ ۱۱۶۵

موسم خزان ایگل در چمن گذاری کن

آفت جوانی بین چشم اعتباری کن

آخر ایکمان ابرو صید دل غنیمت دان

تا بکف کمان داری از کمان شکاری کن

صحبت جهانداران درد سر نمیارزد

جرعه یی بکف آور وز میان کناری کن

عاقلی هنر نبود کار رهروان عشق است

بی هنر چکار آید خیز و فکر کاری کن

همچو خضر اگر خواهی عمر جاودان اهلی

نقد زندگانی را صرف راه یاری کن

شمارهٔ ۱۱۶۶

در دلم از تو گره به که گشاد از دگران

نامرادی ز تو خوشتر که مراد از دگران

گر بطالع ز حریفان تو یکذره کمیم

شکر ایزد که به مهریم ز یاد از دگران

خوبرویان همه در جلوه حسن اند ولی

کی شود عاشق غمگین تو شاد از دگران

تو مرا میکشی از جور فلک چون نالم

نتوان زد بجفاهای تو داد از دگران

از تو گر سر کشد ایچشمه حیوان اهلی

تشنه لب میرد و سیراب مباد از دگران

شمارهٔ ۱۱۶۷

آشفته ام از هجر و تو آشفته تر از من

من بیخبر از خویش و تو هم بیخبر از من

گفتم که صنوبر غم قدت برد از دل

او نیز خرابست بصد دل بتر از من

از پند عزیزان زره خواری عشقت

گر من گذرم عشق ندارد گذر از من

گرد دل از آهستگی خواهش جورت

عشق تو فرو شست بخون جگر از من

چونشمع من استاده بجان بهر هلاکم

میرم ز فرح گر بودت میل سر از من

کارم چو مه نو بتمنا می کشد از هجر

خورشید صفت گر نکنی کم نظر از من

اهلی قدری دامنم آلوده گر از می

شاید که قضا عفو کند اینقدر از من

شمارهٔ ۱۱۶۸

ای سنبل زلف سیهت چین همه بر چین

از داغ تو شد نافه جگر سوخته در چین

با مدعیان نیست جز آلایش دامن

دامان خود از صحبت اینطایفه برچین

مجنون صفتم دید سگان صف زده گردم

گفتا برو از کوی من این معرکه برچین

ای زلف بر آن سرو چه پیچی که مرا گفت

کز شاخ امید من دلسوخته برچین

پاس گل روی تو مراد است که دایم

در دیده اهلی است ز خار مژه برچین

شمارهٔ ۱۱۶۹

بآرزوی تو خوشحال میتوان بودن

بیک نگاه تو صد سال میتوان بودن

قبول بخت بباید که کشته تو شوم

شهید عشق باقبال میتوان بودن

اگر بر آن کف پاروی خود توان مالید

چو خاک بهر تو پامال میتوان بودن

گهی که رخ چو گل آتشین بر افروزی

سپند روی تو چون خال میتوان بودن

منال اهلی اگر از غمی پریشان حال

مگو همیشه بیک حال میتوان بودن

شمارهٔ ۱۱۷۰

او در دل و چون باد صبا در بدرم من

پرسم خبر از غیر و ز خود بیخبرم من

شکر بر طوطی فکن و گل سوی بلبل

آتش بمن انداز که مرغ دگرم من

خلقی همه نزدیک و تو مپسند که از دور

چون صورت دیوار بحسرت نگرم من

من مور ضعیفم دگران طایر بامش

رحمی بکن ای بخت که بیبال و پرم من

ایگل سر بازار توام در غم او نیست

گر یوسف عهدی که بهیچت نخرم من

بوی گل مقصود ز باد سحر آید

چون بلبل از آن مست نسیم سحرم من

چون اهلی اگر جامه دریدن دهدم دست

نامردم اگر جامه جان را ندرم من

شمارهٔ ۱۱۷۱

دل شکستند بسنگین دلیم سیمتنان

آه از این سنگدلان وای ازین دلشکنان

چشم من گر سپر ناوک مژگان سازی

به که در دیده مردم گذری غمزه زنان

گر چو فرهاد شوم کشته خوبان چه غمست

جان شیرین بفدای لب شیرین دهنان

خار از آنیم که با خاک برابر شده است

زرد رخساره ما در ره سیمین بدنان

اهلی از آتش سودای بتان خواهد شد

عاقبت خاک تو آتشکده برهمنان

شمارهٔ ۱۱۷۲

ساقی قدح پر از می چون سلسبیل کن

کار جهان حواله بنعم الوکیل کن

پرواز جبرییل به معراج عشق نیست

فر همای همت خود جبرییل کن

صد دل کباب از نمک خوان حسن اوست

نظاره ملاحت خوان خلیل کن

شد خط سبز نیل رخش دفع چشم زخم

مصر جمال بین و تماشای نیل کن

دوری مکن ز کبر جمال ای پری ز خلق

با خلق باش و کار بخلق جمیل کن

جنت بزهد و تقوی و خیر سبیل نیست

می نوش و جرعه یی بفقیران سبیل کن

ای میفروش، خضر رهم شو بجرعه یی

در ظلمتم چراغ هدایت دلیل کن

اهلی اگر حریف می و مطربست و عشق

گو ترک بحث مدرسه و قال و قیل کن

شمارهٔ ۱۱۷۳

سگ این درم بسنگی دل من صبور میکن

وگر از درم برانی نگهی ز دور میکن

تو اگر چو گل بسوزی دل صد هزار عاشق

چه غمت بود ولیکن حذر از غرور میکن

من اگر چو ابر گریم ز جفای غیبت تو

تو چو برق خنده باری ز سر حضور میکن

بکمند عشق ایدل چه سر سرور داری

سر خود برون بر آنگه طلب سرور میکن

من از آنرخ چو حورم ببهشت نقد زاهد

تو بنسیه حور عین را طلب از قصور میکن

ز غبار تن برون آی پس از آن بدیده جان

نگه از چراغ حسنش لمعات نور میکن

به خمار هجر اهلی همه شب چرا نشینی

ز خیال او صبوری بمی طهور میکن

شمارهٔ ۱۱۷۴

دل که جای تست چون سازیم جای دیگران

چون ترا بیرون کنیم از دل برای دیگران

ما خود اندر کنج غم سوزان بتاریکی ز بخت

برق آه ما بود شمع سرای دیگران

ذره ذره گر کند خورشید عشقش جان ما

ذره یی هرگز نبینی در هوای دیگران

درد خود را از خموشی ساختم درمان ولی

سوزم از طعن و نمیدانم دوای دیگران

دور افکندی ز خود چونمرغ بسمل وقت قتل

می طپم در خون که میمیرم بپای دیگران

هرکه شد بی بهره از نور رخت ای آفتاب

سایه وار افتد بغیبت در قفای دیگران

غرقه غم اهلی از بیگانگیهای تو شد

ور بخون گردد نگردد آشنای دیگران

شمارهٔ ۱۱۷۵

ایشوخ پر کرشمه کم التفات من

تلخست بی لب شکرینت حیات من

من جرعه حیات هوس داشتم ز خضر

خط لبت نوشت بکوثر برات من

آب دهان بخاک فکندی و خضر گفت

ایخاک رهگذار تو آب حیات من

با آن فسون غمزه چه سنجد فسانه ام

باطره ات چکار کند ترهات من

چون میرم از هوای تو خوانند عاشقان

درس وفای عشق ز لوح وفات من

عیسی دمی که میکشد و زنده میکند

او را چه غم بود ز حیات و ممات من

اهلی بعشقبازی و منصوبه غمت

مجنون که شاه عرصه عشق است مات من

شمارهٔ ۱۱۷۶

کام دلم از وصل بیک سجده روا کن

اینکار نه از بهر من از بهر خدا کن

محنت زده و تیره دل از شام فراقم

ای صبح سعادت نظری جانب ما کن

داغیست ز تبخاله می بر لب لعلت

زخم دل مارا هم ازین داغ دوا کن

گر عرضه کنی حال خود ای باد بر آنگل

درد دل ما از سخن خویش ادا کن

چون زلف بتان کار ز تدبیر به پیچست

خواهی که شود راست بتقدیر رها کن

گر یار کند ناز، ترا کار نیازست

هرچند که دشنام دهد دوست دعا کن

اهلی نه تو گفتی که شوم کشته بپایش

بر عمر وفا نیست تو بر عهد وفا کن

شمارهٔ ۱۱۷۷

از در کعبه چه حاصل به در یار نشین

روی بر دوست کن و پشت به دیوار نشین

گر دلت تیره بود رشته تسبیح چه سود

سینه صافی کن و در حلقه ز نار نشین

در صف میکده سجاده نگنجد ایشیخ

بفکن این بار غم از دوش و سبکبار نشین

اینزمان کان قد رعنا به خرامش برخاست

یکدم ای کبک خرامنده ز رفتار نشین

منکه با یار نشینم ز جهانم چه خبر

گو بطعنم همه بر خیز و در انکار نشین

وصل یوسف طلبی پرده ناموس بدر

چون زلیخا بدر آ بر سر بازار نشین

کار ما از صف مسجد نگشاید اهلی

یک قدم پیش نه و در صف خمار نشین

شمارهٔ ۱۱۷۸

لبز غم تو خشک شد دیده تر هم آنچنان

سوخت جگر بداغ دل خون جگر هم آنچنان

ایگل خوش نسیم من رفتی و بلبل ترا

گریه شب بحال خود آه سحر هم آنچنان

سبزه دمید و خشک شد لاله شکفت و برگ ریخت

نرگس مست را بگل میل نظر هم آنچنان

عمر گذشت و خاطرم باز نیامد از غمت

خانه جان خراب شد دل بسفر هم آنچنان

نوش تو برد هوش ما سیر نمیشویم از آن

مست شدند طوطیان ذوق شکر هم آنچنان

آب ببرد بحر و بر خاک بخورد گنج زر

گوهر اشک من همان روی چو زر هم آنچنان

اهلی بت پرست اگر گشت بتو به حقپرست

توبه شکست و مست شد مست دگر هم آنچنان

شمارهٔ ۱۱۷۹

شاه حسنی یکنظر سوی گدای خود ببین

ای سر من خاک پایت زیر پای خود ببین

گوشه چشمی فکن ای آفتاب و ذره وار

جان ما جمعی پریشان در هوای خود ببین

دیده شد جای تو ز آن آرایمش چون لعل و در

نور چشم من بیا در دیده جای خود ببین

جان فدایت میکنم ایکعبه جان رخ مپوش

پرده بگشا هر طرف خلقی فدای خود ببین

یار اگر مارا کشد یک دیدنش صد خونبهاست

کشتن خود منگر ایدل خونبهای خود ببین

آنکه رخ تابید و سنبل بر قفا افکند و رفت

صد هزاران دود دل گو در قفای خود ببین

جام جم شو اهلی از عشق و مکش منت ز غیر

هرچه خواهی در دل خود از صفای خود ببین

شمارهٔ ۱۱۸۰

خواهی که عاشقانه سماعت کند خوشان

جانرا بر آستین نه و بر دوست برفشان

صحبت خوشست و ناخوشم از غیر می کجاست

تا کم کنند درد سر خویش ناخوشان

تا کی عذاب جان کشم از زاهدان خشک

بد دوزخیست صحبت افسرده آتشان

ما زهر غم خوریم و حسودان بفکر ما

یارب حسود را هم ازین چاشنی چشان

ایشمع حسن بهر چه برخاستی بخشم

بنشین بلطف و آتش کین را فرونشان

کشتی به بی نشانی ام اما بخون چو مرغ

چندان طپم که دامنت از خون کنم نشان

اهلی تو با بتانی و ما با سگان در

با سرکشان خوشی تو و ما با جفا کشان

شمارهٔ ۱۱۸۱

سخن بگو و دل از من بیک سخن بستان

بیک کرشمه شیرین مرا ز من بستان

بیک حکایت شیرین هلاک کن خسرو

تو شاه حسنی ازو داد کوهکن بستان

مده بدست اجل کز ستم کشد زارم

چو دادنیست مرا جان ز خویشتن بستان

بخنده یی ببر از یوسف و زلیخا دل

بیک کرشمه دل از دست مرد و زن بستان

بجان اگر دهد آنشوخ بوسه یی اهلی

هزار جان ده و یکبوسه زان دهن بستان

شمارهٔ ۱۱۸۲

گر با من مستی حذر از بیهده گو کن

در سینه من آی و در فتنه فرو کن

چون غنچه دمد بوی ترا ایگل ز دل من

زنهار که بشکاف دل ریشم و بو کن

ای قبله پرست از بت ما شرم نداری

تا چند کنی سجده گل روی باو کن

کاری نکنی دیده زهاد که شورست

ساقی می ازین طایفه پنهان بسبو کن

چوگان سر زلف بر آور بسر دوش

سرهای عزیزان همه در معرکه گو کن

ای تشنه می شیره رز آب حیاتست

تا زهر نگردد حذر از عربده جو کن

رخسار نکو آینه صنع الهی است

اهلی به ادب سجده آن روی نکو کن

شمارهٔ ۱۱۸۳

بر توسن ناز آنپسر میتاخت چون برق یمان

تا دیدمش رفت از نظر دیدن همان رفتن همان

چون پیر کنعان از جهانبستم نظر از یار خود

جاییکه نور دیده ام شد از نظر پنهان روان

اول بلطف و مردمی صید خودم کرد آن پری

اکنون بجورم میکشد اینم نبود از وی گمان

گر خواب راحت بایدت مست در میخانه شو

کز همت پیر مغان میخانه شد دارالامان

اهلی من مجنون صفت در وادی غم چون صبا

سرگشته ام زین غم که شد آن نوغزال از من رمان

شمارهٔ ۱۱۸۴

وقت مرگ از سخنی درد مرا تسکین کن

تلخی زهر اجل در دل من شیرین کن

من نگویم که مرا عشوه وصل تو دواست

تو بهر شیوه که خواهی دل من تسکین کن

سیرت از غمزه دیدار نشاید دیدن

یکنفس خواب کن و دیده من بالین کن

گر بر آنی که پس از مرگ به کوثر برسم

یک دو حرف از لب شیرین خودت تلقین کن

دیده ام پاس خیالت تو بخار مژه داشت

ناوک خود همه در دیده من پرچین کن

زرد رویم مهل ایگریه درین آخر عمر

چونخزان چهره ام از خونجگر رنگین کن

در خم زلف تو اهلی دل مسکین خون کرد

زلف مشکین بگشا فکر دل مسکین کن

شمارهٔ ۱۱۸۵

در غنچه چو گل تا بکیی گوش بمن کن

از پرده برون آی و تماشای چمن کن

بگشود دهن با تو سحر غنچه بدعوی

بلبل بصبا گفت که خاکش بدهن کن

مردم ز هوس شب چو سگت پیرهن خود

در پیش من انداخت که بردار کفن کن

با هرکه ندارد سخن از صورت خوبی

چون صورت دیوار توهم ترک سخن کن

تا کی کنی ایدیده نظر بر رخ یوسف

یک بار نظر نیز در آن چاه ذقن کن

ما را نه سر گیسوی حور و قد طوبی است

با عاشق شیدا سخن از دار و رسن کن

ایمدعی اینطعن و جگر خواریت از چیست

من طوطیم این نکته تو در کار زغن کن

خواهی که دل آسوده شوند از نفست خلق

چون باد صبا بندگی سرو و سمن کن

اهلی طلب خلق حسن گر کنی از خلق

اول تو برو پیشه خود خلق حسن کن

شمارهٔ ۱۱۸۶

مزاج زهر اگر کوشش کنی شیرین توان کردن

درون مدعی مشکل که پاک از کین توان کردن

نه از باد هوا هرکس ازین گلشن برد بویی

بصد خون جگر چون گل نفس مشکین توان کردن

اگر خون جگر باشد که مشک چین شود اما

نه هر خون کز جگر پالود مشک چین توان کردن

تو زان من نخواهی شد مگو خواهم شدن باری

بدین حیلت مگر دل را گهی تسکین توان کردن

شنیدم زیر لب دایم دعای مردنم گویی

همه عمر از هوای این دعا آمین توان کردن

مرا یاد تو ایمان است و اینم زنده میدارد

دریغا بعد مرگ این نکته را تلقین توان کردن

میسر کی شود خواب فراغت در جهان اهلی

مگر خشت در میخانه را بالین توان کردن

شمارهٔ ۱۱۸۷

آن جوان عاجز کش و من ناتوانی اینچنین

چون کشم پیرانه سر جور جوانی اینچنین

گه کند خندان چو شمع از وصل و گه گریان ز هجر

تا زمانی آنچنان سوزم زمانی اینچنین

ابرویش با من بقصد جان کمان زه کرده است

چون کشد بازوی بی زورم کمانی اینچنین

جان بیمارم که دایم بسته درد و غم است

گر رود گور و چه میخواهم ز جانی اینچنین

آنمیان کز ناز کی کس را نگنجد در خیال

چون کشد بار کمر نازک میانی اینچنین

تلخ گوی و شکرش زیر زبان چون نیشکر

جان فدای تلخی شیرین زبانی اینچنین

اهلی آنسرو روان جا در دل من کرده است

کی رود از دل برون سرو روانی اینچنین

شمارهٔ ۱۱۸۸

باده می‌نوش و بدین مشغله می‌گذران

کار عالم گذرانست تو هم می‌گذران

تو پسندیده‌خصالی و کرم شیوه تست

هرچه از ما نپسندی به کرم می‌گذران

جام جم گر نبود همت خود دار بلند

باده می‌نوش و بصد حشمت جم می‌گذران

فکر فردا مکن امروز دل خود خوش دار

در دل اندیشه ناآمده کم می‌گذران

ساقی امروز که دریای کرم در جوش است

کشتی غرقه ز گرداب عدم می‌گذران

گه گهی دست من پیر به جامی می گیر

وز گذر گاه غمم یک دو قدم می‌گذران

اهلی از دوست به جز زخم ستم چون نرسد

بگذر از مرهم و با زخم ستم می‌گذران

شمارهٔ ۱۱۸۹

من زار و دل غمزده هم زار تر از من

در عشق تو کس نیست گرفتارتر از من

کار همه دشوار شد از عشق ولیکن

بر کس نبود عشق تو دشوار تر از من

بیمارم و غیر از دل خود نیست طبیبم

او نیز بصد مرتبه بیمار تر از من

خواهم که بعیاریت از دست برم جان

ترسم که بود چشم تو عیارتر از من

بر جان من آزار رقیبان تو بیشست

هرچند که کس نیست کم آزارتر از من

حال شب و سیر فلک از دیده من پرس

کس نیست درین دایره بیدارتر از من

اهلی همه کس در ره دل خوار شود لیک

خاری ز زمین سر نزند خوارتر از من

شمارهٔ ۱۱۹۰

ایدل به غم بساز و وصالش طلب مکن

ترک مراد خود کن و ترک ادب مکن

ساقی بیا که خواب شب واپسین بس است

هشدار و روز عیش به بیهوده شب مکن

زین آه پر شرر که بر افلاک میرود

آتش اگر ز چرخ ببارد عجب مکن

در بزم غم بمستی و محنت دلا بساز

آلوده خویش را بشراب طرب مکن

اهلی مراد خویش ز رندان دیر خواه

از زاهدان صومعه همت طلب مکن

شمارهٔ ۱۱۹۱

سوختم چون لاله چشمی بر دل چاکم فکن

یا برآر از خاک یا یکباره در خاکم فکن

چون بخاکم گر زنده خواهی دیگرم

قطره یی بر خاک از آنروزی عرقناکم فکن

پیش از آنساعت که گردد کار گر زهر اجل

جرعه یی در کام از آن لعل چو تریاکم فکن

چشم من لایق کجا باشد بخورشید رخت

پرتو اندیشه یی در چشم ادراکم فکن

اهلی آن بدمهر اگر پرسد ز احوال درون

گو نظر بر حال دل از سینه چاکم فکن

شمارهٔ ۱۱۹۲

درد از طبیب گرچه نهفتن نمی توان

درد دلی مراست که گفتن نمی توان

خواهم شکفته رو زیم از غم چو گل ولی

هرگز بزهر خنده شکفتن نمی توان

خواب صبوح اگرچه بیوسف رخان خوشست

غافل ز گرگ حادثه خفتن نمی توان

هر در که هست سفته ز الماس همت است

وصل تو گوهریست که سفتن نمی توان

گفتی که لعل من کشد از زهر حسرتت

وه کاین حدیث تلخ شنفتن نمی توان

شد داغ عشق در دل ویرانه ام نهان

گنج وفا بخاک نهفتن نمی توان

اهلی اگرنه بر تو نسیمی وزد ز دوست

گرد غم از جبین تو رفتن نمی توان

شمارهٔ ۱۱۹۳

من اگر شکسته عهدم تو وفای خود نگه کن

به خطای من چه بینی به عطای خود نگه کن

به ره تو شهسوارا ز فرشته ره نباشد

به سر خودت که گاهی ته پای خود نگه کن

به درون نامرادان منگر به تیره‌بختی

تو که کعبه مرادی به صفای خود نگه کن

به وفا که در قیامت چو برآورم سر از گل

چو گلم کفن به خون تر ز جفای خود نگه کن

تو در آینه نگنجی که جهان حسن و نازی

به دو چشم عاشقان آ همه‌جای خود نگه کن

همه روز چند اهلی گله از جفای آن مه

همه جور او چه بینی گله‌های خود نگه کن

شمارهٔ ۱۱۹۴

نپرسد جز وفا چیزی خدا روز جزا از من

مپرس از بیوفایی کان نمیپرسد خدا از من

دلم چون نافه خونشد در وفاداری و دلشادم

که با هر کسکه باشد میدهد بوی وفا از من

نه تنها من ترا خواهم که شهری همچو من خواهد

تو صد جا دوستان داری بیاد آری کجا از من

مرا هرچند با خال و خطت جان در میان باشد

خطت خضرست و نوشد چشمه آب بقا از من

دل آواره چون مجنون نمیپرسد ز من هرگز

گرش جایی خبر یابی بپرس ایصبا از من

بمحشر رشته ز ناز دستاویز من باشد

اگر دست اجل نستاند این سررشته را از من

هلاک خود چو خواهم در دعا اهلی تو آمین گو

که در این حاجت آمین از تو میباید دعا از من

شمارهٔ ۱۱۹۵

به اعتقاد وفا بر کس اعتماد مکن

گر اعتماد کنی هم باعتقاد مکن

چو آخرم بجز از زهر غم نخواهی داد

دل مرا هم از اول بوعده شاد مکن

دعای عمر هر آنکس که میدهد بر ما

بگو که آتش ما را بهر زه باد مکن

هلاک غیر به تیغ تو نامرادی ماست

چنین ستم به اسیران نامراد مکن

بسست ساقی و می گو مباش و غلغل چنگ

زیادتی مطلب درد سر زیاد مکن

چو غنچه دل بگشاد از وفای دهر منه

بغیر زخم دل اندیشه گشاد مکن

اگرچه جان تو اهلی اسیر آنزلفست

گر از تو یاد نیارد تو نیز یاد مکن

شمارهٔ ۱۱۹۶

کی مدعی نهد سر در سجده نکویان

از دیو بر نیاید کار فرشته خویان

چون من شهید عشقم خونین کفن برآیم

تا سرخ رو بر آیم پیش سفید رویان

جاییکه آهویان را سودای سنبلی نیست

چون جان من نسوزد از یاد مشک مویان

از شیشه پنبه برکن ساقی بگوش من نه

کآسوده دل نشینم از پند هرزه گویان

با آنکه آفتابی همچون تو در میانست

در ظلمتند و گمراه آب حیات جویان

در کوی میفروشان اهلی درآ که بینی

رندان پاکدیده دامن ز گریه شویان

شمارهٔ ۱۱۹۷

بیا ای عشق جان‌سوز آتشم در جان محزون زن

بیا ای آتشین آه و علم بر بام گردون زن

خیالت می‌رسد در دل کجا جان در میان گنجد

بگو سلطان رسید اینک تو ز آنجا خیمه بیرون زن

تنور سینه می‌جوشد گر از طوفان حذر داری

بیا بر آتشم آبی از آن لب‌های میگون زن

ترا صوفی ز دیر ما صدای حلقه در بس

وگر در حلقه می‌آیی صلا بر گنج قارون زن

بیفکن استخوان پیش هما وز وی مجو همت

بیا و قرعه همت بر این روی همایون زن

درآ ساقی و باقی کن حدیث دجله و جیحون

قدم بر دیده ما نه قلم بر حرف جیحون زن

اسیر لشکر غم تا به کی اهلی بدین روزی

ز تیغ آه خود یک شب بر این لشکر شبیخون زن

شمارهٔ ۱۱۹۸

تن را بسوز و جانرا با دوست همنشین کن

احرام کعبه جان گر میکنی چنین کن

از زخم ناوک غم شد سینه رخنه رخنه

گر حال دل ندانی آن را قیاس این کن

جادو وشان بیدین در بند دستبردند

بهر خدا که دستی بیرون از آستین کن

دارم گمان که لعلت جانبخش چونمسیح است

بگشا لب و گمانم یکبارگی یقین کن

هنگام برق غیرت یک خرمن است کاهی

ای خرمن نکویی رحمی بخوشه چین کن

جان حزین تواند کز قید تن گریزد

اهلی تو گر توانی فکر دل حزین کن

شمارهٔ ۱۱۹۹

خون شد ز بخت بد جگر لخت‌لخت من

دشمن نکرد آنچه به من کرد بخت من

چندان نسیم عشق تو بنشست در کمین

کآخر چو گل به باد فنا داد رخت من

با من چو کوهکن دل کوه است در فغان

از کار سخت من نه که از جان سخت من

چون من به آب دیده درختی نشانده‌ام

جز خون دل چه گل بدمد از درخت من

جایی که صد چو تخت سلیمان رود به باد

اهلی ببست تخته تابوت تخت من

شمارهٔ ۱۲۰۰

مجنون منم در عهد تو لیلی تو در دوران من

حسن آیتی در شان تو عشق آیتی در شان من

عیسی دمی، چند از جفا قصد هلاک من کنی

آب حیاتی تا بکی آتش زنی در جان من

ترسم ز چشم مردمت ایگنج حسن آفت رسد

بهر خدا بیرون مرو از سینه ویران من

هر کس بشب در راحتی من خفته در خون از غمت

این خفت و خواب من نگر وین بخت بیسامان من

هرگوشه در خونچشم من گردد زشوق آنپری

دیوانه میسازد مرا این چشم سرگردان من

چون عاقبت درد مرا جز مرگ نبود چاره یی

تا کی بلای جان بود ایندرد بی درمان من

گفتم مکش اهلی که شد صید حرم خندید و گفت

من کعبه اهل دلم صد همچو او قربان من

شمارهٔ ۱۲۰۱

گرچه از داغ تو سوزد دل بیحاصل من

نزنم دم که کسی بو نبرد از دل من

جز سفال سگ کویت نشود خاک تنم

غیر از این خاصیتی نیست در آب و گل من

خانه روشن نشود تا تو نیایی ز درم

که چراغی نبود غیر تو در محفل من

صید بی بختم اگر دوست بسنگم نکشد

عجبی نیست که ننگش بود از بسمل من

آفتاب از مژه جاروب زند خاک درم

که مشرف کند آن شاه بتان منزل من

مشکلی سخت بود مفلسی و رنج خمار

هم مگر پیر مغان حل کند این مشکل من

اهلی افسوس که از وصل چراغ رخ دوست

شمع مقصود نیفروخت دل غافل من

شمارهٔ ۱۲۰۲

ز بهر جان نتوانم نظر برید از تو

که یک نگاه بصد جان توان خرید از تو

دلم شکاف دم و داغها بنگر

ببین که قطره خونی چها کشید از تو

ز شوق وصل تو عاشق فروخت هر دو جهان

اگر چه هیچ خریداری ندید از تو

بهار حسن تو یارب شکسته باد بسی

که نخل زندگیم را گلی دمید از تو

خموش اهلی و فریاد عاشقانه مزن

که آنغزال سیه از آن رمید از تو

شمارهٔ ۱۲۰۳

پای سگی که دیده ام شب به در سرای او

بسکه بدیده سوده ام آبله کرده پای او

بسکه صفاست بر رخش چون نگرد بر آینه

آینه نیز بنگرد روی خود از صفای او

شیوه ناز دلبران هرچه خوش آمدش فلک

زانهمه دوخت جامه یی بر قد دلربای او

پا و سر مرا ز هم فرق نمیکند کسی

بسکه بسر همی دوم از پی باد پای او

بود به بحر غم سری همچو حباب در کفم

رفت سرم بباد هم عاقبت از هوای او

اهلی اگر ز جان مرا جز رمقی نمانده است

دارم امید زندگی از لب جانفزای او

شمارهٔ ۱۲۰۴

تا به کی چون سگ بنالد عاشق شبگرد او

سوختم از درد او آه و فغان از درد او

عاشق بسیار صبری همچو من باید که هست

حسن او بسیار ناز حسن هم در خورد او

بر سر لطفست و کسرا بر عتابش دست نیست

گر سمند کین برانگیزد که یابد گرد او

روی گردون پر غبار از ذره باشد پیش دوست

خاک بر سر میکند خورشید عالم گرد او

یوسف ما گر فروشد ناز حسن و دلبری

صد زلیخا در خریداری نباشد مرد او

از خزان آه عاشق یارب آن گل دور دار

زانکه شد گرم و نمی ترسد ز آه سرد او

اهلی از آه تهی جز روی زردی نیستش

پیش روی گلرخان باشد چه روی زرد او

شمارهٔ ۱۲۰۵

ز جور مدعی گویم که کم آیم بکوی تو

ولی بی اختیارم شوق می آرد بسوی تو

اگر مهر تو و بخت من بد روز این باشد

ز دنیا بایدم رفتن بداغ آرزوی تو

ندارم طاقت نادیدنت هرچند میدانم

که سوزم میشود افزون چو می بینم بروی تو

چو تاب صحبتم نبود همان بهتر که بنشینم

بخاک آستان و گوش دل بر های و هوی تو

تو هم یادیکن از اهلی بپرس از حال او باری

که آنبیچاره عمرش صرفشد در گفتگوی تو

شمارهٔ ۱۲۰۶

هرچند که دیدم همه جور و ستم از تو

بازآ که گناه از من و لطف و کرم از تو

پیش آ قدمی تا بسپارم بتو جان را

جان باختن از جانب من یک قدم از تو

خورشید جهانی تو و ما سوخته حالان

آن ذره، که داریم وجود از عدم تو

هرگز بجز از شکر عطای تو نگفتیم

با آنکه هزاران گله داریم هم از تو

گر تشنه لبی را بدهی جرعه آبی

دریای حیاتی، نشود هیچ کم از تو

اهلی غم خود خور که بتانرا غم کس نیست

گر کشته شوی نیز کسی را چه غم از تو

شمارهٔ ۱۲۰۷

ای خلق جهانی همه مست طرب از تو

هیچ از غم ما یاد نداری عجب از تو

تنها نشد آشوب عجم قد چو نخلت

کاین فتنه بلندست بملک عرب از تو

جامیکه نهم بی تو بلب پر شود از اشک

این کاسه خون چند خورم لب بلب از تو

جز خار نصیبی نبود طالع ما را

ای نخل کرم، تا که بچیند؟ رطب از تو

تا هست ترا آرزوی سوختن من

در آتش این آرزویم روز و شب از تو

عیسی نفسا، مرحمتی کن که بحسرت

مردیم و نداریم زبان طلب از تو

در بزم وصال تو رقیبان همه محرم

اهلی شده محروم به شرم و ادب از تو

شمارهٔ ۱۲۰۸

خورشیدوار هرکه دلش سوخت داغ او

عالم فروز تا به ابد شد چراغ او

سلطان عشق مهر سلیمان دهد به دیو

گر باد تخت و بخت بود در دماغ او

بگذر از این چمن که بجز داغ همچو گل

طرفی نبسته است کس از طرف باغ او

بلبل که دارد اینهمه مستی ز عشق گل

بویی شنیده است مگر از ایاغ او

گر منکرست وادی عشقت ز خون ما

خون میچکد هنوز ز منقار زاغ او

ما پیر عالمیم و جهان طفلا راه ماست

ما را کجا فریب دهد لهو و لاغ او

اهلی که سوخت در غم هجران بدود دل

دوزخ شدست جنت عیش و فراغ او

شمارهٔ ۱۲۰۹

مرغ دلم که کشته شد از چشم مست تو

در خون و خاک چند بغلطد ز دست تو

بنشین دمی و مجلس ما را فروغ ده

کز بزم عیش نیست غرض جز نشست تو

نگشاید از نشاط دل تنگ عاشقان

تا ناوکی گشاد نیابد ز شست تو

ساقی بیا که صحبت صوفیست جانگداز

جانپرور است صحبت رندان مست تو

خون دلم چو می لب لعلت خورد مدام

مخموریش مباد لب می پرست تو

پستی مکش ز چرخ بلند ایدل حزین

همت بلند دار که چرخ است پست تو

اهلی شکست شیشه عمر تو بهر یار

و آن سنگدل نداشت غمی از شکست تو

شمارهٔ ۱۲۱۰

سایم همه شب روی خود بر خاک دور از روی تو

باشد شبی ای سیمتن آسایم از پهلوی تو

دورم من و نزدیک تو نتوانم از ضعف آمدن

کاهم ز غم باشد مرا بادی رساند سوی تو

تا بر زبان دیگری نام تو باری نگذرد

غیرت نخواهد تا کنم از خلق جستجوی تو

وقتی پی تسکین دل میدید می کوی ترا

اکنون شود دردم فزون چون بیتو بینم کوی تو

از وحشت تنهاییش اهلی برآید جان ز تن

گر نی بپرسش آیدش گه گه خیال روی تو

شمارهٔ ۱۲۱۱

از بسکه نازک است چو گل طبع و خوی تو

خورشید ذره ذره درآید بکوی تو

ما مست نکهت تو نه امروز ای گلیم

پیش از شکفتن تو شنیدیم بوی تو

تو آتشی گرت بپرستیم عاقبت

آتش زند بخرمن ما شمع روی تو

ما تشنه چون سکندر و تو چشمه حیات

تا زنده ایم کم نشود آرزوی تو

آن شمع روشنی که چو پروانه مرغ دل

گر آتشش زنی نگریزد ز سوی تو

دیوانه ایم و با سر زلفت به پیچ و تاب

کس درنیافت سلسله مار موی تو

اهلی بجستجوی تو در عالم آمدست

خواهد شد از جهان بهمین جستجوی تو

شمارهٔ ۱۲۱۲

صیدم نکرد غنچه لبی جز بگفتگو

من مرغ زیرکم ندهم دل برنگ و بو

من کیستم که دولت وصلش کنم خیال

خوش دولتی است گر گذرم در خیال او

در کعبه شرف چو سعادت نشد رفیق

اینهم سعادتی است که میرم بجستجو

داند که ملک حسن بود زان او از آن

شاهانه میکند سخن آنشوخ تندخو

اهلی بسوز اگر هوست پاکدامنی است

کین خرقه تو پاک نگردد بشست و شو

شمارهٔ ۱۲۱۳

غم نیست کز زهر بلا تلخی کشد مسکین تو

تریاک صد تلخی بود یک خنده شیرین تو

هرچند بیدردی بود غمگین برآید عاقبت

هرکو نشیند ساعتی با عاشق غمگین تو

میرم ز غم ایشمع اگر آیم ببزمت صبحدم

پروانه بینم سوخته افتاده بر بالین تو

کی از فریب عشوه ات چون دیگران گمره شوم

من عاشق دیرینه ام میدانم این آیین تو

اهلی ببوی عافیت چونگل قبای خسروی

خاری بهرسو میخورد از خرقه پشمین تو

شمارهٔ ۱۲۱۴

نازکتر از گل است بسی طبع و خوی تو

آواز چون بلند کند کس بروی تو

یاران حریف جام وصال تو ای گلند

من عندلیب مستم و قانع ببوی تو

ای آب خضر ماهی لب تشنه توام

دریاب اگرنه میکشدم آرزوی تو

کس درنیافت مستی و هشیاری ترا

از چشم فتنه ساز و لب عشوه جوی تو

چون مرغ نیم بسمل از آن میطپم بخاک

کافتد مگر سرم دم آخر بسوی تو

عشقت گسست رشته جان آنچنانکه باز

پیوند زندگی نشود جز بموی تو

اهلی مگر بشربت مرگ از دلت رود

زهری که ریخت هجر بتان در گلوی تو

شمارهٔ ۱۲۱۵

دلش رمیده شد آهو ز چین کاکل او

نهاده رو ببیابان ببوی سنبل او

ز خار خار دلم داغ حسرتست بدست

کسیکه خار نشاند همین بود گل او

صدای تیشه فرهاد ذوق عشق دهد

نه صوت صحبت پرویز و بانگ غلغل او

چرا بهم نزند چشم پیش او نرگس

اگرنه خیره شدش دیده در تامل او

بجای سوزن عیسی بچشم من خارست

گذشته پایه ترک من از توکل او

طبیب من چو مسیحا بمرده جان بخشد

بلاست این که مرا میکشد تغافل او

بسوخت اهلی و از داغ عشق ناله نکرد

صد آفرین خدا باد بر تحمل او

شمارهٔ ۱۲۱۶

همچو رخسار تو در عالم گلی بیخار کو

همچو قدت سرونازی نازنین رفتار کو

ای چو گل در پرده ما را قوت صبر از کجا

ور گشایی پرده از رخ طاقت دیدار کو

زاهدان بیخبر منصور را بردار عشق

سنگباران میکنند اما کسی بردار کو

در شب تاریک خورشیدست شمع روی تو

بهر بیداران ولیکن دیده بیدار کو

من که از سودای زلفت کافری دیوانه ام

عارم از زنجیر آید حلقه زناز کو

سرو من گر نسبت قدت به نیشکر کنند

نیشکر را در زبان شیرینی گفتار کو

اهلی از بیداد خوبان چند میگویی سخن

سودت ای بسیار گو زین گفتن بسیار کو

شمارهٔ ۱۲۱۷

گرچه به تیغ جفا سینه فکارم از او

تا نرود سر ز دست دست ندارم از او

هرکه نشد غرق خون ره نبرد کز غمش

من بچه باران ترم زیر چه بارم از او

در غم آن نوجوان پیر شدم از وفا

ناوک چشم اینزمان چشم ندارم از او

نرگس مستش که شد ساقی بزم همه

عالمی از وی خوشان من بخمارم از او

مانع وصل حبیب بیخودی اهلی است

یار بمن در میان من بکنارم از او

شمارهٔ ۱۲۱۸

بسوخت جان مرا اشتیاق خدمت تو

چه کرده ام که جدا مانده ام ز صحبت تو

فراق روی تو کرده است حالم آشفته

مپرس حال که دیوانه ام ز فرقت تو

تو خود دلیل شو ایکوکب سعادت بخش

مگر که باز برم ره بنور طلعت تو

غم غریبی و اندوه روزگار بلاست

ولیک میگذرانم زیمن همت تو

چو غنچه ام گرهی درد دلست و میخواهم

که کار من بگشاید نسیم رحمت تو

بجز نسیم که پیشت گهی گذر دارد

که عرض حاجت ما میکند بحضرت تو

متاب بهر خدا از نیاز اهلی روی

که نیستش غرضی جز دعای دولت تو

شمارهٔ ۱۲۱۹

ای دلم چون پسته از شور نمک بریان تو

سوخت مغز استخوانم پسته خندان تو

من کجا پیدا شوم جاییکه همچون ذره اند

صد هزاران آفتاب از مهر سرگردان تو

عقل و هوش و دین و دل صرف تو کردم ایپسر

گر ترا با جان من کارست آنهم زان تو

میکنم یاد دهانت و آتش لب تشنگی

کی شود تسکین بیاد چشمه حیوان تو

گر شود از خاک ما هر ذره چشم روشنی

سیر نتوان گشتن از نظاره جولان تو

بلبل عرشیست اهلی ایگل از وی رو متاب

چند روزی کاندرین گلشن بود مهمان تو

شمارهٔ ۱۲۲۰

هرگز دلم ملول نگشت از جفای او

تا زنده ام خوشم چو بمیرم فدای او

آن گل نهاده در ره من صد هزار خار

من خار راه رفته بمژگان برای او

از عمر بیوفای خودم در عجب که چون

کرد اینوفا که کشته شدم در وفای او

ما را طواف کعبه چه حاجت که میکده

صد کعبه در طواف در آرد صفای او

عالم خراب گنج زر و رند می پرست

در عالمی که گنج زرست اژدهای او

دانی که مرغ دل همه در اضطراب چیست

در اضطراب آنکه بمیرد بپای او

اهلی در آشنایی و یاری ز جور اوست

بیگانه یی که کس نشود آشنای او

شمارهٔ ۱۲۲۱

از کفر و دین بری شده ام از برای تو

دنیا و آخرت همه کردم فدای تو

خواهم که خواب مرگ نبندد دو دیده ام

چندانکه چشم خود نگرم زیر پای تو

از خود تهیست لیک چو پر میکند نگه

حیرت برم ز صورت چین در سرای تو

دریوزه نمک ز تو شیرین لبان کنند

ای خسروان ملک ملاحت گدای تو

دانست کز کجاست مرا گریه های زار

در خنده هرکه دید لب جانفزای تو

ای آفتاب همدم هر تیره دل مشو

عیسی دمی است در خور نور و صفای تو

شد حلقه سگان درش جای راستان

اهلی برو که نیست درین حلقه جای تو

شمارهٔ ۱۲۲۲

بنمای آتشین رخ و مست شراب شو

ماییم و پاره جگری گو کباب شو

برخیز اگر هوای صبوحیست ایگلت

حاجت بصبح نیست تو خود آفتاب شو

خود را مده بخواب که دارم حکایتی

بشنو فسانه من و آنگه بخواب شو

یکباره عاشق از در خود همچو سگ مران

گاهی بلطف کوش و گهی بر عتاب شو

یا چشمه حیات بپوش ای خضر ز خلق

یا دستگیر تشنه بیک جرعه آب شو

کشتی باده کشتی نوحست پیش ما

گو سیل غم ببار و جهان گو خراب شو

تا کی عذاب دوزخ هجران کشد کسی

اهلی ببر ز خویش و خلاص از عذاب شو

شمارهٔ ۱۲۲۳

به وفای او که گرم کشد نکنم فغان ز جفای او

ز هلاک من چه زیان فتد من و صد چو من به فدای او

غم گلرخی که مرا بود همه عمر از آن نشود کهن

که هزار اگر گل نو بود نرسد یکی به صفای او

به بهانه‌ای که دلم تپد سخنی کنم به طبیب خود

نه غلط که گر نگهی کند بتپد دلم به هوای او

چه بود اگر سگ کوی او سوی چشم من گذری کند

که بشوید آب دو دیده‌ام ز غبار ره کف پای او

چه شکایت از دگران کنم چو بلای من دل اهلی است

به خدا که من ستم بتان همه می‌کشم ز برای او

شمارهٔ ۱۲۲۴

تو آب خضری و ما تشنه عاشقان از تو

بیا بیا که صبوری نمی توان از تو

بخشم رفتی و گفتی قیامتم بینی

چه زود رنجی و دیر آشنا فغان از تو

مرنج اگر من دلتنگ سینه بشکافم

که حال دل نتوان داشتن نهان از تو

قیامت ارچه بآخر زمان شود پیدا

قیامتی است درین شهر هر زمان از تو

تو کی بخنده گشایی دهن یقین است این

یقین که می کشیش نیست اینگمان از تو

ز غیرتم همه آتش که همچو شمع چرا

گرفته اند مرا خلق بر زبان از تو

مرا بتیغ فلم ساز استخوان و ببین

که چون گداخت مرا مغز استخوان از تو

به مجلسی که تو با گلرخان قدح نوشی

هزار نرگس مستت خونفشان از تو

بتر ز قصه مجنون حکایت لیلی است

که شد فسانه بصد گونه داستان از تو

شمارهٔ ۱۲۲۵

تا کی ز دهانش بود ایدل سخن تو

خاموش که حرفی نجهد از دهن تو

شیرین دهنا، چون همه وصل است ز خسرو

خود را بچه خرسند کند کوهکن تو

تا کفر سر زلف تو باقی بود ای بت

مشکل که مسلمان شود این برهمن تو

بر برگ گل از باد سحر قطره شبنم

سیماب شود گر نگرد سیم تن تو

هیهات که یعقوب رسد سوی تو یوسف

کو باد که بویی برد از پیرهن تو

اهلی کفنت لاله صفت هرکه شکافد

یابد جگر سوخته یی در کفن تو

شمارهٔ ۱۲۲۶

سهل است نقد دین و دل گر صرف شد در کوی تو

زان‌ها که گوید جان من جان‌ها فدای روی تو

در بت‌پرستی کافرم در عشقبازی کج‌نظر

گر قبله جانم بود غیر از خم ابروی تو

ای نوغزال مشکبو جانم ز بویت تازه شد

گر زنده اند از جان کسان من زنده ام از بوی تو

هرچند از من میرمد آن آهوی چشم سیه

دزدیده می بیند مرا ای من سگ آهوی تو

خلقی ز حسرت مینهد سر بر سر زانوی خود

یارب که باشد کو نهد سر بر سر زانوی تو

ای آفتاب عاشقان باشد که باری بنگرم

شخص نزار خویشرا چون ماه نو پهلوی تو

اهلی که از عکس رخت روشن بود آیینه اش

نقشی نبندد در دلش جز صورت دلجوی تو

شمارهٔ ۱۲۲۷

آن بزم عیش ساقی و جام شراب کو

و آن مستی محبت و آن اضطراب کو

گیرم که روی گل نگرم از هوای دوست

آن شیوه و کرشمه و ناز و عتاب کو

گلشن همان و مرغ همان شاخ گل همان

گلبانگ شوق و مستی عهد شباب کو

گر مدعی ز عشق زند لاف همچو من

کنج محبت و دل و جان خراب کو

خواب از خیال آن مژه در دیده نیستم

در دیده یی که خار بود جای خواب کو

من مست و بیخود از بت و نامم خداپرست

زین قصه گر سیوال کنندم جواب کو

در آتشم هنوز از آن شب که آن حریف

شد مست ناز و گفت که اهلی کباب کو

شمارهٔ ۱۲۲۸

بر نقش شیرین کوهکن گریید چشم زار او

باشد کزین خون جگر رنگی برآرد کار او

مردن بسی اسان بود هرچند کز حرمان بود

گر در مذاق جان بود شیرینی گفتار او

آنسرو ما چالاک شد عاشق کشی بی باک شد

خواهد بسی سر خاک شد از جلوه رفتار او

بیروی آنگل پیرهن چندان بگریم در چمن

کاخر دمد از اشک من گل بر سر دیوار او

بازار او گر بنگری صدماه دارد مشتری

گم شد چو یوسف صد پری از گرمی بازار او

بی سرو قد نورسی گلشن بود خار و خسی

جنت نمیخواهد کسی بی نعمت دیدار او

از ابر چشم خونفشان اهلی نماند تشنه جان

ضایع نگردد در جهان حال دل افکار او

شمارهٔ ۱۲۲۹

پیش پای خود ببین شاد از غم مردم مشو

چاه در راه است چون یوسف بخوبی گم مشو

در بهشت آدم بیک گندم چو ارزانی نبود

از جهان گو حاصل ما نیز یک گندم مشو

سرزنش کم کن که نتوان گفت مور خسته را

کز سمند سرکشان فرسوده زیر سم مشو

ساقیا چون نقد هستی میرود آخر ز دست

جان من تا میدهد دستت ز پای خم مشو

خرقه را صوفی به می کن صاف اگر دل‌زنده‌ای

مرده پشمینه‌ای چون کرم ابریشم مشو

حاصل دنیا نباشد هیچ غیر از مردمی

با شک او خوش برآ اهلی و نامردم مشو

شمارهٔ ۱۲۳۰

مشتی مگسانیم سپند شکر تو

ما را بچه رانند رقیبان ز بر تو

از دیده بدل رفتی و نزدیک هلاکم

بازآ که بسی دور کشید این سفر تو

بفرست بمن بوی خود ای یوسف مصری

کز رشگ عزیزان ندهندم خبر تو

ایکعبه جان روی من از قبله بگردد

گر قبله حاجت بودم غیر در تو

هرچند که من پیرم و تو نخل جوانی

پیش آی که دستی بزنم در کمر تو

خورشید رخا، هستی خود باز ندیدم

تا ذره صفت دور شدم از نظر تو

اهلی چو نماند از غم او در جگرت آب

حیران لب خشکم و این چشم تر تو

شمارهٔ ۱۲۳۱

قدر ارباب وفا نیست بخاک در تو

بیوفایی و وفا قدر ندارد بر تو

گر ز ما جان طلبی از تو نداریم دریغ

جان و سر هر دو فشانیم بخاک در تو

درد می گرچه بزهر غم ما تریاک است

بایدش چاشنیی از لب چون شکر تو

میگذارم همه تن شمع صفت پیش تو لیک

روح می پروردم صحبت جان پرور تو

ای میت شیره جان نقل شرابت چکنم

که کباب جگر من نبود در خور تو

خسروا، گر ندهی جرعه جامی به فقیر

چه سفال می رندان و چه جام زر تو

آفتابی تو و یک ذره ز اهلی تا هست

نیست ممکن که بپوشد نظر از منظر تو

شمارهٔ ۱۲۳۲

بسکه حیران گشته ام در جلوه رفتار ازو

خشک برجا مانده ام چون صورت دیوار ازو

او که از لب زنده سازد مرده را همچون مسیح

ضعف طالع بین که من چون مانده ام بیمار ازو

با چنین عزت که آن سلطان خوبان را بود

میبرد یوسف خجالت بر سر بازار ازو

قاصدم گفت آنپری در کشتنت گوید سخن

جان دهم صدبار اگر این بشنوم یکبار ازو

مرده را گر جان دهد اهلی نمیباشد عجب

معجز حسن است و من این دیده ام بسیار ازو

شمارهٔ ۱۲۳۳

بسکه سوزیم چو شمع از هوس محفل او

پهلوی هر که نشینیم بسوزد دل او

جان من مایل آن لاله رخ از داغ دل است

نیست چون شاخ گل از باد هوا مایل او

مشکلی از لبت ای غنچه دهان دارد دل

به یکی خنده شیرین بگشا مشکل او

سگ او خوابگهش کعبه آن کوی بود

بخت بیدار که دارد چو سگ مقبل او

خال ابروی ترا کوکب بختست بلند

کز سعادت شده اوج مه نو منزل او

خالی از داغ دلی لاله صفت کی باشد

عاشق سوخته گل گل ندهد از گل او

غیر حسرت دل اهلی نشدش حاصل هیچ

آه ازین حسرت و وای از دل بیحاصل او

شمارهٔ ۱۲۳۴

دل بکف میداشتم عمری نگاه از دست تو

ساعدت خواهی نخواهی برد آه از دست تو

پنجه کردم با تو بیرحم و زیان کردم از آن

گاه مینالم ز دست خویش و گاه از دست تو

سوختم از آه مردم مگذر ایسلطان حسن

زانکه می بینم سراسر دادخواه از دست تو

تا کی ای یوسف صفت چاه ذقن بنماییم

عاقبت خواهم فکندن دل بچاه از دست تو

در غم دل بسکه چون اهلی سیه سازم ورق

نامه اعمال خود بینم سیاه از دست تو

شمارهٔ ۱۲۳۵

هر که آن گل پا نهد در دیده نمناک او

عاقبت شاخ گلی سر بر زند از خاک او

همچو آهو باز خواهم دیده را بعد از هلاک

تا سر خود را بینم بسته فتراک او

آتش دوزخ ز آب کوثرم خوشتر بود

گر بود در پیش چشمم روی آتشناک او

جان آنصاحب نظر آیینه عین دلست

کز غبار دیگران دورست چشم پاک او

میشود دود دلم از سینه چونسروی بلند

هر گه آرم در نظر سر و قد چالاک او

هر که در دل تلخی عشق است او را خوشگوار

زهر باشد از لب نوشین لبان تریاک او

کس سخن نزدیک اهلی چونکند از ترک عشق

زانکه دورست اینسخن بسیار از دراک او

شمارهٔ ۱۲۳۶

ای مرا داغی به دل از لعل آتش رنگ تو

بسته راه زندگی بر من دهان تنگ تو

نیمه جانی کز کف خوبان برون آورده ام

چون کنم دیگر که بیرون آورم از چنگ تو

در عتابی با من و آهسته می خندد لبت

وه چه دلجویی بمیرم پیش صلح و جنگ تو

سوختم از شوق تو بر من دلت رحمی نکرد

آه از این بیرحمی و وای از دل چون سنگ تو

بر قد خوبان نظر هر چند اهلی میکند

کس ندارد اعتدال قد شوخ و شنگ تو

شمارهٔ ۱۲۳۷

مارا همین جواب سلام است کام ازو

معراج ما بسست جواب سلام ازو

هر گوشه چشم ناز چو من صد هزار کشت

خون کدام خواهم و داد کدام ازو

نقد و کون قیمت یکموی یوسف است

ما را چه سود پختن سودای خام ازو

تنها نه دام راه من آنزلف و خال شد

بس مرغ زیر کی که درافتد بدام ازو

آه از جفای ساقی دوران که عاشقان

خون میخورند همچو شفق صبح و شام ازو

مارا رقیب اگر به خمار فراق سوخت

خواهد کشید ساقی دور انتقام ازو

خاص کسی نشد کرم عام میفروش

آسوده اند خلق جهان خاص و عام ازو

اهلی چو صاف عیش به درد غمی فروخت

ساقی مکن دریغ تو هم درد جام ازو

شمارهٔ ۱۲۳۸

من بنده صبا که دهد عرض رای تو

کز عرض بند گیست مرادم دعای تو

جای تو بود دیده شب زنده دار من

باز آکه هیچکس ننشیند بجای تو

آن آفتاب مهر فزایی که همچو من

ذرات کاینات بود در هوای تو

غافل مشو ز حال گدایی که دایمش

دست دعا گشاده بود از برای تو

اهلی که جان بپای تو میداد روز وصل

گر کشته در فراق تو گردد فدای تو

شمارهٔ ۱۲۳۹

ماییم دل و دین بسر کار تو کرده

نقد دو جهان در سر بازار تو کرده

داد از که ستانیم مگر هم زلب تو

زانها که بما نرگس خونخوار تو کرده

ای کان مروت مکش اینخسته جگر را

امروز که جا سایه دیوار تو کرده

هم عاقبت ازبند فراقم برهاند

آنکسکه من خسته گرفتار تو کرده

رحمی بکن ایگل که بصد نازبر آرد

اهلی دل خود را که چنین خوار تو کرده

شمارهٔ ۱۲۴۰

زهی ز عارض تو گلرخان حجاب زده

شکسته رنگ چو گلهای آفتاب زده

رخ تو گلشن حسن است و نرگس مستت

میان لاله و نسرین فتاده خواب زده

من از لب تو خرابم همآن دوای منست

که هم شراب یرد زحمت شراب زده

ز شور و گریه و خونابه دلم پیداست

که خنده تو نمک بر دل کباب زده

خیال سبز خطی بست دیده اهلی

نظر کنید که نقشی عجب بر آب زده

شمارهٔ ۱۲۴۱

مدعی در جوش و ما بیهوش از آن نو گل شده

بلبلان خاموش و مرغ هرزه گو بلبل شده

آفتاب من که سوزد برق حسنش خشک و تر

سبزه تر بین که گرد عارضش سنبل شده

در کمین صید دل از زلف و خال و چشم مست

فتنه ها دارد سرفتنه آن کاکل شده

دیگرانرا جزوییی گر سوخت برق حسن او

خرمن صاحبدلان بر باد جزو و کل شده

همنشین آسان نشد اهلی بدان سر و سهی

باغبان خون خورده عمری تا قرین گل شده

شمارهٔ ۱۲۴۲

خوش حالتی است پیش تو از می خوشان شده

دل با تو در حکایت و خود از زبان شده

فریاد از این نمک که نظر تا فکنده ام

خوناب دل ز گوشه چشمم روان شده

ایمن مباش از من دیوانه ای رفیق

کان بیخودی که بودمرا بیش از آن شده

چون کام خویش یابم از آن لب که هر گهم

او در کنار آمد و من از میان شده

اهلی بزخم تیر جفا دل بنه که باز

دل داده ایم از کف و تیر از کمان شده

شمارهٔ ۱۲۴۳

خوش آنکه بودمه من زباده مست شده

فکنده دست ز دوش من و ز دست شده

چو کام از آن لب میگون دلم مست یافت

چنان خوشست بمستی که می پرست شده

اگر چه دین و دلم شد شراب و شاهد و ساقی

چرا ملول نشینم چو هر چه هست شده

مگر غبار مرا سر بلند سازد باد

چنین که در ره یارم چو خاک پست شده

خمیده شد چو کمان قد اهلی از غم یار

کشاکش اجلس در پی شکست شده

شمارهٔ ۱۲۴۴

چون شمع دل از داغ تو افروختنش به

عاشق که دل افسرده بود سوختنش به

گر رسم وره عقل ندانم مکنم عیب

کاین دانش بیهوده نیاموختنش به

بی یوسف خود دیده چو یعقوب ببستم

چشمی که نه بر دوست بود دوختنش به

هر چند عزیزست متاع خرد و صبر

در پای تو افشاندن از اندوختنش به

اهلی بغلامی تو چون پیر شد آخر

مفروش بدین عیب که نفروختنش به

شمارهٔ ۱۲۴۵

اگر چه عشق نکویان جراحتست همه

جراحتست که در سینه راحتست همه

وصال گل طلبی بخت باید ای بلبل

مگو که کار بعقل و فصاحتست همه

قدت نه سرو که ناز و کرشمه است تمام

رخت نه ماه که حسن و ملاحتست همه

چه عارضست و چه حسنست این تعالی الله

چو صبح اهل سعادت صباحتست همه

زبان طعن رقیبان بسوخت اهلی را

هلاک مردن جسم و جراختست همه

شمارهٔ ۱۲۴۶

تو به بزم عیش و نبود ره من در آن میانه

به چه حیله پیشت آیم چه سخن کنم بهانه

هوس فسانه یا رب شودت گهی که با من

بتو گویم از غم خود سخنی در آن فسانه

همه شب بخواب بینم بطواف کعبه خود را

چو شبی رسد بکویت سر من بر آستانه

بخدا که بیتو جایی نبود قرار و خوابم

مگر آنکه مست افتم بدر شرابخانه

دو لب تو را چو اهلی نگزد زرشک میرد

که مدام عیش دارد لب جام از آن میانه

شمارهٔ ۱۲۴۷

خبرم شدست کانمه هوس شراب کرده

چکنم که این حکایت جگرم کباب کرده

که نمود (می) بجامش که ز غم بسوخت جانم

ز که بود این خرابی که مرا خراب کرده

ز زلال جان شیرین می اوست در دل من

بشراب تلخ مردم بچه رو بتاب کرده

بکجا کشید ساغر بکه شد حریف یا رب

که دل مرا بصد غم گرو عذاب کرده

مشنو ز غیر اهلی که شب آنحریف می زد

بکمان آنکه حسنش همه روز خواب کرده

شمارهٔ ۱۲۴۸

رسید مست من از می برخ گل افکنده

رخی و صد گل خوبی لبی و صد خنده

کلاله بسته و چون گل گشاده پیشانی

زرشک او مه تو چین بچهره افکنده

گشاده از مه ابرو چو حلقه کعبه

در امید بروی هزار درمانده

کسیکه کشته خوبان نشد چه میداند

که زهر چشم بتان مرده میکند زنده

چو مه بر آمده از صورتی که از شرمش

فرو رود بزمین آفتاب تابنده

بجمله ملتفت اما تغافلش با من

تفافلی بهزار التفات ارزنده

سر نیاز نهادم بسجده آن بت

که ای بحسن خداوند و ما همه بنده

همیشه خلعت حسن تو تازه باد چو گل

ولی زیاد مبر اهلی کهن ژنده

شمارهٔ ۱۲۴۹

ای مصور ز کف این تخته تعلیم بنه

سجده کن پیش بت ما سر تسلیم بنه

گر سر و دست به میزان محبت داری

جان بیک نیم و جهان جمله بیک نیم بنه

ملک راحت طلبی رند و گدا باش چو من

ورنه سلطان شو و دل بر خطر و بیم بنه

آخر ای چرخ منداینهمه غم بر دل من

بار غم بر دل عشاق به تقسیم بنه

تا مرا بنده خود خواند ز غم آزادم

خسرو وقتم و گو خط بغلامیم بنه

همنشینان چو به خشت در او جان بدهم

بر سر خاک من آن خشت بتعظیم بنه

بنده خاک در سیمتنی شو اهلی

بت پرستی مکن و دل ز زر و سیم بنه

شمارهٔ ۱۲۵۰

تنم که غرقه بخون اشک لاله گون کرده

شهید عشق ترا شست و شو بخون کرده

جنون عشق اگر نیست چرخ مجنون را

بتهمت غلط افسانه در جنون کرده

به دوش من نهد ایام هر کجا باریست

قضابخانه گردون مرا ستون کرده

چراغ مجلس مستان شب نشین بودم

مرا غم تو چو شمع سحر زبون کرده

زبان کلک گرفتم حدیث خطت گفت

حکایت دهنت را ندیده چون کرده

بیان نامه سیاهی حکایت اهلی است

که عمر در سر افسانه و فسون کرده

شمارهٔ ۱۲۵۱

آتش آهم نهال وادی ایمن شده

باز این آتش نگه کن کز کجا روشن شده

من چنین مدهوش وصل و غافلم از بیخودی

اشک حسرت آمده از دیده تا دامن شده

نیست جز آیینه چشم دل او را جلوه گاه

زانکه در دل دیدمش هرگه ز چشم من شده

گر دهان بر آه بندم از شکاف سینه ام

آتشی بینم بلند از چاک پیراهن شده

اهلی شوریده چون خود را نگه دارد که دوش

در سماع افتاده با او دست در گردن شده

شمارهٔ ۱۲۵۲

گهی که زلف بر آن روی مهوش افتاده

هزار سوخته را جان در آتش افتاده

بصد هزار جفا ای غزال مشکین بو

خوشم که با من مسکین ترا خوش افتاده

به گوشه نظری شهسوار من بنگر

سری که بهر تو در پای ابرش افتاده

نشان تیر تو خلق استخوان خود سازند

ولیک قرعه بنام بلاکش افتاده

جمال یار کند جلوه در دل پاکان

خوشا دلی که چو آیینه بیغش افتاده

مرا چه چاره ز دیوانگی بود اهلی

که کار من بحریفی پریوش افتاده

شمارهٔ ۱۲۵۳

کی دل بی‌دردی از داغ گزندی سوخته

هرکجا دیدیم عشقت دردمندی سوخته

وه چه شمعست این که پیش عاشقان پروانه‌وار

صدهزار افتاده چندی مرده چندی سوخته

تا بود شمع ایمن از چشم بدان گرد سرش

هر نفس پروانگان مشت سپندی سوخته

می‌شود دودی بلند و می‌دمد بویی عجب

تا کجا آن شوخ جان مستمندی سوخته

آه ازین نازک‌پسندی‌های دل کاین جان زار

هردم از نازک‌دلی مشکل‌پسندی سوخته

پیش من فرهاد و مجنون مرم آزاده‌اند

کم چو من دیوانه‌ای در قید و بندی سوخته

گر زمین و آسمان دشمن شود اهلی چه باک

آه من بسیار ازین پست و بلندی سوخته

شمارهٔ ۱۲۵۴

نه دیده مثل تو دیده نه کس نشان داده

فرشته خوی و پریروی و آدمیزاده

تویی که سرو بلندت ز پاکدامنی

قدم بدیده هیچ آفریده ننهاده

منم که جز بجمال تو همتم هرگز

بر آفتاب فلک چشم مهر نگشاده

خدایرا مددی ای همای بخت که من

گدای شهرم و با پادشه درافتاده

ز فیض میکده خالی کجا بود اهلی

که سالهاست که چون خم بخدمت استاده

شمارهٔ ۱۲۵۵

ساقیا، باده بدین مست دل افتاده مده

مستم از خون دل خود دگرم باده مده

منعم ای پیر ره از هر چه کنی میشنوم

توبه از دست نگارین و رخ ساده مده

تو گرفتار خودی پند تو بنداست ایشیخ

برو و زحمت رندان دل آزاده مده

جنت و می طلبد زاهد و ساقی گوید

که ز کف جنت نقد و می آماده مده

آب حیوان مطلب همچو سکندر زنهار

عمر بر باد پی روزی ننهاده مده

برو ای صورت چین و زخدا شرم بدار

حسن خود جلوه بر آن حسن خداداده مده

اهلی از سنگ ملامت اگر هست حذر

دل دیوانه بخوبان پریزاده مده

شمارهٔ ۱۲۵۶

جدایی از درت جانا بزهر آلوده تیرم به

که چون دور از تو خواهم ماند باری گر بمیرم به

روا باشد که چون یادت دهند از حال من گویی

گذاریدش که گر هرگر نیاید ضمیرم به

شدم دیوانه از شوقت جهان خواهم زدن برهم

بزنجیرای پری رخسار اگر سازی اسیرم به

ز خوبان دیدم ناگه برآید سر بشیدایی

اگر در کنج محنت سر ز زانو برنگیرم به

ببرم من منه اهلی عبیر وعود بر آتش

چو دل می‌سوزد از بویش ز صد عود و عبیرم به

شمارهٔ ۱۲۵۷

سرو من بنمای قد و خجلت شمشاد ده

برفشان دستی برقص و عالمی بر باد ده

تو نه آن مرغی که صید کس شوی از مامرم

دام صحبت شو زمانی بازی صیاد ده

ما چنین لب تشنه و تو جرعه میریزی بخاک

اینکه میریزی بدست عاشق ناشاد ده

ای حریف بزم شیرین یاد خسرو تابکی

گر توانی یادش از جان کندن فرهاد ده

ایکه می با یار مینوشی بشکر این مراد

زینهار از اهلی بیچاره او را یاد ده

شمارهٔ ۱۲۵۸

تا ساقی گلهذار رفته

دست و دل ما ز کار رفته

منت چه نهم که شد فدایش

جانی که هزار بار رفته

عالم همه صید خویش چون کرد

دیگر چه پی شکار رفته

تا عشق بباد داد خاکم

از آینه ام غبار رفته

هر چند که کارم انتظارست

کار من از انتظار رفته

تا در دل ما قرار بگرفت

از جان و دلم قرار رفته

یاران پی کار خویش رفتند

اهلی بفدای یار رفته

شمارهٔ ۱۲۵۹

زلف سیه شانه کن جام مدامی بده

سلسله عشق را باز نظامی بده

روز قیامت کسی گر نبود باورش

سروقد خویش را خیز و خرامی بده

کشته هجر توام پرسش من کی دمی

اولم از لطف خویش جان بسلامی بده

مرغ دل رفته را تا بکف آرم دگر

از خط و خال خودت دانه و دامی بده

بر من مخمور غم رحم کن ای میفروش

گر نبود صاف می دردی جامی بده

سلطنت جاودان دولت عشقست و بس

یارب از این دولتم بخش تمامی بده

حسرت شیرین لبان تا بکی ای بخت بد

اهلی ناکام را زینهمه کامی بده

شمارهٔ ۱۲۶۰

ساقیا می بقدح ریز و ببد مست مده

مصلحت نیست جز این مصلحت از دست مده

بیخطا سنگدلان شیشه دل می شکنند

دل بدینطایفه تا صبر و توان هست مده

ماهی شست بتانیم و بدین دام خوشیم

یارب آزادی ما هرگز ازین شست مده

گر شوی کشته پی سرو بلندی باری

همت از دست بهر مرتبه پست مده

گه گهی نوش وصالی بچشان جان مرا

تلخی زهر فراقم همه پیوست مده

مدعی را بهل از دام غمت تا بجهد

باسیران محبت ره وارست مده

اهلی از دست تو گر چرخ ستاند همه چیز

همه عالم بده و ساقی سرمست مده

شمارهٔ ۱۲۶۱

نوح اگر طوفان او افسانه مردم شده

صد چو آن طوفان در آب دیده ما گم شده

شهسوارا، تا تو جولان میکنی بر رخش ناز

بس سر پاکان که خاک راه و زیر سم شده

تند میرانی و بس کز هر طرف آهیست گرم

مرکبت غرق عرق از فرق سر تا دم شده

سوختم تا شب سگش را خفته دیدم بر زمین

بهر او خاکستر من بستر قاقم شده

پیش رندان قصه قارون مگو در میکده

زانکه صد قارون نهان در پای خاک خم شده

می‌رمد آهوی چشم مست او از مردمان

زان سبب اهلی چو مجنون وحشی از مردم شده

شمارهٔ ۱۲۶۲

ای با سگت فرشته دم از بندگی زده

تنها نه او که هرکه دم از زندگی زده

پیش رخ تو گل نشکفت بلکه باغ

آتش بنو بهار ز شرمنگی زده

مه با تو بر نیاید از آنرو هلال شد

یعنی که حلقه بر در درماندگی زده

در کوی عشق افسر جم باد می برد

خرم کسی که لاف سر افکندگی زده

اهلی تو کیستی که در محرمی زنی

در حضرتی که کعبه در بندگی زده

شمارهٔ ۱۲۶۳

بیا و ساقی جان شو به تشنه آبی ده

بعشق ساقی کوثر بما شرابی ده

کنونکه جام مرادت پرست سرو سهی

بنوش و جرعه خود را بدل کبابی ده

حیات خضر بگو بهترست یا می لعل

سوال میکنم از لعل خود جوابی ده

دراز دستی زلفت ز حد گذشت آخر

بگیر هندوی کج طبع را و تابی ده

ز ذره ذره گلم ساغری بساز ایچرخ

بدست شاه وشی همچو آفتابی ده

مفرح دلم از لعل ای حکیم مساز

ز لعل ناب چه حاصل شراب نابی ده

ز گنج حسن بزاهد خبر مده اهلی

نشان آن بدل افتاده خرابی ده

شمارهٔ ۱۲۶۴

بیمارم و لب تشنه و از قافله مانده

آبی که بود در جگرم ز آبله مانده

بگشا سر آن زلف چو زنجیر و نگه کن

جان داده صد آشفته و در سلسله مانده

تن غرقه بخون دل و محبوب نه راضی

ما خسته و پا در گل و او در گله مانده

رفتند رقیبان همه در کعبه مقصود

عاجز صفتانند درین مرحله مانده

جان رخت ببست از تن پر درد و هنوزش

در گوش و دل از ناله من غلغله مانده

فریادرس ایعقل گرانمایه که اهلی

در چنگ حریفان تنگ حوصله مانده

شمارهٔ ۱۲۶۵

مرغ غافل چه دل آسوده بنظاره شده

که بهر غنچه ازین باغ دلی پاره شده

صحبت خلق جهان مایه آزار دل است

ای خوش آندل که بکوی عدم آواره شده

از ستمهای تو ایماه که نالد بفلک

که فلک همچو تو بد مهر و ستمکاره شده

عاشقان تو بشبگیر در آن قافله اند

که چراغ رهشان ثابت و سیاره شده

آه ازین سنگدلی وه که اثر در تو نکرد

آب چشمم که رهش در جگر خاره شده

جان همه لطف تو اهلی سگ تو

چاره او کن از الطاف که بیچاره شده

شمارهٔ ۱۲۶۶

بد فرصتت چرخ فلک تن فرو مده

می ده اگر فلک ندهد کام گو مده

میدزدد از جمال تو آیینه رنگ حسن

ای آفتاب حسن بآیینه رو مده

منع شمیم زلف مکن گر بما رسد

هرگز کسی بمشک نگفتست بو مده

آنرا که خضر دست نگیرد بجرعه یی

گو آبروی خویش پی آب جو مده

گر آرزوی باده بود بی لب توام

گو جام بخت هرگزم این آرزو مده

مخمور عشق را لب میگون دوا کند

اهلی خموش و درد سر از گفتگو مده

شمارهٔ ۱۲۶۷

در حسرت تو مردن ما از حیات به

بی التفاتیت ز هزار التفات به

صد جان فدای باده عشقت که این شراب

هرچند آتش است ز آب حیات به

کی نیشکر چو قد تو شیرین شمایل است

کاین نخل میدهد رطبی از نبات به

بازی خورد فرشته از آنرخ چه جای عقل

ایشاه حسن، عقل درین عرصه مات به

اهلی کسیکه عاشق و مست است و پاکباز

انصاف اگر بود ز ملک در صفات به

شمارهٔ ۱۲۶۸

پیش تو هر که هست چو صورت خموش به

عیسی نفس تویی دگران چشم و گوش به

خواهد سبوی جسم چو سنگ اجل شکست

پس این سبو سفال سگ میفروش به

گر می چنان خوری که نگویند زهر باد

گر زهر میخوری بحقیقت ز نوش به

طوفان آب دیده جهان میکند خراب

گر دیک دل ز گریه نیارم بجوش به

اهلی ز وصف لاله رخان لب چه بسته یی

بلبل بهر صفت که بود در خروش به

شمارهٔ ۱۲۶۹

از خواب جامه چاک و پریشان برآمده

صبح قیامتش ز گریبان برآمده

ای مردم دو دیده به کشتی چشم من

بنشین که از فراق تو طوفان برآمده

دور از گل رخ تو چو مجنون گریستم

چندانکه گل ز خار مغیلان برآمده

هرگه که آهی از غم داغت کشیده ام

دودی ز خرمن مه تابان برآمده

تا خط دمید گرد رخ روحپرورت

چون من هزار سوخته از جان برآمده

جان خوش بود بپای تو دادن بهر طرف

هرجا که بیتو مانده پریشان برآمده

اهلی چو کوهکن چه کنی ناله از هلاک

کاین کار سخت برتو خوش آسان برآمده

شمارهٔ ۱۲۷۰

ای ز ملاحت آتشی بر جگر ملک زده

خون شده از ملاحتت صد جگر نمکزده

مردمک دو چشم من نیست قدمگه سگت

وای که کعبتین من جای دو شش دو یک زده

از عدم آمدست جان در طلب دهان تو

لب بگشا که بهر تو اینهمه راه تک زده

تا تو ملول از منی بر سر حرف هستی ام

هر سر مو که بنگری تیغ برای حک زده

نقد دلم شناختی زان نگهم نمیکنی

کی زر قلب من کسی به ز تو بر محک زده

جور فلک بسوخت دل آه که کارگر نشد

تیر بلا که آه من اینهمه بر فلک زده

اهلی از آنپری سبق کس نبرد به نیکویی

زهره چه زهره اش بود گرچه ره ملک زده

شمارهٔ ۱۲۷۱

روی نیاز بر ره آنسرو ناز به

جانی که دادنی است بروی نیاز به

بر باد فتنه اطلس گل زود میرود

چونسرو ژنده پوشی و عمر دراز به

جاییکه میتوان بسگ او رفیق شد

آنجا اگر فرشته بود احتراز به

گر مرگ لازم است به خامی چرا رویم

جان سوختن چو شمع بسوز و گداز به

بهر خدا مبند در ای پیر میفروش

بر روی عاشقان در میخانه باز به

زاهد تو و نماز که ما را نیاز بس

در حضرت کریم نیاز از نماز به

اهلی صبور باش که زخم دل ترا

آخر بلطف خویش کند چاره ساز به

شمارهٔ ۱۲۷۲

دود چراغ خوردنم کرد چو لاله دل سیه

گل ندهد بغیر از این آب و هوای خانقه

مومن و بت پرست را کعبه و دیر قبله شد

کافرم ار مرا بود غیر در تو قبله گه

گرچه بجستجوی مه فتنه شوند مرد و زن

گر تو به بام بر شوی کس نکند نگه به مه

هرکه شراب میخورد بیرخ ساقیی چو تو

عمر عزیز میکند در سر کار می تبه

ای تو بهشت عاشقان حسن تو شد قیامتی

وه وه ازین جمال تو این چه خطست و چهره وه

گر مه و آفتاب من دیده ام از هوای تو

در صف عاشقان تو روسیهم ازین گنه

اهلی از آنپری مکن چشم بحال خویشتن

ترسمت از نظر رود تا تو بخود کنی نگه

شمارهٔ ۱۲۷۳

دامی نهاده آنمه از زلف تاب داده

صیاد وار چشمش خود را بخواب داده

دشنام تلخ بوده او را جواب اگر هم

صد ره سلام ما را یکره جواب داده

زان مست گریه ام من کز آن دو لعل میگون

خونابه دلم را رنگ شراب داده

با زهر چشمش ایدل نوش لبش چه جویی

پیکان غمزه بنگر کز زهر آب داده

گر استخوان عاشق بو کرده سگ پس از مرگ

از سوز داغ عشقش بوی کباب داده

هرچند بت پرستم جویم بهشت وصلش

کز دوزخ فراقم عمری عذاب داده

از خنده های نوشین جان داده عاشقانرا

اهلی چه کرده کو را زهر عتاب داده

شمارهٔ ۱۲۷۴

خطت که لب لعل شکر خای گرفته

نقشی است که در خاتم جان جای گرفته

از چشم و دل ما نرود سرو قد تو

کان سرو در آب و گل و ما پای گرفته

از تابش خورشید رخ تست که دل جای

در سایه آن زلف سمن سای گرفته

مخموری این عاشق لب تشنه چه داند

آنشوخ که جام فرح افزای گرفته

اهلی چمن آرایی گلزار حدیثش

رنگی است کزان روی دل آرای گرفته

شمارهٔ ۱۲۷۵

بیا و درد هجران را دوا ده

ز شربتخانه وصلم شفا ده

غم عاشق کشت داد جفا داد

تو بر عکس ایپری داد وفا ده

تراکان ملاحت آفریدند

از آن کان نمک بخشی بما ده

همه حسن و جوانی حق ترا داد

زکوه آن بدین پیر گدا ده

دلا، از گل هوا داری بیاموز

تن و جان جمله بر باد هوا ده

صفای کعبه را با کعبه بگذار

بیا و خانه دل را صفا ده

بتلخی کوهکن میمرد و میگفت

الهی جان شیرین را بقا ده

بخوبان همعنان اهلی چه گردی

عنان در دست تسلیم و رضا ده

شمارهٔ ۱۲۷۶

آدم و گندم، من و خال لب جانانه‌ای

من نه آن مرغم که در دام آردم هر دانه‌ای

درنگیرد صحبت من با دم ارباب عقل

هم مگر در جوشم آرد آتش دیوانه‌ای

سوختم از صلح و جنگت همچو آتش تا به کی

گه برافروزی چراغی گه بسوزی خانه‌ای

باده می باید که صافی باشد و ساقی لطیف

بزم شاهی گر نباشد گوشهٔ ویرانه‌ای

پیش از آن اهلی که خواب واپسین گیرد ترا

حالیا از عشق او فرصت شمار افسانه‌ای

شمارهٔ ۱۲۷۷

عالم چو آفتاب پر از نور کرده‌ای

ما را چو سایه از بر خود دور کرده‌ای

ای مست نرگس تو جهانی ز جام عیش

ما را به زهر چشم چه مخمور کرده‌ای

یک ذره نیست در دلت ای آفتاب مهر

خود را به مهر بهر چه مشهور کرده‌ای

آخر سگ توایم چرا ز آستان وصل

ما را به سنگ تفرقه مهجور کرده‌ای

بازآ که دست هجر ز بنیاد می‌کند

جان خراب را که تو معمور کرده‌ای

مردم ز رشک آینه از وی چه دیده‌ای

کآن را همیشه مونس و منظور کرده‌ای

اهلی به خواجگی ز ره بندگی رسید

آزاد خویش را به چه دستور کرده‌ای؟

شمارهٔ ۱۲۷۸

من کیم خسته‌دلی حال دگرگون شده‌ای

بیدلی سوخته‌ای عاشق مجنون شده‌ای

اضطراب من درمانده گریان داند

جان به لب آمده‌ای غرقه جیحون شده‌ای

گریه‌ام بینی و خود را ندهی هیچ بر آن

کز کجا می‌کند این گریه جگر خون شده‌ای

ای که سرحلقه بزم طربی یاد آور

همچو من بی‌کسی از دایره بیرون شده‌ای

روی زرد از چه صفت سرخ ببیند اهلی

مگر آیینه کند چهره گلگون شده‌ای

شمارهٔ ۱۲۷۹

در چمن با کف رنگین قدح ای گل زده‌ای

ناخنی بر دل صد پاره بلبل زده‌ای

رویت افروخته از آتش می با خط سبز

آه ازین شعله که در خرمن سنبل زده‌ای

حالم از درد تو بد نیست ازین شیوه بدست

که تو می‌دانی و عمدا به تغافل زده‌ای

در دلم می‌خلد از سوزن عیسی خاری

که به مژگان ره ارباب توکل زده‌ای

عاشقی کار تحمل بود از جور منال

صبر کن اهلی اگر لاف تحمل زده‌ای

شمارهٔ ۱۲۸۰

هان ای خضر که آب بقا نوش کرده‌ای

یاران تشنه را چه فراموش کرده‌ای

گوش رضا به حال محبان نمی‌نهی

گویا ز دشمنان سخنی گوش کرده‌ای

چون صاف عیش مردم هشیار داده

مارا ز درد هجر چه مدهوش کرده‌ای

گر ناله‌ای کند دل بدخو ز جور تو

او را گناه نیست، تو بدخوش کرده‌ای

اهلی چو دور شاه علاء الدین محمد است

این جام سرخوشی ز کجا نوش کرده‌ای

شمارهٔ ۱۲۸۱

در وقت گل چو غنچه چرا دل فسرده‌ای

جامی بکش بشادی گل ورنه مرده‌ای

ساقی شراب تلخ ترا خوشگوار نیست

عیب نمی‌کنم که چو من خون نخورده‌ای

سر می‌زند اشعه نورت چو آفتاب

از چشم‌های پرده چه در زیر پرده‌ای

گیرم که مدعی همه عالم ز رشک سوخت

غم نیست چون تو در دل ما خانه کرده‌ای

خرمن چو گل به باده ای سرو پیش یار

در خاکدان دهر چرا پا فشرده‌ای

اهلی چه عاشقی که نمیری ز درد عشق

ناموس اهل عشق تو بی‌درد برده‌ای

شمارهٔ ۱۲۸۲

عالمی را تو به شوخی دل و جان سوخته‌ای

ای پسر این همه شوخی ز که آموخته‌ای

با دل زار مرا باز بسوزی بچه رنگ

که چو گل چهره به صد رنگ بر افروخته‌ای

چشم من چون نگرد بی‌تو جمال دگران

که از آن سوزن مژگان نظرم دوخته‌ای

همه آفاق خریدار تو زانند که تو

یوسف خود به زر ناسره بفروخته‌ای

عاشق سوخته پروانه شد ای بلبل مست

تو چو سوسن به زبان عاشق دل‌سوخته‌ای

اهلی از دانه اشکی چه غم از دل برود

با چنین خرمن غم‌ها که تو اندوخته‌ای

شمارهٔ ۱۲۸۳

نیست از همت خود با دو جهانم کاری

همتی دارم اگر هیچ ندارم باری

قیمت عمر ندانست و نداند هرگز

هرکرا نیست بیوسف صفتی بازاری

نیست غم گر دلم از شوق تو بسیار نماند

پیش رندان تو هم جان نبود بسیاری

مشکل عشق تو از مدرسه نگشود مرا

مگرم از در میخانه گشاید کاری

تو که در میکده با پیر مغانی اهلی

کعبه بگذار چه حاصل ز در و دیواری

شمارهٔ ۱۲۸۴

چو بپای خم نهم سر نبری گمان مستی

که بسجده وی افتم ز کمال می پرستی

بشکست خودپرستان سگ پیر میفروشم

که سفال دردی او شکند سفال هستی

ز گدایی دردل سر پادشاهیم نیست

که بلند همتان را نبود هوای پستی

چو سبو پر است ساقی بقدح شراب اولی

نخورد فراخ روزی غم روز تنگدستی

ز تو خوشدلیم اهلی بهمین که دامن از می

همه کس بآب شوید تو بگریه های مستی

شمارهٔ ۱۲۸۵

بقدر درد اگرم قوت سخن بودی

کرا مجال سخن با وجود من بودی

بسعی و کوشش اگر کام دل شدی حاصل

بجای خسرو و پرویز کوهکن بودی

گل ار ز آتش حسن تو داشتی رنگی

بسوختی خس و خاری که در چمن بودی

شکست حسن تو بازار نیکوان ارنه

هنوز فتنه یوسف در انجمن بودی

بخاکپای تو اهلی گرش رسیدی دست

رقیب بیهنرش خاک در دهن بودی

شمارهٔ ۱۲۸۶

بخلق درد تو بیهوده گفتم تا کی

بهر زه طعنه مردم شنفتنم تا کی

تو در کنار گلستان بخواب خوش مشغول

من از هوای تو بر خار خفتنم تا کی

چو نیست در دل شیرین چو کوهکن راهم

بخون دیده و دل سنگ سفتنم تا کی

بجرم گریه ز مژگان ره سگت روبم

گناه کردن و ره باز رفتنم تا کی

حکایتم نشنیدی ز صد هزار یکی

نگفتی اینهمه افسانه گفتنم تا کی

کجاست باد که چونگل شکفته ام سازد

چو غنچه در غم دل ناشکفتنم تا کی

دوا نماند بجز ناله کردنم اهلی

که درد خویش ز درمان نهفتنم تا کی

شمارهٔ ۱۲۸۷

چو ساقی گر بجامم دست بودی

نه تنها من که عالم مست بودی

اگر بالا گرفتی کار رندان

فلک قدر بلندش پست بودی

مرا از هجر او زخمیست پیوست

چه بودی وصل او پیوست بودی

ملامتگو کجا بر ما زدی زخم

گرش دردی که ما را هست بودی

اگر تدبیر بستی راه تقدیر

چرا ماهی اسیر شست بودی

خریدار بتان میبودم از جان

مرا گر نقد جان در دست بودی

اگر وحشی نبودی بخت اهلی

بفتراک بتان پا بست بودی

شمارهٔ ۱۲۸۸

چو طوطیان تو سخن بی نظیر میگویی

بگو بگو که عجب دلپذیر میگویی

بطالع من مسکین چرا چنین تلخست

سخن که با همه چون شهد و شیر میگویی

مرا ز کشتن خود ای ندیم دوست چه غم

مترس اگر سخن این فقیر میگویی

حدیث یوسف و یعقوب ناتوانش گو

اگر جوان مرا حال پیر میگویی

مگوی پسته خندان بدان دهان اهلی

سخن بسنج که با خرده گیر میگویی

شمارهٔ ۱۲۸۹

دی بسکه چو گل در نظر افروخته بودی

دوشم همه شب در جگر سوخته بودی

میآمدی از مکتب و می کشتیم از ناز

گویا همه عاشق کشی آموخته بودی

در چشم من از خون جگر سوسنی آمد

آن لعل قبایی که بنو دوخته بودی

میسوزم ازین غم که زیان شد همه بر من

تیری که پی صید خود اندوخته بودی

اهلی بتو گفتم که نگهدار ز خوبان

آب رخت آنروز که نفروخته بودی

شمارهٔ ۱۲۹۰

رفتی و کنار از من دیوانه گرفتی

کردی سفر از چشم و بدل خانه گرفتی

چون مهر نمودی و من از خویش بریدم

بد مهر شدی خوی به بیگانه گرفتی

فریاد از این قصه که درد دل ما را

هرچند شنیدی همه افسانه گرفتی

من مست خراباتم از آنشب که تو ایشوخ

مستان و غزلخوان ره میخانه گرفتی

تا بر رخت از باده عرق دانه فشاند

بس مرغ دلی را که بدین دانه گرفتی

زین شیوه خرابم که چو ساغر بتو دادم

دستم بگرفتی و چه یارانه گرفتی

اهلی چو برون رفت ز کف گنج مرادت

جا بهر چه در عالم ویرانه گرفتی

شمارهٔ ۱۲۹۱

با دیگران بعشوه سخن هر نفس کنی

بیچاره من که چون رسم از دور بس کنی

دانم که هست با همه جورت نظر بمن

کز من چو بگذری نظری بازپس کنی

هرگز هوس بصحبت من نیستت ولی

کی مدعی گذارد اگر هم هوس کنی

زینسانکه شیوه تو همه ناز و سر کشی است

ایسرو ناز مشکل اگر میل کس کنی

اهلی بهوش باش که خواب غم آورد

گر گوش بر فسانه من یکنفس کنی

شمارهٔ ۱۲۹۲

کعبه عاشق من کاش شکیبا بودی

چاره عشق شکیب است دریغا بودی

خلق عالم همه دیوانه شدی چون من مست

حسن پنهان تو گر بر همه پدا بودی

گر گرفتی لب جانبخش تو در همنفسان

هرکه بودی نفسی با تو مسیحا بودی

کیست کز جان نه خریدار رخ یوسف ماست

کاشکی یوسف مارا سر سودا بودی

گرنه باد سحری وصف تو کردی ایگل

کی ز مرغان سحر اینهمه غوغا بودی

صد قیامت شود از خون شهیدان هردم

چشم شوخ تو گرش میل تماشا بودی

در زمین سرمه خاک قدمت کی ماند

گر چو اهلی همه را دیده بینا بودی

شمارهٔ ۱۲۹۳

خواهم شبی گوش رضا بر حال زار من نهی

وانگه که خواب آید ترا سر در کنار من نهی

کی مرهم داغم شوی ای آرزوی جان من

صد داغ اگر دستت دهد بر جان زار من نهی

گشتم غبار راه تو تا بگذری گاهی به من

لبکن بپوشی چشم اگر پا بر غبار من نهی

من چون بغم خو کرده ام ایسرو خواهم خار غم

برداری از راه کسان بر رهگذار من نهی

زنهار در روز اجل تابوت من اهلی بسوز

ترسم بدوش دیگری ناگاه بار من نهی

شمارهٔ ۱۲۹۴

با دل چه چاره سازم کز آرزوی رویی

صد پاره گشت و دارد هر پاره آرزویی

هر سو بمهربانی در کار من طبیبی

من خود هلاک مردن از داغ تندخویی

مردیم از خموشی بگذار تا برآریم

از گریه هایهایی وز ناله هایهویی

رسوای شهر و کویم آخر چنین برآید

اورا که یار باشد همچون تو جنگجویی

اهلی که عار کردی از تخت پادشاهی

آخر ببین که قانع گشته بخاک کویی

شمارهٔ ۱۲۹۵

این چه رفتارست کای شمشاد قامت می‌کنی

عالمی برهم زدی وه وه قیامت می‌کنی

بی‌گنه کردی چو مرغم بسمل و با این همه

بر سر پا بازم از بهر غرامت می‌کنی

در غم یوسف نه آخر دیده هم یعقوب باخت

در نظر بازی چرا ما را ملامت می‌کنی

در صف ما در میا بهر خدا ای بت که تو

رخنه در دین و دل اهل سلامت می‌کنی

با رقیبان گفته‌ای اهلی سگ کوی منست

من چه سگ باشم که با من این کرامت می‌کنی

شمارهٔ ۱۲۹۶

تا کی ای رشک پری عالمی از غم بکشی

در غم آن منِ دل‌خسته به ماتم بکشی

مردم از دست تو تا چند ترا جور بود

نه که خوبی به تو دادند که آدم بکشی

گر به عیسی‌نفسی جان بدهد باز لبت

جان من خلق جهان را به تو یک دم بکشی

چون همه عالم از انفاس تو جان یافته‌اند

نیست کس را سخنی گر همه عالم بکشی

اهلی سوخته چون شمع چه کردست که تو

هم بسوزی ز غم خویشتن هم بکشی

شمارهٔ ۱۲۹۷

شب سگت دل خواست از عاشق چه بودی داشتی

کاشکی جان همچو دل پیشش وجودی داشتی

راستی را گر کسی میبود سرو بوستان

پیش سرو قامتت سر در سجودی داشتی

سوختیم از شوق و هیچ از حال ما آگه نیی

آتش پنهان ما ایکاش دودی داشتی

یوسف جان پیش ما بودی نه با بیگانگان

گر خریداری درین بازار سودی داشتی

ای خوش آن کز ناوک مژگان او گشتی هلاک

گر اجل در کار اهلی دیر و زودی داشتی

شمارهٔ ۱۲۹۸

چون بود روز جزایی مکن آزار کسی

زانکه کس تا بقیامت نبود یار کسی

به که در راه محبت چو الف راست شوی

که درین ره بکجی راست نشد کار کسی

گر ز خورشید چو مجنون ببیابان سوزی

به که منت کشی از سایه دیوار کسی

خار و گل چونهمه یکسان شود از باد خزان

مرغ زیرک نشود بسته گلزار کسی

برد بر دوش سبوی می رندان اهلی

مرد آنست که بر دوش نهد بار کسی

شمارهٔ ۱۲۹۹

چه جور بود که باز ای فلک بمن کردی

چراغ خلوت من شمع انجمن کردی

تو نیز ای شه خوبان بیاد دار این ظلم

که با رقیب علیرغم من سخن کردی

بخنده لب چو گزیدی چه حسرتی خوردیم

که پسته لب خندان شکر شکن کردی

بیک دو روزه جفا کی برون روی از دل

که سالها به محبت درو وطن کردی

به عاشقان جگر چاک کی رسی اهلی

بیک دو چاک که در جیب پیرهن کردی

شمارهٔ ۱۳۰۰

تا چند ز من گوشه ابروی بتابی

ایقبله من چند ز من روی بتابی

چون من ز عنان تافتنی سوختم از تو

وای آنکه عنان دل ازین سوی بتابی

روزی به بتان گر بنمایی ید بیضا

دست همه زان ساعد و بازوی بتابی

من بسته آنکاکلم اینجور تو تاچند

بیهوده بقصدم خم گیسوی بتابی

سرگشته چو پرگار شود کار تو اهلی

گر سر ز خط او سر یکموی بتابی

شمارهٔ ۱۳۰۱

تا دست بر اسباب سلامت نفشانی

از دامن خود گرد ملامت نفشانی

چون نقد روان میرود از دست تو ایدل

حیفست که بر آن قد و قامت نفشانی

زاهد مزن اینطعنه که در پای جوانان

سرمایه پیری بغرامت نفشانی

ای دیده مشو خیره بخورشید جمالش

تا هر طرفی اشک ندامت نفشانی

اهلی تو چنان سوخته گلخن عشقی

کاین گرد غم از خود بقیامت نفشانی

شمارهٔ ۱۳۰۲

آن دم که دل ربودی در قصد دین نبودی

کافر دل اینزمانی، هرگز چنین نبودی

حسنت قیامتی شد از خط اگرچه دایم

خوش بوده یی ولیکن خوشتر ازین نبودی

گفتم فزود حسنت، نی عشق من فزون شد

ورنی تو سرو نازی کی نازنین نبودی

امروزت از چه نرگس مخمور خوابناکست

گر زانکه با حریفان شب همنشین نبودی

از چشم زخم طالع رفت آن غزالم از کف

ای بخت بد تو ما را کی در کمین نبودی

دی بر زمین خرامش دیدم چو سرو نازی

ایدیده حیف کانجا خاک زمین نبودی

مفروش لاف مستی اهلی که تا تو هستی

از خرمن نکویان جز خوشه چین نبودی

شمارهٔ ۱۳۰۳

از غمزه گه عتاب و گهی خنده میکنی

مارا چو شمع میکشی و زنده میکنی

از نوغزال اگر تو درآیی بگشت شهر

خوبان شهر را همه شرمنده میکنی

آن یوسفی که سروقدان را ز بند خویش

آزاد میکنی و دگر بنده میکنی

شوخی و نوجوان و شه حسن از آن سبب

ننگ از من فقیر کهن ژنده میکنی

ای آفتاب اگر تو بخاک افکنی نظر

هر ذره خاکرا مه تابنده میکنی

ای باد دم مزن ز گل من که شمع را

از شرم آن جمال سر افکنده میکنی

در بزم عیش با همه در عین یاریی

جور و جفا باهلی درمانده میکنی

شمارهٔ ۱۳۰۴

وقت آن شد که نظر درمن درمانده کنی

تلخی عیش مرا چاره بیک خنده کنی

هیچ نقصان نبود قدر ترا ایشه حسن

گر نگاهی سوی درویش کهن ژنده کنی

من که باشم که بدل کینه من راه دهی

بهر من خاطر خود چند پراکنده کنی

شمع من خنده زنان چهره برافروز دگر

تا چراغ دل صد سوخته را زنده کنی

اهلی از تیغ تو چون سرکشد امید که تو

از خداوندی خود رحم بر این بنده کنی

شمارهٔ ۱۳۰۵

دی شامگه کز پیش من مرکب بتندی تاختی

رفتی چو خورشید از نظر روز مرا شب ساختی

چون خون نریزد چشم من کز بعد عمری یکشبم

ساقی شدی می دادیم بازم ز چشم انداختی

ای در میان گلرخان قد تو در خوبی علم

بشکست بازار بتان هرجا علم افراختی

ناگه نظر کردی بمن گفتم طبیب من شدی

تا حال خود گفتم ترا با دیگران پرداختی

کارم چو ماه از مهر تو چون اندک اندک شد درست

رخ تافتی باز از غمم چون ماه نو بگداختی

من خود چه ارزم پیش تو کز لاله رویان جهان

شد صدهزاران خاک و تو قدر یکی نشناختی

اهللی تو در نرد وفا از نقش وصل آن پری

اول زدی داوی عجب آخر ولی درباختی

شمارهٔ ۱۳۰۶

به نظاره جوانان که کسی نیافت سیری

من پیر بس حریصم چه بلاست حرص و پیری

چکنم که چون تو یوسف نتوان خرید وصلت

نه بنقد سربلندی نه بمایه فقیری

چو سر وفا نداری مفکن بدام خویشم

چه کنی شکار مرغی که ز خاک بر نگیری

نروی بدام زلفش بهوای خویش ایدل

که هزار بار خواهی که بمیری و نمیری

چمن جمال خوبان دو سه روز دلپذیرست

تو بهشت عاشقانی همه عمر دلپذیری

من از آهوی دو چشمت شده ام زبون ولیکن

بخدا که پیش شیران ننهم سر اسیری

ز جفای تیغ خشمت سر خود گرفت هر کس

گذر از تو من ندارم چکنم که ناگزیری

بسگان یار اهلی نتوان برابری کرد

بشناس قدر خود را مکن اینچنین دلیری

شمارهٔ ۱۳۰۷

چند سازم که شوم خاک و تو بر من گذری

سوختم تا بمن سوخته خرمن گذری

دست افتاده نخواهی که بدامن رسدت

نیست از شوخی اگر برزده دامن گذری

چون خیال تو کنم خون دل از دیده چکد

که بصد نشتر مژگان بدل من گذری

پای بوست چه بود آرزوی مردم چشم

چشم داریم که بر دیده روشن گذری

تا نسوزی همه تن شمع صفت اهلی را

از سر او عجبست ارتو بکشتن گذری

شمارهٔ ۱۳۰۸

ای اشک جگر سوز که در چشم پر آیی

بنشین که نمک ریزه دلهای کبابی

یارب که کف پای تو بر دیده که مالد

شبها که تو افتاده ز می مست و خرابی

دریاب کزین همنفسان زود برنجی

و آنگاه چو من سوخته جویی و نیابی

پروای که داری تو که با حشمت شاهی

سرخوش ز می حسنی و مستان ز شرابی

بیداری اهلی بامیدی است که یکشب

بوسد کف پای تو نه بیند که بخوابی

شمارهٔ ۱۳۰۹

منعت نکنم گر ببد اندیش نشینی

ترسم که به رغم من از آن بیش نشینی

غم نیست بمن گر ننشینی غم از آنست

کز من گذری غیر مرا پیش نشینی

وصل از تو نجویم که ترا ایشه خوبان

ننگ آید اگر با من درویش نشینی

ایکان نمک بهر جگر سوزی من چند

از دیده روی در جگر ریش نشینی

اهلی دلت از گوشه نشینان عدم شد

وقتست که پهلوی دل خویش نشینی

شمارهٔ ۱۳۱۰

با قبای آل چون برقی بمیدان تاختی

در صف چابک سواران آتشی انداختی

آمدی با روی چون گل در صف بازار حسن

صد چو یوسف را بخوبی بنده خود ساختی

سوخت مارا جلوه های خوبیت هر گه که تو

رخ چو گل افروختی قد همچو سرو افراختی

گرچه بودم مجلس افروز سگت عمری چو شمع

تا نمردم جان من قدر مرا نشناختی

اهلی دلخسته هرگه حال خود گوید ترا

یکسخن نشنیده با حال دگر پرداختی

شمارهٔ ۱۳۱۱

خنده یی کردی چو گل مارا چو بلبل سوختی

شوخیی کردی و گل را شیوه یی آموختی

بود با خوبان عالم صد نظر بازی مرا

یکنظر کردی که چشمم از دو عالم دوختی

سوختم آن دم که میگفتم حدیث حسن تو

خنده یی کردی نهان و همچو شمع افروختی

یاد داری بیوفا کز گرمی بازار حسن

بوسه یی با صد خریداری بما نفروختی

اهلی از در یوزه دلها شدی اهل دلی

عاقبت از خوشه چینی خرمنی اندوختی

شمارهٔ ۱۳۱۲

ایشوخ مرا اینهمه دلتنگ چه داری

با من چو وفایی نکنی جنگ چه داری

خورشید صفت نامزد عشق تو شهریست

از مهر من سوخته دل تنگ چه داری

دارم بضعیفی دلی از شیشه تنک تر

ایسنگدل اندر پی من سنگ چه داری

من مرغ گلستان توام پاس دلم دار

در کشتنم ایشاخ گل آهنگ چه داری

گنجی است دل اهلی و در دست تو خاری

گویا خبرت نیست که در چنگ چه داری

شمارهٔ ۱۳۱۳

بخدا که بزم ما را ز غم تو شامگاهی

نفروخت هیچ شمعی که نکشتمش بآهی

چه خوش آنکه میگذشتی سوی من بناز و کردی

چه تبسمی نهانی چه بلای جان نگاهی

منم آن شکار وحشی که ز تیر طعنه هرگز

نبود ز دست مردم گذرم بهیچ راهی

به طفیل خسروی کن نظری چو میتوانی

که بیک نظر کنی خوش دل ریش دادخواهی

تو نهال حسن و اهلی چه گیا که بر تو دستش

نرسد و گر رسد هم بکجا رسد گیاهی

شمارهٔ ۱۳۱۴

بصد کرشمه مهرم شکار خود کردی

کنون کناره گرفتی که کار خود کردی

کس از بهار جوانی ندید در عالم

جوانیی که تو در نوبهار خود کردی

هزار دشمنم از هر طرف کمین کرده

چه روز بود که ما را تو یار خود کردی

اگرچه خون من ای دیده ریختی شادم

که مزد کار تو هم در کنار خود کردی

نه صبر ماند و نه هوشت نه دین و دل اهلی

که این کند که تو با روزگار خود کردی

شمارهٔ ۱۳۱۵

بوعده بوسی ام از عشوه سازیی دادی

مرا بعشوه شیرین چه بازیی دادی

سر مرا چو بفتراک خویش بر بستی

میان انجمنم سرفرازیی دادی

چراغ کار من آنروز ساختی روشن

که همچو شمع مرا جانگدازیی دادی

بیک نگاه که کردی ز چشم پر نازم

مرا ز ناز بتان بی نیازیی دادی

مرنج اهلی اگر گفت دردسر کوته

که واعظانه سخن را درازیی دادی

شمارهٔ ۱۳۱۶

اول ز عاشقان به وفا یاد می‌کنی

عاشق چو شد فریفته بیداد می‌کنی

گویا به عشوه یار توام یاد می‌کنی

شادم بدین قدر که دلم شاد می‌کنی

خواهند عاشقان تو خود را ز رشک سوخت

زان رو که بس حکایت فرهاد می‌کنی

گفتی گذشتم از سر خونت به دوستی

باز این چه دشمنی است که بنیاد می‌کنی

اهلی خموش باش که آن گل نه زان تست

گر تو هزار ناله و فریاد می‌کنی

شمارهٔ ۱۳۱۷

هرکه یکساعت طبیب جان بیمارش تویی

گر پس از صد سال خواهد مرد خوندارش تویی

گرچه از مستی در آزارم ولی جام دلم

به بود گر نشکنی چون هم خریدارش تویی

یکنفس هر کسکه دید این تندی خوی تو گفت

وای بر جان دل افکاری که دلدارش تویی

بر رخش آن سبزه خط میخورد چونگل بخار

جانفدای آن گلی کز نازکی خارش تویی

نوبهار حسن او اهلی خزانش کی رسد

خاصه کز آه سحرگه مرغ گلزارش تویی

شمارهٔ ۱۳۱۸

از من خبر ای پسر نداری

عاشق شده ام خبر نداری

ما را بفغان میار از غم

گر طاقت دردسر نداری

از زندگی ام چرا ملولی

شمشیر جفا مگر نداری

خواهم که نظر بپوشم از جان

از بسکه بمن نظر نداری

اهلی چه خوش آنکه رخ براهش

بر خاک نهی و بر نداری

شمارهٔ ۱۳۱۹

گر کشد خاطر حزین باری

بار خوبان نازنین باری

من که بیمار یک نگاه توام

گر نمی پرسیم به بین باری

چون ندارد گریز حسن از عشق

عاشقی همچو من گزین باری

چه نشینی بهر فسرده دلی

در دل گرم من نشین باری

جان دهد اهلی از هوای لبت

گر کسی جان دهد چنین باری

شمارهٔ ۱۳۲۰

از آن بجور دل مبتلای من داری

که اعتماد بسی بر وفای من داری

ز آستان خودم دور میکنی لیکن

کدام عاشق یکدل بجای من داری

جدا کند من دیوانه را فلک از تو

بسنگ تفرقه هرگه هوای من داری

ز گریه رام من ایمرغ بخت کی گردی

که وحشی دگر از های های من داری

دوای زخم ملامت که میکشد اهلی

همین بسست که گویی برای من داری

شمارهٔ ۱۳۲۱

مرید ما شو ایشیخ اگر باما دمی باشی

سگ رندان شوی بهتر که خود سر آدمی باشی

حریم کعبه وصلش نبندد در بروی کس

چرا محروم مانی سعی کن تا محرمی باشی

برون از عالم مستی چه عالمهاست مستانرا

بیا جامی بکش تا هر نفس در عالمی باشی

طبیب من مکن تندی بنه دستی چنان بر دل

که بر دلهای دردمندان مرهمی باشی

چو عیسی جان دهد هر کسکه گردد کشته خوبان

شهید عشق اگر گردی مسیح مریمی باشی

غم عالم نمی ارزد جوی بر باد ده خرمن

اگر خواهی که چون اهلی بعالم بیغمی باشی

شمارهٔ ۱۳۲۲

چند از بتان فریفته آب و گل شوی

آدم شوی اگر سگ اصحاب دل شوی

سررشته گوش دار وز زنار غم مخور

زنار از آن بهست که پیمان گسل شوی

بیدوست ره مرو که نگردی بخود عزیز

چون خار سعی کن که بگل متصل شوی

می خور ولی چنان نه که از چشم اعتبار

گر خود کنی مشاهده خود خجل شوی

اهلی ز لطف اگر ندرد یار پرده ات

باری تو آن مکن که ز خود منفعل شوی

شمارهٔ ۱۳۲۳

دمی گر صورت شیرین سخن با کوهکن گفتی

بدو فرهاد دادی جان شیرین تا سخن گفتی

چه دشنام کسی گوید من نومید میگویم

چه بودی گر من آنکس بودمی تا این به من گفتی

چه وصف غنچه گویم با وجود آن دهان کو را

اگر بودی زبانی وصف آن شیرین دهن گفتی

ز رشگ او دریدی جامه و گفتی ز شوقست این

اگر با گل حدیث حسن آنمرغ چمن گفتی

ندارد آن زبان اهلی که گوید حال خود پیشش

چه بودی دوستی حال از زبان خویشتن گفتی

شمارهٔ ۱۳۲۴

از رشگ رخت گر دل گل درد نکردی

گل در تب گرم این عرق سرد نکردی

گر عشق خریدار رخ زرد نبودی

اکسیر محبت رخ ما زرد نکردی

ایکاش نم از خون دلم خاک گرفتی

تا گرد تو خیل و سپهت گرد نکردی

گر آهوی چشم تو نبردی دلم از دست

مجنون صفتم از دو جهان فرد نکردی

دورست سگ کوی تو ار مردمی ارنه

شب عربده با عاشق شبگرد نکردی

اهلی سگ مرد ره عشقست بمردی

گر مرد نبودی سخن از مرد نکردی

شمارهٔ ۱۳۲۵

گلی است عارض ساقی بنازکی کز وی

چو گل که در عرق افتد برون تراود خوی

چو همعنان نتوانم شد از روی خامی

پی سمند ترا گیرم و دوم از پی

چه جای آنکه بنالد دلم ز ناوک تو

که استخوان تنم ناله میکند چون نی

بیار می که بیابان غم رهی دورست

اگر مرا نبرد می نگردد اینره طی

بخون اهلی بیکس که دامنت گیرد

بکش به تیغ جفایش که الضمان علی

شمارهٔ ۱۳۲۶

ایکه بر بالین طبیب جان بیمار منی

از تو بوی آشنا آید مگر یار منی

گر نگفتم با رقیبانی نگویی غافلم

غیرتم آید که گویم پیش اغیار منی

با حریفان هوسناکت هزاران مرحمت

من که از جان با توام در بند آزار منی

ایکه از روی چو گل یاد آری و خال سیاه

وه تو هم عاشق مگر بر لاله رخسار منی

گرچه چون اهلی نگردم هرگز از وصل تو شاد

زینقدر شادم که میگویم تو دلدار منی

شمارهٔ ۱۳۲۷

دل شکست آن مه مرا در آرزوی ناوکی

صد هزارم آرزو در دل شکست این هم یکی

یار زان ما چو شد گنج دو عالم گو مباش

گرچه رندیم و گدا داریم همت اندکی

زاهدا اندر کعبه رفت و عاشق اندر میکده

هر کسی دارد بقدر خود در آن میدان تکی

گرچه طفلست آنپسر حسنش ز مهر و مه گذشت

برد آخر گوی دولت از بزرگان کودکی

زخم تیغ دوست تاج تارک اهلی بود

کافرم گر به ازین تاجی بود بر تارکی

شمارهٔ ۱۳۲۸

ای یوسف عزیز چه از ما نهان شوی

از ما مپوش رخ که عزیز جهان شوی

ماه تمام من که کمی چون مهت مباد

یارب همیشه پیر شوی و جوان شوی

من پیر روشن آینه ام ای شکر دهن

طوطی سخن شوی چو بمن همزبان شوی

بشنو سخن که حسن قبولی دلست و بس

این نکته گر قبول کنی نکته دان شوی

یوسف شنیده یی که عزیزی بخلق یافت

گر خلق و لطف پیشه کنی بیش از آن شوی

اهلی مگیر گوشه ز ابرو کمان خویش

گر هم ز تیر طعنه بعالم نشان شوی

شمارهٔ ۱۳۲۹

ما بنده حسنیم و گرفتار نگاهی

عالم بر ما یک جو و فردوس به کاهی

زنهار عنان ادب از کف منه ایشاه

کاینخانه عشقست چه رندی و چه شاهی

زنار پرستی کن و سررشته نگهدار

کز ترک وفا نیست بتر هیچ گناهی

کاریست غم عشق که هرچند برآید

حاصل نشود هیچ بجز ناله و آهی

اهلی که کند دعوی معشوقه پرستی

او را بجز از شاهدومی نیست گواهی

شمارهٔ ۱۳۳۰

بچنین جمال خوبی که تو گلعذار داری

اگرت فرشته خوانم بخدا که عار داری

من از آن سوی تو آیم که جز از تو کس ندارم

تو از آنگریزی از من که چو من هزار داری

من اگر وفا نمایم همه عمر کارم اینست

تو جفا و جور میکن بوفا چه کار داری

خطت ار چو مشک دم زد تو بروی خود میاور

که بود سیاه بختی که ازو غبار داری

تو چنین که میخرامی چمنی ز حسن و نازی

که قدی چو سرو و رویی چو گل بهار داری

چه شد ار شکار لیلی شده آهویی چو مجنون

تو بوادی محبت صد از این شکار داری

اگر از جفا بسوزد دلم اختیار دارد

دل از آن اوست اهلی تو چه اختیار داری

شمارهٔ ۱۳۳۱

کی دل سبک باشک جگرگون کند کسی

دریا بقطره قطره تهی چون کند کسی

تو نوبهار حسن نه آنی که دل دهد

کز سینه خار خار تو بیرون کند کسی

تا کی سخن ز چشمه حیوان کند خضر

باوی حدیث آن لب میگون کند کسی

عاشق بوصل یار کجا میرسد مگر

آیین روزگار دگرگون کند کسی

در دیده خواب مردم چشمم ز گریه نیست

چون خواب در میانه جیحون کند کسی

ای همنفس تفحص حالم چه میکنی

خودرا چرا به بیهده محزون کند کسی

انصاف نیست اهلی اگر با چنین غمی

در دور من حکایت مجنون کند کسی

شمارهٔ ۱۳۳۲

در کوره غم تا نخورم سوزش و تابی

بیرون ندهم همچو گل از گریه گلابی

رحمت بمن ای گنج وفا نیست وگرنه

ویرانه تر از سینه من نیست خرابی

مست تو دل سوخته ماست که هرگز

نشنیده جز از سینه خود بوی کبابی

خون من نومید نریزی که گناه است

وز این گنهت به نبود هیچ ثوابی

اهلی تو چو خود را نشمردی سگ دلدار

اینست که کس برنگرفت از تو حسابی

شمارهٔ ۱۳۳۳

کاشکی ز اول بمن این کینه داری داشتی

تا دلم در کف عنان اختیاری داشتی

رخ ز من میتابد اکنون وه چه سان یاد آورم

آنکه بر آمد شد من اتنظاری داشتی

شد دلم محروم ازو با آنکه از نزدیکیش

گه خیال بوسه گه میل کناری داشتی

خود چو نقصان آمدی با قدر آنسلطان حسن

گر چو من مسکین گدای خاکساری داشتی

جرم یاران نیست اهلی را گناه از طالع است

ورنه همچون دیگران او نیز یاری داشتی

شمارهٔ ۱۳۳۴

عاشق بیخانمان گر اختیاری داشتی

بر مراد خاطر خود روزگاری داشتی

قسمت گردون اگر بودی بقانون مراد

عاشق بیچاره هم وصلی زیاری داشتی

عالمی نخجیر بازویار از ایشان بی نیاز

کاشکی باری سگش میل شکاری داشتی

اینهمه غوغای مجنون از غم لیل که بود

کاش ازینسان سرو قدی گلعذاری داشتی

اعتبار یکجوم در کار عالم کس نکرد

ای دریغا کار عالم اعتباری داشتی

عیب رندان میکند کاری ندارد شیخ شهر

کی بما پرداختی گر زانکه کاری داشتی

روی زرد اهلی از مهرت شدی روزی سفید

گر خزان عاشقان روزی بهاری داشتی

شمارهٔ ۱۳۳۵

بسکه دل در سینه من سوخت داغ دلبری

هر نفس کز دل بر آرم نیست بی خاکستری

آه از آن دلشادی اول که خنجر برکشید

وای از آن نومیدی آخر که ز در بر دیگری

نیست جای کشتگان تیغ تو صحرای حشر

باید از بهر شهیدان تو دیگر محشری

گو مباش اسباب عشرت زانکه مارا بس بود

سینه با صد ناله چنگی، دل پر از خون ساغری

عاقبت اهلی گلی از خار غم خواهد دمید

دردمندی را که از شاخ طرب نبود بری

شمارهٔ ۱۳۳۶

دگرم ز چشم گریان بهزار دلستانی

چو فرشته میخرامی که چو ماه آسمانی

ز قبای نیلگونت بگمان فتاده خلقی

که مگر به نیل چشمم گذری کنی نهانی

همه روز مهر خوبان ز حسود می نهفتم

تو ولیکن آفتابی ز کسی نهان نمانی

نه تو بودی ای پریرخ که زدی بتیغ خلقی

ز هلاک من چه ترسی بکشم چنانکه دانی

ز فسون چشم مستت که فسانه گشت اهلی

بجهان فتاده فتنه تو چه فتنه جهانی

شمارهٔ ۱۳۳۷

خواهم شبی بیایی و مهمان من شوی

تا حال من ببینی و حیران من شوی

بیگانگی مکن که دل و جان خویشتن

زان داده ام ترا که دل و جان من شوی

ایگنج حسن و ناز دل من خراب تست

باشد که آگه از دل ویران من شوی

چون من بریدم از همه گشتم از آن تو

دارم امید آنکه تو هم زان من شوی

جایی که جا بدیده اهلی نمی کنی

راضی کجا بکلبه احزان من شوی

شمارهٔ ۱۳۳۸

مارا کشی و زنده جاوید میکنی

عیسی نکرد آنچه تو خورشید میکنی

امید هرکه هست ز تیغ تو حاصلست

مارا گناه چیست که نومید میکنی

جامی ببخش و همت رندان مست بین

تا کی سخن ز حشمت جمشید میکنی

ساقی شدست مطرب دل خیز ایحریف

گر رقص بر ترانه ناهید میکنی

اهلی ز شاخ بخت چه جویی بر مراد

بیهوده میوه یی طلب از بید میکنی

تو ایسوار چرا سایه همعنان سازی

مگر که بر سر عاشق دو اسبه می تازی

خوش آندمیکه دل از غصه با تو پردازم

تو هم دمی بمن دردمند پردازی

بجز هلاک خودش آرزو نباشد هیچ

کسیکه یافت چو پروانه ذوق جانبازی

من ایهمای شرف کی رسم بطالع تو

مگر که هم تو مرا سایه بر سر اندازی

بسوز سینه اهلی اگر رسی شاید

که ناز حسن گذاری بعشق او نازی

شمارهٔ ۱۳۳۹

من لایق آن نیستم تا یار همرازم کنی

ای من سگت خواهم دمی پیش خود آوازم کنی

گاهم کنی خندان نظر گویم شدی یارم دگر

چشمی بگردانی دگر بیگانه تر بازم کنی

تو میروی با دیگران خندان لب و بازیکنان

من منتظر تا ناگهان چشمی بصد نازم کنی

شبها تو در خواب ایپسر من منتظر بر خاک در

باشد برون آیی سحر بر رو دری بازم کنی

اهلی از آنشمع چگل دل را بسوزی متصل

پروانه وار از داغ دل بی بال و پروازم کنی

شمارهٔ ۱۳۴۰

میان خلق می‌خواهم که توسن بر سرم تازی

تن فرسوده‌ام در چشم مردم توتیا سازی

حدیث آتش انگیزت چنان سرگرم خویشم کرد

که گویی گر سخن با غیر آتش در من اندازی

طبیب دردمندانی ولی مغروری حسنت

چنان دارد که با بیمار خود هرگز نپردازی

ازین آهسته‌تر می‌رو که می‌تازی سمند آخر

ترا با گو بود بازی حریفان را به سر بازی

دعای عاشقان تعویذ معشوق است از آن اهلی

به عشق خویش می‌نازد تو گر بر حسن می‌تازی

شمارهٔ ۱۳۴۱

ای عاشق بی دیده که در عیب منستی

گر ساقی ما را تو ببینی بپرستی

فردا ز تو چون لاله اثر نیست درین باغ

امروز قدح گیر به شکرانه که هستی

چون مرغ چمن چند کنی ناله ز حسرت؟

بشکن قفس ای مرغ گرفتار که رستی

تا میل تو یوسف نکند سود ندارد

هر چند که جان بر لب و دل بر کف دستی

پیش کرم عشق چو خورشید و چه ذره

محروم از آنی تو که با همت پستی

شادم ز تو ای ساقی بدمست که هرگز

جز کاسه عیش من و مجنون نشکستی

زنهار گرانی مکن ای شوخ پریزاد

یک لحظه که با مردم دیوانه نشستی

دیوانه نیم من که شدم بسته آن زلف

دیوانه تویی خواجه کزین سلسله جستی

اهلی ز سگان تو خجل گشت که هرگز

لاغرتر از این صید به فتراک نبستی

شمارهٔ ۱۳۴۲

اگرچه چشم منی همنشین اغیاری

چو نور دیده گلی در میان صد خاری

نگویم آنکه خریدار یوسفم حاشا

که خودفروش زند لاف این خریداری

هوای صحبت خورشید کم کن ایشبنم

که تاب یکنظر از روی او نمی آری

اگر بصدق روی همچو کوهکن در عشق

نه بیستون که فلک را ز پیش برداری

دلا، بسوز که ننشیند آتشت چونشمع

بیکدو قطره که گاهی ز دیده میباری

تو گر بدیدن خوبان نمیروی از جا

نه آدمی بحقیقت که نقش دیواری

بوصل دوست رسی آنچنانکه دل خواهد

گر اختیار چو اهلی ز دست بگذاری

شمارهٔ ۱۳۴۳

ایکه بر عاشق نگاه از لطف و احسان میکنی

گوییا بر عاشق خود مردن آسان میکنی

آمدی چونسرو و بستان خانه گلشن ساختی

گر بنوشی ساغری عالم گلستان میکنی

دل بصد جا میرود هرگه ز مجلس میروی

جان من بنشین که دلها را پریشان میکنی

گنج مهرت چون نهادی در دل ما عاقبت

خانه ما بر سر این گنج ویران میکنی

بسکه مژگان درازت میخلد در جان من

تا نگه کردم مرا صد رخنه در جان میکنی

یوسف گمگشته در معنی تویی خود را بیاب

نکته یی گفتم اگر سر در گریبان میکنی

داغ دل چون غنچه اهلی تا بکی پوشی ز خلق

روشنست این نکته بر ما گرچه پنهان میکنی

شمارهٔ ۱۳۴۴

غیرتم در دیده ها چون باد اگر ره داشتی

ذره یی خاکرهش در چشم من نگذاشتی

گرنه بر بالای هم نه طاق بستی این سرای

گرد باد آه من سقفش ز جا برداشتی

گل شکفت از خاکره هرجا سگ او پا نهاد

کاشکی چشم مرا هم خاک راه انگاشتی

گر بخاک پای او بودی فلک را دسترس

چشمه خورشید را صد ره بخاک انباشتی

من ز بختم گل شکفتن چشم او در راه من

گر توانستی بجای سبزه پیکان داشتی

با چنین رویی که پنهان شد ز شرم او ملک

کی شدی خورشید پیدا گر حیایی داشتی

پیش اهلی با چنین رسوایی و شرمندگی

هرکه مجنون را بدیدی عاقلی پنداشتی

شمارهٔ ۱۳۴۵

کعبه گر میطلبی سعی کن آرام مجوی

محمل از چرخ مخواه و شتر از بام مجوی

وعده کام ز شیرین دهنان هست هلاک

یاد ناکامی فرهاد کن و کام مجوی

همدم خاص سگ او شو و بگریز ز خلق

یعنی امید دل از دوستی عام مجوی

هرکه در بند کسی نیست گرفتار خودست

صید زلفش شو و آزادی ازین دام مجوی

عمر خود صرف مکن در طلب آب حیات

باده پخته خور و آرزوی خام مجوی

سگ او شو بنهان اهلی و شهرت مطلب

نام خود گم کن و چون بوالهوسان نام مجوی

شمارهٔ ۱۳۴۶

نظر ز آن نوغزال ایدل به بیداری تو میپوشی

تو پنداریکه بیداری ولی در خواب خرگوشی

لب عیسی دم جانبخشی اورا خدا دادش

تو باری از حسد ایچشمه حیوان چه میجوشی

من از شیرین لبت ایمه بتلخی میخورم حسرت

تو باری خون تلخ من عجب شیرین همی نوشی

چه سازم با فغان گر روی زرد از دیگران پوشم

برو ای اشک خونین پرده بر کارم چه میپوشی

چو اهلی گر خموشم صد علم زد بر فلک آهم

ز بیداد فغان فریاد میدارم ز خاموشی

شمارهٔ ۱۳۴۷

ز هستی تا نشان داری نشان تیر غم باشی

میان کشتگان خود را فکن تا کی علم باشی

ز شوق جام جم چندین چو زحمت میکشی صوفی

صفای دل طلب ارعشق تا خود جام جم باشی

ترا ساقی گهی بخشد حیات خضر کز مستی

نه بینی هستی خود با وجود خود عدم باشی

جهان گر هستیی دارد ز یمن دولت عشق است

چو عین عشق گردی تا جهان باشد تو هم باشی

به رسوایی بود مشهور مجنون در عرب اهلی

تو هم ناموس خود بشکن که مجنون عجم باشی

شمارهٔ ۱۳۴۸

گر چو شمعم بکشی زنده بیک خنده کنی

خنده یی کن که رگ مرده من زنده کنی

گر بدین شکل و شمایل گذری بر یوسف

با همه سلطنتش بار دگر بنده کنی

رحمتی کن که برآری چو گل از خاک مرا

چند چون نرگسم از غصه سرافکنده کنی

در میخانه برندان بگشا کعبه بهل

کعبه آنست که غمخواری درمانده کنی

پرده بر اهلی دلسوخته چون لاله مدر

سهل باشد که دلی سوخته شرمنده کنی

شمارهٔ ۱۳۴۹

گیرم دل من از غم دیوانه زیست باری

در عالم از غم دل وارسته کیست باری

ایشمع از آن پریرو و دیوانه گر نگشتی

این گریه از چه داری و آن خنده چیست باری

هرچند مهر گردون رحمی بکس ندارد

بر من بچشم رحمت گردون گریست باری

ای من غلام رویت گر میکنی قبولم

پیش من این غلامی آزادگی است باری

یاران بکامرانی مرد غمت نبودند

اهلی بنامرادی مردانه زیست باری

شمارهٔ ۱۳۵۰

بردی دلم اگرچه ندارم شکایتی

دل باز ده که با تو بگویم حکایتی

ما بنده توییم چرا بی‌عنایتی؟

کس دل به بندگی ننهد بی عنایتی

از درد دل نهایت کارم پدید نیست

درد دل است این که ندارد نهایتی

از آب خضر و آتش موسی غرض تویی

هرکس کند ز قصه حسنت روایتی

جز ما که جان به مهر تو دادیم بی‌گناه

از جرم دوستی نکشد کس جنایتی

پیش تو در حمایت بخت است هر که هست

هرگز نکرد بخت بد ما حمایتی

اهلی دل از وفای تو و بخت خود برید

لیکن هنوز می‌کشدش دل سرایتی

شمارهٔ ۱۳۵۱

خوشیم با ستم و محنتی که میخواهی

سگ توییم بهر صورتی که میخواهی

زمانه خصم و اجل در کمین تو هم برخیز

که نیست بهتر ازین فرصتی که میخواهی

دلا مجوی ازین بحر قطره رحمت

که زحمت تو بود رحمتی که میخواهی

به یاد لعل لبش خون ز دیده بار که بخت

بخون دل دهد آنشربتی که میخواهی

بهشت، صحبت حوری وشان بود ایشیخ

ز در درآ و به بین جنتی که میخواهی

براه کعبه چه حاجت که خونخوری اهلی

ز کوی میکده جو حاجتی که میخواهی

شمارهٔ ۱۳۵۲

تو مرا اگر نبخشی من و کنج نامرادی

نفسی غم تو بهتر که هزار ساله شادی

همه عاشقند یارب چه بلاست این که مارا

همه حسرتست و حرمان همه رنج و نامرادی

بتو حال خود چه گویم که بحال کسی نیفتی

غم کس کجا شناسی تو که دل بکس ندادی

بشناس قدر خود را به پری مشو مقابل

چه پری که گر بدانی ز فرشته هم زیادی

چو تو ایسواد دیده نشدی غبار راهش

برو از نظر چو اشکم که ز چشم من فتادی

ببلا بساز اهلی که بکوی نازنینان

چو لب از وفا گشودی در صد بلا گشودی

شمارهٔ ۱۳۵۳

ایکه بقتل عاشقان مست و خراب میروی

وه که چو عمر بیوفا خوش بشتاب میروی

چند بعشوه گوییم راست بگوی حال خود

راست مپرس جان من ورنه بتاب میروی

مرغ سحر بروی گل جام صبوح میکشد

نرگس مست را بگوی چند بخواب میروی

روی چو روزت از صفا شب نگذاشت در جهان

جز نفسی که همچو مه زیر نقاب میروی

اهلی اگر تو عاشقی مست بخون خویش شو

چند ببزم دیگران بهر شراب میروی

شمارهٔ ۱۳۵۴

صوفی اگر حریف ما بهر شراب میشوی

تا نچشیده یی برو ورنه خراب میشوی

بسکه چو باده خون ما شب همه شب همیخوری

چون گل تازه صبحدم مست شراب میشوی

ایکه طبیبی از سرم بگذر و حال من مپرس

آتش من بهم مزن ورنه کباب میشوی

از هوس لبش دلا، تشنه مشو نفس نفس

گرچه ز گریه دمبدم غرقه در آب میشوی

اهلی شوخدیده گو از در نیکویان برو

ورنه چو اشک خود خجل از همه باب میشوی

شمارهٔ ۱۳۵۵

گر به غم شادی ز عشقش شادمانی‌ها کنی

ور به ناکامی بسازی کامرانی‌ها کنی

سر نهی بر آستان دوست هرگه کز وفا

چون سگان عمری به کویش پاسبانی‌ها کنی

پیش آن شاه بتان گر لاف نادانی زنی

به که اظهار کمال و نکته‌دانی‌ها کنی

من نرنجم هرگز از بی‌مهریت ای آفتاب

گرچه با دشمن بر عمم مهربانی‌ها کنی

طوطی جان را کنی ز آیینه رخ صید خود

خاصه کز شکرلبی شیرین‌زبانی‌ها کنی

قصه کوته کن شهید عشق شو اهلی چو من

تا کی از فرهاد و مجنون قصه‌خوانی‌ها کنی

شمارهٔ ۱۳۵۶

ای بلعل شکرین چشمه حیوان کسی

هرکه مشتاق تو باشد چکند جان کسی

از نمکدان دهانت جگرم میسوزد

چند از شوق تو سوزد دل بریان کسی

اینچه ابرو و چه چشم اینچه دهان و چه لبست

از تو چون سیر شود دیده حیران کسی

ای چه خورشید فلک بر افق بخت بلند

کی ترا غم بود از اشک چو طوفان کسی

گر تو شمشیر کشی دست من و دامن صبر

نرسد دست فقیران بگریبان کسی

خبر از داغ دل سوختگان کی دارد

او که آگه نشد از ناله پنهان کسی

اهلی از ماه جبینان تو بمعراج وصال

کی رسی تا نزنی دست بدامان کسی

شمارهٔ ۱۳۵۷

کاشکی فرق سرم فرش سرایت بودی

تا شب و روز رخم در کف پایت بودی

لذت زخم تو از راحت مرهم بیش است

کاش بر من همه دم زخم جفایت بودی

کاش جان بلبل باغ تو شدی تا همه وقت

در تماشای رخ روح فزایت بودی

ای پریرخ مه نو ابروی شوخ تو ندید

ورنه دیوانه و انگشت نمایت بودی

آنچه من یافتم از حسن تو گر دیدی خلق

هر دو عالم همه یکبار فدایت بودی

اینهمه حشمت و خوبی که خدا داد بتو

جای آنست که رحمی بگدایت بودی

اهلی از دعوی یاری بدرش جای نبود

گر سگش میشدی آنجا همه جایت بودی

شمارهٔ ۱۳۵۸

با همه لطف و با منت این همه ناز و سرکشی

با همه کس خوشی چرا با من خسته ناخوشی

غیر مرا که سوختی با همه ساختی به مهر

آب حیات مردمی در نظر من آتشی

ای دل و جان عاشقان گرم مران که خلق را

دل نبود به جای خود تا تو فراز ابرشی

بی‌غم جان‌گداز تو شاد نِیَم به زندگی

شادیم از تو بس بود این که مرا به غم کشی

پرتو حسن روی تو شمع فلک خجل کند

چون کنم آفتاب من وصف رخت به مهوشی

گرچه تو مست قربتی شکر خدا کن ای ملک

کز می عشق آن صنم چاشنیی نمی‌چشی

اهلی اگر نشُسته‌ای دست ز خود مجو لبش

کآب حیات بخشدت پاکدلی و بی‌غشی

شمارهٔ ۱۳۵۹

ای ز جان شیرین تر و زیباتر از حور و پری

من چگویم جان من از هر چه گویم بهتری

آب حیوانی چو پیش چشم من استاده‌ای

ور خرامی جان من از آب حیوان بگذری

گر ز لعل آتشین یکجرعه افشانی بخاک

مرده را خون در رگ افسرده در جوش آوری

جام زر دادی بغیر و خون دل دادی بما

ایگل رعنا تو با هر کس برنگ دیگری

سوی اهلی میکنی گاهی نگاه از چشم مست

باشد از روی کرم یک ره به سویش بنگری

شمارهٔ ۱۳۶۰

می خور که در سرای جهان نیست محکمی

با داست چون حباب درین خانه خرمی

می خور که سنگ حادثه خواهد شکست

گر شیشه سپهری و گر ساغر جمی

ساقی بیا که دیو اجل در سرای ماست

صدگونه چاره ساخته بیچاره آدمی

گر در وجود ماست شکستی چو مه چه غم

خورشید عشق را نرسد دره یی کمی

ای مرهم دل از سرما سایه وا مگیر

کافاق سر بسر همه زخم و تو مرهمی

دردی ز پیر میکده ساقی بما رسان

چون ما سگ دریم و تو در خانه محرمی

دروایی که هر چه بود سنگ فتنه است

اهلی سگ توام که عجب مست و بیغمی

شمارهٔ ۱۳۶۱

گر بود یوسفش گرانجانی

بگرانجانی خود ارزانی

وقت آن خوش که از سبکروحیست

همچو ساغر گشاده پیشانی

تا نگردد ز گریه دیده سپید

نشکفد نو بهار روحانی

ایگل از خود ملاف کان عارض

گر به بینی ورق بگردانی

هر که خود را نکشت روز وصال

میکشد آخرش پشیمانی

از سر زلف یار رشته صبر

گم کنی هر دم از پریشانی

اهلی از هجر دل بمردن نه

مرده بهتر که زنده درمانی

شمارهٔ ۱۳۶۲

از خون دیدها شد کوی تو لاله‌زاری

بس دیده خاک ره شد کو چشم اعتباری

از جلوه‌های امکان چندان که نقش بستم

صورت نبست در دل شکل تو گلعذاری

آیینه جمالت هر چند سوخت جانم

هرگر مباد او را بر دل ز من غباری

شادم که رشته جان، شد دام صحبت تو

کی بهتر از تو افتد در دام من شکاری

هر چند بار جورت جان سوخت عاشقان را

گر بر کسست ناخوش ما را خوشست باری

خلق از هوای عالم در دست باد دارند

خوش وقت آنکه دارد در دست زلف یاری

اهلی ز سنگ خوبان کنج لحد حصارست

آسوده شو که نبود زین خوبتر حصاری

شمارهٔ ۱۳۶۳

ای آب حیوان کاتشم از لعل نوشین میزنی

گر یک نفس پیشت زنم بر چهره صد چین میزنی

چون آفتابی مهربان با جمله ذرات جهان

با من که دارم مهر تو دایم دم از کین میزنی

شیرین چه باشد پیش تو صد جان شیرین میدهی

آندم که شکر خنده یی از لعل نوشین میزنی

گر شیخ صنعان را بود ترسابتی رهزن چه شد

توبت مسلما نزاده یی آتش چه در دین میزنی

آزار مردم میکنی تا من بمیرم از حسد

دایم سگان خویش را سنگ از پی کین میزنی

صید دل مسکین من گر ننگ میداری چرا

هر دم ز مژگان ناو کی بر جان مسکین میزنی

اهلی چو آهوی ختا کلک تو ریزد نافه ها

روشن شد از کلکت که دم زانزلف مشکین میزنی

شمارهٔ ۱۳۶۴

باز دل میبردم عشوه سرو نازی

ناخنی باز بدل میزندم شهبازی

مرغ دل سر و قدی جست و ز طوبی بگذشت

طایر همت ما کرد عجب پروازی

کی شود همنفس و همدم ارباب وفا

سرو نازی که نگاهی نکند بی نازی

ایکه چشم تو زند مرغ دل صید به تیر

کس چو چشم تو ندید آهوی تیر اندازی

عاشقان در قدمت مور صفت کشته شدند

صد هزاران که نیامد ز یکی آوازی

اهلی از شمع محبت کسی افروخت چراغ

که چو پروانه سر مست بود جانبازی

شمارهٔ ۱۳۶۵

ایسرو اگر این سوخته را دست بدادی

جانرا چو گلی در کف دست تو نهادی

گر بوی ترا یوسف مصری بشنیدی

سر بر زدی از خاکو بپای تو فتادی

حسن تو پسر گر شدی از روز ازل فاش

بی عشق کس از ما در ایام نزادی

گر عقد محبت دل ما با تو نبستی

چشم تو در فتنه برویم نگشادی

در گلشن فردوی که کوثر دهدش آب

هرگز ز تو خوشتر ندمد نخل مرادی

بر خاک نهادم به ادب پیش سگت روی

در روی زمین نیست چو من خاک نهادی

اهلی است غلام تو و هیچش نکنی یاد

بدبخت غلامی که نیرزید به یادی

شمارهٔ ۱۳۶۶

دلا، با شمع خویشت در نگیرد گریه و زاری

اگر آتش بجای اشک گرم از دیده میباری

مگر با جلوه رفتار او طاووس دعوی کرد

که بر طاووس میخندد به قهقه کبک کهساری

زدی تیری بغیر ایمه مرا آن از تو بر دل بود

عجب گر جان برم زینغم که زخمی خورده ام کاری

شهید عشق اگر بردار گردد دولتی باشد

بیا باشد کزین دولت مرا محروم نگذاری

تو مست خواب خوش شبها چه دانی حال بیداران

مگر احوال ما داند سگ کویت به بیداری

مگر روز قیامت باز گویم آنچه من دیدم

شب هجران ز تنهایی و بیداری و بیماری

نظر بازی مکن بر روی خوبان دو کون ایدل

که اینجا شرمساری بینی و آنجا گرفتاری

بصد خون جگر فرهاد اگر در کوه راهی کرد

تو همت پیشه کن اهلی که کوه از پیش برداری

شمارهٔ ۱۳۶۷

مستی و غم از طعن بداندیش نداری

آه از تو که یکذره غم خویش نداری

پیش همه از خنده نمک چند فشانی

گویا خبری زین جگر ریش نداری

مهرست و وفا کار تو با خلق ولیکن

جز ناز به بخت من درویش نداری

هر لحظه بزخم دگرم سینه کنی ریش

کو تیر جفایی که تو در کیش نداری

آیینه حسنت دل اهلی است نگهدار

باید که جز این آینه در پیش نداری

شمارهٔ ۱۳۶۸

نظری فکن که دارم تن زار و روی زردی

لب خشک و دیده تر دل گرم و آه سردی

تو که آفتاب حسنی چه غمت ز خاکساران

که بدامن تو هرگز ننشسته است گردی

غم جان خسته ما نخورد طبیب جانها

مگر این طبیب مارا بدهد خدای دردی

دل خسته زخم هجران به هلاک کرد درمان

اگر این دوا نبودی دل ریش ما چه کردی

سر آنحریف گردم که بخون خویش رقصد

نه چو گرد باشد بره تو هرزه گردی

که رسد بخضر و عیسی برسان بما خدایا

نفس حیات بخشی قدم جهان نوردی

تو بسعی خویش اهلی نشوی قبول دلها

مگر آنکه بر تو افتد نظر قبول مردی

شمارهٔ ۱۳۶۹

صوفی تو نیی صافی از عشق چه میلافی

کاین عشق نمی بندد بی آینه صافی

خوش آنکه طبیب من آمد بسر خسته

میداد ز لب شربت میخواند هوالشافی

گتم که تو چون عیسی گر مرده کنی زنده

حاجت بدعا نبود هرچند بود کافی

مشتاقترم هر دم ساقی به می وصلت

بر تشنه مستسقی دریا نبود وافی

اهلی به نسیم خود دل زنده کنش چون تو

هم گلبن مقصودی هم گلشن الطافی

شمارهٔ ۱۳۷۰

ایگل که غم عاشق مدهوش نداری

تا چند بنالیم و بما گوش نداری

افسرده دل امشب من از آنم که تو ایشمع

از گرمی می سر خوشی دوش نداری

ایطوطی دل آینه ات چون نبود صاف

فهم سخن از آن لب خاموش نداری

دوش از غم دل سوخت مرا شمع صفت اشک

امشب چه شد ایگریه که آن جوش نداری

چون آدمیان مست نیی ای پری ز عشق

زان باسک او دست در آغوش نداری

هوشی و دلی میطلبد قصه عشقش

اهلی چکنم من که تو خود هوش نداری

شمارهٔ ۱۳۷۱

رفتی و چراغ ستم افروخته کردی

دیدی که چه باروز من سوخته کردی

کشتی بجفا شهری و از درد رهاندی

درد همه در جان من اندوخته کردی

از خون اسیران نشود سیر سگ تو

اکنون که بخون منش آموخته کردی

تا باز کجا میروی امشب به شبیخون

کز آتش می شمع رخ افروخته کردی

اهلی چه گشودی برخ ماه وشان باز

چشمی که بصد خون جگر دوخته کردی

شمارهٔ ۱۳۷۲

گر درد من سر از دل فرهاد بر زدی

بر سنگ تیشه کی زدی از غم بسر زدی

مجنون چو من اگر جگرش سوختی ز عشق

آتش ز برق آه به آفاق در زدی

آنشمع اگر ز چهره بر انداختی نقاب

پروانه را مجال ندادی که پر زدی

گر حکم داشتی چو سلیمان دلم بباد

از ملک خاک خیمه بماک دگر زدی

هر زخم ناوکی که زد آنشوخ بر دلم

راحت فزود کاش ازین بیشتر زدی

یکشب اگر رقیب شدی دور از آن پری

فریاد چون سگان همه شب تا سحر زدی

اهلی گر آن مسیح نفس نام بردی اش

بعد از هزار سال سر از خاک برزدی

شمارهٔ ۱۳۷۳

دولت اگر مدد کند گلبن باغ من شوی

پای بچشم من نهی چشم و چراغ من شوی

پنبه داغ سینه ام مرهم دل نشد مگر

با تن همچو برگ گل مرهم داغ من شوی

بوی نسیم گل کجا تازه کند دماغ ما

هم مگر از شمیم خود عطر دماغ من شوی

بهر فراغ دل ترا بینم و این ملال تست

وه تو ملول تا بکی بهر فراغ من شوی

گفت به خنده آن گلم اهلی اگرچه عاشقی

گر بپری از این چمن بلبل باغ من شوی

شمارهٔ ۱۳۷۴

از جهان این بس که نانی خشک و آبی خوش کنی

وانگهی در گوشه یی افتی و خوابی خوش کنی

گنج قارون صرف راه کعبه کردن هیچ نیست

سعی آن کن تا دل و جان خرابی خوش کنی

ساقیا شاید که جرم می زدن عفوت کنند

گر دل مخموری از درد شرابی خوش کنی

عیش پنهان خوش بود من نیز رخصت میدهم

گر توانی کز نکویان انتخابی خوش کنی

ایخوش آنساعت که خندد شمع من اهلی و تو

چون سپند افتی در آتش اضطرابی خوش کنی

شمارهٔ ۱۳۷۵

دشنام تلخ کز لب چون شکرم دهی

گویی که شربتی ز می کوثرم دهی

تلخ است بیتو زندگی من مگر که تو

از وصل خویش زندگی دیگرم دهی

مستسقیم من و تو طبیب زلال وصل

چندانکه بیشتر طلبم کمترم دهی

ای من سگ تو درد سفالی کرم کنم

من کیستم که باده ز جام زرم دهی

طوطی صفت طمع نکنم کز شراب لعل

مستم کنی و در شکرستان سرم دهی

خواهم که یکنفس بنشینی برابرم

ساقی شوی ز نرگس خود ساغرم دهی

لب تشنه ام چو اهلی و از جرعه لبت

یکقطره ز آن به است که صد گوهرم دهی

شمارهٔ ۱۳۷۶

تو گر بخاک شهیدان گذار باز آری

هزار گمشده را زان دیار باز آری

مرا چو سبزه پژمرده ایسحاب کرم

چه شد برحمت خود گر بکار باز آری

ز هجر روی تو جان بیقرار شد بازآی

مگر که جان مرا با قرار باز آری

هر آهوییکه شکارت نشد ز حسرت سوخت

در آن هوس که تورو در شکار باز آری

بروزگار جوانی و کام دل ای پیر

کجا رسی مگر آن روزگار باز آری

جهان بهار و خزانش بسیست لیک تو کی

خزان پیری خود را بهار باز آری

غبار دل ببری پیش گلرخان چون باد

که گر غبار بری هم غبار باز آری

چو سرو ناز تو اهلی کنار کرد از تو

بآب دیده کیش در کنار باز آری

شمارهٔ ۱۳۷۷

ایکه در آیینه بینی روی و ناز افزون کنی

آه اگر خود را بچشم من ببینی چون کنی

پنجه صبر مرا هرچند برتابی به جور

کی عنان قهر خود از دست من بیرون کنی

شیوه شیرین نهان میداری از ناموس خود

ورنه از یک خنده صد فرهاد را مجنون کنی

از تو زان نالم که گه گاهی دل ریش مرا

مرهمی بخشی ز زخم دیگرش پرخون کنی

از لب لعل تو اهلی در خمار غم بسوخت

هم مگر معجون دردش زان لب میگون کنی

شمارهٔ ۱۳۷۸

سوختم چند چو برق آیی و چون باد روی

من بصد فتنه گرفتار و تو آزادی روی

میکنی جور و جفا تا نکنم یاد تو لیک

تو نه آنی که بجور و ستم از یاد روی

مردم از ناله مردم بکسان جور مکن

هم مرا سوز اگر از پی بیداد روی

ای خوش آندم که چو بازیچه‌ی طفلان گشتم

سوی من خنده زنان آیی و دلشاد روی

از پی پرسش اهلی چه کنی رنجه قدم

ترسم آزرده ز بس ناله و فریاد روی

شمارهٔ ۱۳۷۹

سوخت دل از ناله ام چند خروشد کسی

مرگ بجان میخرم کاش فروشد کسی

بیخ من و کوهکن کوشش بی بخت کند

آدمی از سنگ نیست چند بکوشد کسی

آینه‌‌‌ی حُسن تو زنگ ز دل میبرد

حیف بود کز رخت دیده بپوشد کسی

تلخ بود بی تو می زهر بود گر خورم

آب حیات ای پسر بی تو ننوشد کسی

مانع اهلی مشو گر بخروشد ز غم

دل مخراش از ستم تا نخروشد کسی

شمارهٔ ۱۳۸۰

پیش سگت چو اشک من لافد ز مردم زادگی

کاینجا بود شرط ادب مسکینی و افتادگی

آیینه با رخسار تو خود در مقابل چون کند

عکس رخت بازی دهد آیینه را از سادگی

جان تا نسوزم پیش تو ننشینم از پا همچو شمع

تا زنده ام در خدمتت دارم بجان استادگی

از مطرب و ساقی و می بزمت به از جنت بود

در جنت اسباب طرب نبود بدین آمادگی

اهلی چه در بند غمی آزاده همچون سرو شو

کز هرچه در عالم بود خوشتر بود آزادگی

شمارهٔ ۱۳۸۱

سوختم شمع صفت تا شدم آتش نفسی

بی دل گرم نخیزد دم گرمی ز کسی

گر دل سوخته زان لب دهیش کام چه کم

چه تفاوت کند اندر شکرستان مگسی

پیش از آن بگسل از اغیار که مردم گویند

حیف از آنگل که در آویخت بهر خار و خسی

طمع وصل تو خامیست ولی شمع صفت

می پزم در دل ازین آتش سودا هوسی

گر دل از سینه صد چاک فغان کرد مرنج

کاین نه مرغیست که خاموش بود در قفسی

پیش او کشته شوم گر پس صد سال بود

مهلتی نیست درین قافله جز پیش و پسی

چهره زرد تو اهلی چکند دوست ولی

برگ کاهی بود از مردم درویش بسی

شمارهٔ ۱۳۸۲

گشاد خنده زنان چشم برمن آفت جانی

چه خنده یی چه نگاهی چه نرگسی چه دهانی

بچهره چشم فروزی بعشوه مرد گدازی

عجب ملیح بیانی غریب چرب زبانی

رخی چه نازک و دلجو قدی چه چابک و رعنا

نه رخ که ماه تمامی نه قد که سرو روانی

کجا ملاحت لیل کجا حلاوت شیرین

ازین شکر دهنی فتنه یی بلای جهانی

خموش اهلی ازین نکته تا کسی نبرد پی

که داد این سخن آشنا غریب نشانی

شمارهٔ ۱۳۸۳

چه سر پیش آری و با خود مرا همراز گردانی

به لب چندک رسانی جان و دیگر بازگردانی

به خون من چه دشمن را اشارت می‌کند چشمت

هلاک صد چو من این بس که چشم از ناز گردانی

ز مستی دوست از دشمن نمی‌دانی از آن با غیر

سخنگویی و روی از عاشق جانباز گردانی

اگر افسانه عشقت به پایان آورم صد ره

چو گویی یک سخن دیگر همان آغاز گردانی

چو بلبل از خزان هجر، اهلی بسته لب تا کی

بیا ای گل که تا بازش سخن‌پرداز گردانی

شمارهٔ ۱۳۸۴

همه جانی از لطافت همه عمر و زندگانی

به که نسبتت کنم من، که به هیچکس نمانی

به سماع چون درآیی، من و صدهزار چون من

همه جان در آستین‌ها که تو دست برفشانی

ز کمال لطف اگر جان به درون دل کند جا

تو درون جان نشینی که لطیف‌تر ز جانی

ز حیات خود ملولم بکشم به یک نظاره

نه ز راه خشم لیکن به طریق مهربانی

شدم آن چنان چو مجنون به خیالت ای پری گم

که اجل به سوی من ره نبرد ز بی‌ نشانی

تو به لب مسیحی اما نفسی که زنده‌ام من

مکشم به ناز و بنشین پس ازین دگر تو دانی

ز جفای یار اهلی چه زبان کشی چو بلبل

که هزار چون تو، آن گل بکشد به بی زبانی

شمارهٔ ۱۳۸۵

اگرچه چشم منی همنشین اغیاری

چه نور دیده گلی در میان صد خاری

نگویم آنکه خریدار یوسفم حاشا

که خودفروش زند لاف این خریداری

اگر بصدق روی ره چو کوهکن در عشق

نه بیستون که فلک را ز پیش برداری

دلا بسوز که ننشیند آتشت چون شمع

به یک دو قطره که گاهی ز دیده میباری

تو گر بدین خوبان نمیروی از جا

نه آدمی بحقیقت که نقش دیواری

بوصل دوست رسی آنچنانکه دل خواهد

گر اختیار چو اهلی ز دست بگذاری

شمارهٔ ۱۳۸۶

گر به بتخانه درآیی و موافق باشی

به که در قبله کنی روی و منافق باشی

جیب جان چاک کند صبح و دم از مهر زند

اگر اینکار کنی عاشق صادق باشی

عاشق از خود چه برون رفت بمعشوق رسید

وین نیابی مگر آن وقت که عاشق باشی

پایه دار فنا مرتبه مردان است

سعی آن کن که بدین مرتبه لایق باشی

حسن عذارا نه که با لاله عذاران نبود

همه عذر است هر آنگه که تو وامق باشی

تا تو در بند سری از همه کس پست تری

زیر پا سر چو نهی بر همه فایق باشی

اهلی این خرقه بینداز که زنار دروست

پیش از آنروز که رسوای خلایق باشی

شمارهٔ ۱۳۸۷

بیا که می‌کُشدم درد آرزومندی

طبیب درد منی در بمن چه می‌بندی

مرا گریز چو از بندگی میسر نیست

تو را گزیر نباشد هم از خداوندی

ز بس که غیرت حسنت غیور کرد ای شمع

ز برق حسن خود آتش به عالم افکندی

گهی چو سرو زدی ریشه در دل و جانم

که خار خار امیدم ز بیخ بر کندی

اسیر هجر تو را آرزوی مردن خویش

چو آرزوی خلاصی است در دل بندی

عجب مدار جداییّ یوسف از یعقوب

به کوی عشق چه بیگانگی چه فرزندی

هزار تجربه کردیم و عاقبت اهلی

علاج ما شکری بود از آن لب قندی

شمارهٔ ۱۳۸۸

چو به تیغ کین ز خشمم بسر رکاب آیی

بخدا که پیش چشمم به از آفتاب آیی

همه دم چو برق تازی بسرم چه گرمیست این

که بقتل بیگناهی بچنین شتاب آیی

ز سرشک از آن کنارم همه دم پر آب باشد

که تو نوغزال گاهی بکنار آب آیی

تو که گنج حسن و نازی چه شود اگر زمانی

بزکوه حسن و خوبی سوی این خراب آیی

من مفلس گدا را بخیال هم نگنجد

که درآیی از درمن مگرم بخواب آیی

طمع ایحریف کم کن ببتان که مست نازند

مگر آنکه سوی ایشان بدلی کباب آیی

سر کوی دوست اهلی ز شماره شهیدان

نه قیامتست آنجا که تو در حساب آیی

شمارهٔ ۱۳۸۹

خورشید صفت با همه کس مهر نمایی

چون تیغ زنی از سر کین سوی من آیی

تا واقف حالم بدهم جان بتو کز شوق

من خویش فراموش کنم چون تو بیایی

باشد که بچینم گلی از چمن وصل

امروز که سرمستی و در عین صفایی

آن آینه رویی تو که از صیقل ابرو

زنگ از دل و گرد غمم از جان بزدایی

من طایر گلزار بهشتم ز غم آزاد

از سنبل کاکل تو مرا دام بلایی

هرگز نفتد بر سر من سایه بختی

عنقا شدی ایطایر اقبال کجایی

اهلی اگر آن بت نظری با تو ندارد

غم نیست مگر غافل از الطاف خدایی

شمارهٔ ۱۳۹۰

بناوکی که مرا رخنه در درون کردی

کدورتهمه عمر از دلم برون کردی

تو سرو ناز که گل را بناز میبویی

کجا بری دل ما را که غرق خون کردی

چو گل بخرمن من عمر که خواهی آتش زد

که نوبهار رخ از باده لاله گون کردی

رهم بسلسله زلف چون نمیدادی

مرا ز بهر چه سر حلقه جنون کردی

دلم که شهره عالم به نیک نامی بود

فسانه همه شهرش بیک فسون کردی

درین چمن همه جامیست ایفلک چونست

که جام نرگس مخمور سرنگون کردی

ز دام هجر بمردن رسیده ام اهلی

مگو که چون برهاندت بگو که چون کردی

شمارهٔ ۱۳۹۱

باشد ای دل همدمان دوست یار خود کنی

تا به دام صحبتش روزی شکار خود کنی

ای که با یاران به عشرت برده‌ای عالم ز یاد

وه چه یاد از عاشق امیدوار خود کنی

آه از آن شادی که ناگه از درم آیی درون

بعد از آن کم نا امید از انتظار خود کنی

آرزو دارم که گاهی بگذری بر خاک من

گرچه میدانم که ننگ از خاکسار خود کنی

با حریفانت قرار وصل و اهلی بیقرار

شاید ارهم رحمتی بر بیقرار خود کنی

قصاید

شمارهٔ ۱ - در توحید و حکمت و موعظه گوید : به شکر حق که کند شکر حق ستایی را

شمارهٔ ۲ - در مدح میر عفیف الدین گوید : تا آتش خور تافته برج سرطان را

شمارهٔ ۳ - در مدح قاسم پرناک گوید : زهی به تیغ شجاعت گرفته عالم را

شمارهٔ ۴ - در مدح شاه اسماعیل گوید : رسید آن گل که می بخشد طراوت گلشن جان را

شمارهٔ ۵ - در منقبت امیر المومنین علی (ع) گوید : ای جان همه جانها روح القدسی گویا

شمارهٔ ۶ - در ماتم شهید کربلا (ع) گوید : ماه محرم است و شد دجله روان ز چشم ما

شمارهٔ ۷ - در مرثیه شهیدان کربلا گوید : این نقد دل نثار شهیدان کربلا

شمارهٔ ۸ - در نعت سید المرسلین گوید : مارا چراغ دیده خیال محمدست

شمارهٔ ۹ - در منقبت شاه نجف (ع)گوید : شاه نجف که هر دو جهان در پناه اوست

شمارهٔ ۱۰ - در منقبت شاه ولایت علی (ع) گوید : آن شهنشاهی که بحر لافتی را گوهر است

شمارهٔ ۱۱ - در مرثیه شهید کربلا (ع) گوید : آمد عشور و خاطرم افکار کرده است

شمارهٔ ۱۲ - در ماتم حسین (ع) گوید : آمد عشور و در همه ماتم گرفته است

شمارهٔ ۱۳ - در حکمت و موعظه گوید : آدمی مجموعه علم و حقیقت پروری است

شمارهٔ ۱۴ - در قحط و غلا و شکایت روزگار گوید : دردا که درین شهر دلی شاد نمانده است

شمارهٔ ۱۵ - در مدح یعقوب خان گوید : باز جا بر تخت عزت خسرو دانا گرفت

شمارهٔ ۱۶ - ایضا در مدح یعقوب خان گوید : خط تو چون بردمید رونق عنبر شکست

شمارهٔ ۱۷ - نیز در مدح قاسم پرناک گوید : آمد بهار و سبزه دمید و جهان خوشست

شمارهٔ ۱۸ - مدح امامزاده واجب التعظیم احمد بن موسی الکاظم علیه السلام

شمارهٔ ۱۹ - در مدح شاه نجف علی مرتضی (ع) گوید : شاه نجف که گوهر بحر عنایتست

شمارهٔ ۲۰ - در ماتم و عزای حسین (ع) گوید : چرخ از شفق نه صاعقه در خرمنش گرفت

شمارهٔ ۲۱ - در مدح شیخ روز بهان : بحری که دلش منبع اسرار نهان است

شمارهٔ ۲۲ - در وصف خیمه و مدح شاه اسماعیل گوید : این چه فرخنده خیمه این چه سر است

شمارهٔ ۲۳ - نیز در وصف خیمه گوید : این همایون خیمه یارب روضه‌ای از جنت است

شمارهٔ ۲۴ - نیز در خیمه و مدح شاه گوید : یارب اینخیمه یا گلستان است

شمارهٔ ۲۵ - در شجاعت شاه اسمعیل گوید : شاه روشندل که ریزد خون دشمن بهر دوست

شمارهٔ ۲۶ - مدح خیمه شاهی شاه اسماعیل گوید : تبارک الله از خیمه این چه بستانست

شمارهٔ ۲۷ - در مدح شاه اسماعیل و کمان او گوید : شاهی که چرخ حلقه بگوش از کمان اوست

شمارهٔ ۲۸ - در مرثیه عزیزی گوید : آن گوهر پاکیزه که از دیده ما رفت

شمارهٔ ۲۹ - در تاسف بر مرگ میرزا محمود گوید : آه ازین گردون دون کزوی کسی دلشاد نیست

شمارهٔ ۳۰ - در تعریف جام شاه گوید : این چه روح افزا شراب و این چه سیمین ساغرست

شمارهٔ ۳۱ - ایضا در جام شاه گوید : ساقیا جام تو از آب حیاتش چه کم است

شمارهٔ ۳۲ - توحید و منقبت معصومین : آن مبدعی که چشمه نطق از زبان گشاد

شمارهٔ ۳۳ - در منقبت حضرت امیر المومنین : صبح سعادت دمید حق در دولت گشاد

شمارهٔ ۳۴ - در توحید و موعظه گوید : منت ایزد را که صنع او ز گل خار آورد

شمارهٔ ۳۵ - در مدح شاه اسماعیل گوید : تا خلافت بر بنی آدم ز حق تفضیل شد

شمارهٔ ۳۶ - در مدح سید شریف گوید : شکر خدا که مژده راحت فرا رسید

شمارهٔ ۳۷ - در مدح نظام الدین احمد صاعدی : سفیده دم که صبا بوی مشگ ناب کند

شمارهٔ ۳۸ - در مدح معین الدین صاعدی گوید : گر مرغ دل ز مزتبه بر آسمان رسد

شمارهٔ ۳۹ - در مدح میر سعد الدین اسعد گوید : تنم زبانه آتش ز سوز جان دارد

شمارهٔ ۴۰ - در مدح میر نجم الدین محمود گوید : چو قتل اهل دل از غمزه تیر یار کند

شمارهٔ ۴۱ - در مدح شاه قلی بیک گوید : المنه لله که شب هجر سر آمد

شمارهٔ ۴۲ - در ماتم حسین (ع) گوید : واحسرتا که دیده ز حسرت پر آب شد

شمارهٔ ۴۳ - در مدح سعد الدین اسعد گوید : چنین که سر بفلک سرو قد یار کشد

شمارهٔ ۴۴ - در مرثیه ملک منصور گوید : بهار آمد و نخل روان ز عالم شد

شمارهٔ ۴۵ - در مرثیه نجم السعادت گوید : از جهان رفت آنکه مانندش درین عالم نبود

شمارهٔ ۴۶ - در مدح قاسم پرناک گوید : سلطان روم حمله چو بر خیل زنگ کرد

شمارهٔ ۴۷ - در مدح نجم الدین محمود گوید : شنید گوش من از هاتفی شب دیجور

شمارهٔ ۴۸ - در موعظه گوید : کسی کز خود نشد آگه چه فیض از ملک اسرارش

شمارهٔ ۴۹ - در مدح معز الدوله گوید : سوار من که سرم باد گوی میدانش

شمارهٔ ۵۰ - در منقبت امیر المومنین (ع) گوید : ای با سپهر بوقلمون هیبتت به جنگ

شمارهٔ ۵۱ - مدح سید شریف : ای گفته اسان تو با چرخ نیل رنگ

شمارهٔ ۵۲ - درمدح سعد الدین اسعد گوید : نمود بار دگر قامت خمیده هلال

شمارهٔ ۵۳ - در مدح شاه اخی بیک گوید : باز شد وقت طرب آمد سوی گلزار گل

شمارهٔ ۵۴ - در مدح شیخ نجم الدین مسعود گوید : الله الله مگر اینواقعه خواب است و خیال

شمارهٔ ۵۵ - در مدح قاضی القضاه رکن الدین مسعود گوید

شمارهٔ ۵۶ - در مدح قاضی شاه ملا گوید : منت ایزد را که بنمود از فلک دیگر هلال

شمارهٔ ۵۷ - در موعظه گوید : ایدل گدایی از کرم کار ساز کن

شمارهٔ ۵۸ - مدح امیر المومنین (ع) : سرزدم از خواب صبحی کز نسیم عنبرین

شمارهٔ ۵۹ - منقبت شاه نجف علی مرتضی (ع) : هرگز کجا پیدا شود چون شکل قد یار من

شمارهٔ ۶۰ - در مصیبت حسین (ع) گوید : ایدل ز سوز گریه جگر را کباب کن

شمارهٔ ۶۱ - برای سنگ مزار سروده است : ای همنفس که میگذری بر مزار من

شمارهٔ ۶۲ - مناجات و توسل بمحد و آل محمد (ص) : الهی بسر دفتر حکمت الله

شمارهٔ ۶۳ - در منقبت حضرت امیرالمومنین : تو شیر خدایی به یقین یا اسدالله

شمارهٔ ۶۴ - مدح شاه اسماعیل : آن شهنشاهی که ملک دین مسخر ساخته

شمارهٔ ۶۵ - ایضا در مدح شاه اسماعیل گوید : ز دود ظلمت ظلم از حضور حضرت شاه

شمارهٔ ۶۶ - ایضا در مدح شاه اسماعیل : بحق روز بر آرنده سفید و سیاه

شمارهٔ ۶۷ - در مدح گوید : ای عکس از آفتاب ترا همبر آینه

شمارهٔ ۶۸ - در مدح گوید : کهن داغ جگر را تازه می‌سازد مگر لاله

شمارهٔ ۶۹ - در منقبت امیر المومنین (ع) گوید : ما بیکسیم و معرکه خونخوار یا علی

شمارهٔ ۷۰ - مدح سید شریف : ای به علم و فضیلت ارزانی

شمارهٔ ۷۱ - مدح قاضی القضاه خواجه معین الدین صاعدی : هر موی ابرویت مه عیدست ای پری

شمارهٔ ۷۲ - در مدح یعقوب خان گوید : بر رخ کمند زلف معنبر نهاده یی

شمارهٔ ۷۳ - در مرگ فرزند خود گوید : ای جگر گوشه که پاک آمدی و پاک شدی

شمارهٔ ۷۴ - در مدح سید شریف گوید : جز از تو قبله من گر بود بزیبایی

شمارهٔ ۱ - در توحید و حکمت و موعظه گوید

به شکر حق که کند شکر حق ستایی را

کسی چه شکر کند نعمت خدایی را

چه کبریاست ندانم ز ملک تا ملکوت

چه فسحت است و فضا ملک کبریایی را

کمال حکمت او میکند بنات نبات

در امهات زمین نطفه سمایی را

برای روشنی خانه دل از دیده

نهد براه نظر چشم روشنایی را

خطی کشیده بناگوش گلرخان از مشک

که گو شمال دهد نافه ختایی را

دهد به گوش چو گل شیوه سخن چینی

به مرغ ناطقه بخشد سخن سرایی را

ز باغ عارض خوبان بصید دل هرسو

نهد ز سنبل مو دام دلربایی را

به دلگشایی بلبل برآورد از خاک

گلی که آب دهد باغ دلگشایی را

به شهد حکمت او از پی شفاءالناس

طبیب نحل برد مرهم شفایی را

فتیله مه نو را چراغ بدر کند

به شمع مهر دهد نور مه فزایی را

به ذره چهره کاهی دهد ز پرتو مهر

به آفتاب دهد مهر کهربایی را

کسی که بر در او دولت گدایی یافت

کجا بشاهی عالم دهد گدایی را

بملک هر دو جهان غیر او ندارد راه

که غیر ازو نسزد ملک پادشایی را

بزرگوار خدایا به مبتلایان ده

که جز تو نیست دوا مبتلایی را

طبیب اگر بدهد داروی شفا بخشی

شفا تو دهی داروی شفایی را

تن شکسته اگر مومیایی اش سودست

به دل شکسته چکارست مومیایی را

به پیش تیر قضای تو چاره جان سپرست

سپر چکار کند ناوک قضایی را

دلا ز چون و چرا دم مزن درین مشهد

که راه نیست در او چونی و چرایی را

سجود قبله جان کن بدوست روی آور

چه رو بخاک نهی سجده ریایی را

ترا بقدر قدم کعبه سر فراز کند

چه عذر لنگ بیاری شکسته پایی را

صفای کعه چه خواهی دلت چه دریابد

نخست از آینه بزدای بی صفایی را

براه کعبه جان سر به جای پای بنه

رو مدار ز پا عذر ناروایی را

به بین عزیزی تقوی که نفس خویش بزر

فروخت یوسف و نفروخت پارسایی را

ز نفس بد نشوی مطمین که در خوابست

که اژدها نکند ترک اژدهایی را

مرو بخواب که دزدان چه کاروان گیرند

دگر بخواب نبیند کسی رهایی را

مگیر انس چو وحشی بخویش و بیگانه

بهیچکس مگشا چشم آشنایی را

نهفته میر درین دار ملک و چون منصور

به دار جلوه مده نقش خودنمایی را

ز مرگ غم نخورد هرکه ترک خویش کند

که مرگ عید بود عاشق فدایی را

ز ما و من بگذر زانکه قدسیان گویند

که خاکیان بچه دعوی کنند مایی را

ز فقر هر که غنی شد ز غیر مستغنی است

چه احتیاج به غیر است کیمیایی را

برای دام گدایی گرفتم ای عباس

هزار رخنه کنی این کهن قبایی را

ز حرص سیر نگردی اگر بدام آری

بجای مرغ هوا ذره هوایی را

تو در سرای جهان چون نکرده یی کاری

چه مزد میطلبی نقد آن سرایی را

گل جوانیت از یاد برده چون بلبل

خزان پیری، و امید بی نوایی را

تو مرده دل که شوی زنده از دم نایی

عجب که صور نخوانی صفیر نایی را

مخور شراب که پوشد غمت نه دفع کند

بخور صیقل می زنگ غم زدایی را

مکن بآب بقا تکیه هم که باد فنا

سرشته است در او گرد بی بقایی را

هزار سال وفا عمر نوح اگرچه نمود

نمود عاقبت الامر بی وفایی را

تو هم ز شعر مزن لاف اهلی و بشناس

کمال انوری و سعدی و سنایی را

اگرچه گوهر مخزن باسم و تاریخ است

که میخرد بجوی این در بهایی را

بزرگوار خدایا ز لطف خود بر ما

مگیر هرزه درایی و هرزه رایی را

اگرچه خدمت ما نیست در خور رحمت

ز ما دریغ مکن رحمت عطایی را

شمارهٔ ۲ - در مدح میر عفیف الدین گوید

تا آتش خور تافته برج سرطان را

همچون شرر آتش زده ذرات جهان را

خورشید جهان سوخت مگر کآتش دوزخ

از چشمه خورشید برون کرده زبان را

شد فاخته سوخته خاکستر و آن هم

زان مانده که نبود حرکت باد وزان را

روغن شده یکسر عرق و شمع صفت زان

خط خط بدن از آبله نازک‌بدنان را

آتش ز هوا بارد از آن بر سر آتش

باران شرر آمد همگی ابر دخان را

در راه هوا همچو شب از تابش خورشید

آتش زده دود نفس سوختگان را

چون برق بجز در جگر چاک نیابند

آبی که حرارت بنشاند عطشان را

از زحمت خورشید بشب گر دهدش دست

تا حشر زمین بند کند پای زمان را

از بس که بخارات زمین آمده در جوش

کف آمده چون دیگ به لب آب روان را

پروانه‌صفت تابش شمع فلکش سوخت

مرغی که هوس کرد طریق طیران را

از گرمی خور دست چنارست گشاده

کز حق طلبد سایه خورشید جهان را

عیسی زمان میر عفیف الحق والدین

کز لطف سخن آب دهد گلشن جان را

آن عقل مجسم که کند غیب‌نمایی

آیینه‌رخسار یقین کرده گمان را

نقاش خیالش به سر خانه ادراک

نادیده کشد صورت اسرار نهان را

گر شرح دهد راز نهان هاتف غیبش

گوید که چه حاجت به بیان آیت عیان را

چون کرده بیان قصه جان‌بخشی عیسی

از معجز عیسی گذرانیده بیان را

لطف ازلی یافته بحر نعمش ز آن

ملحق به محیط ابدی کرده کران را

از نافه مشکین نقط خط گذرانده

ز آهوی ختایی قلم مشک‌فشان را

ای کز شرف جد خود آن خاتم مرسل

مرسل کنی از خاتم خود مهر و نشان را

گر کوه شود حلم تواش باز نیابد

در دل به گه زلزله رنج خفقان را

در روی گل زرد کند چون گل رعنا

سعی تو به گل گو نه مبدل یرقان را

گر باد صبا هم‌نفس لطف تو گردد

فیروزی نوروز دهد فصل خزان را

گر منهی ضبط تو نبندد نسق کار

پوشد ز رخ سود کشان چشم زیان را

چون گوشه نشین غیر رک و پوست نماند

گر خشم تو مالد به غضب گوش کمان را

گر گفت حسودت که بود مثل تو مشنو

کز تاب و تب آرد به زبان این هذیان را

بخت تو جوان و خردت پیر بود زان

سر بر خط رای تو بود پیر و جوان را

ابر کرمت دیخت گهر بر زبر هم

چندانکه به خروار رسد کاهکشان را

چون حاتم طی راست ضمان دامن لطفت

گیرند غریمان بدل خصم ضمان را

خادم کند از خوان عطای تو به تعظیم

آرایش خوان دگران ریزش خوان را

خلق تو برد وحشت طبع و عجبی نیست

با مردم اگر انس دهد شیر ژیان را

اکنون که فلک حلقه‌به‌گوشم شد ازین مدح

خواهم غزلی خواند جودر گوش کن آن را

ای پسته ز شور نمکت پسته‌دهان را

دل بهر تو بریان شده صد پسته دهان را

شد چشم شهیدان تو در کاسه سر خشک

زان رشک که کردی نظری لاله‌ستان را

ای مرهم دل چند گشاید پی تیرت

زخم دل من دیده خونابه‌چکان را

خواهم که نظاره کنم از عکس تو ای شوخ

چشم دگر آیینه چشم دگران را

جان نیست گرامی به تو گر بر نفشانم

ترسم که تحمل نکنی بار گران را

من پیش تو لب بسته و دل باز گشاده

از سینه چاکم در فریاد و فغان را

وقت است که فریاد کنم از تو و سازم

فریادرس خود ملک امن و امان را

ای مرتبه‌دان بکر حدیثم همه سحرست

وین سحر حلال است چو تو مرتبه‌دان را

با سیرت و شان تو کم است این صفت اما

کم وصف توان کرد چنین سیرت و شان را

اکنون که جوان شد ز جمال تو جهان کاج

جان باز دهند انوری سوخته‌جان را

تا عالم پیر از تو جوان بیند و گوید

باز این چه جوانی و جمالست جهان را

آن یوسف عهد آمد و در وصف زلیخاست

این حال که نو گشت زمین و زمان را

این شعر نکو میوه باغ دل من شد

زین میوه نکوتر نبود باغ جهان را

طوطی‌صفتم فاخته‌خوان، تا تو بخوانی

این طوطی شیرین‌نفس فاخته‌خوان را

بر خط غلامی چونی کلک تو دادیم

اهلی ز میان دل و جان بسته دهان را

پرورده خوان تو شد و جز لب خوانت

انگشت گزیدست گزید ار لب نان را

در مدح تو چون دست برآورده‌ام اکنون

خواهم به دعا دست برآرم همگان را

یارب که چو خورشید بمانی که دوام است

در سایهٔ لطف تو جهان گذران را

چندانت بقا باد که صد دور نماید

کیوان که به سی سال سرآرد دوران را

شمارهٔ ۳ - در مدح قاسم پرناک گوید

زهی به تیغ شجاعت گرفته عالم را

حدیث جنک تو جان تازه کرد ستم را

ابولمظفر منصور قاسم پرناک

که جرعه نوشی جامت نمیسزد جم را

غمی نماند جهان را بیمن دولت تو

شکست شادی فتح تو لشگر غم را

هنوز اینهمه آثار صبح دولت توست

تو آفتابی و خواهی گرفت عالم را

ببار گاه تو سر بر زمین نهد ورنه

چه جای بر سر کرسی است عرش اعظم را

دمیکه قهر کنی چون قضای کن فیکون

مجال نطق نماند مسیح مریم را

تو شیر معرکه و اژدهای رزم گهی

صلابت تو جگر پاره کرد آدم را

ز برق تیغ تو بگداخت لشگر دشمن

چو آفتاب برآید چه تاب شبنم را

محیط قهر تو جوشید و بیم طوفان شد

ز بسکه زلزله در دل فتاد زمزم را

حدیث رمح تو تا گفت باد در بیشه

گرفت لرزه چونی استخوان ضیغم را

مبارزان ترا روز جنگ و سرمستی

زره بس اینکه پریشان کنند پرچم را

مریض قهر تو جایی رسید تلخی او

که همچو شهد خورد زهر ناب ارقم را

بر.زگار تو ماتم نبود در عالم

بمرگ خویش عدو زنده کرد ماتم را

دل حسودترا زخم بهتر از رحم است

که مرده دل نشناسد ز نیش مرهم را

بدولت تو خلل کی رسد ز گریه خصم

بکوه و دشت خرابی نمیرسد نم را

اساس قهر ترا گوهر عدو بشکست (کذا)

زسنگ ژاله چه نقصان بنای محکم را

هر آن گدا که برد بهره یی ز نعمت تو

گدای خویش کند صد شه معظم را

قیاس قدر تو کردن چه کنه باری شد

که راه نیست در آن پرده هیچ محرم را

نگین ملک سلیمان نشان قدرت بس

گواه مهر نبوت بس است خاتم را

بظاهر ارچه در آیین عیش میکوشی

بباطن آیینه یی بایزید و ادهم را

سپهر مرتبتا، گوش کن غم اهلی

تو فهم اگر نکنی اینحدیث مبهم را

بخدمت از همه بیشم بقدر از همه پس

چرا زیاد بری خدمت مقدم را

اگر نه لطف تو باشد طمع ز کس نکنم

به نیم جو نخرم صد هزار حاتم را

همیشه تا چو رخ و موی نو خطای سنبل

نقاب لاله کند جعد زلف پر خم را

بهار عمر تو بادا شکفته تر هم دم

خزان غم نرسد این بهار خرم را

شمارهٔ ۴ - در مدح شاه اسماعیل گوید

رسید آن گل که می بخشد طراوت گلشن جان را

نسیمش برگرفت از خاک ره تخت سلیمان را

عزیزان هر طرف پویان که یوسف سوی مصر آمد

جوانان تهنین گویان ز هر سو پیر کنعان را

گذشت ایام بی برگی رسید آن نو بهار اکنون

که رشک از گلشن شیراز باشد باغ رضوان را

شه ایران و توران زان سوی شیراز رو آرد

که خاکش قبله حاجت بود ایران و توران را

اگر هر ذره این خاک خورشیدی شود شاید

که چشم التفات افتاد بروی ظل یزدان را

سپهر سلطنت خورشید عالم شاه اسماعیل

که چترش سایه بر سر افکند خورشید تابان را

سمند عرش فرسایش گذر بر ساحتی دارد

که زیر سم چوپای مور مالد فرق کیوان را

فضای کشور عالم چو عرض فسحتش نبود

کجا گنجایش خیلش بود این تنگ میدان را

چو زهرآلود زنبوری است تیر آهنین نیشش

که همچون خانه زنبور کرد از رخنه سندان را

ز پاس شحنه عدلش چو دست ظلم کوته شد

غم کاهی زباد فتنه نبود کشت دهقان را

اگر در گلشن عالم نسیم لطف او نبود

کجا سر سبزی جاوید باشد سرو بستان را

چنان پیرانه سر حد شریعت بسته در دلها

که راه فتنه در طبع جوانان نیست شیطان را

الا ای آفتاب دین تویی آن مرکز دولت

که چون پرگار در گردش در آری چرخ گردان را

نهنگی چون تو در هیبت اگر چین بر جین آرد

مجال دم زدن دیگر نماند موج طوفان را

ز خیل بند گانت گر کهن زالی برون تازد

به مردی دست بر بندد هزاران پور دستان را

عدو کی پنجه خورشید اقبال تو تاب آرد

کجا فرعون تاب آرد کف موسی عمران را

تو آن نو شیروان عدلی که در گلشن سرای دهر

فکندی طرح معموری بکندی بیخ طغیان را

پس از معماری عدل تو در این عالم ویران

نیابد کس بصد گنج گهر یک کنج ویران را

در ایام تو باغ دهر دارد فیروزی

بعهد گل کمال خرمی باشد گلستان را

زرشگ کلک زرپاشت گرهها در دل دریا

ز دست زرفشانت رخنه ها در جان بود کان را

بقدر نعمت خوان تو نعمت خواره میبود

ز مشرق تا به مغرب میکشیدی خوان احسان را

فرو تر می نماید پیش تو چون عکس در دریا

فلک هر چند بالاتر برد فیروزه ایوان را

شها، گوش رضا چون گل بمن کن تا درین گلشن

غزل گویی بیاموزم زنو مرغ خوش الحان را

که گفت ای چرخ دور افکن رما آن آب حیوان را

بخون ما شهیدان تشنه کن ریگ بیابان را

ز شوق کعبه وصلت چنان در خاک می غلطم

که از گل باز نشناسد تنم خار مغیلان را

مبند آن زلف کز آشفتگی حال دگر دارد

بحال خویشتن بگذار زلف عنبر افشان را

شود صد خرمن گل گر دو سنبل خوشه چین باشد

اگر جمع آورد زلف تو دلهای پریشان را

دل بی درد هر غیری چه ذوق از شیوه ات یابد

مرا جان رخنه شد هر گه که دیدم لعل خندان را

ز حسرت خشگ بر جاسر و چون صورت فروماند

اگر در جلوه ناز آوری سرو خرامان را

مرا از تاب خون خوردن گریبان چاک و بی دردش

گمان کز مستی می پاره می سازم گریبان را

تو چون فریاد رس کس را بخواهی کشتن ای بدخو

بگوش شه رسانم من ز بیداد تو افغان را

فلک قدرا، برفعت پایه قدر توزان بیش است

که ذیل مدحتت در چنگ عقل افتد ثناخوان را

سخن پیش تو چون گویم که نطق معجز آثارت

بعجز افکنده هنگام فصاحت صد سخندان را

تو آن شاهی که از مدح تو اهلی جای آن دارد

که خاقانی گدای خویش سازد بلکه خاقان را

همیشه تا سخن سنجان دعا گوی شهان باشند

همیشه تا سخن گویند شاهان سخندان را

جهانبانی ترا باشد ثنا گویی مرا باشد

که همچون من ثنا گویی سزد سان جهانبان را

شمارهٔ ۵ - در منقبت امیر المومنین علی (ع) گوید

ای جان همه جانها روح القدسی گویا

پنهان ز نظر اما در دیده جان پیدا

در مکه و در یثرب شاهنشه ذو موکب

در مشرق و در مغرب خورشید جهان آرا

عیسی فلک رتبت موسی ملک همت

دانا بهمه حکمت در علم نظر بینا

هم مهدی و هم حارث بی ثانی و بی ثالث

در علم نبی وارث عالم بهمه اشیا

هر کوبه تو آمد کج شد از در حق مخرج

این نکته بود مدرج در سر قدر حقا

از لطف تو شد مشروح معنی «انا املح»

مرغان اولی اجنح در گلشن تو پیدا

بر هر که نمایی رخ در عرصه زند شه رخ

بنمای رخ فرخ منصوبه ما بگشا

هر کو بتو رو آورد یا آنکه بمهرت مرد

از دست اجل جان برد در دنیی و در عقبا

آنکز تو نشد ملتذ دوزخ شوش ماخذ

مشکل که بود مقذ از دوزخ غم او را

شاهنشه دین حیدر شاهی مه شعاع خور

بنوشه به کلک زر منشور ترا طغرا

خورشید جهان افروز بر تشنه لبان دلسوز

بخشنده جان امروز ساقی جنان فردا

آیینه عقل و حس گنجینه هر مفلس

آرایش هر مجلس آسایش جان ما

ایمظهر خلق خوش گر خصم شود سر کش

باد از عقب آتش در خاک تنش بادا

در حجت خاص الخاص نام تو بر م ز اخلاص

تا زهره شود رقاص در این چمن خضرا

بر جمله سجودت فرض لازم چو ادای قرض

خورشید فتد بر ارض در سجده تو صد جا

حرفی که نشد منقوط از داغ تو شد مسقوط

هرگز نشود مسبوط بی داغ تو دل قطعا

از هر چه شود ملفوظ ذکر تو بود ملحوظ

آنی که شود محفوظ از یاد خوشت جانها

ایشمع همه مجمع نور همه را مطلع

هم افضل و هم اشجع هم اعلم و هم اعلا

نرگس چو شقایق داغ دارد ز حسد در باغ

کز سرمه کش ما زاغ شد نرگس او شهلا

ای در همه جا معروف از خلق و کرم موصوف

مهدی صفتی موقوف از غیب برون فرما

در قول و عمل صادق علمت بعمل عاشق

در حکمت و دین حاذق در علم و ادب دانا

بر هر دو جهان مالک و زهر دو جهان تارک

در راه حق ایسالک سالکتری از عنقا

مهر تو به جان و دل آمیخت در آب و گل

مارا همه الحاصل حاصل تویی از دنیا

هم آدم و هم خاتم خرم بتو در عالم

مقصود بنی آدم از عالم و مافیها

دید از تو دم کشتن بخشیدن جان دشمن

جانی همه جسم و تن روحی همه سر تا پا

مهر تو دهد پرتو کاین زورق ماه نو

گردید سلامت رو بر جنبش این دریا

ای از همه حال آگه همراز نبی الله

با شاه رسل همره در منزل او ادنا

بی مدح علی اصلا نرگف سخن بالا

اهلی تو پی مولا اهلی بشدی اهلا

یا رب به کمال وی کافر و خت از و هرشی

کاین نامه چو گردد طی جرمم بکرم بخشا

شمارهٔ ۶ - در ماتم شهید کربلا (ع) گوید

ماه محرم است و شد دجله روان ز چشم ما

بهر حسین تشنه لب شاه شهید کربلا

تشنه لبان روی بخاک و تن بخون

ما پی آبروی خود خاک بر آبروی ما

با شهدای کربلا لاف وفا هر آنکه زد

گرنه شهید گریه شد مدعی است بیوفا

بسکه ز آتش جگر گریه گرم می کنم

مردمک دو دیده ام سوخته شد درین عزا

از پی جیفه جهان خون حسین ریختند

لعنت حق بر آن سگان سگ نکند چنین جفا

گرچه سگ اشنا شود سگ صفت اشنا نشد

دوست نمی شود بکس دشمن آل مصطفا

روی فلک سیه شود کز چه به تیرگی کشید

چشم و چراغ فاطمه نور دو چشم مرتضا

وای بر آن دلی که او می طلبد وفا ز چرخ

خاک بر آن سری که او تکیه کند بدینسرا

حلق حسین میبرد تیزی تیغ بی امان

جان حسن همی گزد تلخی زهر جانگزا

آنکه حسین میکشد دعوی دین چه میکند

شمر لعین رو سیه شرم ندارد از خدا

هست حسین تشنه لب خضر کجاست در جهان

آب حیات مومنان تشنه جگر بود چرا

روز عزاست ای پسر سعی صفا چه میکنی

کعبه سیاه پوش شد رفت ز مروه هم صفا

در غم و ماتمی چنین جامه چه مرد و زن درد

زن بود آنکه در برش جامه نمیشود قبا

دشمن آل مرتضی پرده خویش می درد

پنجه شیر حق کجا روبه حیله گر کجا

نیش زنند دشمنان تیغ برآر یا علی

تا همه را فرو برد تیغ تو همچو اژدها

شکر که در زمان ما کار یزید آخرست

مهدی آخر الزمان تیغ کشیده در غزا

بنده اهل بیت شد اهلی از آن همیشه است

روی نیاز بر زمین دست امید بر دعا

یارب اگر چه از گنه آینه تیره کرده ام

هم تو صفای سینه ده از دم شاه اولیا

شمارهٔ ۷ - در مرثیه شهیدان کربلا گوید

این نقد دل نثار شهیدان کربلا

چون خاک رهگذار شهیدان کربلا

طوری که قدر و منزلتش از فلک گذشت

سنگی است در مزار شهیدان کربلا

دین در حصار کعبه و از روی معنی است

صد کعبه در حصار شهیدان کربلا

آب خضر بپرده ظلمت نهفته چیست

گر نیست شرمسار شهیدان کربلا

گر خضر از حیات پشیمان شود رواست

کو نیست در شمار شهیدان کربلا

در چشم آفتاب کند خاک اگر رود

بر آسمان غبار شهیدان کربلا

طوفان نوح سر نزد از کربلا عجب

از چشم اشکبار شهیدان کربلا

طوفان آب اگر طلبی در کنار بحر

طوفان خون کنار شهیدان کربلا

گلگشت عاشقان همه در خون خود بود

اینست لاله زار شهیدان کربلا

در خون نشسته تشنه لبان تا که غم برد

ابری بگرید بار شهیدان کربلا

و احسرتا که دود بر آمد بجای ابر

از جان دلفگار شهیدان کربلا

از جور عهد و از ستم کوفیان شوم

این فتنه شد دچار شهیدان کربلا

آخر شدند سگ صفت آنان که بوده اند

آدم باعتبار شهیدان کربلا

از روزگاز شکوه دلا چند میکنی

بنگر بروزگار شهیدان کربلا

تا دست لطف حق چه نهد مرهم نهان

بر زخم آشکار شهیدان کربلا

استاده است ساقی کوثر می طهور

بر کف در انتظار شهیدان کربلا

یا رب بحق شاه رسل مصطفی که هست

بر فخرش افتخار شهیدان کربلا

یا رب بحق گنج کرم مرتضی علی

آن اژدها شکار شهیدان کربلا

یا رب بحق گوهر پاکیزه حسن

آن در شاهوار شهیدان کربلا

یا رب بحق عصمت زین العباد کوست

در دهر یادگار شهیدان کربلا

یا رب بحق باقر صابر مکان علم

آن مکرمت شعار شهیدان کربلا

یا رب بحق جعفر صادق امام دین

آن گنج باوقار شهیدان کربلا

یارب بحق موسی کاظم سحاب لطف

آن ابر در نثار شهیدان کربلا

یارب بحق شاه خراسان که نور اوست

شمع سر مزار شهیدان کربلا

یارب بحق جود تقی مظهر کرم

آن نخل میوه دار شهیدان کربلا

یارب بحق هادی دین نبی تقی

آن سرو جویبار شهیدان کربلا

یارب بحق عسکری آنشهسوار دین

لشکر کش تبار شهیدان کربلا

یارب بحق مهدی هادی کزو شود

جبر شکست کار شهیدان کربلا

کز آفتاب لطف باهلی نگر که هست

چون سایه خاکسار شهیدان کربلا

دارد امید آنکه بجنت در آردش

لطف تو در جوار شهیدان کربلا

شمارهٔ ۸ - در نعت سید المرسلین گوید

مارا چراغ دیده خیال محمدست

خرم دلی که مست وصال محمدست

هرگز نبسته سایه او نقش بر زمین

کی نقش بندد آنکه مثال محمدست

مرغی که نامه احدیت بما رساند

مرغ ضمیر وحی مقال محمدست

معراج قدر بین که در اوج هوای عرش

پرواز جبرییل به بال محمدست

نعلین اگرچه بر سر گردون زند هلال

در آرزوی صف نعال محمدست

فیض مسیح کز دم او مرده زنده شد

در گوش جان صداب بلال محمدست

حسن و جمال عالم اگر یافت آفتاب

یک ذره ز آفتاب جمال محمدست

هنگامه قیامت و غوغای رستخیز

حرفی ز شرح جاه و جلال محمدست

تعریف حور و خوبی جنت که میکنند

وصف جمال حسن مآل محمدست

جبریل اگرچه طوطی وحی است و عقل کل

درمانده در جواب و سوال محمدست

این حال بین که دم نزدند انبیا همه

در سر آن حدیث که حال محمدست

از مشک نافه بر دل خود داغ مینهد

یعنی خراب خوبی خال محمدست

دالیست تاج دولت دنیا و دین همه

وین دال بر کرامت آل محمدست

کسری که چون هلال بود طاق کسریش

از طاق ابروی چو هلال محمدست

قطب فلک که مرکز پرگار هستی است

یک نقطه از جنوب و شمال محمدست

کرد اختیار فقر و به فقر افتخار کرد

با آنکه گنج حق همه مال محمدست

مست کمال ساقی کوثر دو کون و او

با این کمال مست کمال محمدست

اثنا عشر که بحر کمالند هر یکی

سرچشمه شان محیط زلال محمدست

مهدی که از نهال وجود آخرین بر است

او نیز میوه یی ز نهال محمدست

هر کس که از نعیم بهشتش نواله ایست

آن بخششی ز خوان نوال محمدست

زد دیو نفس راهم و چشم شفاعتم

از مشرب فرشته خصال محمدست

هرکس بر آستان محبت سگ کسی است

اهلی سگ محمد و آل محمدست

شمارهٔ ۹ - در منقبت شاه نجف (ع)گوید

شاه نجف که هر دو جهان در پناه اوست

هرجا سری که هست همه خاک راه اوست

با مهر شاه هست نشانی که چون سهیل

بر هر که تافت رنگ عقیقی گواه اوست

بغض علی نشان بناگوش زردی است

با هرکه هست فاش زرنگ چو کاه اوست

برهم زند چو عرصه شطرنج باد قهر

هر عرصه یی که جز اسدالله شاه اوست

زان گفت (او کشف) که دو گیتی نگاه کرد

گیتی نمای هر دو جهان یک نگاه اوست

تنها چراغ مه نبود شمع بر رهش

قندیل عرش سوخته بارگاه اوست

هرجا که هست سفره شاه است در میان

او پیر عالم است و جهان خانقاه اوست

نان جوین این خلف، آدم خرید باز

زان گندمی که این همه تخم گناه ازوست

طوفان چو نوح دید بکشتی پناه برد

او شد به منجنیق که طوفان براه اوست

نور علی اگر نشود رهبر یقین

صد چون خلیل راهزن اشتباه اوست

زان حسن و خال سبز و رگ هاشمی فتاد

یوسف دلش بچاه که دلها بچاه اوست

فقر علی طلب که سلیمان به تخت داشت

باد است هر سخن که نه تخت و کلاه اوست

امروز گر سپاه سکندر جهان گرفت

فردا به زیر سایه خیل و سپاه اوست

جمشید اگر بشاه و گدا پادشاه شد

کمتر گدای شاه نجف پادشاه اوست

گر عمر خضر یافت کسی بی ولای شاه

مردن به از درازی عمر تباه اوست

کشت اژدها چو رستم و عمرش دو ماه بود

صد سال عمر رستم دستان دو ماه اوست

جانبخش و جان ستان همه شاه ولایت است

جانبخشی مسیح هم از دستگاه اوست

زان برگزیده ساخت بدامادی خودش

فخر رسل که سلطنت فقر جاه اوست

زوج مطهرش که به زهرا بود علم

آنرا که نام زهره زهراست داه اوست

گردون دو گوشواره عرش آورد گواه

کو هم یکی ز حلقه بگوشان راه اوست

برج دوازده مه تابان ازو تمام

وین پرتو شرف همه را هم ز ماه اوست

در سایه عنایت او اولیا همه

خوش گلشنی که اینهمه گلها گیاه اوست

یا بوالحسن کی است که از خاندان تو

خورشید دین پناه بر آید که گاه اوست

عالم شبست و مهر تو چون روز روشن است

و آن را که نیست وای بروز سیاه اوست

از آه آتشین جگر دشمن تو سوخت

ای وای او که دوزخ او هم ز آه اوست

جان یزید سگ که بسگ باد حشر او

بانگ شغال هر طرف از آه آه اوست

تیغت دمی مسیح و دمی اژدهاست لیک

صد اژدها هلاک دم عمر کاه اوست

با دلدل تو توسن گردون جنیبت است

زی ات ماه نو که به پشت دوتاه اوست

اهلی که یافت گنج سعادت به لطف تست

از فیض مهر حیدر و فضل اله اوست

یارب بحق شاه ولایت که عفو کن

جرم گدا که هم کرمت عذر خواه اوست

شمارهٔ ۱۰ - در منقبت شاه ولایت علی (ع) گوید

آن شهنشاهی که بحر لافتی را گوهر است

شحنه دشت نجف شاه ولایت حیدرست

جویبار ذوالفقار از آب رحمت پرورید

گلشن هر دو سر ازان صاحب هر دو سرست

ذات پاک مرتضی را با کسی نسبت مکن

زانکه این آب حیات از چشمه سار دیگرست

معنی قول «علی بابها» آسان مدان

کاین سخن را صد جهان معنی بهر بابی درست

سر سبحانی که پنهانست در ناد علی

هم بمعنی مظهرش او هم بمعنی مظهرست

در ارادت اولیا را او موردست

معجزات انبیا را مظهر او مصدرست

از فروع روی او خورشید ذرات جهان

هر یکی جام جم و آیینه اسکندرست

هم شراب کوثر و هم آب خضر از لطف اوست

آری آن نخل کرم هر جا بود بار آورست

پیر و شاه نجف شو گر بکوثر مایلی

زانکه آن آب بقا را خضر راهش رهبرست

لحمک لحمی بدان و جسمک جسمی بخوان

تا بدانی ذات حیدر از کدامین جوهرست

هر کرا باشد حصاری جز پناه مرتضی

بشکند دست ولایت گر حصار خبیر است

پا به دوش مصطفی بهر شکست بت نهاد

پایه قدرش نگر هر دو عالم برترست

در شب جان باختن بر جای احمد تکیه کرد

زانکه جای مصطفی هم مرتضی را در خورست

شاهی ملک جهان او را سزد کز روی قدر

هر گدای آستانش صد عزیز و قیصرست

پیش لطفش هشت جنت وادیی باشد سراب

نزد قهرش هفت دوزخ توده خاکسترست

عالم علم نهان کاندر دبیرستان او

تخته تعلیم طفلان قصه خیر و شرست

تا جهان بودست بود و تا جهان باشد بود

زانکه نفس کاملش واصل به وحی اکبرست

از خطا کاری کز مهر او بویی نبرد

گر همه آهوی مشکین است از سگ کمترست

سینه نا پاک بد مهری که در جان و دلش

جای شاهنشاه مردان نیست جای خنجرست

گر ز دشت ارژن و سلمان کسی یاد آورد

آب گردد زهره او گر همه شیر نر است

هر کراکین غلامان علی در دل بود

گر برادر باشدم گویم گناه مادر است

گر ز روی مقبلی قنبر غلام شاه بود

من سگ آن بختیارم کو غلام قنبر است

یا امیر المونین آنی که گر گوید کسی

نیست جز حب تو ایمان مومنان را باور است

هر که نبود میوه حب تواش چون خشک

آتشش باید زدن گر خود همه عودتر است

چون نسوزد دشمنت از داغ دل کاندر تنش

چون انار از نازکی هر قطره خون یک اخگرست

خطبه برنامت چو خواند بلبل روح القدس

گلبن طوبی ز روی پایه چوب منبر است

بحر الطاف ترا دریای اخضر نیم موج

بلکه هر یک قطره یی از آن چو بحر اخضرست

ای چراغ شرع و شمع دین دلیل راه شو

کاندرین ظلمت سرا نور تو ما را رهبرست

کرد اهلی جان فدا بهر شهید کربلا

وز «سقاهم ربهم» مزدش شراب کوثرست

گر حسودان همچو روبه دشمن جان ویند

غم ندارد آنکه او را شیر یزدان رهبرست

سایه آل علی پاینده بادا کاین پناه

سایبانی از برای آفتاب محشرست

شمارهٔ ۱۱ - در مرثیه شهید کربلا (ع) گوید

آمد عشور و خاطرم افکار کرده است

درد حسین در دل ما کار کرده است

کافر به مومن این نکند کان سگ یزید

با خاندان حیدر کرار کرده است

قدر حسین کم نشد و شد عزیز تر

خود را یزید روسیه و خوار کرده است

آغشته شد به خون سرو فرقی که موی او

خون در درون نافه تاتار کرده است

ببرید حلق پاک حسین آن یزید و شمر

این غدربین که آنسگ غدار کرده است

لعنت بر آن سگی که پی جیفه جهان

خلق و خدا از خود همه بیزار کرده است

ظلمی که بر حسین در اسلام کرده اند

باور مکن که لشکر کفار کرده است

چون سوز این عزا نچکاند ز دیده آب

جاییکه چشم چشمه گهربار کرده است

خورشید را بماتم او هر شبی فلک

پوشیده در لباس شب تار کرده است

در مصر اگر نه شور عزای حسین خاست

نیل از چه لب کبود عرب وار کرده است

ای دیده سیل اشک روان کن که درد آب

جانحسین خسته و بیمار کرده است

بهر حسین تشنه جگر دشت کربلا

باد صبا سموم جگر خوار کرده است

دست از فرات شو که یزید آب خورد ازو

گر آب زمزم است که مردار کرده است

ماه محرم است و لب تشنه حسین

آب بقا حرام بر ابرابر کرده است

آن ناکسی که قصد حسین اختیار کرد

بی شک مه قصد احمد مختار کرده است

و آنکس که خاطر نب آزرده شد ازو

حق را ز جهل و معصیت آزار کرده است

هر ناسزا که ظلم بر آل رسول کرد

خود را سزای لعنت جبار کرده است

بادا هزار لعنت حق بر کسی که او

اقرار کرده و دگر انکار کرده است

لعنت بر آن کمر که پی کین یزید بست

کاخر ز کین چو حلقه زنار کرده است

یا مرتضی علی به شهیدان روا مدار

ظلمی چنین که چرخ ستمکار کرده است

بگشای پنجه یا اسد الله که بر حسین

روباه چرخ حمله بسیار کرده است

اینک ظهور مهدی آخر زمان رسید

زین رایت یزید نگونسار کرده است

چندان نخفت خون شهیدان که عاقبت

روی زمین ز خون همه گلنار کرده است

بعد از هزار سال به شمشیر انتقام

حق لشکر یزید گرفتار کرده است

شکر خدا که شاه بخونخواهی حسین

دلها زبار غصه سبکبار کرده است

کلک قضا ز بهر عزا نامه حسین

اوراق نه فلک همه طومار کرده است

هر نعره یی که در دل به عزای حسین زد

جان مرا ز درد خبردار کرده است

اهلی ز گریه بهر شهیدان کربلا

آبی که داشت در جگر ایثار کرده است

یارب بحق مشهد فرخنده حسین

کو چشم کور روشن از انوار کرده است

کاین دل شکسته ظاهر حالش درست کن

کو هم شکست حال خود اظهار کرده است

شمارهٔ ۱۲ - در ماتم حسین (ع) گوید

آمد عشور و در همه ماتم گرفته است

آه این چه ماتم است که عالم گرفته است

ماه محرم آمد و بیگانه را چه غم

کاین برق به سینه محرم گرفته است

زان مانده است تشنه جگر خاک کربلا

کز خون اهل بیت نبی نم گرفته است

زان غم که گشت آب فرات از حسین دور

طوفان غصه در دل زمزم گرفته است

بست از حسین آب و بسگ میدهد یزید

این سگ ببین که صورت آدم گرفته است

سوز دل کباب حسینش چه غم بود

مستی که خود شراب دمادم گرفته است

حلقی برید شمر لعین کز نسیم او

بویی است اینکه عیسی مریم گرفته است

بر نیزه نیست سرخی خون از سر حسین

کآتش بجان نیزه و پرچم گرفته است

ناوک زدند بر دل طفلی که از عطش

پیکان آبدار به مرهم گرفته است

کس را مجال نطق درین داوری کجاست

روح القدس درین سخنش دم گرفته است

حلقی که تشنه دم آبیست چون خورد

تیغی که زهر آب ز ارقم گرفته است

زان هر محرم است جهان تا جهان سیاه

کان آفتاب ماه محرم گرفته است

تنها در میانه ما شور این عزاست

کاین شور در زمین و زمان هم گرفته است

زین دود سینه ها که برآمد عجب مدار

گر تیرگی در آینه جم گرفته است

پیداست حال گریه شبهای تا بروز

در سبزه زار چرخ که شبنم گرفته است

سیمرغ وار گم شد ازین غصه خرمی

کز قاف تا بهقاف جهان غم گرفته است

تا خرمی نمود یزید از عزای شاه

مارا کدورت از دل خرم گرفته است

دنیا بدین خرید یزید این خری ببین

کو ترک یوسف از پی درهم گرفته است

گر زانکه رو بقبله یزید آورد چه سود

چون در بروی قبله اعظم گرفته است

جان یزید کی رهد از آتش حجیم

کورا خدا گرفته و محک گرفته است

نگرفت چرخ دست کسی را بیکدم آب

کو دست صد هزار چو حاتم گرفته است

چرخ فلک که راه او نمی برد

خود را چنین بلند و معظم گرفته است

از بار منت کرم خاندان اوست

پشت فلک که همچو کمان خم گرفته است

زان سپهر خون جگر گوشه اش بریخت

شیری که صدهزار چو رستم گرفته است

پیوسته گرچه کار اجل صید کردن است

صیدی چنین بدام فنا گرفته است

یارب بنورت مرقد شهزاده یی کزو

شمع مراد شبلی و ادهم گرفته است

کز لطف اهل بیت نبی یاوریش ده

اهلی که گوشه از غم عالم گرفته است

شمارهٔ ۱۳ - در حکمت و موعظه گوید

آدمی مجموعه علم و حقیقت پروری است

صورت زیبای او دیباچه صورتگری است

حشمت خیل ملک با قدر آدم هیچ نیست

شوکت شاهنشهی بیش از علو لشکری است

با وجود بحر کشتی تخته اش بر سر زند

با کمال عرش اعظم خاکیان را مهتری است

قبله ملک و ملک آدم بحسن سیرت است

آفتاب آیینه دلها ز نیکو اختری است

آدمی شو از تواضع خاک شو زیرا که دیو

گردنش در طوق لعنت از غرور سروری است

پیش از آن کآتش شود ریحان خلیل آگاه بود

کآتش نمرود از چوب بتان ازری است

چشم آخر بین ز گلبن خار می بیند نه گل

عین خارست آنرخی کامروز گلبرگ طری است

عاقبت پیریست آنکو همچو نیلوفر در آب

در رخش نارسته پیدا جعد زلف عنبری است

پر ز مغروری مخند از گریه آخر بترس

قهر شاهین در قفای قهقه کبک دری است

بسکه گردون بیخت خاک ما و گو هر بار کرد

ما کنون با خاک میبازیم و گردون گوهری است

لب ببند از فیض این بستان که هر کو چون انار

قطره یی خورد آب او صد قطره خون دل گریست

روح پرور همچو عیسی تن نمی پرور چو خر

کآدمی جان است و جان را فربهی در لاغری است

حسن معنی جوی گو آرایش صورت مباش

بی تکلف حسن را در حسن، دیگر زیوری است

عقل میخندد بر آنکس کو غم دنیا خورد

دیده میگرید بر آنروییکه زرد از بیزریست

بنده حلق است دنیا دار و گوید خواجه ام

عاشق خربندگی جاهل ز نام مهتری است

دب لا گر صبر داری همچو نوح اندوه نیست

کشتی بیطاقتان سرگشته از بیلنگری است

قصر سلطان را حصار از سنگ و از آهن بود

خانه صاحب توکل در حصار بی دری است

از تکلف در گذر تا نفس شوخی کم کند

سر برون از غرفه شاهد را ز زیبا معجزی است

نفس فاسق توبه از عصیان ز بی برگی کند

مهستی مستوریش از غایت بی چادری است

دامن از گرد جهان عارف فشاند آزاد شد

گر ترا تر دامنی آلوده دارد از تری است

هرکه پاس ملک دارد ره کجا گردد خراب

هر خرابی کآیدش سلطان ز ویران کشوری است

گر صدایی خیزد از ذرات عالم ذکر اوست

سفله پندارد که چنگ زهره در خنیاگری است

یوسف جان با خریداران خود یکسان زند

در چنین بازار اگر عیبی بود از مشتری است

معرفت مقصود حق آمد ز هر علمی که هست

علم یکحرفست و دیگرها عبارت گستری است

عارف انسانست و باقی گاو و خر در شکل خلق

کز برای نظم دهر ار هفت تار زرگری است

نقش هر صورت که آموزی بغیر از علم دین

جمله رنگ آمیزی و افسانه و افسونگری است

علم علم دین بود در هر دو عالم کز شرف

عقلش آنجا رهنمای و روحش اینجا رهبری است

بینش صد سال کاهن یک نگاه کامل است

چشم صاحبدل رصدگاه سپهر چنبری است

چشم سر را حکمت یونانیان روشن کند

چشم سر را روشنی از حکمت پیغمبری است

قوت بازوی حکمت پیش ما معجز ماجراست

با ید بیضا که او سرپنجه زور آوری است

در میان ما و حق دات نبی دانی که چیست

روغن قندیل کش با آب و آتش همسری است

بی چراغ نور احمد کس نیابد راز حق

ورنه روی از حق نتابد گر جهود خیبری است

در ره شرع نبی کز مو بود باریک تر

کی فتد اورا که از دست ولایت یاوری است

فارغ از دوزخ بود صافی دل پاکیزه دین

شد خلاص از داغ آتش هر زری کو جعفری است

هرکه رو در خدمت حق کرد و دست از کار شست

در ادای خدمتش ترک ادب از خاوری است

ناله از گردون به نیک و بد مکن کش نیک و بد

فاعل مختار داند چرخ از تهمت بری است

ما همه حیران مهر و مه ز منظرهای چرخ

مهر و مه حیران ما هم زانکه غوغا این سری است

چهره مقصود از ظلمات عالم کس ندید

رو بفقر آور که فقر آیینه اسکندری است

حرف درویشان چو نشنیدی ز حق چون دم زنی

پیش دانا بیشتر خاموشی گنگ از کری است

هرکه آزار دلی جوید به هر صورت که هست

گرچه باشد تیغ صاحب گوهر از بد گوهری است

نقش مدبر گرچه مقبل زاده باشد عاقبت

موکشان بخت سیاهش در بلای ابتری است

ظالم از روسرخی امروز فردا زرد روست

خجلت بدمست در روز خمار داوری است

بهر یوسف صد هزاران پیرهن شد پاره لیک

تا قیامت بر زلیخا جرم پیراهن دری است

با سبکروحان قرین شو کز گرانجانان زهم

بر دل مردم گران آید گر از حور و پری است

گر بصورت ناکسی پیش است در معنی پس است

موی بر فرق سر و کیوان فراز مشتری است

گفتگو بسیار شد اهلی سخن کوتاه کن

زانکه پر گفتن بر دانا نه از دانشوری است

فکر بکر من که زیر پرده لفظ است غرق

زیر هر حرفی که بینی شاهدی در دلبری است

با وجود این کمال خود نمیدانم که شعر

با کمال فضل، نقصان کمال انوری است

یارب از لطف خود و نور محمد آن همای

کش ظهور از کعبه بد اکنون ز نام عسگری است

کز کرم در کار مسکینان نگاهی کن ز لطف

کار ما مسکینی و شان تو مسکین پروری است

شمارهٔ ۱۴ - در قحط و غلا و شکایت روزگار گوید

دردا که درین شهر دلی شاد نمانده است

یک بنده ز بند ستم آزاد نمانده است

هرجا که روم ناله و فریاد و فغان است

در شهر بجز ناله و فریاد نماندست

مرغان چمن سینه کبابند که در دشت

تخمی بجز از دانه صیاد نماندست

شد دشت و در امروز چنان رفته ز مزروع

کز مزرعه کاهی بکف باد نماندست

تاجیک علفخواره ز بی برگی و با ترک

برگی بجز از خنجر فولاد نماندست

دل در غم نان بسته چنانند که مادر

فرزند دلاویز خودش یاد نمانده است

تا نان جو تلخ بدلها شده شیرین

کس را خبر از تلخی فرهاد نمانده است

خون از مژه مردم دلخسته روانست

حاجت بسر نشتر فصاد نماندست

عیاش کجا جان برد از تاب ریاضت

جایی که رضایت کش معتاد نماندست

در قحط قناعت چکند دل که حریص است

کاین ماسکه هم در دل زهاد نماندست

گو باد ببرد سرو و گل باغ که امروز

کس را سر سرو و گل و شمشاد نماندست

اندیشه طاعت نبود اهل ورع را

سجاده نشین را سر اوراد نماندست

سیرند مریدان طریقت ز ریاضت

زین واقعه در پیر هم ارشاد نماندست

از اهل دلی بانگ دعایی نشنیدم

در صومعه جز مردم شیاد نماندست

شد راه فلک بسته مگر بر نفس خلق

یا قطب زمین رفته و اوتاد نماندست

کس دست کس امروز نمیگیرد و انصاف

مردی که بدو دست توان داد نماندست

غیر از هنر ظلم که در حد کمال است

در هیچ هنر هیچ کس استاد نماندست

از ظلم حکایت چه کنم قصه درازست

القصه مگویی که شداد نماندست

داد از که زنم چون همه بیداد گرانند

مارا هم ازین جور سر داد نماندست

بر کیش زمان طبع همه ظلم پذیرست

دین پدر و ملت اجداد نماندست

هرکس کند آن چیز که اوراست ارادت

بر نیک و بد هیچکس ایراد نماندست

مردم همه خونریز بخود سرشده در ملک

بر گردن کس منت جلاد نماندست

از خانه خرابی همه همخانه جغدیم

فریاد که یک خانه آباد نماندست

از بهر در و چوب همه خانه بکندند

جایی که خود از پای در افتاد نماندست

ویرانه شد این ملک و عمارت بپذیرد

کز سیل فنا خانه ز بنیاد نماندست

از مادر گیتی بجز از فتنه نزاید

بهبود نمی بینم و بهزاد نماندست

نفرین مماناد بلند از همه سوییست

در لفظ کسی حرف بماناد نماندست

اهلی مطلب نعمت دنیا که درین عهد

فیضی بجز از لطف خدا داد نماندست

دل بر کرم آل علی بند که امید

جز بر کرم حیدر و اولاد نماندست

یارب بحق آل علی کز کرم و لطف

فریاد رسی کن که دگر زاد نماندست

شمارهٔ ۱۵ - در مدح یعقوب خان گوید

باز جا بر تخت عزت خسرو دانا گرفت

فتنه گو بنشین که حق بر مرکز خود جاگرفت

پایه تخت شهی زین سلطنت معراج یافت

بلکه کار سلطنت هم اینزمان بالا گرفت

گر کلید ملک دزدیدند مشتی شبروان

تیغ زد خورشید دولت روز روشن را گرفت

حلیه روباهان کنند ای من سگ شیری که او

دشمن خود را بمری در صف هیجا گرفت

نو عروش ملکرا کابین بجز شمشیر نیست

زشت باشد گر کسی تنواندش زیبا گرفت

گر نمک پرورده یی بر تافت روی از آنجناب

شد گرفتار آخر و حق نمک او را گرفت

سر بقانون اجل آخر نهاد از دست شه

دشمن نادان که خود را بوعلی سینا گرفت

شهر ایمن شد ز شر فتنه کاخر شهریار

از سر دشمن سرای فتنه را درها گرفت

کوکب اوج شرف یعقوبخان کز ظل حق

پایه معراج «سبحان الذی اسری» گرفت

روشن است آثار لطفش وانکه انکار آورد

منکری دانش که حجت برید بیضا گرفت

برق تیغش چون درخشانشد بکین ناکسان

سوخت مشتی خار و آتش در دل خارا گرفت

در هژبران اژدهای تیغ او آتش فکند

زان نهنگ از بیم او جا در دل دریا گرفت

گر وزد بر چرخ خاک قهر او ریزد بخاک

خوشه پروین که جا در خرمن جوزا گرفت

فیض ابر رحمتش هر گه که در دریا رسید

در صدف هر قطه شکل لولو لالا گرفت

دست زرپاشش بیکدم بر فقیران بخش کرد

گنج افریدون که باج از قیصر و دارا گرفت

نامه شاهنشهی چون ختم بر توقیع اوست

همچو مهدی دامن آخر زمان عمدا گرفت

هر کجا شکرفشان شد نطق او در نظم و نثر

صد هزاران نکته بر طوطی شکر خا گرفت

این همان بزم است کزوی بر نمیآمد نفس

باز از آن عیسی نفس در گفتگو غوغا گرفت

کلک او چون نو خطان هر گه رقم ز دبر بیاض

خط مشکینش من در عنبر سارا گرفت

ای سلیمان فر تو آنی کز شرف زیر نگین

قاف تا قاف جهان مهر تو مهر آسا گرفت

تا سر ظالم فکندی هر دو سر زان تو شد

آنجها نگیر یکه تیغت هر دو عالم را گرفت

مطرب بزمت بچرخ آرد فلک را زانکه او

نغمه عشرت ز ساز زهره زهرا گرفت

هر که یکرنگ تو آمد چون سمن شد رو سفید

برق غیرت از دورنگ در گل رعنا گرفت

تا بد شواری دهد جان خصمت از بخت سیاه

روز همر کوتهش رنگ شب یلدا گرفت

جهد کن در دین که هر کو تیغ زد در راه حق

هم نعیم جنت م هو نعمت دنیا گرفت

تا نهال فتنه نو خیزست باید کندنش

مشکلست از بیخ بر کندن چوپا بر جا گرفت

زیر فرمانت کسی گر زانکه آید کج نهاد

ای با ماری که آخر گرد ما را فسا گرفت

بد سرشت آخر جفا جویی کند از روی بترس

کی تواند گرگ ترک ملت آبا گرفت

جزو کل محتاج هم شد بارعیت خوش بر آی

مظهر کل فیض جمعیت هم از اجزا گرفت

کامکارا، گوش کن بر گوهر نظمم که باز

مرغ طبع از نو هوای مطلع غرا گرفت

آتش عشق تو اول در من شیدا گرفت

هر کجا زد برق عشق آتش نخست از ما گرفت

چون گذشتی از چمن سرو از هوای قد تو

بر زمین افتاده بود از سجده خود را وا گرفت

لاف اگر با آهوی چشم تو زد نرگس مرنج

نیست بینایی درو نبود به نابینا گرفت

چشم آهو گرچه سحری میکند در دلبری

بایدش تعلیمها زان نرگس شهلا گرفت

نافه با زلف تو دارد گر خیالی زو مرنج

کز خیال کج دماغ نافه را سودا گرفت

عاقل از کوی سلامت یکقدم بیرون نرفت

عاقبت راه ملامت عاشق رسوا گرفت

عالمی امروز شاد از رحمت ساقی همه

زاهد از کم نعمتی او را غم فردا گرفت

دست کوته کن ز جانم ورنه از بیداد تو

دامن شه خواهم ای سرو سهی بالا گرفت

درد سر اهلی مده ختم سخن کن بر دعا

خاطر شه نازک است از گفتگو گویا گرفت

تا درین فیروزه گلشن مرغ زرین بال مهر

میتواند جافراز گنبد اعلا گرفت

گلبن عمرت بود کز سایه آن نخل مراد

سر بسر عالم چو خورشید جهان آرا گرفت

شمارهٔ ۱۶ - ایضا در مدح یعقوب خان گوید

خط تو چون بردمید رونق عنبر شکست

سرو تو چون قد کشید قدر صنوبر شکست

طره پرچین چرا مالش گوش تو داد

نسترنت از چه رو برگ گل تر شکست

آه که تا دم زدم سنبل مشکین او

موی بمو جعد یافت خم بخم اندر شکست

اینهمه شبنم چراست در رهت ای گل مگر

چشم گهربار من حقه گوهر شکست

باد صبا کز رهت برد گران گل فشاند

عاشق دیوانه را خار ببستر شکست

عشوه شیرین تو لب چو سوی من گزید

آه که در چشم من رونق شکر شکست

آب رخ کاه من اشک صراحی بریخت

شیشه ناموس من خنده ساغر شکست

بسکه ضعیفم بخواب شب چو شدی همبرم

دست خیالت مرا پهلوی لاغر شکست

دور شه متقی است نرگس مستت چرا

میکده پرشور ساخت صومعه را در شکست

سایه لطف خدا حضرت یعقوب خان

آنکه سلیمان صفت قدر سکندر شکست

حامی دین نبی آنکه بعهدش صبا

شیشه و جام شراب بر سر عبهر شکست

باد چو با لاله گفت قصه پرهیز او

ساغر خود را بسنگ با می احمر شکست

نیست عجب گر شود تازه ز انفاس او

خشک گلی کش ورق در ته دفتر شکست

تاجوری را که نیتس داغ غلامی ز وی

دست قضا لاله وار بر سرش افسر شکست

هرکه نه بر نام او سکه زد آن زر بسوخت

هرکه نه زو خطبه خواند پایه منبر شکست

بسکه بخلق و کرم گوهر و زر پخش کرد

قیمت گوهر نماند مرتبه زر شکست

شوکت بختش ببزم حشمت جم پست ساخت

رایت فتحش برزم سنجق سنجر شکست

زهره شیر فلک صولت خیلش درید

مهره گاو زمین انبه لشکر شکست

غیرت دین خلیل دارد از آن هر کجا

معنی او جلوه کرد صورت آزر شکست

ایکه برد زنگ دل روشنی روی تو

جام جم رای تو آینه خور شکست

روی زمین بخت تو از کرم حق گرفت

پشت عدو تیغ تو از دم حیدر شکست

سنگی اگر روزرزم از سم رخش تو جست

از سر خاقان گذشت افسر قیصر شکست

تیغ چو آبت بجنگ بسکه قیامت کند

آتش دوزخ نشاند صولت محشر شکست

گرچه عنان گیریت آرزوی باد بود

رخش تو این آرزو در دل صرصر شکست

تیر تو مانند کاف سینه گردون شکافت

تیغ تو چون لاله الف قد دو پیکر شکست

چتر مه از بسکه دید سرزنش از چتر تو

چون مه نو آخرش حلقه چنبر شکست

نقش نگین ترا مه بحلیل بر گرفت

مهر از آن غیرتش مهر مزور شکست

حاکم عدلت بلطف دست ستمکش گرفت

شحنه امرت بقهر فرق ستمگر شکست

لطف تو بحری کزو یافته ماهی قرار

قهر تو برقی کزان قلب سمندر شکست

دشمن خارت چو گل با همه خفتان چو لعل

ژاله قهرش بفرق غنچه مغفر شکست

برق قضا گرم شد دشمن بی نفع سوخت

باد اجل تند گشت گلبن بی بر شکست

خصم تو در روز جنگ زه ز کمانش گسست

دست چو بر تیغ زد دسته خنجر شکست

گلشن قدرت ندید گلبن جاهت نیافت

مرغ دلم کاینهمه بال زد و پر شکست

باز شنو اینغزل کز شکرستان طبع

طوطی شکر شکن شکر دیگر شکست

دست و دل دشمنم دوش بهم بر شکست

همت ما عاقبت این در خیبر شکست

تا دگر آن مست ناز قصد که دارد که باز

بند قبا چست کرد طرف کله برشکست

بختم ازین بیشتر ره بوصالت نداد

خار رهم زان بپا اینهمه نشتر شکست

آه، که بنیاد زهد عشوه شوخت بکند

وای که ناموس دین غمزه کافر شکست

من بجفای توام شاد که لیلی بلطف

گرهمه را داد دل دلشده را سر شکست

بخت نگر کآخرم آن لب جانبخش کشت

جام حیات مرا چشمه کوثر شکست

دل ز تو آباد بود گشت خراب از تو باز

کشور ما را بنا بانی کشور شکست

روی تو ژولیده مو موی تو آشفته رو

با سپه روم و زنگ شاه مظفر شکست

جم صفتا، روشنست پیش تو چون آفتاب

کاین گهر افلاک را زینت و زیور شکست

در خور سلمان نبود پیروی انوری

کز گذر قافیه قافله را برشکست

من چو برابر زدم رایت خورشید نظم

کوکبه انوری چون مه انور شکست

قیمت اهلی مگر از تو فزاید که دهر

رونق دانش ببرد قدر سخنور شکست

تا نه مکرر شود قصه دعایت کنم

گرچه ازین شکرم قند مکرر شکست

تا رخ هر روزه دار در هوس شام عید

روز بروز از گداز هست چو مه بر شکست

روزه و عید تو باد فرخ و در کار تو

یکسر مو ناورد گردش اختر شکست

شمارهٔ ۱۷ - نیز در مدح قاسم پرناک گوید

آمد بهار و سبزه دمید و جهان خوشست

ساقی بیار می که زمین و زمان خوشست

مطرب غزلسرای و حریفان ترانه گوی

معشوقه در کنار و قدح در میان خوشست

برخیز تا حکایت می در چمن کنیم

کین گفتگوی بر سر آب روان خوشست

می در پیاله ریز چو داری هوای گشت

گشت بهار با می چون ارغوان خوشست

با می نشین که گر همه عالم شود خراب

احوال ما بهمت پیر مغان خوشست

از لاله پرس حالت می کان تنگ شراب

سر میدهد بباد و برطل گران خوشست

ساقی گلی بچین و غنیمت شمار عمر

این یکدو هفته کز رخ گل بوستان خوشست

حسنی که یافت شاهد بستان زرنگ و بو

گر من هزار وصف کنم بیش از آن خوشست

گلشن چنین لطیف ز باد بهار شد

یا از نسیم مژده صاحبقران خوشست

خورشید عهد قاسم پرناک آنکه ملک

از عدل او چو ملکت نوشیروان خوشست

شیر افکنی که پنجه بشیران زند بلی

با نره شیر پنجه شیر ژیان خوشست

در کار ملک بادل دانا سکندریست

حاکم چنین حکیم و دل کاردان خوشست

بخت جوان او مدد عقل پیر کرد

با عقل پیر دولت بخت جوان خوشست

چون قهر و لطف جوهر شمشیر خسرویست

گر خون فشان برآید و گر در فشان خوشست

آن رستمی که جنگ تو شد داستان دهر

تا دهر هست خواندان این داستان خوشست

پیوسته با سپاه توصیف بسته خسل فتح

هر جا که میروند عنان در عنان خوشست

میدان خاک در بر گوی تو تنگ بود

چو گانش گفت معر که در آسمان خوشست

تا امن تو نداد امان کس خوشی نیافت

عالم اگر خوشست به امن و مان خوشست

بی مصلحت نبود سفر کردنت ز ملک

در کار ملک تجربه و امتحان خوشست

دفع گزند تست زیان زرت مرنج

خوش نسیت جمله سود گهی هم زیان خوشست

لطف آله سود ترا کی زیان کند

یعنی هر آنچه پیش تو آید ازان خوشست

بگذار تا برمح تو چشم افکند حسود

چشم حسود برسر نوک سنان خوشست

دشمن چه سگ بود که خرابی کند ولی

در رفع گرگ حادثه پاس شبان خوشست

خصمت کمان ز پیری و تیر از عصا بدست

رو در عدم که راه به تیر و کمان خوشست

تافتنه شبروی نکند در دیار تو

برق چراغ تیغ تواش پاسبان خوشست

گر دیگری ز ناز کند سر بر آسمان

مارا سر نیاز برین آستان خوشست

اهلی حدیث مدح تو کوته کجا کند

کو طوطیست و اینشکرش در دهان خوشست

لیکن سخن ز شوق دعای تو ختم کرد

آری دعای عمر تو ورد زبان خوشست

یارب همیشه ظل جهانبانی تو باد

کز یمن دولت تو جهان تا جهان خوشست

شمارهٔ ۱۸ - مدح امامزاده واجب التعظیم احمد بن موسی الکاظم علیه السلام

آنکه خاک آستانش کعبه صدق و صفاست

سید سادات عالم احمد موسی الرضاست

ز آستانش گرنیی واقف ندانی عرش چیست

هر که این در میشناسد آگه از عرش خداست

از جهان نوری که میخیزد ز بامش ظاهر است

کاین چراغ روشنی از خاندان مصطفی است

نور این شهزاده چشم کور روشن میکند

زانکه نور دیده شاه شهید کربلاست

اصل این گوهر که نور شرا چراغ عالم است

مجمع البحرین ختم انبیا و اولیاست

انتساب گوهر پاکش ببحر الاتنساب

هفت بحر آمد که او بحر محیط کبریاست

احمد بن موسی بین جعفر بن باقری

کز علی بن حسین بن علی مرتضاست

حجه الله است و علم الله را برهان از اوست

این سخنرا حجت و برهان طلب کردن خطاست

نور پاکش قبله خیل ملک شد کز شرف

او کجا از روی قدر و کعبه خاکی کجاست

یا امام از لطف حاجت بخش خلق عالمی

کعبه گر قبله حاجت ترا خواند رواست

رحم کن بر اهلی مسکین که از آب دو چشم

پای بر گل مانده و دست امیدش بر دعاست

یارب از لطفت به آب روی این سید بشوی

هر چه از خط خطا بر نامه اعمال ماست

شمارهٔ ۱۹ - در مدح شاه نجف علی مرتضی (ع) گوید

شاه نجف که گوهر بحر عنایتست

چون بحر بیکران کرمش بی نهایتست

با هر نبی که بود بمعنی رفیق بود

سر نهان که میشنوی این حکایتست

بر دوش آفتاب رسالت نهاده پای

بنگر که پایه شرفش تا چه غایتست

او را رسد که پایه قدرش کند بلند

کش آفتاب سایه نشین زیر رایتست

مهر نگین مومن و ترساست مهر شاه

در سنگ خاره مهر علی را سرایتست

با شهسوار عرش بمعراج سر حق

آنکس که همعنان شده شاه ولایتست

خورشید در شرف به علوش کجا رسد

کو در نهاین شرف این در بدایتست

شاهان رعیت از ره قدرند و شاه اوست

شاهی که با رعیت خود در رعایتست

پیش غراش قصه رستم فسانه ایست

شهنامه از حکایت او یک روایتست

فرموده است شاه رسل آنکه در کلام

شرح نبوتش بتفاصیل آیتست

من شهر علم و شاه ولایت در منست

دریاب آنکه شهر قزین ولایتست

در سر این سخن دل نادان کجا رسد

کاین در گشاده بر دل صاحب درایتست

شاها نهان و فاش تویی شد سخن صریح

وصف ترا چه حاجت رمز و کنایتست

هرکس که باخت بهر تو جان مژده اش رسید

کآسوده شو که جنت جاوید جایتست

شیطان صفت کسی که نیارد سجود تو

در طوق لعنت ابدی زین جنایتست

جان مخالفت که کرامند زیست نیست

در زیر بار تن چو خر بی کرایتست

شیر حقی کیت نظر افتد به شیر چرخ

اورا نگاهی از سگ کویت کفایتست

خورشید با وجود تو عکسی در آینه است

هیچش وجود نیست که محض ارایتست

شاها سگ توام چه شکایت کنم ز چرخ

با شکر نعمت تو چه جای شکایتست

اهلی شکسته گر ز فلک شد چه غم بود

کو را ز مومیایی لطفت حمایتست

هرگز نبود از فلکش چشم التفات

اورا ز التفات تو چشم عنایتست

باشد که روز حشر شود رهنمای ما

نور محبتت که چراغ هدایتست

شمارهٔ ۲۰ - در ماتم و عزای حسین (ع) گوید

چرخ از شفق نه صاعقه در خرمنش گرفت

خون حسین تازه شد و دامنش گرفت

گردون که سوخت ز آتش لب تشنگی حسین

آن آتش بلاست که پیرامنش گرفت

بود از خطای چرخ که آهوی مشگبار

در صیدگاه عمر سگ دشمنش گرفت

باد اجل بکشت چراغی که بر فلک

قندیل مهر و مه ز دل روشنش گرفت

شب در عزای اوست سیه پوش صبحدم

گویی که در گلو نفس از شیونش گرفت

در خون نشست ساکن نه مسکن فلک

از رستخیز گریه که در مسکنش گرفت

از داغ لاله بسوخت چنان لاله زین عزا

کاتش ز داغ سینه به پیراهنش گرفت

یکقطره آب ابر بر آن تشنگان نریخت

زان بر زبان طعنه زدن سوسنش گرفت

روزم شب از عزای حسین است و روزگار

زان است تیره روز که آه منش گرفت

آهم بسوخت خانه دل وین گواه بس

دود سواد دیده که در روزنش گرفت

پر شد ز خون دیده من آنچنان فلک

کز خون هزار چشمه چو پرویزنش گرفت

بر اهل بیت و آل علی مرحمت نکرد

شمر لعین که لعنت مرد و زنش گرفت

سگ در قلاده شمر لعین است در جهان

وین طوق لعنت است که در گردنش گرفت

از تاب برق قهر تن شمر کی رهد

گر همچو نقش آینه در آهش گرفت

ای وای او که آتش خشم خدا چو شمع

از پای تا بسر همه جان و تنش گرفت

بد بخت هر دو کون شد از کودنی یزید

کاین راه ناصواب دل کودنش گرفت

زیر زمین ز مکمن غیبش عذابهاست

تنه نه دست مرگ درین مکمنش گرفت

همسایه هم ز پهلوی او سوخت زیر خاک

زان آتش عذاب که در مدفنش گرفت

خون حسین آنکه پی لعل و در بریخت

آن لعل و در شد آتش و در مخزنش گرفت

آن کو امان نداد بخون حسین و آل

فریاد الامان همه در مامنش گرفت

این نور چشم شاهسواریست کآسمان

کحل نظر ز گرد سم توسنش گرفت

شاهی که خرمن فلکش در کرم جوی

ارزنده نیست بلکه کم از ارزنش گرفت

جای یزید در چه ویل است یا علی

کافراسیاب خشم تو چون بیژنش گرفت

هرگز نخفت خون شهدان کربلا

پرویز خون کوهکن جان کش گرفت

تن پیش تیر مرگ نهنگان بجان نهد

ماهی جگر نداشت که در جوشنش گرفت

او مرغ سدره بود نکرد التفات هیچ

بر گلشن جهان و کم از گلخنش گرفت

دنیا بهر صفت که بود آخرش فناست

خوش آنکه چون حسن صفت احسنش گرفت

اهلی طمع بخرمن گردون چه میکنی

بی خون دل دو دانه که از خرمنش گرفت

دل از متاع دهر ببر گر مجردی

عیسی شنیده یی که بیک سوزنش گرفت

بشناس خویش را که بری ره بسوی دوست

هرکس که در شناخت ره معدنش گرفت

یارب تو دستگیر که شخص ضعیف ما

شیطان نفس در نفس مردنش گرفت

فریادرس تو باش که گر فتنه ره زند

کی ره توان برستم و رویین تنش گرفت

شمارهٔ ۲۱ - در مدح شیخ روز بهان

بحری که دلش منبع اسرار نهان است

شطاع جهان شیخ بحق روز بهان است

آن گلبن تحقیق که در مشرب عذبش

صد جوی ز سر چشمه توحید روان است

آن طرفه عروسان که پس پرده غیبند

از کشف عرایس همه بر خلق عیان است

گر مرده رسد بر در او زنده شود باز

او عیسی جانبخش و درش عالم جان است

سر بیشه عشق است درش ذروه رفعت

پای سگ این در بسر شیر ژیان است

اندیشه بمعراج کمالش نبرد راه

کو بیشتر از مرتبه فهم و گمان است

در سلسه معنی از آن گلبن توحید

بوییست که در خرقه پیر خرقان است

افروخته از شمع محبت اثر اوست

سعدی که چراغ دل صاحبنظران است

اهلی چو عیان است کمالش چه دهی شرح

آنجا که عیان است چه حاجت به بیان است

شمارهٔ ۲۲ - در وصف خیمه و مدح شاه اسماعیل گوید

این چه فرخنده خیمه این چه سر است

آسمانی است کز زمین برخاست

خانه راحتست و مامن عیش

کعبه خلق یا بهشت خداست

میخش از شاخ طوبی است و سزد

که طنابش ز گیسوی حور است

همه طرحش خیال خاص بود

به از این در خیال نایدر راست

بتماشا در آ که گلزارش

روشنی بخش دیده بیناست

گل باغش که تازه است مدام

کس چه دانست کز چه آب و هواست

نو بهاریست کز خزان دور است

در همه موسمی بشنو و نماست

پیش نقش ختایی یی که دروست

وصف نقاش چین مکن که خطاست

سایه چتر شاه بر سر اوست

گر کند سایه بر سپهر رواست

خسرو عهد شاه اسماعیل

آنکه کیخسروش کمینه گداست

بار گاهش ز آسمان بگذشت

خیمه قدر او از آن بالاست

هر کجا خیمه زد بقصد عدو

ناوکش میخ دیده اعداست

نیزه او ستون اسلام است

خیمه شرع و دین از او برپاست

چتر او هر کجا که سایه فکند

سایه اش بر سر هزار هماست

صحن بزمش ر بس زر افشانی

چون بساط چمن نشاط افزاست

تا ابد باد زیر خیمه چرخ

سایه دولتش که بر سر ماست

شمارهٔ ۲۳ - نیز در وصف خیمه گوید

این همایون خیمه یارب روضه‌ای از جنت است

یا نموداری مگر از کار گاه قدرت است

همچو طاوس فلک در جلوه حسن است از آن

سایه گستر بر زمین همچون همای دولت است

بر زمین هر سو بصد میخ و طنابش بسته اند

ورنه بر گردون پرد از بسکه عالی رتبت است

بارگاه اینچنین عرشیست بر روی زمین

سدره گر باشد ستونش منتهای قدرت است

از پی زر کش طنابش مهر از خط شعاع

شد رسن تابی که چرخش در کمال سرعت است

آسمان حیران فراشش بود کز چابکی

آسمان افراشتن در دست او بی حالت است

نیست دور از صنع اگر گلها بر آرد آسمان

آسمانی ساختن از گل کمال صنعت است

صحبت روشندلان اینجاست زان رو آفتاب

بر در این خیمه رو بر آستان خدمت است

خدمت اهل سعادت شد کمال نجم دین

ز کمال خدمتش نجم السعادت نسبت است

جنت است این خیمه و چون جنتش دربسته نیست

خوش درآ گو هرکه در عالم بهشتش رغبت است

میکشد فراش او هر سو طناب اندر طناب

صید دلها می کند مقصود دام صحبت است

از فروغ روی یاران کعبه اهل صفاست

ساقیا می ده که در این کعبه عشرت رخصت است

منزل عیش است و یاران حاضر و می در میان

فرصت عشرت مده از کف که عشرت فرصت است

شد موافق قسمت ای خیمه خود با این دو حرف

لاجرم مجموعه خوبی بوفق قسمت است

تا ابد این خیمه از عیش و طرب خالی مباد

زانکه در ظلش چو اهلی عالمی در راحت است

شمارهٔ ۲۴ - نیز در خیمه و مدح شاه گوید

یارب اینخیمه یا گلستان است

یا نمودار چرخ گردان است

دوخت نرگس بنقش او دیده

یا در او چشم خلق حیران است

گرد این خیمه بین که از حشمت

اطلس چرخ عطف دامان است

منزل دوست شد چو خیمه دل

زین طنابش زرشته جان است

چنبرش طوق گردن اعداست

میخ او میخ چشم ایشان است

با هزاران طناب زر پیشش

خیمه آفتاب لرزان است

فلک اطلس است و سایه او

بر سر آفتاب تابان است

آفتابی است شاه اسماعیل

کز سپهر شرف درخشان است

نزد کرسی نشین بارگهش

کرسی عرش زیر فرمان است

خیمه اش گر طناب بگشاید

رشگ طاووس و باغ رضوان است

ساقیا می بده بشادی او

که کفش همچو گل زر افشان است

آفتاب سپهر جان بخشی است

روشن است این نه حرف پنهان است

خیمه بیرون مزن ز سایه او

که درین سایه آب حیوان است

گر هزارش زبان بود اهلی

وصف او صد هزار چندان است

خیمه دولتش بود باقی

بر زمین تامدار دوران است

شمارهٔ ۲۵ - در شجاعت شاه اسمعیل گوید

شاه روشندل که ریزد خون دشمن بهر دوست

قرص خورشید فلک بهر کمر شمشیر اوست

شاه اسماعیل حیدر آنکه در روز مصاف

تیغ او بهر خلاف از اژدها برکند پوست

موج گوهرچین بود بر روی تیغش از غضب

زانکه با دشمن چو بحر از اصل گوهر تندخوست

هرکه رویش دید داند کز کدامین گوهرست

پاکی گوهر چو تیغش روشن از روی نکوست

آب تیغش هر کجا سر برزد از جوی غلاف

آب روی دشمنان بر خاک راهش آب جوست

خون خصمش چون نریزد کز فلک هر صبح و شام

تا قیامت تیغ مهر از دشمنانش کینه جوست

هرکه خون دشمنانش میخورد مانند تیغ

در میان دوستان هر جا که باشد سرخ روست

تا شود روی زمین پاک از غبار ظالمان

روزگاری شد که آب تیغ او در شست شوست

برگ گل از نازکی با تیغ او ماند ولی

قدر او از گوهرست و قدر او از رنگ و بوست

از زبان تیغ او آتش جهد مانند برق

بس که با دشمن تیغ او در گفتگوست

شمارهٔ ۲۶ - مدح خیمه شاهی شاه اسماعیل گوید

تبارک الله از خیمه این چه بستانست

که در نظاره او چشم عقل حیران است

بگلستان چه زنی خیمه طرب ساقی

بیار باده که این خیمه خود گلستان است

نه خیمه است که باغ گل از صفاست ولی

گل همیشه بهارست و باغ رضوان است

صبا ز گلشن او برگ گل به جنباند

از این سبب ز صبا برگ گل پریشان است

بقید میخ و طنابش مبین که از خوبی

هزار دست و دلش هر طرف بدامان است

خجسته فالی این خیمه بین که پنداری

همای سایه فکن بر سر سلیمان است

سپهر حشمت و اقبال شاه اسماعیل

که سایبان جلالش ز ظل یزدان است

ستون بار گه عرش سای او طوبی است

طناب خیمه جاهش ز رشته جان است

بیمن اوست که امروز در بسیط زمین

قرار خیمه دین از ستون ایمان است

چو قرص مه که گریبان خیمه اش سر زد

سر سپهر ز اندیشه در گریبان است

فلک ز قوت فراش او بود حیران

که پیش او فلک افراشتن چه آسان است

همیشه بر سر او سایبان دولت باد

که زیر سایه او آفتاب تابان است

شمارهٔ ۲۷ - در مدح شاه اسماعیل و کمان او گوید

شاهی که چرخ حلقه بگوش از کمان اوست

روی زمین به پشت کمان از امان اوست

سهم السعادتی که قرین ظفر بود

در قبضه کمان سعادت قران اوست

زاغ کمان اوست همایی که از شرف

پرواز طایر فلک از آشیان اوست

از روی امتحان بفلک گر کمان کشد

نارنج مهر و مه هدف امتحان اوست

تیرش که خار چشم حریف است روز جنگ

هر جا که هست دیده دشمن نشان اوست

خصمش چنان ضعیف شد از غم که چونکمان

پیدا ز زیر پوست رک و استخوان اوست

بر حرف این کمان منه انگشت همچو تیر

کاین نقش دلکش از قلم خرده دان اوست

عظم رمیم در حرکت زین بود بلی

آنکس که مرده زنده کند در امان اوست

در وصف اینکمان که چو ابروی یار ماست

گز تیر چرخ لب نگشاید نشان اوست

اهلی که گوشه گیر چو پیر از شکستگیست

مداح شاه و پیر سگ خاندان اوست

شمارهٔ ۲۸ - در مرثیه عزیزی گوید

آن گوهر پاکیزه که از دیده ما رفت

در خاک فرو رفت مگر ورنه کجا رفت

آه از ستم دهر که آن گلبن از ین باغ

ناچیده گل عیش بصد خار بلا رفت

سروری بنگارید بسنگ سرخاکش

کاین سر و قدی بود بر باد فنارفت

چون همت او عالم فانی نپسندید

پا بر سر عالم زد و در ملک بقارفت

امید وفا قطع شد از عالم فانی

آنروز که در زیر گل این گنج وفا رفت

در بزم جهان دامن آن شمع نیالود

زان در حرم کعبه ارباب صفا رفت

پای همه اهلی چو درین راه بلغزد

ثابت قدم او بود که در راه خدا رفت

یارب بکمال کرم خویش بیامرز

او را که درین بتسلیم و رضا رفت

شمارهٔ ۲۹ - در تاسف بر مرگ میرزا محمود گوید

آه ازین گردون دون کزوی کسی دلشاد نیست

داد کز بیدادِ او  ، هرگز دلی آزاد نیست

سر و نازی گر بر آردهم خود از بیخش کند

هیچ کار چرخ بی بنیاد بر بنیاد نیست

بسکه از مرگ جوانان خانه ویران میکند

در کهن دیر جهان یک خانه آباد نیست

گرچه از دیاد کسی هرگز نشد بیداد او

این چنین ظلمی که کرد ایّام ،  کَس را یاد نیست

سروقد میرزا محمود ازین گلشن بکند

چاره مرغ دل بیچاره جز فریاد نیست

جان شیرین را بتلخی داد آن نخل کرم

تلخی جان داد شیرین کم از فرهاد نیست

گرچه فرهاد از غم شیرین بسی حسرت کشید

عاقبت ناکام رفت اینظلم را کس یاد نیست

اهل دل آمرزش او از خدا خواهند و بس

قدسیانرا روز و شب جز این دعا اوراد نیست

اهلی از دام اجل هرگز نشد ازاد کس

مرغ روح کس خلاص از دام این صیاد نیست

شمارهٔ ۳۰ - در تعریف جام شاه گوید

این چه روح افزا شراب و این چه سیمین ساغرست

چشمه خضرست یا آیینه اسکندرست

جوهر روح است یا گیتی نما بگداختند

شیره جان است در وی یا می جان پرورست

نقش خط گرد لبش دل میبرد از دست خلق

همچو آن خطی که بر گرد دهان دلبرست

بر سواد دیده دارد چون سواد نام شاه

از سواد دیده روشندلان روشن ترست

گرچه جام می نماید در کف شاه از صفا

گر بمعنی بنگری جام شراب کوثرست

تا دم محشر تهی یارب مباد این جام می

ازدم شاهی که ساغر بخش روز محشرست

شمارهٔ ۳۱ - ایضا در جام شاه گوید

ساقیا جام تو از آب حیاتش چه کم است

می حیات ابد و ساغر می جام جم است

اینچه جام است و می صاف که از پرتو اوست

عکس خورشید که در آینه صبحدم است

اینچه نقشست و رقم اینچه سوادست و بیاض

که سواد نظرم سوخته این رقم است

اینچه خط است که سرچشمه حرفیکه دروست

چشمه آب حیاتی ز صفای قلم است

دوستکامی به ازین نیست که می نوش کنی

کوری دیده دشمن که گرفتار غم است

یارب این جام فرحناک مبادا خالی

از کف شاه که سرچشمه فیض کرم است

شمارهٔ ۳۲ - توحید و منقبت معصومین

آن مبدعی که چشمه نطق از زبان گشاد

قفل در سخن بکلید زبان گشاد

آن پادشاه کز کرم و ذره پروری

در پیش ذره ذره چو خورشید خوان گشاد

در بارگاه شوکت خورشید پرتوش

از شرق تا به غرب فلک سایه بان گشاد

بر تشنگان ملک عدم دست رحمتش

از خاک چشمه چشمه آب روان گشاد

زنجیر عدل بست ز فیض شعاع مهر

بر طاق چرخ تا در امن و امان گشاد

درهای آرزوی مراد و هوای نفس

بر دوست بست و برعد و از امتحان گشاد

خود صید کرد و صورت آدم بهانه ساخت

کز غمزه تیر کرد و ز ابرو کمان گشاد

در باغ صنع او که مجال نظاره نیست

گر در گشاد هم کرم باغبان گشاد

مقصود دوست بود رخ آل مصطفی

از صد هزار گل که درین بوستان گشاد

شاه عرب چو میل به فتح فلک نمود

مه را دو نیمه کرد و در آسمان گشاد

مشکل گشای خلق که از علم من لدن

هر مشکلی که بود بشرح و بیان گشاد

از آستان اوست گشاده در بهشت

خرم کسی که دیده بر آن استان گشاد

بعد از نبی امام بحق مرتضی علی است

شیری که پنجه اش در خیبر روان گشاد

آن خضر رهروان که پی تشنگان دین

صد چشمه حیات ز نوک زبان گشاد

آن نوح مکرمت که دم ذوالفقار او

طوفان نمود دو لب خونفشان گشاد

هرکو حدیث تلخی زهر حسن شنید

تلخ آب حسرت از مژه خون چکان گشاد

بهر حسین تشنه جگر جان خسته ام

صد چشمه ز آب چشم درینخاکدان گشاد

هرکس که ابر دیده زین العابد دید

خوناب چشمش از مژه صد ناودان گشاد

بحر کرم محمد باقر که دست او

صد خرمن در از کمر کهکشان گشاد

خورشید علم جعفر صادق کزین چمن

چون صبح صادق از نفسش گل دهان گشاد

چشمی که روی موسی کاظم بصدق دید

رضوان بروی او در باغ جنان گشاد

سلطان دین و شاه خرسان علی که زهر

خورد از رضا چو شهد و دل دشمنان گشاد

گنج شرف محمد جواد کز کرم

قفل از در ذخایر دریا وکان گشاد

بحر کرم علی نقی کآب زندگی

برتشنگان ز چشمه رطب اللسان گشاد

شاهی که یافت از حسن عسگری مدد

ملک جهان بعسگر نصرت قرآن گشاد

گنجی که نقد هر دو جهان است عاقبت

خواهد بدست مهدی آخر زمان گشاد

او آن گره گشاست که چون سر زند ز غیب

خواهد گره ز کار زمین و زمان گشاد

مهمان یار او بود و ما طفیل او

در بر طفیلی از شرف میهمان گشاد

یارب باهل بیت نبی کز درش مران

اهلی که بر در کرمت چشم جان گشاد

بر پیریش ببخش که روزی که زادهم

چشم از امید مرحمتت بر جهان گشاد

شمارهٔ ۳۳ - در منقبت حضرت امیر المومنین

صبح سعادت دمید حق در دولت گشاد

پرتو مهر علی بر همه عالم فتاد

من سگ شاهیکه شیر سنگ شد از خشم او

سنگ شود هر کرا نیست بدین اعتقاد

خواه در اسلام و دین خواه در ایام کفر

مشکل هر کس که بود شاه ولایت گشاد

چشمه آبی که شد جمع در و هفت بحر

صورت تیغ علی است منبع سبع شداد

در همه صنفی سهی است تا مگس نحل هم

شاه بنی آدم اوست نیست کس از او زیاد

ذات نبی و ولی هر دو بمعنی یکی است

«لحمک لحمی» بس است قاعده اتحاد

مهر فرو برده بود سر به سجود غروب

بهر نماز علی آمد و باز ایستاد

زیر سم دلدل اش سنگ خروشد بذکر

هر که نه در ذکر اوست به بود از وی جماد

یا علی آنکس که نیست طالب مهرت چو روز

از شب تاریک غم صبح امیدش مباد

در حرم کعبه زاد شخص تو از روی قدر

ز آدم و خاتم کسی مثل تو هرگز نزاد

گوهر خیر النسا داد بدستت رسول

در دو جهان این شرف تو کرادست داد

تا تو زبام حرم بت فکنی بر زمین

عرش حقت زیر پای دوش چو کرسی نهاد

در ظلمات جهان نور تو ای آفتاب

بسته بهر ذره یی یک سر زنجیر داد

پیر فلک طفل تست با تو بزرگیش چیست

چرخ ندارد مگر قصه سلمان بیاد

چرخ عنان مراد دست ترا داده است

تا تو دهی از کرم خلق جهان را مراد

بخشش نعم الوکیل قسمت روزی چو کرد

دست عطای تو شد ضامن رزق عباد

کاشف قرآن تویی جز تو که داند که چیست

سر الف لام میم معنی یاسین و صاد

بر ورق روی تو کاحسن تقویم شد

سوره نون و القلم ختم کند وان یکاد

بر سر هشتم فلک در دل هفتم زمین

تیغ تو دارد نفوذ حکم تو دارد نفاذ

خشم تو گر سر زند چرخ بهم برزند

رشته طول زمان بگسلد از امتداد

راست روان همچو سر و با تو به جنت روند

هیزم دوزخ بود هر که بود کج نهاد

در ره حق رهنما نور صلاحت بود

ورنه نیابد فلک راه صلاح از فساد

هر که نه بر یاد تو آه سحر میکشد

میدهد افسرده دل خرمن طاعت به باد

آنکه بطاعات شب بیخبر از مهر تست

چون سگ شب زنده دار خوابکند بامداد

ملک ازل تا ابد وقف نبی و ولی است

غصب کند هر که هست گر که ثمودست و عاد

وارث نقد نبی گشت ده و دو امام

یافت خلف از خلف رسم و طریق رشاد

نقد امامت چنین دست بدست آمدست

دست مبادش کسی کو به تغلب ستاد

هر که باثنی عشر خود بامامت فزود

سبع مثانی چراهم نکند مستزاد

دولت این خاندان تا به ابد باقی است

طنطنه جم شکست کوکبه کیقباد

از سخنم بوی خون چون ندمد کاین مدیح

غیر سویدای دل نقش نبندد مداد

هیچ رواجیش نیست جان که فدایت کنم

خرج نگردد بزور خاصه متاع کساد

جانب اهلی فکن گوشه چشمی مه او

با همه اندوه دل هست بمهر تو شاد

او سگ آل علی است دولت او بس بود

عفو تو یارب کند داغ قبولش زیاد

یارب از احسان خود نامه سفیدش بر آر

نامه برین ختم کن قصه برین ختم باد

شمارهٔ ۳۴ - در توحید و موعظه گوید

منت ایزد را که صنع او ز گل خار آورد

خاک ما از قطره آبی پدیدار آورد

از هوا در گنبد سرها صدایی افکند

تا به حکمت مشت خاکی را بگفتار آورد

قدرت او ساخت در ترکیب تن هر گوشه یی

مفصلی گردان که چونگردون برفتار آورد

در خیال صورتی کز قطره آب آفرید

نقشبندان خرد را رو بدیوار آورد

نیست از صنعش عجب گر مریم از باد هوا

همچو عیسی نشاه خورشید رخسار آورد

شربت آبی کز کرم بخشد نبات تشنه را

چون رسد در کام نیشکر بار آورد

تا نسازد روشن از کحل هدایت چشم دل

بوالحکم بر مهجز پیغمبر انکار آورد

غیرت او گر کشد تیغ مهابت از غلاف

گردن فرعون را دربند اقرار آورد

گر بدرد پرده ناموس بر اهل صلاح

بایزیدان را برون از خرقه زنار آورد

خود فروشی گر کند یوسف بحسن خویشتن

او چون غلامانش ببازار آورد

عارف خود را کند مستغنی از نقش کتاب

جوهر صافی دلش آیینه کردار آورد

هر یکی را نوبتی داد ارچه باهم آفرید

احمد مختار را در وقت مختار آورد

لایق هر کس بهر کس داد چیزی لاجرم

ذوالفقاری بایدش جنگی که کرار آورد

نشکند غیر از دلی کو را خریداری کند

گوهر قابل شکستن هم خریدار آورد

گر رود افتاده یی را پاز جای خویشتن

کیست تا بر جای خود جز لطف جبار آورد

پرده قاتل برای مصلحت قهرش درد

ورنه لطفش جمله را در ظل ستار آورد

دشمنان دوزخی را گر بسوزد در جهان

مرغ را فرمان دهد کاتش بمنقار آورد

جای حیرت نیست کر نمرود را سوزد بنار

چون خلیل الله برون بی زحمت از نار آورد

وای برما زینهمه زهری که شیطان میدهد

گرنه تریاک کرم غفران غفار آورد

نون رحمن کشتی نوح است و رنی چونکس

طاقت یک موج قهر از بهر قهار آورد

گر سرو زر مومنان دارند در راهش دریغ

از پی تاراجشان کافر ز تاتار آورد

چرخ هم سر گشته چون پرگار در فرمان اوست

چون تواند کسکه کار کس بپرگار آورد

راستی را نیک و بد وابسته تقدیر اوست

چونکند مدبر که خود در سلک ابرار آورد

جمله یکذاتند در اصل وجود ایشان ولی

گه عزیز آرد برون از بطن و گخ خوار آورد

زر که یکجوهر بود گه قفل فرج استرست

گه چو میل سرمه ره در چشم دلدار آورد

اوکه بندد در مشیمت زشت و زیبا قادرست

که ز فاجر صالح و صالح ز فجار آورد

هیچ بیخیری مبین یعنی که شر محض نیست

زهر دیدی مهره را بنگر که هم مار آورد

هر چه جزوی بینی اش خاصیت کلی در اوست

عنکبوت ایزد برای پرده غار آرود

ای بسا زشتی که باشد خوبیی را واسطه

دیو نفس است آنکه اینشکل پریوار آورد

رحمت حق از پی لب تشنگان محنت است

لاجرم شربت طبیب از بهر بیمار آورد

خدمت حقکن غم روزی مخور کز خوان رزق

قسمت هرکس وکیل رزق ناچار آورد

در سوار فقر باشد روشناییها بسی

مردمان دیده را ظلمت در انوار آورد

گر نباشد نیستی در حضرت هستی متاع

مالک دینار باشد هر که دینار آورد

پیر معنی مرد را باید چو فانوس خیال

کز چراغ دل درون در سیراطور آورد

نگذرد از جای خود سالک که چشمش بسته اند

گرد و صددوران بسر چون گاو عصار آورد

نربیت جایی اثر دارد که جوهر قابل است

کی بکوشش نارون چون ناربن بار آورد

عاشقان مست را دست از تکلیف بسته اند

کی سر مجنون کسی در بند دستار آرود

تا وبال جان بود نفست بلا بینی ز جان

گنج را تامار باشد رنج و تیمار آورد

دل که غیر از دوست خواهد دوست نتوان داشتن

دشمنست آندوستی کو رو به اغیار آورد

ز آرزوی شاهدان خود رامیفکن در عذاب

کآخرت این آرزو بیزار بیزار آورد

چون دلت می خواهد و معشوقه و آواز چنگ

گر ملک باشی که فی الحالت نگونسار آورد

لذت خورد و خورش جانت اسیر نفس کرد

دانه خوردن مرغ را در دام طرار آورد

شهوت از سیر حقیقت روح باز آرد که مرغ

ز آرزوی دانه اندر دام طرار آورد

از لجام نفس و شهوت مرد ره آزاده است

شیر از آن نبود که سر در قید افسار آورد

کی بمردار جهان شیران حق رغبت کنند

هم سگ نفس خسیسان رو به مردار آورد

نفس کافر دشمنست از وی حذر کن زینهار

یا بکش یا جهد چندانکن که زنهار آورد

زاری نادان بغیر از آرزوی نفس نیست

شیر جستن طفل را در گریه زار آورد

گر مجرد همچو عیسی نیستی زحمت مکش

هرکه بار دل برد همچون خران بار آورد

راحت از هر یار نتوان دید یار خویش باش

ای بسا محنت که یاری بر سر یار آورد

غایت حکمت بود وحشت ز خلق روزگار

ورنه افلاطون چرا رو سوی کهسکار آورد

طبع را کم کن بد آموزی بهر جزوی، مباد

ناگهان در کلیی این شیوه در کار آورد

از طریق شرع بیرون رفتن از گمراهی است

کمتر از موری مشو کو ره بهنجار آورد

جز کلام حق مکن تعویذ خود نا دیو نفس

زیر فرمان تو این تعویذ و طومار آورد

گر شوی شب زنده دار از مکر شیطان ایمنی

دزد را کی زهره کو رو سوی بیدار آورد

پیرو حق شو که دست سامری کوته شود

چون کلیم الله دست معجز آثار آورد

همچو آدم خاک شو پندار شیطانی بهل

تانه چون او گردنت در طوق پندار آورد

نقش هستی را بدست خود فروشو تاترا

جبرییل عشق در معراج اسرار آورد

کعبه جان جای تست آنجا به هشیاری رسی

مست ره گمکرده اندر خانه هشیار آورد

در طواف کعبه دلهای ارباب صفا

گر کنی سعیی طوافت چرخ دوار آورد

جان به رقص آورز و جددل که تن کز پا فتاد

در سماعش بار دیگر چرخ فخار آورد

ایمن از عالم مشو گر شد بسر طوفان نوح

ای بسا موجی چنان کان بحر خونخوار آورد

گرچه حلاجی برون کن پنبه غفلت ز گوش

زانکه این همکاسه سر را بر سر دار آورد

راست شو با حق که حق با راستان در راستیست

مکر او کجبازی اندر کار مکار آورد

راستی را قلب بازی، بازی خود دادن است

کآسمان دربند دایم دست عیار آورد

سایه داری از خسان کم جو که کی گردد شجر

گر گیاهی خویش را بالا به اشجار آورد

در کمال ناکسان کی بوی خاصیت بود

خار صحرا هم گل بی نفع بسیار آورد

شرکت معنی بصورت نیست کز انجم سهیل

فیض او رنگ عقیق و رنگ بلغار آورد

بی غرض گوید سخن اعلی از آن قدرش بود

ورنه باقدر سخن سنجان چه مقدار آورد

شعرا گر باشد لباس شاهد معنی نکوست

ورنه عاقل فخر کی هرگز به اشعار آورد

شعر رنگین از تکلیف نقش چین و آب جوست

رو بدریا کن که گوهر بحر ذخار آورد

اینچنین نقد روانی را که در میزان نظم

هز یک از روی نکته معنا بمعیار آورد

مخزن المعنیش خوان بلکه معانی، با خرد

هم زنام اعداد تاریخش بتذکار آورد

خواهم از عین کرم آنکسکه چون آبحیات

چشمه خود را بظلمات شب تار آورد

قابل روشندلان گر داند این نظم حقیر

قایلش را از کرم در سلک اخیار آورد

شمارهٔ ۳۵ - در مدح شاه اسماعیل گوید

تا خلافت بر بنی آدم ز حق تفضیل شد

سکهٔ دولت به نام شاه اسمعیل شد

چونخلیل بت شکن در عالم صورت به تیغ

هرچه نقصان کرد دین را موجب تکمیل شد

آفتاب عزمت از مشرق بمغرب چون شتافت

راه پانصد ساله در یک روز بی تعجیل شد

نعره تکبیر او در آسمان غلغل فکند

بلکه تکبیرش ملک را باث تهلیل شد

روز چوگان بازی او شیشه گردون شکست

گرچه عمری چرخ گردان حاضر قندیل شد

عرصه روی زمین تنگ آمد از میدان او

زانکه دست قدرتش هرگو زد صد میل شد

چون بجنگ خصم شد روی زمین لشگر گرفت

لشگر جان در رکابش هم بدین تمثیل شد

زانطرف گر صدهزار آمد یکی بر جا نماند

زین طرف گر شد یکی آنهم بصد تبدیل شد

غازیانش کز ملک بیشند در روز غزا

هریکی در قبض جانها چو عزراییل شد

زانکه بر دشمن نفیرش بانگ عزراییل زد

بر شهیدان محبت صور اسرافیل شد

آفتاب از غیرت او گرم شد روز مصاف

چشم دشمن را شعاع آتشینش میل شد

در تموز خشم او هر ذره یی شد پشه یی

وز پی جان عدو هر پشه یی صد پیل شد

کیسه خالی خازنش از درفشانی شد چو ابر

گرچه صد گنج درش هر ساعتی تحویل شد

بارگاه قدر او همسایه آمد بافلک

گرچه چاووش فلک جبریل و میکاییل شد

آفتاب خشم او بر لشگر دشمن چو تافت

کوه آهن همچو کوه برف در تحلیل شد

ای بلند اختر زمین بوس تو جوید آفتاب

سرنگون بر آسمان زان از پی تقبیل شد

خواب دیدم کآسمان را از دو جانب در گشود

مشرق و مغرب ستان، کانخوابش این تاویل شد

در ازل بر سبزه قدر تو شبنم می نشست

بحر اخضر قطره یی از غایت تقلیل شد

نیل زیبای فلک از چهره یوسف بشست

زان رگ سبزی که بر مصر جمالت نیل شد

دشمن جاه تو از پشت پدر تازاد مرد

مادر چرخ از لباس مرگ او در نیل شد

تیغ تیزت گفتگوی مشرکان را قطع کرد

کار دین از یمن تیغت لاجرم بی قیل شد

ملت اثنا عشر تا هست ادیان باطل است

تا بود قرآن که خواهد تابع انجیل شد

قصه بسیارست اهلی ختم کن وقت دعاست

زانکه این بسیار گویی موجب تطویل شد

تا جهان پاس قضا دارد بعلم و حکمتی

کز بیانش عقل کل سرگشته در تفصیل شد

در جهان باشی که حکم معدلت آیین تو

در میان آب و آتش مایه تعدیل شد

سایه لطفت بماند تا قیامت در جهان

ما دعا گفتیم و آمین گوی ما جبریل شد

شمارهٔ ۳۶ - در مدح سید شریف گوید

شکر خدا که مژده راحت فرا رسید

آن ارزو که داشت دل ما بما رسید

آمد بهار زندگی و سبزه و نشاط

گو خرش برآ که موسم نشو و نما رسید

از عزتش بخاک رسید آیت امان

وز خاکیان بعرش خروش دعا رسید

احرام کعبه بست دلم در صفای صدق

بی سعی ره بکعبه صدق و صفا رسید

بیمار غم رسید به بزم وصال یار

دیگر چه غم که خسته بدار الشفا رسید

یعقوب وار نرگس چشمم شکفته شد

زان بوی پیرهن که ز باد صبا رسید

اینک رخم رسید بخاک رهش دگر

مس پاره امید مرا کیمیا رسید

بازم ز دست جذبه خورشید وصل تو

کاه ضعیف را کشش کهربا رسید

دردش بمن رسید و دوا شد نصیب غیر

شکر خدا به هر چه مرا ار خدا رسید

حقا که خوشگوار تر از صاف عشرتست

درد جفای او که باهل وفا رسید

آسوده بود مدتی از برق آه، دل

یا آتشی بخرمنم افکند یا رسید

تا کی ز دست هجر خمار بلا کشم

ساقی بیا که رفع خمار بلا رسید

مجلس ز نور دم زند امروز کز سفر

سید سریف بن علی مرتضا رسید

آن افتاب عهد که از آستان او

هر ذره یی که تافت باوج علا رسید

از عرش بر گذشت سریر فضایلش

آخر ببین که پایه دانش کجا رسید

بر منتهای سدره نهال عدالتش

طوبی صفت رسید و عجب منتها رسید

رخش قضا نکرد دگر تر کتازیی

تا دست حکم او به عنان قضا رسید

تسبیح قدسیان فلک ذکر خیر اوست

وز گنبد سپهر بگوش این صدا رسید

بخشد دو کون و میرسدش اینسخا از آنک

میراث بخشش ز شه لافتی رسید

هر بینوا که یافت ز خوانش نواله یی

از آن نواله فیض بصد بینوا رسید

انس و پری چو مور و ملخ جوش میزنند

بر خوان او همین که صدای صلا رسید

ای آفتاب، ظل تو بر خاک اگر فتاد

آن خاک ذره ذره باوج سما رسید

وانکسکه تافت روی ز خورشید رای تو

چون سایه اش بلای سیاه از قفا رسید

بر هر عدو که خشم تو چین بر جبین نمود

کشتی زندگیش بموج فنا رسید

هرجا رسید لمعه یی از برق تیغ تو

گوییکه آتش از نفس اژدها رسید

نشوو نمای خصم کجا میرسد به تو

مشکل بشاخ سدره ز شوخی گیا رسید

کسرا نمیرسد چو تو لاف کرم زدن

این موهبت ز گنج الهی ترا رسید

چونگل نماند دامن کس خالی از زری

تادست بخشش تو بشاخ سخا رسید

در هر محل که کرد گدایی سوال فیض

کس غیر بخشش تو نگفت این گدا رسید

چونسبزه صد هزار زبان شکر گوی گشت

هرجا که رحمت تو ز ابر عطا رسید

عیسی دمی ز باد هوا زاد روح بخش

زان ذره کز ره تو بباد هوا رسید

در سایه کسی که بپای تو سر نهد

هرکو رسد بسایه فر هما رسید

من بنده حقیرم و نظم بلند من

گر بر فلک رسید به یمن شما رسید

هر کس بقدر دستگه آورد تحفه یی

دست مدیح خوان به در بی بها رسید

اهلی بآرزوی تو جان داد عاقبت

راه عدم گرفت و بملک بقا رسید

چون در کمال وصف تو دستم نمیرسد

کوته کنم حدیث که وقت دعا رسید

تا روزگار هست بمانی که روزگار

خواهد ز دولت تو بامیدها رسید

شمارهٔ ۳۷ - در مدح نظام الدین احمد صاعدی

سفیده دم که صبا بوی مشگ ناب کند

شمیم گل دل ریش مرا خراب کند

چگونه دل نکشد سوی گلستان امروز

که غنچه خمیه زند سنبلش طناب کند

بباغ فاخته کوکو زند همی یعنی

کجاست ساقی مجلس بگو شتاب کند

دلم بسینه طپان است زین هوا چو نمرغ

که در قفس ز نسیم گل اضطراب کند

نوای بلبل مست از نشاط صحبت گل

مرا چو لاله ز حسرت جگر کباب کند

بباده دیده بختم ز خواب کن بیدار

مهل که نرگس مستت مرا بخواب کند

درین هوا که صبا از نسیم مشگ آمیز

چو لاله بر ورق گل زند گلاب کند

ز بیم قاضی عهدست ورنه هر که بود

چو لاله کاسه و ساغر پر از شراب کند

چراغ چشم صواعد نظام دین احمد

که سایه کرمش کار آفتاب کند

ببارگاه قضا کلک معجز آثارش

هزار مسله را حل بیک جواب کند

به همعنانی از و جبرییل درماند

چو دست همت او پای در رکاب کند

بعهد دستش اگر ابر درفشان گردد

سزد که برق یمان خنده بر سحاب کند

همای تربیت او چو سایه اندازد

عجب مدار که گنجشک را عقاب کند

نسیم لطفش اگر در جهان پیر وزد

خزان پیری او نو گل شباب کند

گر آتش غضبش در دل محیط افتد

محیط راتف او سربسر خراب کند

و گر بکوه رسد گرد باد صولت او

روانش از حرکت سنگ آسیاب کند

در آفتاب تب لرزه گیرد از هیبت

اگر به چرخ نظر از سر عتاب کند

ایا بلند جنابی که چرخ ما همه قدر

بافتخار زمین بوس آنجناب کند

چنانکه حکم تو باشد بایستدبر جا

بچرخ امر تو گر «فاسقم» خطاب کند

یقین که ذات تو را بر گزیده خواهد کرد

فلک ز نسخه عالم گر انتخاب کند

عطیه بخش مه است آفتاب از نوری

که ذره ذره زرای تو اکتساب کند

ز پاس شرع تو شیطان دگر بخواب ندید

که دست فتنه در آغوش شیخ و شاب کند

ز اعتدال مزاج جهان بحکمت تو

عجب بود که کسی فکر ناصواب کند

ز تقوی ات رخ نامحرم آفتاب ندید

بغیر خود که عرق دایم از حجاب کند

بجز عدو که گزد دست خود کرازهره

که همچو غنچه سر انگشت را خصاب کند

حسود جاه تراگر سر مدیح بود

زمانه مدحت او مغفرت مآب کند

سر عدوی تو چون کشتی نگونساران

اجل ببحر فنا غرقه چون حباب کند

بلند مرتبتا، رتبت توزان بیش است

که شرح فضل تو اهلی بصد کتاب کند

تجز دعای تو دستم نمیرسد یارب

که حق دعای من خسته مستجاب کند

بقای عمر تو یارب فلک دهد چندان

که عمر نوح بیکساعش حساب کند

شمارهٔ ۳۸ - در مدح معین الدین صاعدی گوید

گر مرغ دل ز مزتبه بر آسمان رسد

وز آسمان بپایه معراج جان رسد

ور سدره منتهای بلندی نبخشدش

شاید به خاکبوسی آن آستان رسد

مانامه را بطایر همت سپرده ایم

باشد بآستانه عرش آشیان رسد

وان آستان قدر شریعت پناهی است

کانجا خرد بیاری فهم و گمان رسد

خورشید فضل و فخر صواعد که نوراو

زانگونه صاعدست که بر آسمان رسد

یعنی معین دولت و دین محمد آنک

عرش از درش بکعبه امن و امان رسد

ذاتی مگر پدید کند آفریدگار

باقدر و شان او که در آنقدر و شان رسد

گر حکمتش مزاج جهانرا دهد صلاح

پیر هزار ساله به بخت جوان رسد

ذیل کرامتش که بودسایبان خلق

خورشید را حمایت ازین سایبان رسد

برق عنایتش چو درخشد براهل ملک

بس کور ره نشین که بگنج نهان رسد

چشم عدو بخار گلستان قدر او

گاهی رسد که بر سر نوک سنان رسد

خوان خلیل هر طرف افکنده از کرم

در انتظار کز چه طرف میهمان رسد

هر چند آبروی فروشد عدوی او

هرگز نصیب نیست که نانش بنان رسد

از رشح کلک او دل ما تازه میشود

مانند تشنه لب که بآب روان رسد

جان میدهد به مرده دلان چون حیات خضر

هر رشحه یی کز آن قلم درفشان رسد

تا حشر همچونامه رحمت بدست هست

آزاد نامه یی که بدین بندگان رسد

گستاخیی بحضرت او میکنم چه گر

مورش سخنوری بسلیمان چسان رسد

ایچشمه حیات تو خود خضر راه شو

تا شام غم بروشنی جاودان رسد

از آب لطف گر ننشانی غبار قهر

گرد بلا بدامن آخر زمان رسد

گر خود عنان کشیده نرانی سمند خشم

دست فلک بداد کیت در عنان رسد

ای ابر لطف چون مددت میکند فلک

رحمت بخلق کن که ز رحمان همان رسد

از قطره یی که تشنه لبی کم کند ز بحر

پیداست تا ببحر چه شود و زیان رسد

بر خاکیان فشان قدری لای جام لطف

تا ابر رحمتی بلب تشنگان رسد

ما خود ز شوق خویش چگوییم حال خود

باشد که این غزل بتوای نکته دان رسد

از زخم هجر کارد چو بر استخوان رسد

نزدیک شد که کار ز دوری بجان رسد

دور از تو چند کار دل ما بود خراب

ای بیخبر ز درد تو کارم بجان رسد

خواهم که شرح هجر دهم لیکن این بلا

کی میهلد که قصه بشرح و بیان رسد

گردم زنم ز غصه بسوزم نگفته حال

کاین شعله نیست آنکه ز دل بر زبان رسد

درکاغذست رشته جانم بجای خط

حاجت بقصه نیست اگر این نشان رسد

طومار طی کنم که سخن گر شود دراز

از ملک فارس قصه بهندوستان رسد

هم صبر به که گر نبود روزگار صبر

کی میوه مراد ز باغ جهان رسد

خواهم درید جامه جانرا ز خرمی

تشریف وصل گر بمن ناتوان رسد

شک در خلوص خویش ندارم که نقد من

شرمنده نیست گر محک امتحان رسد

مرغ دلم بغیر تو سر ناورد فرو

گر جای دانه گوهرش از کهکشان رسد

زد فکر بکر تکیه چو مریم بنخل خشک

کز شاخ آرزو رطبش در دهان رسد

اهلی ز گفتگو بدعا ختم کن سخن

حال تو کی بشرح ز صد داستان رسد

یارب همیشه باشی و در باغ عمر تو

روزی مباد کافت دور خزان رسد

شمارهٔ ۳۹ - در مدح میر سعد الدین اسعد گوید

تنم زبانه آتش ز سوز جان دارد

چه حاجت است بگفتن که خود زبان دارد

چو تار چنگ دل من ضعیف شد از درد

چنان که باد بر او گر وزد فغان دارد

شب از فراق تو دود دلم بماه رسید

هنوز روی من از آه من نشان دارد

هلاک خسته دلم زان لب است و میخواهم

که هر چه دل طلبد خسته رازیان دارد

هزار بار مرا کشت و زنده کرد آن چشم

که مرگ و زندگی از غمزه تو امان دارد

ستاره ایست عجب آفتاب رخسارت

که کوکب همه خوبان از آن قران دارد

به کنیم از مژه چشمت ای کمان ابرو

هزار ناوک خونریز در کمان دارد

تو گرچه شاهی و دل بنده آن ستم بیند

که حالی از تو زند داد و جای آن دارد

دگر ز قبله روی تو یاد نارد باز

دلم که روبدر زبده زمان دارد

جهان فضل و کرم میر سعد دین اسعد

که عالم از نفس او نسیم جان دارد

ز علم غیب بعیسی دمی سخن گوید

چنان روان که تو گویی مگر روان دارد

اگر بهر سر موی از معانیش پرسی

هزار نکته بهر صد بیان دارد

در آن مقام که اسب سخن همی تازد

اگر عنان نکشد خود که همچنان دارد

نه آسمان کرم گویمش که دریایی است

که از حباب بهر کف صد آسمان دارد

گهرفشان چو شود دست خرمن افشانش

زمین ز نظم گهر شکل کهکشان دارد

هر آن گدا که بر او ابر رحمتش بارد

بدامن از کرمش بحر بیکران دارد

اگر گداست ازاو رو در آسمان بدعاست

وگر شه است ازوسر بر آستان دارد

ایا بلند جنایی که هیچ چیز نماند

کز آفتاب ضمیرت فلک نهان دارد

تو آن کسی که خرد عقل اولت خواند

یقین تست هر آنچ آدمی گمان دارد

اگر بلطف بگویی نسیم انفاست

چو باد روح فزا بوی گلستان دارد

وگر به قهر بر آری نفس چو باد سموم

زبانه غضبت تیغ جان ستان دارد

ز صولت ار همه رویین تن است همچو جرس

کسیکه با تو سخن کرد دل طپان دارد

ز پاس شرع تو دیو رجیم غارت دل

نمیکند که فسون خوان ازو ضمان دارد

رسید ضبط تو جایی که گرگ قانع شد

به نیم خورده که لطف از سگ شبان دارد

سکندر کرمت سفره یی کشد هر دم

که هر کناره خوانی هزار نان دارد

جهان اگرچه تو را پرورد تو آن نخلی

که منت کرم از سایه ات جهان دارد

خزان باغ محبت بهار خرمی است

بهار خصم تو خاصیت خزان دارد

گل مراد نچیند حسود تو هرچند

که همچو شاخ خزان دست زرفشان دارد

عدوی جاه تو بیچاره چون گل زرد است

که زهر خنده برنگ چو زعفران دارد

چنانکه ز آتش سوزنده در نی افتد تاب

حسود خسته دلت تب در استخوان دارد

بیمن مدح تو مدحش از آن کنند اهلی

که مادح کرمت جای مدح خوان دارد

همیشه تاکه بحکم قضا درین ایوان

هلال عید ز طغرای زر نشان دارد

مه صیام مبارک ترا و عید سعید

خدایت از همه آفات در امان دارد

شمارهٔ ۴۰ - در مدح میر نجم الدین محمود گوید

چو قتل اهل دل از غمزه تیر یار کند

مرا هلاک به شمشیر انتظار کند

اگرچه خاک شدم چشم آن هنوزم هست

که سرو قد تو از چشم من گذار کند

تو آفتابی و گر من غبار ره گردم

هنوز میل تو هر ذره زان غبار کند

نه آنچنان بهلاک خود از غمم تشنه

که چاره ام بجز از تیغ آبدار کند

ز پاره های دل و قطره های خون جگر

کنار من همه دم دیده لاله زار کند

در آفتاب جمال تو تیز اگر بیند

سزای خویشتنم گریه در کنار کند

ز غم هر آبله خون که در جگر دارم

صبا ببوی تواش نافه تتار کند

چنین که زلف توام روزگار برهم زد

مگر که چاره من فخر روزگار کند

جهان لطف و کرم میر نجم دین محمود

که بر جهان کرم از لطف کردگار کند

ز کیمیای نظر سازدش عزیز چو زر

بخاک اگر نظر از چشم اعتبار کند

گر استقامت طبعش شود ممد حیات

بنای پر خلل عمر استوار کند

دهد خجالت دریا ز ابر رحمت بار

چو دیگ مطبخ انعام او بخار کند

اگر چو ابر به دریا دلی گشاید کف

حباب وار پر از در کف بحار کند

یگانه آ، تویی آن فخر روزگار امروز

که روزگار بذات تو افتخار کند

مراد شاه و گدا رنگ توامان گیرد

اگر عدالت طبع تو ضبط کار کند

غبار سوخته گر در تموز برخیزد

هوای لطف تواش ابر نوبهار کند

حرارت غضبت گر اثر کند در خصم

دلش پر آبله خون بسان نار کند

تو از جهان و جهان زیر منت تو که ابر

ز بحر خیزد و در بحر در نثار کند

صبا ز گلشن خلقت هزار نافه مشک

ز بهر عطر گریبان غنچه بار کند

تو شاهباز سفیدی و در شکار مراد

همای سدره نشین همتت شکار کند

چراغ راه اگر نور طاعت نبود

کسی ز ظلمت عصیان کجا گذار کند

گر این چمن نه به سوی تو میوه یی آرد

تگرگ حادثه آن میوه سنگسار کند

زمانه بی ادبی راکه باتو بد بیند

اگر ادب کند او بچوب دار کند

دلیل تافتن دوزخ است اینکه عدوت

اجل به مرکب چو بینه اش سوار کند

سپهر مرتبتا، مدحت توزان بیش است

که کلک بنده یکی شرحش از هزار کند

باهل بیت محمد که غیر تو اهلی

بلطف کس نکند فخر بلکه عار کند

رهین نعمت اینخاندان بود زانرو

بشعر و مدحت این خاندان شعار کند

بغیر بنده این حضرت خداوندی

کرا مجال که شعر تو بنده وار کند

نه من دوام حیاتت امیدوارم و بس

که این امید جهانی امیدوار کند

همیشه تاکه معطر دماغ غنچه و گل

بخور مجمر خورشید تابدار کند

بقای گلبن عمر تو باد چندانی

که عمر نوح مگر شمه یی شمار کند

شمارهٔ ۴۱ - در مدح شاه قلی بیک گوید

المنه لله که شب هجر سر آمد

خورشید من از مشرق مقصود برآمد

ای بلبل مهجور چو گل باش شکفته

کاینک گل خندان تو باز از سفر آمد

ای باد بیعقوب بگو چشم تو روشن

کز یوسف گمگشته بکنعان خبر آمد

منت برم از دیده که از آب دو چشمم

یکبار دگر نخل مرادم به بر آمد

مجنون صفت آشفته آنشاهسوارم

کر شهر او ماه نوم در نظر آمد

بر وزن امید بسی مردم چشمم

بنشست که تا گردی از آنرهگذر آمد

ساقی تو کجایی که شد ایام غم هجر

وقت طرب و موسم شادی دگر آمد

خورشید سعادت مه منزلگه خود شد

یعنی ز سفر سرور عالی گهر آمد

بحر کرم و گنج سخا شاه قلی بیک

آنکس که درش قبله اهل نظر آمد

آن حاکم با داد که حکمش ز سر قدر

فرمانده دیوان قضا و قدر آمد

گر ملک شود ملک جهان جمله ببخشد

وین نیز بر همت او مختصر آمد

درگلشن اقبال و شرف بخت بلندش

نخلی است که او را همه دولت ثمر آمد

مثلش دگر از مادر ایام نزاید

کز لطف و کرم خلق جهانرا پدر آمد

ای طایر فرخنده که اقبال تو باشد

مرغی که همای فلکش زیر پر آمد

آنی که گه لطف و کرم نه طبق چرخ

از مطبخ انعام تو یک ماحضر آمد

بگشود در فتح و ظفر عزم تو گویا

تیغ تو کلید در فتح و ظفر آمد

خورشید صفت لعل بسی خونجگر خورد

کز بهر غلامان تو قرص کمر آمد

آن سر کشی طبع که در آتش و پنبه است

از پر تو عدل تو چو شیر و شکر آمد

تعریف کمال و صفت خلق جمیلت

چندانکه کسی بیش کند بیشتر آمد

و آنکس که چو اشک از نظر لطف تو افتاد

هر جا که شد از بد گهری در بدر آمد

هر کسکه چو صاحبنظران خاک رهت نیست

گر روشنی دیده بود بی بصر آمد

شد تنگ چنان سینه خصمت که دل او

بیرون ز ره دیده بخون جگر آمد

فریاد رس اهلی درمانده شو از لطف

کورانه برو نشد بود اکنون نه در آمد

بیچاره همیسوزد ازینغصه که چونشمع

عمرش همه در آتش محنت بسر آمد

نقد سخنش گرچه روان است ولیکن

مس بود باکسیر قبول تو زر آمد

من هیچ نیم در سخن و لطف تو شد یار

تا از من بیقدر و هنر اینقدر آمد

تا دارد ازین بحر فلک زورق خورشید

هر شام فرو رفتن و هر صبح برآمد

ذات تو بود پاک که سنگ ادب تو

دندان شکن فتنه دور قمر آمد

شمارهٔ ۴۲ - در ماتم حسین (ع) گوید

واحسرتا که دیده ز حسرت پر آب شد

در ماتم حسین علی دل کباب شد

ای آسمان اگر در رحمت گشاده یی

ظلم تو بر حسین علی از چه باب شد

فرق شریف آل علی بر زمین چراست

چتر یزید از چه سبب بر سحاب شد

گردون چرا به باد عدم داد آن ورق

کز نسخه دو کون وجود انتخاب شد

از باد فتنه زیر و زبر باد روزگار

کز روزگار منقلب این انقلاب شد

خون حسین ریخته اند آنسگان شوم

بهر جهان که جیفه مشتی کلاب شد

بدبخت ناکسی که برای دو روزه ملک

غافل ز حشر و نشر و ثواب و عقاب شد

آن ننگ دوزخ است یزید سیاه بخت

کز پهلویش عذاب خدا در عذاب شد

خنجر کشید و حلق حسین علی برید

شمر آنسگ لعین که ز حق بیحجاب شد

لعنت هزار بار و هزاران هزار بار

بر دست و خنجریکه از آنخونخضاب شد

سگ بوده است هر که چنین ظلم کرده است

آدم نخواهد از پی این ناصواب شد

بحر فلک نداشت حیا کز محیط او

باداغ دل حسین علی بهر آب شد

در ساعتی که شاه شهیدان تشنه لب

چون چشمه حیات بزیر نقاب شد

استاده بود شاه عرب دیده ها پر آب

میگفت هان شتاب که وقت شتاب شد

فرمای یا حسین که بهر تو در بهشت

ساقی کوثر از پی جام شراب شد

از شوق مقدمت همه حوران روضه را

جاروب راه گیسوی مشکین طناب شد

از خون بشست مصحف رخ را ورق ورق

خیرالنسا که کاشف ام الکتاب شد

آندم که آفتاب سر نیزه شد بلند

بر نیزه آنزمان سر آن آفتاب شد

زانگه که خضر تلخی زهر حسن چشید

آبحیات در دهنش زهر ناب شد

شهزاده ها نگر که چه محنت کشیده اند

این در محیط تلخی و آن در سراب شد

در خانه یی که لطف و کرم بود بیحساب

داد از ستمگران که ستم بی حساب شد

بر طایر فلک چه نهد دل کسی که او

سیمرغ را گذاشت که صید غراب شد

گردون چو گردکان تهی جمله پوستت

در ظل آن گریز که لب لباب شد

یا مرتضی علی که چو گنجی نهان ز چشم

برکش ز گنج پرده که عالم خراب شد

برنا کسی که ظلم کند جای رحم نیست

ظالم بکش که کشتن ظالم ثواب شد

مردود آستان تو مردود کبریاست

هر کسکه هست واجب ازو اجتناب شد

بر فرق عرش پای شرف گر نهد رواست

هر کس که خاک در قدم بوتراب شد

شاها هزار شکر که بعد از هزار سال

شیر خدا بدشمنت اندر شتاب شد

چندان بریخت خون منافق که گوی چرخ

در خون نشسته تا بکمر چون حباب شد

شد کار زر اثنا عشر درست

وز خطبه نام آل تو فصل الخطاب شد

اهلی باهل بیت تو دست امید زد

اورا گشایشی که شد از این جناب شد

یارب بعفو اگر نکنی نامه ام سفید

خواهم سیاه روی بروز جواب شد

هستم امیدوار بلطفت که عاقبت

خواهد دعای خسته دلان مستجاب شد

شمارهٔ ۴۳ - در مدح سعد الدین اسعد گوید

چنین که سر بفلک سرو قد یار کشد

ز عاشقش چه خبر گر فغان زار کشد

جدا ز کوی تو مردم خوش آنکه خاک شوم

که ذره ذره بکوی توام غبار کشد

ز افتخار کند سرکشی نه از تندی

هر آن سمند که همچون تو شهسوار کشد

قدت بجلوه نازست و هرکه می بینم

گشاده دست دعا تا که در کنار کشد

کسیکه روی تو بیند زرشگ چشم ترم

بکینش از مژه صد تیر آبدار کشد

هزار سجده بود واجبش اگر نقشی

مثال صورت خوب تو روزگار کشد

سپهر فضل و کرم میر سعد دین اسعد

که بر سپهر سر از فضل کردگار کشد

گر فتنه طبع کریمش چنان ببخش خوی

که گر دمی نرسد سایل انتظار کشد

چو گاه نظم درافشان شود بگوش خرد

هزار نکته چون در شاهوار کشد

کفش گشاده بدر پاشی و بود انگشت

زبان طعنه که بر ابر نوبهار کشد

ز نعل مرکب او چون رود بگردون گرد

بحرف روشنی مه خط غبار کشد

ایا بلند نظر چرخ از آن غبار رهت

چو سرمه ساخت که در چشم اعتبار کشد

تو آن نیی که ز معیار امتحان ترسی

سر از ترازوی زر نقد کم عیار کشد

عدو ز چوب ادب کردی استخوانش خرد

چنانکه بر تن خود پوست چون انار کشد

اگر ز خلق تو بویی بگل رسد در باغ

طبق طبق زر سرخ از پی نثار کشد

چو در عنان تو باشد سپهر، نطع پلنگ

برسم غاشیه بر دوش افتخار کشد

ز روی رومی روز از چه دود شب خیزد

گرش زمانه ز داغ تو بر عذار کشد

میان خلق سر افراز کی شود خصمت

مگر که چرخ سرش را فراز دار کشد

عدوی تست بسوراخ مار و همچو گوزن

نقوش بسته برو کش برون چو مار کشد

زمانه بهر نثار رهت ز ابر انگیخت

محصلی که در از دیده بحار کشد

زمین که کوه پر از لعل و زر بهم پیوست

خزینه کش شتران تو در قطار کشد

یگانه آ، پی تسبیح و ذکر خیر تو عقل

گهر برشته اندیشه بیشمار کشد

کجا بنظم تواند کشیدنش اهلی

اگرچه خواهد از آن خوبتر هزار کشد

اگرچه هست ز کم خدمتی گناهم لیک

امید عفو تو آری امیدوار کشد

تمام عیب شد این خاکسار کو تشریف

که پرده یی بسر عیب خاکسار کشد

همیشه تا که درین بحر زورق مه عید

سحر فرو رود و شام بر کنار کشد

همیشه باد ترا عید و سال عمرت باد

چنانکه گر بشماری بصد هزار کشد

شمارهٔ ۴۴ - در مرثیه ملک منصور گوید

بهار آمد و نخل روان ز عالم شد

بهار خرم عالم خزان ماتم شد

دریغ و درد که از سروران عالمگیر

بیادگار یکی مانده بود و آنهم شد

جهان سیاه شد از این عزا و چون نشود

کهشبچراغ جهانتاب از جهان کم شد

طریق امن و سلامت نماند در عالم

کزین مصیبت و محنت زمانه درهم شد

غمی رسید بروی زمانه از تقدیر

که پشت طاقت گردون زبار اوخم شد

شکست ساغر عیش و نشست غلغل بزم

سرود مجلس یاران ترانه غم شد

گرفته خلق جهان چون حسینیان ماتم

مگر مه رجب امسال با محرم شد

ازو که مرهم دل بود چونجگر شد چاک

کنون که به کند این زخم را که مرهم شد؟

پرید باز سفید از سر نشیمن خاک

فراز سدره چو روح القدس بیکدم شد

چراغ دیده ارباب دل ملک منصور

که روح قدسی ازو تا بعرش اعظم شد

چو آفتاب فاک سایه بر گرفت از خاک

که میل همدمی اش با مسیح مریم شد

سحاب بر سر خاکش که غرق رحمت باد

چنان گریست که چشم زمانه پر نم شد

چرا شکستی ازین دوستان او دیدند

شکسته باد دل دشمنان که خرم شد

بزرگوار خدایا، گرامیش داری

که از کرامت او بس کسی مکرم شد

بهر زمین که گذر همچو ابر رحمت کرد

گشاد چشمه آبی که رشک زمزم شد

کسی بیاد ندارد که درجهان هرگز

چنین فرشته خصالی ز نسل آدم شد

اگر چه خود ز میان رفت دولتش باقیست

که وارثش خلف ارجمند اکرم شد

سپهر لطف و جهان کرم ملک قاسم

که صیت شوکت او در بسیط عالم شد

چو تیغ فتنه نشانش اساس عدل نهاد

بنای پر خلل روزگار محکم شد

بیادگار پدر باد ذات این فرزند

که در مقام هنر بر پدر مقدم شد

همیشه ظل سلیمانیش مخلد باد

که کار ملک سلمان بر او مسلم شد

شمارهٔ ۴۵ - در مرثیه نجم السعادت گوید

از جهان رفت آنکه مانندش درین عالم نبود

شاه میداند که هرگز مثل او آدم نبود

علم و حلم و دانش و لطف و مروت جمله داشت

غیر عمر از آنچه می بایست هنچش کم نبود

چون مسیحا گرچه می‌بخشید جان مرده را

کار چون با خود فتادش مهلت یکدم نبود

رفت تا در ملک جان سازد بنای جاودان

زانکه دید این خانه گل را بقا محکم نبود

زخم هر کس را که می بینیم دارد مرهمی

آه ازین زخمیکه هیچش در جهان مرهم نبود

دشمن ناکس که آخر چشم او اینکار کرد

زهر چشمش کم ز زهر افعی و ارقم نبود

یوسف گمگشته پیدا گشت و آنمحبوب جان

آنچنان گم شد که پنداری درین عالم نبود

حضرت نجم السعادت آفتاب مرحمت

آن بلند اختر که عرش از ذات او اعظم نبود

پیش خورشید ضمیرش هرگز از ذرات کون

ذره یی پنهان نگشت و نکته یی مبهم نبود

ذره یی کز خاکپای او بگردون میرسید

گر نبود افزون ز ماه آسمان کم هم نبود

صد هنر انگیخت چون جمشید طبع روشنش

آنچه پیدا میشد از وی کار جام جم نبود

پاس دلها آنچنان میداشت کاندر عهد او

غیر زلف گلرخان اشفته و درهم نبود

تا حکیم او بود افلاطون نبود آوازه اش

تا کریم او بود نام بخشش حاتم نبود

بسکه می بارید در عالم زر از ابر کفش

دست کس چونگل بعهدش خالی از درهم نبود

بر ره او کس شبی ننهاد سر، کش بامداد

دامن از گوهر گران چونلولو از شبنم نبود

آسمان نقص هنر کردی و او دادی رواج

با فلک بد شد از آن شان دوستی با هم نبود

در هنرمندی و دانش از که بالاتر نرفت

درچه علم استاد شد شخصی که او اعلم نبود

سنبل زلف کدامین گل نیاشفت از غمش

نرگس چشم که خونپالا درین ماتم نبود

بسکه بود از گریه مردم بکویش زمزمه

کس نبود آنجا که چشمش چشمه زمزم نبود

دود آه دوستان آتش بعالم می فکند

دشمنان را دیده هم از خون دل بی نم نبود

بی خراش غم ندیدم سینه یی همچون نگین

بی عقیق خون دل یک دیده چون خاتم نبود

آه از این نیلی خم گردون که از وی هر که را

جرعه شادی برآمد بی غبار غم نبود

دل منه چونغنچه بر عیش جهان کز این چمن

هیچکس چونسبزه بیش از هفته یی خرم نبود

سوسنی آزاده نامد در جهان کاخر چو رفت

جامه نیلی کرده از این نیلگون طارم نبود

کس ترقی همچو ماه نو نکرد از مهر چرخ

کاندران افزودنش کسری در آن مدغم نبود

خاک باد اینکاسه گردون که کس از وی نیافت

شربت نوشی که با وی زهر حسرت ضم نبود

سر پنهان اجل ظاهر نمیگردد بکس

دم مزن این راز را اهلی که کس محرم نبود

ختم کن یارب برحمت حال او کانجام کار

کس خلاص از چنگ مردن ز آدم و خاتم نبود

از جهان این سایه گر کم گشت عمر شاه باد

شکر حق باری که مویی از سر او کم نبود

شمارهٔ ۴۶ - در مدح قاسم پرناک گوید

سلطان روم حمله چو بر خیل زنگ کرد

زد افتاب تیغ و زمین لاله رنگ کرد

درع ستاره شیر پلنگینه پوش چرخ

زیر قبا نهفته چو جرم پلنگ کرد

خورشید زین به نقش چو زد حلقه هلال

نیمی نمود و نیم دگر زیر تنگ کرد

دست زمانه از خم گردون کمر بساخت

وز اختر نهفته در او پنج زنگ کرد

صبح از سفیده دم علم فتح بر فراخت

تا آفتاب کشور ما میل جنگ کرد

جمشید عهد قاسم پرناک کز شرف

از تخت و تاج قیصر و فغفور ننگ کرد

آن اژدها که در بزم اهل رزم

جام شراب کاسه چشم نهنگ کرد

رزم آوری که مطرب بزمش ز بهر ساخت

از اژدها کشید رگ و تار چنگ کرد

آن رستمی که زلزله چون در زمین فکند

لرزنده چون جرس دل رویینه چنگ کرد

بر کوه آهنین چو کمان از غضب کشید

چون جبه رخنه رخنه ز زخم خدنگ کرد

چو گانیش چو گوی زمین زیر پا کشید

میدان اسمان بمه و مهر تنگ کرد

از زخم تیر بسکه بهم دوخت مرغ را

صد مرغ در قطار بهم چون کلنگ کرد

یک حمله کرد لشکر جمشید را شکست

بالله گر این محاربه پور پشنگ کرد

این خود حدیث شیر دلیهای او بود

کی میتوان حکایت آن فر و هنگ کرد

جنگی چنین که رستم ازو خار میخورد

با قد همچو شاخ گلی شوخ و شنگ کرد

ای کاسمان بصیقل توفیق از ازل

آیینه مراد تو بی گرد و زنگ کرد

هموار اگر کنند زمین قاف تا بقاف

شاید که لشگر تو تواند کرنگ کرد

خصم ترا که دست بگردن زمانه بست

از دست خود بگردن او پالهنگ کرد

از دولت جوان خرد پیر طبع تو

کرد آنکه زیرکان جهان جمله دنگ کرد

عقلم نبرد پی به ثنای تو گرچه تاخت

چندانکه پای مرکب اندیشه لنگ کرد

خواهم که داد مدح دهم لیک چون کنم

چون راه مدح قافیه شهر تنگ کرد

اهلی ز دست قافیه تنگ شد هلاک

تا شکر مدیح ترا تنگ تنگ کرد

تا شهسوار چرخ قطاس از شعاع مهر

خواهد بگردن فرس سبز رنگ کرد

در روزگار باد زمان درنگ تو

چندانکه روزگار تواند درنگ کرد

شمارهٔ ۴۷ - در مدح نجم الدین محمود گوید

شنید گوش من از هاتفی شب دیجور

که ای بخواب طرب خفته در سرای سرور

خبر زباد اجل نیستت مگر که شدی

چو گل بعمر دوروزه ز غافلی مغرور

دگر بکوی عبادت کجا رسی هیهات

که تاخت توسن طبعت براه فسق و فجور

نماز تو بچه ارزد که در دعا باشی

چو گل گشاده کف از بهرزر برب غفور

نکرده یاد بصدق از هزار و یک نامش

بقصر و حور کنی میل با هزار قصور

ندای عالم غیبت بگوش دل نرسد

ز بسکه گوش تو پر شد ز نغمه طنبور

بآب دیده سبک ساز آتش خود را

مباد خاک وجودت رود ببار غرور

بسوز کآتش سوزنده شمع کافورش

بریش سوخته باشد چو مرهم کافور

بسوز خاک تن و نقد جان بدست آورد

که زر بسوختن از خاک تیره کرد ظهور

خورد چو رشته جان کرم مرگ بر کشته

مکن شکایت و ایوب وار باش صبور

بخاطر آر شکست اجل چه می بندی

کمر چو تیر نی از بهر قتل وحش و طیور

بصد تواب درین در توان شدن نزدیک

بیک گناه شوی سالها ازین در دور

ود ضعیف قوی تن به نیم تب لیکن

یروزگار قوی باز میشود رنجور

ز بعد مستی عصیان خمار حرمان است

زباده مست پشیمان شود چو شد مخمور

حلال باشد اگر یکدلان خورندش خون

کسیکه در ره حق دل دو کرد چون انگور

گرت هواست اقامت درین سرای مجوی

بغیر سایه فخر زمان مقام حضور

جهان لطف و کرم میر نجم دین محمود

که هست ملک سخا از وجود او معمور

یقین من که نبودی بغیر صورت او

اگر یصورت آدم وجود بستی نور

ضمیر روشنش آیینه ایست غیب نما

که یافت هر چه بخاطر کسیش کرد خطور

فرو گذاشت بکار جهان نماند هیچ

اگر برای منیرش قضا گذارد امور

درست خوانده ضمیر وی از درون آن خط

که از برونش بر اینچرخ واژگون مسطور

سخا و خلق و کرم اینقدر کزو آید

بغیر اوست کدام آفریده را مقدور

ایا بلند جنابی که خاندان تراست

بر آستانه گدا صد چو قیصر و فغفور

زرشگ دست گهر پاش تو بدیده بحر

بجای قطره اشک است لولو منثور

سمند قدر تو را جا بسایه طوبی است

طناب پلای ز مشکین کمند گیسوی حور

زد آفتاب از آن مهر برمثال فلک

که داده یی تو بدستوری خودش دستور

ز دیدن تو عدوی ترا بود خفقان

بلی زدیدن شاهین طپد دل عصفور

همیشه دشمن تو پایمال خلق بود

اگر فتاده بود مرده نیز چون زنبور

بچشم درک تو گردون نمود چهره زرد

اگر چه داشتی از چشم مردمش مستور

درین سخن نظری نیست گر ترا گویند

که نیست چشم فلک را بغیر تو منظور

اگر عدوی ترا در میان بود جنگی

مباد هیچ میانجیگری بجز ساطور

بزرگوارا من چون ثنای تو گویم

که عقل نیست بگنج صفات تو گنجور

ثنا ومدح تو از حد و حصر بیرون است

کی این رسد بنهایت کی آن شود محصور

نشد صفات تو نمرقوم از هزار یکی

نگشت شرح جمالت یکی ز صد مذکور

دل شکسته اهلی امید آن دارد

که باشکستگی شعر داریش معذور

من این قصیده بیک روز گفته ام بالله

مرا بدعوی شعر این قصیده شد منشور

از آن ز بعد تغا میکنم دعای بقات

که در دعای تو میخیزد از فرشته نفور

همیشه تا که زند خیل شب بلشگر روز

سپاه روز شود هم به خیل شب منصور

غمت مباد و بقا بخشدت خدا چندان

که از حساب فزون باشدش سنین و شهور

شمارهٔ ۴۸ - در موعظه گوید

کسی کز خود نشد آگه چه فیض از ملک اسرارش

خبر از عالم معنی نباشد نقش دیوارش

ز راه کعبه دل دور کن سنگ بت هستی

اگر هم کعبه سنگ ره شود از راه بردارش

کسی در باغ دهر از بهر گل چیدن چرا گردد

بغیر از خار دل طرفی که بست از طرف گلزارش

گل ده روزه دنیا بدین خواری نمیارزد

که زیر خاک گور آید برون از دیده ها خارش

نیرزد مستی دولت خمار یک نفس هرگز

مبین اقبال جمشیدی نگه کن اشک ادبارش

نظر تنگی که بگشاید به دنیا دیده چون حلقه

نبندد چشم اگر بر دیده ها کو بند مسمارش

جهان مردار و دنیادار میماند بدان گرگی

که آرند از دهان بیرون به زخم چوب مردارش

خبر از کیسه پردازان این ره خواجه کی یابد

که شد مست از نشاط ن که خوش گر مست بازارش

برین خاک سیه هرکس که پشت پا چو عیسی زد

فلک از کهکشان ریزد گهر در پا بخروارش

ازین شکرستان مرغی دهان شیرین تواند کرد

که چون طوطی شود رنگین بخون خویش منقارش

چه رحمت جویی از گردون دون کز زخم تیر او

حریف از گریه مرد و لب نبست از خنده و فارش

طبیب چرخ درد ما ندارد زو مجو درمان

که دشمن از طبیبی به که نبود درد بیمارش

ز تاب قهر اگر ترسی میافراز از تکبر سر

که اول آتش افتد برق خور بر فرق کهسارش

نلرزی بر صراط اتر راست روباشی که میبینم

صراط مستقیم مرد رفتاری به هنجارش

جوانا فرصت طاعت مده از کف که خوش نبود

طهارت آنگه از پیری که آب افتد بشلوارش

دو عالم حق دهد مزد و تو در طاعت چو آن کودک

که از کارش بود خوشتر اگر سوزی بیکبارش

ترا ای خودپرست از حق پرستی کی خبر باشد

که بهر نان و بیم جان سجود آری بناچارش

ترا گر دوست میباید چه فرق از خلد تا دوزخ

تو جنت میداری بشهد و شیر و انهارش

درین ره مرد میباید که باشد راه بین ورنه

چه سود از رفتن بی دیده همچون گاو عصارش

نه حیف از یوسف عقلت که دربند هوس ماند

عزیز مصر جانش کن وزین زندان برون آرش

به زیر هر سر مویی تنت سری نهان دارد

تو خود واقف نمیگردی سر مویی ز اسرارش

بمعراج سبکروحان چو عیسی کی رسد آن کو

گرانبارست همچون خرز ثقل معده انبارش

دلی کو پایه خود بشکند در حظ نفس آن به

که چون هاروت آویزی بچاه غم نگونسارش

به عقل آدم شو آنگه سروری کن زانکه نادان را

چه جای افسر دولت که بر سر ناید افسارش

چه باشد ظلم و نامردی بشو مظلوم اگر مردی

که مرد ازار کش باید نباید دست آزارش

مزن سنگ سلامت بر سبوی ما که خاک کس

ندارد اختیاری تا چه سازد چرخ فخارش

گر از اهل مروت باشی از طوفان چه غم داری

مروت کشتی مردست و لطف حق نگهدارش

همه کس طور درویشان ندارد ایخوش آنمردی

که گیرد رنگ ایشان گر چو ایشان نیست کردارش

کی آب روی درویشان به دیناری خرد آنکو

به از صد ملک دینار باشد نیم دینارش

نوازش بیغرض باید نه چون دهقان بیهمت

که بخشد کشته را آبی بامید دومن بارش

کریم آنکس بود کو چون سهیل از تربیت کردن

فراغت باشد ا رنگ عقیق و بوی بلغارش

چو داری خرمن هستی بغیری میرسان نفعی

که باد نیستی آخر بخواهد شستن آثارش

زیانی نیست بی سودی اگر هم سوختن باشد

زیان عود از آتش بود بنگر بوی بسیارش

کمالی هست هر چیزی که بیش از آن نخواهد شد

نخواهد مرغ شد تیری که برسازند طیارش

گرت خواب اجل آمد ز سیر جان چه درمانی

چو تن از پا فرو ماند بود جان وقت رفتارش

تن خاکی است درج گوهر دل پاس او تا کی

گهر بردار و درج خاک هم با خاک بسیارش

تو کی زین چرخ درهم گشته یابی رشته مقصود

قضا سررشته کاری که داد از دست مگذارش

قضا از اقتضای «کل حزب» قسمتی کرده

که سرگین چین اگر گویی که گل چین زان بود عارش

مریض درد نخوت را اجل داروی درد آمد

گران جان را ز جان برهان که میسازی سبکبارش

بلایی کز قضا اید بکش چون خود بلی گفتی

کسی کی رنجد از قاضی چو میگیرد باقرارش

بدل تکرار حرفی کن که خواهی بر زبان راندن

سخن گر قند محض آید پسندیده است تکرارش

نبی را چون پس از چل سال اظهار نبوت شد

گرت سیری بود نتوان هماندم کرد اظهارش

ز غیرت نردبانی در ره معراج توحیدست

که نبود پایه اول بغیر از کرسی دارش

چو در کریاس سلطانی نیابی بی وسیلت ره

چه جویی کبریای حق بجو در صفه بارش

ز پرواز بنی بال و پر جبریل درماند

نبی غیر از ولی کس چون رسد در سیر اطوارش

نبی گر نقطه ذاتش نباشد مرکز هستی

درستی کی بود پرگار نه گردون در ادوارش

کجا علم نیی از جهل خود بوجهل بشناسد

چه فرق از روز روشن چشم اعمی تا شب تارش

درین جنسیت صوری نبی آن عکس طوطی دان

کزو طوطی صفت آدم بهم جنسی است گفتارش

به مردی گر کسی گیرد چو حیدر در جهان روزه

ملک در یوزه احسان کند در وقت افطارش

نبی قندیل نور آمد ولی شمعی از او روشن

زهی شمعی که تا روز قیامت باشد انوارش

جمال شاهد نظم تو اهلی اهل دل بیند

که از کوته نظر پنهان بود حسن پری وارش

ز نظمم بوی مشگ اید که رشح آهوی کلکم

سراسر نافه است اما نه رزاقست عطارش

درین کحل الجواهر ساختن من چشم آن دارم

که سازند این سواد شعر مردم کحل ابصارش

چو از کشف حقایق نام او سرالحقیقت شد

بغیر از نام خود حرفی پی تاریخ مشمارش

فروغ گوهر نظمم چراغ اهل دل بادا

ز چشم عیبجوی دشمنان یارب نگهدارش

شمارهٔ ۴۹ - در مدح معز الدوله گوید

سوار من که سرم باد گوی میدانش

سر منست و سر زلف همچو گانش

هزار یوسف مصری کمست اگر هردم

فرو روند بفکر چه زنخدانش

از آن همیشه گریبان درم که در کارم

گره همی فکند تکمه گریبانش

کمال صورت او از که باز پرسم من

که هرکه می نگرم چون منست حیرانش

ز دست چشم بلاجو دلم بجان آمد

که هرچه دیده بر او بست داد تاوانش

بباغ عارض او هر طرف که می بینم

نهاده دام دلی طره پریشانش

هزار نقد دل و صد هزار جوهر جان

فدای حقه یاقوت و لعل خندانش

کسی که اینهمه خوبی و نیکویی دارد

چگونه زار نباشد اسیر هجرانش

دوای مفلسی و عاشقی نمی باشد

وگر بود کرم آصف است درمانش

معز دولت و دستور ملک عبدالله

که هست زیر نگین ملکت سلیمانش

قضا چو دید ضمیر منیر او بگذاشت

حساب روز قیامت بروز دیوانش

زهی مراتب حشمت که از کرم دایم

گدای ریزه خوان است خان بن خانش

سزد که بر ورق مشکبار نافه چین

خط خطا بکشد کلک عنبر افشانش

بروز نامچه عمر جاودان مجراست

برات خضر که طغرای اوست عنوانش

چو مور تشنه و دریای بیکران باشد

اگر خورند دو عالم ز نعمت خوانش

چو روز بر همه کس روشن است اینمعنی

که شمع ماه چراغیست از شبستانش

ایا بلند جنابی که خانه قدرت

گذشته است ز طاق سپهر ایوانش

عنایت ازلی همره سعادت تست

که باد تا بابد لطف حق نکهبانش

عدو که با تو زبان آوری کند چو نشمع

ببر زبانش و بر جای خویش بنشانش

اگر نه مهر تو ایمان خود کند دشمن

زمان مرگ بروزی نگردد ایمانش

هر آنکه با تو چو سوسن دراز کرد زبان

نشانده باد چو نرگس بفرق، دندانش

عدوی جاه ترا باد آنمرض کزتن

برای رشته بر آرند رشته جانش

بنای خاصه هستی کجا شود ویران

اگر ز ضبط تو بودی اساس و ارکانش

ز حق شناسی نعمت غلام شد اهلی

وظیفه نیست که غیر از تو کس دهد نانش

بجان آصف دوران که این گدا چون مور

بخانه نیست جوی آذق زمستانش

بروزگار بگو کاین فقیر کاین سر گردان

غلام ماست ازین بیشتر مرنجانش

مبین خرابی حالش نظر بمعنی کن

که جای گنج معانی است جان ویرانش

همیشه تا فلک از فیض ماه و پر تو مهر

گهی بهار شود گه خزان گلستانش

نهال عیش تو یارب بلند باد چنان

که دست غم نرسد بر طراز دامانش

شمارهٔ ۵۰ - در منقبت امیر المومنین (ع) گوید

ای با سپهر بوقلمون هیبتت به جنگ

روز و شب از نهیب تو گردیده رنگ رنگ

تیغت نهنگ معر که و جوش جوهرش

طوفان ماهیان بود از جنبش نهنگ

شیر حقی و طایر فرخنده یا علی

عنقا بروز جنگ برآری بزیر چنگ

دستت بذوالفقار دوسر یک اشاره کرد

این یک سرش ختا بگرفت آن یکی فرنگ

بر تنگ دلدلت مه نو حلقه یی بود

یک نیمه گشته ظاهر و یک نیمه زیر تنگ

برقی است دلدل تو که گر بگذرد بکوه

گلهای آتشین جهد از نعل او ز سنگ

در بند تو به سلسله های زر آفتاب

در طوق توزقوس و قزح چرخ نیل رنگ

در قبضه مراد تو خم شد کمان چرخ

تیر فلک ز سهم تو شد راست چون خدنگ

طوطی بقصد کشتن باز از عدالتت

منقار او چنانکه بخون ناخن پلنگ

گردون ز بارگاه تو گردن اگر کشد

تیغ دوسر در آورد او را به پالهنگ

ای شهسوار ملک عرب کی رسد بتو

کیخسرو از شکوه و تهمتن به فر و هنگ

روز دغا ز خیل سلیمان حشر ترا

هر مور صد تهمتن و هر پشه صد پلنگ

روی زمین بموی سفید آفتاب رفت

تا بی غبار لشگر دشمن کند کرنگ

ناچخ بکف دوان یکهفته بر فلک

پیکی است در کاب تو با صدهزار ننگ

زنگ زردی که ماه نوش یک زبان است

بر بسته تا بعرش رساند صدای زنگ

شهباز قدرتی وصف دشمنان تو

از حمله ات ز هم گسلد چون صف کلنگ

تیغت که فرق تا بقدم غرق گوهرست

غواص بحر جنگ شود با تن پلنگ

خصم ستاره سوخته ات گر رود بباغ

گلخن کند ز بخت سیه سبزه والنگ

نبود درنگ خصم تو در دهر و گر بود

رو زردی از درنگ برآرد چو بادرنگ

نور تو تافت بر همه دلها مگر دلی

کآیینه اش ز ظلمت کفرست زیر زنگ

خصم از تو روسیه بسیه بختی خودست

ز آیینه نیست روسیهی بر سپاه زنگ

پیش تو شاه متقیان هیچ دور نیست

گر زهره همچو عود بر آتش بسوخت چنگ

ای میر نحل چاشنی شهد نطق تو

دارد حلاوتی که در آرد شکر به تنگ

تو مظهر عجایبی و در ثنای تو

عقل و حواس بیخود و فهم خواص دنگ

شرمنده ام که تحفه من نیست جز سخن

از راه نظم قافیه تنگ بسته تنگ

گلدسته نیست شاخ گیاهی است پیش تو

این نخل گل که طبع من آراست شوخ و شنگ

اهلی سگ تواست و بدین افتخار اوست

ترسم کزو کنند سگان در تو ننگ

کالنقش فی الحجر بنگین دلش بود

مهر تو همچو مهر و نه مهری به ریوورنگ

هفتاد سال در رهت ای کعبه مراد

رفتم بفرق و باز نماندم بعذر لنگ

سلمان وشم بواقعه فریاد رس شدی

در دشت ارژن از کف شیر سیاه رنگ

اکنون به واقعم برهان راژدهای نفس

کاین مار دل سیاه بمن بسته راه تنگ

مرغ دلم بروضه جانبخش خود رسان

زان پیش کآید از قفس تنگ تن بتنگ

یارب مقام روضه شاهم کن از کرم

چندانکه مانده است مرا در جهان درنگ

شمارهٔ ۵۱ - مدح سید شریف

ای گفته اسان تو با چرخ نیل رنگ

کاهسته باش تا نخورد شیشه ات بسنگ

روی زمین ز تیغ تو آن موج خون زند

کز موج لرزه در تن بحر افتد از نهنگ

سید شریف ایکه کمر بسته تر است

از تاج مهر عار وز تخت سپهر ننگ

خورشید در سپهر بلرزد چو عکس از آب

گر در کف تو تیغ بجنبد بعزم جنگ

طفلی که حسن بخت نزادش به بندگیت

نیل سعادتش نکشد چرخ نیل رنگ

روشن شود بصیقل تیغت چو آفتاب

گر زنگ کفر از در چین است تا فرنگ

جایی که آفتاب شدت زین زر سزاست

گر کهکشان کنند مرصع دوال تنگ

از شرم زنگ پیک تو پر پنبه میکند

پیک صبا چو غنچه زرین دهان زنگ

این معجزیست تیغ ترا کو بدشمنان

بخشد طراز جامه لعل از تن پلنگ

جاییکه خاک زر کند اکسیر لطف تو

کان را چه میکنند چه حاجت بدنگ دنگ

سرخ است از نشانه عدل تو پای کبک

بس کو بخون باز فرو برده است چنگ

بازت بفاخته نگه خشم از آن گرفت

کز بیضه سر برون نکند جز بپای لنگ

بر دشمن بداختر تو شوره زار باد

گلزار آسمان که النگ است در النگ

در راست بازیست قضا با ضمیر تو

با فهم چون تویی نتوان بافت ریوورنگ

دعوی خصم با چو تویی خنده آورد

کان مستی غرور بود از خیال تنگ

خط خط کنی هژبر چو ببر از لسان تیغ

گل گل ز زخم تیغ کنی شیر چون پلنگ

باز این غزل شنو که پی استماع آن

خاموش گشت زهره و از کف نهاد چنگ

ای صورتت ز آینه دل ز دوده زنگ

رنگ از رخ عقیق به دریوزه کرده رنگ

شاه بتان بصورت و معنی تویی که عقل

در معنیت چو صورت دیوار مانده دنگ

جاییکه سر و قد تو خیزد عجب مدار

گرد زمین فرو شود از شرم خود خدنگ

ای خونبها، بود که به قتلم شوی سوار

دامان ناز برزده با صدهزار سنگ

خطت نشان فتنه دور قمر دهد

زان رو که گرد کعبه برآمد سپاه زنگ

کی میشکست بتکده آزری خلیل

گر صورتی بشکل تو میساخت شوخ و شنگ

بگشا زبان که باز گشاید حدیث تو

کار شکر اگر چه فرو بسته است تنگ

اهلی که پای عقل بوصف تو لنگ یافت

زد دست بر دعا چو گدایان به عذر لنگ

تا در شکارگاه فلک مه رود چو باز

باز ارد از هلال بسر شهپر کلنگ

بادا درنگ مرغ سعادت بنام تو

چندانکه هست طایر افالک را درنگ

شمارهٔ ۵۲ - درمدح سعد الدین اسعد گوید

نمود بار دگر قامت خمیده هلال

زهی خجسته که آمد بفال دولت دال

فتاد ناخنه در چشم چرخ از مه نو

شفق گشود از آن معنیش رگ قیفال

بگردن از مه نو طفل نو رسیده عید

بدفع چشم نهد طوق سیم چون اطفال

نمود مه ز شفق همچو چین به پیشانی

که ماه روی مرا سرزند ز جامه آل

پری وشی است مه اندر شفق که ننماید

ز پای تا بسرش غیر یاره و خلخال

نمود ماه بانگشت هر کس و شادست

که هست سوره نون و القلم مبارک فال

هلال نیست درون شفق که شیر فلک

بخون دشمن فخر ز من زند چنگال

سپهر افضل و کرم میر سعد الدین اسعد

که یافت زبده عهدش فلک باستقلال

ز کلک اوست نکویی عروس انشا را

چنانکه روی نکورا ز زیور خط و خال

عجیب نیست که از خاک راه مردم را

روایح کرم او بر آورد چو نهال

رموز اب حیات آنکه جان همی بخشد

ز خاک رهگذرش عقل کرده استدلال

ایا سپهر فضیلت تویی که بر رویت

گشاده است در فضل ایزد متعال

زرشک دست تو شد بحر بی شعور چنان

که در دهانش چکانی به پنبه آب زلال

معارض تو کجا باشدش مجال سخن

که در جواب تو باشد زبان طوطی لال

کجا بوصف تو فکرم رسد که میسوزد

همای فکر من از برق حیرتش پر و بال

چه احتیاج که سایل کند سوال چو نیست

ضمیر غیب نمای تو حاجتش بسوال

غبار خاطرم از چرخ سست پوشم از آنک

رسد بدامن طبعت مباد گرد ملال

بدست لطف ز خاکم مگر تو برداری

چنین که کرد سپهرم چو خاک ره پامال

به مهر بین سوی اهلی بر آور از خاکش

که اوست ذره و تو آفتاب برج کمال

ز شعر خویش خجل گشته ام بحضرت تو

که بنده را چه محل شعر بنده را چه مجال

دعای جان تو شد ورد صبح و شام مرا

بحق شام فراق و بحق صبح وصال

همیشه تا که شب و روز و روز و شب باشد

به سیر چرخ فلک آفتاب و مه مه و سال

شمارهٔ ۵۳ - در مدح شاه اخی بیک گوید

باز شد وقت طرب آمد سوی گلزار گل

برگ عیش عندلیب آورد دیگر بار گل

صبحدم، خونین دل بلبل گشاید در چمن

چون بخندد غنچه و بنمایدش دیدار گل

گل درون پرده شب در خواب ناز و بامداد

میکند بلبل ترنم تا شود بیدار گل

خرده یی داروی بیهوشی است در جام شراب

تا رباید هوش بلبل را، زهی عیار گل

بارها از سینه اش افتد ز بس کز خار خار

میزند ناخن چو من بر سینه افگار گل

دید بلبل زخم خونین بر گل و از مهر سوخت

تا بخاکستر کند آن زخم را تیمار گل

بشکند یا قوت زرد و لعل تر باد صبا

تا کند معجون درد بلبل افکار گل

بلبل از خون جگر پرورد گلبن را بمهر

وین دمش از خون گواهی داد بر رخسار گل

هر زخم زر غنچه کز باد بهارش داد دست

برشکست و کرد بهر شهریار ایثار گل

بلبل از بال گشوده کرد موسیقار ساز

وز هوادف میزند در پای موسیقار گل

برگ گل آیینه اقبال مرغ عاشق است

غافل است از آه بلبل هرکه دارد خوار گل

صبحدم میخواند بلبل این غزل بر شاخسار

جامه را صدپاره کرد از ذوق این گفتار گل

ای تنت در نازکی نسرین و پیشش خار گل

نخل قدت شمع سبز و آتشین رخسار گل

بیر خت گر در چمن از بهر گل چیدن روم

زان چمن ناید بدستم غیر زخم خار گل

بسکه بازت پای در خون دل عاشق زده

هست نقش پای او بر بهله بلغار گل

شاه اخی بیک آفتاب دین و دولت کز شرف

خار راهش هست در چشم اولوالابصار گل

گر وزد بر طبله عطار باد لطف او

غنچه های خشک گردد در کف عطار گل

زنگ خورده تیغی ار ابش دهد از خون خصم

آورد چون شاخ سبز آن تیغ پر زنگار گل

بسکه از رشگ شمیم خلق او می میخورد

در دلش خون بسته همچون نافه تاتار گل

قصر گردون سای او را جام روزن آفتاب

گلشنش را چوب دراز طوبی و مسمار گل

تا دهان در ذکر دست درفشان او گشود

هر سحر دارد دهان پر لولو شهوار گل

ای ترا در سر ز جام حیدر کرار می

در کفت از آب روی احمد مختار گل

پیش تیر همتت همچون نشان کاغذی

دارد آماج فلک از انجم سیار گل

مینویسد بهر حفظت هیکلی زاسمای حق

زد بسرخی زان جهت صد دور در طومار گل

حامی دینی و از و همت پی اخفای نتن

عطر دارد در دهانچون مردم خمار گل

راستی را بایدش مانند خیری صد زبان

تا تواند کرد ذکر خلق تو تکرار گل

وقت گلگشت بجای پرنیان باد صبا

افکند در زیر پای توسن رهوار گل

نیست بی وجهی که گل مرغان بفریاد آورد

مطربان از بهر بزمت میکنند تکرار گل

گر وزد برمار گنج از گلشن لطفت نسیم

سنبل پیچان شود آن مار و جای مار گل

کلک من از خون دل هرگه نویسد نامه یی

بلبل خوش نغمه گویا هست در منقار گل

سرورا، گستاخیم هم از امید عفو تست

ورنه میدانم که کس نفروخت در گلزار گل

چون نویسد کلک اهلی مدح تو شاید اگر

آرد اوراق زر افشان بهر این اشعار گل

شعرم از معنی رنگین نخل گل بربسته است

ورنه هرگز گلبنی را نبود اینمقدار گل

میکنم ختم سخن ترسم که روتابی ازو

زانکه بی حرمت شود هرجا که شد بسیار گل

تا بود باغ فلک مرغ سحر خیزش ز مهر

وز کواکب باز آرد بر در و دیوار گل

گلبن عمرت بود تا هر سحر از آفتاب

آورد چون غنچه بیرون گنبد دوار گل

شمارهٔ ۵۴ - در مدح شیخ نجم الدین مسعود گوید

الله الله مگر اینواقعه خواب است و خیال

که مرا بخت رسانید به معراج وصال

یار خود آمد و احوال دلم دید که چیست

که پیامم نه صبا برد بسویشش نه شمال

گرنه خود خضر بسروقت اسیران آید

تشنه بادیه میرد بتمنای زلال

نه همین چهره من شسته شد از ابر کرم

که بشست از رخ امید جهان گرد ملال

در دل چرخ فلک گشت مگر زینت چرخ

که مرا قرعه اقبال در افتاد بفال

بر من این فیض سعادت همه دانی که ز چیست

اثر سایه خورشید زمان بحر کمال

شیخ نجم الحق و الدوله والدین مسعود

اختر برج سعادت فلک عز و جلال

رهبر راهروان ره حق از همه ره

واقف حال فقیران جهان در همه حال

حلم او گر ز ازل سایه فکندی بزمین

خاک محتاج نبودی بگرانی جبال

بسکه از معتدلش بازوی مظلوم قویست

زیر چنگال کبوتر شده شاهین چنگال

ناورد ما در ایام دگر فرزندی

بچنین صورت خوب و بچنین حسن و جمال

آفتاب کرمش گر ز افق تیغ زند

زر کند خاک ره و لعل شود سنگ سفال

ای بلند اختر، از اندیشه ما بیشتری

فهم ما را نبود در سر و کار تو مجال

سر خط عقل بود این که محالست چو تو

مشق ما نیز همین شد که محالست محال

مدعی کی ز ترقی بکمال تو رسد

سبزه شوخ است ولی نگذرد از شاخ نهال

در ترقی است جمال هنرت روز بروز

حسن بختست مآل تو زهی حسن مآل

آنچنان در پی خوشنودی خلقی که بود

راضی از جاه و جلال تو خدا جل جلال

هرکه یابد ز سحاب کرمت یکقطره

همچو دریا شود از مال جهان مالا مال

آن کریمی تو که در عدل و کرم مثل تو نیست

خلق عالم همه خواهان که کنند از تو سوال

کمترین بنده درگاه تو بر قیصر روم

مینویسد بتحکم که بده مال و منال

تو ببزم طرب اسوده دل و همت تو

دشمنان را همه خون ریخته بی جنگ و جدال

دشمن و دوست کمر بست بخدمت برتو

همه در حلقه فرمان تو زنجیر مثال

گر ترازوی خرد قدر تو سنجد باطور

صد بود قاف و قار تو و او یک مثقال

هرکه زد در ره مهر تو بعلت قدمی

رشته سر بر زند اندر قلم پاش چو نال

چهره بخت تو مستغنی از این مدح منست

هیچ منت نبرد صورت خوب از خط و خال

من که در فکر سخن خواب شبم هست حرام

بکر فکرم همه سحرست زهی سحر حلال

اهلی خاک نشین بنده درگاه تو شد

بامید نظری قطع نظر از زر و مال

گر تو را چشم عنایت سوی این بنده بود

صدر بزمش چه تفاوت کند از صف نعال

بدعا ختم کنم قصه خود تا نشود

خاطر نازکت آزرده این قال و مقال

تا فلک گاه سپر پیش نهد از خورشید

گه کمان بر سر چنگ آورد از جرم هلال

شمارهٔ ۵۵ - در مدح قاضی القضاه رکن الدین مسعود گوید

در خاک و خونم از غم چون لاله داغ بردل

دستم بگیر پایم بر آر از گل

خالت میان ابرو هندوی مست کرده

دستی بدوش ترکی از هر طرف حمایل

سرو تو میخرامد چون لعبت بهشتی

وز سدره شاخ طوبی در سجده تو مایل

شیرین کجا که یوسف در خواب هم نبیند

آن حسن و آن لطافت آن شکل و آنشمایل

آن کز بتان بلا شد حسن است یا ملاحت

وان هردو معنی آمد بر صورت تو شامل

در اشک من نگنجد کشتی نوح ای مه

طوفان گریه ام بین در سینه ساز منزل

بی خال تو چو موران در خاک هم نگنجم

کز خرمن حیاتم یکدانه نیست حاصل

ای آب زندگانی ما را دمیست باقی

زنهار تا توانی از ما مباش غافل

شوقم چو پرده در شد عیبم مکن بمستی

ای جرم پوش دامن بر عیب ما فروهل

هوشم ربود چشمت ترسم نگیردم دست

قاضی قضات عالم سرچشمه فضایل

رکن سعادت و دین مسعود آنکه گویی

کز غایت سعادت اقبال ازوست مقبل

سر سبزیی ز باغش فیروزی اکابر

در یوزه یی ز فضلش مجموعه افاضل

از هشت خلد بروی حور و قصور ظاهر

با آنکه در میان نه پرده است حایل

طرح بنای قدرش دست قدرت افکند

آنجا اساس کعبه گرد آمد از فواصل

چندان نکرد لیلی رحمت باشک مجنون

کش ساربان دیده در آب راند محمل

از سنگ کودکانم دیوانه در ره تو

مجنون که شد بصحرا دیوانه ایست عاقل

در مکتب علومش چرخ است ساده لوحی

خیل ملک چو طفلان خوانند رب سهل

او چون مگس مقید در شهد لعل شیرین

وارستگی چه جویی دست از حیات بگسل

با اشتران خیلش در روز عرض شوکت

نه چرخ و طمطراقش یک چنبر جلاجل

گر لنگری ز حملش با موج فتنه نبود

کی نوح ز آب طوفان کشتی برد بساحل

گر آتشی زخشمش بر ابروی مه افتد

از دود دل بر ارد هر ژاله رنگ فلفل

در نخل موم گیتی صد مسیله است پنهان

خورشید فهم تیزش حل سازد این مسایل

صد ساله دخل عالم یکروزه خرج خوانش

باقی ز فضل و رحمت بر کاینات فاضل

بس کز خواص جودش دارد اثر طبایع

چون ابر گوهر افشان مشرف شدست مدخل

ای از جمال رویت آرایش مجالس

وی از کمال خلقت آسایش محافل

زان حلقه ها که کردی در گوش ظالمانرا

زنجیر عدل بسته نو شیروان عادل

بی مهر خاتم تو صد بار مهر گردون

مه را سجل دریده کاین حجتی است باطل

خط تو بر سفیدی نورست و دست موسی

کلک تو در سیاهی هاروت و چاه بابل

چوبک زن سرایت بر پاسبان گردون

در مهر چرخ خرواند یا ایها المزمل

نوریست در دو محمل انسان عین با تو

احول دو دیده بیند این را دو بود محمل

چون خشم تو بجنبد چون فرش گل نلرزد

کافتد بلرزه ماهی در آب از آن زلازل

تا از سموم قهرت خصم تو شربتی خورد

پیوند استخوانش وارست از مفاصل

در زحمتیست خصمت جانش چو رشته در خار

کز وی گسسته دق کرده علت سل

مرغی که آشیانش بام تو شد هما شد

سلطان وقت گردد بر هر که افکند ظل

زر پاش آنچنان شد دستت که همچو قارون

پایش بگل فروشد از بار سیم سایل

در طور همت توصد مشعل است روشن

و انجا درختایمن جو بیست زان مشاعل

باز این غزلسرایی بشنو ز مزغ کلکم

کز شوق او بر آید فریاد از عنادل

ای بسته لب بعاشق مشکلتر از در دل

حرفی بگو و بگشا در یکنفس دو مشکل

تا سوی گشت باغت ساغر شود وسیله

انگیخت لاله در سنگ در راه تو وسایل

عشرت بگلستان کن از جام لاله و می

وز شاخ ارغوان زن برسیخ مرغ بسمل

بستان ز سبزه و گل دیبای رومی افکند

کز سنبل و بفشه آمد ز چین قوافل

بادش دلیل عیسی کو مرده زنده سازد

نخلش گواه مریم کز باد گشت حامل

در سایه درختان گل گل فتاره خورشید

چون شامی و عراقی طرحی نهرمنداخل

گر صد دلیل خوبی گوید نسیم بر گل

در مبحث جمالت نسخ است این دلایل

دیوانه وار چون من سرو از پیت دویدی

گر پای او نبودی از آب دز سلاسل

در راه عشقبازی صد مرحله است ایدل

در کعبه مراد آی بگذر ازین مراحل

ای آفتاب چون مه آسان نرفتم این ره

تافرق سود پایم در قطع این منازل

مهجز نماست اهلی در شعر و از کمالش

نازل مبین که دوری این آیتی است نازل

او مرغ گلشنی شد کز آفتاب رحمت

در سایه کمالش صد ناقص است کامل

تادر بنای گیتی آب بقاست باقی

تا برمدار گردون حکم قضاست عامل

از ابر رحمت تو گیتی مباد خالی

در شغل خدمت تو گردون مباد عاطل

شمارهٔ ۵۶ - در مدح قاضی شاه ملا گوید

منت ایزد را که بنمود از فلک دیگر هلال

دیده ما دید عین عید را بر سر هلال

مردم چشمم ز مژگان دراز انگشت وار

مینماید از نشاط اکنون بیکدیگر هلال

تا بر آید بر فلک قندیل ماه بدر باز

حلقه زرین نمود از گنبد اخضر هلال

چون قضا می بست آیین نوعروس عیدرا

یار زر کرد در دستش پی زیور هلال

از شفق خونش بر او افتاد چرخ سرنگون

وز برای دفع خونش میزند نشتر هلال

مردمان را خواست پر روید از شادی آن

چونکه سیمرغ فلک بنمود از شهپر هلال

ساغر اندر کشتی می زد فلک تا پر کند

می نماید از شفق زانروز لب ساغر هلال

شیشه زر میکند ایینه اسکندری

می نهد از نو دگر آیین اسکندر هلال

نو مسلمانیست پنداری مه نو کز شفق

خلعت قاضی اسلامش بود در بر هلال

شاه ملا آن سپهر دین که گاه لطف او

از کواکب دامن خود کرده پرگوهر هلال

آن بلند اختر که بهر سیرش از روی شرف

مینهد بر توسن افلاک زین زر هلال

منشی گردون نشان حکم او انشا چو کرد

همچو نون بنهاد بر پای نشانش سر هلال

گشت شاه ملک دین و بر سرش از روی قدر

تا بسازد ماه چتری میدهد چنبر هلال

اب فلک قدر آفتابی زان ز لطف و قهر تو

گه هلال آمد مه و گاهی مه انور هلال

قامتش چون خادمان خم شد بخان همتت

بسکه زرین کاسه ها برهم کشد اختر هال

گرچه بنمود از ضعیفی استخوان پهلویش

چار پهلو میشود از نعمتت دیگر هلال

از برای گردن اسبت بدفع چشم زخم

ناخن شیر از شفق میکرد اندرز هلال

میل نخجیرت اگر باشد پی طوق شکست

عقد زنجیر ثریا بسته گردد بر هلال

هر شبی از مرگ بد خواهت چو طوق فاخته

می نشاند چرخ تا گردن بخاکستر هلال

تا ببزمت عطر سوزند از کواکب هر شبی

شد شفق از گرم مهری آتش مجمر هلال

کامکارا، این غزل بشنو ز بس کز فکر او

سر بخود بردم فرو گشت این تن لاغر هلال

طاق ابروی تو ایمه دیده است از گوشه یی

زان همی اید ببام آسمان دیگر هلال

همچو ابرویت که شد ماه ترا در خور هلال

کم کشد بر برگ گل از مشک صورتگر هلال

نیست بی دشنام تو ما را از آن ابرو گذر

بی دعایی نگذرد هرکس که بیند در هلال

گر بخون افتاده بینی قامت خم گشته ام

دور نبود کز شفق پیدا شود در خور هلال

گفت اهلی وصف ابرویت چنان کن چرخ پیر

موی او از رشک این معنی است بر پیکر هلال

کامکارا از تو گر دارم امیدی دور نیست

زانکه میگردد مه تابان ز فیض خود هلال

تا بود خورشید شمع مجلس روشندلان

تا نهد زرین قدح بر طاق این منظر هلال

دولت جاه تو خواهد بود روز افزون مدام

کاین زمانت ماه بختست ای هنر پرور هلال

شمارهٔ ۵۷ - در موعظه گوید

ایدل گدایی از کرم کار ساز کن

خود را زمنت همه کس بی نیاز کن

توحید چیست ترک تعلق ز هر چه هست

یعنی بروی غیر در دل فراز کن

گوهر بزهر چشم نیز زد ز ناکسان

بگذار مار مهره ز زهر احتراز کن

مور لییم چند شوی ما گنج باش

یعنی که خاک در دهن حرص و از کن

جان را که تیره ساخته یی از هوای نفس

چون شمع روشن از نفس جانگداز کن

خیز ای پسر که قافله عمر میرود

در خواب ناز تا به کیی چشم باز کن

ناز پریوشان همه دیوانگان خرند

در حسن عقل کو و بر ایشان تو ناز کن

رحمان ذاشتن پی شیطان شدن خطاست

ما خود نهفته ایم تو خود امتیاز کن

ای شیخ شهر سجده دیوار تا بکی

بشناس قبله اول وآنگه نماز کن

کس دل بکس نداد که دلداریی ندید

رو در حقیقت آر و قیاس مجاز کن

طبل نهی است از عمل خلق گفتگو

چنگ امل هم از عمل خویش ساز کن

ای خفته، روز عمر ترا رو بکوتهی است

این روز کوته از شب طاعت دراز کن

اینراه کعبه نیست که زادش توکل است

این راه محشرست برو توشه ساز کن

حاجت بترک تاج ندارد طریق عشق

محمود باش و بندگی چون ایاز کن

تن را مکن بدار چو منصور سر فراز

جان را بدار ملک بقا سرفراز کن

گر خلعت حقیقت او نیست در برت

آن جامه را ز طرز شریعت طراز کن

هر کش چراغ دل نه زنور محمدی است

چون شمع سر جدا ز تن او به گاز کن

قانون بوعلی مرض تن دوا کند

جان را دوا ز حکمت شاه حجاز کن

شاه از عرض نوازش مستغنیان کند

رو در ناب آن شه مسکین نواز کن

بازی مخور یجلوه طاووس بیهنر

بازآی و صید دولت این شاهباز کن

معراج شهسوار عرب از علی بپرس

با عقل بوعلی سخن از ترکتاز کن

آنجا که معجزست ره عقل و فهم نیست

از عقل فهم شعبده حقه باز کن

ارباب صدق میوه ز باغ نبی خورند

ای ژاژخای همچو شتر رو به ژاز کن

عاشق نیی که بوی گلت گریه آورد

هان ای فسرده گریه ببوی پیاز کن

اهلی اگر ز اعهل دلانی زبان ببند

خاموش باش و همدمی اهل راز کن

شمارهٔ ۵۸ - مدح امیر المومنین (ع)

سرزدم از خواب صبحی کز نسیم عنبرین

شبنمی از عنبر اشهب نشستی بر زمین

بادمیبردی بعالم فوج فوج و موج موج

کاروان در کاروان منزل بمنزل مشک چین

نکهت جان عالم اندر عالم و پنداشتم

عالم جان آفرید آن صبحدم جان آفرین

گفتم این بوی ملک باشد که اید از فلک

عنبر افشان از کنار و مشگریزان راستین

یا فلک را از نسیم مشگبوی صبحدم

گل شکفت از غنچه مهروز کوکب یاسمین

یا مگر مشکین دم عیسی ز روی طلف باز

جان فشان روی زمین آمد ز چرخ چارمین

یا مگر بند قبای ناز یوسف برگشاد

میدمد بوی خوش پیراهن آن نازنین

یا مگر مشاطه گیسوی خوبان برگشاد

صد هزاران نافه مشک آمد ز زلف حور عین

عقل گفت اینها که میگویی همه بادست باد

بوی جانست اینکه بر میخیزد از خلد برین

گفتمش ممکن نباشد در جهان بوی بهشت

جز نسیم روضه پاک امیر المومنین

سرور مردان علی بن ابیطالب که هست

هم امیر المومنین و هم امام المتقین

کاشف علم الله آن گیتی نمای لو کشف

دیده راز هر دو کون از دیده علم الیقین

کعبه زان شد سجده گاه انبیا و اولیا

کآمد آنجا در وجود آن قبله اصحاب دین

شهر علم مصطفا جوی از «علی بابها»

از در علم آ و شهرستان علم الله بین

مصطفی را نیست داماد از علی شایسته تر

شاه مردان را سزد خیر نسای العالمین

با نبی وصلت ولی را مجمع البحرین شد

تا جهان اندر جهان پر گردد از در ثمین

در حریم خاص حق چونمصطفی معراج یافت

محرمش او بوده و نامحرمش روح الامین

با علو آنشه قدرست یکسان گر بود

طوطی قدسی سخن یا از مگس خیزد طنین

چرخ اطلس پیش علم اوست طفل ساده لوح

بلکه نشناسد یسار خویشتن را از یمین

رشته مهرش کمند جان بود بر بام عرش

ذره را خط شعاع مهر شد حبل المتین

همچو گردون بود راکع در نماز و لطف کرد

خاتم فیروزه زیبا تر از چرخش نگین

در کرم شاه ولایت بحر بی پایان بود

شبنمی از موج بحرش حاتم صحرا نشین

خود گرفتی روزه و دادی بسایل نان بلی

لذت بخشش غذای جان به از نان جوین

اسمان را اینهمه در از کجا آمد بکف

گر نبود از خرمن او همچو پروین خوشه چین

هرکه نشناسد امیر نحل را مولای خود

زهر بادش در دهان آن نا شناس انگبین

ذوالفقارش هر کجا بر جان کافر زخم زد

آید از جان آفرینش صد هزاران آفرین

خواند سلمان کودکش گفتا که از شیرت رهاند

زو نشان جست از پس صد سال و کل دادش که بین

این شگفت از شاه نبود بلکه در هر دم شکفت

در گلستان ولایت صد هزاران گل ازین

یا علی نام تو بر مهر سلیمان نقش بود

آنهمه حشمت سلیمان راند زان نام مهین

گرنه از جنس تو فرزند آدمش بودی نشان

کی ملک را قبله گشتی قالبی از ماء و طین

پیش بازوی تو رستم همچو بیژن در چه است

بلکه بیجان تر از آن کاندر رحم باشد جنین

خورد از دست تو یک سیلی برخ چرخ کبود

تا قیامت همچو گو سرگشته گردد بر زمین

هرکه جا بستد ز مکر و مشورت ناحق زتو

مکر حق جانش ستد والله خیرالماکرین

کی بود همچون تو از بهر خلافت عمرو و بکر

کی سلیمان گردد از انگشتری دیو لعین

هرکه با خصم تو در جنگست جنگ او غزاست

نصرتش یاریست و فتحش یاور و بختش قرین

یا علی چشمی فکن بر بنده دیرین که تو

بهترین عالمی اهلی غلام کمترین

شیر یزدانی بهل کز زخم غم شیر فلک

همچو یوسف خسته ام دارد چو یعقوب حزین

شصت سالم جان چو زر در کوره مهرت گداخت

تا شدم ز آلودگی صافی تر از ماء معین

این زمان از سکه لطفم چو زر کن سرخ رو

تا شود نقدم روان در روز بازار حنین

تا فلک باشد جهان بادا بکام آل تو

دوستانت شاد کام و دشمنان اندوهگین

عالمی دست دعا دارند بامن یا آله

استجب عنی دعایی یا اله العالمین

شمارهٔ ۵۹ - منقبت شاه نجف علی مرتضی (ع)

هرگز کجا پیدا شود چون شکل قد یار من

نخل از عرب سرو از عجم ترک از ختا ماه از ختن

آن زلف و روی لاله گون آنعارض و رنگ چو گل

با مشگ خون با شب شفق با خور سحر با گل سمن

روی و لب آن حوروش گوید بصد هشیار و مست

اینک بهشت اینک شراب اینک عسل اینک لبن

با آب و تاب و رنگ و بو باشد ز عکس روی او

گر لاله روید از چمن گر ارغوان گر نسترن

چون من ضعیفی ناتوان دارد حریفی د جهان

بس تند خوبس جنگجو بس عشوه گر بس غمزه زن

دارم هزاران داد از او باشد بفریادم رسد

سلطان دین برهان حق شاه زمین میر زمن

شاه نجف گنج شرف بحر عطا کان سخا

هم مرتضی هم مجتبی هم بوالعلا هم بوالحسن

شاهی که در روز غزا با صد هزاران اژدها

یک اسبه شد یک مرده زد یک تو قبا یک پیرهن

ایینه شمشیر او گیتی ز دود از زنگ کفر

حتی ختا حتی ختن حتی حبش حتی یمن

جان از غم دین در غزا کردی فدا بهر خدا

آن شاه دین آن شیر حق آن رهنما آن صف شکن

زان شیر حق خواندش خدا کورا نبودی در وغا

هرگز کمین هرگز کمان هرگز ز ره هرگز مجن

در طینت آن پاک دل در خاطر آن پاکدین

حاشا خطا حاشا خلل حاشا شرر حاشا فتن

خواهم که از تیر قضا پیوسته باشد دشمنش

تن در هدف جان در تلف پا در لحد سر در کفن

از ذوالفقار مرتضی افتاده صد دشمن ز جا

لب بی زبان، کف بی بنان، تن بی روان، سر بی بدن

چون خوان احسان می نهد لطفش صلا در میدهد

کودیوودد، کو نیک و بد، کورندوشه، کو مرد و زن

او حرب جان و دل کند حاسد فریب بیهده

دلها بدر جانها به زر اینها بمکر آنها بفن

یارش چوگل با آبرو خصمش چو خس زار و زبون

اندک ثبات اندک زمان اندک وقار اندک ثمن

جز مهر او روز بلا دست که می گیرد ترا

والله نه این والله نه آن والله نه تو والله نه من

هرجا عدوی خاندان در خاک بینی چون سگان

حقا بکش حقا بران حقا بکش حقا بزن

گر آب کوثر در گلو بی او رود آبش مگو

گو زهر و گو تلخ آب غم گو صاف خون گو درد دن

گر شعله نار غضب ننشاند آب لطف او

وای ایفلک وای ای ملک وای انجم و وای انجمن

آن گنج سر لو کشف جان گوید انذر حضرتش

ای راستگو، ای راسترو، ای راست بین، ای راست زن

زان مقتدای عالمی کز علم و حلم و مردمی

رایت ادب کارت حیا خویت سخا خلقت حسن

دزدید نورت شمع از ن اشکنجه و بندش کنند

غل آتشش گاز انبرش دودش کمند کندش لگن

هرکس که روی از طاعتت برتافت نتوان گفتنش

جز کجروش جز بدمنش جز بتگر و جز برهمن

کمتر شتربانت بود ویس قرن کورا قرین

نارد زمین نارد زمان نارد قران نارن قرن

در خاک و خون چون کشتگان بدخواهت افتد در جهان

بر چهره خون، بر سینه سر، بر سر سگان، بر تن زغن

شاید که در خلد برین گردد به رغم دشمنت

شهد الشفا سم الفنا دارالامان بیت الحزن

پیدا و پنهان را همه جمعیت از نظم تو شد

خواهی فلک، خواهی ملک، خواهی پری خواهی پرن

مداح اهل بیت شد اهلی، درین سنت بود

خاکی نهاد آبی زمان قدسی مکان عرشی وطن

شمارهٔ ۶۰ - در مصیبت حسین (ع) گوید

ایدل ز سوز گریه جگر را کباب کن

یاد از حسین تشنه بچشم پر آب کن

تن خاک کن بمهر حسین و بیاد ده

هر ذره خاک را شرف آفتاب کن

ای تشنه لب که چشمه کوثر طلب کنی

سرچشمه مهر حیدر عالیجناب کن

تاچند وصف دست و دل بحر و کان کنی

ایدل سخن ز دست و دل بوتراب کن

دلشاد ساز مومن و مشرک شکسته دل

آباد ساز کعبه و خیبر خراب کن

در ظلمتیم یا علی از پرده رخ نمای

اب حیات ما شو و کشف حجاب کن

شیر حقی و کار تو بر خواهش حق است

ای شیر حق بخواهش اینخون شتاب کن

دست قا رکاب مه نو گرفته است

ای شهسوار معرکه پا در رکاب کن

خاک تهمتن از سم دلدل چو سرمه ساز

در چشم سلم و دیده افراسیاب کن

بشکن در فلک که بآل تو در ببست

خیبر گشاست دست تو این فتح باب کن

شیر فلک که قصد جگر گوشه تو کرد

بر آتش غضب جگر او کباب کن

آب از حسین چشمه خورشید بسته است

خاکش بچشم افکن و بحرش سراب کن

کیوان بدود سینه خود کن رخش خراب

مریخ هم بخون خودش کف خضاب کن

گیسوی زهره را ببرو در برش فکن

گو این پلاس گردن چنگ رباب کن

تیر فلک قلم شکنش زین خط خطا

بر مشتری بفتوی این خون عتاب کن

وین جامه سفید که بر مه درین عزاست

صد پاره چون کتان ببر ماهتاب کن

گرمی نمای باکره آتش از غضب

آتش چو تیز گشت تو میلی بآب کن

چشم هوا که تیره تر از ابر گریه است

کورش بمیل گرم زرمح شهاب کن

ابیکه دور شد ز حسین از تبش بسوز

سرتاسرش در آبله غرق از حباب کن

خاکی که خورد خون حسین از سیه دلی

زان خون گرم چون مس سرخش مذاب کن

دیو سفید صبح کزین خون صبوح کرد

در کاسه سرش چو تهمتن شراب کن

منقار زاغ شب گر ازین خون شفق نماست

رویش سیه بخواری بیس الغراب کن

بی آن بهار جان چو برآرد شکوفه سر

پیر و سفید مو زغمش در شباب کن

نرگس که بی گل رخ او چشم کرد باز

بازشش بخوابگاه عدم مست خواب کن

بی روی اوست خنده گل سردا گر کند

سرتا قدم ز گریه گرمش گلاب کن

در طوق لعنت است بدوزخ یزید سگ

در گردنش سلاسل آتش طناب کن

در محشرش جو دانه بآتش مده قرار

کارش همیشه سوختن و اضطراب کن

شمر لعین که خود ز سگان جهنم است

لب تشنه اش بدرد سفال کلاب کن

بر کفر خویش چون عمر سعد سکه زد

در خطبه اش بلعنت یزدان خطاب کن

این زیاد سگ که ز سگ کمترست هم

حشرش به خرس و خوک و بشرالدواب کن

وان سگ که تلخکام حسن را بزهر کرد

نوش بهشت در دهنش زهر ناب کن

شاها، موافقان که جگر تشنه غمند

سیر از شراب خلد چه شیخ و چه شاب کن

همچو بنفشه ما گر ازین ماتمیم پیر

تشریف ما اشاره بخیر الثیاب کن

اهلی چو بنده تو بامید رحمتست

رحمی ببنده ایشه مالک رقاب کن

گر ناصواب زیست سگ نفس گمرهش

عفوش دلیل ره بطریق صواب کن

من چون سگ توام چه خورم خون چرخ را

ای شیر حق خلاص مرا زین عذاب کن

از خوان لطف خویش مرا یکنواله بخش

و آنرا برزق باقی عمرم حساب کن

وقت دعا طمع نکنم کای فلک مرا

سیر از نعیم خلد بنعم الثواب کن

مهر علی و آل علی خواهم از خدا

یارب همین دعای مرا مستجاب کن

شمارهٔ ۶۱ - برای سنگ مزار سروده است

ای همنفس که میگذری بر مزار من

زنهار یاد کن ز من و روزگار من

نشکفته بود یک گلم از صد هزار گل

ناگه بریخت باد اجل نوبهار من

من غمگسار خلق جهان بوده ام مدام

وا حسرتا که نیست کسی غمگسار من

خاری که بر دمد ز گل من بر آورد

گلهای حسرت از مژه اشکبار من

دارم امید آنکه بگریند دوستان

بر نا امیدی دل امیدوار من

من در شکار گور چو بهرام بسته دل

غافل که گور میکند آخر شکار من

با آنکه صد کنار پر از سیم کرده ام

گردون نهاد مزدی ازین در کنار من

زان خاک خویش کرده ام از آب دیده گل

تا بر دل کسی ننشیند غبار من

در کار روزگار نبندی دل ای حکیم

گر چشم اعتبار گشایی بکار من

یار و برادر و پدر از من جدا شدند

یارب تو باش از کرم خویش یار من

از لطف خویشتن نظری کن که از کرم

بر رحمت تو ختم شود کار و بار من

اهلی بغیر نام نکو نیست یادگار

این نکته یاد گیر تو هم یادگار من

شمارهٔ ۶۲ - مناجات و توسل بمحد و آل محمد (ص)

الهی بسر دفتر حکمت الله

بنی آدم ایینه قدرت الله

الهی بشمع جمال محمد

که بر غیر زد آتش غیرت الله

الهی بنور علی آنکه افراخت

به بازوی دین نبی رایت الله

الهی بذات حسن آنکه بودی

به خلق حسن مظهر عزت الله

الهی بحق حسین آن شهیدی

که کردش بخون سرخ رو صبغت الله

الهی به زین العباد آنکه دارد

گواهی بمعصومی از عصمت الله

الهی به اخلاص باقر که یکدم

ز طاعت نیاسود از هیبت الله

الهی به برهان جعفر که در دین

نمود از فرایض ره سنت الله

الهی به موسی کاظم که از زهر

بشهد شهادت شد از قسمت الله

الهی بفضل علی بن موسی

که دارد درش فضل بر کعبه الله

الهی بحق تقی کز کرم کرد

بخلق جهان قسمت نعمت الله

الهی بحلم نقی کز هدایت

سرشتش بعلم و ادب فطرت الله

الهی بنوری که با عسکری بود

که روشن شد از نور او حکمت الله

الهی بمهدی صاحب زمان کو

ببرهان قاطع بود حجت الله

الهی بخون شهیدان مظلوم

که زد بر یزید آتش نقمت الله

الهی به خاصان که از رحمت عام

بر اهلی رسان پرتو رحمت الله

شمارهٔ ۶۳ - در منقبت حضرت امیرالمومنین

تو شیر خدایی به یقین یا اسدالله

سر بیشه تو عرش برین یا اسدالله

شیران جهان صید تو اند از ره معنی

شیر فلکت صید کمین یا اسدالله

در عرش نگین داد رسولت شب معراج

عرش است ترا زیر نگین یا اسدالله

در ارژنه سلمان تو رهاندی ز کف شیر

فریاد رسی در همه حین یا اسدالله

بسم الله اگر بر سر آنی که چو مهدی

ظاهر شوی از بیشه دین یا اسدالله

وقت است که از خون پلنگان

یک رنگ کنی روی زمین یا اسدالله

شیر علمت چون فکند سایه به محشر

خورشید شود سایه نشین یا اسدالله

در روضه روی با علم شیر سیاهت

پیش از همه کس روز پسین یا اسدالله

جز نور جهانگیر تو با نور محمد

کی بود دو خورشید قرین یا اسدالله

از شیر قیامت نبود به بفراست

زان از همه ای خوبترین یا اسدالله

بر گاو سخنگو ید بیضا تو نمودی

در معرکه ی سحر مبین یا اسدالله

با قوت بازوی تو رستم چه شغالی است

گر باز کنی پنجه کین یا اسدالله

در معرکه گاهی که غریو افکنی از جنگ

در بیشه جَهَد شیر عرین یا اسدالله

در موج هلاکند نهنگان همه آندم

کآرد به جبین خشم تو چین یا اسدالله

هم کعبه عزیز از تو و هم کعبه نشینان

تو فخر مکانی و مکین یا یا اسدالله

در سلسله هر که بود حلقه ذکرت

سر حلقه بود روح امین یا اسدالله

با اسم علی وصف عظیم آمده یعنی

نام تو بود نام مهین یا اسدالله

از تیر بلانیست محبان ترا غم

حب تو بود حصن حصین یا اسدالله

پایی به سر تشنه لبان نه که ز لطف است

خاک قدمت ماه معین یا اسدالله

چون بوی وفا میدمد از خیل سگانت

صد صید سگت آهوی چین یا اسدالله

امید من آنست که خوانی سگ خویشم

دارم ز تو امید همین یا اسدالله

فریاد رسی را که تویی در دم آخر

فریاد رس جان حزین یا اسدالله

شادند جهانی بنوال کرم تو

مگذار من خسته غمین یا اسدالله

ما صید ضعیفیم تنابیم عتابت

بر ما زره خشم مبین یا اسدالله

باشد که بلطف تو شود خاتمت خیر

کردیم برین ختم سخن یا اسدالله

شمارهٔ ۶۴ - مدح شاه اسماعیل

آن شهنشاهی که ملک دین مسخر ساخته

آفتاب روی او عالم منور ساخته

دست قدرت صیقل روی زمین آراسته

تبع سلطان شاه اسماعیل حیدر ساخته

ملک هر دو عالم از لطف و کرامت لطف اوست (کذا)

تا نپنداری بدین ملک محقر ساخته

تند باد غیرت او همچو اوراق بهار

صد هزاران نسخه بدعت مبتر ساخته

با کمال هر دو عالم همچو شاه اولیه

خویشتن را پیرو دین پیغمبر ساخته

نام شاه اسماعیل را از اتحاد معنوی

هم باسما علی ایزد مصور ساخته

تا بملک دین نبندد رخنه یا جوج کفر

دیر مینا گنبد سد سکندر ساخته

آفتاب ملک او تا سایه بر عالم فکند

سنگ و خاک از فیض رحمت لعل و گوهر ساخته

آن سعادت بخش شاهان بنده یی را چون زحل

بر سر تخت هفت افلاک کشور ساخته

لطف و قهر او بیکدم صد حال را

مرده قارون و دو صد قارون قلندر ساخته

خوان لطفش هر کرا بخشی مقرر کرده است

جاودان آن بخش چون رزق مقدر ساخته

دست حکمش کرده دست کهرُبا از کاه دور

تیغ عدلش آب و آتش هر دو همسر ساخته

عدل نو شروانی او حلقه زنجیر داد

هریکی را طوقی از بهر ستمگر ساخته

غازیان مست او روز غزا صد دیو را

کاسه سرها شکسته جام و ساغر ساخته

خطبه اثنا عشر تا در جهان سازد بلند

عرشی و کرسی را ز روی پایه منبر ساخته

گویی اسماعیل قربان است کز ناموس دین

جان خود قربان برای امر داور ساخته

محو گردد ز آفتاب تیغ او جان عدو

گر چو گردون ثابت و سیاره لشکر ساخته

زر که میل سرمه اش سازند و در چشمان کشند

حشمت او بین که قفل فر استر ساخته

ای جهان لطف و بحر جود و کان مرحمت

اسمان کی آدمی مثل تو دیگر ساخته

یک اشارت هر کجا خورشید تیغت کرده است

پیکر شیر فلک در دم دو پیکر ساخته

انبیا و اولیا و غیرت دین امام

همت خود را بمعنی با تو یاور ساخته

آن شقی خاندان کرد از پی اثبات خصم

کعبه ویران کرده است از جهل و خیبر ساخته

معنیی کز علم الاسماء بآدم شد عیان

فیض حق در هیکل پاک تو مضمر ساخته

خر گه قدرت به عمر خود کجا یابد فلک

کو ازین خرگه هنوز امروز چنبر ساخته

حمزه قدر تو در میدان شوکت روز عرض

تاج زرین تهمتن نعل استر ساخته

مهر مهر آل حیدر سکه بر زر میزند

زان سبب نظم مرا مدح تو چون زر ساخته

بنده دیرین شاهم روزگارم زنده باز

در ادای خدمت سلمان و بوذر ساخته

گرچه درویشم چو اهلی گنج مهر اهل بیت

با وجود فقرم از عالم توانگر ساخته

بر دعای دولتت ختم سخن شد آخرم

بلکه حق این دولت از اول مقرر ساخته

تا قیامت سایه ات پاینده بادا کاسمان

ظل لطفت سایه بان روز محشر ساخته

شمارهٔ ۶۵ - ایضا در مدح شاه اسماعیل گوید

ز دود ظلمت ظلم از حضور حضرت شاه

گرفت روی زمین آفتاب دولت شاه

کشیده سفره شاه است هر کجا بینی

پر است مشرق و مغرب ز خوان نعمت شاه

چو کاه چون نبرد باد لشکر اعدا

که کوه تاب ندارد شکوه شوکت شاه

ز دیده غایب اگر شد به دل بود حاضر

یکی است در دل مومن حضور و غیبت شاه

به سر شاه کجا عقل و فهم خلق رسد

بغیر شاه نداند کسی حقیقت شاه

ز تیغ فتح غلامان شاه روز غزا

گرفته اند دو عالم به یمن همت شاه

ز عدل شاه به موری نمیرود زوری

که ظلم و جور روانیست در طریقت شاه

فروغ شمع یقینش چراغ بالین شد

کسی که رفت ز عالم بدین و ملت شاه

اگر جهان همه آلوده گناه شوند

بس است قطره ابری ز عفو و رحمت شاه

اگرچه خصم به دوزخ رسیده است هنوز

چو دانه بر سر آتش طپد ز هیبت شاه

چه جای بیم منافق که کافر اندرچین

صلیب میبرد از بیم تیغ صولت شاه

جهان سراسر اگر طی کنی سری نبود

که گردنش نبود زیر بار منت شاه

هنوز عرش مرتب نبود کز ره قدر

ز عرش و فرش فزون بود قدر و رتبت شاه

عجب مدار که خورشید رفته باز آید

اگر اشاره کند باز دست قدرت شاه

به روحبخشی عیسی دمی عجب نبود

که مرده زنده شود از کمال حکمت شاه

اگرنه راه دهد سوی خویش مردم را

فرشته ره نبرد در حریم حرمت شاه

ز نور حیدر عالی است شاه اسماعیل

از آن چراغ جهان شد فروغ طلعت شاه

چه حاجتش به جحیم آنکه روی شاه ندید

همین بس است که سوزد ز داغ حضرت شاه

بهر که شاه نظر از سر غیوری کرد

بسوخت خرمن عمرش به برق غیرت شاه

بتخت و تاج دو عالم فرو نمی آید

سری که گشت مشرف به تاج عزت شاه

شناخت حق بیقین آنکه شاه را بشناخت

قرین حق بود آنکس که یافت قربت شاه

علم بر آرو بزن کوس خرمی ایدل

که دور جمله گذشت و رسید نوبت شاه

کسی ز نور محبت چراغ دل افروخت

که همچو شمع در آتش شد از محبت شاه

چه جای تخت سلیمان که عرش باد برد

در آن مقام که باشد سخن ز فسحت شاه

جهان ز ظلمت عصیان سیاه بود اما

دلیل راه شد آخر چراغ عصمت شاه

چه جای آنکه کند در ز قلعه خبیر

که کوه برکند از جای دست قدرت شاه

ز ذکر شاه دم از نور میزند صحبت

زهی سعادت آنکس که یافت صحبت شاه

چو آفتاب بیک روز رایت منصور

بمغرب از سوی مشرق برد عزیمت شاه

ز هر چه هست تبرا همی کند اهلی

که کرده است به مهر تو روی حضرت شاه

جهانیان همه ایمن ز دولت شاهند

که هست تا بقیامت دوام دولت شاه

شمارهٔ ۶۶ - ایضا در مدح شاه اسماعیل

بحق روز بر آرنده سفید و سیاه

خدای عز و جل لا اله الا الله

بحق صاحب معراج احمد مرسل

که جبرییل بهمراهیش ندارد راه

بحق شاه ولایت علی عالی قدر

که کرد از اینه «لو کشف» دو کون نگاه

بحق ذات بلند اختر امام حسن

جلیس احمد مرسل انیس حضرت شاه

بحق شاه شهیدان حسین پاک گهر

که گرد دامن پاکش نگشت گرد گناه

بحق گوهر زین العباد کز حق داشت

کمال معنی آدم جمال صورت شاه

بحق عالم عامل محمد باقر

که بود خاطرش از علم من لدن آگاه

بحق جعفر صادق امام اهل یقین

که هر دو کون بصدق کلام اوست گواه

بحق موسی کاظم کلیم طور شر

شهید راه حق از صدق دل نه از گمراه

بحق شاه خراسان علی بن موسی

چراغ دیده عالم فروغ نوراله

بحق اختر برج شرف امام سپهر

محمد تقی آن آفتاب عزت و جاه

بحق قبله ارباب دل علی نقی

جهان علم و ادب خسرو ملک خرگاه

بحق عسکری آن شهسوار لشکر دین

مه سپهر امامت شه ستاره سپاه

بحق حجت بر حق محمد مهدی

شهی که ذکر جمیلش فتاده در افواه

که حق خدمت و فرمان شاه اسمعیل

بود چو طاعت حق فرض درگه و بیگاه

سپهر حشمت و تمکین جهان لطف و کرم

چراغ مذهب و ملت فروغ تخت و کلاه

حکیم طبع و سکندر نشان و تخت نشین

ملک خصایل و گیتی ستان و ملک پناه

چو افتاب گرانسایه با سبک فری است

چو دولت است خلف پرور و مخالف کاه

نه با نمایش او کس فراز تخت نشست

نه با برازش او کس سوار شد والله

اگر بلطف براید نسیم تربیتش

بشاخ رسانده ز خاک تیره گیاه

وگر بقهر چو خورشید گرمی آغازد

بسوزد آب ز تاب حرارتش در چاه

ایا رفیع مکانی که از بلندی قدر

ز مدحت تو بود دست فکر ما کوتاه

نیافت در همه روی زمین کسی چون تو

سپهر پیر که پشتش ز جستجوست دو تاه

تو آفتابی و این روشن است بر همه کس

مگر بر آنکه شد ایینه اش سیاه از آه

به مکر با تو چه جنگ آوری کند دشمن

نه مرد حمله شیرست حیله روباه

بیمن پاس تو دزدان چنان شدند ایمن

که کهربا بسریشم درو نچسبد کاه

موافقان تو صاحبدلانه اند همه

غلام حضرت شاهند جمله شاهنشاه

چه عمرهاست که اهلی باعتقاد درست

کمینه چاکر شاه است و خاک این درگاه

همیشه تا چو دل و دست گوهر افشانش

گهر نثار کند فیض ابر بهمن ماه

مزید عمر تو باد و دوام سلطنتت

بهر کجا که روی ایزدت بود همراه

شمارهٔ ۶۷ - در مدح گوید

ای عکس از آفتاب ترا همبر آینه

کس را چه حد که تیز بیند در آینه

چون عکس خود در آینه بینی و لب گزی

او هم ز دیدن تو گزد لب در آینه

عیسی نماید از فلک آبگینه رنگ

چون پرتو جمال تو افتد در آینه

تسخیر عکس روی تو آیینه کرد از آن

در شیشه کرده است پری راهر آینه

آیینه شد ز عکس تو بتخانه ایصنم

گر باورت زمن نشود بنگر آینه

عکس رخت چو شمع برو افکند شود

در وصف روت شمع زبان آور آینه

سخنش گلو مگیر که ترسم ز عکس تو

خونش برو فتد چو گل احمر آینه

چون بوسه خواهم از تو جوابت بجز نه نیست

یکبار هم بگوی جوابی ور آینه

از عکس آتشین رخ و از برق حسن تو

گویی که مشعلی است پر از اخگر آینه

چون قصه مصور چین و فرنگی است

دعوی چه میکند بتو ای دلبر آینه

از نقش خط و لب همچو شکرت

چون طوطی است در دهنش شکر آینه

ز آن روی آتشین و سر زلف عنبرین

دود دلش بسر شده چون مجمر آینه

داغ ترا بناخن خود تازه تر کنم

زین به که دید صیقله را در خور آینه

دایم چراغ دیده ز روی تو روشن است

چون از فروغ سرور دین پرور آینه

فرخنده باد طلعت شه کز جمال او

شد نور بخش همچو شه خاور آینه

رایش نظر بچرخ فکنده است از آنحکیم

سازد برای حال تو خود اختر آینه

چون او نزاد مادر گیتی و مثل او

زاییده هم نمی شود الا در آینه

تا در دیار دشمنش آتش زند فلک

تابد چو آفتاب ز اسکندر آینه

از تف خون دشمن و گرد سمند اوست

گردون اگر ز زنگ شدش اخضر آینه

بسیار کوفت آهن سرد و نشد چو نعل

کش رو نهد بزیر سم اشقر آینه

ای از جمالت آینه صورت آشکار

وی صورت جمال ترا مظهر آینه

با روشنی رای تو از شرم میرود

اخگر صفت بپرده خاکستر آینه

گر طوطیی ز خیل تو پروا کند برو

زان خرمی سزد که برآرد پر آینه

گر بت نما بعد تو گردد شود خراب

در یکنفس چو بتکده خاور آینه

آید بچشم خصم تو خورشید تاب دار

چون با شرر ز کوره آهنگر آینه

پیش تو زرد رو و زبون همچنان بود

خصم تو گر کند بمثل از زر آینه

مثلت ندید چرخ کهن گرچه پیش چشم

عینک صفت نهاده ز ماه و خور آینه

با آفتاب روی تو گر رو برو شود

گردد چو مه گداخته سرتاسر آینه

در یا دلا گداخته شد گوهر دلم

تا ساخام ز بهر تو از گوهر آینه

ز آیینه پرس صورت حالم که روشن است

گرچه چو نامه نیست سخن گستر آینه

از گوهرست آینه بکر شعر من

کس را نداد دست ازین خوشتر آینه

آیینه رو سفید ازین شعر گشت و کس

چون من سفید رو نکند دیگر آینه

خصم این سواد شعر نیارد بچشم از آن

کش میخ دیده هاست درویکسر آینه

اهلی که شعر روشنش آیینه دل است

شد بر دعای جان توانش رهبر آینه

تا نو عروس مهر بود بر کنار چرخ

تا چرخ را بود زمه انوار آینه

یا رب که باد در کف مشاطه قضا

از آفتاب ذات تو تا محشر آینه

شمارهٔ ۶۸ - در مدح گوید

کهن داغ جگر را تازه می‌سازد مگر لاله

که از داغش دمادم می‌رود آتش به سر لاله

ز بهر داغ سواد میکند فصدش حکیم دهر

از آن خون سیه ریز در درون طشت زر لاله

چه خون دل مجنون بجای باده در صحرا

درون آتش اندازد ز بهر او جگر لاله

ز فعل چرخ پر حیلت هرآنکس تو عجب دارد

که مه چون بر شفق گیرد گشاید چشم بر لاله

نهانست آفتاب گل مگر در غنچه کز هر سو

برافکندست طرف آفتابی را ز سر لاله

تو گویی جام مینایی بمیل از کوره آتش

برون می آرد از باد هوا چون شیشه گر لاله

بدان ماند که آتش در میان آتش افتاد

صبات میسازد از هر گوشه اش زوشن دگر لاله

چو مجنون آتش شیقش بموی سر در افتاد

از آن آتش ندارد از سر خودهم خبر لاله

خم زر بر سر مینا نهد نرگس که پر سازد

قدح بهر چراغ دیده اهل هنر لاله

نسیم نو بهار از باغ عیشش تاوزد دایم

فلک شد سبزه و اختر شکوفه شمع خور لاله

گهی از باد قهر او بخاک افتاده چتر گل

گه از فیض نسیم لطف او شد تا جور لاله

چو طفل مکتبی تعلیم تا گیرد ز کلک او

بآب ژاله شوید صبحدم لوح بصر لاله

دلیلش دود دل آمد که در تکرار درس او

بزیر کاسه شب دارد چراغی تا سحر لاله

اگر بی امر او از سر بپا برگی بیندازد

زند از دست نادانی بپای خود تبر لاله

و گر پا از حصار گلشن لطفش نهد بیرون

خورد بر پهلو از خار بیابان نیشتر لاله

دل کوه از نهیب قهر او خونست از آن دایم

بجای خون برون میآمد از کوه کمر لاله

الا ای دیده تابان تو آن خورشید تابانی

که از فیضت بر آرد لعل سیراب از حجر لاله

چمن اسباب بزمت تامهیا کرده گلها را

ز بهر عطر در مجمر فکنده عود تر لاله

چو در بستان نگون از باد گردد لاله ها را سر

ز بهر مجلس عیش تو فانوسی است هر لاله

برنگ گردن اسب تو خواهد دوخت ز انجامه

سقر لاط سیاه و شرخ را در یکدگر لاله

ز بس کز خون خصمت لاله گون گشتست فرش خاک

برآرد گرد باد اکنون ز خاک دشت و در لاله

ز بهر جان بد خواه تو همچون مالک دوزخ

بگرز آهنین گویا برون جست از سقر لاله

چو خواهد سوی ملک عدم با دشمنت آخر

نگه میدارد آبش برگ را بهر سفر لاله

بدفع چشم زخمت از سواد چشم و تخم مهر

سپند کشته سوزد بر سر هر رهگذر لاله

جهاندارا، او صاف تو اهلی لاله زاری گفت

که پروردش بآب دیده و خون جگر لاله

از آن پر گل کنار گلشن مدح تواش کردم

که دایم بر کنار باغ روید بیشتر لاله

چو من دارد کنار چاک لاله ودنه بایستی

که بودی دامنش از ابر لطفت پر گهر لاله

مگر همطالع من شد که از بخت سیه چون من

تنور افتاده نانی یافت قسمت از قدر لاله

همیشه تا فروغ مهر گردد بر شفق پیدا

فروزان تر از آن شبنم که باشد صبح در لاله

چراغ دولتت باد از دم روشندلان پیدا

کزین بهتر نیابد گلشن اهل نظر لاله

شمارهٔ ۶۹ - در منقبت امیر المومنین (ع) گوید

ما بیکسیم و معرکه خونخوار یا علی

ما را به لطف خویش نگهدار یا علی

از گنجهای لطف تو یا بوالحسن مدد

وز اژدهای قهر تو زنهار یا علی

عالم فرو برد چو گشاید بگاه قهر

سیمرغ ذوالفقار تو منقار یا علی

فریاد رس که سیل بلا در رهست و ما

در خواب غفلتیم و تو بیدار یا علی

تسبیح قدسیان فلک هر نفس بود

صد بار یا محمد و صد بار یا علی

خضر و مسیح تشنه لب جرعه تواند

مست تواند مردم هشیار یا علی

آندم که تافت نور الهی ز صبح غیب

روی تو بود مطلع انوار یا علی

بهر خدا که تشنه دیدار خویش را

سیراب کن به شربت دیدار یا علی

دیدار خود نمای به جنت که پیش ما

سهل است حور و کوثر و انهار یا علی

غیر از تو دل بهر که دهم بت پرستی است

زان توام ز غیر تو بیزار یا علی

منصور کشته کی زانا الحق شدی اگر

گفتی چو عاشقان بسردار یا علی

صد یوسف آورد بخریداریت ز شوق

جان عزیز بر سر بازار یا علی

تو مظهر عجایب حقی و میکنی

از هر عجب عجیب تر اظهار یا علی

آندم که بر افراشتی از بهر دین علم

کردی لوای کفر نگونسار یا علی

دشمن ز سرکشی نبرد کار خود ز پیش

او را به تیغ تست سرو کار یا علی

تا خصم روسیاه شود شرمسار خود

بردار تیغ آینه کردار یا علی

عالم به آب تیغ بشوی از غبار کفر

دین را مهل بر آینه زنگار یا علی

طوفان نوح تازه کن از آب ذوالفقار

در خصم بد اثر مهل آثار یا علی

آنرا که دل ببوی تو چون غنچه وا نشد

خون کن دلش چو نافه تاتار یا علی

بر باد قهر ده به یکی گرد دلدلت

طاق و رواق گنبد دوار یا علی

عالم سراسرست پر از غم ولی چه غم

ما را که هست لطف تو غمخوار یا علی

شهباز همتی برهان جان ما زدام

ما را مهل چو مرغ گرفتار یا علی

چشمی فکن بحال گدایان خود که ما

کم مایه ایم و لطف تو بسیار یا علی

داماد مصطفی و پسر عم او تویی

ای جانشین احمد مختار یا علی

اهلی کجا رود که غلام قدیم تست

او را کجاست جز تو خریدار یا علی

در دام محنت است بلطفش تو دست گیر

بازش ز چنگ غصه برون آر یا علی

شمارهٔ ۷۰ - مدح سید شریف

ای به علم و فضیلت ارزانی

علم اول معلم ثانی

میر سید شریف ای که به توست

فخر سید شریف جرجانی

جذبه آفتاب حکمت تو

ذره جمع آرد از پریشانی

هر چه فردا به روی روز افتد

تو هم امروز یک به یک دانی

هر که پرسد تو را از ابجد غیب

چون الف گفت تا به بی خوابی

پیش گیتی نمای خاطر تو

آشکارست حال پنهانی

بنده طبع پارسای توام

که به پرهیز پاکدامانی

در جوانی چو صبح بر نزند

نفسی در هوای نفسانی

مستی بخشش از حقیقت حال

تا فلک را بسر بغلطانی

حیوان مشربان مگر جویند

آب حیوان ز طبع حیوانی

چون مسیحا دمی که جان بخشد

منطقت در کمال انسانی

گر به طب از شفا سخن خیزد

بوعلی را خموش گردانی

ید بیضا نمود تفسیرت

چون کلیم از کلام ربانی

خلف خاندان علم تویی

به از ایشان چه گرز ایشانی

جوهر این کان دهد به رنگ تو کم

همه یاقوت نیست رمانی

گر به حرفت یکی نهد انگشت

گزد انگشت از پشیمانی

مور در مهد دولت تو شود

صاحب هودج سلیمانی

فتنه گر از تنور عالم باز

سر بر آرد به جوش طوفانی

نقطه ذات تو چه غم دارد

کش محیط است نور رحمانی

گر به میدان فکرت اندازی

گفتگوی سپهر چوگانی

اهلی از بهر گوی بازی تو

در حقت میکند دُر افشانی

چون تو را عزم بر شکار افتد

وحشیان سر کنند قربانی

خاک پای تو توتیای کسیست

که نبیند به چشم شیطانی

چشم دجال کز ازل کورست

چه کند سرمه صفاهانی

گر تو وقت کرم چو ابر بهار

کف در پاش را در افشانی

موج در چهره زمین پوشید

همچو دریا به روز بارانی

خوان جودت پر از نعیم بهشت

همچو صحن چمن به الوانی

کاسه‌های سرش عبیر آمیز

خوشتر از لاله‌های جمرانی

من گواهم که سالها بودم

بنده درگهت به دربانی

که تو در سال قحط یک ساعت

برنچیدی بساط مهمانی

چون نسیم از ره سبکروحی

مور در زیر پا نرنجانی

چرب و نرمی ز خلق خوش با خلق

مرهم ریش دردمندانی

غضبت آتشی برافروزد

که بسوزد ریاض رضوانی

همه چیزی ز لطف حق با تو

جز گران جانی است ارزانی

در کمال آنچنان که در صفتت

عقل دیوان شد ز حیرانی

در جمال اینچنین که چون خورشید

بنده تست ماه کنعانی

غزلی آبدار خواهم گفت

که چو آب حیات برخوانی

ای به صورت بهشت روحانی

روی بنما که راحت جانی

شکل روحانی تو چون بیند

دیده با این حجاب ظلمانی

چشم جانت مگر تواند دید

گر نشاند غبار جسمانی

با تو دل در بهشت جاویدست

بی تو جان یوسفیست زندانی

به که مانی بگویم از ره لطف

کز لطافت به کس نمی‌مانی

سالها در طریق شیوه و ناز

گرچه بَررُست سرو بستانی

چون صنوبر گرش هزار دل است

تو به یک التفات بستانی

با تو در شوخی و فریب سخن

ساده لوحی است صورت مانی

آب لطفت بر آتش دوزخ

گستراند بساط ریحانی

قبله حسن و شور شهر تویی

کعبه شورنده بیابانی

روی تو عید نیکبختان است

بیدلان گوسپند قربانی

دور از آن لب به چشم پُرخونم

خار چشم است لعل پیکانی

بر دل پر جراحت اهلی

مرهمی آنقدر که بتوانی

دل او گنج و خود خراب احوال

لازم گنج چیست ویرانی

مریم بخت او رطب یابد

گر تو نخل کرم بجنبانی

چند هنگامه وقت شد کای دل

به دعا ختم قصه گردانی

تا فلک هر سحر ز گلبن مهر

بر زمین میکند گل افشانی

باش چون گل شکفته تا دم حشر

تازه روی و گشاده پیشانی

باد نخل مراد تو دایم

سبز و خرم چو سرو بستانی

شمارهٔ ۷۱ - مدح قاضی القضاه خواجه معین الدین صاعدی

هر موی ابرویت مه عیدست ای پری

شوخی تو کز هزار مه عید دل بری

از خوی نازک تو که بیند به ماه عید

گر بر جبین ز تندی خوچین برآوری

ما را چه کار بامه عیدست و دیدنش

گر سوی ما به گوشه ابرو تو بنگری

ای عید عاشقان لبت از خنده بر گشا

نزدیک مردنم چو تو از دور بگذری

گشتم چنان ضعیف که با صد اشارتم

باریک بین چو ماه به بیند بلاغری

جاییکه سوزن است خم از سور دل چومه

چون رشته دوزد آن جگری را که میدری

پرورده ایم نخل مرادی بخون دل

زان آرزو که کام دل ما برآوری

اکنون نهال قد تو بر میدهد بغیر

پس خون ما چو آب ز بهر چه میخوری

کم کن جفا و گر نه برآریم دست داد

در حضرتی که عشق برآید به داوری

قاضی القضاه روی زمین آنکه بر فلک

صاعد شدست نام بلندش چو مشتری

معراج نام بین که به عرش برین رسید

نام معلین دین محمد به سروری

آن کو جهانیان ز فروغ جمال او

منت نمی برند ز خورشید خاوری

بر هر گدا که سایه فتادش چو آفتاب

بر بام چرخ خیمه زند از توانگری

بافر دولتش که هنوزست ماه نو

خورشید را مجال نباشد برابری

ور در بهشت آتش خشمش گذر کند

چون دوزخی فرشته ز جنت شود بری

از سهم او چنانکه خدنگ از کمان جهد

تبر شهاب میجهد از چرخ چنبری

در خیل خادمان درش خسرو فلک

فرخنده اختری است که افتد بچاکری

زان سکه قبول، زر او ز شاه یافت

کز اعتقاد پاک زر اوست جعفری

جاییکه او بنطق در آید مسیح وار

فریاد مدعی بود از غایت خری

ای آسمان رفعت و معراج مکرمت

کز هر چه در خیال من آمد تو برتری

آنجا که درک و فهم تو عرض هنر کند

دیوانگی است لاف خرد از هنروری

در دستگاه علم تو چون طفل مکتبی

تکرار صرف و نحو کند صد زمخشری

در نوبهار فضل تو عقل از خزان رشک

داده ورق بباد بعنوان ابتری

هر کس که گشت از آینه خاطر تو گم

گم کرده است جام جم از تیره گوهری

کلک تو طوطیی است کز آیینه ضمیر

شکر شکن شدست ز اسرار آن سری

سر نامه یی که شاهد حسن کمال تست

دلها برد بحسن و خط و خال عنبری

نسبت بهمت تو بود کم اگر چو چرخ

با صد هزار کاسه زر خوان بگستری

بر روی آب کشتی خاک ایستاده است

تا داده کوه حلم تواش سنگ لنگری

در حزم اگر بر ابلق فکری گران رکاب

هنگام عزم بر کره باد صرصری

در بحر بیکران صفات تو عقل ما

آن به که دست و پا نزند در شناوری

اهلی بر که عرض کند گوهر سخن

در عرصه چون بغیر تو کس نیست جوهری

تا باغ چرخ از آفت هر آفتاب زرد

بازش بهار تازه دهد چرخ اختری

آفت مباد زین چمن از هیچ صورتت

زانرو که میوه دل و روح مصوری

بر نخل عمر تازه بمان تا هزار سال

ما از تو بر خوریم و تو از عمر بر خوری

شمارهٔ ۷۲ - در مدح یعقوب خان گوید

بر رخ کمند زلف معنبر نهاده یی

این دام فتنه چیست که دیگر نهاده یی

لب را گزیده یی و ازین شیوه ملیح

داغی غریب بر دل شکر نهاده یی

در سنگ سیم باشد و در نافه مشک لیک

تو شوخ رسم غیر، مکرر نهاده یی

در مشک نافه از گره زلف بسته یی

در سیم سنگی از دل کافر نهاده یی

پای تو همچو گل زده از شبنم آبله

هر گه که پا ببرگ گل تر نهاده یی

غافل مشو چو بر دل گرمم گذر کنی

آهسته رو که پای بر اخگر نهاده یی

زان خط که تیغ زد چو کبوتر دلم طپید

کز لب خطی بخون کبوتر نهاده یی

باری مشو چو باد گریزان تو از جفا

بار چو کوه بر تن لاغر نهاده یی

با من چو بر در توسگان سر نمی نهند

باور کجا کنم که بمن سر نهاده یی

رسم تو نیست ترک جفا گویی اینطریق

از رسم عدل خسرو کشور نهاده یی

یعقوب خان که حامل عرشش ز قدر گفت

ای آنکه پا ز عرش فراتر نهاده یی

معراج قدر خطبه ز جاه تو یافت زان

کش نردبان ز پایه منبر نهاده یی

پوشیده از تو چیست؟ که با صورت قضا

آیینه ضمیر برابر نهاده یی

ای روزگار روشنی از نور رای اوست

بیهوده تهمتی به مه و خور نهاده یی

ای آفتاب عهد تو آنی که روز رزم

زین ظفر بپشت غضنفر نهاده یی

هر سکه یی که نیست مزین بنام تو

داغی است آن که بر جگر زر نهاده یی

در بر رخ تو دست ولایت گشاده است

گر روی فتح بر در خیبر نهاده یی

صد بار بیش از سر خاقان به نیزه تاج

افکنده یی و بر سر قیصر نهاده یی

تیغ تو شربتی است ز بهر هلاک خصم

کالماس ریزه هاش ز جوهر نهاده یی

بر فرق هر که تیغ زدی تا میان جان

فرقی میانه همچو دو پیکر نهاده یی

آن داوری، که زخم ستمدیده مرهمش

از مغز استخوان ستمگر نهاده یی

زان کعبه شد درت که اساسش خلیل وار

بهر رواج دین پیمبر نهاده یی

کی در بنای دولتت آید خلل که تو

بنیاد بر طریقه حیدر نهاده یی

زان می زدست کس نستانی که از نخست

دستی بدست ساقی کوثر نهاده یی

کس چون خورد بدور تو می کز شراب لعل

مهر عقیق بر لب ساغر نهاده یی

ملک آن تست زانکه بهشیاری از قدح

لب بر گرفته بر لب خنجر نهاده یی

خورشید عالمی تو و جمشید سلطنت

کایین سروری همه در خور نهاده یی

یاجوج فتنه چیست که تو از اساس دهر

در راه ملک سد سکندر نهاده یی

دریا تهی کفیست تو از ابر جود خود

چون ژاله در کفش همه گوهر نهاده یی

دارد قرار کشتی عالم فراز آب

تا پا درین محیط بلنگر نهاده یی

در سال قحط روز و شب از قاف تا بقاف

خوان کرم چو رزق مقدر نهاده یی

صاحب هنر قبول تو یا بد نه لاله وار

هرخس که هست بر سرش افسر نهاده یی

آه حسود سرد چنان کرده یی کز آن

تب لرزه در نهاد سمندر نهاده یی

اهلی که داغ بندگیش کرده یی زلطف

این داغ دولتش پی زیور نهاده یی

بلبل شدست طبعش از آنرو که همچو گل

گوش رضا بسوی سخنور نهاده یی

ملک تو لایزال بود کز ثبات عهد

سدی براه فتنه محشر نهاده یی

شمارهٔ ۷۳ - در مرگ فرزند خود گوید

ای جگر گوشه که پاک آمدی و پاک شدی

چشم من بودی و از چشم بدان خاک شدی

بود پرواز بلندت هوس ایمرغ بهشت

عالم خاک بهشتی و بر افلاک شدی

دلت از تلخی ز هر غم ایام گرفت

به شفا خانه غیب از پی تریاک شدی

ساحت کوی فنا معرکه شیران است

طفل بودی و درین معرکه بی باک شدی

میدویدی پی بازی چو غزالان ز نشاط

صید کردت اجل و بسته فتراک شدی

پای ننهاده برون یک قدم از خانه خویش

سوی آن خانه عجب چابک و چالاک شدی

نو بهار دل من بودی و نشکفته هنوز

برگ تاراج خزان چون ورق تاک شدی

دامن افشاندی ازین خاک غم آلوده دهر

آفرین باد ترا کز همه غم پاک شدی

لاف عرفان نزنم پیش توای جان پدر

که تو رهبر بسر گنج عرفناک شدی

من پس مانده طلبکار و تو ایجوهر پاک

پیشتر رهبر این پرده ز ادراک شدی

مردم از زخم فراقت که توای نخل جوان

همچو تیراز بر این پیر چگر چاک شدی

صبر کن اهلی اگر زخم غمی واقع شد

که نه تنها تو درین واقعه غمناک شدی

شمارهٔ ۷۴ - در مدح سید شریف گوید

جز از تو قبله من گر بود بزیبایی

خدایرا نپرستیده ام به یکتایی

گذشت عمر بامید وصل ومیدانم

که عمر باز نیاید مگر تو باز آیی

چنانکه جامه دران بیتو میکشم خود را

مگر کفن شودم رشته شکیبایی

خوش آنکه همچو بهشت آییم شبی در خواب

دری ز عالم غیبم بروی بگشایی

چو آفتاب صبوح از حجاب غیب برآ

که زنگ از آینه روزگار بزدایی

بجان دوست که دستی که شستی از خونم

بخون مردم آلوده دل بیالایی

اگر چه بیدل و سر گشته همچو پرگارم

بیا ثبات قدم بین و پای بر جایی

ز داغ بهر تو چون لاله سینه سازم چاک

ز جیب جامه درم همچو گل بر عنایی

کنون که بخت چو یوسف عزیز مصرت کرد

به نیم جو نخری عاشقان سودایی

دلا، تو این همه محنت چه میکشی از دهر

چرا بصدر جهان حال خویش ننمایی

سپهر مرتبه سید شریف عالیقدر

که هست ذات شریفش جهان بینایی

قضا چو گوش کند حکم نافذ الامرش

کشد فتیله غفلت ز گوش خود رایی

گر التفات کند حکمتش عجب نبود

اگر مزاج اجل را دهد مسیحایی

مقررست که صدر الصدور عالم اوست

معین است به خورشید عالم آرایی

برای امن و امان از محیط منشورش

بجای کشتی نوح است نون طغرایی

زمان دولت او بر مزاج پیر فلک

مفر حیست که بخشد خواص برنایی

اگر بکوه رسد برق خشم او چه عجب

که سنگ موم شود با وجود خارایی

حرارت غضبش گر رسد ببحر جهد

سمندر از نفس ماهیان دریایی

بگوش در کشد از نظم او نبات النعش

چو گوشواره در خوشه ثریایی

ایا بلند جنابی که در سجود ملک

سپر قبله تو سازد و تو میشایی

بخاکپای تو کانجا که دست همت تست

وجود خاک ندارد متاع دنیایی

همیشه نام کرم از تو زنده خواهد بود

چنانکه طی نشود نام حاتم طایی

ز بخشش تو نباشد غریب اگر امروز

کف عطای تو بخشد نعیم فردایی

اگر بباغ در آیی نسیم انفاست

زبان برگ تحرک کند بگویایی

نهد بپای تو گردون به زیر دستی سر

اگرچه بر همه کس یافت دست بالایی

اگرنه شمع جمال او پرتو اندازد

چراغ دیده نیابد فروغ بینایی

وجود مثل تو صورت دگر نخواهد بست

بدین جمال و کمال و فرشته سیمایی

امیدوار بود اهلی دعا گویت

کزین دو مصرع موزون برو ببخشایی

دو روزه باقی عمرم فدای عمر تو باد

اگر بکاهی و در عمر خود بیفزایی

زبان ببندم و دست دعا گشایم باز

سخن چو بسط دهم ناگهان بتنگ آیی

همیشه تا برخ روز زلف شب ساید

مشام دهر کند تازه از سمن سایی

اشعار ترکیبی

شمارهٔ ۱ - ترکیب بند در نعت حضرت رسالت و ایمه اثنا عشر

شمارهٔ ۲ - ترکیب بند در مدح امام زاده واجب التعظیم

شمارهٔ ۳ - ترکیب بند در مدح امامزاده واجب التعظیم احمد بن موسی الکاظم

شمارهٔ ۴ - ترکیب بند در مرثیه افضل الدین میرک گوید

شمارهٔ ۵ - ترکیب بند در مرثیه ظفر الاسلام صاعدی گوید

شمارهٔ ۶ - ترجیع بند : ای دهان و لبت ز جان خوشتر

شمارهٔ ۷ - مخمس : پری بحسن رخ گلعذار ما نرسد

شمارهٔ ۸ - مخمس : ز دست ناله سگ او بقصد جان من است

شمارهٔ ۹ - مخمس : این همه خشم تو ای عاشقکش بی باک چیست

شمارهٔ ۱۰ - مستزاد : چون شاخ گل آنروز که در خانه زینی

شمارهٔ ۱۱ - رباعی مستزاد : این مغبچگان به ما ملامت چه کنند

شمارهٔ ۱ - ترکیب بند در نعت حضرت رسالت و ایمه اثنا عشر

کس عزیز من نشد واقف بر اسرار خدا

یوسف مصری بود حیران بازار خدا

نور خورشیدی از شراری بنگری گر واقفی

زانکه از هر ذره تابان است انوار خدا

بگذر از رنگ یقین و چون صبا بیرنگ شو

گر گل توحید میجویی ز گلزار خدا

زامتحان لطف حق اندیشه کن و زغم منال

در مباز از اندکی غم لطف بسیار خدا

ما چه دریابیم ازو گر در میان نبود نبی

طوطی هم صوت ما گویا بگفتار خدا

خاک ما را کی بود با بحر عزت رابطه

گر نباشد مصطفی چون ابر رحمت واسطه

آنکه ذاتش شد سبب در نظم عالم مصطفاست

فخر عالم آدم آمد فخر آدم مصطفاست

حرف حرف آمد رسل تا نامه پیغمبری

ختم بر مهر نبوت شد که خاتم مصطفاست

قصه جان بخشی عیسی بهل با مردگان

کاین نفس جانبخش بر عیسی مریم مصطفاست

جز به انوار ولایت در نمی یابد کسی

راز سر پوشیده حق را که محرم مصطفاست

شهر علم مصطفی را جز علی کس در نیافت

کی چنان شهری کسی دریافت تا آن در نیافت

دیده عقل است محروم از کمال مرتضی

کی درین آیینه میگنجد مثال مرتضی

جلوه کامل صفات الله را در ذات اوست

شاهد خلق جمیل است و جمال مرتضی

دشمن ساقی کوثر را ز دوزخ بدترست

این که دارد داغ حسرت از زلال مرتضی

هم ملک هم شیر حق هم بحر دین هم فتح علم

آدمی صورت نمی بندد مثال مرتضی

نامه اعمال ما ختم است بر توقیع لطف

زانکه مهر مرتضی داریم و آل مرتضی

سینه پر علم حیدر بحر مالامال بود

گوهر شبیر و شبر شاهد احوال بود

گر فلک واقف شدی از تلخی کام حسن

آنچنان زهری کجا میریخت در کام حسن

جز نکویی از نکو چیزی نمیآید پدید

لاجرم خلق حسن ظاهر کند نام حسن

خرقه ظاهر مبین چون گل که زیر جامه داشت

خار خار از خرقه پشمینه اندام حسن

آستانش کعبه قدس است زان خیل ملک

میپرد همچون کبوتر بر دو بام حسن

کس بگفتن در نیابد تلخی از آشام زهر

هم حسین تشنه لب داند در آشام حسن

محنت درد حسن هر چند دلها خون ازوست

تلخی لب تشنگیهای حسین افزون ازوست

چون ز عالم تشنه لب شد سرو آزاد حسین

کار ما از گریه سقایی است بریاد حسین

گر بجز تسلیم بودی چاره تقدیر حق

چشمها در تیغ کردی تیغ فولاد حسین

آفتابی چون نبی ماه تمامی چون علی

شد قران هر دو یکجا بهر ایجاد حسین

آبروی چون حسینی بهر آبی ریختند

آه اگر نستاند از ایشان فلک داد حسین

کوری آنکس که تیغ ظلم زد بر خاندان

تا قیامت خواهد افزون گشت اولاد حسین

گر حسین تشنه لب را جان ز محنت سوختند

ماند ازو شمعی که صد عالم چراغ افروختند

بسکه پر شد اشک چون باران زین العابدین

ناودان خون شد از دامان زین العابدین

کشتی نوح است لطف خاندان ورنی جهان

گم شدی در اشک چون طوفان زین العابدین

آدم آل عبا خوانند او را زانکه هست

رونق آدم ز فرزندان، زین العابدین

دیده یعقوب کز هجران یوسف بسته شد

هجر او وصلی است از هجران زین العابدین

آتشش در جان فتد هر کس که خندد همچو شمع

با وجود دیده گریان زین العابدین

چشم زین العابدین را گر فراق و گریه کاست

قره العینی که دارد او چراغ دیده هاست

روشنی بخش فلک روی چو ماه باقرست

سرمه چشم ملک گردی ز راه باقرست

آنچنان بحری کجا گنجه درین میدان تنگ

سینه اهل یقین آرامگاه باقرست

باوجود بارگاه اوست قندیلی فلک

بلکه قندیلی ازو در بارگاه باقرست

نور فرزندان او باز از جهان ظلمت ز دود

در حقیقت نور ایمان در پناه باقرست

بحربی پایان باقررا دو عالم قطره ییست

جعفر صادق درین دعوی گواه باقرست

چشم باقر نور حق از مطلع غیبش دمید

در شب قدری که نور صادق از جیبش دمید

قبله اهل حقیقت جعفر صادق بود

مفتی شرع و طریقت جعفر صادق بود

ایکه از فر هما عزت طلب داری بیا

کان همای اوج عزت جعفر صادق بود

بررخ دنیا که میخوانند خلقش سوی خود

آنکه برزد دست همت جعفر صادق بود

موسی کاظم دلیل آمد که بر خلق خدا

آیتی از فضل و رحمت جعفر صادق بود

گرچه جعفر برد ازین گرداب غم چشم تری

ماند ازو بحری که در هر گوشه دارد گوهری

صبح انوار هدایت موسی کاظم بود

مخزن سر ولایت موسی کاظم بود

ظلمها بردی و خوردی خشم و کردی مردمی

اینچنین محض عنایت موسی کاظم بود

آن گلستان ولایت کز نسیم او دمید

گلبنی در هر ولایت موسی کاظم بود

عقل در تفسیر آیات کمالش کی رسید

کایتی در صد روایت موسی کاظم بود

آفتابی چون علی موسی الرضا را در وجود

مشرق صبح سعادت موسی کاظم بود

گرچه گوهرها ز صلب موسی کاظم چکید

گوهری آمد که صد دریا از آن شد ناپدید

کعبه اهل صفا روی علی موسی الرضاست

کعبه راهم روی دل سوی علی موسی الرضاست

یک طواف کوی او هفتاد حج آمد ولی

هر قدم یک معبه در کوی علی موسی الرضاست

تحفه صوری که میگویند جان خواهد دمید

در صباح حشر یک موی علی موسی الرضاست

آنکه دروی میزند صد کعبه دست اعتصام

حلقه های جعد گیسوی علی موسی الرضاست

هم تقی سر دلش داند کز آن سرچشمه است

کان نه دل بحری بپهلوی علی موسی الرضاست

گر علی موسی الرضا نورش بود و اصل زدوست

شبچراغی چون تقی دارد که نور روز ازوست

قاف سیمرغ حقیقت هستی و بود تقی است

قاف تا قاف جهان در سایه جود تقی است

کعبه سودش کی کند هر کس کزو درمانده است

کی شود مقبول حق هر کس که مردود تقی است

نیست مقصود تقی جز آنکه مقصود حق است

لاجرم حق میکند آنرا که مقصود تقی است

گشت طالع آفتاب دولت از دامان او

دولت جاوید گویا بخت مسعود تقی است

شد تقی زین ظلمت و دامان جان افشاند ازو

وز نقی سرچشمه آب حیاتی ماند ازو

چون برآمد اختر خورشید تاثیر نقی

صد جهان بگرفت انوار جهانگیر نقی

کرد خواب واپسین ناکرده تعبیرش درست

یوسف اندر خواب کی دیده ست تعبیر نقی

کی توانستی چنان آزاد و فارغ زیستن

گر نبودی مهر گردون بنده پیر نقی

غلغل افتد در فلک از بسکه در جوش آورد

حلقه ذکر ملک تسبیح و تکبیر نقی

کی عیان میشد چو سر کنت کنزا مخفیا

گر نه ذات عسگری میداد تشهیر نقی

گر نقی را پایه شاهی جدا از لشگرست

عسگری لشکر کش اقبال او تا محشرست

چهره مقصود چون زیر نقاب عسکری است

مشرق و مغرب منور ز آفتاب عسکری است

با وجود عسکری گو چشمه حیوان مباش

بحر او یک قطره از چشم پر آب عسکری است

کی تواند با رکابش ماه نو پهلو زند

زانکه شاه تخت گردون در رکاب عسکری است

گرچه بر گردون نیفکند از کرم چشم عتاب

لرزه بر خورشید از بیم عتاب عسکری است

یوسف جان عاقبت خواهد ز جیبی سر زدن

وانکه میزیبد بدین دولت جناب عسکری است

عسکری در راه حق ضایع نماند رنج او

عاقبت نقد دو عالم سر زند از گنج او

مژده باد ای اهل دل کاینک ظهور مهدی است

ظلمت عالم ز حد شد وقت نور مهدی است

در چنین ظلمی که عالم سر بسر ظلمت گرفت

آنکه آتش در زند تیغ غیور مهدی است

داد مظلومان ز جور ظالمان گرشه نداد

ماجرای ما و ایشان در ظهور مهدی است

مرکب اندر زین و خلق استاده او در صبر وقت

عقل حیران مانده در ذات صبور مهدی است

نامه فرمان که حکم آدم و خاتم دروست

حکم آن منشور در حکم امور مهدی است

اینچنین نوری که بر افلاک سر خواهد کشید

هم ز جیب اهل بیت مصطفی خواهد دمید

بر گدایان چون فتد فرهمای اهل بیت

پادشاه است آنکه میگردد گدای اهل بیت

ذره بردن بر فلک خورشید راد انی که چیست

می کشد در چشم خاک پاک پای اهل بیت

عقل قدر سنگ و گوهر هر دو داند بیش و کم

کعبه گر لاف صفا زد با صفای اهل بیت

اهل بیت مصطفا گر قدر خود ظاهر کنند

عالمی دیگر بباید از برای اهل بیت

جنبش باد صبا هر لحظه میدانی که چیست

طایر جان میزند پر در هوای اهل بیت

چشمه آب بقا یابی ز ظلمات فنا

گر فنای خویش جویی در بقای اهل بیت

عاقبت چون بیوفایی با تو خواهد کرد عمر

بهتر آن باشد که میری در وفای اهل بیت

یارب از انعام عام اهل بیتش شاد کن

اهلی مسکین که میگوید دعای اهل بیت

نظم او کز محکمی حبل المتین خواندش خرد

ختم آن حبل المتین شد بر دعای اهل بیت

تا ابد نور علی چون مهر و مه تابنده باد

بر سر ما سایه آل علی پاینده باد

شمارهٔ ۲ - ترکیب بند در مدح امام زاده واجب التعظیم

صاحبدلان که بندگی مقبلی کنند

در یوزه کرم ز توانگر دلی کنند

رو سوی مستی از سر هشیاری آورند

دیوانگی ز سلسله عاقلی کنند

از عین مردمی سگ کوی وفا شوند

خود را مرید اهل دل از کاملی کنند

با رهروان ز خضر و مسیحا روند پیش

با عاقلان ره سخن از غافلی کنند

جویای گنج لیک نه از راه نیستی

تحصیل کیمیانه ز بیحاصلی کنند

شاهان ملک خاک زمین تکیه گاهشان

بر ملک و جاه تکیه نه از جاهلی کنند

چون ماه نو بصیقل یک گوشه نظر

آیینه سیاه دلان منجلی کنند

پیران پارسا بحدیثی کنند مست

رندان مست را بنگاهی ولی کنند

جان در سر محمد و اولاد او دهند

سر در سر محبت آل علی کنند

بر آستان میر علی حمزه سر نهند

پای شرف ز عرش برین پیشتر نهند

آن قبله فلک که ملک چاکرش بود

صد همچو کعبه حلقه بگوش درش بود

شاه شهید میر علی حمزه آنشهی

کز خون خود قبای شهی در برش بود

فر هما گدای در او چه میکند

چون سایه سعادت او بر سرش بود

خاری که سر زند ز گلستان روضه اش

نخلی شود که میوه دلها برش بود

تن در هوس که خاک در او شود بجان

جان در هوای روضه جان پرورش بود

بر عرش میرسد بدرش هر که میرسد

آنجا کسی که میرسد این باورش بود

روز سماع و وقفه این روضه چو خلد

خیل ملک نظارگی منظرش بود

آنرا که داغ حسرت این روضه بر دلست

دوزخ شراری از دل پر اخگرش بود

هر کس که از سفال سگش آب میخورد

بادا حرام اگر طلب کوثرش بود

خاک درش چو آب بقا روح پرورست

منت پذیر خاک درش آب کوثرست

شهزاده یی که میر علی حمزه نام اوست

جبریل اگر بعرش پرد مرغ بام اوست

در وصف او مگو که سپهرش مقام شد

گو: پایه سپهر بلند از مقام اوست

هر کو شنیدی بوی شمیمی ز مشهدش

تا صبح حشر نکهت جان در مشام اوست

رضوان سلام کرد چو آن بارگاه دید

کرد از صفا خیال که دارالسلام اوست

هر کور بهر کام دلی سوی او رود

آن کعبه مراد دهد هر چه کام اوست

روح الامین که منهی دین پیمبرست

گوش و دلش همیشه بحرف و پیام اوست

خاص از پی نثار درش نقد جان رواست

وین جان که با من است هم از لطف عام اوست

تنها نه صید گیسوی مشکین او منم

هر جا که هست مرغ دلی صید دام اوست

جاییکه ساقی کرمش شد حیات بخش

خضر و مسیح تشنه لب درد جام اوست

از حلقه حرم اگرم دست کوته است

چشمم چو حلقه بر در بیت الحرام اوست

دارم بقبله در او روی بر زمین

رویم ز قبله گردد اگر نیست اینچنین

آنان که پای قدر بر افلاک بر نهند

بر آستان میرعلی حمزه سر نهند

زان واجبست خیل ملکرا سجود خاک

تا چهره نیاز برین خاک در نهند

درویش این درند به در یوزه قبول

آنان که پای بر سر صد گنج زر نهند

در سیر اورسندگهی ساکنان عرش

کز منتهای سدره قدم پیشتر نهند

در روضه اش نه حد ملایک بود گذر

گر پا نهند پازحد خود بدر نهند

خواهم بدیده خار رهش رفتن از مژه

گر جای خار در ره من نیشتر نهند

از گریه خون دیده برین آستانه ریخت

چندانکه خلق پای بخون جگر نهند

هر ذره خاک مردم چشمی ازین در است

کز مردمی بچشم خود اهل نظر نهند

اهل صفا که کعبه ایشان همی در است

زین در بسعی کعبه چه رو در سفر نهند

هر حاجتی که هست درین کعبه چون رواست

حاجت بکعبه چیست چه حاجت بسعی ماست؟

ای کعبه سعادت وای قبله شرف

پاکیزه گوهر صدق شحنه نجف

پیش تو ای امام بحق چون صف نماز

در سجده بسته اند ملک صد هزار صف

ذات تو گنجنامه سر حقیقت است

عقل توره برد بسر گنج من عرف

در روضه شریف تو خورشید ذره وار

خواهد که خاک ره شود از غایت شرف

ما را چه حد که روی برین آستان نهیم

از حضرت تو گر نرسد بانگ لاتخف

سوی در تو آمده ام از سر نیاز

چون اشگ خود دوان بسر از غایت شعف

آورده ایم سوی تو رخسار زرد خویش

اشک امید در نظر و نقد جان بکف

گر نیک و گر بدیم برحمت قبول کن

ما را مکن ز مرحمت خویش برطرف

چشم کرم ز لطف تو داریم و کرده ایم

بر ابر رحمت تو نظر باز چون صدف

از حضرت کریم امیدست هر کسش

اهلی اگر قبول تو دارد همین بسش

شمارهٔ ۳ - ترکیب بند در مدح امامزاده واجب التعظیم احمد بن موسی الکاظم

دلا، جهان نه سرای بقاست تا دانی

مقام محنت و حسرت سر است تا دانی

اگر چه شاهد دنیاست لفریب بسی

نه مرد مهر و حریف وفاست تا دانی

به گنج حسن مبینش که خاک بر سر اوست

به طره اش منگر کاژدهاست تا دانی

به نیم جو مخرش ناز و آبرو مفروش

که جو فروشد و گندم نماست تا دانی

بقول اومرو از ره که قول شیطانست

حدیث او همه کذب و دغاست تا دانی

ره محبت و رسم وفا نمیداند

طریق او همه جور و جفاست تا دانی

درون صومعه اش صوفیان تیره دلند

بگویمت که ز اهل صفاست تا دانی

شه شهید بنی فاطمه امام بحق

امیر احمد موسی الرضاست تا دانی

چه گلشن است ندانم حریم روضه او

که مرده زنده شود از نسیم روضه او

طواف کعبه کند هر سری که در ره اوست

هزار کعبه هم اندر طواف درگه اوست

کسیکه دوست شد او را ز دشمنش چه غم است

به هر کجا که رود لطف دوست همره اوست

بخاک درگه او از صفا همی لافد

حیات خضر ندانیم تا چه در ته اوست

چه نبست است شهنشاه چرخ را با او

کمینه بنده این آستان شهنشه اوست

خیال خرگه قدرش سپهر گردون است

هلال خم شده از بهر چوب خرگه اوست

گدای درگه او راست آن رفهایت

که چرخ را حسد از خاطر مرفه اوست

چه جای آنکه کسی حاجتی کند عرضه

که واقف از همه حالی ضمیر آگه اوست

بر آستانه قدرش فلک کم از خاکست

چنانکه قدر زمین پیش قدر افلاکست

جهان عدم بود، او را وجود می بینم

که جان در آتش مهرش چو عود می بینم

فروغ نور حق از مرقد منور او

همیشه کوری چشم حسود می بینم

ز روضه اش همه بوی بهشت می شنوم

زمشهدش همه نور شهود می بینم

نمود صورت او جام جم بچشم و دلم

چنانکه آینه دل نمود می بینم

ظهور مهدی ازآن بارگاه خواهد بود

نه دیرگاه که بسیار زود می بینم

رخم بخاک درش سود و رو نمی تابم

کزین معامله بسیار سود می بینم

از آن نفس که دل آیینه جمال وی است

چراغ دیده جان روشن از خیال وی است

قدم به مرقد او نه ببین جهان کرم

نزول رحمت حق بین زآسمان کرم

نسیم مرحتمش مرده میکند زنده

که چون مسیح ازو تازه است خوان کرم

کرم نشانه اصل شریف او آمد

که اصل گوهر پاکش بود زکان کرم

کفش که وارث جود علیست در بخشش

گلی ز گلشن جودست و گلستان کرم

ز قرص مهرومه از بهر او صباح و مسا

قضا بمشرق و مغرب کشید خوان کرم

نمی رود سر من هرگز از در لطفش

کجا رود سر درویش از آستان کرم

امید من هم ازین خاندان شود حاصل

که ناامید نشد کس ز خاندان کرم

اگر ز حلقه کعبه است دست من کوتاه

همیشه حلقه چشم من است این درگاه

بکعبه دل نکشد یا امام از در تو

بس است کعبه ما مرقد منور تو

فرشته هر نفس آید برای عطر دماغ

شمیم خوان برد از مشهد معطر تو

شهان بجهد مسخر کنند ملکی را

تو آن شهی که دو عالم بود مسخر تو

ترا چو شمع چه حاجت بتاج زر باشد

که تاج نور الهی بس است بر سر تو

تو آن خجسته همای بلند پروازی

که عرش سایه نشین است زیر شهپر تو

سزد که رو بتوهم کعبه یا امام آرد

که کعبه دل و جان است در برابر تو

کسیکه حاجت او نیست از در تو روا

دگر بقبله حاجت چه حاجتست او را

سردو کون از آن در سجود حضرت تست

که گردن دو جهان زیر بار منت تست

پراست خانه گردون ز نعمتت چندان

که مرغ سدره نشین زیر خوان نعمت تست

رهین نعمت لطف تو من نه امروزم

که چشم نعمت فرداهمم ز نعمت تست

ز فرق تا بقدم گر زبان چو سبزه شوم

زبان ما همه در شکر ابر رحمت تست

سر ملک ز فلک بر گذشته است چه شد

خوشا کسیکه سرش بر زمین خدمت تست

اگر چه گوهر مه شبچراغ عالم گشت

چه قدر و قیمتش آنجا که قدر و قیمت تست

تویی که گوهرت از بحر شحنه نجف است

ز گوهر تو زمین را بر آسمان شرف است

تو آن خلاصه گنجی جهان ویران را

که شبچراغ تو افروخت این شبستان را

فرشتگان بطواف در توزان آیند

که در طواف تو بینند کعبه جان را

بر آفتاب رخت عاشق است صبح مگر

که هر صباح چو گل میدرد گریبان را

به خاکپای تو آنها که ره برند چو خضر

زخاک پای تو یابند آب حیوان را

چه میکند می کوثر دلم که مست تو شد

بس است مستی گل بلبل خوش الحان را

امیدواری اهلی است یا امام بتو

مگر تو جمع کنی این دل پریشان را

تو ابر رحمت حقی نظر بسویم کن

اگر چه نامه سیاهم سفیدرویم کن

شمارهٔ ۴ - ترکیب بند در مرثیه افضل الدین میرک گوید

آنان که ره بمنزل مقصود برده اند

روزیکه زاده اند همانروز مرده اند

چون نقش تن ز خانه هستی ستردنی است

ایشان بدست خود رقم خود سترده اند

خوش وقت عارفان که نمیرند همچو خضر

کاب بقا ز مشرب توحید خورده اند

آزاده همچو سر و ز عالم نه چون خسان

دل بسته همچو غنچه بیک مشت خرده اند

آنان که زنده دل نه بنور هدایتند

گر آتشند جمله که چون یخ فسرده اند

سیل اجل در آمد و شیران ز جای برد

روبه وشان خام طمع پا فشرده اند

تا هست و بود دشمن جان است روزگار

بیچاره مردمی که بیارش شمرده اند

گریاریی زمانه بدمهر داشتی

مهر جهانیان بجهان واگذاشتی

دنیا وفا بمردم دانا نمیکند

خوش وقت آنکه میل بدنیا نمیکند

دنیا و هر چه هست در او دام و دانه است

او مرغ زیرک است که پروا نمیکند

آندم که یار گشت فلک تیغ میزند

هرگز حیا نکرده و قطعا نمیکند

معشوقه ایست ناکس و بر جای اینجهان

مرد آن بود که دل او جا نمیکند

زحمت مکش که کس نگشاید در بقا

وین در بزور دست کسی وا نمیکند

گردهر ز هر جور به نیکان نمی دهد

ور چرخ قصد مردم دانا نمیکند

آن گنج رشد و مرشد حکمت پناه کو

وان بحر علم و مظهر لطف اله کو

سر رشته وجود کسی را بدست نیست

جز واجب الوجود دگر چه هست نیست

ما شیشه ایم و سنگ اجل در کمین ماست

واحسرتا که چاره بغیر از شکست نیست

در عالم خرابه نشستن هوس مکن

بگذر ازین خرابه که جای نشست نیست

گردنکشی مکن که سری کی بلند شد؟

کامروز زیر پای تو چون خاک پست نیست

شستی گشاده چرخ مشبک بگرد ما

یعنی تو ماهیی و گزیرت زشست نیست

آسوده از زمانه نه عاقل نه جاهل است

جام مراد در کف هشیار و مست نیست

گردن بنه بهر چه رسید از زمانه ات

کاینها بجز نصیبه روز الست نیست

گر موجب حیات دل زیرک آمدی

کی این جفا به افضل دین میرک آمدی

جان جهانیان ز جهان شد دریغ ازو

گنج وفا بخاک نهان شد دریغ ازو

آن روشنی دیده که بودی چراغ جمع

از دیده همچو برق یمان شد دریغ ازو

مادر میان تیرگی غم چنین اسیر

شمع مراد ما ز میان شد دریغ ازو

عیسی دمی که بود روانبخش مردمان

در زیر گل چو آب روان شد دریغ ازو

صاحبدلی که چشم وچراغ زمانه بود

آخر بچشم زخم زمان شد دریغ ازو

آن یار محترم چو روان شد سوی عدم

تاریخ رحلتش طلب از از یار محترم

یارب بفضل خود که بپاکان قرین کنش

با محرمان صدر نشین همنشین کنش

از بزم عیش همنفسان چون جدا افتاد

از لطف خویش همنفس حور عین کنش

چون مرغ روحش از قفس تن پریده شد

آسوده در حدیقه خلد برین کنش

در سایه لوای محمد در آورش

یارب بآبروی نبی کاینچنین کنش

در روز حشر خرده مگیر از کرم بر او

حشری که میکنی ببزرگان دین کنش

کاری که کرده است نه در خورد آفرین

عفو از کمال لطف جهان آفرین کنش

جز رحمت تو هیچ هنر دستگیر نیست

رحمی نما و ختم عمل برهمین کنش

روحش همیشه از کرم خویش شاد کن

عمر برادر و پسرانش زیاد کن

شمارهٔ ۵ - ترکیب بند در مرثیه ظفر الاسلام صاعدی گوید

آه این چه فتنه بود که چرخ بلند کرد

وای این چه دود بود که جان دردمند کرد

باد اجل فکند صنوبر قدم بخاک

آزرده صد هزار دل مستمند کرد

گنجی که زیر پا نپسندید فرق عرش

او را چه شد که خاک نشینی پسند کرد

پروانه‌وار بر سر آن شمع عالمی

هرچند جان سوخته خود سپند کرد

آخر که کرد باد اجل زان چراغ دور

وز شمع آن جمال که دفع گزند کرد

آن یادگار بود ز صاحب کرامتی

کورا خدای در دو جهان ارجمند کرد

یعنی نظام ملت و دین احمد آنکه او

نام خلیفه العجمی را بلند کرد

گر شد نظام دین ظفر اسلام را چه شد

جان جهان و زبده ایام را چه شد

شرع از نظام ماند شریعت پناه کو

خورشید شرع پرورش عرش اشتباه کو

گیرم فلک مقابل او خیمه می‌زند

آن حشمت و بزرگی و آن دستگاه کو

خورشید اگر به مسند دوران بود عزیز

آن عزت و تمکن و آن قدر و جاه کو

روز و شب از قیامت ماتم تباه شد

گر حشر نیست روشنی مهر و ماه کو

آن آفتاب را نفس گرم سرد شد

لب هم ببست آینه صبحگاه کو

گیتی نما شکست و ندارم مجال آه

ور هم مجال آه بود تاب آه کو؟

دعوی دوستی و پس از دوست زندگی

در شرع مهر دعوی ما را گواه کو

هرگز زمانه گنجی ازین در زمین نیافت

هرگز سپهر هم ظفری اینچنین نیافت

آن مرهم درون که به زخم هلاک رفت

آب حیات بود چرا زیر خاک رفت

آن گوهر لطیف در این خاکدان غم

با جسم پاک آمد و با چشم پاک رفت

چون چشم لاله نرگس خوبان ز داغ او

از بس که ریخت خون جگر در مغاک رفت

آه از جهان که در چمنش هر گلی که رست

روزی که رفت از ستمش سینه‌چاک رفت

هر کف که شد خضاب درین باغ همچو گل

آخر به باد حادثه چون برگ تاک رفت

از سوز آه و ناله یاران درین عزا

دشمن اگر رسید هم اندوهناک رفت

اندیشه کن که کام که شیرین شود ز دهر

کآب بقا به تخلی زهر هلاک رفت

دارد همیشه کاسه زهری اجل به دست

وین چاشنی زهر رساند به هر که هست

کی یاد دوست از دل ناشاد می‌رود

از دیده گر برفت کی از یاد می‌رود

تا او برفت همدم آه است جان ما

بی‌دوست جان ما همه بر باد می‌رود

او شد به خواب و فتنه برآورد دست جور

کار این زمان به ناله و فریاد می‌رود

گو سر بر آر چشمه حیوان ز زیر خاک

در ظلم مرگ بین که چه بیداد می‌رود

خلقی اسیر دوزخ غم زین قیامتند

او در بهشت فارغ و آزاد می‌رود

ای سیل گریه چند به تعجیل می‌روی

آهسته رو که خانه ز بنیاد می‌رود

جان در ازل به ملک وجود آمد از عدم

باز از وجود در عدم‌آباد می‌رود

با نوش زندگی همه را زهر مردن است

هرکس که زاد عاقبت از بهر مردن است

خطی است بر سر همه از خوب تا به زشت

از مرگ سر مکش که چنین است سرنوشت

از مرگ چاره نیست به هرجا که می‌روی

خواهی به کعبه رخت کش و خواه در کنشت

بگذر ز باغ دهر اگر مرغ زیرکی

کاین لاله‌زار خاک عزیزان به خون سرشت

گر هم کسی به تخت سلیمان رسد چه سود

کز تخت و تاج سر نهد آخر به خاک و خشت

کو خواجه جهان ظفر اسلام صاعدی

کز لطف در دل همه‌کس تخم مهر کشت

مرغ دلش ز گلشن عالم به تنگ بود

جا در بهشت کرد و جهان را به جا بهشت

چون طایر بهشت بود مرغ روح او

تاریخ رحلتش طلب از «طایر بهشت»

دایم ز حق دل ظفر اسلام شاد باد

عمر معین دین محمد زیاد باد

شمارهٔ ۶ - ترجیع بند

ای دهان و لبت ز جان خوشتر

دهن از لب، لب از دهان خوشتر

گر زبانم بری چو شمع خوشم

عاشق مست بی زبان خوشتر

بخیالت نهفته بازم عشق

عاشقی با بتان نهان خوشتر

کی فروشم ترا بصد عالم

یک نگاهت ز صد جهان خوشتر

ز آستان تو نیستم سر عرش

سر عاشق بر آستان خوشتر

ساقی، آن به که در میان آیی

خوش بود شمع و در میان خوشتر

نیست در عالم از تو به چیزی

در جهان چیست خود ز جان خوشتر

هر چه غیر از تو هست ساقی هیچ

جان عالم تویی و باقی هیچ

ای جمال تو نور دیده من

وز دو عالم تو بر گزیده من

چیست غوغای شحنه عشقت

فتنه جان آرمیده من

در کمند تعلق افتادست

از دو زلفت دل جریده من

همچو مجنون خوشم که آهوی تست

مونس خاطر رمیده من

تا لب من رسد بپا بوست

سوخت جان بلب رسیده من

شاه حسنی سزد که گویی هست

یوسف مصر زر خریده من

همه عالم بچشم و دل دیدیم

از تو بهتر ندیده دیده من

هر چه غیر از تو هست ساقی هیچ

جان عالم تویی و باقی هیچ

ای برخ جان و جان جانان هم

همه را مونس دل و جان هم

بدو محراب ابروی شوخی

قبله کافر و مسلمان هم

کفر و ایمان ما تویی بی تو

بت پرستی است کفر و ایمان هم

برفشان دست تا بر افشانم

کآستین پر درست و دامان هم

بسکه ناخن زدم بسینه چو گل

پاره شد سینه چون گریبان هم

ساقی جان تویی که از لب لعل

باده بخشی و آب حیوان هم

بطفیل تو عالمی جمعند

بلکه این عالم پریشان هم

هر چه غیز از تو هست ساقی هیچ

جان عالم تویی و باقی هیچ

ای غمت راحت روان همه

بفدای غم تو جان همه

عارضت شمع محفل خوبان

قامتت سر و بوستان همه

خنده یی کرد پسته دهنت

که زبان بسته در دهان همه

همدمان در کنار شمع رخت

جان من سوزد از میان همه

شب سگانت بخواب بر در تو

من بیدار پاسبان همه

ساقیا جرعه یی که میسوزد

غم دل مغز استخوان همه

تا شدی آفتاب عالمتاب

این حدیث است بر زبان همه

هر چه غیر از تو هست ساقی هیچ

جان عالم تویی و باقی هیچ

ساقیا، می چو در میان آری

مرده را آب در دهان آری

پرده بردار تا به معجز حسن

یوسف رفته با جهان آری

وقت آن شد که زلف بگشایی

دل دزدیده در میان آری

بزبان آریم پس از مردن

گر مرا نام بر زبان آری

بی تو عالم مرا بجان آورد

چند ازین عالمم بجان آری

ساقیا، به ز عالمی بیقین

بلکه از هر چه در گمان آری

هر چه غیر از تو هست ساقی هیچ

جان عالم تویی و باقی هیچ

ای جمال تو از نهایت بیش

بیش از یوسف و بغایت بیش

دوری از من شکایتم اینست

نتوان کرد ازین شکایت بیشس

من اسیر فراق و دل باتو

دل من از منش هدایت بیش

زخم دل از علاج کردن غیر

میکند در جگر سرایت بیش

عقل در شهر عاشقان کمتر

فتنه خیزد ازین ولایت بیش

تیغت از چنگ مردنم برهاند

نتوان کرد ازین حمایت بیش

دیده ام هر چه هست در عالم

خوانده ام قصه از نهایت بیش

هر چه غیر از تو هست ساقی هیچ

جان عالم تویی و باقی هیچ

چون تو ماهی بهیچ منزل نیست

چون تو شمعی بهیچ محفل نیست

آدمی نیست صورتیست ز گل

هر که بر صورت تو مایل نیست

مشکل اینست کز تو دورم من

ور نه امیدم از تو مشکل نیست

نقد دیوانگی است مایه عقل

غیر صبر تو اندرین دل نیست

آفرین بر غمت که در همه حال

از اسیران خویش غافل نیست

از جهانی تو حاصل اهلی

وز جهان بیتو هیچ حاصل نیست

بی جمال تو عالم ایساقی

جز خیالی بدیده و دل نیست

هر چه غیر از تو هست ساقی هیچ

جان عالم تویی و باقی هیچ

شمارهٔ ۷ - مخمس

پری بحسن رخ گلعذار ما نرسد

ملک بخلق خوش غمگسار ما نرسد

وفای کس بوفای نگار ما نرسد

بحسن و خلق و وفا کس بیار ما نرسد

تو را در این سخن انکار کار ما نرسد

مرا که نیست بکس غیر یار خویش نیاز

حقوق صحبت خود هم بیار گویم باز

چه حاجت است ز نامحرمان کشیدن ناز

بحق صحبت دیرین که هیچ محرم راز

بیار یکجهت حقگزار ما نرسد

بدین شمایل و خوبی کجا بود ملکی

بدین فروغ نتابد ستاره از فلکی

بکارگاه حقیقت که نیست رنگ شکی

هزار نقش برآید ز صنع و یکی

بدلپذیری نقش نگار ما نرسد

درین زمان که حریفان شکسته بازارند

زر مرا همه از لطف حق خریدارند

اگر چه قلب زنانی که داغ ما دارند

هزار نقد ببازار کاینات آرند

یکی به سکه صاحب عیار ما نرسد

بتان شهر گرفتم چراغ بتکده اند

زخنده نمکین طعنه بر شکر زده اند

ز لطف جمله خریدار بار ما شده اند

اگر چه حسن فروشان بجلوه آمده اند

یکی بحسن و ملاحت بیار ما نرسد

گذشت عمر و حریفان هم از جهان رفتند

کجا روم چکنم زانکه بی نشان رفتند

درین سفر همه با چشم خونفشان رفتند

دریغ قافله عمر کانچنان رفتند

که گردشان بهوای دیار ما نرسد

سلامت ار طلبی جز به نیکویی مگرو

بهر چه کاشته یی چشم دار وقت درو

ز فتنه غم نخورد خاطر سلامت رو

دلاز خبث حسودان مرنج و ایمن شو

که بد بخاطر امیدوار ما نرسد

چو رسم مهر و وفا نیست چرخ اطلس را

بخاک ره مفکن همدمان واپس را

درین حدیقه بیک چشم بین گل و خس را

چنان بزی که اگر خاک ره شوی کس را

غبار خاطری از رهگذار ما نرسد

اگر چه سوختن عاشقان بود دلجو

که جز بسوختن از عود بر نیاید بو

مباش اهلی ازین بیشتر خموش و بگو

بسوخت حافظ و ترسم که شرح قصه او

بسمع پادشه کامکار ما نرسد

شمارهٔ ۸ - مخمس

ز دست ناله سگ او بقصد جان من است

یقین که ناله من دشمن نهان من است

معاشران همه رادست بر دهان من است

زبسکه گوش جهانی پر از فغان من است

بشهر بر سر هوی کوی داستان من است

مرا فراق تو تا کی بداغ می سوزد

که دل بحسرت یکدم فراغ می سوزد

زدود دل همه روزم دماغ می سوزد

درون من همه شب چون چراغ می سوزد

مگر فتیله او مغز استخوان من است

چو جان من نشود جز بمرگ من دلشاد

مرا خلاص ز مردن کسی نخواهد داد

مگر ز روی وفا دوستان پاک نهاد

دعای عمر کنندم ولی قبول مباد

مرا چو زنده نمیخواهد آنکه جان من است

بتی که جز غم او مایه طرب نبود

دلم نمیدهد و گفتن ام ادب نبود

کنون که دل شد و جان نیز بی تعب نبود

به بیدلی اگرم جان رود عجب نبود

چو دل نمیدهدم آنکه دلستان من است

اگر چه نیست ز عشقت به نیک و بد ترسم

ولی ز هجر تو ایشوخ سر و قد ترسم

تو دوری از من از هلاک خود ترسم

میان جان و تنم دوری او فتد ترسم

ز دورییی که میان تو و میان من است

تو آفتابی و سر تا قدم ز نور خدا

ز شمع روی تو روشن شدی خجسته سزا

که بیتو زنده بود ای حیات روح فزا

تو در درون دل از جان خسته تنگ میا

که یک دو روز درین خانه میهمان من است

مرا که بخت چو اهلی نداده طالع نیک

اگر بپای تو ریزم درو گهر چون ریگ

وگر ز شوق تو دل جوش میزند چو شمع

تو زان من نشوی نیست بخت اینم لیک

همین بس است که گویی که خسرو آن من است

شمارهٔ ۹ - مخمس

این همه خشم تو ای عاشقکش بی باک چیست

دل ز خشمت خاک شد این زهر بی تریاک چیست

جر دل غیر از نگاه دیده بی باک چیست

دیده را گر با تو کار افتاد دل غمناک چیست

مرغ عاشق میشود پیراهن گل چاک چیست

ایکه در خوبی نباشد همعنانت هیچکس

کی ز فتراک تو عاشق بگسلددست هوس

میروی شاهانه و غوغای خلق از پیش و پس

ابلق حسن ار بزیر زین یوسف بود بس

عالمی گرد سمندت دست بر فتراک چیست

شمع رویت کز وجود ما اثر باما نهشت

او بود مقصود خواه از کعبه و خواه از کنشت

آتشین رویت بهشت ماست ای حوری سرشت

خلق میگویند آتش ره ندارد در بهشت

ای بهشت عاشقان این روی آتشناک چیست

آن دولب کز آب خضر و چشمه کوثر نهند

تا بکی بگشایی و خلقی ز حسرت جان دهند

خلق اگر در فکر آن کز زهر مردن و ارهند

مرده تریاک را بسیار عزت می نهند

تو ازین لب مهره بگشاد مهره تریاک چیست

عالمی را کرده یی از حسن خود پر شور و شر

بسکه خون عاشقان میریزی ای رشک قمر

چرخ در خون از شفق دامان کشد شام و سحر

گر ز رشک روی تو مه را شده پاره جگر

این نشانیهای خون بر دامن افلاک چیست

گر بجرم عشق با اهلی نمیگویی سخن

ای گل نو رسته بشنو پند پیران کهن

گلبن امید غمخواران مکن از بیخ و بن

گر حسن قدر تو را نشناخت او را عفو کن

پیش عفو شامل تو جرم مشتی خاک چیست

شمارهٔ ۱۰ - مستزاد

چون شاخ گل آنروز که در خانه زینی

آشوب جهانی

و امروز که چون سرو سهی بزم نشینی

آشوب نشانی

گه با من دلسوخته شیرین تری از شهد

گه تلخ تر از زهر

فریاد ز دست تو که یک لحظه چنینی

یک لحظه چنانی

شیرین بلطافت شد اگر خسرو خوبان

لیلی بملاحت

ایکان ملاحت تو سرا پا همه اینی

ورزرخ همه آنی

دیروز که در بند وفا بودی و یاری

می بود بدستت

امروز که در قصد هلاکم به کمینی

با تیر و کمانی

با قد چو سرو و گل رخسار و لب لعل

ایساقی جانبخش

خورشید بلند اختری و ماه زمینی

عیسی زمانی

خواهی که دهد ساقی جان ساغر نوشت

بر خلق مزن نیش

کز باغ مکافات گل و لاله نچینی

گر خار نشانی

آسوده درونی و غم من بتو اهلی

هر چند بگوید

تا درد دلی کز تو مرا هست نه بینی

بالله که ندانی

شمارهٔ ۱۱ - رباعی مستزاد

این مغبچگان به ما ملامت چه کنند

بی جرم و خطا

ما را به در از کوی سلامت چه کنند

از راه جفا

امروز اگر کشند ما را بستم

وز پیش برند

فردا که بود روز قیامت چه کنند

ماییم و شما

قطعات

شمارهٔ ۱ : کس از سرشت بدو نیک خلق آگه نیست

شمارهٔ ۲ : ای لییمان چه میگویید عیب مزبله

شمارهٔ ۳ : در حقیقت دیده حق بین نبیند غیر حق

شمارهٔ ۴ : شاه رسل که خاتم مهر رسالت است

شمارهٔ ۵ : جهان طفیل وجود محمدست و علی

شمارهٔ ۶ : در ره حق چو مکرمت طلبی

شمارهٔ ۷ : ای هنرور مال عالم هست دست‌افزار کار

شمارهٔ ۸ : کسی که سر بدر آرد ز روزن هستی

شمارهٔ ۹ : مظهر حقند اشیا جملگی و اندر ظهور

شمارهٔ ۱۰ : مرا زمانه بسوزد بداغ غم تا چند

شمارهٔ ۱۱ : اهل فضلند تیره روز و ضعیف

شمارهٔ ۱۲ : گنج سخنم مایه ندزدم چو حریفان

شمارهٔ ۱۳ : بغیر نامه و پیغام بی نشانان را

شمارهٔ ۱۴ : گرچه دولت توان به صحبت یافت

شمارهٔ ۱۵ : چه اختیار کسی را ز عاشقان گر یار

شمارهٔ ۱۶ : بدو نیک و شاه و گدای و ملک

شمارهٔ ۱۷ : از حق بدعا دین طلب ای خواجه نه روزی

شمارهٔ ۱۸ : هر که در معنی است حرفی بیش

شمارهٔ ۱۹ : نفس مدعی که کون خر است

شمارهٔ ۲۰ : کسی نزاری مجنون کجاست در عالم

شمارهٔ ۲۱ : تا ابد امید آزادیش نیست

شمارهٔ ۲۲ : درویش که از تلخی کام است جگر ریش

شمارهٔ ۲۳ : دختر مرده شوی را امسال

شمارهٔ ۲۴ : کس از شهوت بطن سودی نیافت

شمارهٔ ۲۵ : هر که شد دنبال دنیا ترک کرد آسودگی

شمارهٔ ۲۶ : خوشا کسیکه نیامد درین سراچه غم

شمارهٔ ۲۷ : اهلی حریف ساقی و رندان دیر باش

شمارهٔ ۲۸ : دیده باشی برای دفع گزند

شمارهٔ ۲۹ : کشته همت مردان بر مقصود دهد

شمارهٔ ۳۰ : ایکه همچون عشق پیچان همتی داری بلند

شمارهٔ ۳۱ : بزرگوار خدایا من آن تهیدستم

شمارهٔ ۳۲ : آنشب که محمد سوی معراج برآمد

شمارهٔ ۳۳ : ذات محمد و علی آیینه حق اند

شمارهٔ ۳۴ : کسی که بود سحر با فرشته در محراب

شمارهٔ ۳۵ : حیران کارخانه صنعم که صد گره

شمارهٔ ۳۶ : راد در معنی جوانمرد آمده

شمارهٔ ۳۷ : از خوب و زشت دنیا غافل مباش ایدل

شمارهٔ ۳۸ : دلا، گر گنج میجویی گدای مرد معنی شود

شمارهٔ ۳۹ : گرچه بر ارباب دانش خرمن عالم جوی است

شمارهٔ ۴۰ : اگر چه نامه سیاه است در جهان شخصی

شمارهٔ ۴۱ : بنده را مردن از طلب خوشتر

شمارهٔ ۴۲ : مگو که یاد تو اهلی نمیکند نفسی

شمارهٔ ۴۳ : نرگسش زان زبان چو سوسن نیست

شمارهٔ ۴۴ : اگر غمی رسد از دهر شاد باش ایدل

شمارهٔ ۴۵ : بغیر حق، دل اهلی ز هرچه لذت یافت

شمارهٔ ۴۶ : یار از آیینه نقش خود را دید

شمارهٔ ۴۷ : ذره خاکی که دست قدرت او را برگرفت

شمارهٔ ۴۸ : بترس از غیرت سلطان عشق ای آنکه می پرسی

شمارهٔ ۴۹ : گر کسی از عشق صورت جان گدازد چون هلال

شمارهٔ ۵۰ : به نیک و بد مشو ایخواجه شاد و غمگین هم

شمارهٔ ۵۱ : زندگی شاخی است سبز و با رفیقان است خوش

شمارهٔ ۵۲ : دم عیسی که می خرد امروز

شمارهٔ ۵۳ : کسی بکعبه رود کز صفای سینه پاک

شمارهٔ ۵۴ : عارف عیسی نفس نام و نشان گم میکند

شمارهٔ ۵۵ : کسی که صاحب عقل است هوشیار بود

شمارهٔ ۵۶ : کلک اهلی همچو مژگانش در افشان دایم است

شمارهٔ ۵۷ : تمام لذت عالم چو دانه و دام است

شمارهٔ ۵۸ : مرغان عرش بر سر طوبی نشسته اند

شمارهٔ ۵۹ : ایکه گویی که بحسن سخن من اهلی

شمارهٔ ۶۰ : جوان معرکه نادیده یی و میگویی

شمارهٔ ۶۱ : در شعر هر که از پی معنی خاص رفت

شمارهٔ ۶۲ : چو کوی محتسب ترکان نشین شد

شمارهٔ ۶۳ : هر پسر را که بود آب رخ از دولت تیغ

شمارهٔ ۶۴ : مرا ملا معین کردنی دوش

شمارهٔ ۶۵ : پیر بی دندان ندارد لذتی از هیچ قوت

شمارهٔ ۶۶ : اینهمه جانی که مسکین کوهکن در عشق کند

شمارهٔ ۶۷ : حال درویش خسته باز مپرس

شمارهٔ ۶۸ : فغان من همه از دست توسن نفس است

شمارهٔ ۶۹ : مست خوبان خون خورد از دل بجای می بلی

شمارهٔ ۷۰ : به زیر سایه گل خفته لیلی

شمارهٔ ۷۱ : ماه فروین بطبع تریاک است

شمارهٔ ۷۲ : گفت کسی خوش بود عمر دو کاندر یکی

شمارهٔ ۷۳ : گر ترقی همچو ماه نو کند حال کسی

شمارهٔ ۷۴ : دو حرفی بخدمت فرستادمت

شمارهٔ ۷۵ : مسیحا را اگر گویند خاموش

شمارهٔ ۷۶ : رسول از ره معجز حکیم جانبخش است

شمارهٔ ۷۷ : خوش است کنج حضور و دل از جهان فارغ

شمارهٔ ۷۸ : ای مست غفلت آخر تا چند لطف دانش

شمارهٔ ۷۹ : تخم کرم فشان تو درین خاکدان که مرد

شمارهٔ ۸۰ : دلا اگر همه کاری بسعی پیش رود

شمارهٔ ۸۱ : همای همت من آنچنان رمید از خلق

شمارهٔ ۸۲ : آگه ز درد خسته عشق بتان کسیست

شمارهٔ ۸۳ : یک نشانده اند مردم از آن دل کشد بدل

شمارهٔ ۸۴ : حال درویش خسته باز مپرس

شمارهٔ ۸۵ : خودستایی عیب درویشان بود

شمارهٔ ۸۶ : بحث آب حیات است چو با خضر مقالست

شمارهٔ ۸۷ : اهلی کسیکه حکمت پنهان حق نیافت

شمارهٔ ۸۸ : می و مطرب همه در بزم یارست

شمارهٔ ۸۹ : الف را ذات یکتا دان که اصل و فرع اشیا شد

شمارهٔ ۹۰ : کارم درست بود نخست و چومه شکست

شمارهٔ ۹۱ : به شعر فخر مکن راه شاعری مسپر

شمارهٔ ۹۲ : با وجود پادشاهان سخن کز لطف نظم

شمارهٔ ۹۳ : خار و گل باهم برآمد خاصه در گلزار شعر

شمارهٔ ۹۴ : شاهدان عهد ما در عهد و پیمان و وفا

شمارهٔ ۹۵ : نظر بصورت یاری فکن که چون خورشید

شمارهٔ ۹۶ : گذشت عمر و دل از شعر و عاشقی بگذشت

شمارهٔ ۹۷ : فطرت آدم است یک جوهر

شمارهٔ ۹۸ : همه عمر از شراب و شاهد و شعر

شمارهٔ ۹۹ : مکن ای خواجه میل سگ صفتان

شمارهٔ ۱۰۰ : یارب بگیر دست من پیر ناتوان

شمارهٔ ۱۰۱ : مستحقان کرم مستان حقند ای پسر

شمارهٔ ۱۰۲ : ایدل ز خود بمیر که گردی خلاص از آنک

شمارهٔ ۱۰۳ : طمع تراست که مقبول کاینات شوی

شمارهٔ ۱۰۴ : چند مردم بکشی رسم بزرگی آنست

شمارهٔ ۱۰۵ : بگذر ز بزرگی که بود مایه آزار

شمارهٔ ۱۰۶ : نگذشته است گرد گناهی بهیچ باب

شمارهٔ ۱۰۷ : پیش از این سرزنش از خلق مرا بود که تو

شمارهٔ ۱۰۸ : دولت و محنت عالم گذران است همه

شمارهٔ ۱۰۹ : از نفس توسن خود ایمن مشو گر او را

شمارهٔ ۱۱۰ : بر تخت عافیت دل من پادشاه بود

شمارهٔ ۱۱۱ : نشستم زیر تیغ مردکی دلال در حمام

شمارهٔ ۱۱۲ : هرچند کسی علم و هنر دارد و کوشش

شمارهٔ ۱۱۳ : مکن شهوت که بی مغزی است هرچند

شمارهٔ ۱۱۴ : ای نجم سعادت اثرای کوکب مسعود

شمارهٔ ۱۱۵ : آصفا، من زر از عسس ببرات

شمارهٔ ۱۱۶ : مجرد باش چون مردان بعالم

شمارهٔ ۱۱۷ : گر آدمی صفتی از حدیث خود بگذر

شمارهٔ ۱۱۸ : خار خاری که بجان ریشه زد از عشق گلی

شمارهٔ ۱

کس از سرشت بدو نیک خلق آگه نیست

بدان خدای که جان داد خلق عالم را

خدا شناس توان شد بعلم و عقل ولی

بهیچ وجه نشاید شناخت آدم را

آدم از خلد برین دور شد از لذت نفس

از سر عرش در افتاد باین چاه بلا

بگذر از لذت طبع و بنگر کاین سگ نفس

از کجا می فکند آدم مسکین به کجا

میرک اشقر زرگر مگرش جوهریی

داد فیروزه نگینی که نشاند بطلا

او نگین بستد و بگریخت ندانم که چه کرد

تا دگر بار بر او چشم فتادش ز قضا

جوهری گفت که فیروزه بده پیش از جنگ

دیده گفتا بکنم باز دهم جنگ چرا

شمارهٔ ۲

ای لییمان چه میگویید عیب مزبله

زانکه در اصل است خاک او همان خاک شما

گر ملوث گشته، اوث او نه از بطن خودست

ظاهرش آلوده گشت از باطن پاک شما

شمارهٔ ۳

در حقیقت دیده حق بین نبیند غیر حق

پیش ارباب نظر غیر از یکی منظور نیست

خلق در کثرت بسی اما بوحدت یک کسند

کثرت و وحدت اگر حق دانی الحق دور نیست

رشته های شمع دور ازهم بود صد نور خاص

چون بهم واصل شدند آن جمله جزیکنور نیست

شمارهٔ ۴

شاه رسل که خاتم مهر رسالت است

جاییکه او بود ره نوح و خلیل نیست

در وصف شاه هر چه بگوییم و گفته اند

بیش است از آن و حاجب شرع و دلیل نیست

کی جبرییل محرم معراج او شود

کانجا مجال دم زدن جبرییل نیست

شمارهٔ ۵

جهان طفیل وجود محمدست و علی

برین دو مظهر کل واجبست تسلیمات

خلاصه سخن این کز وجود ماغرض است

سلام بر علی و آل و بر نبی صلوات

شمارهٔ ۶

در ره حق چو مکرمت طلبی

معرفت جو که اصل مکرمت است

معرفت با حق آشنا کندت

آشنایی بقدر معرفت است

شمارهٔ ۷

ای هنرور مال عالم هست دست‌افزار کار

تیشه‌ای می‌بایدت گر پیشه‌ات کان کندن است

جان به دشواری کند دست تهی در کار دهر

کار بی‌افزار کردن غایت جان کندن است

شمارهٔ ۸

کسی که سر بدر آرد ز روزن هستی

نگاه کن بدو نیکش که هر دو موجودست

گر آفتاب سعات برو نظر نظر دارد

همیشه همدم اقبال و بخت مسعودست

وگر ز پرتو خورشید بخت شد محروم

چو سایه تا بابد تیره روز و مردودست

مکوش بیهده راضی بقسمت خود باش

که قسمت ازلی هر چه شد همان بودست

شمارهٔ ۹

مظهر حقند اشیا جملگی و اندر ظهور

هر یکی راز اقتضای طبع خود خاصیتی است

سیر آب اندر نباتات چمن یکسان بود

لیک در هر میوه یی آبی و رنگ و لذتی است

شمارهٔ ۱۰

مرا زمانه بسوزد بداغ غم تا چند

که چشم روشنم از دود داغ تاریک است

چراغ آه تو اهلی جهان کند روشن

ولی چه سود که پای چراغ تاریک است

شمارهٔ ۱۱

اهل فضلند تیره روز و ضعیف

پای طاوس زشت و باریک است

پر طاوس را چراغ بسی است

لیک پای چراغ تاریک است

شمارهٔ ۱۲

گنج سخنم مایه ندزدم چو حریفان

در مال کسان میل بدین پایه حرام است

ما را که خدا داده بود چشمه حیوان

دریوزه آب از در همسایه حرام است

شمارهٔ ۱۳

بغیر نامه و پیغام بی نشانان را

کتابتی است نهانی که از ریا دور است

صفای همت باطن که عالم افروزد

که حسن حرف زبانی چراغ بی نور است

شمارهٔ ۱۴

گرچه دولت توان به صحبت یافت

من و عزلت که عافیت با اوست

عاقبت عافیت بکار آید

عافیت جو که عاقبت با اوست

شمارهٔ ۱۵

چه اختیار کسی را ز عاشقان گر یار

یکی بلطف بخواند و یکی ز چشم انداخت

ببزم شاه دو عودست و هر دو دارد دوست

یکی بسوخت در آتش یکی بلطف نواخت

شمارهٔ ۱۶

بدو نیک و شاه و گدای و ملک

همه بندگانند بیگانه کیست

یکی را جهان میدهی سر بسر

یکی را جوی نیست چندانکه زیست

یک قاف تا قاف خوان می کشد

یکی بهر یک لقمه نان خون گریست

چو قسمت بوفق عدالت بود

نمیدانم افراط و تفریط چیست

شمارهٔ ۱۷

از حق بدعا دین طلب ای خواجه نه روزی

کاین رزق مقدر شده از لطف اله است

آه سحری کز پی نان است چه باشد؟

فریاد خران هم بهوای جو و کاه است

شمارهٔ ۱۸

هر که در معنی است حرفی بیش

در حقیقت مقام او بالاست

چشم با چشمه نسبتی دارد

لیکن اندر میان تفاوتهاست

شمارهٔ ۱۹

نفس مدعی که کون خر است

همه شورست و هیچ سوزش نیست

روحبخشی مسیح داند و بس

کون خر غیر عر و گوزش نیست

شمارهٔ ۲۰

کسی نزاری مجنون کجاست در عالم

به زور نیز چو فرهاد مرد کاری نیست

ببین که هر دو چه دیدند پس مراد ز دوست

بطالع است سعادت به زور و زاری نیست

شمارهٔ ۲۱

تا ابد امید آزادیش نیست

هر که او در دام شهوت مبتلاست

بگذر از شهوت که پیران گفته اند

هر که در شهوت فرو شد برنخاست

شمارهٔ ۲۲

درویش که از تلخی کام است جگر ریش

خرما چو بکامش برسد حب نبات است

لب تشنه چو در ورطه مرگ از عطش افتاد

آبی که ز مرگش برهاند آب حیات است

شمارهٔ ۲۳

دختر مرده شوی را امسال

که ز گلگونه چهره رنگین است

مرو از ره به سرخی رویش

که همان مرده شوی پارین است

شمارهٔ ۲۴

کس از شهوت بطن سودی نیافت

شکم خواره را کار جان دادن است

شب آبستن از پرخوری چون زنان

سحر بر سر پای در زادن است

شمارهٔ ۲۵

هر که شد دنبال دنیا ترک کرد آسودگی

ترک دنیا کردن و آسودگی خوش دولتیست

صبر کن با محنت فقر و ز کس راحت مخواه

زانکه هر راحت که باوی منتست آن محنتیست

گرچه مرهم از جراحت میبرد زحمت ولی

از طبیبان خواستن مرهم مگر کم زحمتیست

شمارهٔ ۲۶

خوشا کسیکه نیامد درین سراچه غم

که از کدورت دنیا دلش مکدر نیست

هزار سال بعیش و نشاط اگر گذرد

بیکنفس که بغم بگذرد برابر نیست

شمارهٔ ۲۷

اهلی حریف ساقی و رندان دیر باش

بگذر ز شیخ و مسجد و کنج مراقبت

صحبت مجو به هرکه ترا نیست نسبتی

اول مناسبت طلب آنکه مصاحبت

شمارهٔ ۲۸

دیده باشی برای دفع گزند

صورتی خوش که بر سر خشتست

شکل ناکس همان صفت دارد

صورتی خوب و معنیی زشتست

شمارهٔ ۲۹

کشته همت مردان بر مقصود دهد

زانکه باران گرم بر سرما دمبدم است

هر قصوری که بود از کمی همت ماست

ورنه از ابر کرم رحمت حق را چه کم است

شمارهٔ ۳۰

ایکه همچون عشق پیچان همتی داری بلند

جز بنخل میوه دار نیک اصلان در مپیچ

دولت بداصل ناکس همچو نخل مومی است

صورتش خوب است اما معنیش هیچ است هیچ

شمارهٔ ۳۱

بزرگوار خدایا من آن تهیدستم

که خجلتم نگذارد که سر بر آرم هیچ

بخوشه چینی ام از خرمن کرم بنواز

که من نکاشته ام تخم و گر بکارم هیچ

بزیر بار گنه مانده ام ببدکاری

ز کار و بار چه پرسی که کار و بارم هیچ

بخاندان محمد که از محبتشان

متاع هر دو جهان را نمی شمارم هیچ

بجز محبت اینخاندان مپرس از من

که جز محبت این خاندان ندارم هیچ

شمارهٔ ۳۲

آنشب که محمد سوی معراج برآمد

بنگر که کمال نظرش تا بچه حد دید

زد عقده هستی گره میم در احمد

شد عقده گشا احمد و فی الحال احد دید

در دیدن این واقعه پرسش مکن از غیر

کآنجا که نظر کرد محمد همه خوردید

شمارهٔ ۳۳

ذات محمد و علی آیینه حق اند

آیینه خود ضرورت آن حسن و ناز بود

این باعث وجود من و تست ورنه حق

از بودن و نبودن ما بی نیاز بود

شمارهٔ ۳۴

کسی که بود سحر با فرشته در محراب

شبش بمیکده دیدم سگش دهان لیسید

ببوی مستی عشق آنکه می خورد هیچ است

بیاد ماست که؟ مهتاب در جهان لیسید

شمارهٔ ۳۵

حیران کارخانه صنعم که صد گره

در کار عقل مصلحت اندیش ازو بود

ترکیب خاک پشه نگه کن که با وجود

گر ذره یی سه بخش کنی بیش ازو بود

با این تنی که از سر سوزن بسی است کم

نیشیست کاستخوان بدن ریش ازو بود

شمارهٔ ۳۶

راد در معنی جوانمرد آمده

هر که نامش راد، دایم نامراد

نامرادی لازم این نام شد

نامراد آنکس که دارد نام راد

شمارهٔ ۳۷

از خوب و زشت دنیا غافل مباش ایدل

کاین شاهد از دو رویی سکسار صورت افتاد

محبوب دلنوازست هر کس که آدمی روست

وانگه که گشت سگرو کس روی او مبیناد

شمارهٔ ۳۸

دلا، گر گنج میجویی گدای مرد معنی شود

به صورت گرچه از خلق جهان درویش‌تر باشد

ببر از اهل صورت زانکه ناکس مار رنگین است

ملامت بیش باشد هر که با او بیشتر باشد

چو شاخ گل بهنگام تواضع بر زمین افتاد

چو خار آنگه که کار افتد سراسر نیشتر باشد

شمارهٔ ۳۹

گرچه بر ارباب دانش خرمن عالم جوی است

لیک از جور فلک صاحب هنر غم میخورد

مزرع دنیا بآدم سیرتان یکجو نداد

هر که حیوان مشرب آمد ملک عالم میخورد

شمارهٔ ۴۰

اگر چه نامه سیاه است در جهان شخصی

که بهر لقمه نانی عذاب خلق بود

سیاه نامه تر از وی کسیست روز حساب

که نان خود خورد و در حساب خلق بود

شمارهٔ ۴۱

بنده را مردن از طلب خوشتر

خاصه ذکر روی بندگی طلبد

مردن اسکندرش بسی بهتر

که از خضر آب زندگی طلبد

شاعران در جهان دو طایفه اند

اختلاف از صفت بدر باشد

نیک ایشان به از فرشته بود

بد ایشان ز سگ بتر باشد

شمارهٔ ۴۲

مگو که یاد تو اهلی نمیکند نفسی

که ذکر خیر تو تا زنده است میگوید

مرنج اگر نرسد جانب تو نامه او

که می نویسد و سیلاب گریه میشوید

شمارهٔ ۴۳

نرگسش زان زبان چو سوسن نیست

که به سیم و زرش نیاز بود

دست کوته کن و زبان بگشا

دست کوته زبان دراز بود

شمارهٔ ۴۴

اگر غمی رسد از دهر شاد باش ایدل

که غم نشانه شادیست هر کرا دادند

چو شادیی رسد از غم مباش غافل هم

چرا که شادی و غم هر دو توأمان زادند

شمارهٔ ۴۵

بغیر حق، دل اهلی ز هرچه لذت یافت

بذات حق که در آخر تمام زحمت بود

ز بعد مستی عیش از غبار غم دانست

که زحمت همه عالم بقدر لذت بود

شمارهٔ ۴۶

یار از آیینه نقش خود را دید

زان در آیینه بیش می نگرد

من در او بینم او در آیینه

هر کسی نقش خویش می نگرد

شمارهٔ ۴۷

ذره خاکی که دست قدرت او را برگرفت

آدم از سیر و سلوک و گردش اطوار شد

قطره آبی ز دریا برد ابرش در هوا

چو بدریا باز آمد گوهر شهوار شد

شمارهٔ ۴۸

بترس از غیرت سلطان عشق ای آنکه می پرسی

که بر خاک زمین دایم چرا افلاک میگردد

به سر میشد ز مغروری زد او را عشق یک سیلی

که شد رویش کبود و تا ابد بر خاک میگردد

شمارهٔ ۴۹

گر کسی از عشق صورت جان گدازد چون هلال

آفتاب حسن معنی حلقه اش بر در زند

تا تو نگدازی چو زر در بوته عشق مجاز

کی شه عشق حقیقت سکه ات بر زر زند

شمارهٔ ۵۰

به نیک و بد مشو ایخواجه شاد و غمگین هم

که در جهان همه چیزی ز حال میگردد

بیک دو هفته نگه کن که از تقلب دور

هلال مه شود و مه هلال میگردد

شمارهٔ ۵۱

زندگی شاخی است سبز و با رفیقان است خوش

هر که ماند بی رفیقان شاخ بی برگی بود

با فراق دوستان یارب خضر چون زنده است

زندگی بی‌دوستان هر ساعتی مرگی بود

شمارهٔ ۵۲

دم عیسی که می خرد امروز

چو خران رخت خوب میباید

هنر و فضل در جهان به جوی

طالع و بخت خوب میباید

شمارهٔ ۵۳

کسی بکعبه رود کز صفای سینه پاک

سر نیاز نهد کعبه را سجود کند

تو خودپرستی و مست از غرور اگر روزی

سجود کعبه کنی کعبه را چه سود کند

شمارهٔ ۵۴

عارف عیسی نفس نام و نشان گم میکند

کافت اندر شهرت و در صحبت مردم بود

عالم خوش خلق دایم بر سفیهی هرزه گوست

چون مگس جوشی که بر کون خر بی دم بود

شمارهٔ ۵۵

کسی که صاحب عقل است هوشیار بود

همیشه خاطر شاعر به جان نگه دارد

زبان تیز و دل نازکی است شاعر را

نگاه دار دلش تا زبان نگه دارد

شمارهٔ ۵۶

کلک اهلی همچو مژگانش در افشان دایم است

این نه بهر آن بود کو صاحب دفتر شود

صد هزاران قطره بارد همچو ابر نوبهار

بر امید آنکه باشد قطره‌ای گوهر شود

شمارهٔ ۵۷

تمام لذت عالم چو دانه و دام است

خوش آن هما که بدین دام رو نمیآرد

چو طایر فلک آزاده از بلا مرغیست

که سر بخرمن عالم فرو نمی آرد

شمارهٔ ۵۸

مرغان عرش بر سر طوبی نشسته اند

چون مرغ دل اسیر هوی و هوس نی اند

ما همچو مرغ خانه ببند کسان اسیر

آزاده آن کسان که گرفتار کس نی اند

شمارهٔ ۵۹

ایکه گویی که بحسن سخن من اهلی

اضطرابی ننمود و لب تحسین نگشود

بخدایی که مرا گنج معانی داده ست

که بسرمایه کس همت من نیست حسود

لیکنم دیده و دل جان سخن می طلبد

چکنم صورت بیجان دلم از کف نربود

گر تو نقشی بنمایی که دل از کف ببرد

کافرم گر نکنم پیش تو صد بار سجود

شمارهٔ ۶۰

جوان معرکه نادیده یی و میگویی

که پیش بازوی من شیر بیشه سست بود

گهی که بر تو کند حمله شیر از سر خشم

اگر ز جا نروی دعویت درست بود

شمارهٔ ۶۱

در شعر هر که از پی معنی خاص رفت

شیری است که بقوت خود در شکار شد

وانکس که خوی کرد که معنی برد ز غیر

چو روبه از شکار کسان ریزه خوار شد

کم همتی مکن که در فیض بسته نیست

کس ناامید کی ز در کردگار شد

شمارهٔ ۶۲

چو کوی محتسب ترکان نشین شد

در میخانه در کویش گشادند

در میخانه ها هرچند بربست

در بسته بروی او گشادند

شمارهٔ ۶۳

هر پسر را که بود آب رخ از دولت تیغ

پیش ارباب نظر چون زر و کش باشد

خوش بود گر پسران دست بدارند از ریش

تا سیه روی شود هر که در او غش باشد

شمارهٔ ۶۴

مرا ملا معین کردنی دوش

بدعوت در سرای خویشتن برد

ز آش بی نمک مطبخ چی او

که او سگ سخت اما کردنی خورد

شمارهٔ ۶۵

پیر بی دندان ندارد لذتی از هیچ قوت

گرچه گردد قوت او هضم و به تن قوت دهد

آدمی گر گندم باغ بهشت آرد بدست

تا نسازد زیر دندان خرد کی لذت دهد

شمارهٔ ۶۶

اینهمه جانی که مسکین کوهکن در عشق کند

وینهمه سعیی که او برد از پی شیرین که برد

خسروست از لعل شیرین مست و او مخمور غم

جان سکندر کند و آب زندگانی خضر خورد

شمارهٔ ۶۷

حال درویش خسته باز مپرس

غم دیرینه بازگو چکند

چو فلک آتشش بخرمن زد

فکر کشت و غم درو چکند

هر که در عالمش جوی نبود

همه عالم به نیم جو چکند

شمارهٔ ۶۸

فغان من همه از دست توسن نفس است

که خام و سرکش و بدخوی و بدلجام بود

بشصت سال ریاضت که دید دید در ره عشق

نگشت رام و نخواهد شدن کدام بود

چو عود خام کسی را که خامی از ازلست

هزار سال بسوزد هنوز خام بود

شمارهٔ ۶۹

مست خوبان خون خورد از دل بجای می بلی

عشق ورزیدن بخوبان خون دل خوردن بود

عاشقی شمعیست کافروزد چراغ دل ولی

اولش سوز و گداز و آخرش مردن بود

شمارهٔ ۷۰

به زیر سایه گل خفته لیلی

غم مجنون به دشت و در چه داند

جفای خار و گرمای بیابان

کسی داند که اشتر می‌چراند

شمارهٔ ۷۱

ماه فروین بطبع تریاک است

بیش زهری گزنده تر از مار

هر دو در یک زمین همی رویند

گه جدا گه قرین چو گل با خار

اتفاقا چو ماه فروینی

افتد او را به بیش قرب جوار

زهر گردد مزاج تریاکش

نفع کی ماندش بجز آزار

نیک اگر شد قرین بد شد بد

زینهار از قرین بد زینهار

شمارهٔ ۷۲

گفت کسی خوش بود عمر دو کاندر یکی

تجربه جمع آوری در دگر آری بکار

گر بدو صد عمر نوح تجربه حاصل شود

بیشتر از آن بود تجربه روزگار

شمارهٔ ۷۳

گر ترقی همچو ماه نو کند حال کسی

در تنزل عاقبت افتد ز جور روزگار

شاد زی اهلی بهر حالی که پیش آید ترا

زان که غیر از حق نماند حال کس بری کقرار

شمارهٔ ۷۴

دو حرفی بخدمت فرستادمت

سلام و پیامی بصد دردسر

سلام آنکه باشی سلامت مدام

پیام آنکه ما را ز خاطر مبر

شمارهٔ ۷۵

مسیحا را اگر گویند خاموش

نخواهد لب گشودن در سخن باز

و گرز آواز ناخوش گون، خر را

دهان بندی ز کون آید در آواز

شمارهٔ ۷۶

رسول از ره معجز حکیم جانبخش است

مسیح مرده او از حدیث شکر ریز

مگو رسول حدیثست حکمت آمیزش

بگو مسیح بود حکمتش حدیث آمیز

شمارهٔ ۷۷

خوش است کنج حضور و دل از جهان فارغ

که هر چه پیش تو آید خدای داند و بس

نه بی حضور تو از کس ملول و کس از تو

نه غیبت تو کند کس نه هم تو غیبت کس

شمارهٔ ۷۸

ای مست غفلت آخر تا چند لطف دانش

در عالم حقیقت هشیار و نکته دان باش

بشنود و حرف از من کآن حاصل دو کون است

تعظیم امر حق کن با خلق مهربان باش

شمارهٔ ۷۹

تخم کرم فشان تو درین خاکدان که مرد

یکجو کرم به است ز صد خرمن زرش

گنج زرش چه سود کسی کو کریم نیست

قارون اگر بخیل بود خاک بر سرش

شمارهٔ ۸۰

دلا اگر همه کاری بسعی پیش رود

بسعی کار سعادت نمیرود از پیش

ز بخت خویش چه رنجی بر آسمان بنگر

که هر ستاره برآید بقدر طالع خویش

شمارهٔ ۸۱

همای همت من آنچنان رمید از خلق

که گر بعرش در افتد مجال پروازش

ز آفتاب چنان بگذرد هم از دهشت

که ذره یی نفتد سایه بر زمین بازش

شمارهٔ ۸۲

آگه ز درد خسته عشق بتان کسیست

کو خود ز درد عشق بود خسته و ضعیف

بیمار عشق را ز فغان جان به لب رسید

بی درد را خیال که نی می‌زند حریف

شمارهٔ ۸۳

یک نشانده اند مردم از آن دل کشد بدل

مردن در انفصال بود جان در اتصال

شهوت کمال راحت از آنرو بود که نفس

با اتصال خویش رسد بعد از انفصال

شمارهٔ ۸۴

حال درویش خسته باز مپرس

غم دیرینه بازگو چکنم

بسخن گر شوی صلاح اندیش

چون نباشی سخن شنو چکنم

چون فلک آتشم بخرمن زد

فکر کشت و غم درو چکنم

نیست در دست من چو سیم و زری

دل بکار جهان گرو چکنم

من که در عالمم جوی نبود

همه عالم به نیم جو چکنم

شمارهٔ ۸۵

خودستایی عیب درویشان بود

لیک اگر پرسی ز فضل اندوزیم

سامری در پیش من گوساله ایست

کزید بیضاست سحر آموزیم

عیسی ام در نطق و از تجرید نیست

سوزنی تا چاک دامان دوزیم

با هنر حرمان عجب داغیست سخت

ای فلک تا کی بحرمان سوزیم

نیستم فیروزه ای چرخ فلک

کز پس مردن دهی فیروزیم

شمارهٔ ۸۶

بحث آب حیات است چو با خضر مقالست

کز مشرب ساقی نشود آب سخن کم

در عربده خر صفتان خامشی اولی

با عرعر خر عیسی مریم نزد دم

شمارهٔ ۸۷

اهلی کسیکه حکمت پنهان حق نیافت

دارد فغان ز غصه و از عیب آه هم

بی عسریسرکی بود این سنة الله است

شد مایه فرح غم درویش و شاه هم

ناگاه کودکی ببر ظلم پیشه یی

پنهان ز مادر و پدر نیکخواه هم

گریند مادر و پدر اندر غم پسر

کو بنده گشت بی سبب و بیگناه هم

غافل که بندگی سبب آن بود که او

در مصر جان عزیز شود پادشاه هم

شمارهٔ ۸۸

می و مطرب همه در بزم یارست

مجو ایزاهد از خلوت مگر غم

جهنم خلوتست و بزم جنت

تو گر جنت نمیخواهی جهنم

شمارهٔ ۸۹

الف را ذات یکتا دان که اصل و فرع اشیا شد

چنانک آمد احد این کثرت آحاد را ضامن

هم او در ظاهر و باطن هم او در اول و آخر

هو الاول هوالآخر هو الظاهر هو الباطن

شمارهٔ ۹۰

کارم درست بود نخست و چومه شکست

یارب برحمت آخر من چون نخست کن

یک گوشه نظر فکن از آفتاب وصل

کار شکسته ام چو مه نو درست کن

شمارهٔ ۹۱

به شعر فخر مکن راه شاعری مسپر

مگر شعار کنی در کلام حق قانون

ز سوره شعرا « رب نجنی » اهلی

ز سیرت شعرا یتبعهم الغاوون

شمارهٔ ۹۲

با وجود پادشاهان سخن کز لطف نظم

بر حدیث هر یکی واجب بود صد آفرین

عقل و فهم شاعران در عجز و حیرت آورند

سعدی معجز نما و حافظ سحرآفرین

شمارهٔ ۹۳

خار و گل باهم برآمد خاصه در گلزار شعر

ای سخن چین گل بچین از گلشن دیوان من

من بصد خون جگر باغ گلی آراستم

آنچه گل باشد تو را و آنچه خارست آن من

شمارهٔ ۹۴

شاهدان عهد ما در عهد و پیمان و وفا

سست تر از بند شلوارند پند از من شنو

قید شاهد نیست جز مهر درش چون در گشود

هر که خواهد گو بیا و هر که خواهد گو برو

شمارهٔ ۹۵

نظر بصورت یاری فکن که چون خورشید

بپا کدامنی از مادر فلک زاده

مبین بصورت آلوده دامنان زنهار

که خار بهتر از آن گل که در گل افتاده

شمارهٔ ۹۶

گذشت عمر و دل از شعر و عاشقی بگذشت

حدیث زلف دراز بتان نشد کوتاه

ز شعر و مشق جنون با وجود موی سفید

هنوز نامه اعمال میکنیم سیاه

شمارهٔ ۹۷

فطرت آدم است یک جوهر

تا چه چیزش قضا قرین کرده

نطفه یی را ز پاکی طینت

جوهر لعل آتشین کرده

دیگری را چو آب چشم فقیر

شبنم خاک ره نشین کرده

پس رضا ده لا بحکم قضا

که قضا اقتضا چنین کرده

شمارهٔ ۹۸

همه عمر از شراب و شاهد و شعر

نبودم یک نفس خالی درین راه

کنون چون پیر گشتم خلق گویند

که اهلی توبه کن استغفرالله

شمارهٔ ۹۹

مکن ای خواجه میل سگ صفتان

بدعت بد در این دیار منه

چون زنی را رئیس ده کردی

خلق ده را تمام رخصت ده

گرچه در ده زنی سگی باشد

چند باشد ز بی سگی در ده

شمارهٔ ۱۰۰

یارب بگیر دست من پیر ناتوان

کز دست عمر گرانمایه شده تباه

موی سیاه را بعبث کرده ام سفید

روی سفید را بگنه کرده ام سیاه

شمارهٔ ۱۰۱

مستحقان کرم مستان حقند ای پسر

زان چو بحر از رحمت حق سینه شان پر در شده

گر ز من این لفظ را باور نداری خود ببین

مستحقان چیست جز مستان از حق پر شده

شمارهٔ ۱۰۲

ایدل ز خود بمیر که گردی خلاص از آنک

تا زنده یی مقید ایندام مانده‌ای

تو شاهباز قدسی و تن سنگ پای تست

بگسل ازو وگرنه بنا کام مانده‌ای

دامیست زندگی و بزندان روزگار

تا کی مقید از پی این دام مانده‌ای

مهمانسراست عالم و مهمان سه روزه است

شرمت نمیشود که بس ایام مانده‌ای

آخر ز شام تا به کیی منتظر بصبح

در صبح باز منتظر شام مانده‌ای

سیر از جهان نیی اگرت میل بر بقاست

خامی هنوز و در طمع خام مانده‌ای

دورست از تو صحبت روحانیان انس

تا وحشیان خاک از آن دام مانده‌ای

از سر حسن شاهد گل بوی غافلی

مستغرق جمال گل اندام مانده‌ای

گور زمانه رام تو گر شد ز ره مرو

ناگه اسیر گور چو بهرام مانده‌ای

گیرم شدی ز بخت سلیمان روزگار

آخر نه در میان دد و دام مانده‌ای

کامل اگر شوی بهمه علم عاقبت

در نکته یی زبون بسر انجام مانده‌ای

ور هم نبی شوی و ولی وقت مشکلات

موقوف وحی در ره الهام مانده‌ای

باری نظر بعلم حقیقت نمیکنی

با صد هزار علم چنین عام مانده‌ای

آخر چو نیک و بد نه بفرمان خود کنی

ببر چه در میانه تو بد نام مانده‌ای

ای نفس شوخ چشم ز شرب مدام خویش

خونی درون شیشه چو بادام مانده‌ای

کی لب بذکر دوست گشایی چنین که تو

مستی مدام و لب بلب جام مانده‌ای

گر بت پرست گمشده ره در خطا بود

تو در خطا ببلده اسلام مانده‌ای

تا از طمع متابع ارباب صورتی

سر بر زمین بسجده اصنام مانده‌ای

آدم نیی وگرنه ز انعام روزگار

تا کی اسیر از پی انعام مانده‌ای

اهلی بیا و بر سر جان زن قدم که تو

تا منزل مراد بیک گام مانده‌ای

شمارهٔ ۱۰۳

طمع تراست که مقبول کاینات شوی

مکن دو کار اگر شاه اگر گدا باشی

به هیچ جا مرو ایدوست بی طلب هرگز

ز هیچکس مطلب هیچ هر کجا باشی

شمارهٔ ۱۰۴

چند مردم بکشی رسم بزرگی آنست

که گنه بینی و از غایت احسان بخشی

سهل باشد چو اجل جان ستدن از هر کس

سعی آن کن که مسیحا شوی و جان بخشی

شمارهٔ ۱۰۵

بگذر ز بزرگی که بود مایه آزار

زشت است ز یوسف صفتان شیوه گرگی

خاشاک ضعیف از تبر غم نخورد زخم

شد زیر تبر کنده هیزم ز بزرگی

شمارهٔ ۱۰۶

نگذشته است گرد گناهی بهیچ باب

بر ذیل آل احمد و بر عترت علی

این رحمتیست شامل عالم که خواجه گفت

الصالحون لله و الطالحون لی

شمارهٔ ۱۰۷

پیش از این سرزنش از خلق مرا بود که تو

بهر دنیا امرا و وزرا می بینی

اهلی امروز که از صحبت این طایفه ات

حاصل دینی و دین نیست کرا می بینی

شمارهٔ ۱۰۸

دولت و محنت عالم گذران است همه

گر بدولت برسی محنت درویش مجوی

کامیاب از دو جهان گر کندت بخت بلند

کام دلها طلب و کام دم خویش مجوی

شمارهٔ ۱۰۹

از نفس توسن خود ایمن مشو گر او را

بر آخور ریاضت صد سال بسته باشی

در وقت خشم و شهوت با اینهمه ریاضت

زنجیر بگسلاند در فحش بی تحاشی

شمارهٔ ۱۱۰

بر تخت عافیت دل من پادشاه بود

تا کرد شاه عشق تو در جان سرایتی

در ملک دل چو عرصه شطرنج فتنه‌هاست

غوغا بود دو پادشه اندر ولایتی

شمارهٔ ۱۱۱

نشستم زیر تیغ مردکی دلال در حمام

عجب زخمی زد و گفتم عفاک الله نکو کردی

پس از آن زخم آبی ریخت سوزان بر سرم گفتم

به زخمی آنچنان راضی نگشتی داغ هم کردی

شمارهٔ ۱۱۲

هرچند کسی علم و هنر دارد و کوشش

باید مدد بخت ز توفیق إلهی

تا بخت نباشد نشود کار کسی راست

ور بخت بود راست شود هر چه تو خواهی

شمارهٔ ۱۱۳

مکن شهوت که بی مغزی است هرچند

که گرد شاهدان نغز گردی

شد آب پشت و مغز مهره توست

چو شهوت پرکنی بی مغز گردی

شمارهٔ ۱۱۴

ای نجم سعادت اثرای کوکب مسعود

بر اهلی مسکین فکن از لطف نگاهی

خواهند جو و کاه خران از من درویش

با آنکه به دستم نبود برگ گیاهی

از چنگ خران باز خرم زانکه درین شهر

شاعر به جوی کس نخرد بلگه بکاهی

شمارهٔ ۱۱۵

آصفا، من زر از عسس ببرات

چون ستانم تو باش خود قاضی

از عسس خانه ام خلاصی ده

که بجرمانه هم شدی راضی

شمارهٔ ۱۱۶

مجرد باش چون مردان بعالم

مکن میل زنان گر مرد کاری

چو با زن جفت گشتی بر حذر باش

که در سوراخ مار انگشت داری

شمارهٔ ۱۱۷

گر آدمی صفتی از حدیث خود بگذر

که کار دیو بود گفتگوی خود بینی

چنان بزی که گر آیینه پیش رو داری

جمال دوست به بینی نه روی خود بینی

شمارهٔ ۱۱۸

خار خاری که بجان ریشه زد از عشق گلی

کی بقطع نظری از هوش وی برهی

صدره از وی ببری سر زند از دل دگرت

تارگ و ریشه اش از جان نکنی کی برهی

تواریخ

شماره ۱ - تاریخ وفات پهلوان یار علی : پهلوان زمانه یار علی

شماره ۲ - در ولادت ملک منصور گوید : بخت ملک قاسم از الطاف حق

شماره ۳ - تاریخ وفات خواجه لطف الله دارالضربی : خواجه لطف الله دارالضربی آن کام کرم

شماره ۴ - تاریخ وفات میر محمد : این گنج نهان که ذات عالی نسب است

شماره ۵ - تاریخ وفات مقصود : دریغا از آن غنچه باغ دل

شماره ۶ - تاریخ وفات سلطان خلیل : مکن تکیه بر مسند عمر فانی

شماره ۷ - تاریخ وفات نظام الدین محمود : جهان صورت و معنی نظام دین محمود

شماره ۸ - تاریخ وفات : اجل بحکم الهی چو کوس رحلت زد

شماره ۹ - تاریخ ولادت فرزند حبیب الله : محبا حبیب الله آن مظهر لطف

شماره ۱۰ - تاریخ وفات میر محمود : گل باغ دل میر محمود محروم

شماره ۱۱ - تاریخ ولادت : این گوهر پاک کو جهانگیر شود

شماره ۱۲ - تاریخ وفات شاه ملا : رفت آخر از جهان آن نیکنام

شماره ۱۳ - تاریخ فوت شاهقلی : ز عالم رفت آن شاه قلی نام

شماره ۱۴ - تاریخ بنا : در زمان عدل شاهنشاه عهد

شماره ۱۵ - تاریخ وفات سید نظام الدین : نظامی نیست دنیا را دلا از عهد او بگسل

شماره ۱۶ - تاریخ وفات یادگار محمود : رفت آخر از جهان میر اجل

شماره ۱۷ - تاریخ ولادت پسر میرزا علی : خضرت میرزا علی کایزد

شماره ۱۸ - تاریخ وفات احمد آقا : ز عالم گر برون شد احمد آقا

شماره ۱۹ - تاریخ فوت قوام الدین حسین : ایکه اینجا میرسی گو رحمت حق تا ابد

شماره ۲۰ - تاریخ تکیه عافیت : شکر کز همت فرخنده به توفیق اله

شماره ۲۱ - تاریخ وفات میر لطف الله : هر که آمد در وجود آخر برفت

شماره ۲۲ - تاریخ وفات خواجه کمال : آن کز غم او شمع چگل می‌سوزد

شماره ۲۳ - تاریخ وفات تاج الدین : تاج دین خواجه زاده اسماعیل

شماره ۲۴ - تاریخ وفات خواجه بسحاق : خواجه بسحاق پیر صاحبدل

شماره ۲۵ - تاریخ وفات پدر : پدر صالحم نهالی بود

شماره ۲۶ - تاریخ وفات خواجه لطف الله جراح : دریغ از خواجه لطف الله جراح

شماره ۲۷ - تاریخ وفات خواجه محمد : حیف کاخر شد از جهان بیرون

شماره ۲۸ - تاریخ وفات پیر محمد چنگی : آه از فلک که کوس رحیل است ساز او

شماره ۲۹ - تاریخ وفات خواجه حسن : خواجه حسن سرو گلستان حسن

شماره ۳۰ - تاریخ وفات خواجه زین الدین : مظهر لطف خواجه زین الدین

شماره ۳۱ - تاریخ وفات علاء الدین احمد : عقل اول علاء دین احمد

شماره ۳۲ - تاریخ فوت میرزا محمود : دریغ از میرزا محمود خوش خلق

شماره ۳۳ - تاریخ فوت میر خان : خورشید برج آل علی میرخان که بود

شماره ۳۴ - تاریخ وفات لطف الله فخار : صد دریغ از خواجه لطف الله فخار آنکه بود

شماره ۳۵ - تاریخ وفات نور الدین محمد : خواجه نور الدین محمد گنج لطف

شماره ۳۶ - تاریخ ولادت : زهی فرخنده مولودی که کردست

شماره ۳۷ - تاریخ وفات سید شریف : رفت آخر از جهان چشم و چراغ روزگار

شماره ۳۸ - تاریخ بنا : بیمن دولت و اقبال شاه اسماعیل

شماره ۳۹ - تاریخ وفات خواجه روزبهان : دلا امید بکار جهان چه می بندی

شماره ۴۰ - تاریخ وفات خواجه محمود : خواجه محمود شاه صاحب فیض

شماره ۴۱ - تاریخ وفات صنعی : دریغ از صنعی بیمثل کاخر

شماره ۴۲ - تاریخ وفات سیدی احمد : آه ازین چرخ بیوفا کز وی

شماره ۴۳ - تاریخ وفات شیخ محمد لاهیجی : هادی رهروان دین شیخ محمد آنکه بود

شماره ۴۴ - تاریخ ولادت : آصف صفاتی کز نسل جابر

شماره ۴۵ - تاریخ وفات فخرالدین عادل : فخر دین عادل بیمثل که در حفظ کلام

شماره ۴۶ - تاریخ شاه منصور : شاه منصور آن سعادتمند

شماره ۴۷ - تاریخ وفات شاهقلی : از جهان شاهقلی رفت دریغ

شماره ۴۸ - تاریخ وفات : از جهان رفت در محبت شاه

شماره ۴۹ - تاریخ وفات میر شمس الدین محمد : میر شمس الدین محمد چون برین در سر نهاد

شماره ۵۰ : حیف از امیر شیخ علی شهریار عهد

شماره ۱ - تاریخ وفات پهلوان یار علی

پهلوان زمانه یار علی

که ز مرگش زمانه پر شورست

با همه زور از اجل افتاد

تا نگویی که کار بر زورست

پیر ما گفت بهر تاریخش

جای اصلی آدمی گورست

شماره ۲ - در ولادت ملک منصور گوید

بخت ملک قاسم از الطاف حق

چرخ بحکمش شد و او حکم است

داد خدایش خلفی کز شرف

مشتریش چاکر و مه خادم است

اختر فرخنده منصور نام

کش علم فتح و ظفر قایم است

نخل مرادست و بتاریخ سال

گلبن بستان ملک قاسم است

شماره ۳ - تاریخ وفات خواجه لطف الله دارالضربی

خواجه لطف الله دارالضربی آن کام کرم

کز مروت بر رخ ارباب حاجت در نبست

بسکه بودش لطف اگر تعریف او پرسد کسی

جان محضی از پی تاریخ گوید هر که هست

شماره ۴ - تاریخ وفات میر محمد

این گنج نهان که ذات عالی نسب است

در موهبتش میر محمد لقب است

تاریخ وفات او چو جستم ز خرد

فرمود که شیخ زاده با ادب است

شماره ۵ - تاریخ وفات مقصود

دریغا از آن غنچه باغ دل

که مقصود ما بود و خوش زود رفت

چه مقصود شد گرگسی سال فوت

بپرسد بگویید مقصود رفت

شماره ۶ - تاریخ وفات سلطان خلیل

مکن تکیه بر مسند عمر فانی

که سر رشته عمر بر بیوفایی است

نگه کن بسلطان خلیل سرافراز

که چون غرقه در خون ز تیغ جدایی است

بفرمان شاهی فدا کرد جان را

که فرمان شاهی چو حکم خدایی است

فدایی صفت رفت و هست این گواهش

که تاریخ سلطان خلیل فدایی است

شماره ۷ - تاریخ وفات نظام الدین محمود

جهان صورت و معنی نظام دین محمود

که قدوة العرفا بود و مفخر السادات

گواه فضل و کمالش همین بسست که هست

جهان صورت و معنی حساب سال وفات

شماره ۸ - تاریخ وفات

اجل بحکم الهی چو کوس رحلت زد

گرفت ساز سفر مرسل فرشته صفات

چو او ز اهل بشارت هم از ازل بوده

بشارت ازل او را شدست سال وفات

شماره ۹ - تاریخ ولادت فرزند حبیب الله

محبا حبیب الله آن مظهر لطف

سپهر شرف آفتاب سعادت

ز غیبش خدا داد مولودی الحق

که آفاق روشن شد از آن ولادت

کمال سعادت بود ظاهر از وی

که تاریخ دارد نشان سعادت

شماره ۱۰ - تاریخ وفات میر محمود

گل باغ دل میر محمود محروم

که نخل قدش مرگ برکند از بیخ

به بیمثلیش این دلیلی تمامست

که شد میر محمود بی‌مثل تاریخ

شماره ۱۱ - تاریخ ولادت

این گوهر پاک کو جهانگیر شود

خاک قدمش غیرت اکسیر شود

تاریخ ولادتش چو جستم گفتد

یارب که بکام اهل دل پیر شود

شماره ۱۲ - تاریخ وفات شاه ملا

رفت آخر از جهان آن نیکنام

کز مروت تخم احسان می فشاند

سال تاریخش چو جستم عقل گفت

شاه ملا مرد و نام نیک ماند

شماره ۱۳ - تاریخ فوت شاهقلی

ز عالم رفت آن شاه قلی نام

که با اقبال و دولت همنشین بود

چو تقدیر آمد از تدبیر درماند

چه تدبیر اینزمان تقدیر این بود

چو جستم از خرد تاریخ فوتش

خرد فرمود تقدیر اینچنین بود

شماره ۱۴ - تاریخ بنا

در زمان عدل شاهنشاه عهد

لطف یزدان این در دولت گشاد

سال تاریخش چو جستم عقل گفت

تا ابد از لطف حی معمور باد

شماره ۱۵ - تاریخ وفات سید نظام الدین

نظامی نیست دنیا را دلا از عهد او بگسل

منه بر کار دنیا دل که دنیا بی ثبات آمد

چرا سید نظام الدین محمد رفت از عالم

چرا آن چشمه آب بقاسیر از حیات آمد

چه حاجت وصف آن سید همین تعریف حالش بس

که فخر آل طه سال تاریخ وفات آمد

شماره ۱۶ - تاریخ وفات یادگار محمود

رفت آخر از جهان میر اجل

آنکه دایم لطف و احسان مینمود

یادگارش نام و محمودش لقب

صاحب تمکین و لطف و خلق وجود

سال تاریخش چو جستم عقل گفت

یادگار عاقبت محمود بود

شماره ۱۷ - تاریخ ولادت پسر میرزا علی

خضرت میرزا علی کایزد

در دولت بروی او بگشاد

در بهین روز و ساعت مسعود

گوهری حق ز گنج خویشش داد

بر پدر این پسر پی تاریخ

قدمش یا ربا مبارک باد

شماره ۱۸ - تاریخ وفات احمد آقا

ز عالم گر برون شد احمد آقا

نپنداری که نام نیک حک شد

بیمن همت بابای کوهی

دل او محرم راز ملک شد

سبکروحانه رفت از بهر تاریخ

مقام احمد از آن بر فلک شد

شماره ۱۹ - تاریخ فوت قوام الدین حسین

ایکه اینجا میرسی گو رحمت حق تا ابد

بر قوام الدین حسین بن سلیمانشاه باد

بود آنسرو روان نخل مراد دوستان

زان بود تاریخ سال رحلتش نخل مراد

شماره ۲۰ - تاریخ تکیه عافیت

شکر کز همت فرخنده به توفیق اله

عاقبت خانه اهل نظر این منزل شد

تکیه عافیتش نام و حساب تاریخ

منزل عافیت و مسکن اهل دل شد

شماره ۲۱ - تاریخ وفات میر لطف الله

هر که آمد در وجود آخر برفت

مهلت کس نیست در ملک وجود

از وجود میر لطف الله حیف

کانچه بودی شرط مردی مینمود

خلق گویند از پی تاریخ او

میر لطف الله مرد و مرد بود

شماره ۲۲ - تاریخ وفات خواجه کمال

آن کز غم او شمع چگل می‌سوزد

رفت و دل خلق متصل می‌سوزد

فریاد که بهر سال تاریخ وفات

بی‌خواجه کمال جان و دل می‌سوزد

شماره ۲۳ - تاریخ وفات تاج الدین

تاج دین خواجه زاده اسماعیل

که گل از شاخسار عمر نچید

مرغ روحش بلند همت بود

روضه قدس جان خویش گزید

شد بخلد برین درین تاریخ

ز استان امام زاده شهید

شماره ۲۴ - تاریخ وفات خواجه بسحاق

خواجه بسحاق پیر صاحبدل

بود شمعی درین کهن فانوس

شد اسیر اجل که مردن را

نکند چاره عقل جالینوس

رفت مردانه آخر از عالم

زانکه زد سالها بمردی کوس

همه گویند بهر تاریخش

مرد مردانه پیر با ناموس

شماره ۲۵ - تاریخ وفات پدر

پدر صالحم نهالی بود

که اجل برفکند از بیخش

این گواه صلاح اوست که هست

صالح حق پرست تاریخش

شماره ۲۶ - تاریخ وفات خواجه لطف الله جراح

دریغ از خواجه لطف الله جراح

که در میدان حکمت تاختی رخش

دوا بخش جراحتهای ما بود

از آن تاریخ او آمد دوا بخش

شماره ۲۷ - تاریخ وفات خواجه محمد

حیف کاخر شد از جهان بیرون

خواجه با وقار صاحب سیف

سال فوتش زهر که جستم گفت

خواجه سیدی محمد حیف

شماره ۲۸ - تاریخ وفات پیر محمد چنگی

آه از فلک که کوس رحیل است ساز او

در بزم هر که ساخت درین بزمگه درنگ

ساز و صدای پیر محمد ز چنگ رفت

رفت از جفای دایره چرخ نیلرنگ

گویند همدمان پی تاریخ فوت او

حیف از صدای پیر محمد که شد ز چنگ

شماره ۲۹ - تاریخ وفات خواجه حسن

خواجه حسن سرو گلستان حسن

آنکه شد از چشم بدان زیر گل

گفت دلم از پی تاریخ او

گم شده وجه حسن از چشم و دل

شماره ۳۰ - تاریخ وفات خواجه زین الدین

مظهر لطف خواجه زین الدین

کرد در خلد جاودان منزل

بود شمعی میان اهل دلان

ذات پاکش بنور حق واصل

زان سبب گشت سال تاریخش

شمع بمجلس فروز اهل دل

شماره ۳۱ - تاریخ وفات علاء الدین احمد

عقل اول علاء دین احمد

گشت آخر بلطف حق واصل

چشمه حکمت الهی بود

وین زلالش شد از ازل نازل

عقل گفت از برای تاریخش

عین حکمت حکیم دریا دل

شماره ۳۲ - تاریخ فوت میرزا محمود

دریغ از میرزا محمود خوش خلق

چگویم وصف آن مقبول مقبل

بس این وصفش که در تاریخ گویند

جوان عاقبت محمود عاقل

شماره ۳۳ - تاریخ فوت میر خان

خورشید برج آل علی میرخان که بود

یوسف جمال و خضر نهاد و مسیح دم

زد پشت پای بر اسباب دنیوی

عیسی صفت فراز فلک شد بیک قدم

از رحمت و کرم گل او چون سرشته بود

تاریخ رحلتش طلب از رحمت و کرم

شماره ۳۴ - تاریخ وفات لطف الله فخار

صد دریغ از خواجه لطف الله فخار آنکه بود

در جوانی پیر ارباب دل از طبع سلیم

همچو یوسف از نظر گم شد نمیدانم کجاست

کز فراق او پدر را شد دل پر خون دو نیم

از ازل لطف خدا همراه بودش تا ابد

زان بود تاریخ او لطف خداوند قدیم

شماره ۳۵ - تاریخ وفات نور الدین محمد

خواجه نور الدین محمد گنج لطف

آنکه بودی با سلاطین همعنان

داشت بر ملک سلیمان حکم و داد

آصف ظالم کش عادل نشان

رفت و تاریخش چو جستم از خرد

گشت دستور سلاطین جهان

شماره ۳۶ - تاریخ ولادت

زهی فرخنده مولودی که کردست

جهان از خرمی بر خلق گلشن

پدر را چشم روشن شد ز رایش

از آن تاریخ او شد چشم روشن

شماره ۳۷ - تاریخ وفات سید شریف

رفت آخر از جهان چشم و چراغ روزگار

آنکه بود ار علم و دانش واقف سر نهان

قرة العین جهان سید شریف از لطف بود

سال تاریخش بود هم قرة العین جهان

شماره ۳۸ - تاریخ بنا

بیمن دولت و اقبال شاه اسماعیل

که هست بنده درگاه او علی سلطان

درین مزار مبارک کمینه عبدالله

بنای خیر نهاد از عنایت یزدان

چهار طاق سرچشمه ساخت و ز توفیق

چهار طاق سرچشمه سال هجرت دان

شماره ۳۹ - تاریخ وفات خواجه روزبهان

دلا امید بکار جهان چه می بندی

چو خواجه روزبهان ناامید شد ز جهان

چو بگذری بسر خاک او بیاد آور

که گنج علم و کمال است زیر خاک نهان

مپرس از پی تاریخ فوت او زنهار

که سال فوت بود حال خواجه روزبهان

شماره ۴۰ - تاریخ وفات خواجه محمود

خواجه محمود شاه صاحب فیض

شد شهید از جفای چرخ برین

دل و جان چون نماند در پیشش

سر بسر کشته شد بخنجر کین

رقم از خون خویش زد تاریخ

خواجه محمود بیدل مسکین

شماره ۴۱ - تاریخ وفات صنعی

دریغ از صنعی بیمثل کاخر

اجل بشکست جام عشرت او

همی گویند خلق از بهر تاریخ

ز صنعی حیف و حیف صحبت او

شماره ۴۲ - تاریخ وفات سیدی احمد

آه ازین چرخ بیوفا کز وی

دایم آزرده است بنده و شاه

شد بباد فنا درین تاریخ

سیدی احمد گل بهشت اله

شماره ۴۳ - تاریخ وفات شیخ محمد لاهیجی

هادی رهروان دین شیخ محمد آنکه بود

لاهجی و بمعرفت آیت رحمت اله

پرتو نور بخشیش برده ز آفتاب دست

صورت نور بخشیش کرده خجل جمال ماه

شد چو مسیح بر فلک سیاه ز خاک برگرفت

کرد همای همتش سایه لطف حق پناه

مرشد سالکان ره بود بحق از آن سبب

سال وفات او بود مرشد سالکان راه

شماره ۴۴ - تاریخ ولادت

آصف صفاتی کز نسل جابر

نامش علی بد خلق از (اصل متن: ملک بود) ملاکه

آمد ز غیبش فرخ جبینی

کز دیدن او شد عقل و اله

سال ولادت هر کس بپرسید

گو ماه شعبان صبح دوشنبه

شماره ۴۵ - تاریخ وفات فخرالدین عادل

فخر دین عادل بیمثل که در حفظ کلام

ختم گردید بر آو آیت فرخ فالی

نظم او سحر مبین است خصوصا تاریخ

کز همه فضل نبودی دل پاکش خالی

وقت تاریخ وفاتش شد از آن گفت خرد

مولنا عادل بیمثل کجایی حالی

شماره ۴۶ - تاریخ شاه منصور

شاه منصور آن سعادتمند

که نبودش ز نیکویی کمیی

بود از نیکویی پی تاریخ

شاه منصور مقبل آدمیی

شماره ۴۷ - تاریخ وفات شاهقلی

از جهان شاهقلی رفت دریغ

آنکه بودی ز غلامان علی

سال تاریخ وفاتش بطلب

از گل گلشن دل شاهقلی

شماره ۴۸ - تاریخ وفات

از جهان رفت در محبت شاه

آنکه بود از ازل غلام علی

بود او آفتاب و تاریخش

هم بود آفتاب شاهقلی

شماره ۴۹ - تاریخ وفات میر شمس الدین محمد

میر شمس الدین محمد چون برین در سر نهاد

لطف یزدان دادش آخر اینچنین سر منزلی

در پناه ام کلثوم از وثوق خدمتست

زانکه بود آن اهل دل از روی معنی مقبلی

لاجرم گویند خلق از بهر تاریخ وفات

میر شمس الدین محمد بود او اهلی دلی

شماره ۵۰

حیف از امیر شیخ علی شهریار عهد

آن چشمه حیات ز پاکیزه گوهری

کارش همیشه لطف و کرم بود و بهره داشت

از خلق احمدی و کرمهای حیدری

درویش پروری صفت آن بزرگ بود

تاریخ هم بجوی ز درویش پروری

رباعیات

شمارهٔ ۱ : ایخواجه که فهم نکته سنج است ترا

شمارهٔ ۲ : از کسب کمال اگر ملال است ترا

شمارهٔ ۳ : ای همچو گهر در صدف سینه ما

شمارهٔ ۴ : یارب سگ کوی مقبلی ساز مرا

شمارهٔ ۵ : یارب نظر لطف بسویم بگشا

شمارهٔ ۶ : گر درد دل از غم حبیب است مرا

شمارهٔ ۷ : گر نیست کلید بخت در پنجه ما

شمارهٔ ۸ : زان روز که آب و گل سرشتند مرا

شمارهٔ ۹ : تا زلف تو کرد در غم آغشته مرا

شمارهٔ ۱۰ : تا بلبل خویش یار گفتست مرا

شمارهٔ ۱۱ : تا چشم بود به جام جمشید ترا

شمارهٔ ۱۲ : ای کرده چو ذره حسرت اندوز مرا

شمارهٔ ۱۳ : ای گل که غم تو خار ره گشت مرا

شمارهٔ ۱۴ : ایمرغ چمن که کار عشقست ترا

شمارهٔ ۱۵ : شیرین دهنا، شکر لبا، تازه خطا،

شمارهٔ ۱۶ : ای رفته و در دام بلا هشته مرا

شمارهٔ ۱۷ : ساقی دل من سوی تواش راه کجا؟

شمارهٔ ۱۸ : ای تنگ شکر، دهن بگفتن بگشا

شمارهٔ ۱۹ : عذرا بجفا اگر کشد وامق را

شمارهٔ ۲۰ : هرچند ز غصه دل فکار است مرا

شمارهٔ ۲۱ : گر باده کشی مپوش و مستی بنما

شمارهٔ ۲۲ : چون نافه از آن سرم فرو رفته بجیب

شمارهٔ ۲۳ : گر سوخته نیستی در درد مکوب

شمارهٔ ۲۴ : ما بنده پیریم سرا پا همه عیب

شمارهٔ ۲۵ : مانیم چو غنچه سر فرو برده به جیب

شمارهٔ ۲۶ : ما مست ره و هوای دل طبع فریب

شمارهٔ ۲۷ : خوشباش که بر دوزخیان روز حساب

شمارهٔ ۲۸ : اهلی تو مراد از لب دلبر مطلب

شمارهٔ ۲۹ : خورشید سپهر بی زوالی عشق است

شمارهٔ ۳۰ : صد خانه ز خوناب دلم ویران است

شمارهٔ ۳۱ : آنکس که بخوبان لب خندان دادست

شمارهٔ ۳۲ : آبی زدم مسیح یارت شده است

شمارهٔ ۳۳ : هر دل که اسیر محنت اوست خوشست

شمارهٔ ۳۴ : هر کس که ملامتی سرانجام وی است

شمارهٔ ۳۵ : آنکس که خطا از کلک گهر بار نوشت

شمارهٔ ۳۶ : از گلشن عیش جام مقصود که جست؟

شمارهٔ ۳۷ : از جان منت فراغ اگر ایساقیست

شمارهٔ ۳۸ : یاری که بصورت و بسیرت ملکیست

شمارهٔ ۳۹ : دل مست بتان ز صورت چون مه اوست

شمارهٔ ۴۰ : صیاد وشی که دام دل مجلس اوست

شمارهٔ ۴۱ : ساقی بحیات خضر کس رهبر نیست

شمارهٔ ۴۲ : ای مه که رخت آینه هر نظریست

شمارهٔ ۴۳ : تا نرگس مست یار در قهر منست

شمارهٔ ۴۴ : ما را سوی معشوق اگر میل و هواست

شمارهٔ ۴۵ : گر در چمن از تو گفتگو خواهد رفت

شمارهٔ ۴۶ : گر رند خراباتی و گر خلوتی است

شمارهٔ ۴۷ : هر چند که فتنه در جهان عشق انداخت

شمارهٔ ۴۸ : با روی تو کآب زندگی از صافیست

شمارهٔ ۴۹ : شیرین دهنی چون قندو لعلی چو نبات

شمارهٔ ۵۰ : ای خفته بخواب غفلت اندر ظلمات

شمارهٔ ۵۱ : اهلی شب عشق آن دل افروز گذشت

شمارهٔ ۵۲ : این حسرت و غم که با من درویش است

شمارهٔ ۵۳ : باز آتش من بلند آوازه شدست

شمارهٔ ۵۴ : مجنون که ز بیم طعنه از خلق جداست

شمارهٔ ۵۵ : آن بت که ز فرق تا قدم صنع خداست

شمارهٔ ۵۶ : در مستی اگر کسی نکویا نه نکوست

شمارهٔ ۵۷ : واقف ز شب سیاه این سوخته کیست

شمارهٔ ۵۸ : اهلی همه عمر بت پرست ار چه بزیست

شمارهٔ ۵۹ : گیرم که مرا هر سر مو یک قلم است

شمارهٔ ۶۰ : یاد تو حریف من دیوانه بس است

شمارهٔ ۶۱ : من پیرم اگر کشته شوم از ستمت

شمارهٔ ۶۲ : در ملک جهان حیات جاوید یکیست

شمارهٔ ۶۳ : عمریست که میرود دل اندر ره دوست

شمارهٔ ۶۴ : بی بختم و دست و دل ز اندیشه تهیست

شمارهٔ ۶۵ : ای برهمن آن عارض چون لاله پرست

شمارهٔ ۶۶ : می نوش که آنکه کعبه کردست و کنشت

شمارهٔ ۶۷ : سامان دل از بی سر و سامانی ماست

شمارهٔ ۶۸ : در نزد حکیم مس هم از جنس طلاست

شمارهٔ ۶۹ : در دیده عقل عاشقی سوختن است

شمارهٔ ۷۰ : عشق آب حیات و خضر فرح فالست

شمارهٔ ۷۱ : هر چند که صیت شعرم « ظ » آفاق شنفقت

شمارهٔ ۷۲ : عشق است که آرزوی جان همه اوست

شمارهٔ ۷۳ : آن شاهد بین که نغزی عجبست

شمارهٔ ۷۴ : پروانه صفت سوز دلم پنهان است

شمارهٔ ۷۵ : سبز شکرین که نیشکر بنده اوست

شمارهٔ ۷۶ : ای گل که رخ ترا صفایی عجبست

شمارهٔ ۷۷ : ای غایت هر هنر که در آدم هست

شمارهٔ ۷۸ : آن غمزده ام که زهر غم نوش منست

شمارهٔ ۷۹ : ای آنکه در تو قبله اهل وفاست

شمارهٔ ۸۰ : عمرست شبی که با حریف طربیست

شمارهٔ ۸۱ : در وادی عشق کز صفت بیرونست

شمارهٔ ۸۲ : گردون طبق از بلندی همت بست

شمارهٔ ۸۳ : آنکس که ز حسن او جلوه گرست

شمارهٔ ۸۴ : آن بت که خراب او سامریست

شمارهٔ ۸۵ : آنی که دم مسیح یارت شده است

شمارهٔ ۸۶ : بیمارم و هر کس که ببالین منست

شمارهٔ ۸۷ : خورشید مرا بنیکبختان نگه است

شمارهٔ ۸۸ : ای سرو که هرگز نبود درد و غمت

شمارهٔ ۸۹ : بد مهری چرخ بی وفا معلومست

شمارهٔ ۹۰ : گر روی بخاک مالیم عین وفاست

شمارهٔ ۹۱ : ساقی که طبیب درد مشتاقی ماست

شمارهٔ ۹۲ : ناید نفسم از دل غمساز درست

شمارهٔ ۹۳ : دنیا به اساس و نعمت و برگ خوش است

شمارهٔ ۹۴ : اهلی هنر و معرفت آموختنی است

شمارهٔ ۹۵ : هر سوخته پخته کی بود در ره دوست

شمارهٔ ۹۶ : در مذهب عشق مست و مستوره یکیست

شمارهٔ ۹۷ : جان یک نفس است و عمر مرغ قفس است

شمارهٔ ۹۸ : در آینه خاطرت از هر که شکی است

شمارهٔ ۹۹ : زاهد، برخ آن مه چونگاه افکندت

شمارهٔ ۱۰۰ : بهتر ز کمال عشق جانپرور چیست

شمارهٔ ۱۰۱ : اهلی که هزار بلبل از وی خجل است

شمارهٔ ۱۰۲ : عاشق که غمی در دل آگاه ویست

شمارهٔ ۱۰۳ : جز محنت و غصه حاصل دنیا چیست

شمارهٔ ۱۰۴ : عالم که چو چشم باز کردی هیچست

شمارهٔ ۱۰۵ : شهدی همه نیش است و در او نوش کم است

شمارهٔ ۱۰۶ : این عالم بی وفا ندانیم که چیست

شمارهٔ ۱۰۷ : امروز که دوران فلکت با تو نکوست

شمارهٔ ۱۰۸ : تا کی زغمت دو دیده تر خواهد گشت

شمارهٔ ۱۰۹ : ای میوه سر درختی باغ بهشت

شمارهٔ ۱۱۰ : هر چند که عاشقی دل افکارتر است

شمارهٔ ۱۱۱ : عمرم که بگفتگو درین خانه گذشت

شمارهٔ ۱۱۲ : زینگونه که عمر من درویش گذشت

شمارهٔ ۱۱۳ : در مذهب عاشقان که رمزی دگرست

شمارهٔ ۱۱۴ : باز آ که نماند بی توام تاب حیات

شمارهٔ ۱۱۵ : ما صاف دلیم و کار دشمن دغلیست

شمارهٔ ۱۱۶ : یارب تو شکسته مرا ساز درست

شمارهٔ ۱۱۷ : از جام کرم قسمت هر کس دوریست

شمارهٔ ۱۱۸ : مجنون چه اگر تشنه بحسن لیلی است

شمارهٔ ۱۱۹ : گر آدم و گر فرشته گر دیو و پری است

شمارهٔ ۱۲۰ : عارف بجز از عارف آگاه کجاست

شمارهٔ ۱۲۱ : جان دو جهان ز شخص من در سخنست

شمارهٔ ۱۲۲ : یک گربه ده و بصد « همی » منصرف است

شمارهٔ ۱۲۳ : پامال شود بفتنه هر مال که هست

شمارهٔ ۱۲۴ : کشتیست دو کون و ما تماشا گر کشت

شمارهٔ ۱۲۵ : مقصود خدا ز خلق اسرار دل است

شمارهٔ ۱۲۶ : بی صبر نصیب کس در این مایده نیست

شمارهٔ ۱۲۷ : در غیبت بیگنه یکی پرده در است

شمارهٔ ۱۲۸ : بخشش نبود جز صفت حضرت دوست

شمارهٔ ۱۲۹ : آن نیست هنر که خانه پر گنج و زرست

شمارهٔ ۱۳۰ : آنکس نعمش زیاده باشد همه وقت

شمارهٔ ۱۳۱ : ممسک بجهان به بیش و کم محرومست

شمارهٔ ۱۳۲ : با خلق اگر غرض نباشد سخنت

شمارهٔ ۱۳۳ : آنرا که هنر نباشد و پایه بخت

شمارهٔ ۱۳۴ : ای دانش خود گشته هنر در نظرت

شمارهٔ ۱۳۵ : در باغ می از نیک و بد مردم مست

شمارهٔ ۱۳۶ : غیر از ره عیش گرچه دلخواهی نیست

شمارهٔ ۱۳۷ : ای خفته که راه بیخودی پیشه تست

شمارهٔ ۱۳۸ : هر تازه خطی که بهر زو با تو یکیست

شمارهٔ ۱۳۹ : شهوت ضررش مگو که حالی پیداست

شمارهٔ ۱۴۰ : وصلت نه بنسبت و به بختی که بداست

شمارهٔ ۱۴۱ : آخر ز جهان غرقه بخون باید رفت

شمارهٔ ۱۴۲ : با ظلمت مرگ برق جان را چه ثبات

شمارهٔ ۱۴۳ : ای مست فرح که ساغرت هست بدست

شمارهٔ ۱۴۴ : برخاست میان بسته دلم چابک و چست

شمارهٔ ۱۴۵ : چو پیر شدی لذت دوران هیچست

شمارهٔ ۱۴۶ : خوش آنکه بخلقش سربازاری نیست

شمارهٔ ۱۴۷ : من گنجم اگر خرابیم آیین است

شمارهٔ ۱۴۸ : ای با تو عدم وجود هر چیز که هست

شمارهٔ ۱۴۹ : آسوده در لطف حق از هر سوریست

شمارهٔ ۱۵۰ : خوشباش که بنده گر نکویانه نکوست

شمارهٔ ۱۵۱ : احمد سبب وجود آدم شده است

شمارهٔ ۱۵۲ : تخمیر نبوت و ولایت ازلی است

شمارهٔ ۱۵۳ : مفتاح در گنج جهان نادعلی است

شمارهٔ ۱۵۴ : کس سر خدا بی نبی الله نیافت

شمارهٔ ۱۵۵ : آن بنده حق لطف ازل شامل اوست

شمارهٔ ۱۵۶ : خوش وقت شهیدی که بخون خفت و برفت

شمارهٔ ۱۵۷ : از آل علی هر چه ترا دل باشد

شمارهٔ ۱۵۸ : « والتین » به حسن قسم ز معبود غنی است

شمارهٔ ۱۵۹ : صید حرم دل همگی نور و صفاست

شمارهٔ ۱۶۰ : هر چند که کار شیخ بر نیکو عملیست

شمارهٔ ۱۶۱ : اهلی اگرت آرزوی آب بقاست

شمارهٔ ۱۶۲ : اهلی که نظر یافته از آل عباست

شمارهٔ ۱۶۳ : هر جا که مزار و مرقد آل عباست

شمارهٔ ۱۶۴ : خواهی بگذری چابک و چست

شمارهٔ ۱۶۵ : ای دیو هوس رفته ترا در رگ و پوست

شمارهٔ ۱۶۶ : آدم که جبلی از قضا زلت اوست

شمارهٔ ۱۶۷ : هر سجده که میکنی پی خدمت دوست

شمارهٔ ۱۶۸ : شیریست درنده نفس سرکش که تراست

شمارهٔ ۱۶۹ : ایطالب کعبه گر ترا میل صفاست

شمارهٔ ۱۷۰ : ایزد که بکعبه کرد حکم سفرت

شمارهٔ ۱۷۱ : آن چار کتاب حق که آمد ز نخست

شمارهٔ ۱۷۲ : بر چرخ قدم نهی به سعی و حرکت

شمارهٔ ۱۷۳ : آنرا که شرف ز صحبت همنفسی است

شمارهٔ ۱۷۴ : ایزد که برحمت نظری سوی تو داشت

شمارهٔ ۱۷۵ : جوری ز زمانه بر بد اندیش نرفت

شمارهٔ ۱۷۶ : کج دست که در مال کسانش نظر است

شمارهٔ ۱۷۷ : فرزند که بی حیا و شرم و ادب است

شمارهٔ ۱۷۸ : برخیز که بخت در سبب ساختن است

شمارهٔ ۱۷۹ : دردی کش عشق جمله صافی بین است

شمارهٔ ۱۸۰ : اکنون که بهار عمر در نشو و نماست

شمارهٔ ۱۸۱ : پیش تو مرا شرم و حیا خواهد کشت

شمارهٔ ۱۸۲ : شیر از که از آب و هوا خلدوش است

شمارهٔ ۱۸۳ : گر کار جهان ز غصه بی تاری نیست

شمارهٔ ۱۸۴ : خنجر بکف تو کز صفا رم زده است

شمارهٔ ۱۸۵ : جز هجر نصیب عاشق بیدل چیست

شمارهٔ ۱۸۶ : گردر تر و خشک دهر گشتی همه هیچ

شمارهٔ ۱۸۷ : عیش و طرب جهان فانی همه هیچ

شمارهٔ ۱۸۸ : مست می وصل او اگر شیر بود

شمارهٔ ۱۸۹ : منعم همه مال و کسب زر میداند

شمارهٔ ۱۹۰ : زاهد زورع بر سر هر شی نرسد

شمارهٔ ۱۹۱ : هر چند که نیشکر دلاویز بود

شمارهٔ ۱۹۲ : از کوشش من بمن نوایی نرسد

شمارهٔ ۱۹۳ : هرگز فلکم باده رخشان ندهد

شمارهٔ ۱۹۴ : عشق ار پی زینت و هنر میسوزد « کذا »

شمارهٔ ۱۹۵ : تا کی رطب لبت باغیار رسد

شمارهٔ ۱۹۶ : زاهد که اساس دین برونق طلبد

شمارهٔ ۱۹۷ : گردون که ازو هر چه دلم خواست نشد

شمارهٔ ۱۹۸ : کی ره سوی عشق عقل آگاه برد

شمارهٔ ۱۹۹ : آسیب نهان به خرمن ما نرسد

شمارهٔ ۲۰۰ : عاشق ز غم تو کی دهان باز کند

شمارهٔ ۲۰۱ : گر یار نه آنچنان نماید که بود

شمارهٔ ۲۰۲ : هر چند لب تو شربت نوش بود

شمارهٔ ۲۰۳ : هر چند که صبح عیش ما کم بدمد

شمارهٔ ۲۰۴ : رنگی که سرشگ من ز حسرت دارد

شمارهٔ ۲۰۵ : با همچو منی که همسخن خواهد بود

شمارهٔ ۲۰۶ : ای کز گل روی تو رخم زرد بود

شمارهٔ ۲۰۷ : چون یار برون از دل پر خون نشود

شمارهٔ ۲۰۸ : برخیز که وصل ساقی از کف برود

شمارهٔ ۲۰۹ : اهلی که ز سودای بتان سود ندید

شمارهٔ ۲۱۰ : عاشق نه که از می دل راحت دارد

شمارهٔ ۲۱۱ : ای آمده از عدم سوی ملک وجود

شمارهٔ ۲۱۲ : تا تیغ بر استخوان ز جورت نرسید

شمارهٔ ۲۱۳ : رسوایی ما ز تنگدستی خیزد

شمارهٔ ۲۱۴ : دردی که دوای او قضا را نرسد

شمارهٔ ۲۱۵ : خوشباش که غم کلید شادی باشد

شمارهٔ ۲۱۶ : صد عاشق اگر کشته ز بیداد بود

شمارهٔ ۲۱۷ : گر پیش تو سر ز کشتن افتد به سجود

شمارهٔ ۲۱۸ : شوخی که چو سرو ناز دلکش باشد

شمارهٔ ۲۱۹ : زان گرد گنه بذیل عشاق رسد

شمارهٔ ۲۲۰ : بس دور مشو که عمر بس بیتو مباد

شمارهٔ ۲۲۱ : گر عشق بنای جان ز بنیاد برد

شمارهٔ ۲۲۲ : خوش آنکه دمی زمانه یارم باشد

شمارهٔ ۲۲۳ : تا خنده زنان لبت به بستان آمد

شمارهٔ ۲۲۴ : تا کی ستمت بر دل نا شاد رسد

شمارهٔ ۲۲۵ : هر کس که به دقن بدندان نگزید

شمارهٔ ۲۲۶ : ایساقی جان که جای فدای تو بود

شمارهٔ ۲۲۷ : گر دل ز غبار غم درون پاک کند

شمارهٔ ۲۲۸ : در عشق تو کس جز رخ زردش نرسد

شمارهٔ ۲۲۹ : می خور که حیات جاودانت بدهند

شمارهٔ ۲۳۰ : چشم بد کس بچشم مستت نرسد

شمارهٔ ۲۳۱ : گر حسن چون حسن شیرین ننمود

شمارهٔ ۲۳۲ : زان چشم سیه که دل سیه میگردد

شمارهٔ ۲۳۳ : تا دست بود در وفا خواهم زد

شمارهٔ ۲۳۴ : هر چند دلم بوصل فایز نشود

شمارهٔ ۲۳۵ : هر چند دلم زعشق آزار کشید

شمارهٔ ۲۳۶ : طالب که دلش در پی مطلوب بود

شمارهٔ ۲۳۷ : گاهیم بعشق و مستی آموخته اند

شمارهٔ ۲۳۸ : در آتش پدر نگاه لیلی چون کرد

شمارهٔ ۲۳۹ : تا کی غم دل عاشق بی بخت خورد

شمارهٔ ۲۴۰ : تا چند چنین عهد شکن خواهی بود

شمارهٔ ۲۴۱ : خاک قدم تو نافه چین ارزد

شمارهٔ ۲۴۲ : آمد غم دل که آب آدم ببرد

شمارهٔ ۲۴۳ : آنشمع دمی ز چشم روشن نرود

شمارهٔ ۲۴۴ : آنی که حسد مه از صفای تو برد

شمارهٔ ۲۴۵ : گر سینه ما چاک ز نظاره بود

شمارهٔ ۲۴۶ : مشتاق تو فردوس برین را چکند

شمارهٔ ۲۴۷ : می خور که فلک نقد بقا میدزدد

شمارهٔ ۲۴۸ : هر که سگ تست بر دری ننشیند

شمارهٔ ۲۴۹ : ما را شب هجر او آید چه شود؟

شمارهٔ ۲۵۰ : در هجر تو خلق از سر و سامان شده اند

شمارهٔ ۲۵۱ : از دل چو دمی غم تو بیرون نرود

شمارهٔ ۲۵۲ : آنرا که مراد از در امید دهند

شمارهٔ ۲۵۳ : طاوس اگر بجلوه پر باز کند

شمارهٔ ۲۵۴ : آن شمع دمی ز چشم روشن نرود

شمارهٔ ۲۵۵ : هر دل که درو مهر کسی ریش کند

شمارهٔ ۲۵۶ : تا دل غم جان داشت بدلبر نرسید

شمارهٔ ۲۵۷ : در هودج عشق عقل واپس نرسد

شمارهٔ ۲۵۸ : گاهم ره بتخانه نکو می‌آید

شمارهٔ ۲۵۹ : دل کز تو پریچهره مشوش باشد

شمارهٔ ۲۶۰ : کس نیست که کشته ایماه نشد

شمارهٔ ۲۶۱ : دل آینه دار ترک و تاجیک بود

شمارهٔ ۲۶۲ : اهلی که ره علم و هنر میسپرد

شمارهٔ ۲۶۳ : هر کو غم آنسرو سرافراز خرید

شمارهٔ ۲۶۴ : گر کشته شویم بر تو باری نرسد

شمارهٔ ۲۶۵ : هرگاه که شمع قامتم میسوزد

شمارهٔ ۲۶۶ : هرگز دلم از عشق پشیمان نشود

شمارهٔ ۲۶۷ : بر چرخ نه هر ستاره یی زهره بود

شمارهٔ ۲۶۸ : عیش و طرب از مایه هستی خیزد

شمارهٔ ۲۶۹ : ایسرو سهی هر که هوای تو کند

شمارهٔ ۲۷۰ : در بحر غم تو عالمی جان دادند

شمارهٔ ۲۷۱ : ای جان جهان تن تو را درد مباد

شمارهٔ ۲۷۲ : عشقت که زغم رشته جانم گسلد

شمارهٔ ۲۷۳ : آن تنگ دهن که غنچه حیرانش شد

شمارهٔ ۲۷۴ : جان بهر غمست و بیغم امکان نبود

شمارهٔ ۲۷۵ : آنسرو قدان که گلرخ و ماه وشند

شمارهٔ ۲۷۶ : در عشق اساس چاره کردن نبود

شمارهٔ ۲۷۷ : یارب دل کس جز از تو خرم نشود

شمارهٔ ۲۷۸ : از هر چه در این دایره موجود بود

شمارهٔ ۲۷۹ : آن جو که بریده گشت از چشمه خود

شمارهٔ ۲۸۰ : با آنکه زبان کلید هر کار بود

شمارهٔ ۲۸۱ : طایر صفتان بخلق زوری نگنند

شمارهٔ ۲۸۲ : اهلی بسخن کشت تو خرمن نشود

شمارهٔ ۲۸۳ : روز غم اگر بکوتهی میگردد

شمارهٔ ۲۸۴ : خر نیست کسی که از جهان ناز خرد

شمارهٔ ۲۸۵ : اکسیر نظر ورای تعلیم بود

شمارهٔ ۲۸۶ : آسوده بود هر که کم آزار بود

شمارهٔ ۲۸۷ : با خلق خدا نمیتوان غوغا کرد

شمارهٔ ۲۸۸ : آنان که اساس کار بر خلق نهند

شمارهٔ ۲۸۹ : هر سخت سخن که تلخگویی دارد

شمارهٔ ۲۹۰ : هر ذره که صبر یار خود خواهد کرد

شمارهٔ ۲۹۱ : مستی که ندامت از شرابش باشد

شمارهٔ ۲۹۲ : تا ظلمت محنت بنهایت نرسد

شمارهٔ ۲۹۳ : هر صحبت مستیی خماری دارد

شمارهٔ ۲۹۴ : آنان که بخلق از ره معنی نگرند

شمارهٔ ۲۹۵ : عاقل ز حسود خود حذر خواهد کرد

شمارهٔ ۲۹۶ : این مدعیان کی بشکایت ارزند

شمارهٔ ۲۹۷ : خاکی که چو گرد گرد درها گردد

شمارهٔ ۲۹۸ : نو کیسه که همچو غنچه زرناک شود

شمارهٔ ۲۹۹ : گر پیش سخی شب زر گردون باشد

شمارهٔ ۳۰۰ : درویش سخی را همه کس یار بود

شمارهٔ ۳۰۱ : آن خواجه گرش گاه بخرمن نقتد

شمارهٔ ۳۰۲ : از بخل درین سرا کسی میر نشد

شمارهٔ ۳۰۳ : تعظیم خسان به جا و مسکن باشد

شمارهٔ ۳۰۴ : سهل است که مرد گوشه یی بگزیند

شمارهٔ ۳۰۵ : هر بیخردی که نخوتش کار بود

شمارهٔ ۳۰۶ : آدم ز ادب فرشته اطوار بود

شمارهٔ ۳۰۷ : آنانکه به بند زینت و زیب تنند

شمارهٔ ۳۰۸ : مردم همه جوهری و صاحب نظرند

شمارهٔ ۳۰۹ : می را که خمار در کمین است چه سود

شمارهٔ ۳۱۰ : گر عمر بکار می کنی حیف بود

شمارهٔ ۳۱۱ : می باده‌فروش داد و زر می‌طلبد

شمارهٔ ۳۱۲ : ای پیر شکسته توبه سست نهاد

شمارهٔ ۳۱۳ : گر رخش هوای دل اسیرت نبود

شمارهٔ ۳۱۴ : در روی جوانان نظری می‌باید

شمارهٔ ۳۱۵ : شهوت نهلی که چون شرابت ببرد

شمارهٔ ۳۱۶ : کس در پی آزار دل افکار مباد

شمارهٔ ۳۱۷ : آدم که بعشق محرم یار بود

شمارهٔ ۳۱۸ : عاشق که همیشه وصل یارش باشد

شمارهٔ ۳۱۹ : خوش گفت پدر مرا کسی مرد بود

شمارهٔ ۳۲۰ : آنانکه بخوبی زنان مینازند

شمارهٔ ۳۲۱ : دست تو بشاهدان عالم نرسد

شمارهٔ ۳۲۲ : آدم که نتش سرای ویران باشد

شمارهٔ ۳۲۳ : دردا که رسید پیری و داد نوید

شمارهٔ ۳۲۴ : این غره عمر عاقبت سلخ شود

شمارهٔ ۳۲۵ : آن خواجه که خانه را بکهگل اندود

شمارهٔ ۳۲۶ : هر چند که خصم کینه ور میباشد

شمارهٔ ۳۲۷ : گردون که همیشه خاطر آزار بود

شمارهٔ ۳۲۸ : گلزار جهان که غیر خارش نبود

شمارهٔ ۳۲۹ : پیری که ز خستگی تنش تاب خورد

شمارهٔ ۳۳۰ : گردون تن ما چه خانه جان میکرد

شمارهٔ ۳۳۱ : هر چیز که نوبهار و نوبر باشد

شمارهٔ ۳۳۲ : بیگانه وشی که دیر دیرش بینند

شمارهٔ ۳۳۳ : تا کار بخلقت نفتد یار تو اند

شمارهٔ ۳۳۴ : فریاد که عمر رفت و حرمان بفزود

شمارهٔ ۳۳۵ : نقش سخنم بنقش نقاش بود

شمارهٔ ۳۳۶ : من نقد درستم نه مس روی اندود

شمارهٔ ۳۳۷ : تا رهزن خواب در سرایت نبرد

شمارهٔ ۳۳۸ : عمر تو اگر بخواب غفلت گذرد

شمارهٔ ۳۳۹ : هر چیز که در علم تو معلوم بود

شمارهٔ ۳۴۰ : پروانه تر از شمع روشن طلبد

شمارهٔ ۳۴۱ : مست تو کسی بود که چون آه کند

شمارهٔ ۳۴۲ : هر چیز که در جهان نمودی دارد

شمارهٔ ۳۴۳ : در راه حق انبیا چو انجم گشتند

شمارهٔ ۳۴۴ : از بس که دلم پیام او می‌شنود

شمارهٔ ۳۴۵ : از آل علی هر چه ترا دل باشد

شمارهٔ ۳۴۶ : بر مهر علی خوش نفسان میجوشند

شمارهٔ ۳۴۷ : ما را ز حسین تشنه چون یاد

شمارهٔ ۳۴۸ : با علم خدا عین یقین میباید

شمارهٔ ۳۴۹ : هر چند به حکمت شده یی فرد و وحید

شمارهٔ ۳۵۰ : گر خرقه عارفان بصد چاک بود

شمارهٔ ۳۵۱ : هر جانوری که در جهان باشد و بود

شمارهٔ ۳۵۲ : گر مال خدا دهی تباهی ببرد

شمارهٔ ۳۵۳ : افراط طعام هر که غمناک کند

شمارهٔ ۳۵۴ : صایم بود آنکه خاطری شاد کند

شمارهٔ ۳۵۵ : حج یافت کس کزو کس آزار ندید

شمارهٔ ۳۵۶ : زنهار مگو فرشته امکان نبود

شمارهٔ ۳۵۷ : انوار فرشته از فلک میتابد

شمارهٔ ۳۵۸ : گر تن ز فروغ روح وامانده شود

شمارهٔ ۳۵۹ : گر کوزه تن سفال در یوزه شود

شمارهٔ ۳۶۰ : آنانکه ز شاخ بخت برخوردارند

شمارهٔ ۳۶۱ : بیگانه وشی با من دیوانه چه سود

شمارهٔ ۳۶۲ : مرد آن نبود که چشمش آلوده بود

شمارهٔ ۳۶۳ : تا پیر و معلم از تو خرم نشود

شمارهٔ ۳۶۴ : در راه طلب کسی بجایی برسد

شمارهٔ ۳۶۵ : بر علم و هنر گرچه کسش دق نرسد

شمارهٔ ۳۶۶ : آنرا که خیال دلفروزی باشد

شمارهٔ ۳۶۷ : با صاحب حسن دیده حس باشد

شمارهٔ ۳۶۸ : از مستی شد ملک نگون خواهد بود

شمارهٔ ۳۶۹ : سلطان که خراج بر رعیت فکند

شمارهٔ ۳۷۰ : باید دل شه بعفو خواهان باشد

شمارهٔ ۳۷۱ : بی تجربه به هر کی با یکی یار شود

شمارهٔ ۳۷۲ : جز سرو قدان که مردم از ناز کشند

شمارهٔ ۳۷۳ : از بنده هنر ارادت شاه بود

شمارهٔ ۳۷۴ : ظالم بقیامت اعتقادش نبود

شمارهٔ ۳۷۵ : گویم سخنی اگر ترا هوش بود

شمارهٔ ۳۷۶ : زن را که بجام عیش دستی باشد

شمارهٔ ۳۷۷ : فرخنده سعادتی که معبود دهد

شمارهٔ ۳۷۸ : فرزند تو بهتر آنکه خود رو نبود

شمارهٔ ۳۷۹ : پرسید کسی که آخر آیا چه شود

شمارهٔ ۳۸۰ : شیخ است بر آن که کار خود نیک کند

شمارهٔ ۳۸۱ : شیراز که کس درو هنر نپذیرد

شمارهٔ ۳۸۲ : شیراز که گل درو بصد لون بود

شمارهٔ ۳۸۳ : هر کس که بوقت عقد زن نار خرید

شمارهٔ ۳۸۴ : مرغی که ز بند غم گشادش باشد

شمارهٔ ۳۸۵ : هر چند که دل بوصل دادیم نشد

شمارهٔ ۳۸۶ : هر کس که نه سر بپای دلدار نهد

شمارهٔ ۳۸۷ : ای تازه جوان بیا و پیری بنگر

شمارهٔ ۳۸۸ : آورد پری از گل من باد خبر

شمارهٔ ۳۸۹ : ایخواجه ز کف رسوم حکمت مگذار

شمارهٔ ۳۹۰ : آمد سحری بخوابم آنشاخ شکر

شمارهٔ ۳۹۱ : آنمه بجفا ز ما برید آخر کار

شمارهٔ ۳۹۲ : رویت چمن است صد گل آورده ببار

شمارهٔ ۳۹۳ : گر دم نزنم فسونه گویی کم گیر

شمارهٔ ۳۹۴ : آنگل که غمش ز پادشاهی خوشتر

شمارهٔ ۳۹۵ : یارب تو ز چشم غیر مستورم دار

شمارهٔ ۳۹۶ : یارب گنهم ببخش و عذرم بپذیر

شمارهٔ ۳۹۷ : یارب تو مراد من غمناک بر آر

شمارهٔ ۳۹۸ : گر راز دلت نگفته باشد بهتر

شمارهٔ ۳۹۹ : زنهار بغیبت از کسی نام مبر

شمارهٔ ۴۰۰ : هر چند که تنگدستی ای شاخ بهار

شمارهٔ ۴۰۱ : ای قطره آب از منی و ما بگذر

شمارهٔ ۴۰۲ : ای مست حق از می مجازی بگذر

شمارهٔ ۴۰۳ : هرچند بدلخواه رود ظاهر عمر

شمارهٔ ۴۰۴ : مشنو که چو من عمر تباهیست دگر

شمارهٔ ۴۰۵ : گه بر در کعبه ایم گه بر در دیر

شمارهٔ ۴۰۶ : آنرا که اجل شکست پیمانه عمر

شمارهٔ ۴۰۷ : زانگونه شوی زنده بتقدیر دگر

شمارهٔ ۴۰۸ : از پرسش دوستان قدم باز مگیر

شمارهٔ ۴۰۹ : آنکس که بخدمت تو تن کرد اسیر

شمارهٔ ۴۱۰ : ای نخل جوان درین چمن با گل و خار

شمارهٔ ۴۱۱ : حکمت ز ره دلیل و برهان آموز

شمارهٔ ۴۱۲ : در ملک جهان چه دیدی از عمر دراز

شمارهٔ ۴۱۳ : در مهر علی کوش و در ایمان آویز

شمارهٔ ۴۱۴ : آدم بطهارت و تمیز است عزیز

شمارهٔ ۴۱۵ : عیدست بیا دل اسیری بنواز

شمارهٔ ۴۱۶ : ساقی قدحی که شد در گلشن باز

شمارهٔ ۴۱۷ : جان رفت و سر پریدنم نیست هنوز

شمارهٔ ۴۱۸ : با فتنه عشق خوبرویان مستیز

شمارهٔ ۴۱۹ : بگذر ز هوای شهوت و رغبت نفس

شمارهٔ ۴۲۰ : من سوزنم و تو در مثل مغناطیس

شمارهٔ ۴۲۱ : چو باده خوری مزن به بیهوده نفس

شمارهٔ ۴۲۲ : ای مست وصال یار از اغیار بترس

شمارهٔ ۴۲۳ : گاهی ز اسیران جگر ریش بپرس

شمارهٔ ۴۲۴ : بیمار و جز تو یاریم نیست ز کس

شمارهٔ ۴۲۵ : یارب خجلم چنان ز آلایش خویش

شمارهٔ ۴۲۶ : خاموش نشین و فتنه انگیز مباش

شمارهٔ ۴۲۷ : شهوت مپرست و بر بتان ناظر باش

شمارهٔ ۴۲۸ : دل همچو چراغ روغن از خون بودش

شمارهٔ ۴۲۹ : دوش از غم عمر رفته در منزل خویش

شمارهٔ ۴۳۰ : کسری که فلک بمعدلت پروردش

شمارهٔ ۴۳۱ : با خلق کرم کن و بآزار مکوش

شمارهٔ ۴۳۲ : فرزند نکو بر آر ای صاحب هش

شمارهٔ ۴۳۳ : آن قد چو سرو بین و روی چو مهش

شمارهٔ ۴۳۴ : عقل است کسی که شه برد فرمانش

شمارهٔ ۴۳۵ : گرخانه سیه زعشق او شد مخروش

شمارهٔ ۴۳۶ : تا کی نگرم بدیده روشن خویش

شمارهٔ ۴۳۷ : گر دوست نصیب ما نکردست فراغ

شمارهٔ ۴۳۸ : ایمه که ندارم از تو پروای چراغ

شمارهٔ ۴۳۹ : پیریم و فقیر و ناتوانیم و ضعیف

شمارهٔ ۴۴۰ : دهقان چو بخاک افکند تخم ضعیف

شمارهٔ ۴۴۱ : برخیز و طواف کعبه مشمار گزاف

شمارهٔ ۴۴۲ : گر بگسلی از لذت تن همچو ملک

شمارهٔ ۴۴۳ : آدم به کریوه ایست در راه فلک

شمارهٔ ۴۴۴ : اهلی که مرید تو بود پیر فلک

شمارهٔ ۴۴۵ : فرزند بخوی و بوی خودساز بزرگ

شمارهٔ ۴۴۶ : در طور فنا چو موسی از خود بگسل

شمارهٔ ۴۴۷ : شهوت چه حرام و چه حلال است و بال

شمارهٔ ۴۴۸ : اهلی ز جهانیان چو مجنون بگسل

شمارهٔ ۴۴۹ : زاد همه راه برگ و سازست ایدل

شمارهٔ ۴۵۰ : فرزند تو شاخیست تر از اول حال

شمارهٔ ۴۵۱ : ساقی من مست کی شوم همدم عقل

شمارهٔ ۴۵۲ : ایسرو سهی درآ در آغوش چو گل

شمارهٔ ۴۵۳ : اهلی در نظم و گوهر طبع فضول

شمارهٔ ۴۵۴ : اهلی ز جهانیان چو مجنون بگسل

شمارهٔ ۴۵۵ : ایمه که رخت گرفته صد خرده بگل

شمارهٔ ۴۵۶ : من خود نرسم بوصل آنطرفه غزال

شمارهٔ ۴۵۷ : یا رب گنه آلوده ز دنیا مبرم

شمارهٔ ۴۵۸ : یا رب مهل اندر گنه اندوختنم

شمارهٔ ۴۵۹ : یا رب من اگر گناه بیحد کردم

شمارهٔ ۴۶۰ : ما گنج غمیم و غم ز حق خواسته ایم

شمارهٔ ۴۶۱ : گر در همه آفاق بگردی چو نسیم

شمارهٔ ۴۶۲ : صاحب هنری را که بود طبع سلیم

شمارهٔ ۴۶۳ : ما با می و مستی سر تقوی داریم

شمارهٔ ۴۶۴ : تا کی ز خمار می سرافکنده شویم

شمارهٔ ۴۶۵ : تا چند بعالم مکرر نگریم

شمارهٔ ۴۶۶ : از بسکه زناکسان پریشان شده ام

شمارهٔ ۴۶۷ : گه در طلب عیش و سروری بودیم

شمارهٔ ۴۶۸ : از شصت گذشت عمر و رهبر نشدیم

شمارهٔ ۴۶۹ : چل سال بوادی طلب افتادم

شمارهٔ ۴۷۰ : ایشاه شهید بیتو ما چون باشیم

شمارهٔ ۴۷۱ : ساقی بخرابات اگر گام نهم

شمارهٔ ۴۷۲ : هر چند مجرد از خلایق شده ایم

شمارهٔ ۴۷۳ : فریاد که مردم و نگویی چه کسم

شمارهٔ ۴۷۴ : مشنو که کس از جهان رسیدست بکام

شمارهٔ ۴۷۵ : تا کی غمت ایشوخ سمتکار خوریم

شمارهٔ ۴۷۶ : من بلبل تلخ عیش شیرین سخنم

شمارهٔ ۴۷۷ : ایسرو روان که خوشتری از جانم

شمارهٔ ۴۷۸ : ای یوسف جان که من خریدار توام

شمارهٔ ۴۷۹ : ساقی بنشین که با تو دمساز شویم

شمارهٔ ۴۸۰ : دستم نرسد بوصل آنمه چکنم؟

شمارهٔ ۴۸۱ : دل سوخت ز عشق و دیده شد گریان هم

شمارهٔ ۴۸۲ : عمریست که من کشته دیدار توام

شمارهٔ ۴۸۳ : گر از دهنت روایتی میگویم

شمارهٔ ۴۸۴ : ای راحت جان که مست دیدار توام

شمارهٔ ۴۸۵ : مستم من و ناصبور و ناپروا هم

شمارهٔ ۴۸۶ : هرگز بغم جهان فرسوده نیم

شمارهٔ ۴۸۷ : بیروی تو چند جان بحسرت بدهم

شمارهٔ ۴۸۸ : گه صف گلی بصد زبان میگویم

شمارهٔ ۴۸۹ : در بند کسی فتاده از سادگیم

شمارهٔ ۴۹۰ : ای تازه جوان کز تو دل افروخته ام

شمارهٔ ۴۹۱ : ما با رخ یار آینه جم چکنیم

شمارهٔ ۴۹۲ : ما ز هر غم عشق تو چون قند خوریم

شمارهٔ ۴۹۳ : من سوخته دل ز آتش تقدیرم

شمارهٔ ۴۹۴ : با درد خوش دلم چه درمان دارم؟

شمارهٔ ۴۹۵ : تا سر بودم سر جوانان دارم

شمارهٔ ۴۹۶ : ای کز ستم تو راحتی می یابم

شمارهٔ ۴۹۷ : آنشوخ که من شاه بتانش گویم

شمارهٔ ۴۹۸ : خورشید رخا ز مهر خود داد دهم

شمارهٔ ۴۹۹ : گر من صفت سینه مجروح کنم

شمارهٔ ۵۰۰ : ای گل گله تو پیش هر کس چکنم

شمارهٔ ۵۰۱ : من غیر تو ای مایه راحت چکنم

شمارهٔ ۵۰۲ : گاهی ز در کعب صفا میجستیم

شمارهٔ ۵۰۳ : از عشق هوای نیکنامی داریم

شمارهٔ ۵۰۴ : عمریست که بهر کام دارم ناکام

شمارهٔ ۵۰۵ : گر سر ننهم بجور دشمن چکنم؟

شمارهٔ ۵۰۶ : آب و گل ما که دشمانند بهم

شمارهٔ ۵۰۷ : در عشق تو دور از دل خرم ماییم

شمارهٔ ۵۰۸ : دل کو که حدیث دیگران گوش کنم

شمارهٔ ۵۰۹ : از نرگس مخمور تو من مست دلم

شمارهٔ ۵۱۰ : جان در غم او نماند و دلشاد شدم

شمارهٔ ۵۱۱ : از رشته فقر خرقه ای بافته ایم

شمارهٔ ۵۱۲ : عمری همه صحبت که و مه دیدم

شمارهٔ ۵۱۳ : یارب که مرا کار بسامان گردان

شمارهٔ ۵۱۴ : در خانه تن مشو دلا خانه نشین

شمارهٔ ۵۱۵ : هرچند بود کلید هر کار زبان

شمارهٔ ۵۱۶ : یک لحظه فراغ خاطر گوشه نشین

شمارهٔ ۵۱۷ : درویش توان بکهنه رختی بودن

شمارهٔ ۵۱۸ : زنهار که بد گفتن کس ورد مکن

شمارهٔ ۵۱۹ : پیش از تو شه زمانه بودند کسان

شمارهٔ ۵۲۰ : خوش نیست بهار گلشن دهر از آن

شمارهٔ ۵۲۱ : هر چند که پی برم بر اسرار نهان

شمارهٔ ۵۲۲ : اهلی ز توفیق بد تبرا میکن

شمارهٔ ۵۲۳ : معراج رسول و قاب قوسین ببین

شمارهٔ ۵۲۴ : جز در ره علم دین دل آسوده مکن

شمارهٔ ۵۲۵ : گرد ترک کرم کند تو تر کیش ببین

شمارهٔ ۵۲۶ : بی وجه مبخش و بی سبب نیز مزن

شمارهٔ ۵۲۷ : با حق پدی نا حق در جنگ مزن

شمارهٔ ۵۲۸ : خوش وقت بهار و بانگ مرغان حزین

شمارهٔ ۵۲۹ : ما گریه کنان بر سر خاک پدران

شمارهٔ ۵۳۰ : قرآن که درو گنج الهیست درون

شمارهٔ ۵۳۱ : از پند رفیق مهربان عار مکن

شمارهٔ ۵۳۲ : یا رب بکرم درد مرا درمان کن

شمارهٔ ۵۳۳ : چو گریه خون گشاد خواهم دادن

شمارهٔ ۵۳۴ : ایسرو قد لاله رخ غنچه دهن

شمارهٔ ۵۳۵ : از بهر سری ذلیل نتوان بودن

شمارهٔ ۵۳۶ : هر چند ز جور بخت نامقبل من

شمارهٔ ۵۳۷ : دل را بغم زمانه آلوده مکن

شمارهٔ ۵۳۸ : برخیز و مکن تکیه به عمر گذران

شمارهٔ ۵۳۹ : هرگز نکنی میل من ایعهد شکن

شمارهٔ ۵۴۰ : عیسی دم ماست بخش شیرین نفسان

شمارهٔ ۵۴۱ : یارب دل من ز سینه ریشان گردان

شمارهٔ ۵۴۲ : اهلی بگسل ز صحبت هیچکسان

شمارهٔ ۵۴۳ : اهلی که بود خاک ره درد کشان

شمارهٔ ۵۴۴ : ساقی قدحی ببخش و بیداد مکن

شمارهٔ ۵۴۵ : هرگز نشود حسن چنین خوار که من

شمارهٔ ۵۴۶ : تا حال من حزین چه خواهد بودن

شمارهٔ ۵۴۷ : ساقی، چو چراغ سحرم زار و زر بون

شمارهٔ ۵۴۸ : ای یوسف جان درون پیراهن تو

شمارهٔ ۵۴۹ : باد است سخن ز مدح پر باد مشو

شمارهٔ ۵۵۰ : بسرشت بچل صباح ایزد گل تو

شمارهٔ ۵۵۱ : گر سفله غنی شود چه جود آید ازو

شمارهٔ ۵۵۲ : هرکس که هوای نفس شد پیشه او

شمارهٔ ۵۵۳ : زن دوست نداری که بود دشمن تو

شمارهٔ ۵۵۴ : چون سبزه نخست بود همسایه سرو

شمارهٔ ۵۵۵ : با اینهمه بی نیازی و حشمت تو

شمارهٔ ۵۵۶ : گفتی غرضت ز بندگی چیست بگو

شمارهٔ ۵۵۷ : ای برقع ماه زلف همچون شب تو

شمارهٔ ۵۵۸ : ما را همه دم هوای یاریست ز نو

شمارهٔ ۵۵۹ : اهلی چو سگ تو شد مشو غافل ازو

شمارهٔ ۵۶۰ : آن دل که نگشته ام دمی خرم ازو

شمارهٔ ۵۶۱ : یارب تو خداوندی و ما بنده همه

شمارهٔ ۵۶۲ : دشمن چو توانا شود و خونخواره

شمارهٔ ۵۶۳ : درمعرکه بگریز ز پیکان همه

شمارهٔ ۵۶۴ : آدم که خداش سرفرازی داده

شمارهٔ ۵۶۵ : عالم شب و روزیست درین حادثه گاه

شمارهٔ ۵۶۶ : ما میوه این چمن چشیدیم همه

شمارهٔ ۵۶۷ : آن گل که بود رخش گلستان همه

شمارهٔ ۵۶۸ : در عشق زبونی از زبردستی به

شمارهٔ ۵۶۹ : ایچشمه آفتاب با روی چو ماه

شمارهٔ ۵۷۰ : عشق تو بلای عقل و دین است همه

شمارهٔ ۵۷۱ : یا رب بکرم نگاهدارنده تویی

شمارهٔ ۵۷۲ : ای محرم راز دل چه بیگانه وشی

شمارهٔ ۵۷۳ : ای آب بقا اگر ز گل پاک شوی

شمارهٔ ۵۷۴ : اهلی ز جهان چو قسمت خویش خوری

شمارهٔ ۵۷۵ : اهلی بسخن کجا رسیدی باری

شمارهٔ ۵۷۶ : گر از همه کس بلطف و احسان گذری

شمارهٔ ۵۷۷ : ایخواجه ز بخل اگر تو ایمان بدهی

شمارهٔ ۵۷۸ : با هر که دمی نشست و برخاست کنی

شمارهٔ ۵۷۹ : گرد در پی قول و فعل سنجیده شوی

شمارهٔ ۵۸۰ : ایخاک چرا چو آتش از جا شده‌ای

شمارهٔ ۵۸۱ : از عامه مشو ملول اگر با درکی

شمارهٔ ۵۸۲ : رحمان طلبی ز اهل عرفان گردی

شمارهٔ ۵۸۳ : خضر ره ماست عقل در راهبری

شمارهٔ ۵۸۴ : هر چند حریف شاهد نغز شوی

شمارهٔ ۵۸۵ : هر سبزه گل که بر دمد ز آب و گلی

شمارهٔ ۵۸۶ : من گرچه نمیزنم دم از دانایی

شمارهٔ ۵۸۷ : اهلی تو گهی قبول جانان گردی

شمارهٔ ۵۸۸ : یارب خجلم بغایت از روی نبی

شمارهٔ ۵۸۹ : شرع از پی آن بود که غوغا نکنی

شمارهٔ ۵۹۰ : ایخواجه که از خلق بمال افزونی

شمارهٔ ۵۹۱ : گر حج نکنی کجا بجایی برسی

شمارهٔ ۵۹۲ : ایخواجه که در حقیقت حق کوشی

شمارهٔ ۵۹۳ : هر گاه که در معنی قرآن برسی

شمارهٔ ۵۹۴ : گر منکر حشر و نشر و رستاخیزی

شمارهٔ ۵۹۵ : هر چند که جز بلطف باری نخوری

شمارهٔ ۵۹۶ : بی تربیت حکیم چیزی نشوی

شمارهٔ ۵۹۷ : گر در نظر خجسته فالی برسی

شمارهٔ ۵۹۸ : آن به که بکس مزاح بازی نکنی

شمارهٔ ۵۹۹ : خوش زی بکسان که بینی از دهر خوشی

شمارهٔ ۶۰۰ : از مهر بتان اگر چه فرسوده شوی

شمارهٔ ۶۰۱ : در خانه اگر نکو سرشتی داری

شمارهٔ ۶۰۲ : گر بخت مدد کند که بویی ببری

شمارهٔ ۶۰۳ : ای آنکه چو نخل تازه آراسته‌ای

شمارهٔ ۶۰۴ : ای گوهر دل که گنج شاهی داری

شمارهٔ ۶۰۵ : یارب بکام دولت خویش رسی

شمارهٔ ۶۰۶ : پروانه‌صفت اهلی اگر سوخته‌ای

شمارهٔ ۶۰۷ : گر بر عدم و وجود عالم نفسی

شمارهٔ ۶۰۸ : آن گل که بنازکی ندارد بدلی

شمارهٔ ۶۰۹ : خوش آنکه گشاد چشم و دل سوی کسی

شمارهٔ ۶۱۰ : عاشق شوی آنزمان که تن خاک کنی

شمارهٔ ۶۱۱ : ساقی تو مگر چشم کرم باز کنی

شمارهٔ ۶۱۲ : گر طالب فیض آب انگور شوی

شمارهٔ ۶۱۳ : اهلی بدر آ ز گوشه تنهایی

شمارهٔ ۶۱۴ : گر خاک رهش بدیده ام گل کردی

شمارهٔ ۶۱۵ : جان در غم یوسف چو زلیخا نکنی

شمارهٔ ۶۱۶ : آراسته آمد و چه آراستنی

شمارهٔ ۶۱۷ : از عشق اگر جگر کبابی باشی

شمارهٔ ۶۱۸ : ای باد بیک سخن دلم خوش کردی

شمارهٔ ۶۱۹ : آنی که بحسن از مه و خورشید بهی

شمارهٔ ۶۲۰ : ای کز مه خود چو سایه بی نور تری

شمارهٔ ۶۲۱ : ساقی نظری به بینوایی باری

شمارهٔ ۶۲۲ : گر وعده همیدهی و جان میسوزی

شمارهٔ ۶۲۳ : گفتی ز زبان سبزه زار و لب جوی

شمارهٔ ۶۲۴ : گر زلف چو شست او قضا بگشادی

شمارهٔ ۶۲۵ : اهلی تو که با اهل ریا نزدیکی

شمارهٔ ۶۲۶ : می نوش نه آنچنان که از دست شوی

شمارهٔ ۶۲۷ : در راه سخن جز به ادب راه مپوی

شمارهٔ ۶۲۸ : گر با همه کس راست روی پیشه کنی

شمارهٔ ۶۲۹ : گر خلق فرشته اند اگر دیو و پری

شمارهٔ ۶۳۰ : با یوسف خویش گرگ در پوست تویی

شمارهٔ ۶۳۱ : آنگل که بود به حسن شمع چگلی

شمارهٔ ۶۳۲ : خوش گفت به باغ بلبل نغمه سرای

شمارهٔ ۱

ایخواجه که فهم نکته سنج است ترا

چند از پی زر دوی چه رنج است ترا

چون از زر و مال غیر روزی نخوری

انگار که صد هزار گنج است ترا

شمارهٔ ۲

از کسب کمال اگر ملال است ترا

کسبی که کنی کمال حال است ترا

آموختن کمال کسبی که تراست

دریاب که آن کسب کمال است ترا

شمارهٔ ۳

ای همچو گهر در صدف سینه ما

هر گوهر راز تست گنجینه ما

حقا که غرض ز هستی ما نبود

جز جلوه حسن تو در آیینه ما

شمارهٔ ۴

یارب سگ کوی مقبلی ساز مرا

آیینه ز عشق منجلی ساز مرا

اقبال جهان مرا جوی نیست قبول

مقبول محمد و علی ساز مرا

شمارهٔ ۵

یارب نظر لطف بسویم بگشا

وز دست دعا دری بروی بگشا

یا موی تنم با گره دل خوشدار

یا این گره از تن چو مویم بگشا

شمارهٔ ۶

گر درد دل از غم حبیب است مرا

غم نیست که هم غمش طبیب است مرا

از فخر جهانیان مرا عار بود

گر فقر محمدی نصیب است مرا

شمارهٔ ۷

گر نیست کلید بخت در پنجه ما

وان گل نشود بپرسشی رنجه ما

خوش باش که آخر از پس پرده غیب

صبحی بدمد که بشکفد غنچه ما

شمارهٔ ۸

زان روز که آب و گل سرشتند مرا

در دل همه تخم مهر کشتند مرا

سرگشته از مهم که خورشید و خان

یکروز بحال خود نهشتند مرا

شمارهٔ ۹

تا زلف تو کرد در غم آغشته مرا

گم شد ز جفای چرخ سر رشته مرا

باری چو رهم بگلشن وصل تو نیست

در وادی غم مدار سرگشته مرا

شمارهٔ ۱۰

تا بلبل خویش یار گفتست مرا

با سنگدلان گفت و شنفتست مرا

هر شام به داغ تازه‌ای می‌سوزم

هر روز ز نو گلی شکفت است مرا

شمارهٔ ۱۱

تا چشم بود به جام جمشید ترا

کی آب دهد چشمه خورشید را

تا بر سر سدره پا به همت ننهی

کی دست رسد به شاخ امید ترا

شمارهٔ ۱۲

ای کرده چو ذره حسرت اندوز مرا

چون سایه ز غم کرده سیه روز مرا

خورشید رخا، مهل چنین مرده دلم

باز آی و چراغ دل برافروز مرا

شمارهٔ ۱۳

ای گل که غم تو خار ره گشت مرا

بی سرو قدت عمر تبه گشت مرا

از بسکه بدل چو لاله ناخن زده ام

خون در بنه ناخنان سیه گشت مرا

شمارهٔ ۱۴

ایمرغ چمن که کار عشقست ترا

مقصود ز حسن یار عشق است ترا

با هر گل این باغ هزارت عشقست

عشق است ترا هزار عشق است ترا

شمارهٔ ۱۵

شیرین دهنا، شکر لبا، تازه خطا،

با چین خط تو ذکر مشکست خطا

ما را بجز از هجر و وصال تو بکس

نی خوف عتابست و نه امید عطا

شمارهٔ ۱۶

ای رفته و در دام بلا هشته مرا

آتش زده در کشته و نا کشته مرا

کی رشته عافیت بدست آرم باز

کز زلف تو گم شدست سررشته مرا

شمارهٔ ۱۷

ساقی دل من سوی تواش راه کجا؟

درویش کجا و صحبت شاه کجا؟

نی سایه بفعر چه ز خورشید جداست

خورشید کجا و سایه در چاه کجا؟

شمارهٔ ۱۸

ای تنگ شکر، دهن بگفتن بگشا

وانگه بگدا بگو که دامن بگشا

تا چند بود قفل غمم بر در دل

این قفل غم از در دل من بگشا

شمارهٔ ۱۹

عذرا بجفا اگر کشد وامق را

جان نیست دریغ عاشق صادق را

گو یار ز عاشقان وفا جوی بسر

کان خود به سر نیزه بود عاشق را

شمارهٔ ۲۰

هرچند ز غصه دل فکار است مرا

وز آتش دل دو دیده زار است مرا

در عشق کباب خام سوزست دلم

تا پخته شوم هنوز کار است مرا

شمارهٔ ۲۱

گر باده کشی مپوش و مستی بنما

ور پاک روی خدا پرستی بنما

در چادر پاک چون زن زشت مباش

گر مرد رهی چنانکه هستی بنما

شمارهٔ ۲۲

چون نافه از آن سرم فرو رفته بجیب

تا بوی ترا بشنوم از عالم غیب

عیبم مکن از بیهنری کاهوی چین

از عین هنر شهره شهر است بعیب

شمارهٔ ۲۳

گر سوخته نیستی در درد مکوب

وین سکه قلب بر رخ زرد مکوب

نرم از دم گرم میشود آهن سرد

گر بی دم گرمی آهن سرد مکوب

شمارهٔ ۲۴

ما بنده پیریم سرا پا همه عیب

ما را که خرد؟ چو بیند از ما همه عیب

با اینهمه دوست گویدای بنده پیر

بازآ که خریدار تو ام با همه عیب

شمارهٔ ۲۵

مانیم چو غنچه سر فرو برده به جیب

باشد که دری گشاید از عالم غیب

آن تازه جوان و صد هزاران خوبی

ما پیر و گرفتار به هفتاد و دو عیب

شمارهٔ ۲۶

ما مست ره و هوای دل طبع فریب

رخش هوس از فراز تازان بدنشیب

آنگه که عنان گسسته شد توسن نفس

چون؟ باز کشد عنان او صبر و شکیب

شمارهٔ ۲۷

خوشباش که بر دوزخیان روز حساب

از گیسوی خرد فرو هلد خواجه طناب

چون رشته نور آفتاب از سر مهر

ذرات جهان برکشد از چاه عذاب

شمارهٔ ۲۸

اهلی تو مراد از لب دلبر مطلب

با زهر غمش بساز و شکر مطلب

با داغ فراق او می وصل مجوی

در آتش دوزخ آب کوثر مطلب

شمارهٔ ۲۹

خورشید سپهر بی زوالی عشق است

مرغ چمن خجسته فالی عشق است

عشق آن نبود که همچو بلبل نالی

هر گه که بمیری و ننالی عشق است

شمارهٔ ۳۰

صد خانه ز خوناب دلم ویران است

وز گریه زار بیم صد چندان است

ازهر مژه ناودان خونیست روان

گر من مژه را بهم زنم طوفان است

شمارهٔ ۳۱

آنکس که بخوبان لب خندان دادست

خون جگری بدردمندان دادست

گر قسمت مانداد شادی غم نیست

شادیم که غم هزار چندان دادست

شمارهٔ ۳۲

آبی زدم مسیح یارت شده است

بخشیدن جان همیشه کارت شده است

جان بخشش توست گر فدای تو کنم

هم گوهر گنج خود نثارت شده است

شمارهٔ ۳۳

هر دل که اسیر محنت اوست خوشست

هر سه که غبار آن سر کوست خوشست

از دوست بناوک غم آزرده مشو

خوشباش که هر چه آید از دوست خوشست

شمارهٔ ۳۴

هر کس که ملامتی سرانجام وی است

از داغ محبت دلارام وی است

در سلسله محبت آموخته ایم

دیوانگی که عاشقی نام وی است

شمارهٔ ۳۵

آنکس که خطا از کلک گهر بار نوشت

اول الف قامت دلدار نوشت

استاد همین الف بر سر خط

یکبار نوشت و طفل صد بار نوشت

شمارهٔ ۳۶

از گلشن عیش جام مقصود که جست؟

تا لاله صفت چهره بخوناب نشست

چون سیب دل آغشته بخون باش ز دهر

بهبود مجو که به در این باغ نرست

شمارهٔ ۳۷

از جان منت فراغ اگر ایساقیست

تا جان بودم امیدواری باقیست

مشتاقم از آن، بدیدنت گستاخم

گستاخی من ز غایت مشتاقیست

شمارهٔ ۳۸

یاری که بصورت و بسیرت ملکیست

آنکس بشناسدش که طبعش محکیست

بی دیده پری کند مقابل با او

بر بی بصران فرشته و دیو یکیست

شمارهٔ ۳۹

دل مست بتان ز صورت چون مه اوست

دریاب سخن که نکته یی در ته اوست

بر روزن هر که نور آن خورشیدست

چون ذره دل اهل نظر همره اوست

شمارهٔ ۴۰

صیاد وشی که دام دل مجلس اوست

خوش مرغ دلی که آن پری مونس اوست

گر برج کبوتران پر از فتنه بود

صد فتنه بکنج برج هر نرگس اوست

شمارهٔ ۴۱

ساقی بحیات خضر کس رهبر نیست

ور نیز بود به از می و ساغر نیست

می همدم ماست چونکه چون گرمی می

در آب حیات و چشمه کوثر نیست

شمارهٔ ۴۲

ای مه که رخت آینه هر نظریست

مغرور مشود اگر ز خویشت خبریست

فانوس صفت بحسن خود گرم مشو

چون پرتو حسن تو ز نور دگریست

شمارهٔ ۴۳

تا نرگس مست یار در قهر منست

حقا که حیات و زندگی زهر منست

از مرهم وصل بهره ام نیست ولی

هر زخم ستم که هست از بهر منست

شمارهٔ ۴۴

ما را سوی معشوق اگر میل و هواست

معشوق بصد هزار دل عاشق ماست

کاه از سبکی نگه ندارد خود را

ور نی کشش محبت از کاهر باست

شمارهٔ ۴۵

گر در چمن از تو گفتگو خواهد رفت

آب رخ گل چو آب جو خواهد رفت

بر بام میا چو مه که خورشید فلک

از شرم تو در زمین فرو خواهد رفت

شمارهٔ ۴۶

گر رند خراباتی و گر خلوتی است

خواهان منند و عشق من شهرتی است

کس نیست که نیست داغ مهری بدلش

داغ دل من ستاره ...تی است

شمارهٔ ۴۷

هر چند که فتنه در جهان عشق انداخت

بی شمع رخت ز سوز دل کس نگداخت

بی حسن تو ساده بود لوح دو جهان

عشق اینهمه کارخانه از حسن تو ساخت

شمارهٔ ۴۸

با روی تو کآب زندگی از صافیست

گر جلوه کند ماه ز نا انصافیست

با شمع رخت چه حاجت خورشیدست

کاین خانه تنگ را چراغی کافیست

شمارهٔ ۴۹

شیرین دهنی چون قندو لعلی چو نبات

گوی زنخی چو قطره آب حیات

گویند مبین و صبر کن در غم او

صبرم نبود که بشنوم این کلمات

شمارهٔ ۵۰

ای خفته بخواب غفلت اندر ظلمات

خضر ره تست وصل آن آب حیات

برخیز وز وصل او برافزود چراغ

ور نی دگرش بخواب بینی هیهات

شمارهٔ ۵۱

اهلی شب عشق آن دل افروز گذشت

روز غم ما نیز بصد سوز گذشت

مانند سفیدی و سیاهی در چشم

تا چشم بهم زدی شب و روز گذشت

شمارهٔ ۵۲

این حسرت و غم که با من درویش است

بی سلسله یی نیست که بیش از پیش است

یا صبح سعادتم پس از شام غمست

یا محنت روز واپسینم پیش است

شمارهٔ ۵۳

باز آتش من بلند آوازه شدست

سرمستی من برون ز اندازه شدست

با موی سفید سرخوشم کز خط تو

پیرانه سرم بهار دل تازه شدست

شمارهٔ ۵۴

مجنون که ز بیم طعنه از خلق جداست

حال که بود میانه او و خداست

رسوایی او ز چشم خلق است نهان

رسوایی من میانه خلق بلاست

شمارهٔ ۵۵

آن بت که ز فرق تا قدم صنع خداست

آن آب حیات و جان لب تشنه ماست

سیراب کجا شوم از آن آب حیات

یک دیدن سیر خواهم او نیز کجاست

شمارهٔ ۵۶

در مستی اگر کسی نکویا نه نکوست

از می نبود نیک و بد از عادت و خوست

می آتش محض است و چون آتش افروخت

در هر چه فتد همان دهد بو که دروست

شمارهٔ ۵۷

واقف ز شب سیاه این سوخته کیست

جز شمع سحر که دوش تا روز گریست

هر کس که شبی در آتش هجر تو زیست

دانست که سوز آتش دوزخ چیست

شمارهٔ ۵۸

اهلی همه عمر بت پرست ار چه بزیست

یکبار بین که بت پرستیش ز چیست

بت آینه ایست مظهر صورت دوست

من سجده دوست میکنم آینه چیست

شمارهٔ ۵۹

گیرم که مرا هر سر مو یک قلم است

گر شرح غمت نویسم این نیز کم است

بس دم نزم که بر دل روشن تو

حاجت سخن نیست که دل جام جم است

شمارهٔ ۶۰

یاد تو حریف من دیوانه بس است

بزم طربم گوشه ویرانه بس است

ما مست تو ایم فارغ از باغ و گلیم

ما را گل رسوایی میخانه بس است

شمارهٔ ۶۱

من پیرم اگر کشته شوم از ستمت

این کشتن من باد مزید کرمت

زان موی سیه سفید کردم ز غمت

تا سرخ بخون خود کنم در قدمت

شمارهٔ ۶۲

در ملک جهان حیات جاوید یکیست

در دور فلک ساغر جمشید یکیست

کس نسبت یار ما بخوبان نکند

خوبان همه ذره اند و خورشید یکیست

شمارهٔ ۶۳

عمریست که میرود دل اندر ره دوست

ذره نبرد راه به منزلگه دوست

اهلی بدل مست تو گر نیست امید

نومید مباشی از دل آگه دوست

شمارهٔ ۶۴

بی بختم و دست و دل ز اندیشه تهیست

شیران همه رفتند و سر بیشه تهیست

دوش اینهمه جام می فلک داد بغیر

امروز که دور من بود شیشه تهیست

شمارهٔ ۶۵

ای برهمن آن عارض چون لاله پرست

رخسار بتان چارده ساله پرست

گر چشم خدای بین نباشد باری

خورشید پرست به که گوساله پرست

شمارهٔ ۶۶

می نوش که آنکه کعبه کردست و کنشت

خاک همه را مستی عشق تو سرشت

معمور بود بشاهد و باده جهان

موعود بود به کوثر و حور بهشت

شمارهٔ ۶۷

سامان دل از بی سر و سامانی ماست

آبادی ملک جان ز ویرانی ماست

گر شد دل جمع ما پریشان چه غمست

جمعیت ما هم از پریشانی ماست

شمارهٔ ۶۸

در نزد حکیم مس هم از جنس طلاست

وا مانده بخام طبعی از قدر و بهاست

اکسیر چو پخته سازدش زر گردد

پس سوز و گداز، کیمیای مس ماست

شمارهٔ ۶۹

در دیده عقل عاشقی سوختن است

جان باختی و حکمت اندوختی است

جاهل ز چراغ سوختن می نگرد

غافل که در این سوختن افروختی است

شمارهٔ ۷۰

عشق آب حیات و خضر فرح فالست

عشق آینه محول الاحوال است

گر جان نبود بشعق شاید بودن

من زنده بعشقم اینزمان چل سال است

شمارهٔ ۷۱

هر چند که صیت شعرم « ظ » آفاق شنفقت

کس گرد غمی به مهرم از چهره نرفت

هرگز دل من ز مهر کس شاد نشد

هرگز گل شادی من از کس نشکفت

شمارهٔ ۷۲

عشق است که آرزوی جان همه اوست

عشق است که آشیان مرغ همه اوست

نه ترک نه فارسی نه هند و نه عرب

لیکن همه دان و همزبان همه اوست

شمارهٔ ۷۳

آن شاهد بین که نغزی عجبست

وان چشم که بادام دو مغزی عجبست

چون بوالهوسان پا مفشارید بوصل

زانروی که وصل پای لغزی عجبست

شمارهٔ ۷۴

پروانه صفت سوز دلم پنهان است

کارم نه چو بلبل از غمت افغان است

ما را نه که در همان زبان نیست ولی

فریاد زدن نه شیوه مردان است

شمارهٔ ۷۵

سبز شکرین که نیشکر بنده اوست

صد جان بفدای یک شکر خنده اوست

در دور لبش آب حیات است نهان

پیداست که آب خضر شرمنده اوست

شمارهٔ ۷۶

ای گل که رخ ترا صفایی عجبست

از عشق منت نشو و نمایی عجبست

تا دل بهتر دادم شه خوبان شده یی

مرغ دل عاشقان همایی عجبست

شمارهٔ ۷۷

ای غایت هر هنر که در آدم هست

مقصود منی ز هر چه در عالم هست

من خسته دلم ز خدمت گر دورم

از ضعف تنست و ضعف طالع هم هست

شمارهٔ ۷۸

آن غمزده ام که زهر غم نوش منست

محنت کش عالم دل مدهوش منست

دور از تو ستون خانه غم شده ام

بار غم عالم همه بر دوش منست

شمارهٔ ۷۹

ای آنکه در تو قبله اهل وفاست

هر کس که امیدی بودش از تو رواست

کار همه کس چون شود از لطف تو راست

در کار منت اینهمه اهمال چراست

شمارهٔ ۸۰

عمرست شبی که با حریف طربیست

مرگست شبی که بی رخ نوش لبیست

این هر دو شب است لیکن از روی حساب

صد سال تفاوت ز شبی تا به شبیست

شمارهٔ ۸۱

در وادی عشق کز صفت بیرونست

حال دل عاشقان چه پرسی خونست

در هر پس سنگ کشته صد کوهکن است

در هر بن خار مرده صد مجنونست

شمارهٔ ۸۲

گردون طبق از بلندی همت بست

شد خاک زبون پستی از همت پست

پستی و بلندی همه از همت ماست

وابسته به همت است هر چیز که هست

شمارهٔ ۸۳

آنکس که ز حسن او جلوه گرست

صبحی دگرست و آفتابی دگرست

خورشید فلک کجا نماید کانجا

هر ذره کمتر، از فلک بیشترست

شمارهٔ ۸۴

آن بت که خراب او سامریست

او قبله ما بصورت ظاهریست

در سجده او مباش کاهل زنهار

کاندر ره عشق کاهلی کافریست

شمارهٔ ۸۵

آنی که دم مسیح یارت شده است

بخشیدن جان همیشه کارت شده است

جانی که تو بخشی چو فدای تو شود

هم گوهر گنج خود نثارت شده است

شمارهٔ ۸۶

بیمارم و هر کس که ببالین منست

گر گفت دعای عمر در کین منست

من عمر چه میکنم که دورم زبرت

دور از تو دعای عمر نفرین منست

شمارهٔ ۸۷

خورشید مرا بنیکبختان نگه است

بخش من از او چو سایه بخت سیه است

خورشید و شان سزای اوج شرفند

گر ذره بآسمان رود خاک ره است

شمارهٔ ۸۸

ای سرو که هرگز نبود درد و غمت

پرسیدن خسته نیست دور از کرمت

عذر قدمت چه خواهم ای سرو بلند

جان در قدمت دهم بعذر قدمت

شمارهٔ ۸۹

بد مهری چرخ بی وفا معلومست

جورش همگی بعاشق مظلومست

خسرو رسدش زکوة حسن از شیرین

فرهاد که مستحق بود محرومست

شمارهٔ ۹۰

گر روی بخاک مالیم عین وفاست

باید بهزار رو مرا عذر تو خواست

ناگه نکنی به چین پیشانی حمل

نقشی که ز خاشاک درت بر رخ ماست

شمارهٔ ۹۱

ساقی که طبیب درد مشتاقی ماست

هم چشمه نوش و هم می باقی ماست

گر آب حیات زندگی می بخشد

سرچشمه آب زندگی ساقی ماست

شمارهٔ ۹۲

ناید نفسم از دل غمساز درست

کز چنگ شکسته ناید آواز درست

مشکن دل ما که به بمرهم نشود

چون شیشه شکست کی شود باز درست

شمارهٔ ۹۳

دنیا به اساس و نعمت و برگ خوش است

عقبی بصلاح و تقوی و ترک خوش است

ناخوش بجهان چرا زیم؟ ترک خوش است

گر عمر بنا خوشی رود مرگ خوش است

شمارهٔ ۹۴

اهلی هنر و معرفت آموختنی است

گر ترک کنی از تو نظر دوختنی است

هر شاخ جوان که لایق میوه بود

راضی چو بهیز می شود سوختنی است

شمارهٔ ۹۵

هر سوخته پخته کی بود در ره دوست

بس سوخته یی که خامی طبع در اوست

ای زاهد خشک عشوه مفروش که تو

ناپخته درون چو ناری و سوخته پوست

شمارهٔ ۹۶

در مذهب عشق مست و مستوره یکیست

انگور و شراب و سرکه و غوره یکیست

یک نقطه حباب کوزه و کوره بود

آن نقطه چو سوخت کوزه و کوره یکیست

شمارهٔ ۹۷

جان یک نفس است و عمر مرغ قفس است

بیهوده نفس مزن چو عمرت هوس است

جوکی نزد نفس پی عمر دراز

دریاب سخن که عمر پای نفس است

شمارهٔ ۹۸

در آینه خاطرت از هر که شکی است

او هم بشک است رانکه خاطر محکی است

تا شیشه دو رنگست بود آب دو رنگ

یکرنگ بر آکه دشمن و دوست یکی است

شمارهٔ ۹۹

زاهد، برخ آن مه چونگاه افکندت

با اینهمه زهد در گناه افکندت

گیرم ملکی بعشوه آن زهره جبین

از اوج فلک بقعر چاه افکندت

شمارهٔ ۱۰۰

بهتر ز کمال عشق جانپرور چیست

خوشتر ز جمال و طلعت دلبر چیست

عشق آتش موسی است و حسن آب خضر

زین آتش و آب در جهان خوشتر چیست

شمارهٔ ۱۰۱

اهلی که هزار بلبل از وی خجل است

او نیز چو دیگر همین آب و گل است

زر شد مس او از نظر اهل دلان

اکسیر سعادت نظر اهل دل است

شمارهٔ ۱۰۲

عاشق که غمی در دل آگاه ویست

سوزی دگر اندر نفس و آه ویست

با ناخوشیم چو خاطر دوست خوشست

من نیز خوشم بهرچه دلخواه ویست

شمارهٔ ۱۰۳

جز محنت و غصه حاصل دنیا چیست

حال بدو نیک این جهان پیدا نیست

کاش این دو سه روز هم نمیبود کسی

کاین زندگی ارزنده این غوغا نیست

شمارهٔ ۱۰۴

عالم که چو چشم باز کردی هیچست

هر کار کزو بساز کردی هیچست

چون صورت آینه تماشاش خوشست

گر دست طمع دراز کردی هیچست

شمارهٔ ۱۰۵

شهدی همه نیش است و در او نوش کم است

بگذار که با وجود هستی عدم است

شهدی که تو چون مگس بر او شیفته یی

چون نیک در او فرو روی زهر غم است

شمارهٔ ۱۰۶

این عالم بی وفا ندانیم که چیست

کز وی دل کس چنانکه میخواست نزیست

چشمی که به بدمهری عالم نگریست

چون چشمه بهایهای بر خود بگریست

شمارهٔ ۱۰۷

امروز که دوران فلکت با تو نکوست

هشدار که دشمنیست در صورت دوست

چون روز طرب درآید این ساغر چرخ

بینی که چه خورده های الماس دروست

شمارهٔ ۱۰۸

تا کی زغمت دو دیده تر خواهد گشت

بدحالیم از چرخ بتر خواهد گشت

اهلی چو فلک بعکس کامت گردد

روزی که دهد کام تو بر خواهد گشت

شمارهٔ ۱۰۹

ای میوه سر درختی باغ بهشت

قد چو نهال تو درین باغ که کشت؟

گردون که بحسن صد هزارش یادست

تا روی تو دید جمله از دست بهشت

شمارهٔ ۱۱۰

هر چند که عاشقی دل افکارتر است

کار دل او ز عشق دشوار تر است

در جمجمه طریق عشق آنکه فتاد

هر چند که میرود گرفتار تر است

شمارهٔ ۱۱۱

عمرم که بگفتگو درین خانه گذشت

یکچند بوصف چشم مستانه گذشت

یکچند بذکر جام و پیمانه گذشت

القصه شب عمر بافسانه گذشت

شمارهٔ ۱۱۲

زینگونه که عمر من درویش گذشت

ضایع همه عمر من کم و بیش گذشت

این نیز که مانده گر منم صاحب عمر

ضایعتر از آن رود که از پیش گذشت

شمارهٔ ۱۱۳

در مذهب عاشقان که رمزی دگرست

مشنو که چو من نامه سیاهی دگرست

طاعت به ریا کنم نه از بهر خدا

فریاد که طاعتم گناهی دگرست

شمارهٔ ۱۱۴

باز آ که نماند بی توام تاب حیات

بی وصل تو تلخست شکر خواب حیات

باز آی و بکش که بی تو در مشرب من

زهر اجل است خوشتر از آب حیات

شمارهٔ ۱۱۵

ما صاف دلیم و کار دشمن دغلیست

هر بد که کند چاره ما کم محلیست

در مهر تو دشمنم رقیب از ازلست

مهر از ازلست و دشمنی هم ازلیست

شمارهٔ ۱۱۶

یارب تو شکسته مرا ساز درست

و انجام شکسته کن چو آغاز درست

دوری نبود ز کارگاه کرمت

گر شیشه شکسته یی شود باز درست

شمارهٔ ۱۱۷

از جام کرم قسمت هر کس دوریست

وین درخور مشرب ار نباشد جوریست

موسی صفت از معرف حق همه را

طوریست ولیک طور هر کس طوریست

شمارهٔ ۱۱۸

مجنون چه اگر تشنه بحسن لیلی است

لیلی بمثل قطره و مجنون سیلی است

یونس بدرون ماهی اندر صورت

ماهی بدرون یونس اندر معنی است

شمارهٔ ۱۱۹

گر آدم و گر فرشته گر دیو و پری است

حسن تو ز روی جمله در جلوه گری است

بیگانه و خویشند درین خانه یکی

هر کس که یکی دو بیند از کج نظری است

شمارهٔ ۱۲۰

عارف بجز از عارف آگاه کجاست

هر بوالهوسی رهبر این راه کجاست

از هستی خود چه گم شود عاشق فرد

یابد که مقام « لی مع الله » کجاست

شمارهٔ ۱۲۱

جان دو جهان ز شخص من در سخنست

کان یوسف گمگشته درین پیرهن است

کوته نظران کجا شناسند مرا

چشمی که مرا شناخت هم چشم منست

شمارهٔ ۱۲۲

یک گربه ده و بصد « همی » منصرف است

در اصل یکیست این سخن منکشف است

از کثرت صفر اگر الف گشت هزار

الف راست بصورت و بمعنی الف است

شمارهٔ ۱۲۳

پامال شود بفتنه هر مال که هست

گردد شب غم روز و هر اقبال که هست

چون عاقبت اینست چه تشویش کنیم

روزی بشب آریم بهر حال که هست

شمارهٔ ۱۲۴

کشتیست دو کون و ما تماشا گر کشت

از بهر تماشاست چه زیبا و چه زشت

در دانه اگر طمع نکردی آدم

کی رانده شدی بخواری از باغ بهشت

شمارهٔ ۱۲۵

مقصود خدا ز خلق اسرار دل است

صد یوسف جان غلام بازار دل است

راضیست خدا از آنکه راضیست دلی

آزار خدا و خلق آزار دل است

شمارهٔ ۱۲۶

بی صبر نصیب کس در این مایده نیست

بی صبر نپخت دیگ و این قاعده نیست

در حکمت کار اگر بود صبر تو را

معلوم نکنی که صبر بی فایده نیست

شمارهٔ ۱۲۷

در غیبت بیگنه یکی پرده در است

وانکس که زنا کند پس پرده درست

زانی بحضور و این بغیبت ز هوا

اینستکه غیبت از زنا سخت ترست

شمارهٔ ۱۲۸

بخشش نبود جز صفت حضرت دوست

آزاده کسی که بخشش عادت و خوست

در صورت بندگی خداوند بود

هر بنده که سیرت خداوند در اوست

شمارهٔ ۱۲۹

آن نیست هنر که خانه پر گنج و زرست

گر شاد کنی دل خرابی هنر است

گر گرسنه یی بلقمه یی سیر کنی

از خانه کعبه ساختن خوبترست

شمارهٔ ۱۳۰

آنکس نعمش زیاده باشد همه وقت

کو خوان کرم نهاده باشد همه وقت

در سفره چو غنچه گر همه نان تهیست

باید که چو گل گشاده باشد همه وقت

شمارهٔ ۱۳۱

ممسک بجهان به بیش و کم محرومست

با گنج زر از فیض درم محروم است

در شیره جان او بود لذت بخل

بیچاره ز لذت کرم محروم است

شمارهٔ ۱۳۲

با خلق اگر غرض نباشد سخنت

بوی نفس جان وزد از دم زدنت

از نقش غرض بشوی دل کان عرضست

تا جوهر جان شود سراپای تنت

شمارهٔ ۱۳۳

آنرا که هنر نباشد و پایه بخت

هرگز نشود کسی بزیبایی رخت

از میوه شجر عزیز باشد نه ز برگ

بی میوه چه سود برگ رنگین بدرخت

شمارهٔ ۱۳۴

ای دانش خود گشته هنر در نظرت

وز فخر گذشته است از عرش سیرت

گر همسفر عارف سالک گردی

جایی برسی که عیب باشد هنرت

شمارهٔ ۱۳۵

در باغ می از نیک و بد مردم مست

چون میوه زهر ناک و شیرین همه هست

دانا که هلاک جاهلان دید در او

کرد این شفقت که در بر وی همه بست

شمارهٔ ۱۳۶

غیر از ره عیش گرچه دلخواهی نیست

غافل مرو این راه که بی چاهی نیست

هر چند روی چون ره بی عاقبت است

غیر از ره بازگشتنت راهی نیست

شمارهٔ ۱۳۷

ای خفته که راه بیخودی پیشه تست

شیطان غرور در رگ و ریشه تست

برخیز که آنکه در بر تست بخواب

هیچست همین صورت اندیشه تست

شمارهٔ ۱۳۸

هر تازه خطی که بهر زو با تو یکیست

دیویست بمعنی و بصورت ملکی است

این سبزه خط که خوانیش مهر گیا

فردانگری که این چه خار و خسکی است

شمارهٔ ۱۳۹

شهوت ضررش مگو که حالی پیداست

از شیر ژیان خرد مثالی پیداست

از کوزه چو قطره قطره آب چکد

آنروز که کوزه گشت خالی پیداست

شمارهٔ ۱۴۰

وصلت نه بنسبت و به بختی که بداست

کادم نشود کسی بدرختی که بداست

این شیوه ز باغبان بیاموز که شاخ

پیوند کند بهر درختی که بداست

شمارهٔ ۱۴۱

آخر ز جهان غرقه بخون باید رفت

وز دایره سپهر دون باید رفت

زان روی بپیریت شود پشت دوتا

کز این در کوتاه برون باید رفت

شمارهٔ ۱۴۲

با ظلمت مرگ برق جان را چه ثبات

بس غره مشو چو کزو از آب حیات

کاین کوزه عمر بشکند آخر کار

وین آب حیات گم شود در ظلمات

شمارهٔ ۱۴۳

ای مست فرح که ساغرت هست بدست

غافل نشوی که غفلتت هست بدست

از ساغر دولت نشوی مست غرور

کاین جامی می است میرود دست بدست

شمارهٔ ۱۴۴

برخاست میان بسته دلم چابک و چست

میخواست که کار خود کند جمله درست

چون کرد به بیوفایی عمر نگاه

کنجی بنشست و از جهان دست بشست

شمارهٔ ۱۴۵

چو پیر شدی لذت دوران هیچست

کو هر چه خوردی بی در دندان هیچست

دندان دو صف لشگر سلطان تن است

لشگر چو شکست کار سلطان هیچست

شمارهٔ ۱۴۶

خوش آنکه بخلقش سربازاری نیست

در هیچ صفت درونش آزاری نیست

شیران سگ مجنون همه زانند که او

مشغول خودست و با کسش کاری نیست

شمارهٔ ۱۴۷

من گنجم اگر خرابیم آیین است

غم نیست ولی زمانه صورت بین است

درویشم و خوشدلم بدرویشی خود

اینم هنرست و عیب من هم این است

شمارهٔ ۱۴۸

ای با تو عدم وجود هر چیز که هست

غیر از تو درین خرابه دهلیز که هست؟

در دایره یی که بر وجودست محیط

بیرون ز تو کیست در درون نیز که هست؟

شمارهٔ ۱۴۹

آسوده در لطف حق از هر سوریست

آنجا نبری گمان که بر کس زوریست

بر درگه بی نیازی حی غنی

موریست سلیمان و سلیمان موریست

شمارهٔ ۱۵۰

خوشباش که بنده گر نکویانه نکوست

محروم نمیشود کس از رحمت دوست

گر خوانده شوی چاره همان بندگیست

ور رانده شوی کجا روی کان به ازوست

شمارهٔ ۱۵۱

احمد سبب وجود آدم شده است

او اول کار بود و خاتم شده است

مقصود خدا نبوت و بعثت اوست

او باعث هستی دو عالم شده است

شمارهٔ ۱۵۲

تخمیر نبوت و ولایت ازلی است

زان نور نبی سرشته با نور علی است

برهان ولایتست با هر نبیی

برهان محمد و علی، آل علی است

شمارهٔ ۱۵۳

مفتاح در گنج جهان نادعلی است

معراج دل موحدان یاد علی است

وقف است امامت دو عالم به نبی

من بعد نبی علی و اولاد علی است

شمارهٔ ۱۵۴

کس سر خدا بی نبی الله نیافت

بی مهر علی هم دل آگاه نیافت

تحقیق بدان که هیچکس جانب حق

بی حب محمد و علی راه نیافت

شمارهٔ ۱۵۵

آن بنده حق لطف ازل شامل اوست

کو مهر محمد و علی حاصل اوست

خوش خاتمت کسی که چون نقش رنگین

الله و محمد و علی در دل اوست

شمارهٔ ۱۵۶

خوش وقت شهیدی که بخون خفت و برفت

چون گل که کفن بخون پذیرفت و برفت

من کشته آن مرده که در راه فنا

الله و محمد و علی گفت و برفت

شمارهٔ ۱۵۷

از آل علی هر چه ترا دل باشد

از شاه خراسان همه حاصل باشد

در موسی و سی و نه خلف فرقی نیست

ایشان چلشان یکی یکی چل باشد

شمارهٔ ۱۵۸

« والتین » به حسن قسم ز معبود غنی است

« زیتون » به حسین و این سخن یافتنی است

از قدر بلند « طور سینا » ست علی

« هذا البلد الامین » رسول مدنی است

شمارهٔ ۱۵۹

صید حرم دل همگی نور و صفاست

هر فتنه که هست از سگ نفس هواست

نفس است سگی که پنجه با شیر کند

شیری که سگ نفس کشد شیر خداست

شمارهٔ ۱۶۰

هر چند که کار شیخ بر نیکو عملیست

چشم من مست بر عطای ازلیست

هر کس بکسی امیدواری دارد

امید من از علی و اولاد علیست

شمارهٔ ۱۶۱

اهلی اگرت آرزوی آب بقاست

سرچشمه آن محبت آل عباست

گر شخص فرشته گردد ازعلم و ادب

آدم نبود گرنه سگ شیر خداست

شمارهٔ ۱۶۲

اهلی که نظر یافته از آل عباست

از آل علی همیشه کارش به صفاست

امید که عاقبت سرش خاک شود

در پای سگی که آن سگ شیر خداست

شمارهٔ ۱۶۳

هر جا که مزار و مرقد آل عباست

آن خاک شریف قبله اهل صفاست

آهوی ختن بهر کجا نافه نهاد

خاک از اثر صحبت او مشک ختاست

شمارهٔ ۱۶۴

خواهی بگذری چابک و چست

میزان عمل بکف نگهدار درست

میزان رسن باز نگهدار ویست

میزان عمل نگاه دارنده تست

شمارهٔ ۱۶۵

ای دیو هوس رفته ترا در رگ و پوست

گر پاک نیی لاف محبت نه نکوست

برخیز و بخون دل برآور غسلی

و رنی جنب طریقتی در ره دوست

شمارهٔ ۱۶۶

آدم که جبلی از قضا زلت اوست

دارد مرضی که زلت از علت اوست

علم نبی این مرض شناسد نه حکیم

قانون و شفا شریعت و ملت اوست

شمارهٔ ۱۶۷

هر سجده که میکنی پی خدمت دوست

گاهی که بترتیب کنی لایق اوست

تنها نه که ترتیب بود شرط نماز

هر کار که میکنی به ترتیب نکوست

شمارهٔ ۱۶۸

شیریست درنده نفس سرکش که تراست

گیر سیر بود ترا بر او حکم کجاست

چون گرسنه شد زروزه فرمانبر تست

پس سیر مشو که سیری نفس خطاست

شمارهٔ ۱۶۹

ایطالب کعبه گر ترا میل صفاست

دریاب که استطاعت پای رواست

در خانه چه پا شکسته مانی برخیز

کز کعبه بعد ز لنگ ماندن نه رواست

شمارهٔ ۱۷۰

ایزد که بکعبه کرد حکم سفرت

آنست که باشد از غریبان خبرت

موقوف کند برحمتت در عرفات

تا رحم کنی تو هم به موقوف درت

شمارهٔ ۱۷۱

آن چار کتاب حق که آمد ز نخست

بیشک همه حجت الهی است درست

قرآن که جوامع الکلم آمده است

لب همه جمع کرد و رق همه شست

شمارهٔ ۱۷۲

بر چرخ قدم نهی به سعی و حرکت

وز چرخ کسالت افکند در رکت

چرخ از حرکت این برکت یافته است

از ما حرکت باید و از حق برکت

شمارهٔ ۱۷۳

آنرا که شرف ز صحبت همنفسی است

گر سرکشد از خدمت او هیچکسی است

در پهلوی گل گیا عزیزست چو گل

از صحبت گل چو دور شد خار و خسی است

شمارهٔ ۱۷۴

ایزد که برحمت نظری سوی تو داشت

بر خاتم تو قباله ملک نگاشت

غافل نشوی که ملک محبوب تو است

محبوب بدست دگران کس نگذاشت

شمارهٔ ۱۷۵

جوری ز زمانه بر بد اندیش نرفت

تا ظلمی از او بر سر درویش نرفت

هر کس که جفا کرد جفا دید جزا

باعدل خدا ظلم کس از پیش نرفت

شمارهٔ ۱۷۶

کج دست که در مال کسانش نظر است

دستش ببرند اگر چه با صد هنرست

دستی که شد از کجی در این باغ دراز

چون شاخ رزش برند اگر شاخ ز دست

شمارهٔ ۱۷۷

فرزند که بی حیا و شرم و ادب است

زان است که بی نسبتیی در نسب است

عقدی که بنسبت نبود نیست مباح

استر که حرامزاده شد زان سبب است

شمارهٔ ۱۷۸

برخیز که بخت در سبب ساختن است

ضایع منشین گر همه سر باختن است

از دست منه عنان فرصت که حیات

رخشیست که همچو برق در تاختن است

شمارهٔ ۱۷۹

دردی کش عشق جمله صافی بین است

دریاب که مشرب حقیقت این است

هر باده کز کف دوست رسد

چون روی ترش نمیکنی شیرین است

شمارهٔ ۱۸۰

اکنون که بهار عمر در نشو و نماست

گلزار طبیعت تو در عین صفاست

برخیز و گلی بچین که در گلشن دهر

بنیاد بهار عمر بر باد هواست

شمارهٔ ۱۸۱

پیش تو مرا شرم و حیا خواهد کشت

خاموشم و خصمم بجفا خواهد کشت

از خاموشیم کار رسیدست بجان

فریاد که خامشی مرا خواهد کشت

شمارهٔ ۱۸۲

شیر از که از آب و هوا خلدوش است

دیریست که از زمانه در گیر و کش است

محبوب منست اگر چه گردید خراب

هرچند که کهنه و خرابست خوش است

شمارهٔ ۱۸۳

گر کار جهان ز غصه بی تاری نیست

ما را سر و سودای جهان باری نیست

چون کار باختیار کس می نشود

بهتر ز طریق بیخودی کاری نیست

شمارهٔ ۱۸۴

خنجر بکف تو کز صفا رم زده است

برقی است که کار خصم برهم زده است

از جوهر زر نشانی این خنجر تیز

ماننده برگ بید شبنم زده است

شمارهٔ ۱۸۵

جز هجر نصیب عاشق بیدل چیست

جز حسرت وصل او بمن واصل چیست

گر من نگرم سیاهه دفتر عمر

جز نامه سیاهی دگرم حاصل چیست

شمارهٔ ۱۸۶

گردر تر و خشک دهر گشتی همه هیچ

ور خار و گلی چو در گذشتی همه هیچ

گر ساده دلی ورت هزاران نقشست

در بحر فنا چو غرقه گشتی همه هیچ

شمارهٔ ۱۸۷

عیش و طرب جهان فانی همه هیچ

وین گفت و شنید و نکته دانی همه هیچ

گیرم که هزار سال مانی بمراد

یکروز که نامراد مانی همه هیچ

شمارهٔ ۱۸۸

مست می وصل او اگر شیر بود

کار دلش از وی زبر و زیر بود

کس سیر نشد ز وصل آن آبحیات

از آب حیات چون کسی سیر بود

شمارهٔ ۱۸۹

منعم همه مال و کسب زر میداند

زاهد همه اوراد سحر میداند

عارف هنر و معرفت آموخته است

خوش وقت کسی که این هنر میداند

شمارهٔ ۱۹۰

زاهد زورع بر سر هر شی نرسد

در مشرب عارفان دل وی نرسد

هر چند که او درون خود پاک کند

هرگز بصفای شیشه می نرسد

شمارهٔ ۱۹۱

هر چند که نیشکر دلاویز بود

کی همچو قد تو فتنه انگیز بود

با لعل تو نسبت نمک باید کرد

هرگز که نمک چنین شکریز بود

شمارهٔ ۱۹۲

از کوشش من بمن نوایی نرسد

وز نخل تو ام بر وفایی نرسد

دستی که ز شاخ بخت کوتاه بود

هر چند که بر جهد بجایی نرسد

شمارهٔ ۱۹۳

هرگز فلکم باده رخشان ندهد

جز درد غم ساقی دوران ندهد

خون جگری گر دهد آسان نوشم

می ترسم از آنکه اینهم آسان ندهد

شمارهٔ ۱۹۴

عشق ار پی زینت و هنر میسوزد « کذا »

عشق آنهمه را بیک نظر میسوزد

عقل آب روان و در پی سبزه باغ

عشق آتش محض خشک و تر میسوزد

شمارهٔ ۱۹۵

تا کی رطب لبت باغیار رسد

وز نخل قدت نصیب ما خار رسد

لعل تو که خورد خون من حق منست

روزی برسد که حق بحقدار رسد

شمارهٔ ۱۹۶

زاهد که اساس دین برونق طلبد

بر مست بتان خواری مطلق طلبد

گر بنگرد آن صنم که مستان دارند

آنرا بنماز و حاجت از حق طلبد

شمارهٔ ۱۹۷

گردون که ازو هر چه دلم خواست نشد

یکبار چنانکه خاطرم خواست نشد

چون کج صفتست با کجان راست شود

با راست کج است زان بمار است نشد

شمارهٔ ۱۹۸

کی ره سوی عشق عقل آگاه برد

وان دلشده هم نه ره بدلخواه برد

این کعبه نه رهنما نه رهبر دارد

حیران شده یی که گم شود راه برد

شمارهٔ ۱۹۹

آسیب نهان به خرمن ما نرسد

جز بار سبو به گردن ما نرسد

از منت جامه همچو مجنون رستیم

تا دست کسی بدامن ما نرسد

شمارهٔ ۲۰۰

عاشق ز غم تو کی دهان باز کند

هر شکوه که هست اشک غماز کند

از آتش دل من نکنم ناله وی

آتش چو بلند شد خود آواز کند

شمارهٔ ۲۰۱

گر یار نه آنچنان نماید که بود

کس را گله از یار نباید که بود

گر میکشدت مگو ندارم گنهی

گر دل خود بگرد شاید که بود

شمارهٔ ۲۰۲

هر چند لب تو شربت نوش بود

خامش ز طلب عاشق مدهوش بود

چون خسته نه درد خود شناسد نه دوا

در پیش طبیب به که خاموش بود

شمارهٔ ۲۰۳

هر چند که صبح عیش ما کم بدمد

ورهم بدمد ز مشرق غم بدمد

تا کی بدمد صبح رقیبان به مراد

صبحی بمراد عاشقان هم بدمد

شمارهٔ ۲۰۴

رنگی که سرشگ من ز حسرت دارد

با نسبت او لعل چه قیمت دارد

چون گرمی اشک عاشق سوخته دل

با لعل فسرده دل چه نسبت دارد

شمارهٔ ۲۰۵

با همچو منی که همسخن خواهد بود

من خاک رهم که یار من خواهد بود

اهلی مطلب پنبه داغ دل خویش

کاین پنبه نصیب در کفن خواهد بود

شمارهٔ ۲۰۶

ای کز گل روی تو رخم زرد بود

دل از دهنت چو غنچه پر درد بود

بوسی دهنت نداد و صد وعده دهد

کم حوصله را زبان جوانمرد بود

شمارهٔ ۲۰۷

چون یار برون از دل پر خون نشود

سودا زده او دل ما چون نشود؟

لیلی چو شود همدم مجنون تا کی؟

عاقل نبود کسی که مجنون نشود

شمارهٔ ۲۰۸

برخیز که وصل ساقی از کف برود

وین دولت اتفاقی از کف برود

هوش و دل رفته کی بدست آید باز

هشدار که نقد باقی از کف برود

شمارهٔ ۲۰۹

اهلی که ز سودای بتان سود ندید

از آتش سودا بجز از دود ندید

هر سرو که پرورد بخون دل خون

از نخل قدش میوه مقصود ندید

شمارهٔ ۲۱۰

عاشق نه که از می دل راحت دارد

با خود ز سخن سر فصاحت دارد

چون غنچه شکفته رو زید با دل تنگ

میخندد و در سینه جراحت دارد

شمارهٔ ۲۱۱

ای آمده از عدم سوی ملک وجود

پرورده حقت بنعمت از سفره جود

مقصود حق آنکه حق شناسی بودت

گر حق شناسی از وجود تو چه سود

شمارهٔ ۲۱۲

تا تیغ بر استخوان ز جورت نرسید

آه از جگر سوختگان کس نشنید

فریاد از استخوان هم از زخم نخاست

تیغ تو بنالید چو محروم تو دید

شمارهٔ ۲۱۳

رسوایی ما ز تنگدستی خیزد

مجنون صفتی ز عشق و مستی خیزد

صاحب نظران شکسته صورت باشند

آرایش تن ز خود پرستی خیزد

شمارهٔ ۲۱۴

دردی که دوای او قضا را نرسد

جز این دل ریش مبتلا را نرسد

ما بخش غمیم و غم همه قسمت ماست

هرگز نرسد غمی که ما را نرسد

شمارهٔ ۲۱۵

خوشباش که غم کلید شادی باشد

اکسیر مراد، نامرادی باشد

هر کس که چو مجنون بستم خوی گرفت

آسوده درون در همه وادی باشد

شمارهٔ ۲۱۶

صد عاشق اگر کشته ز بیداد بود

معشوقه چو سرو از همه آزاد بود

فریاد که من چون شمعی از آتش آه

میسوزم و پیش گلرخان باد بود

شمارهٔ ۲۱۷

گر پیش تو سر ز کشتن افتد به سجود

رنجیده مشو ز دامن خون آلود

هر کس که بخون در افکند بیگنهی

بر دامن او ترشحی خواهد بود

شمارهٔ ۲۱۸

شوخی که چو سرو ناز دلکش باشد

چون لاله بداغ او دلم خوش باشد

آتش بدلم در افتد از یاد لبش

بر تشنه حدیث آب آتش باشد

شمارهٔ ۲۱۹

زان گرد گنه بذیل عشاق رسد

تا رحمت و مغفرت ز خلاق رسد

زان روی نگین لعل سازند سیاه

تا مهر قبول او به آفاق رسد

شمارهٔ ۲۲۰

بس دور مشو که عمر بس بیتو مباد

جانی که مراست یکنفس بیتو مباد

هم چشمی و هم چشم چراغ همه یی

ایچشم و چراغ همه، کس بیتو مباد

شمارهٔ ۲۲۱

گر عشق بنای جان ز بنیاد برد

این بس که غم دو عالم از یاد برد

جانی که بجانان ندهی خاک ره است

عمری که به عشق نگذرد باد برد

شمارهٔ ۲۲۲

خوش آنکه دمی زمانه یارم باشد

معشوقه چو سرو و در کنارم باشد

بر توسن بخت از آن ز زلف چو کمند

در دست عنان اختیارم باشد

شمارهٔ ۲۲۳

تا خنده زنان لبت به بستان آمد

در گریه خون غنچه خندان آمد

در عهد تو چار ضرب زد لاله زرشک

با طاس قلندری بدوران آمد

شمارهٔ ۲۲۴

تا کی ستمت بر دل نا شاد رسد

فریاد کنیم و از تو بیداد رسد

بر ناله و فریاد دلم پیک اجل

فریاد رس است گر بفریاد رسد

شمارهٔ ۲۲۵

هر کس که به دقن بدندان نگزید

از باغ حیات میوه عمر نچید

آنان که به دقن فروشند به سیم

زین به که فروشند چه خواهند خرید

شمارهٔ ۲۲۶

ایساقی جان که جای فدای تو بود

خوش وقت کسی که خاک پای تو بود

آنجا که تویی هزار خورشید فلک

سرگشته چو ذره در هوای تو بود

شمارهٔ ۲۲۷

گر دل ز غبار غم درون پاک کند

وین گرد بلا روی بر افلاک کند

در کاخ فلک نگنجد از بسیاری

شاید که دل چرخ فلک چاک کند

شمارهٔ ۲۲۸

در عشق تو کس جز رخ زردش نرسد

درمان نبرد دلی که دردش نرسد

من مرده خاک پای تو کآب حیات

هر چند که جان دهد بگردش نرسد

شمارهٔ ۲۲۹

می خور که حیات جاودانت بدهند

وز صد چو سکندری امانت بدهند

دریاب حیات نقد و ضایع مگذار

کاینت برود ز دست و آنت ندهند

شمارهٔ ۲۳۰

چشم بد کس بچشم مستت نرسد

آفت بدو لعل می پرستت نرسد

سر تا قدم تو بر مراد دل ماست

ای نخل مراد ما شکست نرسد

شمارهٔ ۲۳۱

گر حسن چون حسن شیرین ننمود

در گنج کسی چو گنج پرویز نبود

در زور کسی بکوهکن هم نفزود

حسن و زر و زور را وفا نیست چه سود

شمارهٔ ۲۳۲

زان چشم سیه که دل سیه میگردد

صد خانه سیه ز یک نگه میگردد

از آب حیات در سیاهی خوشتر

آبی که درو چشم سیه میگردد

شمارهٔ ۲۳۳

تا دست بود در وفا خواهم زد

تا پاست قدم درین بلا خواهم زد

من غرقه بحر عشقم و در تن من

تا یک نفس است دست و پا خواهم زد

شمارهٔ ۲۳۴

هر چند دلم بوصل فایز نشود

در داغ فراق دوست عاجز نشود

هر چند که سوزمش بغم خامترست

خامیست دلم که پخته هرگز نشود

شمارهٔ ۲۳۵

هر چند دلم زعشق آزار کشید

آزرده نشد ز عشق و این بار کشید

چندان نبریدم از بتان کاخر کار

سررشته عشق من به زنار کشید

شمارهٔ ۲۳۶

طالب که دلش در پی مطلوب بود

او را قدم و کرم ز محبوب بود

گر دوست کرم کند قدم شاید زد

آری قدم و کرم بهم خوب بود

شمارهٔ ۲۳۷

گاهیم بعشق و مستی آموخته اند

گاهی نظر از مراد دل دوخته اند

تا کی مس من بکیمیایی نرسد

باری بهزار کوره ام سوخته اند

شمارهٔ ۲۳۸

در آتش پدر نگاه لیلی چون کرد

مجنون زرهی دید که سر بیرون کرد

سنگی زد و کاسه سرش پر خون کرد

آش عجبی به کاسه مجنون کرد

شمارهٔ ۲۳۹

تا کی غم دل عاشق بی بخت خورد

خواهد ز دلم سگ و صد لخت خورد

من رحم بدل کردم و خون ریخت دلم

در عشق کسی که سست زد سخت خورد

شمارهٔ ۲۴۰

تا چند چنین عهد شکن خواهی بود

تا کی ز جفا تلخ سخن خواهی بود

بیگانه مشو که از ره و رسم وفا

من زان توام تو زان من خواهی بود

شمارهٔ ۲۴۱

خاک قدم تو نافه چین ارزد

خاشاک رهت سنبل و نسرین ارزد

شیرین سخنی و زیر لب مگویی

تلخی که هزار جان شیرین ارزد

شمارهٔ ۲۴۲

آمد غم دل که آب آدم ببرد

آدم چکند که جان ازین غم ببرد

یارب تو ز ابر رحمت خویش فرست

سیلی که غبار غم ز عالم ببرد

شمارهٔ ۲۴۳

آنشمع دمی ز چشم روشن نرود

کز دیده سرشک تا بدامن نرود

یار از بر من برفت و حرمان وصال

دردیست که هرگز از دل من نرود

شمارهٔ ۲۴۴

آنی که حسد مه از صفای تو برد

گل پیرهن صبر برای تو درد

چون ذره که جوشد بهوا داری مهر

مرغ دل خلق در هوای تو پرد

شمارهٔ ۲۴۵

گر سینه ما چاک ز نظاره بود

ما را چه غم از طعنه بیکاره بود

تن خانه عاریت بود در بر جان

جان را چه زیان ز جامه گر پاره بود

شمارهٔ ۲۴۶

مشتاق تو فردوس برین را چکند

وانهار نعیم و حور عین را چکند

سرمست لبت کجا برد کوثر را

مخمور تو شیر و انگبین را چکند

شمارهٔ ۲۴۷

می خور که فلک نقد بقا میدزدد

نور از دل و از چهره صفا میدزدد

یکدم نبود که نیست در غارت ما

سال و مه و روز و شب ز ما میدزدد

شمارهٔ ۲۴۸

هر که سگ تست بر دری ننشیند

غیر از تو بهیچ دلبری ننشیند

هر روز چو بلبل نسراید به گلی

هر لحظه بشاخ دیگری ننشیند

شمارهٔ ۲۴۹

ما را شب هجر او آید چه شود؟

خورشید رخش زدر در آید چه شود؟

آن کوکب دولت که دهد کام همه

یکروز بکام ما برآید چه شود؟

شمارهٔ ۲۵۰

در هجر تو خلق از سر و سامان شده اند

سرگشته چو مجنون به بیابان شده اند

باز آ که به جمعیت دل باز رسند

جمعی که چو خاک ره پریشان شده اند

شمارهٔ ۲۵۱

از دل چو دمی غم تو بیرون نرود

از دیده چگونه رود جیحون نرود

کان نمکی و در دل مجروحی

خوناب ز چشم خونفشان چون نرود؟

شمارهٔ ۲۵۲

آنرا که مراد از در امید دهند

آب خضر از چشمه خورشید دهند

هر کس که قدم بصدق زد در ره دوست

اول قدمش حیات جاوید دهند

شمارهٔ ۲۵۳

طاوس اگر بجلوه پر باز کند

ور کبک خرامیش بصد ناز کند

ما را بشکار این و آن دل نکشد

مرغ دل ما شکار شهباز کند

شمارهٔ ۲۵۴

آن شمع دمی ز چشم روشن نرود

کاین سیل سرشک تا بدامن نرود

یار از بر من برفت و حرمان وصال

داغیست که هرگز از دل من نرود

شمارهٔ ۲۵۵

هر دل که درو مهر کسی ریش کند

از پرتو عشق روشنی پیشه کند

گر سخت تر از سنگ بود آتش عشق

بگدازد و صافی ترش از شیشه کند

شمارهٔ ۲۵۶

تا دل غم جان داشت بدلبر نرسید

تا خاک نگشت سر بدان در نرسید

هرگز بگهر دست شناور نرسد

تا غرقه نشد کسی بگوهر نرسید

شمارهٔ ۲۵۷

در هودج عشق عقل واپس نرسد

از عقل کسی بچرخ اطلس نرسد

خاصیت عشق جذبه کاه رباست

بی جاذبه عشق باو کس نرسد

شمارهٔ ۲۵۸

گاهم ره بتخانه نکو می‌آید

گاهم ز در تو های و هو می‌آید

در مشرب من کعبه و بتخانه یکیست

تا مرغ دلم کجا فرو می‌آید

شمارهٔ ۲۵۹

دل کز تو پریچهره مشوش باشد

افغان نکند گرچه در آتش باشد

گر گفت سگ تو ام مگو او سگ کیست

شاید که دلی بدانقدر خوش باشد

شمارهٔ ۲۶۰

کس نیست که کشته ایماه نشد

روشن بتو غیر ناله و آه نشد

بس عاشق خسته هم که آهی بکشد

جان داد و زمردنش کس آگاه نشد

شمارهٔ ۲۶۱

دل آینه دار ترک و تاجیک بود

زشت است اگر آینه تاریک بود

در عشق بهر موی تو راهیست ولی

هر ره که روی صراط باریک بود

شمارهٔ ۲۶۲

اهلی که ره علم و هنر میسپرد

خواهد که ز عرش نام او برگذرد

خوش آنکه چو من شود سگ کوی حبیب

تا نام کسش میان مردم نبرد

شمارهٔ ۲۶۳

هر کو غم آنسرو سرافراز خرید

از سروقدان دگر کجا ناز خرید

حسنش غم گلرخان بشست از دل من

عشقش ز هزار غم مرا باز خرید

شمارهٔ ۲۶۴

گر کشته شویم بر تو باری نرسد

بر دامن همت تو خاری نرسد

گر خاک شود جمله ذرات جهان

بر خاطر خورشید غباری نرسد

شمارهٔ ۲۶۵

هرگاه که شمع قامتم میسوزد

هر لحظه بصد ملامتم میسوزد

از دیده برفت و حسرت دیدارش

داغیست که تا قیامتم میسوزد

شمارهٔ ۲۶۶

هرگز دلم از عشق پشیمان نشود

با آنکه دمی زعشق شادان نشود

تا نقش بتان بتخته هستی هست

این کافر دل سیه مسلمان نشود

شمارهٔ ۲۶۷

بر چرخ نه هر ستاره یی زهره بود

در شهر نه هر کس بوفا شهره بود

بس آدمیی که گوهرش پندارند

چون نیک نگه کنند خر مهره بود

شمارهٔ ۲۶۸

عیش و طرب از مایه هستی خیزد

هستی گل از فراخ دستی خیزد

در ساغر لاله جرعه خون دلست

پیداست کزین جرعه چه مستی خیزد

شمارهٔ ۲۶۹

ایسرو سهی هر که هوای تو کند

باید که تحمل جفای تو کند

چون آمده یی بر سر بیمار فراق

چندان بنشین که جان فدای تو کند

شمارهٔ ۲۷۰

در بحر غم تو عالمی جان دادند

وز خون جگر خجلت عمان دادند

ابروی تو سرنگون کند کشتی عمر

زان مردم دیده دل بطوفان دادند

شمارهٔ ۲۷۱

ای جان جهان تن تو را درد مباد

گلزار رخ تو را ورق زرد مباد

فرق سر بدخواه شود خاک رهت

دامان سلامت تو را گرد مباد

شمارهٔ ۲۷۲

عشقت که زغم رشته جانم گسلد

هرگز نفسی بحال خویشم نهلد

هر چند که سر بسر جهان خار غمست

خاری ندمد که در دل من نخلد

شمارهٔ ۲۷۳

آن تنگ دهن که غنچه حیرانش شد

در باغ سخن ز لعل خندانش شد

بگشود دهان باز و زدندش بدهان

چندانکه پر از خون لب و دندانش شد

شمارهٔ ۲۷۴

جان بهر غمست و بیغم امکان نبود

هر جان که در او غم نبود جان نبود

حیوان صفتست هر کرا نیست غمی

هر کس که غمی ندارد انسان نبود

شمارهٔ ۲۷۵

آنسرو قدان که گلرخ و ماه وشند

با سنبل زلف و نرگس چشم خوشند

پیوسته نه بر دل کسان داغ نهند

خود نیز چو لاله گه گهی داغ کشند

شمارهٔ ۲۷۶

در عشق اساس چاره کردن نبود

کس سیریش از نظاره کردن نبود

در بحر غم تو دست و پا چند زنم

چون چاره بجز کناره کردن نبود

شمارهٔ ۲۷۷

یارب دل کس جز از تو خرم نشود

بی لطف تو کار خلق عالم نشود

گر نقد مراد هر دو عالم بخشی

هیچت ز خزانه کرم کم نشود

شمارهٔ ۲۷۸

از هر چه در این دایره موجود بود

مقصود شناسایی معبود بود

مقصود حق از وجود ما معرفتست

ور نی ز وجود ما چه مقصود بود

شمارهٔ ۲۷۹

آن جو که بریده گشت از چشمه خود

در گلشن خاک رفت و سیری بنمود

از رنگ برنگ گشت و از شاخ بشاخ

باز آمد و پیوست بدریای وجود

شمارهٔ ۲۸۰

با آنکه زبان کلید هر کار بود

گوش از خمشی رسته ز آزار بود

باغیست تن و گوش گل بی خارست

کم گو که زبان گل پر از خار بود

شمارهٔ ۲۸۱

طایر صفتان بخلق زوری نگنند

راضی بجوی شوند و شوری نکنند

رندان چو هما باستخوانی قانع

تا دانه هم از دانه موری نکنند

شمارهٔ ۲۸۲

اهلی بسخن کشت تو خرمن نشود

خاموش که کارها بگفتن نشود

شمعی که تو از رشته جان ساخته یی

بی برق قبول دوست و دشمن نشود

شمارهٔ ۲۸۳

روز غم اگر بکوتهی میگردد

آن غم سبب روز بهی میگردد

پر شاد مشو که جام عدل مه نو

آن لحظه که پر گشت تهی میگردد

شمارهٔ ۲۸۴

خر نیست کسی که از جهان ناز خرد

یا عشوه این سپهر کجباز خرد

خود را بغم جهان چرا بفروشم

من بنده آن که از غمم باز خرد

شمارهٔ ۲۸۵

اکسیر نظر ورای تعلیم بود

تعلیم درین ره سر تسلیم بود

خاک تن خوش زر کن از فیض نظر

تا در نظرت خاک زر و سیم بود

شمارهٔ ۲۸۶

آسوده بود هر که کم آزار بود

آزار کننده خود دل افکار بود

آزاده بود هما که مرغان نکشد

شاهین که کشنده شد گرفتار بود

شمارهٔ ۲۸۷

با خلق خدا نمیتوان غوغا کرد

خوش آنکه بخلق صید خاطرها کرد

صد دوست بیکروز توان دشمن ساخت

یکدوست بصد سال توان پیدا کرد

شمارهٔ ۲۸۸

آنان که اساس کار بر خلق نهند

باید که جواب کس بتندی ندهند

خورشید که شمع عالم افروز بود

آن لحظه که گرمی کند از وی بجهند

شمارهٔ ۲۸۹

هر سخت سخن که تلخگویی دارد

در سینه خلق تخم کین میکارد

زنهار که تخم کین به بیهوده مکار

کاین آخر کار تلخی بار آرد

شمارهٔ ۲۹۰

هر ذره که صبر یار خود خواهد کرد

خورشید فلک شکار خود خواهد کرد

از صبر هزار ساله چون نوح مرنج

هم صبر که صبر کار خود خواهد کرد

شمارهٔ ۲۹۱

مستی که ندامت از شرابش باشد

ور ترس خدا دلی کبابش باشد

بهتر ز کسی که مست باشد ز غرور

در سجده حق سری به خوابش باشد

شمارهٔ ۲۹۲

تا ظلمت محنت بنهایت نرسد

برق طرب از شمع هدایت نرسد

کی رو بدرستی ز شکست آرد ماه

تا کار شکستگی بغایت نرسد

شمارهٔ ۲۹۳

هر صحبت مستیی خماری دارد

هر باغ خزانی و بهاری دارد

گنجیست چمن ز گل پر از زر لیکن

در هر بن خار خفته ماری دارد

شمارهٔ ۲۹۴

آنان که بخلق از ره معنی نگرند

کی خلق خدا چو یکدیگر میشمرند

کی باز بود همچو کبوتر بوقار

او گوشت خورد کبوترش گوشت خورند

شمارهٔ ۲۹۵

عاقل ز حسود خود حذر خواهد کرد

کو ازره چشم بد نظر خواهد کرد

از رشک حسود زهر چشمی خیزد

وین زهر نظر در او اثر خواهد کرد

شمارهٔ ۲۹۶

این مدعیان کی بشکایت ارزند

نامردم اگر هم بحکایت ارزند

در ارزششان اگر کنی غایت جهد

گو ز سگ تو غایت غایت ارزند

شمارهٔ ۲۹۷

خاکی که چو گرد گرد درها گردد

هیهات که سرمه نظرها گردد

سنگ سیهی که زیر پا خاک ره است

لعلی بشود که تاج سرها گردد

شمارهٔ ۲۹۸

نو کیسه که همچو غنچه زرناک شود

گر کیسه گشاییش جگر چاک شود

آن زر که بسعی حاصل از خاک شده

چندان نخورد که عاقبت خاک شود

شمارهٔ ۲۹۹

گر پیش سخی شب زر گردون باشد

صبح از کف او تمام بیرون باشد

از بخل بود که شخص قارون گردد

قارون که سخی بود نه قارون باشد

شمارهٔ ۳۰۰

درویش سخی را همه کس یار بود

وز منعم ممسک همه را عار بود

خاری که گلی دهد عزیزست چو گل

گلبن که گلی نیاورد خار بود

شمارهٔ ۳۰۱

آن خواجه گرش گاه بخرمن نقتد

کس را ز کفش جوی بدامن نفتد

گر افکنیش ز شاخ طوبی بزمین

چون غنچه ز مشت او یک ارزن نفتد

شمارهٔ ۳۰۲

از بخل درین سرا کسی میر نشد

از خوردن بیهوده غم پیر نشد

زان رو که نداشت در جبلت کرمی

از بیکرمی عجب که دلگیر نشد

شمارهٔ ۳۰۳

تعظیم خسان به جا و مسکن باشد

گل باش که مسکن تو گلشن باشد

گردر تو فروغ معنیی هست چو شمع

هر جا که تویی جا به تو روشن باشد

شمارهٔ ۳۰۴

سهل است که مرد گوشه یی بگزیند

یا دامن صحبت از جهان برچیند

من بنده آنکسم که از صحبت خلق

برخیزد و کس بغیبتش ننشیند

شمارهٔ ۳۰۵

هر بیخردی که نخوتش کار بود

گر شاخ گلست در نظر خار بود

زان بر سر سرو ناز زد فاخته پای

کو را همه کبر و ناز بر بار بود

شمارهٔ ۳۰۶

آدم ز ادب فرشته اطوار بود

با خلق خدا بخلق در کار بود

هر کس که ز کبر پشت بر دیوارست

آدم نبود صورت دیوار بود

شمارهٔ ۳۰۷

آنانکه به بند زینت و زیب تنند

خود را بزبان مردمان می فکنند

آنکس که خود آراست بود دشمن خود

گر شاخ گل است کاخرش می شکنند

شمارهٔ ۳۰۸

مردم همه جوهری و صاحب نظرند

در دست تو گوهر هنر می نگرند

صد خرمن خود فروشی از بیهنران

صاحب هنران ببرگ کاهی نخرند

شمارهٔ ۳۰۹

می را که خمار در کمین است چه سود

خیرش بهزار شر قرین است چه سود

گر سود تنست عقل و دین راست زیان

سودی که زیان عقل و دین است چه سود

شمارهٔ ۳۱۰

گر عمر بکار می کنی حیف بود

وین نامه بهر زه طی کنی حیف بود

جاییکه سروش غیب آید سوی تو

گرگوش بچنگ و نی کنی حیف بود

شمارهٔ ۳۱۱

می باده‌فروش داد و زر می‌طلبد

معشوقه نشست و جان و سر می‌طلبد

برخیز که کام دل ز معشوقه و می

هر چند که می‌دهی دگر می‌طلبد

شمارهٔ ۳۱۲

ای پیر شکسته توبه سست نهاد

تا کی بهوای دل دهی عمر بباد

گیرم ز خدا و خلق شرمت نبود

شرمنده خود نمیشوی شرمت باد

شمارهٔ ۳۱۳

گر رخش هوای دل اسیرت نبود

افتی بچهی که در ضمیرت نبود

مرکب به نشیب آرزو تیز مران

برتاب عنان که بار گیرت نبود

شمارهٔ ۳۱۴

در روی جوانان نظری می‌باید

اما نظری و گذری می‌باید

مردی که در این راه نلغزد به هوس

ثابت‌قدمی راهبری می‌باید

شمارهٔ ۳۱۵

شهوت نهلی که چون شرابت ببرد

برتاب عنان و گرنه تابت ببرد

اندازه چو جام عدل از دست مده

افراط مکن و گرنه آبت ببرد

شمارهٔ ۳۱۶

کس در پی آزار دل افکار مباد

وز محنت شهوت دل کس زار مباد

در قید فتد سگی که شهوت راند

در لذت نفس کس گرفتار مباد

شمارهٔ ۳۱۷

آدم که بعشق محرم یار بود

در احسن تقویم سزاوار بود

هر گه که بشهوت آید از عشق فرو

در اسفل سافلین گرفتار بود

شمارهٔ ۳۱۸

عاشق که همیشه وصل یارش باشد

از وصل ببوسه انتظارش باشد

چون بوسه زند میل کنارش باشد

پس عشق درین میان چکارش باشد

شمارهٔ ۳۱۹

خوش گفت پدر مرا کسی مرد بود

کز زن گذرد فرد و جهان گرد بود

گر زن نکنی فرد شوی ای فرزند

فرزند که زن نباشدش فرد بود

شمارهٔ ۳۲۰

آنانکه بخوبی زنان مینازند

با صورت دیوار نظر میبازند

جز صورت دیوار چه خواهد بودن

شکلی که بسرخی و سفیدی سازند

شمارهٔ ۳۲۱

دست تو بشاهدان عالم نرسد

ورهم برسد زور وزرت هم نرسد

قانع بیکی اگر شوی جمله تر است

ور جمله طلب کنی بجز غم نرسد

شمارهٔ ۳۲۲

آدم که نتش سرای ویران باشد

تا در نگری خاک پریشان باشد

مد الفی که بر سر آدمی است

بر حرف وجودش خط بطلان باشد

شمارهٔ ۳۲۳

دردا که رسید پیری و داد نوید

کز صفحه عمر شسته شد خط امید

بر آتش دلکش جوانی بنشست

خاکستر ناامیدی از موی سپید

شمارهٔ ۳۲۴

این غره عمر عاقبت سلخ شود

گر صاحب عمر خسرو و بلخ شود

در غره بود غره بشیرینی عمر

چون سلخ شود ببین که چون تلخ شود

شمارهٔ ۳۲۵

آن خواجه که خانه را بکهگل اندود

کهگل بسرا ماند و او خود فرسود

تن پرور بیعقل چه پرورد بناز

گویی که ثبات برگ کاهیش نبود

شمارهٔ ۳۲۶

هر چند که خصم کینه ور میباشد

وز عالم مهر بی خبر میباشد

در کشتن او حریص تر پیر فلک

پیر از همه کس حریص تر میباشد

شمارهٔ ۳۲۷

گردون که همیشه خاطر آزار بود

گر لطف کند هم نه بهنجار بود

یک جو ندهد ز هر چه در کار بود

چیزی که نبایدت بخروار بود

شمارهٔ ۳۲۸

گلزار جهان که غیر خارش نبود

امید گلی ز نوبهارش نبود

صاحب نظر اعتبار کاهیش نکرد

کورست که چشم اعتبارش نبود

شمارهٔ ۳۲۹

پیری که ز خستگی تنش تاب خورد

سودش ندهد اگر چه جلاب خورد

برگی که بموسم خزان زرد شود

ریز دز درخت اگر چه صد آب خورد

شمارهٔ ۳۳۰

گردون تن ما چه خانه جان میکرد

از بهر چه ساخت چونکه ویران میکرد

اینخاک چه گل کرد؟ که هم خاک شود

وین جمع چه ساخت چون پریشان میکرد

شمارهٔ ۳۳۱

هر چیز که نوبهار و نوبر باشد

چون پیر شود ضعیف و لاغر باشد

اما می تلخ وعشق شیرین دهنان

هر چند کهن شود جوان تر باشد

شمارهٔ ۳۳۲

بیگانه وشی که دیر دیرش بینند

به زانکه بدوستی دلیرش بینند

دریاب که گل بتازه روییست عزیز

خوارست بهفته یی که سیرش بینند

شمارهٔ ۳۳۳

تا کار بخلقت نفتد یار تو اند

چون کار فتد دشمن خونخوار تواند

بنشین و بحاجت در احباب مزن

کاحباب بوقت حاجت اغیار تواند

شمارهٔ ۳۳۴

فریاد که عمر رفت و حرمان بفزود

سرمایه جان زیان شد اندر غم سود

بود زا می غفلتم حساب الفرحی

آخر که بهوش آمده ام هیچ نبود

شمارهٔ ۳۳۵

نقش سخنم بنقش نقاش بود

جان است ولی نهان ز اوباش بود

روزی که اجل طلسم ما را شکند

این گنج نهان بر همه کس فاش بود

شمارهٔ ۳۳۶

من نقد درستم نه مس روی اندود

وین نقد گر امتحان کنی دارد سود

گر بر محکش زنی همانست که هست

گر بشکنیش همان درستست که بود

شمارهٔ ۳۳۷

تا رهزن خواب در سرایت نبرد

بیدار نشین که هوش و تابت نبرد

گر ره ببری که ذوق بیداری چیست

حقا که دگر ز ذوق خوابت نبرد

شمارهٔ ۳۳۸

عمر تو اگر بخواب غفلت گذرد

آن عمر کسی بزندگی کی شمرد

گر فهم کنی که ذوق بیداری چیست

شاید که گر ز ذوق خوابت نبرد

شمارهٔ ۳۳۹

هر چیز که در علم تو معلوم بود

موجود باشد اگر چه معدوم بود

نخل دو جهان شکستن و ساختن

در دست ارادت تو چون موم بود

شمارهٔ ۳۴۰

پروانه تر از شمع روشن طلبد

موسی ز چراغ نخل ایمن طلبد

نقد تو برون ز گنج دل نیست ولی

از دل طلبم من و دل از من طلبد

شمارهٔ ۳۴۱

مست تو کسی بود که چون آه کند

جانرا بغبار آه همراه کند

هر کس که کند نفی خود اثبات تو کرد

اثبات تو نفی ما سوی الله کند

شمارهٔ ۳۴۲

هر چیز که در جهان نمودی دارد

کی پیش بقای حق وجودی دارد

در بحر وجود هر که زد چو حباب

آخر عدمست دیر و زودی دارد

شمارهٔ ۳۴۳

در راه حق انبیا چو انجم گشتند

یعنی همه رهنمای مردم گشتند

خورشید عرب چو سر زد از مشرق غیب

ایشان همه در ظهور او گم گشتند

شمارهٔ ۳۴۴

از بس که دلم پیام او می‌شنود

و اوصاف مه تمام او می‌شنود

چشم از همه رویی رخ او می‌نگرد

گوش از همه گوشه نام او می‌شنود

شمارهٔ ۳۴۵

از آل علی هر چه ترا دل باشد

از شاه خراسان همه حاصل باشد

در موسی و سی و نه خلف فرقی نیست

ایشان چلشان یکی یکی چل باشد

شمارهٔ ۳۴۶

بر مهر علی خوش نفسان میجوشند

بر غیر علی هیچکسان میجوشند

انس مگس نحل به میر نحل است

بر کون خران خرمگسان میجوشند

شمارهٔ ۳۴۷

ما را ز حسین تشنه چون یاد

از هر بن مو هزار فریاد آید

آیا فلک این تحملش بود کزو

بر آل علی اینهمه بیداد آید

شمارهٔ ۳۴۸

با علم خدا عین یقین میباید

چشم و دل و عقل خرده بین میباید

هر چیز که گویی به ازین میباید

حقا که چنین نیست چنین میباید

شمارهٔ ۳۴۹

هر چند به حکمت شده یی فرد و وحید

بویی ز تو از راه شریعت نوزید

با اینهمه فضل اگر زدینت پرسند

شاید که تو خود پاک ندانی ز پلید

شمارهٔ ۳۵۰

گر خرقه عارفان بصد چاک بود

باکی نبود ز چرکنی پاک بود

گر جامه چو گل پاره بود عیبی نیست

شرطست دلی که همچو گل پاک بود

شمارهٔ ۳۵۱

هر جانوری که در جهان باشد و بود

سر سوی زمینش بقیام است و قعود

انسان که چنین جانوری سر بهواست

از بهر شکست گردن اوست سجود

شمارهٔ ۳۵۲

گر مال خدا دهی تباهی ببرد

ور نی همه را قهر الهی ببرد

گر یک بره قربان نکنی صد بره ات

گرگ از گله ات خواهی نخواهی ببرد

شمارهٔ ۳۵۳

افراط طعام هر که غمناک کند

درمان خود از ساعت امساک کند

تن پاک شود بساعت ده روز

ده ساعت روز روزه دل پاک کند

شمارهٔ ۳۵۴

صایم بود آنکه خاطری شاد کند

نی آنکه ز روزه صرفه زاد کند

نان ده که از آن فریضه شد روزه بخاق

تا سیر هم از گرسنگان یاد کند

شمارهٔ ۳۵۵

حج یافت کس کزو کس آزار ندید

بس کس که ز کعبه غیر دیوار ندید

هر کس که صفای معنی از کعبه نیافت

غیر از ره دور و رنج بسیار ندید

شمارهٔ ۳۵۶

زنهار مگو فرشته امکان نبود

کین نکته بجز خلاف ایمان نبود

جان است ملک ز دیده دل طلبش

کین چشم تو جای جلوه جان نبود

شمارهٔ ۳۵۷

انوار فرشته از فلک میتابد

جز کور دلی بر عدمش نشتابد

کوری که بدست و پا بیابد همه چیز

نقشی که در آیینه بود چون یا بد؟

شمارهٔ ۳۵۸

گر تن ز فروغ روح وامانده شود

از حکمت حق دگر فروزنده شود

استاد ببین که شمعکی میسازد

کافروزد و میرد و دگر زنده شود

شمارهٔ ۳۵۹

گر کوزه تن سفال در یوزه شود

از حکمت حق دگر همان کوزه شود

فیروزه مرده زنده شد پس چه عجب

گر مرده دگر زنده چه فیروزه شود

شمارهٔ ۳۶۰

آنانکه ز شاخ بخت برخوردارند

پیوسته بعذر دوستان درکارند

سروی ز برای آن نشانند کسان

کز سایه آن تمتعی بردارند

شمارهٔ ۳۶۱

بیگانه وشی با من دیوانه چه سود

گنج از دگران و خانه ویرانه چه سود

نخلی که خون دل منش پروردم

گر زانکه رطب دهد به بیگانه چه سود

شمارهٔ ۳۶۲

مرد آن نبود که چشمش آلوده بود

یا در پی قول و فعل بیهوده بود

آن مرد بود که مال و عرض همه کس

از دست و زبان و چشمش آسوده بود

شمارهٔ ۳۶۳

تا پیر و معلم از تو خرم نشود

کار تو قبول خلق عالم نشود

بشناس حق پیر که بی علم و ادب

گر شخص فرشته باشد آدم نشود

شمارهٔ ۳۶۴

در راه طلب کسی بجایی برسد

کو سعی کند برهنمایی برسد

چون خدمت پیر کیمیای مس تست

آن به که مست بکیمیایی برسد

شمارهٔ ۳۶۵

بر علم و هنر گرچه کسش دق نرسد

بی پیر هنر برونق نرسد

گر خضر نه راهبر بود موسی را

در حکمت کارخانه حق نرسد

شمارهٔ ۳۶۶

آنرا که خیال دلفروزی باشد

باید که دل او چو شمع سوزی باشد

کاین حسن و جمال و نوجوانی و صفا

همچون گل تازه پنج روزی باشد

شمارهٔ ۳۶۷

با صاحب حسن دیده حس باشد

قطع نظرش ز اهل مجلس باشد

تا از گل رخ بنفشه اش بر ندمد

چشمش بزمین چو چشم نرگس باشد

شمارهٔ ۳۶۸

از مستی شد ملک نگون خواهد بود

هر گوشه هزار دزد و خون خواهد بود

هرگاه که باغبان بود مست و خراب

پیداست که حال باغ چون خواهد بود

شمارهٔ ۳۶۹

سلطان که خراج بر رعیت فکند

باید که بظلم بیخ مردم نکند

هر چند که شاخ بایدش بار کشید

چون بارگران بود بر آن میشکند

شمارهٔ ۳۷۰

باید دل شه بعفو خواهان باشد

میلش بخلاص بیگناهان باشد

افکندن صید پیشه شاهین است

بخشیدن صید کار شاهان باشد

شمارهٔ ۳۷۱

بی تجربه به هر کی با یکی یار شود

گر شاه بود ز بنده بیزار شود

هر چند که زر عزیز شد اهل نظر

چون بر محکش زند خریدار شود

شمارهٔ ۳۷۲

جز سرو قدان که مردم از ناز کشند

هر کس که بود کشنده را باز کشند

شاهین عدالتست و میزان عمل

گر باز کبوتری کشد باز کشند

شمارهٔ ۳۷۳

از بنده هنر ارادت شاه بود

گر دزد دغل کند نه دلخواه بود

گر شه بخیانتش کشد ظلمی نیست

عدل است و برین ارادت الله بود

شمارهٔ ۳۷۴

ظالم بقیامت اعتقادش نبود

بیدار کند که بیم دادش نبود

هر کس که ز عدل داور اندیشه کند

اندیشه ظلم در نهادش نبود

شمارهٔ ۳۷۵

گویم سخنی اگر ترا هوش بود

زن جمله یکیست گر در آغوش بود

خورشید رخان بهل کسیرا بطلب

کش سایه ز آفتاب روپوش بود

شمارهٔ ۳۷۶

زن را که بجام عیش دستی باشد

بر شیشه عفتش شکستی باشد

هر چند زن خدا پرستی باشد

گر باده خورد خراب مستی باشد

شمارهٔ ۳۷۷

فرخنده سعادتی که معبود دهد

آنستکه وصلت بدو مسعود دهد

پیوست شد آن دو نخل امید بهم

امید که صد میوه مقصود دهد

شمارهٔ ۳۷۸

فرزند تو بهتر آنکه خود رو نبود

تا جاهل و خشمناک و بد خو نبود

هرگز ندهد گیاه خدروی گلی

ورهم دهد آن دهد که خوشبو نبود

شمارهٔ ۳۷۹

پرسید کسی که آخر آیا چه شود

وین جان بکجا رود تن ما چه شود

گفتم ز من ایمدعی اینحال مپرس

جانت که برآید بنگر تا چه شود

شمارهٔ ۳۸۰

شیخ است بر آن که کار خود نیک کند

رندست که بد بیند و صد نیک کند

میخوردن اگر بدست رندانه نکوست

رحمت بکسی که کار بد نیک کند

شمارهٔ ۳۸۱

شیراز که کس درو هنر نپذیرد

بحریست که ماهیش بخشگی میرد

افتاده بورطه هلاکم زین بحر

یارب برسان کسی که دستم گیرد

شمارهٔ ۳۸۲

شیراز که گل درو بصد لون بود

مثلش نتوان گفت که در کون بود

مصرست ولیک با عوانان چکند

مصری که در او هزار فرعون بود

شمارهٔ ۳۸۳

هر کس که بوقت عقد زن نار خرید

بیچاره بزر خانه برانداز خرید

کابین زن ایخواجه چنان کن که بزر

خود را بتوان ز بندگی باز خرید

شمارهٔ ۳۸۴

مرغی که ز بند غم گشادش باشد

باید که همه عمر کشادش باشد

هر حادثه یی که پیش عاقل آید

تا زنده بود پیش نهادش باشد

شمارهٔ ۳۸۵

هر چند که دل بوصل دادیم نشد

کاری که بر او نظر گشادیم نشد

القصه به رغم آرزوی دل ما

هر چیز که دل بر او نهادیم نشد

شمارهٔ ۳۸۶

هر کس که نه سر بپای دلدار نهد

مشکل که دهن بر دهن یار نهد

چون مشربه هر که از سر خود نگذشت

کی لب بلب لعل شکر باز نهد

شمارهٔ ۳۸۷

ای تازه جوان بیا و پیری بنگر

در خاک نشسته ام فقیری بنگر

در چشم رقیب از حقیری نایم

پیری و فقیری و حقیری بنگر

شمارهٔ ۳۸۸

آورد پری از گل من باد خبر

دی گشت ز آب دیده صد نرگس تر

امروز در آتشم چو گلنار ز غم

فردا که دمد لاله ز خاکم بنگر

شمارهٔ ۳۸۹

ایخواجه ز کف رسوم حکمت مگذار

تا باده بود ز دست فرصت مگذار

با علت پیریت طبیعت چکند

می در کش و علت طبیعت مگذار

شمارهٔ ۳۹۰

آمد سحری بخوابم آنشاخ شکر

وز لب شکری داد بدین خسته جگر

چون یاد کنم از آن شکر خواب سحر

شیرین شودم مذاق جان بار دگر

شمارهٔ ۳۹۱

آنمه بجفا ز ما برید آخر کار

دامن ز مصاحبت کشید آخر کار

اهلی بفغان ز زخم تیغش نامد

تا کارد باستخوان رسید آخر کار

شمارهٔ ۳۹۲

رویت چمن است صد گل آورده ببار

چشم از همه چون گوشه نشین کرده بیار

آن نرگس خوابناک و خار مژه ات

آهو بچه ایست خفته در سایه خار

شمارهٔ ۳۹۳

گر دم نزنم فسونه گویی کم گیر

ور کم شود از زلف تو مویی کم گیر

در کوی تو گر زبان ببندد اجلم

فریاد سگی از سر کویی کم گیر

شمارهٔ ۳۹۴

آنگل که غمش ز پادشاهی خوشتر

رویش ز صفای صبحگاهی خوشتر

هر چند که دلخواه بود عیش جهان

دیدار خوشش زهر چه خواهی خوشتر

شمارهٔ ۳۹۵

یارب تو ز چشم غیر مستورم دار

وز باده عشق مست و مخمورم دار

بی یاد تو من گر نفسی خواهم زد

یارب ز غبار آن نفس دورم دار

شمارهٔ ۳۹۶

یارب گنهم ببخش و عذرم بپذیر

درمانده مساز بنده پیر فقیر

عمرم همه خوش گذشت و این باقی عمر

بر سستی حالم از کرم سخت مگیر

شمارهٔ ۳۹۷

یارب تو مراد من غمناک بر آر

وز خاک چو ذره ام بر افلاک برآر

تخم گنهم چو دانه در خاک فکن

بار دگرم چو سبزه از خاک برآر

شمارهٔ ۳۹۸

گر راز دلت نگفته باشد بهتر

کس حال تو کم شنفته باشد بهتر

زنهار که هر چه میکنی پنهان کن

طاعت هم اگر نهفته باشد بهتر

شمارهٔ ۳۹۹

زنهار بغیبت از کسی نام مبر

آن زنده که نیست در میان مرده شمر

شرمت نبود که مرده گیری بزبان

غیبت بگذار و همچو سگ مرده مخور

شمارهٔ ۴۰۰

هر چند که تنگدستی ای شاخ بهار

بوی کرم از تو میدمد لیل و نهار

خوشباش که تنگدستی غنچه گل

بهتر ز فراغ دستی شاخ بهار

شمارهٔ ۴۰۱

ای قطره آب از منی و ما بگذر

بنگر که شدی از چه ممر در چه ممر

محبوس کجا شدی چو خونها خوردی

و آخر بچه شکل آمدی باز بدر

شمارهٔ ۴۰۲

ای مست حق از می مجازی بگذر

وزعشق بتان و عشوه سازی بگذر

با مغبچگان عشق و جوانی خوبست

چون پیر شدی ز بچه بازی بگذر

شمارهٔ ۴۰۳

هرچند بدلخواه رود ظاهر عمر

زنهار که باش ای پسر حاضر عمر

در اول عمر اگر هزارت مزه است

جز بیمزگی نیاید از آخر عمر

شمارهٔ ۴۰۴

مشنو که چو من عمر تباهیست دگر

وز شعر چو من نامه سیاهیست دگر

خواهم بزبان شعر عذر گنهی

وین عذر گناه هم گناهیست دگر

شمارهٔ ۴۰۵

گه بر در کعبه ایم گه بر در دیر

گه همدم خویشیم و گهی محرم غیر

خیر و شر کار حالیا پیدا نیست

باشد که بود خاتمت کار بخیر

شمارهٔ ۴۰۶

آنرا که اجل شکست پیمانه عمر

وز جور اجل برون شد از خانه عمر

گوید بزبان حال اگر فهم کنی

کای رند نماز کن بشکرانه عمر

شمارهٔ ۴۰۷

زانگونه شوی زنده بتقدیر دگر

کز سبزه جوان شد چمن و پیر دگر

آنروز که نطفه بودی ایشخص چه بود

فردا که شوی خاک همان گیر دگر

شمارهٔ ۴۰۸

از پرسش دوستان قدم باز مگیر

وندر خور دسترس کرم باز مگیر

تا خورده زر غنچه صفت در کف تست

از خلق جهان ز بیش و کم باز مگیر

شمارهٔ ۴۰۹

آنکس که بخدمت تو تن کرد اسیر

مزدش برسان و بلطف و منت بپذیر

خواهی که قبول حق بود خدمت تو

یکجو ز حق خدمت کس باز مگیر

شمارهٔ ۴۱۰

ای نخل جوان درین چمن با گل و خار

چون سبزه مکن زبان درازی زنهار

سر نه چون سمن در قدم سرو و چنار

تا پیر شوی حرمت پیران میدار

شمارهٔ ۴۱۱

حکمت ز ره دلیل و برهان آموز

عرفان ز رموز اهل عرفان آموز

خواهی که حدیث بلبلان فهم کنی

اول برو و زبان مرغان آموز

شمارهٔ ۴۱۲

در ملک جهان چه دیدی از عمر دراز

کانرا نشکست این فلک شعبده باز

چون هر چه دلت خواست بدلخواه نماند

دل بر چه نهی دگر چه میخواهی باز

شمارهٔ ۴۱۳

در مهر علی کوش و در ایمان آویز

با هر که نه یار اوست منشین و مخیز

آنانکه ز راه مهر او دور شدند

زان مردم دور مردم ای دل بگریز

شمارهٔ ۴۱۴

آدم بطهارت و تمیز است عزیز

بهتر ز طهارت و تمیزست چه چیز

در گربه تمیز دست و رو شستن هست

از گربه کم است هر کرا نیست تمیز

شمارهٔ ۴۱۵

عیدست بیا دل اسیری بنواز

وز نعمت خویش گوشه گیری بنواز

گیرم که زکوة زر نباشد پیشت

باری بزکوة سر فقیری بنواز

شمارهٔ ۴۱۶

ساقی قدحی که شد در گلشن باز

کوه از گل لعل کرده پر دامن باز

در آتش نیم کشته لاله نگر

کز باد چگونه میشود روشن باز

شمارهٔ ۴۱۷

جان رفت و سر پریدنم نیست هنوز

امید باو رسیدنم نیست هنوز

عمریست ک خورشید پرستم به خیال

یکذره مجال دیدنم نیست هنوز

شمارهٔ ۴۱۸

با فتنه عشق خوبرویان مستیز

خون خود از آب دیده خویش مریز

ما غرقه شدم و میبرد ما را سیل

باری تو که بر کنار سیلی بگریز

شمارهٔ ۴۱۹

بگذر ز هوای شهوت و رغبت نفس

گر شیر دهی مباش در خدمت نفس

غلطیدن گربه بعد شهوت در خاک

رمزیست که خاک بر سر لذت نفس

شمارهٔ ۴۲۰

من سوزنم و تو در مثل مغناطیس

بسته است مرا برشته ها نفس خسیس

عشق از همه ام گسست و با خود پیوست

این رشته چو بگسلد شوم با تو جلیس

شمارهٔ ۴۲۱

چو باده خوری مزن به بیهوده نفس

بسیار مگوی تا نگویند که بس

می چشم و دلت فضول دارد هشدار

چشم و دل خود نگاهدار از همه کس

شمارهٔ ۴۲۲

ای مست وصال یار از اغیار بترس

در روز فراغت از شب تا بترس

وز خنده شیرین گل از دست مرو

در نوش مبین ز نشتر خار بترس

شمارهٔ ۴۲۳

گاهی ز اسیران جگر ریش بپرس

احوال مرا از همه کس بیش بپرس

آسوده چو گل ز زخم خارش چه غمست

این را ز برهنه پای درویش بپرس

شمارهٔ ۴۲۴

بیمار و جز تو یاریم نیست ز کس

در زندگیم نمانده جز یکدو نفس

با این دو نفس که باقی از عمر منست

در هر نفسم هزار مرگست هوس

شمارهٔ ۴۲۵

یارب خجلم چنان ز آلایش خویش

کز خلد طمع ندارم آسایش خویش

باشد که تو از کمال رحمت شویی

آلایش ما ز ابر بخشایش خویش

شمارهٔ ۴۲۶

خاموش نشین و فتنه انگیز مباش

خود را بزبان خویش خونریز مباش

بر صورت تیغ است زبان در دهنت

پاس سر خود دار و زبان تیز مباش

شمارهٔ ۴۲۷

شهوت مپرست و بر بتان ناظر باش

از اول کار واقف آخر باش

بس جام جمی ز فضل حق در کف تست

شهوت همه را میشکند حاضر مباش

شمارهٔ ۴۲۸

دل همچو چراغ روغن از خون بودش

آن به که چراغ روغن افزون بودش

گر روغن این چراغ شهوت ریزد

خود گو که چراغ زندگی چون بودش

شمارهٔ ۴۲۹

دوش از غم عمر رفته در منزل خویش

در فکر فرو شدم دمی با دل خویش

از حاصل عمر در کفم هیچ نبود

شرمنده شدم ز عمر بیحاصل خویش

شمارهٔ ۴۳۰

کسری که فلک بمعدلت پروردش

بیداد اجل بین که چسان گم کردش

ظالم که غبار فتنه انگیخته است

تا چشم بهم نی نبینی گردش

شمارهٔ ۴۳۱

با خلق کرم کن و بآزار مکوش

ور جور کنی ز غیرت حق مخروش

بازار خداست هر چه آرند برند

ایخواجه چنانکه میخری باز فروش

شمارهٔ ۴۳۲

فرزند نکو بر آر ای صاحب هش

ور زشت بر آریش هم از پیش بکش

انگور در اصل طبع خود شیرین است

از تربیت تو میشود تلخ و ترش

شمارهٔ ۴۳۳

آن قد چو سرو بین و روی چو مهش

وان نرگس پر عشوه آهو نگهش

سر تا بقدم تمام جانست چه جان

جانی که هزار جان بود خاک رهش

شمارهٔ ۴۳۴

عقل است کسی که شه برد فرمانش

عقل است سری که گم بود سامانش

ما بنده عشقیم که در هر نفسیش

عیدیست که صد هزار جان قربانش

شمارهٔ ۴۳۵

گرخانه سیه زعشق او شد مخروش

ور دیده سفید از انتظارش کم جوش

یوسف بسواد دیده از دست مده

چشم از درم سیه چو یعقوب بپوش

شمارهٔ ۴۳۶

تا کی نگرم بدیده روشن خویش

همچون مژه خار فتنه بر دامن خویش

خون گریم از آن هوس که بینم باری

گلهای طرب شکفته پیرامن خویش

شمارهٔ ۴۳۷

گر دوست نصیب ما نکردست فراغ

ما نیز چو شمع دل نهادیم به داغ

ایدل چو چراغ سر مکش زاتش غم

از سوز و گداز چاره اش نیست چراغ

شمارهٔ ۴۳۸

ایمه که ندارم از تو پروای چراغ

جایی که تویی کجا بود جای چراغ

در پای تو سوخت اهلی آخر نظری

هر چند که تاریک بود پای چراغ

شمارهٔ ۴۳۹

پیریم و فقیر و ناتوانیم و ضعیف

ما را نبود بغیر غم یار و حریف

با اینهمه شادیم بقرآن مجید

چون حافظ حال ماست الله لطیف

شمارهٔ ۴۴۰

دهقان چو بخاک افکند تخم ضعیف

یک صد شود از لطف خداوند لطیف

ده یک چونمیدهد که تخم افزون به « کذا »

طوفان فنا برافکند تخم خریف

شمارهٔ ۴۴۱

برخیز و طواف کعبه مشمار گزاف

کین رمز کسی نیابد الا دل صاف

آن نور که طوف کعبه را شوق دلست

گر با تو بود کند تو را کعبه طواف

شمارهٔ ۴۴۲

گر بگسلی از لذت تن همچو ملک

پرواز کند طایر روحت بفلک

از عرش فتاده یی بفرش از پی نفس

زنهار که تا نیفتی آخر بدرک

شمارهٔ ۴۴۳

آدم به کریوه ایست در راه فلک

شیبش درک و فراز معراج ملک

عقلش سوی معراج کشد لیک بسعی

آسان بردش نفس و طبیعت بدرک

شمارهٔ ۴۴۴

اهلی که مرید تو بود پیر فلک

شاگرد غم تو گشت و استاد ملک

گویا سخن او نمکی یافته است

از چاشنی لعل تو ای کان نمک

شمارهٔ ۴۴۵

فرزند بخوی و بوی خودساز بزرگ

مگذار بصحبتش چو تاجیک چه ترک

در ظاهر کس مبین که بسیار کسی

با صورت یوسف است و با سیرت گرگ

شمارهٔ ۴۴۶

در طور فنا چو موسی از خود بگسل

مستانه عنان هستی از دست بهل

تا از شجر طیبه وادی عشق

فریاد انا الله زند از آتش دل

شمارهٔ ۴۴۷

شهوت چه حرام و چه حلال است و بال

کان یکدمه لذتست و صد ساله ملال

خون تو حلال است اگر هست حرام

مال تو حرام است اگر هست حلال

شمارهٔ ۴۴۸

اهلی ز جهانیان چو مجنون بگسل

وین دام و ددان بهم در افتاده بهل

با طرفه غزالان سیه چشم نشین

کارایش عالمند و آسایش دل

شمارهٔ ۴۴۹

زاد همه راه برگ و سازست ایدل

زاد ره آخرت نمازست ایدل

دانی که نماز توشه آخرتست

بی توشه مرو که ره درازست ایدل

شمارهٔ ۴۵۰

فرزند تو شاخیست تر از اول حال

هر گونه بر آرایش بر آید چو نهال

اکنونکه بحکم تست اگر راست نرفت

کی راست شود چو کج برآید دو سه سال

شمارهٔ ۴۵۱

ساقی من مست کی شوم همدم عقل

مجنون صفت آواره ام از عالم عقل

هر چند که عشقست سراسر همه زخم

زخمی که زند عشق به از مرهم عقل

شمارهٔ ۴۵۲

ایسرو سهی درآ در آغوش چو گل

با ما بحضرو باده مینوش چو گل

اندیشه مکن ز غیبت غیر که ما

دو چشم چو نرگسیم و صد گوش چو گل

شمارهٔ ۴۵۳

اهلی در نظم و گوهر طبع فضول

از مهر علی دارد و از حب رسول

از موم امید شمعها ساخته است

امید که روشن شود از برق قبول

شمارهٔ ۴۵۴

اهلی ز جهانیان چو مجنون بگسل

صحبت بحریفان دل آزار بهل

با طرفه غرالان سیه چشم نشین

کارایش عالمند و آسایش دل

شمارهٔ ۴۵۵

ایمه که رخت گرفته صد خرده بگل

از سنبل خط کشیده صد پرده بگل

در پیرهن حریرت ای شخص لطیف

بادام مقشریست پرورده بگل

شمارهٔ ۴۵۶

من خود نرسم بوصل آنطرفه غزال

ور هم برسم کجا رسم باری حال

صد ساله حیات من شد ازهجر تلف

جبر همه چون شود بیکروز وصال

شمارهٔ ۴۵۷

یا رب گنه آلوده ز دنیا مبرم

بی وعده وصل خود بعقبا مبرم

پرورده نعمت تو بودم همه عمر

بی توشه رحمتت از اینجا مبرم

شمارهٔ ۴۵۸

یا رب مهل اندر گنه اندوختنم

بنما ره علم و حکمت آموختنم

از برق کرم چراغم افروخته کن

هر چند چو شمع لایق سوختنم

شمارهٔ ۴۵۹

یا رب من اگر گناه بیحد کردم

بر جان و جوانی و تن خود کردم

چون بر کرمت امید کلی دارم

برگشتم و توبه کردم و بد کردم

شمارهٔ ۴۶۰

ما گنج غمیم و غم ز حق خواسته ایم

ظاهر همه عیب و باطن آراسته ایم

یاران غمیم و تا چو شبنم نگری

بر خاک نشسته ایم و برخاسته ایم

شمارهٔ ۴۶۱

گر در همه آفاق بگردی چو نسیم

کار همه کس بسنجی از طبع سلیم

دشوار تر از سؤال کاری نبود

خواهی ز کریم خواه و خواهی ز لییم

شمارهٔ ۴۶۲

صاحب هنری را که بود طبع سلیم

خاک ره خلق باشد از خلق کریم

گر مشک شوی دماغ خشکی مفروش

مانند بنفشه باش مسکین و حلیم

شمارهٔ ۴۶۳

ما با می و مستی سر تقوی داریم

دنیا طلبیم و میل عقبا داریم

کی دنیی و دین هر دو بهم جمع شوند

اینست که ما نه دین نه دنیا داریم

شمارهٔ ۴۶۴

تا کی ز خمار می سرافکنده شویم

میریم بصد درد و دگر زنده شویم

رسوای خلایقیم و از حق خجلیم

تا کی ز خدا و خلق شرمنده شویم

شمارهٔ ۴۶۵

تا چند بعالم مکرر نگریم

سال و مه و روز و هفته و شب نگریم

تا چند خوریم خون دل کین خور شست

گر آب حیات هم بود چند خوریم

شمارهٔ ۴۶۶

از بسکه زناکسان پریشان شده ام

از صحبت نیک و بد گریزان شده ام

من بعد هوای صحبت کس نکنم

کز آنچه گذشت هم پشیمان شده ام

شمارهٔ ۴۶۷

گه در طلب عیش و سروری بودیم

گه در پی خلوت و حضوری بودیم

آخر نه بدین کشید کار و نه بدان

ما خود همه سودا و غروری بودیم

شمارهٔ ۴۶۸

از شصت گذشت عمر و رهبر نشدیم

گامی ز ره کام فراتر نشدیم

سر بر در مقصود زدیم اینهمه عمر

او در نگشود ما هم از در نشدیم

شمارهٔ ۴۶۹

چل سال بوادی طلب افتادم

بستم کمر شوق و قدم بگشادم

از هر طرفی که ره بجایی بردم

بهر دگران نشانه یی بنهادم

شمارهٔ ۴۷۰

ایشاه شهید بیتو ما چون باشیم

کز بودن خود همیشه محزون باشیم

چون بخت نریخت خون ما در قدمت

باری کم از آن که غرقه خون باشیم

شمارهٔ ۴۷۱

ساقی بخرابات اگر گام نهم

از بهر بتان نازک اندام نهم

پیرم من و ره بحرف شادی نبرم

زان پیش دو دیده عینک جام نهم

شمارهٔ ۴۷۲

هر چند مجرد از خلایق شده ایم

بیگانه ز صحبت خلایق شده ایم

با اینهمه زهد و توبه بر روی بتان

تا چشم فکنده ایم عاشق شده ایم

شمارهٔ ۴۷۳

فریاد که مردم و نگویی چه کسم

فریاد که جز تو نیست فریاد رسم

دلتنگم از آن نمیزنم پیش تو دم

کز تنگدلی برون نیاید نفسم

شمارهٔ ۴۷۴

مشنو که کس از جهان رسیدست بکام

خونابه دل بعاشقان داده مدام

روشن شود از شفق که در دور فلک

بیخون دلی نمیرود صبح بشام

شمارهٔ ۴۷۵

تا کی غمت ایشوخ سمتکار خوریم

در وصل تو خون زرشک اغیار خوریم

نخل رطبی روان بود کز کرهت

خرما دگران خورند و ما خار خوریم

شمارهٔ ۴۷۶

من بلبل تلخ عیش شیرین سخنم

شد تازه ز نوبهار داغ کهنم

چون برگ خزان رخم ز می گلگون کن

تا من بطپانچه روی خود سرخ کنم

شمارهٔ ۴۷۷

ایسرو روان که خوشتری از جانم

در تاب مشو اگر گلت میخوانم

گل گویم و یاد رویت آرم ورنه

من قدر تو و قیمت گل میدانم

شمارهٔ ۴۷۸

ای یوسف جان که من خریدار توام

سودا زده گرمی بازار توام

از کوی خودم بخواری ایسرو مران

گر خادم اگر گلم ز گلزار توام

شمارهٔ ۴۷۹

ساقی بنشین که با تو دمساز شویم

نرگس صفت از باد سر انداز شویم

آریم بگردن صراحی دستی

هر چند که پیریم جوان باز شویم

شمارهٔ ۴۸۰

دستم نرسد بوصل آنمه چکنم؟

با نخل بلند و دست کوته چکنم؟

درمانده دام محنت از دست دلم

آزادی خود نمیبرم ره چکنم؟

شمارهٔ ۴۸۱

دل سوخت ز عشق و دیده شد گریان هم

وز حد بگذشت اشک بی پایان هم

نم در جگرم کجا بود ز آتش دل

جایی که بگرد میرود طوفان هم

شمارهٔ ۴۸۲

عمریست که من کشته دیدار توام

دیریست که مست چشم بیمار توام

در جان منی ز عین دلجویی من

منهم ز میان جان طلبکار توام

شمارهٔ ۴۸۳

گر از دهنت روایتی میگویم

زان لب سخن از عنایتی میگویم

منعم مکن ای پری که من با دل خود

دیوانه صفت حکایتی میگویم

شمارهٔ ۴۸۴

ای راحت جان که مست دیدار توام

دیریست که مست چشم بیمار توام

در بند توام چو آهوی سر به کمند

از پیش تو چون روم گرفتار توام

شمارهٔ ۴۸۵

مستم من و ناصبور و ناپروا هم

دنیا همه هیچ پیش من عقبا هم

بی نام و نشان و محو و گمگشته عشق

امروز که می شناسدم؟ فردا هم

شمارهٔ ۴۸۶

هرگز بغم جهان فرسوده نیم

وز هیچ متاع عالم آسوده نیم

جز درد میم دامن همت نگرفت

وز آب حیات دامن آلوده نیم

شمارهٔ ۴۸۷

بیروی تو چند جان بحسرت بدهم

باز آی و خلاص ازین مشقت بدهم

یا از من خسته بار محنت بردار

یا صبر بقدر بار محنت بدهم

شمارهٔ ۴۸۸

گه صف گلی بصد زبان میگویم

گاهی غم خود بصد فغان میگویم

در گفتن بسیار ز روی همه کس

شرمنده شدیم و همچنان میگویم

شمارهٔ ۴۸۹

در بند کسی فتاده از سادگیم

کاندیشه نمی‌رسد به آزادگیم

عمریست که در چه غم دو رود دراز

می‌افتم و همچنان در افتادگیم

شمارهٔ ۴۹۰

ای تازه جوان کز تو دل افروخته ام

پیرانه سر از داغ غمت سوخته ام

مرغ دل من حریف عشق تو کجاست

اما چکنم چون بتو آموخته ام

شمارهٔ ۴۹۱

ما با رخ یار آینه جم چکنیم

دور از رخ یار هر دو عالم چکنیم

امروز اگر از مستی و غفلت گذرد

فردا بخمار غفلت و غم چکنیم

شمارهٔ ۴۹۲

ما ز هر غم عشق تو چون قند خوریم

باور نکنی بیا که سوگند خوریم

ای کان نمک بی شکر لعل تو چند

دندان بجگر نهیم و خون چند خوریم

شمارهٔ ۴۹۳

من سوخته دل ز آتش تقدیرم

وز آب دو دیده کی بود تدبیرم

زان دم که چو شمع زندگی یافته ام

میسوزم و میگدازم و میمیرم

شمارهٔ ۴۹۴

با درد خوش دلم چه درمان دارم؟

خاموش و خار غصه در جان دارم

چون غنچه گرم باز گشایی ته دل

بینی که چه داغهای پنهان دارم

شمارهٔ ۴۹۵

تا سر بودم سر جوانان دارم

تا جان بودم هوای جانان دارم

حال دل من گو همه کس فاش بدان

من عاشقم از کسی چه پنهان دارم

شمارهٔ ۴۹۶

ای کز ستم تو راحتی می یابم

وز خون لبت ملاحتی می یابم

در گلشن حسن لاله زار رخ تو

بر هر جگری جراحتی می یابم

شمارهٔ ۴۹۷

آنشوخ که من شاه بتانش گویم

آرام دل و جان جهانش گویم

او دین و دلم به روز روشن دزدید

من در دل شب دعای جانش گویم

شمارهٔ ۴۹۸

خورشید رخا ز مهر خود داد دهم

کز بهر تو جان من دهم و شاد دهم

گر جان بودم بقدر ذرات جهان

از مهر تو راه ذره بر باد دهم

شمارهٔ ۴۹۹

گر من صفت سینه مجروح کنم

خون در دل یاران سبکروح کنم

خواهم که ز گریه آب طوفان ببرم

وین گریه هزار سال چون نوح کنم

شمارهٔ ۵۰۰

ای گل گله تو پیش هر کس چکنم

بیهوده فغان ز چرخ اطلس چه کنم

من بلبلم و خزان هجران دیده

پیش تو فغان گر نکنم پس چکنم

شمارهٔ ۵۰۱

من غیر تو ای مایه راحت چکنم

بی لعل تو مرهم جراحت چکنم

بر مه نظر ای کان ملاحت چکنم

من مست ملامتم صباحت چکنم

شمارهٔ ۵۰۲

گاهی ز در کعب صفا میجستیم

گه جنت و کوثر از خدا میجستیم

مقصود دل از عشق بتان حاصل شد

مقصود چه بود و ما چها میجستیم

شمارهٔ ۵۰۳

از عشق هوای نیکنامی داریم

وز باده امید دوستکامی داریم

هر چند ز عشق و داغ میسوخته ایم

در سوختگی هنوز خامی داریم

شمارهٔ ۵۰۴

عمریست که بهر کام دارم ناکام

از شام نظر به صبح و از صبح به شام

هر چند که عمر من به ناکام گذشت

بگذشت بنا امیدیم عمر تمام

شمارهٔ ۵۰۵

گر سر ننهم بجور دشمن چکنم؟

ور پای نیاورم بدامن چکنم؟

خورشید تو طالع است و من محرومم

طالع چو مدد نمیکند من چکنم؟

شمارهٔ ۵۰۶

آب و گل ما که دشمانند بهم

از دولت عشق مهربانند بهم

تا همنفسند جان و تن باده بنوش

کین همنفسان « بسی » نمانند بهم

شمارهٔ ۵۰۷

در عشق تو دور از دل خرم ماییم

همصحبت درد و همدم غم ماییم

گر وصل ترا بخلق عالم بخشند

محروم ترین خلق عالم ماییم

شمارهٔ ۵۰۸

دل کو که حدیث دیگران گوش کنم

یا با دگری دست در آغوش کنم

لعل نمکین تو گرم یاد نکرد

من حق نمک کجا فراموش کنم

شمارهٔ ۵۰۹

از نرگس مخمور تو من مست دلم

وز زلف چو زنجیر تو پا بست دلم

تا بر گل وصلت نرسد دست امید

از خار غم تو بگسلد دست و دلم

شمارهٔ ۵۱۰

جان در غم او نماند و دلشاد شدم

کآزاده ازین خرابه بنیاد شدم

از وسوسه زندگیم قیدی بود

آن وسوسه هم نماند و آزاد شدم

شمارهٔ ۵۱۱

از رشته فقر خرقه ای بافته ایم

وز اطلس خسروی نظر تافته ایم

سیرست ز نعمت بزرگی دل ما

کز لذت فقر چاشنی یافته ایم

شمارهٔ ۵۱۲

عمری همه صحبت که و مه دیدم

بس دلبری عاشقان واله دیدم

این یافتم از جهان که هر چیز که هست

ذوق طلب از یافتنش به دیدم

شمارهٔ ۵۱۳

یارب که مرا کار بسامان گردان

دشواری حال بر من آسان گردان

هم کار پریشان مرا جمع آور

هم جمع غم مرا پریشان گردان

شمارهٔ ۵۱۴

در خانه تن مشو دلا خانه نشین

گر خانه پر از گل است چون خلد برین

گلریزی جام خانه از خورشیدست

از خان برون خرام و خورشید ببین

شمارهٔ ۵۱۵

هرچند بود کلید هر کار زبان

مگشای بقول هرزه بسیار زبان

ایخواجه تو شمعی و سخن باد هواست

خواهی نرود سرت نگهدار زبان

شمارهٔ ۵۱۶

یک لحظه فراغ خاطر گوشه نشین

بهتر ز هزار شاهی روی زمین

نان جو و کنج فقر و سلطانی وقت

انصاف بده چه سلطنت بهتر ازین

شمارهٔ ۵۱۷

درویش توان بکهنه رختی بودن

سلطان نتوان به تیره بختی بودن

سختی همه آسان از صبر ولی

سختست همه عمر بسختی بودن

شمارهٔ ۵۱۸

زنهار که بد گفتن کس ورد مکن

وین آتش شر قرین گوگرد مکن

دانی که همیشه میجهد برق بلا

پس خر من فتنه گرد خود گردم مکن

شمارهٔ ۵۱۹

پیش از تو شه زمانه بودند کسان

امروز تویی پس از تو هم بازپسان

گر دیده وری ز حال آینده مپرس

امروز بین که حال فرداست چسان

شمارهٔ ۵۲۰

خوش نیست بهار گلشن دهر از آن

کین چهره سرخ میکند برگ رزان

گلزار جهان بین که ز بد مهری چرخ

در عین بهار نرگسش دیده خزان

شمارهٔ ۵۲۱

هر چند که پی برم بر اسرار نهان

یکجو نبرم ره بسر و کار جهان

یا رب تو بکار خویش مشغولم ساز

وز کار جهانیان مرا باز دهان

شمارهٔ ۵۲۲

اهلی ز توفیق بد تبرا میکن

از خلق ببر بحق تولا میکن

چون معرکه جهان بلا انگیزست

بنشین بکناری و تماشام میکن

شمارهٔ ۵۲۳

معراج رسول و قاب قوسین ببین

پس موسی و نور و خلع نعلین ببین

معراج کجا و پایه طور کجا

این نسبت دوزخیست ما بین ببین

شمارهٔ ۵۲۴

جز در ره علم دین دل آسوده مکن

جان از سخن فلسفه فرسوده مکن

تا لوح دل تو خالی از نیک و بدست

زنهار سیه ز حرف بیهوده مکن

شمارهٔ ۵۲۵

گرد ترک کرم کند تو تر کیش ببین

هشدار و سیاست بزرگیش ببین

ترک است بلطف یوسف و گرگ بخشم

مفریب بیوسفی و گرگیش ببین

شمارهٔ ۵۲۶

بی وجه مبخش و بی سبب نیز مزن

درملک مثلا باغبان باش و چمن

شاخی که گلی برآورد آبش ده

خاری که خرابی کند از بیخ بکن

شمارهٔ ۵۲۷

با حق پدی نا حق در جنگ مزن

یعنی بزنا در زدن کس چنگ مزن

خواهی که بسنگسار لایق نشوی

بر شیشه ناموس کسان سنگ مزن

شمارهٔ ۵۲۸

خوش وقت بهار و بانگ مرغان حزین

گل سایه فکند و سبزه ها سایه نشین

ایام بهار و رونق عهد شباب

خوش بودی اگر همیشه میبود چنین

شمارهٔ ۵۲۹

ما گریه کنان بر سر خاک پدران

زین غم که شدند ازین جهان گذران

در زیر زمین هم پدران میگریند

بر تلخی این زندگی ما پسران

شمارهٔ ۵۳۰

قرآن که درو گنج الهیست درون

از چار کتاب حق بقدرست فزون

جمعش شد و چارده چو اسم جامع

بحریست که خشک و تر از آن نیست برون

شمارهٔ ۵۳۱

از پند رفیق مهربان عار مکن

بشنو سخن و تندی بسیار مکن

گر سود تو گفت کار میکن سخنش

ور سود ندارت بر آن کار مکن

شمارهٔ ۵۳۲

یا رب بکرم درد مرا درمان کن

رحمی بمن سوخته هجران کن

یا راه بمومیایی وصل نمای

یا بر من دلشکسته کار آسان کن

شمارهٔ ۵۳۳

چو گریه خون گشاد خواهم دادن

جان همه را بیاد خواهم دادن

آن دم که چو گرد باد آیم بسماع

خاک تن خود بباد خواهم دادن

شمارهٔ ۵۳۴

ایسرو قد لاله رخ غنچه دهن

یاقوت لب سنگدل سیم دقن

کس را چه وجود با وجود تو بود

قربان تو با دهر که هست، اول من

شمارهٔ ۵۳۵

از بهر سری ذلیل نتوان بودن

در خانه شب رحیل نتوان بودن

جان مال تو شد چرا فدابت نکنم

از مال کسان بخیل نتوان بودن

شمارهٔ ۵۳۶

هر چند ز جور بخت نامقبل من

معشوقه مهربان شود قاتل من

باور نکنی که در دل غافل من

یک جو حذرست و الحذر از دل من

شمارهٔ ۵۳۷

دل را بغم زمانه آلوده مکن

جان را هدف خیال بیهوده مکن

می خور که جهان هیچ بود آخر کار

خود را ز برای هیچ فرسوده مکن

شمارهٔ ۵۳۸

برخیز و مکن تکیه به عمر گذران

می خور که وفا نیست در اطوار جهان

در باغ جهان ز مهر و بیمهری یار

صبح است گل آفتاب و زردست خزان

شمارهٔ ۵۳۹

هرگز نکنی میل من ایعهد شکن

سنگ است دل تو ای بت سیم ذقن

من نرم چو موم کی کنم آندل سخت

این کار مقلب القلوب است نه من

شمارهٔ ۵۴۰

عیسی دم ماست بخش شیرین نفسان

زحمت مده ایقریب چون خرمگسان

زنهار منه به خاکپایش دیده

آن نور دو چشم ماست چشمش مرسان

شمارهٔ ۵۴۱

یارب دل من ز سینه ریشان گردان

وز اهل وفا و مهر کیشان گردان

بر خوان کرم اگر چو ایشان روزی

مهمان نسزد طفیل ایشان گردان

شمارهٔ ۵۴۲

اهلی بگسل ز صحبت هیچکسان

با اهل دلان نشین نه با بوالهوسان

منت مکش از خضر بیک جرعه آب

جهدی کن و خویشرا بسر چشمه رسان

شمارهٔ ۵۴۳

اهلی که بود خاک ره درد کشان

کوته نظرش نه قدر دانست نه شان

ظاهر نشود ذره وش از پستی بخت

جز در نظر بلند خورشید و شان

شمارهٔ ۵۴۴

ساقی قدحی ببخش و بیداد مکن

قطع نظر از عاشق ناشاد مکن

جام همه چون صراحی از فیض تو پر

ما را به تواضع تهی یاد مکن

شمارهٔ ۵۴۵

هرگز نشود حسن چنین خوار که من

بلبل نشود ز گل چنین زار که من

هر موی تنم بسته زنار و بتی است

کافر نشود چنین گرفتار که من

شمارهٔ ۵۴۶

تا حال من حزین چه خواهد بودن

و انجام ز کفر و دین چه خواهد بودن

گه زهر غمم دهند و گه نوش طرب

تا کاسه آخرین چه خواهد بودن

شمارهٔ ۵۴۷

ساقی، چو چراغ سحرم زار و زر بون

چشمم بعنایت تو بازست کنون

خیز از می کهنه روغنی کن به چراغ

دریاب و گر نه رفتم از دست برون

شمارهٔ ۵۴۸

ای یوسف جان درون پیراهن تو

نقد و جهان جوی است از خرمن تو

مقصود زمین و آسمان گر طلبی

گنجیست نهفته در طلسم تن تو

شمارهٔ ۵۴۹

باد است سخن ز مدح پر باد مشو

وز گفتن زشت هم بفریاد مشو

دشنام و دعا و مدح و ذم باد هواست

از باد هوا ملول و دلشاد مشو

شمارهٔ ۵۵۰

بسرشت بچل صباح ایزد گل تو

کز صبر خمیر مایه گیرد دل تو

جایی که بدین صبر تو حاصل شده یی

بی صبر مراد کی شود حاصل تو

شمارهٔ ۵۵۱

گر سفله غنی شود چه جود آید ازو

او جمله زیان است چه سود آید ازو

گویی ز وجود آن خسیس این غرضست

کافعال خسیسه در وجود آید ازو

شمارهٔ ۵۵۲

هرکس که هوای نفس شد پیشه او

صد خار بلا روید از اندیشه او

مگذار که این خار بلا پهن شود

برکن ز زمین دل رگ و ریشه او

شمارهٔ ۵۵۳

زن دوست نداری که بود دشمن تو

واتش فکند همیشه در خرمن تو

چون خون ترا نریزد آخر زن تو

کاول فکند دو شاخه درگردن تو

شمارهٔ ۵۵۴

چون سبزه نخست بود همسایه سرو

وز همت او بلند شد پایه سرو

امروز ز روی راستی بی روشیست

گر بر سر او نمی فتد سایه سرو

شمارهٔ ۵۵۵

با اینهمه بی نیازی و حشمت تو

افسوس ز خواری من و عزت تو

در هر نفس است صد هزار ناله

یک ناله نشد قبول در حضرت تو

شمارهٔ ۵۵۶

گفتی غرضت ز بندگی چیست بگو

درویشی و کهنه ژندگی چیست بگو

عشق تو حیات و زندگی می بخشد

خوشتر ز حیات و زندگی چیست بگو

شمارهٔ ۵۵۷

ای برقع ماه زلف همچون شب تو

جان بر رخ آب خضر از غبغب تو

از رشک قد تو سرو و بر خاک نشست

در آب و عرق فتاد قند از لب تو

شمارهٔ ۵۵۸

ما را همه دم هوای یاریست ز نو

سرمستی عشق گلعذاریست ز نو

با موی سفید دل جوانیم زعشق

ای موی سفید تو بهاریست ز نو

شمارهٔ ۵۵۹

اهلی چو سگ تو شد مشو غافل ازو

هر چند که گردی بودت در دل ازو

تو گلبن خوبیی و او خار رهت

چون دست بدامن تو زد بگسل ازو

شمارهٔ ۵۶۰

آن دل که نگشته ام دمی خرم ازو

هر روز بتازه دیده ام صد غم ازو

خشنود نه من ازو نه او نیز ز من

بیزار شدست دل ز من منهم ازو

شمارهٔ ۵۶۱

یارب تو خداوندی و ما بنده همه

رحمی، که ز کرده ایم شرمنده همه

ما را تو مراد اگر نبخشی که دهد

بخشنده تویی و جز تو خواهند همه

شمارهٔ ۵۶۲

دشمن چو توانا شود و خونخواره

با او نبود غیر مدارا چاره

هر چند که او کشد فروهل تو بلطف

تا رشته عافیت نگردد چاره

شمارهٔ ۵۶۳

درمعرکه بگریز ز پیکان همه

و اندیشه مکن ز تیر باران همه

گر مرگ کمان کشد ببندیش که هست

در قبضه قدرت خدا جان همه

شمارهٔ ۵۶۴

آدم که خداش سرفرازی داده

و اندر همه کار چاره سازی داده

شیطان فریب نفس در هر نفسی

چون طفل رهش هزار بازی داده

شمارهٔ ۵۶۵

عالم شب و روزیست درین حادثه گاه

وان روز و شبت موی سپیداست و سیاه

چون شب بگذشت و روز شد باز پدید

برخیز که چشم همرهانست براه

شمارهٔ ۵۶۶

ما میوه این چمن چشیدیم همه

ور بار دلی بود کشیدیم همه

دیدیم هر آنچه دیدنی بود دلا

نادیده همان گیر که دیدیم همه

شمارهٔ ۵۶۷

آن گل که بود رخش گلستان همه

وز دیدن او تازه بود جان همه

گر گفت رقیب وصل او حق منست

نومید مشو که حق بود زان همه

شمارهٔ ۵۶۸

در عشق زبونی از زبردستی به

درویشی و نیستی ز صد هستی به

ما أهل غمیم و خنده و گریه ما

از خنده عیش و گریه مستی به

شمارهٔ ۵۶۹

ایچشمه آفتاب با روی چو ماه

خورشید پرستان همه را در تو نگاه

بس چشم سیاه از انتظار تو سفید

بس روی سفید از غم عشق تو سیاه

شمارهٔ ۵۷۰

عشق تو بلای عقل و دین است همه

از ما همه مهر و با تو کین است همه

هر چند دل آزرده شویم از ستمت

دل با تو خوشست و فتنه این است همه

شمارهٔ ۵۷۱

یا رب بکرم نگاهدارنده تویی

نقش همه را رقم نگارنده تویی

هر چند که من تخم اهل میکارم

کارنده منم ولی برآرنده تویی

شمارهٔ ۵۷۲

ای محرم راز دل چه بیگانه وشی

تا چند برنگ و بوی این باغ خوشی

در گوش تو معرفت شود ناله مرغ

چون خطی اگر فتیله از گوش کشی

شمارهٔ ۵۷۳

ای آب بقا اگر ز گل پاک شوی

آیینه لعبتان افلاک شوی

آلودگی تن از صفا دورت کرد

مگذار که در همین صفت خاک شوی

شمارهٔ ۵۷۴

اهلی ز جهان چو قسمت خویش خوری

گر کوشی وگرنه کی کم و بیش خوری

بگریز ز خلق زانکه زنبور و شند

گر نوش طلب کنی همه نیش خوری

شمارهٔ ۵۷۵

اهلی بسخن کجا رسیدی باری

زان حسن نهانی چه شنیدی باری

سیمرغ ستایی تو و سیمرغ که دید؟

ور دید کسی تو خود ندیدی باری

شمارهٔ ۵۷۶

گر از همه کس بلطف و احسان گذری

آسوده کی از حسود نادان گذری

چون خار رهت گیرد و چون سگ بگزد

هر چند ازو کشیده دامان گذری

شمارهٔ ۵۷۷

ایخواجه ز بخل اگر تو ایمان بدهی

خوشتر بودت ازانکه یک نان بدهی

در دیده ادراک تو چون اهل کرم

گر جلوه کند حسن کرم جان بدهی

شمارهٔ ۵۷۸

با هر که دمی نشست و برخاست کنی

باید که ازو هزار درخواست کنی

گربر سر عرش سوی فرش آیی باز

تا مشرب خود بمشربش راست کنی

شمارهٔ ۵۷۹

گرد در پی قول و فعل سنجیده شوی

در دیده خلق مردم دیده شوی

با خلق چنان مزی که گر فعل ترا

هم با تو عمل کنند رنجیده شوی

شمارهٔ ۵۸۰

ایخاک چرا چو آتش از جا شده‌ای

گویا که نه از آدم و حوا شده‌ای

زادی ز پدر به وضع حمل از مادر

بنگر که خود از چه وضع پیدا شده‌ای

شمارهٔ ۵۸۱

از عامه مشو ملول اگر با درکی

کو واسطه گشت تا تو صاحب ترکی

گر حاصل شاخ جمله میبود ثمر

میسوخت شجر ز غایت بی برگی

شمارهٔ ۵۸۲

رحمان طلبی ز اهل عرفان گردی

شیطان طلبی غرقه عصیان گردی

ای کور بصر شرم نداری که ز جهل

رحمان بلی پیرو شیطان گردی

شمارهٔ ۵۸۳

خضر ره ماست عقل در راهبری

غول ره تست نفس در شکل پری

غولت بسراب خواند و خضر بآب

هشدار کزین میانه بازی نخوری

شمارهٔ ۵۸۴

هر چند حریف شاهد نغز شوی

شهوت نکنی که سست و پالغز شوی

شهوت چونی قند کشد شیره جان

تا چون نو بوریا تهی مغز شوی

شمارهٔ ۵۸۵

هر سبزه گل که بر دمد ز آب و گلی

خطیست بخون مردمانش سجلی

پیداست ز داغ لاله کز روی زمین

کس زیر زمین نرفت بیداغ دلی

شمارهٔ ۵۸۶

من گرچه نمیزنم دم از دانایی

صاحبنظرم بدیده بینایی

عیش و مزه جهان چشیدم همه عمر

در هیچ نبود لذت تنهایی

شمارهٔ ۵۸۷

اهلی تو گهی قبول جانان گردی

کاشفته صفت گرد بیابان گردی

بگریز چو گرد باد از صحبت خلق

زان پیش که از جمع پریشان گردی

شمارهٔ ۵۸۸

یارب خجلم بغایت از روی نبی

مگذار که دور گردم از کوی نبی

سوی تو شفیع من نبی گر نشود

یارب تو شفیع من شوی سوی نبی

شمارهٔ ۵۸۹

شرع از پی آن بود که غوغا نکنی

کاری که نکو نباشد اصلا نکنی

گرکار تو بر مراد طبع تو بود

صد کس بکشی و هیچ پروا نکنی

شمارهٔ ۵۹۰

ایخواجه که از خلق بمال افزونی

وز کوکبه صد برابر گردونی

از دوش اگر نیفکنی بار زکوة

در خاک فرو روی اگر قارونی

شمارهٔ ۵۹۱

گر حج نکنی کجا بجایی برسی

کی تا نروی برهنمایی برسی

حق در همه جاست کعبه زانست که تو

سعیی ببری تا بصفایی برسی

شمارهٔ ۵۹۲

ایخواجه که در حقیقت حق کوشی

رمزیست در احرامش اگر باهوشی

یعنی که ز کسوت ریایی بدر آ

تا خلعت رحمت الهی پوشی

شمارهٔ ۵۹۳

هر گاه که در معنی قرآن برسی

بیشک بطلسم گنج پنهان برسی

قرآن همه گنجنامه سر حق است

گر فهم کنی به سر سبحان برسی

شمارهٔ ۵۹۴

گر منکر حشر و نشر و رستاخیزی

در نقش غلط ز عقل رنگ آمیزی

هر شامگهت روز پسین است ز خواب

هر صبح، قیامتی که بر میخیزی

شمارهٔ ۵۹۵

هر چند که جز بلطف باری نخوری

سعیی بنما که تا نکاری نخوری

چون طفل اگرت شیر مادرت روزیست

بی آنکه طلب کنی بزاری نخوری

شمارهٔ ۵۹۶

بی تربیت حکیم چیزی نشوی

بی خدمتی از اهل تمیزی نشوی

گر جود عزیزی نکشی روزی چند

گر یوسف مصری که عزیزی نشوی

شمارهٔ ۵۹۷

گر در نظر خجسته فالی برسی

بنشین بادب تا بمآلی برسی

از شوخی خود شکسته شد شاخ بهار

شوخی نکنی تا بکمالی برسی

شمارهٔ ۵۹۸

آن به که بکس مزاح بازی نکنی

تا رخنه بکار سر فرازی نکنی

رویت نشود کبود از سیلی کس

چون سوسن اگر زبان درازی نکنی

شمارهٔ ۵۹۹

خوش زی بکسان که بینی از دهر خوشی

ور جور کنی همانقدر جور کشی

نیشی که زنی ترا همان نیش زنند

کان زهر که خود چشانده یی باز چشی

شمارهٔ ۶۰۰

از مهر بتان اگر چه فرسوده شوی

رغبت نکنی کز پی بیهوده شوی

گر پا کدلی بترس از آلایش نفس

کالوده شوی و سخت آلوده شوی

شمارهٔ ۶۰۱

در خانه اگر نکو سرشتی داری

بی چشم بدان عجب بهشتی داری

ور بد گهری نعوذ بالله باشد

چون دوزخیان عذاب زشتی داری

شمارهٔ ۶۰۲

گر بخت مدد کند که بویی ببری

برخیزی و ره بجستجویی ببری

میدان فلک پر است از گوی مراد

باشد که تو از میانه گویی ببری

شمارهٔ ۶۰۳

ای آنکه چو نخل تازه آراسته‌ای

فیروزی بخت از خدا خواسته‌ای

فردا است خزان پیری و سستی عمر

سستی مکن امروز که نوخاسته‌ای

شمارهٔ ۶۰۴

ای گوهر دل که گنج شاهی داری

حیران توام که هر چه خواهی داری

موجود شود هر آنچه مقصود تواست

پیداست که نشأه الهی داری

شمارهٔ ۶۰۵

یارب بکام دولت خویش رسی

یعنی بکمال همت خویش رسی

هر چند گذشت از فلک مرتبه ات

خواهم که بصدمرتبه زین بیش رسی

شمارهٔ ۶۰۶

پروانه‌صفت اهلی اگر سوخته‌ای

زان است که بر شمع نظر دوخته‌ای

در آتش خویش اگر بسوزی خاموش

کین آتش جان‌سوز خود افروخته‌ای

شمارهٔ ۶۰۷

گر بر عدم و وجود عالم نفسی

میبود بقدر غیرتم دسترسی

میسوختم آیینه هستی همه را

تا صورت خوب او نمیدید کسی

شمارهٔ ۶۰۸

آن گل که بنازکی ندارد بدلی

بر دامن او مباد خار و خللی

روزی سوی من آید و روزی سوی غیر

هر روز برآید آفتاب از محلی

شمارهٔ ۶۰۹

خوش آنکه گشاد چشم و دل سوی کسی

آشفته دل است از غم موی کسی

چون نیست گزیرش ز غمی هر که بود

باری غم دل به شادی روی کسی

شمارهٔ ۶۱۰

عاشق شوی آنزمان که تن خاک کنی

نقش بت پرست از دورن پاک کنی

عاشق نشوی بدانکه چون لاله مست

داغب بنهی و جامه یی چاک کنی

شمارهٔ ۶۱۱

ساقی تو مگر چشم کرم باز کنی

تا کی همه شیوه جفا ساز کنی

دریا دریا بکام مستان ریزی

یک جرعه بما دهی و صد ناز کنی

شمارهٔ ۶۱۲

گر طالب فیض آب انگور شوی

می نوش نه خمر کز صفا دور شوی

می یک دو دم است بعد از آن مست شراب

خمرست گهی که مست و مخمور شوی

شمارهٔ ۶۱۳

اهلی بدر آ ز گوشه تنهایی

می نوش و بعیش کوش اگر دانایی

در دنیی اگر ز عیش دنیا دوری

دنیا چکنی چکاره دنیایی؟

شمارهٔ ۶۱۴

گر خاک رهش بدیده ام گل کردی

کی تخم امید میوه دل کردی

گر چرخ ز انجم نشدی دانه فشان

کی خرمن مهر و ماه حاصل کردی

شمارهٔ ۶۱۵

جان در غم یوسف چو زلیخا نکنی

یعقوب صفت نه مرد بیت الحزنی

در معرکه عشق چه نامند ترا

کاندر صف عشاق نه مردی نه زنی

شمارهٔ ۶۱۶

آراسته آمد و چه آراستنی

دل خواست بعشوه و چه دل خواستنی

بنشست و شراب خورد و برخاست برقص

وه وه چه نشستی چه برخاستنی

شمارهٔ ۶۱۷

از عشق اگر جگر کبابی باشی

به کز پی عقل در سرابی باشی

در سایه مقبلی اگر خاک شوی

بهتر که بخود سر آفتابی باشی

شمارهٔ ۶۱۸

ای باد بیک سخن دلم خوش کردی

زخم دل از آن عهد شکن خوش کردی

جان تازه شد از پیام آنشوخ مرا

خوش باد دلت که جان من خوش کردی

شمارهٔ ۶۱۹

آنی که بحسن از مه و خورشید بهی

از غمزه کسی ز خنده جان بازدهی

گر میل چنین سرمه ز مژگان سازی

خاکت ندهد کسی که بر دیده کشی

شمارهٔ ۶۲۰

ای کز مه خود چو سایه بی نور تری

نزدیک تری و ز همه مهجور تری

از کعبه مقصود چو رو تافته یی

هر چند که میروی ازو دور تری

شمارهٔ ۶۲۱

ساقی نظری به بینوایی باری

گر باده نمیدهی صلایی باری

درمان منست یک نگه چون نکنی

از نیم نگه نیم دوایی باری

شمارهٔ ۶۲۲

گر وعده همیدهی و جان میسوزی

گاهم بکرشمه نهان میسوزی

شمعی تو و صد زبان چرب است ترا

القصه مرا بصد زبان میسوزی

شمارهٔ ۶۲۳

گفتی ز زبان سبزه زار و لب جوی

کز آب حیات عمر جاوید مجوی

این باد هواست در پی باد مپوی

می آب بقاست میخور و هیچ مگوی

شمارهٔ ۶۲۴

گر زلف چو شست او قضا بگشادی

وین دانه خال بر لبش بنهادی

از شاخ بلند طوبی باغ بهشت

کی طایر جان بدام دل افتادی

شمارهٔ ۶۲۵

اهلی تو که با اهل ریا نزدیکی

از پستی خود بحق کجا نزدیکی

منصور صفت بلندی از عشق طلب

بردار برآ که با خدا نزدیکی

شمارهٔ ۶۲۶

می نوش نه آنچنان که از دست شوی

در پای خسان چون خاک ره پست شوی

بیداری عیش شب بفریاد چه سود

کز خواب صبوحی چو سگان مست شوی

شمارهٔ ۶۲۷

در راه سخن جز به ادب راه مپوی

بیشی بسخن زمهتر از خویش مجوی

بلبل نشوی که خوانمت هرزه سرا

طوطی شو اگر نپرسمت هیچ مگوی

شمارهٔ ۶۲۸

گر با همه کس راست روی پیشه کنی

فردوس چو شیران خدا بیشه کنی

هر نیک و بدی که با کسی خواهی کرد

باید همه در شان خود اندیشه کنی

شمارهٔ ۶۲۹

گر خلق فرشته اند اگر دیو و پری

باید همه را بچشم نیکو نگری

با خلق معاش چون صبا کن یعنی

بر خار چنان گذر که بر گل گذری

شمارهٔ ۶۳۰

با یوسف خویش گرگ در پوست تویی

زیرا نه چنان که خاطر اوست تویی

با دشمن دوست گر ترا دوستی است

میدان بیقین که دشمن دوست تویی

شمارهٔ ۶۳۱

آنگل که بود به حسن شمع چگلی

سر وی نزند چو او سر از آب و گلی

هر چند که صد هزار دل سوخته است

یارب نرسد بخرمنش دود دلی

شمارهٔ ۶۳۲

خوش گفت به باغ بلبل نغمه سرای

حرفی ز جفای عالم عشوه نمای

فریاد که یاد فتنه از باغ جهان

گلها همه بر دو خار و خس ماند بجای

معمیات

بخش ۱ - دوازده امام : آب حیوان خوش بود و ان لعل لب زان خوشترست

بخش ۲ - آدم : بدل طبیب چو دستی نهاد شیون خاست

بخش ۳ - آتشی : دلم دور از تو هر شمعی که افروخت

بخش ۴ - ایاز : گر انا الحق ندهم دست چرا ایدل و جان

بخش ۵ - اسعد : آنکه خلقی از غمش سرگشته روز و شب شدند

بخش ۶ - الله وردی : یار عاشق کشته لیکن کشته در خاک مزار

بخش ۷ - اگهی : در سر میدان جانبازان خود بهر خدای

بخش ۸ - اصیل : ساقیا بشکند صراحی تن

بخش ۹ - افصح : نشان خدنگ از رهی باز جست

بخش ۱۰ - اختیار : بسکه پرشد سینه ز تیر ترک مست

بخش ۱۱ - انس : قلب روی اندوده نستانند در بازار حشر

بخش ۱۲ - بابر : نابرده رنج گنج میسر نمیشود

بخش ۱۳ - ثابت : در قافله که نقد نام همه است

بخش ۱۴ - بهاء میر : دو دلبرید تو مهر چرخ لایق هم

بخش ۱۵ - پیری : بیزلف از شست بتان دلها پریشان دیده ام

بخش ۱۶ - بها : گرچه در دل سر جنگست بتان را همه دم

بخش ۱۷ - بلال : چو پیراهن ز شوق آن نوگل من

بخش ۱۸ - تاج : چشمم که بود از اشک درجی از لیالی

بخش ۱۹ - پیری : هرگز نکند فلک بکس پروایی

بخش ۲۰ - پهلوان : عاشق که مراد خویش جوید مادام

بخش ۲۱ - پیر : برداشت ساقی ما شرم از میان و منهم

بخش ۲۲ - جنید : اگر نه در پی نردند آن دو نرگس مست

بخش ۲۳ - جمشید : دل گرچه مفلس است بسی گوهر مراد

بخش ۲۴ - حالی : نشد از آه و ناله احباب

بخش ۲۵ - حمید : گل شکفت و کوه و صحرا سبز و خرم گشت هم

بخش ۲۶ - حاجب : تیغ جور مدعی زخمی مرا بر دل رساند

بخش ۲۷ - حیدر : تن که بیمار تو شد بر سرکه باشد یاورش

بخش ۲۸ - حسام : کاش خجسته دل دهد جرعه لعل خویش وی

بخش ۲۹ - حسام : تیر مژگان تو بی زهرست زهر آلود نیست

بخش ۳۰ - حمزه : جهانی دل کباب از غم که آن گل ز آه مستانش

بخش ۳۱ - حسام : نقل سر شراب ندارد دل کباب

بخش ۳۲ - حسینی : براه دل ایجان من نگروی

بخش ۳۳ - خرم : گرخم زلفش درآرد سر بدل همدم شود

بخش ۳۴ - ذهبی : رود چون قطره های ژاله اشک از چشم نمدیده

بخش ۳۵ - رفیع : گوشه برقع بر آن خورشید رخ داغ دلست

بخش ۳۶ - زیرک : ترک خورشیدی که شاه ملک نیکویی بود

بخش ۳۷ - سیفی : نسیم صبح میخواهم که شاخ گل بجنباند

بخش ۳۸ - سهراب : مه شهره بحسن و چون تو خوش نه

بخش ۳۹ - شاه ملا : خاکروبان درت را هوس کعبه خطاست

بخش ۴۰ - زین : بصید دل کمند ره شد آنکاه کل بهر گامی

بخش ۴۱ - سهراب : شب هجرست و ما آشفته ایم از زلف او ایدل

بخش ۴۲ - سعد و سعید : اهلی چه خوش آنعید که او سوی تو بشتافت

بخش ۴۳ - شاپور : نمک در آب حیوان زان لبت از خنده اندازد

بخش ۴۴ - شمس : گمان نیست بعد از کمند تو رستن

بخش ۴۵ - شیخ امین : خورشید من برقع کشد تا روی چو مه بینمش

بخش ۴۶ - شیخ زین : مشتاق تو ای نگار مفلس گردید

بخش ۴۷ - عفیف : ای دور گشته عافیتم از دهان تو

بخش ۴۸ - عبدالله : نه که بیخون جگر راحت دل دیده نیافت

بخش ۴۹ - غریب : چو چشم از مژه پرویز نی است لؤلؤ بیز

بخش ۵۰ - غنی : یکدم آسوده ز کشتن دل قصاب نبود

بخش ۵۱ - قطب الدین : قطره با سیل دو بینی به محل صمدیت

بخش ۵۲ - کاکا : جهان تنها گرفت از خلق خوش یار

بخش ۵۳ - کریم مراد : کرام کریم و مرید مراد

بخش ۵۴ - قلی : گفته دیوانه باشد خنده و در دل چرا

بخش ۵۵ - منصور : برنگین خاتم جانست نام آن صنم

بخش ۵۶ - مرشد : هر که از اهل یقین از جام حیدر گشت مست

بخش ۵۷ - مسکر : گر نسیم از طره سنبل بیفشاند غبار

بخش ۵۸ - محمود : آن دهانم برده است از یاد و باز آرد به یاد

بخش ۵۹ - میر شیخ علی : ز درد درد تو بسیار خون دل خوردم

بخش ۶۰ - میرعطا : ای کرده نهان در لب در بار گهر

بخش ۶۱ - مدامی : روز دل من بتلخکامی

بخش ۶۲ - معین : اعدا شمردیم بسی جمله یکی بود

بخش ۶۳ - مقصود : اهلی از گفتن و ناگفتن غم پا بگل است

بخش ۶۴ - ورامی : دل گرچه از هوایت دارد غم پیاپی

بخش ۶۵ - نامی : زان پری دیوانگی جز از دل دیوانه نیست

بخش ۶۶ - نوح : نخواهم بنگرد در آینه خویش

بخش ۶۷ - ولی : مسند شاهی بود دام ره هر بی‌بصر

بخش ۶۸ - عیسی : آتشی کز برق غیرت برفروخت

بخش ۱ - دوازده امام

آب حیوان خوش بود و ان لعل لب زان خوشترست

در صفا آن لعل فاش از جوهر جان خوشترست

محمد

درج آن در دهان شد جان ما، دل خار خورد

از حسد کان در ز صد لؤلؤی عمان خوشترست

علی

می خوشست اما باشک همچو مرجانم اگر

گوشه چشم افکند مرجانش از آن خوشترست

حسن

سنبل او خوشه افشانید وه کافتاد ازو

دانه یی بر دامنش کز در غلطان خوشترست

حسین

آن پریوش زلف بر دامان فرو افکنده است

سنبل است آنطره و سنبل بدامان خوشترست

علی

مغز جوی از آخر علم محبت پوست چیست؟

اینسخن ایدل ز علم صد سخندان خوشترست

محمد

محو شد خون دل آخر در دو چشم از برق وصل

گرچه از شمع جمالش دیده گریان خوشترست

جعفر

در جفا گر بیحدست آن چشم باری پیش ما

این جفا از صد هزاران لطف و احسان خوشترست

موسی

از تف دل جان بود در موی او سر سایه اش

پیش آن خورشید رخ کز ماه تابان خوشترست

علی

ایصبا خاری بیار از راه او کان خار ره

بر شکسته دل ز صد گلزار رضوان خوشترست

محمد

روز رحمت شد دگرگون ریخت از دامن چو در

قطرها کان هر یک از چشم در افشان خوشترست

علی

میخورد از دست غم چشمم بسی سیلی ز عشق

تا کند پنهان نظر چون عشق پنهان خوشترست

حسن

حسرت آنسرو بی پایان و چشم آخر ندید

نخل قد یار خود کز سروبستان خوشترست

محمد

پیش چشم آن ابرو ار محرابی آرد بر مدار

چشم ازو اهلی که این از کفر و ایمان خوشترست

بخش ۲ - آدم

بدل طبیب چو دستی نهاد شیون خاست

ز درد دل بهر انگشت آهی از من خاست

بخش ۳ - آتشی

دلم دور از تو هر شمعی که افروخت

عیان تا گشت آه آتشین سوخت

بخش ۴ - ایاز

گر انا الحق ندهم دست چرا ایدل و جان

وادی ایمن و منصورت از آن داد نشان

بخش ۵ - اسعد

آنکه خلقی از غمش سرگشته روز و شب شدند

دی دهان بگشود و صد سرگشته خندان لب شدند

بخش ۶ - الله وردی

یار عاشق کشته لیکن کشته در خاک مزار

لوحش الله ورد گشته در هوای روی یار

بخش ۷ - اگهی

در سر میدان جانبازان خود بهر خدای

تا مه نو گوی و چوگان بشکند ناگه در آی

بخش ۸ - اصیل

ساقیا بشکند صراحی تن

لب لعلت اگر بیابم من

بخش ۹ - افصح

نشان خدنگ از رهی باز جست

ببین در دلش کو نشان درست

بخش ۱۰ - اختیار

بسکه پرشد سینه ز تیر ترک مست

گر کسی تیرم زند تیر او خواهد شکست

بخش ۱۱ - انس

قلب روی اندوده نستانند در بازار حشر

خالصی باید که بیرون آید از آتش سلیم

بخش ۱۲ - بابر

نابرده رنج گنج میسر نمیشود

مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد

بخش ۱۳ - ثابت

در قافله که نقد نام همه است

در نظم وجود ما نظام همه است

گر چار مشان قافله سالار شود

ثابت شود آن نام که کام همه است

بخش ۱۴ - بهاء میر

دو دلبرید تو مهر چرخ لایق هم

بیاد مهر دو دلبر شوید عاشق هم

بخش ۱۵ - پیری

بیزلف از شست بتان دلها پریشان دیده ام

چونماهی از بیگانگی هر یک گریزان دیده ام

بخش ۱۶ - بها

گرچه در دل سر جنگست بتان را همه دم

در دل ما سر صلحست و صفا بر سر هم

بخش ۱۷ - بلال

چو پیراهن ز شوق آن نوگل من

شکافد سینه را دل تا بدامن

بخش ۱۸ - تاج

چشمم که بود از اشک درجی از لیالی

تا دیده‌ام لب او شد درج دیده خالی

بخش ۱۹ - پیری

هرگز نکند فلک بکس پروایی

رحمی نکند بعاشق شیدایی

بار تو کوه را در آن یارا نیست

کرده ست رقم بنام بی یارایی

بخش ۲۰ - پهلوان

عاشق که مراد خویش جوید مادام

هرگز نرسد ز وصل دلدار بکام

پروانه که سوخت جان خویش از پی وصل

آنسوخته را شه مه اقبال تمام

بخش ۲۱ - پیر

برداشت ساقی ما شرم از میان و منهم

گل پیرهن قبا را بگشود و پیرهن هم

بخش ۲۲ - جنید

اگر نه در پی نردند آن دو نرگس مست

گرفته اند چرا طاس کعبتین بدست

بخش ۲۳ - جمشید

دل گرچه مفلس است بسی گوهر مراد

از چشم ما شمرد بدست تو حوراد

بخش ۲۴ - حالی

نشد از آه و ناله احباب

عالمی بیرخ مهم در خواب

بخش ۲۵ - حمید

گل شکفت و کوه و صحرا سبز و خرم گشت هم

از چمن بیحد سه برگه خاسته وز دشت هم

بخش ۲۶ - حاجب

تیغ جور مدعی زخمی مرا بر دل رساند

آن جراحت خوب شد اما نشان او بماند

بخش ۲۷ - حیدر

تن که بیمار تو شد بر سرکه باشد یاورش

چهره زردست و چشم بسته از خون ترش

بخش ۲۸ - حسام

کاش خجسته دل دهد جرعه لعل خویش وی

تا بشکافد از دلم آبلها بصاف می

بخش ۲۹ - حسام

تیر مژگان تو بی زهرست زهر آلود نیست

گرچه گفتم روستایی وار دریاب ایعزیز

بخش ۳۰ - حمزه

جهانی دل کباب از غم که آن گل ز آه مستانش

شرار اخگر دل می‌جهد بر طرف دامانش

بخش ۳۱ - حسام

نقل سر شراب ندارد دل کباب

جز ذکر آن دهان که خوش آید بکام ما

بخش ۳۲ - حسینی

براه دل ایجان من نگروی

کز آسیب آهش تو فانی شوی

بخش ۳۳ - خرم

گرخم زلفش درآرد سر بدل همدم شود

بر هوا تاج سر اندازد دل و خرم شود

بخش ۳۴ - ذهبی

رود چون قطره های ژاله اشک از چشم نمدیده

یکایک باز میآید نمیگردد تهی دیده

بخش ۳۵ - رفیع

گوشه برقع بر آن خورشید رخ داغ دلست

وز قبا داغی دگر دارد که وصلش حاصلست

بخش ۳۶ - زیرک

ترک خورشیدی که شاه ملک نیکویی بود

نامراد از ترک و تاجیکان بهندویی بود

بخش ۳۷ - سیفی

نسیم صبح میخواهم که شاخ گل بجنباند

بسرو قامت ساقی گل صد برگی افشاند

بخش ۳۸ - سهراب

مه شهره بحسن و چون تو خوش نه

خوبست ولی چو شهرتش نه

بخش ۳۹ - شاه ملا

خاکروبان درت را هوس کعبه خطاست

گر دل بیسر و پاییم کند میل رواست

بخش ۴۰ - زین

بصید دل کمند ره شد آنکاه کل بهر گامی

خم زلفت گشا تا تیر بر هو سو نهد دامی

بخش ۴۱ - سهراب

شب هجرست و ما آشفته ایم از زلف او ایدل

چو شب تا رست ودرهم راه تو دست از طلب بگسل

بخش ۴۲ - سعد و سعید

اهلی چه خوش آنعید که او سوی تو بشتافت

بس عید بیابی کم از آن لیک توان یافت

بخش ۴۳ - شاپور

نمک در آب حیوان زان لبت از خنده اندازد

گر آن شوی برانگیزد که این شوریده نگذارد

بخش ۴۴ - شمس

گمان نیست بعد از کمند تو رستن

که خواهند مردم یکی جا نشستن

بخش ۴۵ - شیخ امین

خورشید من برقع کشد تا روی چو مه بینمش

گرچه مکرر دیده‌ام خواهم دگر ره بینمش

بخش ۴۶ - شیخ زین

مشتاق تو ای نگار مفلس گردید

چون غارت ساحران چشمان تو دید

زان راه زنان هر آنکه بیش اکثر برد

باقی همه یکیک و بآخر نرسید

بخش ۴۷ - عفیف

ای دور گشته عافیتم از دهان تو

تا کی جدا بود دهنم از دهان تو

بخش ۴۸ - عبدالله

نه که بیخون جگر راحت دل دیده نیافت

تا دلم خار نخورد آبله پا نشکافت

بخش ۴۹ - غریب

چو چشم از مژه پرویز نی است لؤلؤ بیز

غبار خاک درت را عبیر وش گو بیز

بخش ۵۰ - غنی

یکدم آسوده ز کشتن دل قصاب نبود

تیغ خونریز دل سخت ترا خواب نبود

بخش ۵۱ - قطب الدین

قطره با سیل دو بینی به محل صمدیت

گر دو بینی دو نبینی به مقام احدیت

بخش ۵۲ - کاکا

جهان تنها گرفت از خلق خوش یار

کجا با لشگران گیرد دگر بار

بخش ۵۳ - کریم مراد

کرام کریم و مرید مراد

به تشریف هم در جهانند شاد

بخش ۵۴ - قلی

گفته دیوانه باشد خنده و در دل چرا

درد و خنده هر دو آخر ظاهرست اینک مرا

بخش ۵۵ - منصور

برنگین خاتم جانست نام آن صنم

ور دهد دستم بکارم در سواد دیده هم

بخش ۵۶ - مرشد

هر که از اهل یقین از جام حیدر گشت مست

مشرک آب کوثر از دست علی طرفی نبست

بخش ۵۷ - مسکر

گر نسیم از طره سنبل بیفشاند غبار

نافه های مشک ریزد در سر زلف نگار

بخش ۵۸ - محمود

آن دهانم برده است از یاد و باز آرد به یاد

باز گردد عمر رفته گرچه بی‌او شد به باد

بخش ۵۹ - میر شیخ علی

ز درد درد تو بسیار خون دل خوردم

خمیر عیش ولی شد سرشته زان دردم

بخش ۶۰ - میرعطا

ای کرده نهان در لب در بار گهر

تا چند بپوشی ز خریدار گهر

درج گهرست آن دهن و گاه سخن

درجت بگشا و در میان آر گهر

بخش ۶۱ - مدامی

روز دل من بتلخکامی

در جای خطر فتد ز خامی

بخش ۶۲ - معین

اعدا شمردیم بسی جمله یکی بود

چون جمله یکی باشد در چه شماریم

بخش ۶۳ - مقصود

اهلی از گفتن و ناگفتن غم پا بگل است

بیزبان فهم شود قصه اش آخر دو دلست

بخش ۶۴ - ورامی

دل گرچه از هوایت دارد غم پیاپی

گر گفت ازین هوایم غم نیست شنو از روی

بخش ۶۵ - نامی

زان پری دیوانگی جز از دل دیوانه نیست

آدمی گر از سر دل بگذرد دیوانه نیست

بخش ۶۶ - نوح

نخواهم بنگرد در آینه خویش

که چون خود بین شود گردد جفا کیش

بخش ۶۷ - ولی

مسند شاهی بود دام ره هر بی‌بصر

میل درویشی نما گردیده‌ای داری به سر

بخش ۶۸ - عیسی

آتشی کز برق غیرت برفروخت

خرمن درویش درمانده بسوخت

لغزها

لغز میر کریم الدین : چیست آن نام کاوری بشمار

لغز قفل : آن چیست که همچو مرغ پی بسته بود

لغز تنکه : آن سیم بدن چیست که دل برباید

لغز سوزن و رشعه : چیست آنمرغ مار هیبت کو

لغز میر کریم الدین

چیست آن نام کاوری بشمار

در حساب کواکب سیار

اولش اول می آخر هم

ثانیش ثانی می از دو کنار

مرکزش کانی و محیطش را

آنچه گفتیم از یمین و یسار

هیچ از حال خود نیمگردد

گر بگردانش عدو صد بار

در ته بحر فکر بر گردش

گوهری جسته ام بجوی و برآر

لغز قفل

آن چیست که همچو مرغ پی بسته بود

چون مار فراز گنج پیوسته بود

مرغان همه را پر ز برون میروید

آن مرغ پرش ز اندرون رسته بود

لغز تنکه

آن سیم بدن چیست که دل برباید

از وی گرهی دو صد گره بگشاید

بی چین جبین بهیچ جا می نرود

وز چین جبین او فرح می‌زاید

لغز سوزن و رشعه

چیست آنمرغ مار هیبت کو

راست ماند بناوک دلدوز

رشته بر پا زوری دست پرد

باز آید چو مرغ دست آموز

مثنویات متفرقه

در وصف ستون خیمه گوید : چه نهالیست این خجسته ستون

ایضا در ستون خیمه : یارب این نخل از چه گلزارست

در وصف ستون خیمه گوید

چه نهالیست این خجسته ستون

کز زمین سر رسانده بر گردون

این ستون گلبنی است کز افلاک

شاخ و برگش زده است خیمه بخاک

نه ستون است این ز زرکاری

که درخت زرست پنداری

کلک نقاش با هزار جمال

بر ستون بسته شبروان خیال

این ستون است یا اشعه مهر

راست استاده بر زمین ز سپهر

خرم آنکسکه چون ستون همه گاه

بسته باشد میان بخدمت شاه

مرد اگر طوق عزتش باید

چون ستون پای خدمتش باید

سر ز خدمت متاب در ره دین

که ستون سعادت است همین

هر که دارد ستادگی چو ستون

زند از فخر خیمه بر گردون

مرد آنست کز ثبات قدم

چون ستون تن نهد ببار ستم

عاشقان خویش را زبون نکنند

دست غم زیر سر ستون نکنند

مرد ره گر حزین و گرشادست

چون ستون عاشقانه استادست

بوفا هر که پای بردارد

بیستون را ز جای بردارد

یار دلبر اگر چه سخت بود

برد باری ستون بخت بود

چون ستون هر که حلم پیش نهاد

بار یاران بدوش خویش نهاد

چون ستون راستباش در همه جمع

تا شوی نور دیده ها چون شمع

چون ستون مرد راست یک لختست

هر که کجبار شد نگون بخت است

هر که را راستی نهاد بود

چون ستون بر وی اعتماد بود

چون ستون گر براستی علمی

همه جا سربلند و محترمی

تا بود خانه جهان آباد

ذات صاحبقران ستونش باد

خانه گر غیر آب و خاکی نیست

چون ستون قایم است باکی نیست

در جهان باد این ستون دایم

که جهانی بود بر او قایم

ایضا در ستون خیمه

یارب این نخل از چه گلزارست

که گل او همیشه پر بار است

زینت گنبد مقرنس اوست

تکیه گاه سپهر اطلس اوست

خیمه چرخ ازین ستون برجاست

خانه از قوت ستون برپاست

راستی از ز نقش زر کاری

قلم قدرت است پنداری

پای تا سر بشکل گلدسته

رنگ رنگ است گل بر او بسته

راست چون نخل وادی ایمن

دل اهل صفا کند روشن

قامتش چون الف بفال خوش است

راستان راه همیشه حال خوش است

هر که شد راست سرفراز بود

راستی کار سرو ناز بود

هر که دارد هوای بخت بلند

چون ستون گو کمر بخدمت بند

هر که بندد کمر بخدمت دوست

مهتران را هوای خدمت اوست

کار هر کسکه بلندی خواست

بی ثبات قدم نیاید راست

اهلی آزادگی بهمت خواست

سربلندی بپای خدمت یافت

قصیدهٔ اول بنام امیر علیشیر

بخش ۱ : حمدی از حد افزون و سپاسی از قیاس بیرون سزاوار صانع ...

بخش ۲ : نسیم کاکل مشکین کراست چون تو نگار

بخش ۳ : هوا بسبزه گهر ریخت بلبل آب از چشم

بخش ۴ - دایره تدویر : وصال تا بشبش بر در تو کیست مگر

بخش ۵ - دایره مرکب مدور : همه ملوک جهان بنده کرده دهرت از آن

بخش ۶ - دایره مرکب مدور : از آنکه چهره بر افروخته گلت راهست

بخش ۷ - دایره مرکب مدور : همیشه دشمنش آنجا ز اهل نار بود

بخش ۸ - دایره مرکب مدور : دل برد از نقش سنگین

بخش ۹ - از توشیح اول ابیات این قصیده این قطعه بر می خیزد

بخش ۱۰ - از حشو مصارع اول این قصیده این قطعه بر می خیزد

بخش ۱۱ - این قطعه که حروفش غیر منقوط است از حشو : سرور ملک کرم حاکم دهر

بخش ۱

حمدی از حد افزون و سپاسی از قیاس بیرون سزاوار صانع بیچون که به کلک صنایع نگار بدایع آثار بر صحایف لطایف روزگار نظم قصیده موجودات با حسن صفات رقم کرده.

الذی لا اله الا هو والذی لم یلد ولم یولد و صلوات تامات و تحیات زاکیات بر سرور کاینات و خلاصه موجودات صاحب المعجزات و الآیات یعنی محمد مصطفی صلی الله علیه و آله.

(شعر)

در نظم وجود همه پیغمبر مرسل

چون قافیه در آخر و ملحوظ در اول

و درود بیکران بر آل و اولاد او باد.

اما بعد نموده میشود که بعد از فراغ مطالعه و مشاهده صنایع و بدایع قصیده مصنوع که رقمزده کلک لطایف شعار مفخر الشعراء خواجه جلال الحق و الدین سلمان ساوجی است ضاعف الله تعالی اجره، الحق هر بیت از آن بحری گوهر است.

شعر

زهی باغ کز نوبهار سخن

که شد میوه اش شکرین مغز و پوست

قصیده نگویم که بحری بود

چه بحری که هر گوشه بحری دروست

شعر را بخانه مویی نسبت کرده اند و قافیه را زمین گفته اند و سقفش معنی و حدودش چهار رکن مصراعین واجب نمود قصیده یی بطریق تتبع انشاء نمودن موشح بالقاب شریف مدون این صناعت مروج این بضاعت امیرکبیر عالم عادل مفخر الامراء ملجا الفضلا ملاذالفقراء اسد المعارک شبلی المسالک ضرغام الاسلام و المسلمین نظام الحق و الدوله و الدنیا والدین علیشیر.

شعر

آنکه نشو و نمای گلشن دهر

همه از آفتاب همت اوست

سرخ رویی اهل فضل امروز

چون عقیق از سهیل دولت اوست

لازالت نظام الملک فی ظلال جلاله و مد علی الخافقین ظل نواله مشتمل بر اصول و فروع بحور و دوایر سته که اوزان نوزده گانه است و تفکیک بحور آن و تعریف اقسام و حدود قوافی صحیح و معیوب و اسامی آن و انفراع صنایع و بدایع که متقدمین در کتب جمع کرده اند و متاخرین جسته جسته باز نموده اند با نوادر صنایع که فکر بکر این غرقه بحر جانگدازی اهلی شیرازی اختراع کرده امید که در آنحضرت بسمع قبول مسموع افتد و بعین رضا ملحوظ گردد.

مگر نسیم قبولم چو غنچه بنوازد

که بشکفد گل امید من ازین بستان

آمین یا رب العالمین والتکلان علی واهب الاحسان

بخش ۲

نسیم کاکل مشکین کراست چون تو نگار

شمیم سنبل پرچین کجاست مشک تتار

شمیم خیزد از آهو ولی نه زین خوشتر

نسیم گل وزد اما چنین نه عنبر بار

نسیم کاکل مشکین کرا خیزد از این خوشتر

شمیم سنبل پرچین کجا ریزد چنین عنبر

تقطیع: مفاعلین مفاعلین مفاعلین

قافیه: مقید مجرد

بحر: هزج مثمن سالم

صنعت: ترصیع

اگرچه نیست چو پروانه تاب شمع توام

ز من دریغ تو پروانه وصال مدار

نمی شود دل تنگم ز دیدنت نومید

گرش بدیده مژگان همی نشانی خار

فراق و داغ تو در خون دو نرگسم بنشاند

اگر غم تو بخون داردم نشان مگذار

پروانه شمع تو شد دل کز وفا دارد نشان

پروانه وصلش مده کش غم بخون دارد نشان

تقطیع: مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلان

قافیه: مردف بردف

بحر: رجز مثمن مذال

صنعت: تجنیس تام

ضرورت است مرا خود شنیدن این نوبت

که تازه دل شد از آن بوی مشک چین گلزار

لبالب است زجان آن دهان و مسکین من

که داغها برم از وی بجان حسرت خوار

بسست بویی از آن زلف مشکبویم زان

که بوی او دل مسکینم آورد به قرار

تا شنید این جان مسکین بویی از آن زلف مشکین

تازه شد زان بوی مشکین داغها بر جان مسکین

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلییان

قافیه: مردف بردف مفرد نوع دیگر

بحر: رمل مثمن مسبغ

صنعت: تجنیس خطی

نهاده است خیالت چو پای بر جانم

شبی نخوابم از این سیل دیده بیدار

اگر غم تو که آرد چنین شبیخونها

بریزدم به شبی خون که گویدش زنهار

خیالت چو برجانم آرد شبیخون

شبی آبم از دیده ریزد شبی خون

تقطیع: فعولن فعولن فعولن فعولان

قافیه: مردف بردف نوع دیگر

بحر: متقارب مثمن مسبغ

صنعت: تجنیس مرکب

مگردمی نه از بن سان گشاده زلف آری

که گردن دلش از غم یکی رهد زهزار

گزیر، نیست که پا بر سرم اجل بنهد

که چون رهایی ام از این کمند شد دشوار

گر دمی زین کشی زیر پا بر سمند

گردنی کی رهد چون رهی از کمند

تقطیع: فاعلن فاعلن فاعلن فاعلان

قافیه: مقید بحرف قید

بحر: متدارک مذال

صنعت: تجنیس مطرف، تضمین المزدوج

سمن چوورد رخت دیدجان نثارش کرد

صبا چو گرد ترا یافت کرد دل ایثار

یکی که وصف ترا ورد ساخت جان منست

که نقد حاصل خود گرد باخت در ره یار

ورد رخت دید جان وصف تراورد ساخت

گردترا یافت دل حاصل خود گرد باخت

تقطیع: مفتعلن فاعلات مفتعلن فاعلات

قافیه: مردف بردف مرکب

بحر: منسرح مطوی موقوف

صنعت: تجنیس ناقص

سرم فدای تو بسیار یار غیر مشو

مسوزجان گران بار من دگر زین بار

ترا زآتش غم گرچه سوخت بس عاشق

ولی باینهمه خواری یکی نگشت غبار

طراوت گل رویت که برفروخت چمن

هزار خرمن گل را بسوخت سنبل وار

بسیار یار آتش غم گرچه برفروخت

انبار بار وین همه یکباره ام بسوخت(کذا)

تقطیع: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلات

قافیه: مردف بردف مرکب نوع دیگر

بحر: مضارع اخرب مکفوف مقصور

صنعت: تجنیس مکرر

غباری از توسمن بوی مشک اگر نه بریزد

نه مشک خاک سیاهی است بر سر تاتار

رخت که شمع صفت ریخت آبروی بتان

بسوخت بیخودم از تاب خویش چون گلنار

بی تو سمن مشک که بر رخت ریخت

خاک سیاهی بسر بخت بیخت

تقطیع: مفتعلن مفتعلن فاعلات

قافیه: مردف بردف نوع دیگر

بحر: سریع مطوی موقوف

صنعت: اشتقاق

از این برآمده کاخ است خاک بر سر من

کزو امید ندارم مراد وصل و کنار

یکی که جان مرا سوخت بیتو حاصل عمر

میان ما و تو تا کی شدست حایل دار

این کاخ خاک بر سر جان سوخت بیتو حاصل

دام مراد وصلت تا کی شدست حایل

تقطیع: مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن

قافیه: مقید بتاسیس و دخیل

بحر: مضارع جزوی اخرب جزوی سالم

صنعت: قلب کل

شمار غم ز تو گر جا بجا کنیم رقم

غم ترا بنویسیم تا به حشر شمار

کی است سینه به ناخن مرا نه صد پاره

که شرح تیغ تو سازم بلوح سینه نگار

از تو کجا چاک نیست سینه به ناخن

تا بنویسم بحشر شرح تغابن

تقطیع: مفتعلن فاعلات مفتعلن فع

قافیه: مقید بتاسیس

صنعت: قلب بعض

هلاک نرگس خویشم اگر کنی ایسرو

کلاه بخت بچرخ افکنم چو گل صدبار

سعادتم بارادت چو خاک پای تو ساخت

زهی مزید محبت زهی سعادت یار

هلاک نرگس خویشم اگر کنی بارادت

کلاه بخت بچرخ افکنم چو گل ز سعادت

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن

قافیه: مقید بتاسیس و دخیل نوعی دیگر

بحر: مجتث مخبون

صنعت: قلب مطرف

اگر بر آن رخ کش دیده نیز میدیدی

تو باز از کرم خویش پرده بردار

لب تو کردم ازین گونه خوش خراب از اشک

مرا بدرد چو شد بیم مرگ از او برادر

بارخش وه نیز میدیدیم زین هوش خراب

باز اگر میبرد بارم را بدر بیمرگ از آب

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات

قافیه: مردف بردف مفرد

بحر: رمل مثمن مقصور

صنعت: مقلوب مستوی

هزار سال چو رویت گلی نیارد کس

که چون من از همه سویش بود هزار هزار

اگرچه در چمنی چون تو نوگلی نشکفت

نداشت درد گلی بلبلی چو من افکار

چو رویت نیارد کسی نو گلی

چو من هم ندارد گلی بلبلی

تقطیع: فعولن فعولن فعولن فعل

قافیه: مطلق مجرد

بحر: متقارب محذوف

صنعت: سجع متوازی

یکی که سرزد ازو شوق روی تو دیدن

زذوق کوی تو کرد از بهشت چون من عار

بدرد و داغ خوشیم از هوای وصلت زان

ز گشت باغ کشیدیم پای دل بکنار

ز شوق روی تو دیدن بدرد و داغ خوشیم

ز ذوق کوی تو دامن زگشت باغ کشیم

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

قافیه: مطلق بخروج

بحر: مجتث مخبون مقصور

صنعت: سجع متوازی

سزد اگر دل صید کمند تو شاد است

درین که پای سمندت برو کند رفتار

یقین که تو چو من آهو نه کم اسیرت هست

ز آهویی چو بمیرد چه غم رسد به تتار

دل صید کمندت شد و چون او نه کم استت

در پای سمندت چو بمیرد چع غم استت

تقطیع: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن

قافیه: مطلق بخروج و مزید

بحر: هزج اخرب مکفوف محذوف

صنعت: سجع متوازی

دل حزین چو خراب یکی نظر از تست

چه باشد ار بنمایی دمی رخ چو نگار

یکی نما چو بتم چهره شاهدا ور من

پرستمت چو خراب توام دمی بگذار

رخ ترا چو دمی بنگرم بمن ستم است

به یک نظر ستمی بر شکسته یی مگمار

چو خراب یکنظرستمت چه شد ار دمی نگرستمت

چه شد ار دمی نگرستمت چو خراب یکنظرستمت

تقطیع: متفاعلن متفاعلن متفاعلن متفاعلن

قافیه: مطلق بخروج و مزید و نایره

بحر: کامل مثمن سالم

صنعت: طرد و عکس

بود لب شکرین تو شربت کوثر

خد تو لاله نوبر خط تو نیل عذار

از آن قدتو که شد بنده قامت طوبیش

به سرو گو خط آزادگی خویش بیار

لب تو شربت کوثر قد تو قامت طوبی

خد تو لاله نوبر خط تو سر خط خوبی

قد تو قامت طوبی لب تو شربت کوثر

خط تو سر خط خوبی خد تو لاله نوبر

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن

بحر: مجتث مخبون

تقطیع ایضا: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلاتن

بحر: رمل مخبون

تقطیع ایضا: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن

بحر: هزج سالم

قافیه: اول معروف و مجهول- ثانی مقید مجرد

صنعت : ملون بسه بحر، موصول بدو حرف، نوعی دیگر طرد و عکس

دل من از تو اگر زنده شد نباشد دور

چو من ز شکل تو دل زنده شد بت فرخار

ولی به ملکت جان زد علم سپاه غمت

که تا برآردم از جان و عقل و هوش دمار

دل ز تو در ملکت جان زد علم

من ز تو دل زنده هم از اولم

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن، مفتعلن مفتعلن فاعلن

قافیه: معمول و غیر معمول

بحر: رمل مسدس محذوف، سریع مطوی مکشوف

صنعت: ذو بحرین

خمد ز سستی تب پشت بیتو بس تن را

که ستیست بسی از تبت به بس تن زار

تقطیع: مفعول مفاعلن فعولن

قافیه: معمول و غیر معمول

بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف

صنعت: موصل منشاری

وصالی ار چه کمم داده است بخت ولیک

چه من بیاد تو دایم خوشم وصال انگار

اگر دوا نکنی درد ما ز دردی دن

تو چون خوشی مه من باد جان من بیمار

همه مراد من ای مست ناز چون نظریست

مکن به تلخی غم ناامیدم از دیدار

دگر شکست تنم نیک بین وعیب مکن

چرا که شیشه عیشش ز غم شکست انبار

ای داده دوای دردم از دردی دن

من با تو خوشم گر تو خوشی هم با من

مست نظریست نیک بین عیب مکن

تلخی منما شیشه عیشش مشکن

تقطیع: مفعول مفاعلن مفاعیل فعل

قافیه: مقید مجرد

بحر: هزج اخرب مقبوض مکفوف مجبوب

صنعت: مصراع اول مقطوع، ثانی موصول بدو حرف، ثالث بسه حرف رابع بچهار حرف

بجز تو نیست دلارام من که در عالم

من از برای تو رسوای دهرم ای دلدار

ورای عشق محالم نمود کرداری

وگر رود دل و دینم نگردم از کردار

دلارامم که در عالم علم کرد

مرا رسوا هم او کرد و کرم کرد

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن فعولن

قافیه: مقید مجرد

بحر: هزج مسدس محذوف

صنعت: غیر منقوط

دلم به شیب ذقن غبغب تو چون بیند

که هست چین جبین تو بیش از آن بسیار

همیشه چون بریم دین بچین زلف ای بت

غبار غم چه نمایم بتا ببین زنار

شیب ذقن غبغبش چین بچین

چین جبین بیش ز غبغب ببین

تقطیع: مفتعلن مفتلعن فاعلات

قافیه: مردف بردف مفرد

بحر: سریع مطوی موقوف

صنعت: منقوط

مرا که جان نکند تازه غیر غمزه تو

نه میسزد که کنم جایت ای صنم دل تار

یقین که جان رودم هر زمان ز حال از آنک

تویی میانه جان لحظه لحظه ای خونخوار

جان کند تازه غمزه جانان

میسزد جای وی میانه جان

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلان

قافیه: مردف بردف مفرد

بحر: خفیف مسدس، عروض: مخبون اصلم مسبغ، ضرب: مقصور

صنعت: رقطا

شکار لا غرم اصلا نبینیم قیمت

که نامدست به پیش تو عالمش مقدار

هزار یوسف کنعان برت چو چیزی نیست

که میخرد به پشیزی مرا درین بازار

اصلا نبینی ما را بچیزی

کامد به پیشت عالم پشیزی

تقطیع: فعلن فعولن فعلن فعولن

قافیه: مطلق مردف بردف

بحر: متقارب اثلم

صنعت: خیفا

خیال روی تو تا بسته اند بر چه نسق

که جان نیافته شمعی نظیر آن رخسار

اگرچه وجه تو در خورد ز دست چرخ رقم

کشیده نیک برو بیقلم خطت زنگار

تویی که هر که بزیب و جمال جز تو بود

نه پیش حسن تو او راست نیم ذره و قار

مگر زدست تو شیرین دهن بود که مدام

رخش چو صورت چین عالمیست بر دیوار

تا بر چه نسق وجه تو زد چرخ رقم

کان شمع نظر کشیده نیکو بقلم

هرگز بجمال جز تو دستش ندهد

آراستنی چو صورت چین عالم

تقطیع: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل

قافیه : مقید مجرد

بحر: هزج اخرب مکفوف مجبوب

صنعت: مصراع اول حرفی منقوط و حرفی غیر منقوط، ثانی دو، ثالث سه، رابع

چهارشنبه ایا جلیس موافق و زید باد بهار

چو غنچه کاسه می گیر و روی در چمن آر

قیامتست دگر طرف باغ و کشت چمن

کسی که خیمه بصحرا نزد کسش مشمار

بیار باده که بر ذهن هر چه پنهانست

بیک دو دور عیانست از صفای عقار

ساقیا، بهار آمد قاش کن چه پنهانست

غنچه که میگرید نرگسی که خندانست

تقطیع: فاعلن مفاعیلن فاعلن مفاعیلان

قافیه: مطلق بردف و خروج

بحر: هزج مثمن جزوی اشتر و جزوی سالم، عروض و ضرب مسبغ

صنعت تشبیه کنایه- مراعات نظیر

از آن گذر گه باغست همچو خلد اکنون

که باد روح فزایست همچو جان به گذار

لوای گل که مخلد بود اگر نه بود

که جان برد ز جفای وی و ستیزه خار

وزید بوی بهشت و قصور ماست ز هوش

نه وقت صبر و حضورست و گوشه ایهشیار

باغست چو خلد اکنون خلد ارنه قصورستش

بادست چو جان گر جان پیوسته حضورستش

تقطیع: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن

قافیه: مطلق بردف و خروج و مزید

بحر: هزج مثمن جزوی اخرب و جزوی سالم

صنعت: تشبیه مشروط

خبر چو یافته زلف شب از بنفشه دگر

چنین بروی شبست از چه جعد تیره شعار

طریق دلبریش بین که ساختست ز مشک

بنفشه دامی و انداختست مشک تتار

با زلف شب بنفشه شبه ساختستمش

نی نی شبست تیره بنشناختستمش

تقطیع: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن

قافیه: مطلق بردف و خروج و مزید و نایره

بحر: مضارع اخرب مکفوف محذوف

صنعت: تشبیه تفضیل

بنور گل چو دل روشنان بود گلشن

چو گلشنش دل شوریده روشنست انار

چو دل روشن بود گلشن

چو گلشن دل شود روشن

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن

قافیه: لزوم مالایلزم

بحر: هزج مربع

صنعت: تشبیه عکس

بخش ۳

هوا بسبزه گهر ریخت بلبل آب از چشم

تو لاله وار نشین چشم جان پر خون دار

دگر بروی خوش گل که دیده دوخته مرغ

چو دیده ز آتش گل سوخت پاو سر هموار

بسکه بلبل چشم بر روی خوش گل دوخته

لاله وارش چشم پرخون زآتش گل سوخته

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

قافیه: محجوب

بحر: رمل مثمن محذوف

صنعت: تشبیه مطلق

وجود نافه گل را بخور مشک دهد

ز شمع غنچه اگر شعله سرکشد زانوار

لبان غنچه بجو گر شراب مشکین بوست

چو لاله هر چه بر افروخت چهره دوست مدار

نافه گر مشک دهد غنچه چرا مشکین بوست؟

شمع اگر شعله دهد لاله چه افروخته روست؟

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلات

قافیه: معروف و مجهول جلی

بحر: رمل مثمن مخبون مقصور، صدر و ابتدا هر دو سالم

صنعت: تشبیه اضمار

تو نرگسش که بود سحر سامری بنگر

ولیکن این بود از عین دلبری بیمار

نرگسش بود سحر سامری

لیکن این بود عین دلبری

تقطیع: فاعلن فعل فاعلن فعل

قافیه: اختلاف توجیه

بحر: متدارک مقطوع

صنعت: تاکید مدح بما یشبه الذم

پی چه بسته زبان گشته گم ز خود بلبل

مگر گشاده زبان صاحب یمین و یسار

نظام دین علی شیر بیشه اسلام

که یافت لوح و قلم از شعارش استظهار

امور حشمت ازو خاتمه پذیرفته

رموز حکمت ازو ناشنفته در اسرار

بی زبان کشته ز خود بلبل دلسوخته رفته

مگر از صاحب سیف و قلم اشعار شنفته

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلاتن

قافیه: اختلاف حذو

بحر: رمل مثمن مخبون، صدر سالم

صنعت: تخلص

مروجی که چنان تازه ساخت جان سخن

که بسته چشم خرد از تصورش افکار

ملایک از طلب همدمیش بر در و بام

ملوک از طمع محرمیش بر در بار

تازه جان سخن از همدمیش

بسته چشم خرد از محرمیش

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلن

قافیه: نفاذ

بحر: رمل مسدس مخبون محذوف، صدر و ابتدا سالم

صنعت: استعاره

یقین که هم علم عدل بر فرازد وی

یقین که هم جگر ظلم را گدازد زار

رمیده است کنون از ممالکش زان جور

که او بامر تدارک سرش کند بردار

علم عدل فرازد ممالکش

جگر ظلم گدازد تدارکش

تقطیع: فعلاتن فعلاتن مفاعلن

قافیه: اختلاف اشباع

بحر: غریب مخبون

صنعت: مدح موجه

عجب مدار ز دستش که کرده ام مانند

به بحر نیل که جاری بود از و انهار

لطایف کرمش کام خلق شهری داد

کف عنایت او شد چو بحری از ایثار

دستش که دهد کام خلق شهری

بحری که بود هر کفیش بحری

تقطیع: مفعول مفاعیل فاعلاتن

قافیه: اختلاف حرف قید

بحر: قریب اخرب

صنعت: ایهام

یکی که وی نهدش زهر فی المثل در دست

بگو بنوش که در کام اوست نوش گوار

شراب در دهن دوستانش نوشین طعم

شکر ببخت بد دشمنانش نیش خمار

زهر در دست دوستانش نوش

نوش در کام دشمنانش نیش

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلات

قافیه: اختلاف ردف

بحر: خفیف مسدس مخبون اصلم مسبغ- صدر و ابتدا سالم

صنعت: استعاره

یگانه آ سخنت را چو پیک باد آرد

دلی که مرده بود زنده سازد آن گفتار

رسانده یی تو بدان پایه سخن کامروز

جهان گرفته قیامت زصیت استشهار

بجز تو کیست که آرد بنظم بیگه و گه

گهر نثار کند کوه کوه بر احرار

سخنت چو باد آرد سوی خاکسار گه گه

دل مرده زنده سازد چه قیامت است وه وه

تقطیع: فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن

قافیه: مکرر

بحر: رمثل مثمن جزوی مشکول جزوی سالم

صنعت: متضاد

اگر چه دل بتوا برار را قرین خواند

ولی کمند بدین حسن اعتقاد بر آر

دل تو ره بحق از عرش و انجمش بیش است

بعالمی که کمند از گمان درو اخیار

دل تو خواند بعرش وانجم

و نحن اقرب الیه منکم

تقطیع: فعول فعلن فعول فعلن

قافیه: مقید مجرد

بحر: متقارب مقبوض اثلم

صنعت: اقتباس

وکیل رزق تویی ای بزرگوار از لطف

نسیم خلق تو این مژده داد در اقطار

خیال فتنه و غمزش گرفته است گلاب

به شیشه کرده ز پاست گلاب از آن عطار

گلاب وار از لطفت گرفته است گل آب

نسیم خلق تو در شیشه کرده است گلاب

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

قافیه: ایطاء خفی

بحر: مجتث مخبون مقصور

صنعت: رد العجزعلی الصدر نوع اول

و رای طبع تو در از سخن که میبارد

تو طوطیی بسخن گفتن و شکر منقار

از آنجهت که نبودت زروی معنی مثل

نبود عقلش ازین دعوی تو استکبار

هنر بعهد تو دلجوترست و زیباتر

ستم ز عدل تو رنجور تر ز بو تیمار

در از سخنت نبود دلجوتر و زیباتر

طوطی بسخن گفتن نبود ز تو دلجوتر

تقطیع: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن

قافیه: ایطاء جلی

بحر: هزج مثمن اخرب

صنعت: ردالعجز نوع ثانی

دم مجادله تنها نه شورت از فضل است

که تیغ قهر تو بشکست قلب صد قهار

بدست فضل تو نقد هنر کرمها نیست

که هست گنج نهانت کرامت از دو ار

تنها نه دشت هنر کرمها

تیغ تو شکست قلب تنها

تقطیع: مفعول مفاعلن فعولن

قافیه: ایطاء جلی نوعی دیگر

بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف

صنعت: رد العجز نوع رابع

وجود نه فلکت خاک ره بهر قدمی

ستاده خیل ملک بر درت باستحضار

در تو بوسه دهد کعبه گر صفا جوید

چنانکه بر قدمت چهره می نهد زوار

نه فلکت خاک قدم بوسه دهد

خیل ملک بر قدمت چهره نهد

تقطیع: مفتعلن مفتعلن مفتعلن

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: رجز مسدس مطوی

صنعت: رد العجز نوع ثالث

عقود گوهر و دامان زر تو افشانی

به خلق یا شده ریزان ز باد برگ بهار

دری که بر سر خاصان کف تو میبارد

نریخت ابر چنان ژاله و ندید بحار

زر، تو فشانی بر سر خاصان

یا شده ریزان برگ بهاران

تقطیع: مفتعلن فع مفتعلن فاع

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: منسرح مطوی مثمن منحور مجذوع

صنعت: تجاهل العارف

و جاهتت فلک از چهره ملک جوید

که آدمی نبود اینچنین تمام عیار

یقین که یک قدم اندر سحر همی نچمند

که سوی تو ندمند آیتی ذوی الاذکار

چه فلک چه ملک قدمی نچمند

که دمی دعا سوی تو ندمند

تقطیع: فعلن فعلن فعلن فعلان

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: رکض الخیل عروض و ضرب مذال

صنعت: جمع منفرد

دل عدوی تو در آتشی چو شمع آمد

که جان نبرد از آن سوختن بصد اصرار

ولیکنش بتر از این هلاک میخواهم

بزاریی که نیارد حدیث استغفار

لییم خصم تو از مدبری دم کشتن

امید نیست که ایمان بدر برد ز انکار

عدویت چو شمع آمد ولیکن دم کشتن

که جانرا بصد زاری نیارد بدر بردن

تقطیع: فعولن مفاعیلن فعولن مفاعیلن

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: طویل

صنعت: جمع و تفریق

تویی که ما بثنای تو عاجزیم آری

که دید چون تو خداوندی از صغار و کبار

اگر بمدح نه شایسته ایم جز ما نیست

سزای مدح که ما بنده ایم و خدمتکار

ما بثنای تو نه شایسته ایم

چون تو خداوندی و ما بنده ایم

تقطیع: مفتعلن مفتعلن فاعلات

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: سریع مطوی موقوف

صنعت: تفریق و تقسیم

وجود کس نبود همچو خلق و مردمیت

که این نگفت به تلخی و آن نکرد آزار

دگر چو همتت اندر جهان ندیده کسی

نکرده در همه عمر التماسی از اغیار

همچو خلق و مردمیت در جهان ندیده کسی

کاین نگفته تلخی و آن رد نکرده ملتمسی

تقطیع: فاعلات مفتعلن فاعلات مفتعلن

قافیه: ایطاء جلی نوعی دیگر

بحر: مقتضب مطوی

صنعت: جمع و تقسیم

سواد کلک تو هندوستانش در دستست

چنین که ریزد از اینگونه قطره ها بقطار

ترا ز لطف خداوندی آمد این حشمت

که برده است از آن بحر درفشان ذخار

قیاس خلق چه نامد ید ترا چشمه

که بخشش تو دوانید چشمه را در غار

دوستان دست خداوندیش می نامید

نی نی اینقطره ده آن بحر فشانش دانید

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فاعلاتن فعلان

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: رمل مثمن مخبون عروض و ضرب اصلم مسبغ، صدر و ابتداء سالم

صنعت: جمع و تفریق و تقسیم

درون دشمن جاهت که بر قرار مباد

نیافت هیچ دل از سوز حسرتش جز نار

رفیق خصم تو نبود بجز دل بریان

بهر چه دیده گریان او کند تیمار

دشمنت را مباد جز دل بریان

هیچ دل سوز بهر دیده گریان

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلاتان

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: خفیف مسدس مخبون، صدر و ابتدا سالم عروض و ضرب مسبغ

صنعت: سحر حلال

تو خضر راهروانی بدانش و تحقیق

تو شیلی و تو جنید از دلایل اطوار

شک و یقین نبرد راه در کمالاتت

که در مقام عنایت نمودی استقرار

تو خضر رهروانی در کمالات

تو شبلی و جنیدی در مقامات

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: هزج مسدس عروض و ضرب مقصور

صنعت: تنسیق الصفات

یقین ربوده کلک تو صورت ما نیست

که سوزد از حسدش چون خطت کند اظهار

از آنکه زلف تو خال و خطیست رنگینش

بسوخت صد دل سنگین و نسخ کرد اغیار

بود کلک ترا خال و خط رنگین

که سوزد حسن خطت صد دل سنگین

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلان

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: هزج مسدس، عروض و ضرب مسبغ

صنعت: سیاقه الاعداد

رکاب خنک فلک پیش رخش تست کران

که در هزیمت از او رفته شیر در پیکار

به پیش حمله او باد و آب سست تکند

اگر چه هست به تن همچو سنگ زیر سوار

پیش رخشت کش مبادا سست تک

در هزیمت رفته شیران همچو سگ

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

قافیه: اکفاء

بحر: رمل مسدس محذوف

صنعت: حشو ملیح

جهان کیش برکت گرد مملکت گردد

بسعی اگر حرکت ناید از تو چون پرگار

ولایت از حرکات قلم کنی معمور

از آن زحق برکت میرسد به استکثار

برکت کلک ترا از حرکت

حرکت از تو و از حق برکت

تقطیع : فعلاتن فعلاتن فعلن

قافیه: متراکب

بحر: رمل مسدس مخبوب محذوف

صنعت: ارسال المثل

در آنچه نیست بنفشه چو خط مکتوبت

چه شک که نیست چو مهر پیمبری طومار

تو فارغی و نظر چهره سوسنیش سفید

از آن بشارت و امید کاورد اخبار

چیست بنفشه رسته در غنچه سوسن سفید

مهر پیمبری برو پیک بشارت و امید

تقطیع: مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلان

قافیه: مترادف

بحر: رجز مطوی مخبون، عروض و ضرب مذال

صنعت: لغز: نامه

دل کریم توام در دل افکند این ظن

که بارد از کرمت بر سرم در شهوار

شود امید مرا هم دل تو حاجت بخش

که پاشیم گهر القصه بر سر و دینار

مبین درین که رهی بر ستوده خود راز انک

بریده است به شایستگی ره پندار

کریما دل کند این ظن مرا هم دل درین بسته

که زر بر سر مرا پاشی که باری هست شایسته

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن

قافیه: متواتر

بحر: هزج مثمن سالم

صنعت: معما باسم امیر نظام الدین علی- حسن طلب

نه من که طی نکند کس محیط خط ثبات

که بر سپهر کشد کلک تو همی ادوار

دلیل ثابته و رهنمای سایره است

دلت که دایره چرخ ازو بود دوار

طی نکند ثابته و سایره

گر بکشد کلک تو یک دایره

تقطیع: مفتعلن مفتعلن فاعلن

قافیه: متدارک

بحر: سریع مطوی مکشوف

صنعت: اضمار قبل الذکر

یقین ز قدر فلک شد که بنده درگاه

تر از بهر سرافرازی است لیل و نهار

فلک شد بنده درگاهت از بهر سرافرازی

دایره مجتلبه

نکرده ایم بجز مدحتت ستایش کس

روا نباشدم این شیوه هم مگر ناچار

کی بجز مدحت ستایش روا باشد مرا

دایره مختلفه

زبان چه میکنم آخر اگر نه بیگه و گه

ثنای تو نکنم در سخن همی تکرار

چه کنم اگر به ثنای تو نکنم سخن

دایره موتلفه

یقین که کار تو را شد ز علم شرع اساس

یقین که کام ترا شد ز حلم و صبر حصار

کار ترا شد ز علم کام ترا شد زحلم

دایره مشتبهه

رفیق گشت ترا فضل و لطف یزدانی

نگاهدار تو باشد حراست جبار

ترا لطف یزدان نگهدار باشد

دایره متفقه

بطوع من نگشایم کمر ازین خدمت

بصدق مدح تو کارم بود نه از اعسار

من نگشایم کمر از مدح شاه

دایره منتزعه

اگر خط تو دیده به سر من نهاده ام چه عجب

زمانه بر خط تو سر نهد باستفخار

دو دیده روشن از آن بر در تو ساید چرخ

که کرده سجده ظاهر ترا اولوالابصار

کر خط تو دیده بنده نادرا

بر خط تو سجده کرده ظاهرا

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن فعولن، فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

بحر: رمل مسدس محذوف – هزج مسدس محذوف

قافیه: اول مقید بتاسیس ثانی مطلق بتاسیس

صنعت: التدویر

بخش ۴ - دایره تدویر

وصال تا بشبش بر در تو کیست مگر

تنی که جز بسر سر تواند این رفتار

خسارت از چه خورم هرگز این سزاست ز عقل

چه خود هنر پی نشو و نماست در این کار

ولی نبود شکر در خور تو بازم ده

که هستم از طلبت زار و تو از آن بیزار

اگر ز شاخ شکر گفته ام بهست رواست

به خون جگر، حق آنم گهر رواست نثار

تابش ببر در تو رخساره خور- هرگز نه سزاست

نی گنج زبر سر تو این تاج هنر- بی نشو و نماست

نبود شکر خور تو بر شاخ شکر- گفتم بتو راست

هستم طلب زر توزان خون جگر- حقا که رواست

تقطیع: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل

قافیه: مقید مجرد، مستزاد: مطلق بخروج

بحر: هزج اخرب مجبوب مقبوض، مستزاد: مفعول فعول

صنعت: مرکب مدور

بخش ۵ - دایره مرکب مدور

همه ملوک جهان بنده کرده دهرت از آن

که هرگز از چو تویی کس ندیده استحقار

دگر ز جود تو یابد چو عالمی شادی

به مردی و به کرم عالمی بگیر و بدار

بود به مردی دیگر کسی مثال تو کم

زمانه مثل تو کم یابد از همه اخیار

ممکن نه که هرگز چو تو

یابد عالم

هرگز چو تو کس ندید

مردی به کرم

یابد مردی

دگر کسی مثل تو کم

عالم به کرم

مثل تو کم یابد هم

تقطیع: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل

قافیه: مقید

بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف مجبوب

صنعت: مربع

ولیک اهلی از آن که تمامیش ثبت است

هم این خطش بغلامی نوشته است اقرار

دلیل او به تمامی جز این غلامی نیست

که بر تمامی او سکه ایست این معیار

اهلی که تمامیش غلامیست

این خط غلامیش تمامیست

تقطیع: مفعول مفاعلن مفاعیل

قافیه : ذوقافتین مکرر

بحر: هزج مسدس مقبوض مقصور

صنعت: حسن مقطع

الا که تا فلکش بحر درفشان باقیست

همیشه تا دل و دستست بحر را دربار

مدام تا کرم روزگار باشد عام

بروزگار نباشد جز از کرم مختار

تا فلک بحر درفشان باشد

تا دل و دست بحر و کان باشد

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلن

قافیه: مردف بردف مفرد

بحر: خفیف مسدس مخبون اصلم

صنعت: تضمین

یقین که بسته و محکم بود همی پیوست

ببسته دست و دل خصم محکم از مسمار

نگاهدار تو حق باد تا بروز حسیب

که پای عمر تو شد در رکیب برخوردار

بسته و محکم بود پیوسته تا روز حسیب

بسته دست خصم، محکم پای عمرت در رکیب

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات

قافیه: مردف بردف

بحر: رمل مثمن مقصور

صنعت: تفسیر جلی

بخش ۶ - دایره مرکب مدور

از آنکه چهره بر افروخته گلت راهست

مرا فروخته رخ شمع رویت از انوار

لبت چو میشکند گلشکر در آ دیگر

دمی دگر بچمن مشک کن بچشمان خوار

تو رخ چو گل مکن ایماه از سمن پنهان

بگلرخی مه من قدر از سخن بردار

از چهره افروخته گل را مشکن

افروخته رخ مرو تو دیگر بچمن

گل را دیگر خجل مکن ایمه من

مشکن بچمن ایمه من قدر سخن

تقطیع: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل

قافیه: مجرد

بحر: هزج اخرب مکفوف مجبوب

صنعت : مربع

ایا حریف گل اندام چون رسید بهار

ز بهر کام دل آور بلاله زار گذار

درست چون قدحست آفتاب گل برمی

بنوش ساغر و بر آتش دل آبی بار

گل در بهارست چون آفتابی

زد لاله زان رو بر آتش آبی

تقطیع: فعلن فعلون فعلن فعولن

قافیه: مطلق بردف

بحر: متقارب اثلم

صنعت: تشبیه کنایه

مخواه تا بتوان غیر ساقی گلچهر

به دور لاله کن از زهد غنچه سان انکار

مراست دیده بهنگام گلستان پیوست

بدان رفیق که باران شدست مرجان خوار

ایساقی گلچهره هنگام گلستانست

در لاله کن از غنچه آن برق که باران است

تقطیع: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن

قافیه: مطلق بردف و خروج

بحر: هزج مثمن اخرب

صنعت: تشبیه کنایه

حریف بزم گل از جوی خلد زان مستست

که سبزه خضر خرامست بر لب انهار

شدست خلد برین باغ و بنگر از سبزه

دمیده خضر خطان را بگرد گل شب تار

رهین جام شرابست هوش اهل نظر

ز جام لاله خرابست عقل هر هشیار

بزم گل چو خلد آمد خلد اگر شرابستش

سبزه خضر را ماند خضر اگر شبابستش

تقطیع: فاعلن مفاعیلن فاعلن مفاعیلن

قافیه: مطلق بردف و خروج و مزید

بحر: هزج اشتر

صنعت: تشبیه مشروط

به سنبل چمنم زان نظر فتاد که هست

چنین عبیر فشان همچو طره دلدار

نمو نه رشته جان ساختستمش لیکن

ز جان بهست چو بشناختستمش یکبار

سنبل نمونه رشته جان ساختستمش

نی نی ز جان بهست چو بشناختستمش

تقطیع: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن

قافیه: مطلق بر دفین و خروج و مزید و نایره

بحر: مضارع اخرب مکفوف محذوف

صنعت: تشبیه تفضیل

از آنکه چون گل بستان شده رخ مستان

چو مست از آن شده گل بسته لب ز خنده انار

چو بستان شد رخ مستان

چو مستان شد گل بستان

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن

قافیه: لزوم ما لا یلزم

بحر: هزج مربع

صنعت: تشبیه عکس

میان باغ دگر جوش میزند گل از آنک

چو مست باده مگر شوری افکند بهزار

حیات زندگیش همچو باده خون جوشد

که مرغ مست خروشد بنوحه از اشجار

ضعیف را بلب جو نشاط از آن خیزد

که هر سو از لب جو میدمد خط زنگار

می اگر جوش زند گل ز چه جوشد بلب جو

مست اگر شور کند مرغ خروشد ز چه هر سو

تقطیع: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلاتن

قافیه: معروف و مجهول

بحر: رمل مثمن مخبون

صنعت: تشبیه اضمار

رسید سوی چمن سبزه و فرح بخش است

زهی ز بخت دل افروز گشته کشته و کار

تو خاک بین ز دم باد در سمن سایی

زهی چو روح دل آسا گلی عبیر غبار

چمن سبز و فرح بخش و دم باد سمن سای

زهی بخت دل افروز و زهی روح دل آسای

تقطیع: مفاعیل مفاعیل مفاعیل مفاعیل

قافیه: لزوم مالایلزم

بحر: هزج مکفوف مقصور

صنعت: لف و نشر مرتب

یقین که لاله ساغر زده پرستدمی

نشانده عادل عهدش مگر زمی بکنار

میان گشوده لبان گل زمی دهان شسته

چنین که سد شریعت ببست شاه دیار

لاله ساغر زده بر سنگ و لب از می شسته

شاه عادل مگر این سد شریعت بسته

تقطیع: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

قافیه: اختلاف حذو

بحر: رمل مخبون محذوف

صنعت: حسن مقطع

قرار مصر دل و یوسف شهنشاهان

شه دل آینه یعقوب خان ذومقدار

وجیه صورت و خسرو نژاد و صاحب علم

که هم مصاحب حلم است و هم حلیس وقار

یوسف شه نشان صاحب علم

شاه یعقوب خان صاحب حلم

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلن

قافیه: محجوب

بحر: خفیف مسدس مخبون محذوف

صنعت: مراعات نظیر

بجان سروری از چشم مردمی ناظر

به گنج خوشدلی و بحرخرمی مختار

جان سروری چشم مردمی

گنج خوشدلی بحر خرمی

تقطیع: فاعلن فعل فاعلن فعل

قافیه: اختلاف توجیه(کذا)

بحر: متدارک مخبون مقطوع

صنعت: استعاره

چنانچه مهر نماید فروغ بر همه کس

شدست نور فزا در همه دل ابرار

از آنکه ظل کرم گسترد همیشه کند

حجر بمهر هنر پروری در شهوار

مهر نما بر همه کس ظل کرم گستریش

نور فزار در همه دل مهر هنرپروریش

تقطیع: مفتعلن ۴ بار

قافیه: اختلاف نفاذ(کذا)

بحر: رجز مطوی

صنعت: مدح موجه

نگه چو کرده سوی نعل خنگ او از دور

ز خویش رفته مه نو بگنبد دوار

بعرصه گرشه چوگان نموده گه گه زان

هلال مه مه ازین عرصه کرده است کنار

چو نعل خنگش نموده گه گه

ز خویش رفته هلال مه مه

تقطیع: فعول فعلن فعول فعلن

قافیه: مکرر

تقطیع: متقارب مقبوض اثلم

صنعت: اغراق

وجود ماست کم از ذره یی و او چون مهر

در آمدست بجذب دل از یمین و یسار

دمیده در کرمش صد گل از سپهر امید

نموده سحری از اینگونه بر دل احرار

ما ذره و او در کرم سپهری

در جذب دل از ما نموده سحری

تقطیع: مفعول مفاعیل فاعلاتن

قافیه: اختلاف حرف قید

بحر: قریب اخرب

صنعت: ذوبحرین(کذا)

یقین که کس علم ظلم بر نمی دارد

که میزند کرمش کوس عدل در اقطار

اگر کند بگدایی تطاولی شاهی

کشد بصولت شاهی مقابلش بردار

علم ظلم نماند تطاولش

که زند کوس عدالت مقابلش

تقطیع: فعلاتن فعلاتن مفاعلن

قافیه: اختلاف اشباع

بحر: غریب مخبون

صنعت: مراعات نظیر

رواست آنکه غلامش کند زر تبت و قدر

عزیز یوسف مصری غلام و خدمتکار

براه اوست همه مشک ناب خاک زمین

وزوست خوار زمان در مقام عز و وقار

مشک در راه اوست خاک زمین

یوسف مصر ازاوست خوارزمان

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلات

قافیه: اختلاف ردف

بحر: خفیف مسدس مخبون صدرو ابتدا سالم

صنعت: محتمل الضدین

هر آن براق که وی را گهی شود حامل

چو باد بگذرد از رخش خاک برق آثار

مگو که عرش تواند ستیزه با ذاتش

چنین که ریزد خوناب از آتش پیکار

هر براقی که شود حاکل عرش ذاتش

باد از خاک برانگیزد و آب از آتش

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

قافیه: معمول

بحر: رمل مخبون محذوف

صنعت: متضاد

یقین بود که ازو دوستان شده چون سرو

بخرمی دل ایشان بعیش و نوش گوار

شدند خرم و خندان از و محبان لیک

همیشه خصم گدازان ز آتش ادبار

دوستانش چو سرو خرم و خندان

دل ایشان بعیش و خصم گدازان

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلاتان

قافیه: ایطاء جلی

بحر: خفیف مسدس مخبون عروض و ضرب مسبغ

صنعت: سحر حلال

بخش ۷ - دایره مرکب مدور

همیشه دشمنش آنجا ز اهل نار بود

از آنکه می فتد اینجا بعالم پندار

سیه شدست جهان زان بخصم ملعونش

که از عذاب و غمش تیره گون بود ابصار

دشمنان ز اهل نار یستمعون

انکم فی العذاب مشترکون

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلات

قافیه: شایکان

بحر: خفیف مخبون مقصور

صنعت: اقتباس

ایا سپهر کرامت که لطف تو گیرد

میان جور فلک دست صالح و فجار

یقین که دست گدایان تو گیری از غصه

مرید و یار اسیران تویی بهر اعسایر

لطف تو گیرد دست گدایان

یا فلک آمد یار اسیران

تقطیع: مفتعلن فع مفتلعن فاع

قافیه: ایطاء جلی

بحر: منسرح مطوی منحور مجدوع

صنعت: تجاهل العارفین

همی گلاب اگر از رهت نیابد بو

چو آب جوی بریزند بر گلش اخیار

اگر گل از اثر رحمتت نگیرد آب

به آب روی گل آتش بیفکند عطار

گلاب اگر زگل رحمتت نگیرد آب

چو آب جوی بریزند آب روی گلاب

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

قافیه: ایطاء خفی

بحر: مجتث مخبون مقصور

صنعت: ردالعجز علی الصدر

یقین که خواند چو بنده دعای تو عیسی

فرشته شاهد آن شد که میکند تکرار

نه بر در تو همین خلق شاد کام آیند

بگرد خوان تو صد عالمند راتب خوار

خوانند دعا و شادکامند

شاهان که ترا بگرد خوانند

تقطیع: مفعول مفاعلن مفاعیل

قافیه: ایطاء جلی

بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض

صنعت: رد العجز نوع ثانی

اگرچه کنده شدی پیش ازین دو صد خانه

عدالت تو جهان را کنون شده معمار

فکند قهر تو اش دست بلکه سر ببرد

چو خاطری شکند دل سیاهی از اشرار

کندش خانه بلکه سر ببرد

عدلت آنرا که خاطری شکند

تقطیع: فعلاتن مفاعلن فعلن

قافیه: ایطاء جلی

بحر: خفیف مسدس مخبون محذوف

صنعت: رد العجز نوع ثالث

تویی که چرخ نگردد بنقطه از امرت

براستی گذراند همیشه چون پرگار

اگر فتاده براهست پیش تو صد سر

شهان چگونه توانند ازین طریق فرار

بهر که راست بود با تو ازادب خوش باش

وز آنکه پیش تو گردید چپ بر آردمار

چرخ گردد با ادب راست پیشت روز و شب

راستی را با شهان چون توان گردید چپ

تقطیع: فاعلاتن فاعلن فاعلاتن فاعلن

قافیه: اکفاء

بحر: مدید

صنعت: در العجز نوع رابع

عجب مدار ز رحمت چو رو بکوه آری

چو شبنم ار چه دهد لعل دامن کهسار

از ابر جود که بادت فدا بسی جانها

کنی پر از در و گوهر کنار لیل و نهار

برحمت چو رو آری که بادت فدا جانها

چو شبنم چه دامنها کنی پر زگوهرها

تقطیع: فعولن مفاعیلن فعولن مفاعیلن

قافیه: ایطاء جلی

بحر: طویل

صنعت: حشو ملیح

لوازم کرمت روز و شب عدالت گشت

از آنست معدلتت در جهانش استشهار

مدام شان تو شد خسروی باستحقاق

مدام کار تو شد داوری به استقرار

از مکرمت روز و شب شان تو شد خسروی

از معدلت در جهان کار تو شد داوری

تقطیع: مستفعلن فاعلن مستفعلن فاعلن

قافیه: ایطاء جلی

بحر: بسیط

صنعت: حشو قبیح و متوسط

کجا چو کلک و کف و تیغ تو بود ابری

که هر یکی بگهر پاشیند رشک بحار

یقین که از همه کس مهتری بر تبت و شان

شدی ز نیکدلی خوشتر از صغار و کبار

کلک و کف و تیغ تو ای از همه کس مهتر

هر یک بگهر پاشی باشد ز یکی خوشتر

تقطیع: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن

قافیه: ایطاء جلی

بحر: هزج اخرب

صنعت: جمع و مفرد

رسید در کرم و لطف بذل تو جایی

که بحر مانده تهی چشم و چشمه بی ادخار

ز جود و بذل شما گنج لطف و بحردلید

ولیک دیده پرید از عنایت جبار

در کرم و لطف شما بحردلید

بحر تهی چشم و شما دیده پرید

تقطیع: مفتعلن مفتعلن مفتعلان

قافیه: ایطاء جلی

بحر: رجز مسدس مطوی مذال

صنعت: جمع و تقسیم

برآمد از ره قرب تو ذره یی بنظر

وزان کهست چو خورشید دیده بیدار

همیشه گرچه بسی چاره‌ایم در طلبست

تو آفتابی و ما سایه ایم در ته غار

ما زره قرب تو بی چاره ایم

زانکه تو خورشیدی و ما سایه ایم

تقطیع: مفتعلن مفتعلن فاعلات

قافیه: ایطاء جلی

بحر: سریع مطوی

صنعت: جمع و تفریق

رساند خطبه نظمت بگوش جان سحری

نه آنچنان که کند عقل نسبت اشعار

نهفته است بسی نکته زیر هر سخنت

همین بود سخن بکر و زیور افکار

طرایف تو همه در شنیدن آمد در

درو کمست ولی عیب سفت چون ابکار

سخنت بگوش جانها گهرست در شنیدن

نه چه نسبت؟ این بود بکر و دروست عیب سفتن

تقطیع: فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: رمل مشکول

صنعت: جمع و تفریق و تقسیم

مگس ندیده ز حلم و حیای تو رنجی

کمین نکرده ببد با کسی زهی اطوار

چه خلق خلق بود بهتر از تو ایخورشید

چنین که ذره ندیدی بچشم استحقار

همین بود هنر خلق اگر کند بشری

که سوی عیب یکی ننگرد باستحضار

کس ندیده حلم و حیا بهتر از تو با بشری

کین نکرده بدبکسی وان نکرده عیب یکی

تقطیع: فاعلات مفتعلن فاعلات مفتعلن

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: مقتضب مطوی

صنعت:جمع و تقسیم

امید بسته بدست تو چشمه دریا نیز

که قلزمیست درو بحر بیکران بسیار

نمود جود ز بحر کف تواست که ریخت

تحرک و سکناتش چو قطره در بقطار

دست تو چشمه دریا حرکات

قلزمی در حرکات و سکنات

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلات

قافیه: ایطاء جلی

بحر: رمل مسدس مخبون مقصور

صنعت: تنسیق الصفات

دهد دم قلمت آب خضر و جان مسیح

کند بیان چو یکی حرف بر دل طومار

ربوده از خط مشکین چو کوهکن قلمت

صدای او دل سنگین ز دست نقش و نگار

قلمت خضر و مسیح از خط مشکین

بیکی حرف برد صد دل سنگین

تقطیع: فعلاتن فعلاتن فعلاتان

قافیه: ایطاء جلی نوع دیگر

بحر: رمل مسدس مخبون مسبغ

صنعت: سیاقه الاعداد

چو ماهیست برافکنده افعی تیغت

درون چشمه سیمیش ماهیان بشکار

هزار بوسه توان زد ز فرق تا قدمش

چه گر چو ماهی سیم است و چشمه همه مار

چیست فکنده افعیی پوست ز فرق تا قدم

چشمه سیم ماهیان ماهی سیم چشمه هم

تقطیع: مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن

قافیه: مقید مجرد

بحر: رجز مطوی مخبون

صنعت: لغز: تیغ

اگرچه بسته در شادی دل درویش

بمهر عدل جوان قوتی چنان مگذار

نموده چون مه فرخ بفال چوگانت

که شاد باد هر آشفته حالش از دیدار

هست در شادی دل شه چون مه فرخ به فال

بهر دل چون قوت جانش باد هر آشفته حال

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات

بحر: رمل مثمن مقصور

قافیه: مترادف

صنعت: معمی باسم شاه شرف الدین یعقوب خان بهادر

باینچنین ادب آید چگونه همچو تویی

تو با ادب بهی از دیگران باستمرار

و گر بودد گری حلمش این ادب عجبست

شدی چنانکه بود بهی از ادیب حلم مدار

بچنین ادب که تویی بود دگری عجب

بادب به از دگران شدی چه بود به ازادب

تقطیع: متفاعلن متفاعلن متفاعلن

قافیه: متدارک

بحر: کامل

صنعت: ارسال المثل

در آن چه شک که فلک ملکت جهان دهدت

تو خود قدم بگشا زانکه در گشوده حصار

یقین تراست جهان، باید از تو یک حرکت

که تا بود برکت در ممالک از دادار

چه شک که فلک جهان دهدت بیک حرکت

قدم بگشا که در حرکت بود برکت

تقطیع: مفاعلتن مفاعلتن مفاعلتن

قافیه: متراکب

بحر: وافر

صنعت: ارسال المثل

از آن جهان شده تابع بامر تو ایشاه

که نیستش بجهانداری تو استنکار

جهان شد تابع امر تو ایشاه جهان آرا

بخش ۸ - دایره مرکب مدور

دل برد از نقش سنگین

خمیر مایه گرفته آفتاب از کرمت

که میبرد همه خشک و تر از وی این اذخار

لوای فتح تو شد چون سحاب در خدمات

که می برد برکاتش شمال در اقطار

آفتاب از کرمت در خدمات

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلات

قافیه: ایطاء جلی در الف و تا

بحر: رمل مسدس مخبون مقصور صدر و ابتدا سالم

صنعت: جمع و مفرد

میبرد خشک و تر از وی برکات

قرار جوست صبا سوی توسن تو زجرم

بوادی این به غبار افکن آن نشان در غار

تو رای نشو و نمایی زدی بخاری، از آن

شدست چون گل خندان عبیر پاشان خار

چو صبا و توسن تو ز زمین شوند خیزان

تقطیع: فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتان

قافیه: ایطاء جلی در الف نون صفت

بحر: رمل مثمن مشکول(مسبغ)

صنعت: جمع و تفریق

بود این غبار افشان شود آن عبیر پاشان

ادب نما نبود چون سگ تو خود را خواند

که هست او ملک و ما کم از سگ بازار

اگر چه از ره نسبت نه ایم همچو سگت

غبار راه وییم و غلام و خدمتکار

ما چو سگت از ره نسبت نه ایم

تقطیع: مفتعلن مفتعلن فاعلات

قافیه: ایطاء جلی در جمع متکلم

بحر: سریع مطوی موقوف

صنعت: تفریق و تقسیم

کو فلک وما سگ راه وییم

بهم عنایتت از جود و خلق و لطف که هست

که او نکرده کم از منعم و گدا ایثار

دگر چو تو فلک اندر جهان ندیده یکی

و گر هم آمده ننموده این هنر بسیار

همچو خلق و لطف تو اندر جهان ندیده یکی

تقطیع: فاعلات مفتعلن فاعلات مفتعلن

قافیه: ایطای جلی دریای تنکیر

بحر: مقتضب مطوی

صنعت: جمع و تقسیم

کو نکرده منع گدا و کرم نموده بسی

چو خلق و لطف تو اندر جهان ندیده کسی

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن

قافیه: مطلق مجرد

بحر: مجتث مخبون محذوف

صنعت: جمع و تقسیم

نکرده منع گدا و کرم نموده بسی

یقین که دست تو چون ابر گوهر افشانست

نه ابر میدهد آبی چو صد در شهوار

از آن نگفته ام آگه شدیم از تو چو گنج

که نیست گنج شما را کران بهیچ کنار

رهین آن کرمم من که چون خوشان باشید

هزار گنج ببخشید وزر دو صد خروار

چون ابر گهر افشان گفتم که شما باشید

تقطیع: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلان

قافیه: ایطاء جلی در جمع مخاطب(کذا)

بحر: هزج اخرب مسبغ

صنعت: جمع و تفریق و تقسیم

نه ابر دهد آبی صد گنج شما بخشید

بود سگان تو در حمله جمله چون شیران

کشند همچو سگ ا یشان گه وغا کفار

همین که شیرسگت حمله چون پلنگان کرد

لبان بقهر هژبران گشاد و گشت هزار

سگانت جمله شیران و پلنگان

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل

قافیه: ایطاء جلی در الف نون جمع

بحر: هزج مسدس مقصور

صنعت: سحر حلال

سگ ایشان و غالب بر هژبران

مدام می شکند سنجق شهنشاهان

کمینه غازی تو بلکه بندگان صغار

اشارتت بصلابت بسوخت تخم عدو

چنانکه بیخ بخیلی کرامت ستار

شکند سنجق شاهان علامتت

بکند بیخ بخیلی کرامتت

شکند سنجق شاهان علمت

تقطیع و بحر: فعلاتن فعلاتن مفاعلن: غریب مخبون- بیت دوم فعلاتن فعلاتن فعلن رمل مخبون محذوف

قافیه: مطلق مجرد- ایطاء جلی چون صلابت آرند و اگر علامت آرند صحیح بود

صنعت: تضمین المزدوج

بکند بیخ بخیلی کرمت

یقین ما که بجولان تو چونکه در تازی

بکان رسد گهر از خوی چکانی دینار

دود چو گرم سمند تو سوی میدانها

شوند غرقه بگوهر همه یمین و یسار

بجولان چونکه در تازد سمندت سوی میدانها

بگاه خوی چکانیدن شود غرقه بگوهرها

بجولان چو در تازد سمندت چو اژدر

گه خوی چکانیدن شود غرق گوهر

بجولان چو تازد سمندت چو اژدر

تقطیع: بیت الو- مفاعیلن ۴ بار- بیت دوم- فعولن مفاعیلن ۲ بار، بیت سوم فعولن ۴ بار.

بحر: بیت اول- هزج مثمن سالم، بیت دوم- طویل، بیت سوم- متقارب سالم

صنعت: مبسوط

قافیه: مقید مجرد – اولی ایطاء بالف هاء جمع

گه خوی چگانی شود غرق گوهر

وجود تو همه در سروری خوش استحکام

شکوه تو همه در سروری خوش استقرار

لقب ملایکه در کاملی ترا شه کرد

سعادت ازلی داری ای سعادت یار

ترا خوشست بآیین و رسم راهبری

چه حاکمی تو چه خوش داوری باستمرار

در سروری خوش مقبلی در کامل خوش رهبری

در خسروی خوش عادلی در حاکمی خوش داوری

در سروری مقبلی در کاملی رهبری

در خسروی عادلی در حاکمی داوری

سروری مقبلی کاملی رهبری

تقطیع: اولی: مستفعلن ۴ بار- دومی: مستفعلن فاعلن ۲بار- سومی: فاعلن ۴ بار

قافیه: ایطاء جلی بیاء نسبت اگر رهروی بود واگر رهبری باشد صحیح است.

بحر: اولی: رجز مثمن سالم- دومی: بسیط – سومی: متدارک

صنعت: حشو قبیح (کذا)

خسروی عادلی حاکمی داوری

اگر چه خصم تو خواهد ز چاکران هم عذر

کیش اجل بود این معذرت ورا عیار

یکی که کج بود القصه گفتنش هیچست

مخواه دیگر از اعداد شنیدن استعذار

خصم تو خواهد اگر هم عذر کج القصه گفتن

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن

قافیه: ایطاء جلی چون شنیدن آرند ولی شنفتن صحیح و خالی از ایطاء است

بحر: رمل مثمن سالم

صنعت: حشو متوسط

کی اجل این معذرت را خواهد از اعدا شنیدن

خصم تو خواهد اگر عذر کج القصه گفتن

کی اجل این معذرت را خواهد از اعدا شنفتن

خصم تو خواهد اگر عذر کج القصه گفت

کی اجل این معذرت را خواهد از اعدا شنفت

ایندو بیت هم از بالا مستخرج است

نواز یار و بران دشمنان دولت را

مکن بقول بدان گوش اگر کنند اقرار

سرش ببر که نه عمرت دراز گفت و مهل

که هرزه پیش تو خایند وژاژ از انکار

بران دشمنان را که عمرت دراز

تقطیع: فعولن فعولن فعولن فعول

قافیه: اکفاء

بحر: متقارب مقصور

صنعت: حشو ملیح

مکن گوش اگر هرزه خایند وژاژ

اگر هم افعی گنج از ره کمین شد خصم

بکش زکین عدوالبت ستان جهان زان مار

یقین که زود بیابی نمایش عالم

چو بر محیط گشایی قدم بدین پرگار

مفکن زره منشین ز پا بنما علم

بشکن عدو بستان جهان بگشا قدم

قدم بگشا جهان بستان عدو بشکن

تقطیع: مستفعلن ۳ بار- متفاعلن ۳ بار، بیت دوم مفاعیلن ۳ بار- مفاعلتن ۳ بار

بحر: بیت اول رجز- کامل بیت دوم: هزج- وافر

قافیه: لزوم مالایلزم

صنعت: ذوبحرین – قلب مستوی

علم بنما زپا منشین زره مفکن

هبا شمار و هدر سجده هر چه پیشت نیست

که جز به پیش تو بودست سجده بر دیوار

هوای نفس ترا نیست لهوی و لغوی

سخن درین بتو سهویست الحق استغفار

در سجده چو سهوست لهو و لغوی

جز پیش تو بودست سجده سهوی

در سجده چو سهو لهو و لغوی

تقطیع: مفعول مفاعیل فاعلاتن، دومی مفعول مفاعلن فعولن

بحر: قریب اخرب، دومی هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف

قافیه: معیوب باختلاف حرف قید

صنعت: تدارک

جز پیش تو بوده سجده سهوی

ملول شاد بود هم بعهد چون تو عزیز

گل شکفته در ایام تو شدست هزار

از آنکه خوارزمانست تا بدانکه گل است

کنند خار زمین در رهت ز راهگذار

شد بعهدت عزیز خوار زمان

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلان

قافیه: سناد: اختلاف ردف

بحر: خفیف مسدس محذوف صدر و ابتداء سالم

صنعت: محتمل الضدین

گل در ایام تست خار زمین

یقین که جامه تو دوزی ابر قدر هر کس

تو داده مهر و فلک را دو جامه اطلس وار

جامه تو دوزی برقد هر کس

تقطیع: مفتعلن فع مفتعلن فع

قافیه: متواتر

بحر: منسرح مطوی منحور

صنعت: مدح موجه

داده فلک را جامه اطلس

وجود نیست بعهد تواش ستم شاید

که همچو روز بدان، اژدها کشد اعسار

نه هیچ کوه چو حلمت نه قلزمی چو کفت

نه لمعه ایست چو قهر تو قاطع الاعمار

به از تو نیست وجیهی بهیچ رو در دهر

گشاده روی و بلند اختر و جهان سالار

چیست بدست شاه گو قلزمی از چهی بدر

تقطیع: مفتلعن مفاعلن مفتعلن مفاعلن

قافیه: متدارک

بحر: رجز مطوی مخبون

صنعت: لغز«ذوالفقار»

همچو زبان اژدها شعله آتشی دو سر

از آن مهارت و آن لطف و طبع نیست محال

که استماع کنی در میان بحر اذکار

دوان سواره چو خصم آمدت بره استاد

شکسته حال شدست او بیاری دادار

ز مهر و لطف بیحد آن سوار آمد بره استاد

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلان

قافیه: مترادف

بحر:هزج مثمن مسبغ

صنعت: معما باسم شاه سلطان اسماعیل بهادر

سماعی در میان کشته حالش دست یاری داد

از آن کسی که ترا داده جان و خندیده

بمال و دین همه بینند بیشش از اخیار

مرید چون سر خود داده است و خشنودست

مراد دیده و در سود دارد استشهار

کسی خندیده چون سر داده خشنود

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل

قافیه: مترادف

بحر: هزج مسدس مقصور

صنعت: معما باسم شیخ نجم الدین ابواسحاق مسعود

بمال و دین مبینش دیده در سود

یقین که این هنر اهلی از کرامت شاه

چو هست نیست هنرهای دیگران بشمار

نوید ازین سخن آن دان که بشنود شاهش

و گر نه موجب حرمان من شود اشعار

هنر اهلی اگر شاه سخندان شنود

تقطیع: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

قافیه: متراکب

بحر: رمل مخبون محذوف

صنعت: تضمین

چون هنرهای دگر موجب حرمان نشود

یقین قضا شده تابع بحکم تو ایشاه

فلک به موکب تو بنده و تو استظهار(کذا)

قضا شد تابع حکم تو ایشاه فلک موکل

بخش ۹ - از توشیح اول ابیات این قصیده این قطعه بر می خیزد

نشان فضل بنام کسیست طغرایش

که سالهای بسی دیر باد و خواهد بود

همیشه خاتم اقبال و خطبه دولت

بنام میرعلیشیر باد و خواهد بود

عدوی دولت او دست قدرتش یارب

چو دست دشمن دین زیرباد و خواهد بود

امین یا اله العالمین

بخش ۱۰ - از حشو مصارع اول این قصیده این قطعه بر می خیزد

کلک ملک سخن که سخیست

دم توفیق همدمت بوده

غیرکلکت کسی ز زلف سخن

گره نظم و نثر نگشوده

هیچکس بی نسیم مرحمتت

گرد محنت ز چهره نزدوده

سوده شد ذره ذره چهره مهر

بسکه درخشت درگهت سوده

کعبه رحمتی و بنده تو

ره دوری به سعی پیموده

گر تو تمکین نمیکنی هیچ است

بلکه در دسریست بیهوده

گر تو تحسین کنی چنین سخنی

کس نگفتست بلکه نشنوده

بخش ۱۱ - این قطعه که حروفش غیر منقوط است از حشو

سرور ملک کرم حاکم دهر

کامل کارگه اهل کمال

حکم او داد محامد داده

عدل او کرده عدم گرد ملال

مرهم درد دل مردم دهر

مصلح حال همه در همه حال

کرده مسدود در حرص و حسد

داده داد هوس اهل سوال

اول او همه را حاصل عمر

دوم او عدم و امر محال

عهد او سکرمرا کرده حرام

مدح او سحر مرا کرده حلال

عمر او را عدد سال دو صد

سال او صدمه و هرمه صد سال

تمت القصیده الاولی بعون الله تعالی

قصیدهٔ دوم در مدح سلطان یعقوب

بخش ۱ - قصیده دوم (در مدح سلطان یعقوب) : حمد بیحد و سپاس بیقیاس مر حضرت عزت را جلت نعمایه و ...

بخش ۲ - قصیده مصنوع ثانی در مدح سلطان یعقوب : هوای جنت کویت نسیم عنبر بار

بخش ۳ - دایره : اگر چه شوخ من از دیدن منت رنجست

بخش ۴ - دایره مجتلبه : ربودی از ازل این گوی لطف و حق دادت

بخش ۵ - دایره متفقه : به تخت عرش ترا چون مقام شد از بخت

بخش ۶ - دایره مشتبهه : از آن نبود کسی چون تو در جهان هرگز

بخش ۷ - دایره موتلفه : مگو فلک چو تو خود آورد بصد دوران

بخش ۸ - دایره مختلفه : یقین که کس نگرفته چو تو جهان از عدل

بخش ۹ - دایره منتزعه : نه رهروان بره از پاس عدلت آزرده

بخش ۱۰ - دایره تدویر : ایا شهی که بجان اهلیت گهر افشاند

بخش ۱۱ - از ابیات مصنوعه این غزل بیرون میآید : ای حسن تو آفت درونها

بخش ۱۲ - این قطعه از حشو مصارع اول قصیده مستخرج می شود و از الف خالیست

بخش ۱ - قصیده دوم (در مدح سلطان یعقوب)

حمد بیحد و سپاس بیقیاس مر حضرت عزت را جلت نعمایه و عظمت کبریایه:

بیت

آن خالقی که صورت خلق آفریده است

غیر مکرر اینهمه صورت کشیده است

فتبارک الله احسن الخالقین.

و صلوات زاکیات و تحیات نامیات بر سرور عالم و مفخر آدم ماه مکه و حرم صدر صفحه رسالت و ماه ایوان جلالت رسول الثقلین سید العرب و العجم محمد المصطفی علیه افضل الصلوات و اکمل التحیات الزاکیات.

شعر

گر نه ذات او سبب در نظم عالم آمدی

نظم موجودات عالم کی فراهم آمدی

و علی آله الطیبین الطاهرین و الایمه المعصومین خصوصا شیر بیشه ولایت و شمع شبستان هدایت امیرالمومنین و امام المتقین اسدالله الغالب کل غالب امام المشارق و المغارب علی بن ابیطالب علیه من الصلوات افضلها و من التحیات اکملها:

بیت

شاهی که هر که پایه مدحش بلند ساخت

خود را بیمن همت او ارجمند ساخت

اما بعد نموده میشود که اینقصیده ایست صد و پنجاه و چهار بیت موشح بالقاب فرخنده آثار ممدوح که موازی صدو ده بیت از آن استخراج میشود مشتمل بر فروع و اصول بحور دوایر سته که اوزان نوزده گانه است و تفکیک بحور و تعریف اقسام حدود قوافی صحیح و معیوب و اسامی آن با حرکات و سکنات قافیه و انواع ایطاء جلی و خفی و اصناف صنایع و بدایع که در کتب متقدمین و متاخرین جمع آمده با بعضی از نوادر صنعت که زاده طبع این غرقه بحر جانگدازی اهلی شیرازی است امید که بسمع قبول مسموع افتد و به عین رضا ملحوظ گردد:

بیت

بزرگوار خدایا چو شعر قسمت ماست

رهی نما که کندوردجان بصدق درون

ز سوره شعرا رب نجنی اهلی

نه سیرت شعرا یتبعهم الغاوون

تمت الدیباچه من القصیده الثانیه

بخش ۲ - قصیده مصنوع ثانی در مدح سلطان یعقوب

هوای جنت کویت نسیم عنبر بار

فدای نکهت مویت شمیم مشک تتار

ندیده گلشن عالم چو سرو بالایت

نبوده در چمن حسن چون تو گل رخسار

هوای جنت کویت نسیم عالم بالا

فدای نکهت مویت شمیم پرچم حورا

تقطیع: مفاعلن فعلاتن ۲ بار- مفاعیلن ۴ بار

قافیه: مقید مجرد

بحر: مجتث مخبون- هزج مثمن سالم

صنعت: ترصیع- ذو بحرین

رسید بار غمی بر دلم که شد از جان

بآرزوی تو ای شاه حسن صبر و قرار

برد گرانی غم جان زنار خوبان چند

پی شکست بتان تو سنت بمیدان آر

عجب بود که کند در جهان حدیث از غیر

دلی که در دو جهان جز تو نیستش دلدار

باری دلم دارد گران از ناز خوبان در جهان

باری تو ایشاه بتان توسن بمیدان در جهان

تقطیع: مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلان

قافیه: مردف بردف مفرد

بحر: رجز مثمن مذال

صنعت: تجنیس تام- ذوقافتین- سجع- ایهام

همی فشاند اگر گرد عنبرین زلفت

نمی نشاند از آن گرد بر دل گلزار

دمی که موی معنبر حجاب روی تو نیست

جمال روی تو گل خوار میکند چون خار

هزار سنبل پرچین گدای کاکل دان

هزار حسن پری خوشه چین خود انگار

میفشاند گرد عنبر زلف عنبر بار پرچین

مینشاند گرد گلزار جماعت خار پرچین

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلییان

قافیه: مردف بردف مفرد نوعی دیگر

بحر: رمل مثمن مسبغ

صنعت: تجنیس مرکب

نیاورم نفسی زد ز دست غم بی تو

نیاورم بکسی نکته راندازین اسرار

روا مدار که با من جفا کند گردون

گرش چه جز ستم و جور نیست گردون کار

نیارم نفس زد ز بیداد گردون

نیارم کسی گر انیس است و گردون

تقطیع: فعولن فعلون فعلون فعولان

قافیه: مردف بردف مفرد نوعی دیگر

بحر: متقارب مثمن مسبغ

صنعت: تجنیس ناقص- تضمین المزدوج

پری چو نیست بکوی تو رخصتش ایماه

عجب که بر درت ای شاه من بیایم بار

رسید ناله من بر فلک ز غم ای مه

بجز ملک نبرد ره کسی بدین گفتار

ولی نتافته ام سر ز عشق تو هرگز

که من نیافته ام چون تو در دو عالم یار

چون رخت ماه من بر فلک مه نتافت

بر درت شاه من جز ملک ره نیافت

تقطیع: فاعلن فاعلن فاعلن فاعلان

قافیه: مردف بردف مرکب نوعی دیگر

بحر: متدارک مذال

صنعت: تجنیس خطی- تضمین المزدوج- ذوالقوافی

رخ تو با رغم از دل مرا چو دور نساخت

تنم که کم زغباریست چون کشد این بار

یکی که خامه صفت سر زخط عشق بتافت

ز غم نگشت نزار و نشد ز محنت زار

کسی که نام ترا راز نامه دل خواند

بغیر نام تو اسمی نمیکند تکرار

خام دلم چو خامه تا نام ترا از نامه خواند

تن ز غبار بار غم گشت نزار و زار ماند

تقطیع: مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن

قافیه: مردف بردف مفرد نوع دیگر

بحر: رجز مطوی مخبون

صنعت: تجنیس زاید مکررا

ریا کرامت شیخست و شید بیخودیش

خوشان ز جام ابد نیست صورت دیوار

اگر چه غیر شناسد که یار مستان کیست

که داند آنکه جمال تو چیست جز خمار

شیخست و شید خود چه شناسد که یار کیست

شان جماد نیست که داند جمال چیست

تقطیع: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلات

قافیه: مردف بردف مرکب نوع دیگر

بحر: مضارع اخرب مکفوف مقصور

صنعت: تجنیس مطرف

منم که کنج غمت جستم از دل بی بخت

دلم بکند بسی جان ولی ندید آثار

یقین بود که جفا مدعی بجانم کرد

که مانده است چو فرهاد دست من از کار

کنج غمت جست دل بخت بد آمد بجنگ

کند بسی جان ولی ماند چو فرهاد دنگ

تقطیع: مفتعلن فاعلات مفتعلن فاعلات

قافیه: مقید بحرف قید

بحر: منسرح مطوی موقوف

صنعت: قلب کل

شنید گوش دلم چون کلام دلکش تو

نشد ز شوق تو دیگر بزهد و تقوی یار

درآمدی تو به گفت و شنید و سالک شهر

به خویش نامد اگر بود مالک دینار

کلام دلکشت بشنید سالک

نشد دیگر بزهد خویش مالک

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن فعولن

قافیه: مقید بتاسیس و دخیل

بحر: هزج مسدس محذوف

صنعت: قلب مجنح

کلام روح فزای تو در کمال هنر

صفای روی تو صافی تر از گهر بسیار

هزار رشک برد از حلاوتت شکر

هزار خار خورد از طراوتت گلنار

کلام روح فزای تو در کمال حلاوت

صفای روی تو صافی تر از گهر بطراوت

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن

قافیه: مقید بتاسیس و دخیل

بحر: مجتث مخبون

صنعت: قلب بعض

ظریف و نازک و رعنا و چابکی ایسرو

نیاورد دگر ایام خوشتر از تو نگار

لبت که آب خضر ریزد از سخن گویی

قرار میبرد و بی وفاییش بقرار

سرم بپای تو هر سو فتاده و زتن جان

اگر چو ناله برآید روان عجیب مدار

ناز او سرها بریزد زیر پا هر سو از آن

ناورد یارا رقیب و بیقرار آید روان

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات

قافیه: مردف بردف مفرد

بحر: رمل مثمن مقصور

صنعت: مقلوب مستوی

لب تو نامه درد منست و خط بروی

فغان که دایم از آن درد داردم افکار

طبیب ما دهنت چون دوا نمی سازد

تنم ز درد تو دلخسته ماند و جان بیمار

نامه درد منت مادام یاد

دایما دام تنم درد همان

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلات

قافیه: ...

بحر: رمل مسدس مقصور

صنعت: مقلوب مستوی نوعی دیگر

نه بر فروخته مه بی رخت چراغ دلم

نه جان سوخته از دیدن تو برخوردار

تویی که شاه غمت بسکه با تطاول زیست

مرا بسوخت دو چشمت بصد تغافل زار

بفروخت مه رخت دلم غم بتطاول

جان سوخت مرا سخت دو چشمت بتغافل

تقطیع: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن

قافیه: مقید بتاسیس و دخیل نوعی دیگر

بحر: هزج اخرب مکفوف محذوف

صنعت: اشتقاق

شبی که در دلم آرام نیست بی دردت

دوای درد من آورده جام جم کردار

چو درد ع شق تو آورده رو بمن از مهر

نکرده ام دل خود را ز درد و غم تیمار

در دل آرام درد درد آورد

داد آرام داده دل را درد

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلان

قافیه: مقید بحرف قید

بحر: خفیف مسدس مخبون اصلم مسبغ

صنعت: مقطوع، غیر منقوط

و گر به پیش تن شب نشین تو بنشینی

کنیش تابش تب شعله زن بتن بی نار

پیش تن شب نشین تو بنشین

نیش تبش تبش بتن بین

پیشتنشتنشبنشینتبنشیننیشتبشتبشبتنبین

تقطیع: مفعول مفاعلن مفاعیل

قافیه: مردف بردف

بحر: هزج اخرب مقبوض مقصور

صنعت: موصل منشاری منقوط

و گر خرم قد تو نماید ایمه خوش

زمین ز قد تو چون سایه طوبی آردبار

دلی که بیمه تو مونس جهانش نیست

نهد بخط تو سر و ز خط امان بیزار

خد تو مایه خوبی مه تو مونس جانی

قد تو سایه طوبی خط تو سرخط مانی

مه تو مونس جانی خد تو مایه خوبی

خط تو سر خط مانی قد تو سایه طوبی

تقطیع و بحر: هزج سالم: مفاعیلن ۴ بار، مجتث مخبون: مفاعلن فعلاتن ۲ بار، رملمخبون: فعلاتن ۴ بار، رجز مطوی: مفتعلن ۴ بار، رمل سالم: فاعلاتن ۴ بار

قافیه: معروف و مجهول و نیز موصول بدو حرف

صنعت: ملون به پنج بحر- طرد و عکس

بخش ۳ - دایره

اگر چه شوخ من از دیدن منت رنجست

مرنج جان من از مشتری درین بازار

نه خضر خط تو بخشد ز رحمتم آبی

نه من کنم غم دل از حجاب خود اظهار

شوخ من از دیدن من رخ متاب

جان من از مشرب من کن حجاب

تقطیع: مفتعلن مفتعلن فاعلات

قافیه: مردف بردف مفرد

بحر: سریع مطوی

صنعت: رقطا

بدیر از آن رخ سرخ آذری فروزانست

که بت بسوخته و آتش گرفته در زنار

ورای کشتن خود آرزو نکرد دلم

که عاشقانه سر و پای کرده است ایثار

دگر نظیر منت همدمی نبندد نقش

مکن تو حکم غضب گر بدین کنم اصرار

یقین و عالم پر فتنه نیست اینهمه تیز

مهل حبیب من این خسته را توهم بس خوار

آن رخ رخ آذری و زان رخ آذر

بت سوخت گرفت عاشق سر پی سر

ظنت همه نقش علم فنت همه تیز

محکم غضبی مصلح بختت همسر

تقطیع: مفعول مفاعلن مفاعیلن فع

بحر: هزج اخرب ابتر

قافیه: مصرع اول مقطوع، ثانی موصول بدو حرف، ثالث سه حرف، رابع بچهار حرف

صنعت: مصرع اول حرفی منقوط و حرفی غیرمنقوط، ثانی دو منقوط دو غیر منقوط ثالث سه، رابع چهار منقوط چهار غیر منقوط

مگر ز شوق تو خیزم بسر چو دود که من

بسوی دوست نیایم مگر بدین هنجار

رهم کجاست زخونی که ریزد از دل و چشم

بجانب تو که پا در گلم ز گریه زار

ز شوقت ز بس خون که ریزد دلم

بسویت نیایم که پا در گلم

تقطیع: فعولن فعلون فعولن فعل

قافیه: مطلق مجرد

بحر: متقارب محذوف

صنعت: سجع متوازی

به صد هزار حریف از برات در جنگم

بصد هزار ضعیف از هوای تو غمخوار

نه درد درد چو من میچشند سر بازان

نه آه سرد چو من میکشند هم اغیار

صد حریف از برات درد درد میچشند

صد ضعیف از هوات آه سرد میکشند

تقطیع: فاعلات فاعلات فاعلات فاعلات

قافیه: مردف بردف مفرد

بحر: رمل مکفوف مقصور

صنعت: سجع متوازن

گلی و لاله رخی لیک به ز سر و قدت

مهی و سر و قدی لیک به ز لاله عذار

یکی که شکل تو دیدست و قامتت داند

که خود روا نبود نسبتت بسرو و چنار

لاله رخی لیک به ز سرو قدستت

سر و قدی لیک به ز لاله خدستت

تقطیع: مفتعلن فاعلات مفتعلن فع

قافیه: مطلق بخروج و مزید

بحر: منسرح مطوی منحور

صنعت: تاکید المدح بما یشبه الذم

نه من که چرخ سگ و بنده تا نشد پیشت

بدین طلب قدم آخر نزد بصفه بار

خوشست مست شراب طرب لبت ز قدح

که هستمت چو سگ و بنده تا بروز شمار

اگر تنم نه ز دست غمت بجان بودی

نمی شد از ستمت کار دل برو دشوار

سگ و بنده تا نشد ستمت بطلب قدم نزد ستمت

بطلب قدم نزد ستمت سگ و بنده تا نشد ستمت

تقطیع: متفاعلن متفاعلن متفاعلن متفاعلن

قافیه: مطلق بخروج و مزید و نایره

بحر: کامل مثمن

صنعت: طرد العکس

تکبر از دل ما طالبان مجو حاصل

که جان محرم ما قابلیست عشق شعار

مدار اینهمه جان غمین مدام به درد

که هست جام غمین بیرخت بهمزده کار

از آن دلم ز تو زارست و تن چونال مدام

که دانم آن شرف، این دل تمام عیار

قد تو شاخ گل و جان زار مانده حزین

چو اهل دین بیقین گوشه گیر از آن رفتار

به بندگی تو تا روز و شب زیم دارم

چو بندگان لقب از دولتت سعادت یار

کردم طلب حاصل این جان غمین- دارد دل زار

جانم حرم قابل عشقست چنین- برهمزده کار

تن چون الم مشکل جان مانده حزین- تا روز شمار

دانم شرف این دل اهلی بیقین- از دولت یار

تقطیع: مفعول مفاعیل مفاعیل فعول- مستزاد: مفعول فعول

بحر: هزج اخرب مکفوف اهتم- مستزاد: اخرب اهتم

قافیه: مردف بردف مفرد قافیه ثانی مجرد

صنعت: مرکب مدور موشح

بخش ۴ - دایره مجتلبه

ربودی از ازل این گوی لطف و حق دادت

که همنشین تو شد علم حیدر کرار

بود از ازل لطف حق همنشینت

بخش ۵ - دایره متفقه

به تخت عرش ترا چون مقام شد از بخت

چو ملک دهر ترا شد ز قدر عار مدار

تخت ترا شد ز بخت ملک ترا شد زقدر

بخش ۶ - دایره مشتبهه

از آن نبود کسی چون تو در جهان هرگز

که با کرم دگران را تو گشتی استظهار

نبود کسی چو تو در جهان بکرم دگر

بخش ۷ - دایره موتلفه

مگو فلک چو تو خود آورد بصد دوران

نیابد او چو تو شاهی حلیم و هم قهار

فلک خود بصد دوران نیابد چو تو شاهی

بخش ۸ - دایره مختلفه

یقین که کس نگرفته چو تو جهان از عدل

چو ملک جمله از آن تو شد بگیر و بدار

کس نگرفته چو تو از عدل ملک

بخش ۹ - دایره منتزعه

نه رهروان بره از پاس عدلت آزرده

نه پیر گوشه نشین یابد آفت از طرار

یکی که دید ترا همچو حارث دوران

یقین بمهدی آخر زمان کند اقرار

رهروان از پاس عدلت در امان

ره نیابد فتنه آخر زمان

تقطیع: رمل مسدس مقصور

قافیه: مردف بردف

بحر: فاعلاتن فاعلاتن فاعلات

صنعت: مدور

بخش ۱۰ - دایره تدویر

ایا شهی که بجان اهلیت گهر افشاند

نشاید آنکه کند کس دریغ ازو دینار

رهی بر تو که دریای پر دری آمد

که تا دهانش پر از در کنی و سیم نثار

اهلی که فشاتد بر تو در پر

شاید که کنی دهانش پر در

تقطیع: مفعول مفاعلن فعولن

قافیه: ذوقافیتین، مکرر- متواتر

بحر: هزج مسدس اخرب

صنعت: حسن طلب

بسوخت غیرو چو من نامده ازان منصور

که در طریق سخن شاعرم روش هموار

سوخت غیر و چو من نامده منصور

در طریق سخن شاعر مشهور

تقطیع: فاعلات مفاعیل مفاعیل

قافیه: مردف بردف مفرد

بحر: مشاکل مکفوف مقصور

صنعت: تفسیر خفی

اگر چه شد دل واله براه زیر و زبر

چهاز نوش یکی دید جانم از آزار

لطیف خلقی کایم نیاورم انده

اگر نیابم من بخت شد ضرر در کار

اگر چه واله ازو لطف خلق من مانده

چه دید جانم از آزار گر نشد در کار

شد دل بره آرزویی کای یاور

از نوش یکی یابم من بخت ضرر

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

قافیه:

بحر: مجتث مخبون

صنعت:

این بیت در بحر مجتث مخبون گفته شده و مجتث مخبون محذوف از حروف سیاهی آن دو بیت سابق جمع آمد و از سرخی بیت دیگر جمع آمد در وزن رباعی و از آن یک بیت دیگر جمع آمد و جمعا متضمن یکرباعی است بدینصورت:

شد دل بره آرزویی کای یاور

از نوش یکی یابم من بخت ضرر

دل راز یکی آرزویی امن حضر

شد بهروی ایوان شکیبم ابتر

عنایت ازلم بود نامزد در شعر

که شد تمام بقانون فکرت این معیار

از آن لقب شده قانون فکرتش الحق

که سال هجرت ازین نام آوری بشمار

بود نامش از آن قانون فکرت

که شد قانون فکرت سال هجرت

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن فعولن

قافیه: مقید مجرد

بحر: هزج مسدس محذوف

صنعت: تاریخ و اسم قصیده

لب از ثنای تو در گفتن دعا پوید

همیشه تا که جهان باشد و فلک دوار

مدام ملک ترا باد و شه نشان باشی

جهان پناه تو باشی و شاه گیتی دار

تا بود ملک شه نشان باشی

تا جهان باد در جهان باشی

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلن

قافیه: موصول

بحر: خفیف مخبون محذوف

صنعت: تضمین

یقین که خالی و پر باشد و بود یارب

همیشه پر کفت از سیم و خالی از اغیار

نگاه تا دم یوم الحسیب دار جهان

بپای و دشمن از افسردگی بخاک سپار

خالی و پر باد یارب تا دم یوم الحسیب

پرکفت از سیم و خالی پای دشمن از رکیب

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات

قافیه: اماله

بحر: رمل مثمن مقصور

صنعت: تفسیر جلی

بخش ۱۱ - از ابیات مصنوعه این غزل بیرون میآید

ای حسن تو آفت درونها

وی تنگدل از تو سینه ما

رخت دل و دین ببردی از من

ای گلرخ شوخ سر و بالا

دیدم گل آنجمالی جایی

رفتم ز قرار خویش آنجا

بی حسن توام چنین جگر ریش

جز تیر تو مرهمی مبادا

دست و دل عیش نیست با من

بی آنرخ و خواب نیز شبها

گاهی که شوم ز روی تو شاد

از روی تو جان شود توانا

چون یافت نشان قرب اهلی

گردید نیازمند اشیا

این بیت ازین غزل بیرون میآید و بدو نوع میتوان خواند عربی و فارسی

نفسی و بالی کان قرینی

چنین ترانی تا کی چنانی(کذا)

از توشیح اول ابیات قصیده این قطعه بر میخیزد مع آمین یا رب العالمین

هنر بعهد هنر پروری گرامی شد

که ظل سلطنتش جاودان بود یارب

نگین خاتم اقبال تا دم محشر

بنام حضرت یعقوب خان بود یارب

همیشه سایه این آفتاب عالمگیر

زبهر نظم جهان در جهان بود یارب

امین یارب العالمین

بخش ۱۲ - این قطعه از حشو مصارع اول قصیده مستخرج می شود و از الف خالیست

سرور دهر بحر جود و کرم

منبع لطف و گنج علم و هنر

جز تو درد هرکیست کش همه دل

بسته در بندگی چو بنده کمر

جز ره مرحمت نمی پویی

جز برحمت نمیکنی تو نظر

هر که پیشش ز لطف تو خبری

نه گریزش ز جود تو نه گذر

دیده پیوسته بر رهت دیده

که ز صد غصه میرهد یکسر

قصه لطف تو چو دردل گشت

دل گشودش بیمن لطف تو در

سخنم ختم شد به تحسینت

مهر کردم بمدح تو دفتر

این رباعی از حشو قطعه مذکور مستخرج میشود و در هر مصرع«لطف» لازم است

جود تو دهد ز رحمت و لطف خبر

لطفت نکند ز رحمت وجود گذر

پیوسته رهی قصه لطف تو کند

کز غصه رهد بیمن لطف تو مگر

این قطعه از حشو مصارع ثانی قصیده بیرون میآید و از نقطه خالیست

داور کام ده مالک ملک

حاکم عدل دار الاسلام

کام مردم کرم او همه دم

کرم او همه را کام مدام

همه در کار دل اهل کرم

همه در کام دل اهل کلام

کار او در همه حال آمده مهر

مهر او در همه دلها مادام

داد او را کرم عام و مرا

آمده در کرم او همه کام

طمع اهل ورع کرده حلال

هوس اهل هوا کرده حرام

دور ملک ملک اورا همه عمر

سال و ماه و مه و سال آمده رام

این رباعی از حشو این قطعه مستخرج میشود و در هر مصرع آن کرمی لازم است

کام دل او کار کرم در همه حال

کار کرم او مدد اهل کمال

او را کرم عام و طمع کار همه

داده کرم او هوس اهل سیوال

تمت القصیده ا لثانیه

قصیدهٔ سوم در مدح شاه اسماعیل

بخش ۱ - قصیده مصنوع ثالث در مدح شاه اسماعیل : حمد و سپاس بیقیاس صانعی را که فهرست قصیده موجودات ...

بخش ۲ : هوای گلشن کویت نسیم باد بهار

بخش ۳ - دایره مرکب مدور : شدست هوش دل ایجان ز دست باد ستم

بخش ۴ - دایره مجتلبه «هزج رمل، رجز» : از آن همیشه تویی از شرف بعالم شاه

بخش ۵ - دایره مختلفه «طویل، مدید، بسیط» : لئیمم ار ز کسان جز تو خیر خواهم من

بخش ۱ - قصیده مصنوع ثالث در مدح شاه اسماعیل

حمد و سپاس بیقیاس صانعی را که فهرست قصیده موجودات و دیباچه جریده کاینات با حسن صفات از نظم وجود روحانی انسانی کرد.

بیت

زهی مبدعی کو بعلم قدم

برانگیخت نظم وجود از عدم

و تحیات نامیات و صلوات زاکیات بر شاه مسند اصطفا و ماه مرکز اجتباء محمد مصطفی.

بیت

شاهان چو قطره او گهر شاهوار بحر

بحری که مشتق است ازو صد هزار بحر

صلی الله علیه و آله الطیبین و الایمه المعصومین خصوصا امیرالمومنین و امام المتقین اسدالله الغالب علی بن ابیطالب صلوات الله علیهم اجمعین.

بیت

شاهی که مظهر هنر و گنج حکمت است

بیت القصیده کرم و بحر رحمت است

اما بعد این قصیده ایست صد و شصت بیت که قریب صدو بیست بیت از آن مستخرج می شود موشح بالقاب همایون و دعای دولت روز افزون بندگی حضرت خلافت پناه خورشید اشتباه اختر سپاه ناصر عبادالله شرقا و غربا حافظ بلاد الله بعدا و قربا ناصب لوازم الاسن و الامان باسط بساط العدل و الاحسان قهرمان الماء و الطین قطب فلک السلطنه و الخلافه و الدین السلطان العادل ظل الله فی الارض شاه اسماعیل بهادر خان:

شاهی که گشت دین نبی را رواج بخش

در قهر و لطف تاج ستانست و تاج بخش

خلد الله ملکه و سلطانه و اید بالنصر جنوده و اعوانه خصوصا اعظم امراء العالم ناظم ارباب السیف و القلم بحر العلوم و الافضال نجم السعاده و الاقبال.

بیت

آن کز نظم تربیت شاه ولایت

هر جا هنری هست رسانیده بغایت

ایدالله تعالی طلال مرحمته و رافته الی یوم الدین.

مشتمل بر اصول بحور و منشعبات و مزاحفات و دویراسته که اوزان نوزده گانه است و تفکیک بحور و اوزان مختلف چنانکه نزدیک هفتاد و پنج وزن مختلف نموده میشود، و تعریف اقسام و حدود قوافی صحیح و سقیم و حروف قافیه از یک حرف تا نه حرف بترتیب جمع آمده با حرکات و سکنات، و القاب قوافی مذکور گشته و عیوب قافیه که اقسام ایطاء جلی و خفی است همه جا بر دو وجه نموده تا بعد از قافیه معیوب که جهت مثال نموده میشود قافیه صحیح باز آرند و همچنین بحور نامطبوع عرب بر دو وجه پذیرفته تا بعد از نمودن مثال مقصود نظم بر وزنی مطبوع قرار گرفته و در متن نوشته شد و نظم نامطبوع بر حاشیه آن مرقوم گشته و اکثر صنایع و بدایع که در کتب متقدمین است گرد آمده با صنعتی چند که مخترع این غرقه بحر جانگدازی اهلی شیرازیست چنانکه مستجمع اقسام شعرست از قصیده و قطعه و غزل و رباعی و مستزاد و لغز و معما- و ابیات مصنوعه را بهم مثنوی متفرق توان شمرد در اوزان مختلف امید که در آنحضرت بسمع قبول مسموع افتد و بعین رضا ملحوظ گردد انشاء الله تعالی.

بخش ۲

هوای گلشن کویت نسیم باد بهار

گدیی خرمن مویت شمیم مشک تتار

مگر گشود در جان هوای آن سر کوی

که بوی عنبر سارا دمید از آن گلزار

هوای گلشن کویت نسیم کشور جانها

گدای خرمن مویت شمیم عنبر سارا

تقطیع: مفاعیلن ۴بار- مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن

قافیه: مجرد مقید

بحر: هزج سالم – مجتث مخبون

صنعت: ذوبحرین- ترصیع

یقین که عارض و روی تو در دل خوبی است

که هست عاشق خونین جگر ازو افکار

شدست گرد رخت زلف از شکن خرمن

بخوشه چین تو مشک ختن کند ایثار

هنوز در حد چین است جعد طره تو

که رفت تا حد چین زو نسیم عنبر بار

ای در حد خوبی رخت زلف از شکن در حد چین

خونین جگر از بوی تو مشک ختن تا حد چین

تقطیع: مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفلان

قافیه: مردف بردف مفرد

بحر: رحز مثمن مذال

صنعت: ذوقافیتین- تجنیس تام

تویی که روز وصالم ز گریه زهر دهی

منم که خون خورم از آن دو لاله گون رخسار

اگر زکین کشدم غم گذار تا بکشد

تو جان دهی چو ببینیم یکنظر بردار

چو دیده ام برخت بیند و دعا خواند

بگو که چشم در آثار صنع بیچون دار

روز وصلم گریه هرگز کی گذارد دیده بی خون

کز دو رخسارت ببینم یکنظر در صنع بیچون

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلییان

قافیه: مردف بردف نوع دیگر

بحر: رمل مثمن مسبغ

صنعت: تجنیس خطی

مه وصال تو هر کس که یافت تا بابد

بصبر جسته و ما را کجاست صبر و قرار

نکو بمکر و بدستان کجا شود حالش

اگر وصال نیابد بدست این بیمار

وصالت که یابد بمکر و بدستان

بصبرست و ما را نیاید بدست آن

تقطیع: فعولن فعولن فعولن فعولان

قافیه: مردف بردف مفرد نوع دیگر

بحر: متقارب مسبغ

صنعت: تجنیس مرکب

عجب تر این که ترا هست صد چو من مجنون

که از وفا بدرد رخت هستیش صد بار

منم که عالمی از دردمندیم سوزند

تویی که بر تو دعا دردمند لیل و نهار

ای ترا همچو من عالمی دردمند

کز وفا بر رخت صد دعا دردمند

تقطیع: فاعلن فاعلن فاعلن فاعلان

قافیه: مقید بحرف قدی

بحر: متدارک مذال

صنعت: تجنیس ناقص

ربود نقش رخت هوش من چه گر در عشق

حریف نقد دو کون است عاشق دیدار

وجود من ز محبت از آن چو برق افروخت

که رنگ آن دورخ افروخت چهره چون گلنار

نقش رخ تو شمع محبت چو برفروخت

نقد دو کون عاشق یکرنگ او فروخت

تقطیع: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلات

قافیه: مردف بردف مرکب

بحر: مضارع اخرب مکفوف مقصور

صنعت: تجنیس تام

زبسکه بوی تو آورده باد خاک رهش

ز شوق پای تو بوسید دل چو عاشق زار

نخورده باده بمستی شتافت در عشقت

کسی که پایه عشق از تو یافت مجنون وار

بوی تو آورد باد باده بمستی شتافت

پای تو بوسید دل پایه عشق از تو یافت

تقطیع: مفتعلن فاعلات مفتعلن فاعلات

قافیه: مردف بردف مرکب نوع دیگر

بحر: منسرح مطوی موقوف

صنعت: تجنیس زاید

دلم اگر همه شیرست بگذر از شمشیر

که خوار عاشق و غمخوارتست چون من خوار

کنون بعشق تو جیحون ز اشک خواهم ریخت

چو آب روی خود از گریه ریختم چو بحار

دل اگر شیرست از شمشیر عشقت چون گریخت

خوار غمخوارست چون من آبروی از گریه ریخت

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات

قافیه: مردف بردف مرکب نوع دیگر

بحر: رمل مثمن مقصور

صنعت: تجنیس مکرر و مزدوج- اشتقاق

یقین بلاغ من آنگه بود درست که شعر

بیان حال نماید به کلک سحر شعار

بیان حسن تو هر چند راغبم نکنم

که شوق آمده غالب بعقل دعوی دار

بلاغ من که بود در بیان حسن تو راغب

بیان حال نماید که شوق آمده غالب

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن

قافیه: مقید بتاسیس و دخیل

بحر: مجتث مخبون

تقطیع: مقلوب کل مجنح

از آن بسوخته مجمر صفت دلم محنت

که مجرمم من مست از شکایت دلدار

شکایتم که تو میسوزی از تغافل نیست

چنانکه زلف تو کند از تطاولم بن و بار

مجمر صفت دل من میسوزی از تغافل

مجرم منم اگر چه زلفت کند تطاول

تقطیع: مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن

قافیه: مقید بتاسیس و دخیل مضموم

بحر: مضارع جزوی اخرب جزوی سالم

صنعت: مقلوب بعض

دلم که ریش و جگر خون شدست از آن گرید

که شیر میشود از عشق دیده اش خونبار

رهین عشق دلم شد ز خنجر آهن

که سر نهاد بدامن مرا که آن بردار

ریش کردی دلم ز خنجر آهن

شیر از عشق سر نهاد بدامن

ریش کردی دلم زخنجر آهن

شیر از عشق سر نهاد بدامن

تقطیه: فاعلاتن مفاعلن فعلاتن- بیت ثانی- فاعلاتن مفاعلن فعلات

قافیه: مقید بتاسیس و دخیل مفتوح- ثانی خطی

بحر: خفیف مسدس مخبون صدر و ابتداء سالم- بیت ثانی- خفیف مخبون مقصور

صنعت: مقلوب کل- ذو وجهین هم در وزن هم در معنا

خراب گریه شدم آنچنان که دیده کنم

چو من که دیده جزاهای خویشتن بکنار

اگر چه زارتر از من کسی بدهر ندید

درونم اینهمه آه از چه دید آه از یار

دیده کنم زارتر از من که دید

دیده جزاها همه آه از چه دید

تقطیع: مفتعلن مفتعلن فاعلات

قافیه: مجرد مردف

بحر: سریع مطوی موقوف

صنعت: مقلوب مستوی- مصرع مصرع باژگونه توان خواند

مگر که همدم اهل نظر ز عین وقار

بشمع عارض تو تافت تا فزود انوار

یقین که از نظر التفات بخت امشب

رخ چو لاله ات آمد مه تمام عیار

همدم اهل التفات امشب

بشما تافت لاله آمد مه

تقطیع: فاعلاتن مفاعلن فعلن

قافیه: خطی

بحر: خفیف مسدس مخبون صدر سالم عروض اصلم

صنعت: مقلوب مستوی نوع دیگر که بیت تمام باژگونه توان خواند

دمید بر سمنت تا ز زلف و خط سنبل

مه من از شب زلفت نمود صبح قرار

برافکن از مه رخ پرده چاشت کن شامم

که بیشک آن مه رخ چاشت میکند شب تار

بسمن تاز زلف سنبل کاشت

مه من شب نموده بیشک چاشت

کاشت سنبل ز زلف تا بسمن

چاشت بیشک نمود شب مه من

تقطیع: فعلاتن مفاعلن فعلان- فعلاتن مفاعلن فعلن

قافیه: مردف بردف زاید نوع دیگر

بحر:خفیف مسدس مخبون اصلم مسبغ – ثانی:خفیف مسدس مخبون محذوف

صنعت: مقلوب مستوی نوع دیگر لفظا بلفظ بر آن صورت که نوشته شد

از آن که درد تو دل داد خواه هر در کرد

ز درد و داوری دل بحق برم زنهار

قبول درد توام داد پایه اقبال

دل مرا بدر آورد دردت از ادبار

درد دل داد و درد دردم داد

درد او دل در آورد در داد

تقطیع: فاعلانن مفاعلن فعلان

قافیه: مقید بردف مفرد

بحر: خفیف مسدس مخبون مسبغ صدر و ابتدا سالم

صنعت: مقطوع غیر منقوط

به پیشش ار بنشینی بشب نشینی تو

چه بیشیش که به بینی به پیش بینی کار

پیشش بنشین به شب‌نشینی

بیشیش ببین به پیش‌بینی

پیشش بنشین به شب‌نشینی

بیشیش ببین به پیش‌بینی

تقطیع: مفعول مفاعلن فعولن

قافیه: مطلق بر دف

بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف

صنعت: موصول منشاری منقوط

اگر چه دام بلایی گر آنکه بفریبی

همانست یاری اگر آن رقیب نیست دچار

دام بلایی کان فریبی

آنست یارا کان رقیبی(کذا)

تقطیع: مفتعلن فع مفتعلن فاع

قافیه: مطلق بردف- مجهول و معروف

بحر: منسرح مطوی منحور مجدوع

صنعت: محرر مقر و باللغتین عربی و فارسی

لب تو جان کسی جان من زغمزه شکافت

بیا خدنگ غمت بین نشسته تا سوفار

شدست جان مرا تاب لیک ناچارست

حریف ناوک پرتاب کیست جز ناچار

جان کجا غم ز کجا تاب کجا

یا خدنگ غم پرتاب کجا

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلن

قافیه: مقید بردف مفرد

بحر: رمل مسدس مخبون محذوف صدر و ابتدا سالم

صنعت: رقطا(یکحرف منقوط یکحرف غیر منقوط)

اگر نه آینه را گه گه ای پری بینی

دو عالم ارچه به بیزی نظیر چشم مدار

هزار ماه که محمل نشین شود پیشت

عجب که همسر از آن بینی ای فرشته وقار

هر گه به بینی محمل نشینیش

عالم به بیزی همسر نبینیش

تقطیع: فعلن فعولن فعلن فعولان

قافیه: مطلق بردف و خروج

بحر: متقارب اثلم

صنعت: خیفا(یک کلمه منقوط یک کلمه غیرمنقوط)

گدای در ز در ای آفتاب دور مساز

که تن بسوختش از حسرت این فقیر اطوار

لبان وصف دلم زان رخ چو آذریست (کذا)

که ثابت است بسی عاشق تو در اسرار

گر آنکه پیش همه نقش ملک چین گلهاست

گل جهان خشبی پیش لمعه ات انگار

وجود ماه فلک نیست غیر عکس تنت

چو فیض مهر تواش همسرست شد سیار

ای دزدی آب رز از آن رخ آذر

تن سوخت حریف طربت عاشق سر

پیش همه نقش ملک چین عکس تنت

گلها خشبی لمعه فیضش همسر

تقطیع: مفعول مفاعلن مفاعیلن فع

قافیه: مقید مجرد

بحر: هزج اخرب ابتربوزن رباعی

صنعت: مرکب الصنایع- رقطا- خیفا- مقطوع- موصول، مصراع اول: مقطوع حرفی منقوط حرفی غیر منقوط، مصرع دوم: موصول بدو حرف- دو حرف منقوط دو حرف غیر منقوط مصرع سوم و چهارم موصول بسه حرف و چهار حرف کلمه یی منقوط کلمه یی غیرمنقوط.مج

نشان باغ بهشت آن جمال و حاجب و زلف

لب تو ساقی جانبخش و کوثر ابرار

بگوهر آن خط سبز تو خاتم خوبی

قد تو سایه طوبی کشیده در رفتار

شب تو حاجب گوهر خط تو خاتم خوبی

لب تو ساقی کوثر قد تو سایه طوبی

خط تو خاتم خوبی شب تو حاجب گوهر

قد تو سایه طوبی لب تو ساقی کوثر

حاجب گوهر لب تو خاتم خوبی خط تو

ساقی کوثر لب تو سایه طوبی قد تو

تقطیع و بحر: مفاعیلن ۴ بار: هزج سالم- فاعلاتن ۴ بار: رمل سالم- مفتعلن ۴بار: رجز مطوی- مفاعلن فعلاتن ۲ بار: مجتث مخبون- فعلاتن ۴ بار: رمل مخبون

قافیه: اول مجهول معروف خطی- ثانی: مقید مجرد – ثالث : موصول بدو حرف

صنعت: طرد العکس- ملون به پنج بحر

از آن کشد همه این واله از تو داغ فراق

که نیست باده اش از نوش وصل نوشگوار

دمی که جرعه عشرت ز جام وصل کشم

کشد ز بخت بد آن چشم ره زنم بخمار

دمی ناله از داغ هجرت کشم

گهی باده از نوش وصلت چشم

تقطیع: فعولن فعولن فعولن فعل

قافیه: مقید مجرد

بحر: متقارب محذوف

صنعت: سجع متوازن

زصد نگار تو داری ز بی نیازی ننگ

ز صد هزار فقیرت به دلنوازی عار

فتاده سر و بپایت همین هنر دارد

که جان برای قدت میدهند سرو و چنار

صد نگار از نیاز سر بپات می نهند

صد هزار دلنواز جان برات می دهند

تقطیع: فاعلات فاعلات فاعلات فاعلات

قافیه: مطلق بخروج

بحر: رمثل مثمن مکفوف مقصور

صنعت: سجع متوازی

یقین که سیمتنی لیک آتشین لعی

یقین که غنچه لبی لیک شکرین گفتار

ضرورش از رخ چون یاسمین سیم تنست

دلی که از چمن دوستی است برخوردار

سیمتنی لیک رخ چو یاسمنستت

غنچه لبی لیک شکرین دهنستت

تقطیع: مفتعلن فاعلات مفتعلن فع

قافیه: مطلق بخروج و مزدی

بحر: منسرح مطوی منحور

صنعت: تاکید المدح بما یشبه الذم

نشسته ام همه شب دل حزین براه ستم

لب از فغان چو سگان بازو چشم کرده چهار

چرا تو تابی از افغان رخ ار چو سگ نالم

که هستمت همه شب پاسبان من بیدار

ملول از همه غم کیست چون من بی بخت

حزین براه ستم کیست چون من غمخوار

همه شب حزین برهستمت بفغان چو سگ ز مهستمت

بفغان چو سگ ز مهستمت همه شب حزین برهستمت

تقطیع: متفاعلن ۴ بار

قافیه: مطلق بخروج و مزید و نایره

بحر: کامل مثمن

صنعت: طرد العکس

سرم فدای رهت مست من نظر کن باز

که باز عربده دارد دو نرگست دربار

عجب که عربده دارد غم تو بر دل و دین

غم تو غارت دین باشدش یقین کردار

اگر چه دارد اسیر غم تو آه و فغان

ببرد دین بیقین زلفت از وی ای عیار

درآمدی بدلم باز چون بت چینی

بجانم ای بت چین کرده یی کمین انبار

مستم نظر از عربده دارد بردین

از عربده دارد سر غوغا بیقین

دارد سر غوغا بدلم آن بت چین

بردین بیقین آن بت چین کرده کمین

تقطیع: مفعول مفاعیل مفاعیلن فاع

قافیه: مردف بردف

بحر: هزج اخرب مکفوف ازل

صنعت: مربع

تبیست در تن من گرم دلبرا قدمی

که دانم از قدمت وار هم ز تابش نار

ترا ز عین وفا خواستم من از ایزد

بیاوصدق و صفابین و خشم و کین بگذار

وجود من که نمودش بدولت شاه است

دلش زهمت شاه آتشی است قهر شرار

اگر زدیده من سیل خون رود چه عجب

که هستم از طلب درد ساغری افکار

نمیرود ز سرم ذوق راحت ایساقی

تو هم پر آب بقا کن قدح بنوش و مدار

بنوش جام عطای ازل ز رحمت شاه

گرت ز حضرت شاه است مستی ایهشیار

بینم کرم دلبر در عین وفا- از دولت شاه

دانم قدم رهبر با صدق و صفا- از همت شاه

دیدم سند سرور احسان و عطا- از رحمت شاه

هستم طلب ساغر پر آب بقا- ازحضرت شاه

تقطیع: مفعول مفاعلن مفاعیل فعل- مستزاد- مفعول فعول

بحر: هزج اخرب مقبوض مکفوف مجبوب- مستزاد: اخرب اهتم

قافیه: مقید مجرد- مستزاد مردف بردف در هر چهار مصراع

صنعت: مرکب مدور اختراع خاص

بخش ۳ - دایره مرکب مدور

شدست هوش دل ایجان ز دست باد ستم

کی آوری بفغانش بصبر با دست آر

شد هوش دلا ز دست با دست

کی آوریش بصبر با دست

تقطیع: مفعول مفاعلن مفاعیل

قافیه: معمول و غیر معمول

بحر: هزج اخرب مقبوض مقصور

صنعت: ایهام

ایا حریف طرب چون وزید باد بهار

چو لاله می خور و مهر از زمانه چشم مدار

هباست بی می و گل عمر آتشی در زن

بهر چه دارد از اندیشه ات چو بوتیمار

رسید لاله و دارد بهر کمین خاری

چو گلرخی است که دارد رقیب ناهموار

نوبهارست و گل آتش زده در هر خاری

لاله را چشم چهار از پی گلرخساری

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

قافیه: مطلق بردف

بحر: رمل مخبون اصلم- صدر و ابتداء سالم

صنعت: تشبیه مطلق

سمن چو ساقی دلجو به لاله زار آمد

که تا چو لاله برافروزد از رخش انظار

یقین که مستی بلبل چو غنچه پنهانیست

حیاتش از می ریحانیست آن خمار

ساقی چو بهار آمد کو غنچه پنهانیت

تا لاله برافروزد از آتش ریحانیت

تقطیع: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلان

قافیه: مطلق بردف و خروج

بحر: هزج مثمن اخرب عروض و ضرب مسبغ

صنعت: تشبیه کنایه

در آبباغ گل اکنون که همچو جنت شد

بچین گلی که چو حور آمده است دیده گمار

کجاست نسبت یار از نسیم بستانش

چو حور اگر چه شمیمست گلشنش عطار

باغ گل چو جنت شد جنت ار نسیمستش

چین گل چو حور آمد حور اگر شمیمستش

تقطیع: فاعلن مفاعیلن فاعلن مفاعیلن

قافیه: مطلق بردف و خروج و مزید

بحر: هزج اشتر

صنعت: تشبیه مشروط

هوای باده و جعد بنفشه دام دلست

گذر چو نیست ازین دام دل بیاد بیار

نه گر تو سنبل تر تافتستیش ای باد

بقصد دل چه بهم بافتستیش صد بار

ای باد جعد سنبل تر تافتستیش

گر نیست دام دل چه بهم بافتستیش

تقطیع: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن

قافیه: مطلق بردف و خروج و مزید و نایره

بحر: مضارع مکفوف محذوف

صنعت: تشبیه اضمار

وگرچه نسبت نسرین و گل گمان بتو هست

نمی کنیم ازیشان تو بهتری بعذار

رسند کی بتو زانروی همچو مه گلها

چنین که چون تو بدیدست نرگس ابصار

دمیده است بسی سرو در چمن شادان

ولی کمست بشوخی چو آنقد و رفتار

نسرین و گل ماند بتو زانروی چید ستیمشان

نی نی ازیشان بهتری نیکو بدید ستیمشان

تقطیع: مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلان

بحر: رجز مثمن مذال

قافیه: مطلق بردف و خروج و مزید و چهار نایره

صنعت: تشبیه تفضیل

وجود سنبل اگر سوخته چو بلبل شد

وجود بلبل ازو سوخت همچو سنبل زار

چو سنبل سوخته بلبل

چو بلبل سوخت هم سنبل

قافیه: مقید مجرد

بحر: هزج مربع

صنعت: تشبیه عکس

تقطیع: مفاعیلن مفاعیلن

لوای گل که چو خورشید بر همه رخشید

مگر که یافت ز شاه ولایت اینمقدار

تو لاله بین چو نکو اختری که تافته است

نظر کیش بوی افتاده است شاه دیار

گل چو خورشید بهر خشک و تری تافته است

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

قافیه: ذوقافتین اول مطلق مجرد- ثانی مطلق بردفین

بحر: رمل مثمن مخبون محذوف

صنعت: حسن مقطع و گریزگاه

مگر از شاه ولایت نظری یافته است

ندید چشم فلک همچه شاه اسماعیل

که تیغ عدل شدش صیقل دل از زنگار

چو حیدر از قبلش هست روح بانیکان

یقین که هست زظلمانیان دلش بیزار

شاه اسماعیل حیدر قبله روحانیان

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلان

قافیه: مطلق بخروج و مزید(کذا)

بحر: رمل مثمن مقصور

صنعت: بیت القصیده، مراعات نظیر

تیغ عدلش صیقل آیینه ظلمانیان

مثال برق بمانی است در گه میدان

عیان چو شعله شمعش سنان کینه گزار

اگر چه شعله آل علم چو برق افروخت

دلی مباد ستم بین از آن گزیده سوار

برقیست دمان شعله آل علم او

تقطیع: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن

قافیه: مجهول و معروف

بحر: هزج اخرب مکفوف محذوف

صنعت: تجاهل العارفین، تشبیه

یا شعله شمع از دم با دست بیکسو

لییم شد ز جهان، ملک شاد شد از شاه

خوشا نکویی ملک و خوشا بد اشرار

سرای جان و دل آباد گشت و خواهی دید

هنوز خوشتر ازین عدل، او چو شد معمار

عجب مدار ز دادش که مرده زنده کند

که پیش بخت خدا داده نیست این دشوار

جهان شاد شد از شاه و دل آباد شد از داد

تقطیع: مفاعیل مفاعیل مفاعیل مفاعیل

قافیه: مردف بردف- اعنات

بحر: هزج مکفوف مقصور

صنعت: لف و نشر مرتب

خوشا ملک و خوشا شاه خوشا عدل خداداد

اگر بصید نگاهش فتاده بر عنقا

بیک اشارتش افکنده از فلک طیار

دمی چو رفته بنخجیر بیک حمله

فکنده ناوک او صد هژبر شیر شکار

بصید عنقا چو رفته گه گه

تقطیع: فعول فعلن فعول فعلن

قافیه: مکرر

بحر: متقارب مقبوض اثلم

صنعت: اغراق

بیک اشارت فکنده ده ده

تبارک الله از آن کف که خواست حاتم طی

که بهره گیرد از آن بحر و کان باستنکار

اگر نه آمده او ضامن و فرشته رزق

چرا کشد همه کس دامنش چو راتب خوار

حاتم طی آمده او ضامنش

تقطیع: مفتعلن مفتعلن فاعلن- فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

قافیه: اختلاف اشباع

بحر: سریع مطوی مکشوف- رمل مسدس محذوف

صنعت: ذو بحرین

گیرد از آن رو همه کس دامنش

فروغ اختر دولت از و نگر بیقین

که آفتاب زمینست و کعبه زوار

زهی کرامت مه پرتوی که بخشیده

فروغ نجم سعادت رخش بیک دیدار

اختر دولت او کین همه پرتو بخشد

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

قافیه: اختلاف حذو

بحر: رمل مخبون اصلم، صدر و ابتدا سالم

صنعت: تشبیه- مراعات نظیر

آفتابیست کزو نجم سعادت رخشد

وجیه روی و بعلم و هنر از آن ابری

که بحر فضل باقبال او گشود انهار

نه غم رواست بعهدش نه هم که شد بسته

دهان حادثه و پوست کنده از غدار

روی علم و هنر از آب مروت شسته

تقطیع: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

قافیه: اختلاف حذو

بحر: رمل مثمن مخبون اصلم

صنعت: استعاره

لب اقبال گشوده دهن حادثه بسته

به همسری زخور آنصاحب نظر بهتر

زهمرهیست بهر صاحب هنر غمخوار

هم سرور صاحب نظر

تقطیع: مستفعلن مستفعلن

قافیه: مقید مجرد- محجوب

بحر: رجز مربع

صنعت: تنسیق الصفات

هم رهبر صاحب هنر

ایا سپهر کرم جاه خود به بین که ز بخت

برای تست بهشت و نعیم او هموار

در مراد تو ای بی نظیر از آن بازست

که ملک داده کبیرت عنایت جبار

اگر جاه خود بنگری بی نظیرا

تقطیع: فعولن ۴ بار

قافیه: اختلاف حرف وصل

بحر: متقارب مثمن سالم

صنعت: اقتباس

رایت نعیما و ملکا کبیرا

پس از عدو چه غمت کو به بیهشی باشد

چو خاک و باد و تو چون آب و آتش از پیکار

از عدو چه غم کو به بیهشی

تقطیع: فاعلن فعل فاعلن فعل

قافیه: اختلاف توجیه

بحر: متدارک مخبون مقطوع

صنعت: متضاد

خاک و باد و تو آب و آتشی

سحر شنید چو گل از صبا که خلقت چیست

گل از تو در عرق افتاد و ریخت زود از بار

اگر گلش نشد از تن زرشگ خلق تو تاب

بروی خویش گلاب از چه زد پی تیمار

گلاب چیست اگر گل نشد ز خلق تو آب

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

قافیه: ایطاء خفی

بحر:مجتث مخبون مقصور

قافیه: رد العجز علی الصدر نوع اول

گل از تو در عرق افتاد وزد بروی گلاب

یقین که بر در و بامت پرد فرشته نهان

بصد نیاز و فقیری گر او فتد بگذار

همای سدره نشین چون بحضرتت گذرد

ره ادب سپرد باز آید از پندار

پرد فرشته نهان چون بحضرتت گذرد

بصد نیاز و فقیری ره ادب سپرد

یقین که بر در و بامت گر او فتد بگذار

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن- ثانی مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

قافیه: اول ایطاء جلی(کذا) ثانی مردف بردف مفرد

بحر: اول مجتث مخبون محذوف – ثانی مجتث مخبون مقصور

صنعت: استقبال، رد العجز نوع دوم

همای سدره نشین باز آید از پندار

به خواریند حسودان تو ولی نازند

بمال و اینهمه را جز ز نعمتت مشمار

رود ز غصه خراب از درت عدو هر چند

که از تو را تبه خوارست و نام در طومار

خوارند حسودان تو و ز غصه خرابند

تقطیع مفعول مفاعیل مفاعیل مفاعیل

قافیه: ایطاء جلی

بحر: هزج اخرب مکفوف مقصور

صنعت: رد العجز نوع سوم

با اینهمه از نعمت تو را تبه خوارند

وزیدن نفست جان کامل از معنی

دم تو از نفس باد صبح شسته غبار

رخ کمال تو دلجوترست و زیباتر

بحسن و خلق و به دلجویی از بت فرخار

ز جان کلام تو دلجوترست و زیباتر

تقطیع: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن

قافیه: ایطاء جلی در حرف تفضیل

بحر: مجتث مخبون اصلم

صنعت: ردالعجز نوع چهارم

دم تو از نفس باد صبح دلجوتر

یقین که کلک تو مرغیست از خط مشکین

که دل همی برد از نقش سنگ زین منقار

کلک تو از خط مشکین

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتان

قافیه: ایطاء جلی در نون تخصیص

بحر: رمل مربع مسبغ

قافیه: تلمیح

بخش ۴ - دایره مجتلبه «هزج رمل، رجز»

از آن همیشه تویی از شرف بعالم شاه

که بر جریمه شاهان عالمی قهار

تویی از شرق شاه شاهان عالم

دایره متفقه «متقارب، متدارک»

از آن نبود کسی چون تو در جهان رهبر

که با خدا دگران را رساندی از زنار

نبود کسی چو تو در جهان بخدادگر

دایره موتلفه«وافر، کامل»

لوای بخت ترا شد بکام و داری تخت

ترا شدست بنام این ز احمد مختار

بخت ترا شد بکام تخت ترا شد بنام

دایره مشتبهه «منسرح، مضارع، مقتضب، مجتث»

هنوز کس ننشسته یقین چو تو برتخت

که باز عدل کند همچو حیدر کرار

کس ننشسته چو تو بر تخت باز

دایره منتزعه«سریع، قریب، جدید، خفیف، مشاکل»

اگر فلک دگریرا بدادی این شوکت

کسی چرا دگر اوراستودی ازاحرار

فلک کی بدین شوکت کسی را دگر آرد

بخش ۵ - دایره مختلفه «طویل، مدید، بسیط»

لئیمم ار ز کسان جز تو خیر خواهم من

که یکجو تو به از درد و صد هزار هزار

عیادت تو ز صد نقد و گنج بس کس به

که عیسییی تو و جان میدهی باستفسار

زان خرمن صدق گنج بس کس

تقطیع: مفعول مفاعلن فعولن

قافیه: ذوقافیتین، مکرر

بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف

صنعت: طرد العکس معقد در صورت چلیپا مع سیاقه الاعداد و حسن الطلب

یک جو بدو صد هزار کس بس

امان ز عمرم و یاری مراد داد که شد

تمام این زر و خواند خرد درش معیار

لطایفم که خرد نامه اش لقب آمد

بدوستان چه گهر ریخت بی طلب به نثار

معیار مرا که شد خرد نامه لقب

تقطیع: مفعول مفاعلن مفاعیل فعل

قافیه: مقید مجرد

بحر: هزج اخرب مقبوض مکفوف مجبوب

صنعت: تاریخ بحساب ابجد۹۱۲

میزان خرد شمرد تاریخ طلب

مدام تا که سپهر برین در ادوارست

همیشه تا که مدار زمین شدست قرار

تا سپهر برین است

تقطیع: فاعلات مفاعیل

قافیه: مطلق بردف و خروج

بحر: مشاکل مربع مکفوف مقصور

صنعت: تابید

تا مدار زمین است

یمین ملک ترا در عنان رود بسرور

چو دست شادیت اندر عنان مجدو وقار

نگین بخت ترا باد تا بروز حسیب

بپای و دولت خود را بهر کسی مسپار

در عنان و در رکیبت باد تا روز حسیب

تقطیع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات

قافیه: اماله

بحر: رمل مثمن مقصور

صنعت: سجع متوازی

از توشیح اول ابیات قصیده این قطعه بر میخیزد مع آمین یا اله العالمین و علامت بلاجورد در اول هر بیت نوشته شده

دست شادی در عنان و پای دولت در رکیب

همیشه تا چمن و عمر و زندگی باشد

رخ امید باقبال شاه گلگون باد

ز فیض نجم سعادت توان بشاه رسید

که نور دولت نجم السعادت افزون باد

بسایه پروری خلق تا ابد یا رب

همای دولت این سایه همایون باد

آمین یا اله العالمین

این قطعه از حشو مصارع اول قصیده مستخرج میشود و از حروف منقوط خالیست و علامت آن بلاجورد در بالای هر مصرع نهاده شده است

داور عالم و علامه عهد

حاصل کار گه علم و کرم

حاکم و عامر معموره دهر

کامل اهل کرم صدر امم

ملک و ملک دو عالم او را

در همه ملک و ملک کرده علم

دارد او سکه عدل همه ملک

رسم عدل همه او دارد هم

هم کرم دارد و هم کرده روا

کام علم و کرم و مرگ درم

دل او عالم اسما آمد

داده او داد کمال آدم

کامکار همه عالم همه عمر

این رباعی از حشو این قطعه مستخرج میشود و در هر مصرع علمی لازم است

داور حکمروا در همه دم

او عالم و علم هر دو عالم دارد

علم ملک و علم رسل هم دارد

هم ملک کرم دارد و هم علم همه

این قلعه از حشو مصارع ثانی قصیده مستخرج می شود و علامت او به لاجورد بالای مصارع ثانی نهاده است

علم و کمر و کمال آدم دارد

گنج جود و کرم تویی که بود

دست تو چشمه ز بحر هنر

درج گنجینه هنر دل تو

نظم و نثر منست یکدو گهر

که برد ره بقدر تو که نکرد

شرح تو عقل من بصد دفتر

در غمت سوختم ندیده ولی

صورت دلکشت کشم بنظر

هنرم بهر سکه کرمست

که شود ختم هر هنر بر زر

تو بلطفش قبول کن که مسم

زر کند سکه هنر پرور

همه عمرت بخوشدلی گذرد

این رباعی از حشو این قطعه برمیخیزد و در هر مصرع هنری لازم است

همه روز تو به ز روز دگر

گنج کرمی درج هنر در قدمت

بحر هنر منست رشح قلمت

ختم هنرم بر کرم و لطف تو شد

این غزل از حشو ابیات مصنوعه که از قصیده مستخرج شده بر میخیزد

صد شکر که شد ختم هنر بر کرمت

ای روی تو قبل دل آرا

وی کوی تو کعبه دل ما

دام دل ریش من غمین است

از ناز تو ای نگار زیبا

روشن کنی از رخ چو مه دل

وز مهر جبین چراغ جانها

زان روی گشاده بردی آسان

دل را چو من از هزار دانا

آگاه نخواهی از خودم زان

هوش من و صبر برده عمدا

بیرون نتوان شد از رهت هیچ

ما را که بود دل خود آنجا

مادام ز سرکشی خود ای بت

سرمستی و اهلی از تو شیدا

این بیت از حشو این غزل برمیخیزد

اهلی سخنش اگر تمامست

تمت القصیده الثالثه

قصاید مصنوع

قصیدهٔ اول بنام امیر علیشیر

قصیدهٔ دوم در مدح سلطان یعقوب

قصیدهٔ سوم در مدح شاه اسماعیل

دیوان اشعار

غزلیات

قصاید

اشعار ترکیبی

قطعات

تواریخ

رباعیات

معمیات

لغزها

مثنویات متفرقه

قصاید مصنوع

شمع و پروانه

بخش ۱ - شمع و پروانه : بنام آنکه ما را از عنایت

بخش ۲ - در مناجات : بود یارب که از پروانه جود

بخش ۳ - مناجات ایضا : الهی از کمال پادشاهی

بخش ۴ - در نعت پیمبر اکرم : محمد شمع جمع اهل بینش

بخش ۵ - نعت امیرالمؤمنین : امیر المؤمنین شمع هدایت

بخش ۶ - سبب نظم کتاب : مرا سوزی شبی با خویشتن بود

بخش ۷ - مدح سلطان یعقوب : زهی لطف خدا خورشید تابان

بخش ۸ - مدح امیر اعظم شاه قلی بیگ : فلک قدری که هست از عزت و جاه

بخش ۹ - صفت عشق : خوش آن عاشق که سرگرم خیال است

بخش ۱۰ - آغاز داستان شمع و پروانه : حدیثی دارم از روشندلی یاد

بخش ۱۱ - آمدن شمع بمجلس : خوش آن دل کش بود محفل فروزی

بخش ۱۲ - دیدن پروانه شمع را و عاشق شدن بر او : زهی فرخنده فرخ جبینی

بخش ۱۳ - عاشق شدن پروانه : خوشا مستی، دیداری که یکدم

بخش ۱۴ - صفت دو خادم شمع و پیام شمع بسوی پروانه : دو خادم داشت آن سرو گل اندام

بخش ۱۵ - جواب دادن پروانه : چو گفتند این حکایت خادمانش

بخش ۱۶ - عتاب کردن شمع پروانه را : چو بشنید این حکایت شمع آشفت

بخش ۱۷ - زاری کردن پروانه با شمع : چو ناز افزون کند یار جفا کیش

بخش ۱۸ - مثل گفتن پروانه با شمع : سیه پیر قلم آن حکمت اندوز

بخش ۱۹ - یاری کردن شمع پروانه را در عشق : نهنگ شوق چون طوفان برآورد

بخش ۲۰ - جدایی افکندن باد میان پروانه و شمع : چو کردند آن دو تن دلسوزی آغاز

بخش ۲۱ - دور کردن باد پروانه را از شمع : نکو باشد به عاشق لطف دلبر

بخش ۲۲ - رفتن شمع در فانوس : چو شاهان شمع اگر رفتی بجایی

بخش ۲۳ - آواره شدن پروانه از بزم شمع : چو جمعی را بلایی پیش آید

بخش ۲۴ - دیوانه شدن پروانه و صحرا گرفتن او : نه خود میرفت از آن منزل به شبگیر

بخش ۲۵ - زاری کردن پروانه از فراق شمع : دل افکاری که او یاری ندارد

بخش ۲۶ - صفت شب گذراندن پروانه : شب هجران که بی روی چو ماه است

بخش ۲۷ - مناجات کردن پروانه : خوشا آن بنده با عهد و پیوند

بخش ۲۸ - مژده دادن هاتف غیبی پروانه را : زهی دانای مقصود نهانی

بخش ۲۹ - زاری شمع از فراق پروانه : بلایی همچو تنهایی نباشد

بخش ۳۰ - بیمار شدن شمع و شکایت کردن از فلک : کسی تا کی ز داغ دل گدازد

بخش ۳۱ - آگاهی عنبر و کافور از حال شمع : چو باشد بر دلی از داغ تابی

بخش ۳۲ - گفتن شمع راز خود را به خادمان : چو محرم را نباشد باز گویی

بخش ۳۳ - نصیحت کردن کافور شمع را : شنیدند آن دو تن چون قصه شمع

بخش ۳۴ - خطاب شمع با کافور و استعانت از او : خوش آنکس را که چون شمع دلاویز

بخش ۳۵ - دلجویی و چاره سازی عنبر شمع را : خوشا یاری که یار مبتلاییست

بخش ۳۶ - بونهادن عنبر بر آتش و خبر یافتن از پروانه : خوشا دلخسته یی کور است یاری

بخش ۳۷ - تضرع کردن شمع پیش عنبر و التماس مواصلت با پروانه

بخش ۳۸ - رسول فرستادن شمع نور را بسوی پروانه : رسولی بود امی چون پیمبر

بخش ۳۹ - بیرون آمدن شمع از پرده فانوس و روان شدن نور بجستجوی پروانه

بخش ۴۰ - یافتن نور پروانه را بحالت زار و حال شمع را در عشق با او گفتن

بخش ۴۱ - دلالت کردن نور، پروانه را بسوی شمع : سعادت بر کسی چون دیده دوزد

بخش ۴۲ - بهم رسیدن پروانه و شمع و فدا کردن پروانه خود را

بخش ۴۳ - ماتمداری شمع برای پروانه و جان بجانان سپردن

بخش ۴۴ - خاتمت کتاب : بحمدالله که این فرخنده بنیاد

بخش ۱ - شمع و پروانه

بنام آنکه ما را از عنایت

دهد پروانه شمع هدایت

رگ جان را دهد چون شمع روشن

غذای زندگی از پهلوی تن

دلیل و رهنمای مقبلان است

چراغ خاطر روشن دلان است

ز نورش آتش وادی ایمن

چراغ کار موسی ساخت روشن

بهر یکذره نورش در ظهورست

دلیل این سخن الله نورست

ز سنگ و آهن آن آتش که برخاست

بود روشن که نور او در اشیاست

چو شمع انوار او هر چند تابد

کجا پروانه اندیشه یابد

که جبریلی که عرشش زیر بال است

کمین پروانه شمع جمال است

چو برق از تیغ قهرش میزند دم

بیکدم می فتد آتش بعالم

سخن از آتش قهرش چه رانم

چو شمع آتش ببارد از زبانم

نسیم لطف او با هر که یار است

در آتش گر بود در لاله زار است

بصر کایینه قدرت نمایی است

درو از عکس رویش روشنایی است

بهفت اش پرده زان ترتیب کرده

که باشد نور او در هفت پرده

چراغ جان بد فانوس تن از اوست

سرای دیده و دل روشن از اوست

چو او را با دل ما آشناییست

چراغ دل هزارش روشناییست

اگر شمع مرادش برفروزد

ملک را بال چون پروانه سوزد

زند پروانه را آتش به هستی

از آن غیرت که کرد آتش پرستی

بسا شمع قد خوبان دلکش

که برق غیرتش در وی زد آتش

شب تیره بصحرا جای مهتاب

نماید شبچراغ از کرم شب تاب

چنان شمع رخ گل برفروزد

که چون پروانه بلبل را بسوزد

چو عیسی هر کرا نورش نوازد

چراغ مرده در دم زنده سازد

چو نور شمع او پروانه بیند

در آتش تا نسوزد کی نشنید

فروغ نور او از حد برون است

ز فانوس خیال ما فزون است

اگر گردد زبان رگهای جانم

چو شمع از وصف او سوزد زبانم

بخش ۲ - در مناجات

بود یارب که از پروانه جود

برافروزی دلم را شمع مقصود

ز توفیقم نمایی راه تحقیق

چراغی بخشیم از نور توفیق

دلم پروانه جانسوز سازی

به شمع دل شب من روز سازی

چراغ دل که مرد از ظلمت تن

ز برق عشق بازش ساز روشن

چو شمعم گرمیی از سوختن ده

مرا از سوختن افروختن ده

دل پرسوز من از سوز داغی

برافروزان چو فانوس چراغی

رهان زین ظلمتم از برق آهی

ببخش از بخت سبزم خضر راهی

دل من مخزن اسرار خود کن

چو شمعش روشن از انوار خود کن

رهی بنمایم از شمع معانی

مرا روشن کن اسرار نهانی

به چشم من نما از سرمایه غیب

پری رویان معنیهای بی عیب

حدیث روشنم عقد گهر کن

چراغ مجلس اهل نظر کن

دلم انور کن از نور نظامی

کمال سعدی ام ده در تمامی

چو حافظ شاهی الهامیم بخش

نوای خسروی چون جامیم بخش

نی کلک مرا گردان شکرریز

چو شمعش ده زبان آتش انگیز

که چون از شمع و از پروانه گوید

رخ مردم چو شمع از گریه شوید

بخش ۳ - مناجات ایضا

الهی از کمال پادشاهی

بتخت عزت و تاج الهی

به وحیی کز تو آمد انبیا را

به الهامی که دادی اولیا را

بسوز عاشقان پاک دیده

بحسن گلرخان نو رسیده

بآه مردم گمگشته فرزند

باشک طفل دور از خویش و پیوند

بآب دیده یعقوب مظلوم

بسوز سینه ایوب معصوم

که اهلی را بنور مصطفا بخش

بدو پروانه نور بقا بخش

بخش ۴ - در نعت پیمبر اکرم

محمد شمع جمع اهل بینش

چراغ بزمگاه آفرینش

زهی مجموعه خلق و مروت

ک فهرستش بود مهر نبوت

شکسته طاق کسری از ظهورش

نشسته آتش گبران ز نورش

نبودش سایه آن خورشید پایه

که بود او شمع و شمعش نیست سایه

از آن آدم ملک را گشت مسجود

که نور او چو شمعش بر جبین بود

شب معراج شمع قد برافراخت

براقش همچو برقی بر فلک تاخت

ز شمع وصل او جبریل درماند

و زو پروانه وش بی بال و پر ماند

در آن دو عالم و آدم کجا بود

که نورش شمع بزم کبریا بود

چراغش روشن از نور خدا گشت

و زو روشن چراغ انبیا گشت

به مویی گر نگیرد خلق را دست

کجا از آتش دوزخ توان رست

الا ای پرتو شمع تجلی

چراغ دیده ارباب معنی

نهان از دیده ها خود کرده تا کی

چو نور دیده ها در پرده تا کی

مکن در پرده همچون شمع مسکن

برون آ تا شود آفاق روشن

چو روشن شد ز نورت چشم انجم

چرا چون برق گشتی از نظر گم

تو شمع بزمگاه لامکانی

درین فانوس سبز آخر چه مانی

چو شمع از نور خود آتش برانگیز

بسوز این تیره فانوس و فرو ریز

چو داد اول زمان نور تو پرتو

تو خود هم مهدی آخر زمان شو

سوار عرصه دین همگنان کن

چو شمعش ذوالفقار آتشفشان کن

عدم کن ظلمت کفر از ره دین

به برق تیغ خونریز شه دین

بخش ۵ - نعت امیرالمؤمنین

امیر المؤمنین شمع هدایت

چراغ دیده ها شاه ولایت

فلک یک خادم شب زنده دارش

چراغ افروز قندیل مزارش

دو شمع افروزد از مهر و مه بدر

به بالین و به پایینش شب قدر

چو گشتی ذوالفقارش گرم و خونریز

کشیدی خود زبان چون آتش تیز

دو سر زان تیغش ایزد آفریده

که خصمش کور گردد هر دو دیده

به تیزی چون زبان مار بودی

دو سر زان تیغ تیزش می نمودی

کس این پروانه چون بخشد به دشمن

که برگیرد سرش چون شمع از تن

چو شمع تیغ قهرش می برافروخت

به گردش هر که می گردید می سوخت

نبی از جمله شمع جمع بوده است

علی پروانه آن شمع بوده است

نبی جا بر کتف کردی ولی را

نگه کن پایه قدر علی را

علی با نور احمد بود الحق

دو شمع روشن از یک نور مشتق

الا ای پرتو انوار یزدان

چو برقی گه درخشان گاه پنهان

خوش ان کز شمع وصلت همچو خورشید

رسد پروانه دیدار جاوید

مرا داغ غلامی بر جبین است

نشان بخت سبز من همین است

بود کز شمع دیوانخانه عفو

دهد لطف توام پروانه عفو

بخش ۶ - سبب نظم کتاب

مرا سوزی شبی با خویشتن بود

چو فانوس آتشم در پیرهن بود

شبی روشن چو صبح نیک روزان

کواکب چون چراغ مه فروزان

فلک را بس گل از کوکب شکفته

همه چون یاسمین در شب شکفته

شبی بس روشن و مه همچو شب باز

به شبدیز فلک در جلوه ناز

در نور آنچنان در شب گشاده

که مرغ صبحدم در شک فتاده

شبی زین سان چو روی دلفروزان

من از داغ گلی چون شمع سوزان

من و دل هر دو آنشب تا دم روز

ز غم چون شمع و چون پروانه در سوز

که ناگه برق شمع مهر درخشید

بآزادی مرا پروانه بخشید

نمود آن گوی زرین روشن از دور

چو از فانوس زردی پرتو نور

نگویم چون گل زردی به باغی

چو نارنج تهی در وی چراغی

ز برق حسن خود وز شمع طلعت

زد آتش در سیه پوشان ظلمت

نهان در پرده کافور شد شب

تو گویی عنبر شب گشت اشهب

در روزی که قفل شب فرو بست

بزور پنجه خورشید بشکست

چو باد صبحدم گردون برانگیخت

بهار خرم کوکب فرو ریخت

سحر خیزان بگل چیدن دویدند

بیکدم صد هزاران گل بچیدند

در آن صبح سعادت از عنایت

بمن دادند شمعی از هدایت

دری از غیب بر رویم گشودند

به شمع معنی ام راهی نمودند

مرا نازل شد از شمع تجلی

به دل پروانه جبریل معنی

به شمع دل ره تحقیق دادند

بمن پروانه توفیق دادند

چو روشن شد دلم از نور معنی

شد ملهم بدین منشور معنی

که فانوس خیال انگیز سازم

برسم تحفه دست آویز سازم

مگر زرین تحفه ره یابم که باری

ببوسم آستان شهریاری

شهنشاهی که از لطف الهی

شدش روشن چراغ پادشاهی

بخش ۷ - مدح سلطان یعقوب

زهی لطف خدا خورشید تابان

سلیمان زمان یعقوب سلطان

چو صاحب دیده از نور الهی است

خداوند سفیدی و سیاهی است

چو شمع پادشاهی در خورش گشت

هما پروانه وش گرد سرش گشت

عجب شمعی که از عین عنایت

بود پروانه اش نجم سعادت

بپایش هر که چون پروانه افتاد

به سر تاج زرش چون شمع بنهاد

نهاد او تاج زرین بر سر جمع

چو آن شمعی کز او افروخت صد شمع

بدین نه چنبر فانوس مانند

بود او شمع و باقی صورتی چند

بود ظالم کش و مظلوم پرور

نه عاجز سوز چون شمع سبکسر

خورد پروانه را آتش بصد ناز

بسوزد شمع را پروانه وش باز

چو لطف او کسی را دست گیرد

چراغ دولتش هرگز نمیرد

چو برگیرد کسی را از کرامت

نیندازد کس او را تا قیامت

در او کعبه و گر نامرادی

کند آنجا ز دست ظلم دادی

چ گیرد حلقه زنجیر دادش

دهد چون حلقه کعبه مرادش

چو بگشاد در گنج سخا را

دهد پروانه شاهی گدا را

ز نور شمع رویش هست عالم

چو فانوسی درون روشن برون هم

فلک آن شمع دولت گرچه افروخت

ز نور او طریق دولت آموخت

بلی گردد چراغ از شخص ظاهر

ولیکن رهبر شخص است آخر

از آن رو رونق شاهان شکسته است

که با خورشید نور شمع پستست

به معنی خسروان چون او نشایند

به صورت گرچه مثل او نمایند

کشد نقاش نقش شمع زیبا

ولی چون شمع نبود مجلس آرا

رود زان بیم شمعش دود بر سر

که بی پروانه او دارد افسر

گلستانی است بزم او شب و روز

ز جام باده و شمع دل افروز

چه بستانی جهان افروز باشد

که شمعش بوستان افروز باشد

الهی بر فلک تا شمع مهر است

بجای سفره شمعش سپهر است

به هفت اقلیم بخشش کامرانی

بقدر همتش ده جاودانی

فزون از عرش بادا پایه او

بماند تا قیامت سایه او

بزرگانی که از آن آستانند

بسی در سایه اش یارب بمانند

بتخصیص آنکه او از شمع روشن

نهاد این شمع دولت در ره من

مرا او رهبر این راه گردید

بمن او این حیات خضر بخشید

بخش ۸ - مدح امیر اعظم شاه قلی بیگ

فلک قدری که هست از عزت و جاه

بصورت شه بمعنی چاکر شاه

برحمت دستگیر هر بد و نیک

چراغ دیده عالم قلی بیگ

ز خورشید فزون روشن ضمیری

بلند از قدر او نام امیری

چنان ضبط امور ملک فرمود

که هم حق راضی و هم خلق خشنود

همه پرگاروش آن رای گیرد

که حق در مرکز خود جای گیرد

از آن کوتاه دست شبروان است

که شمع او چراغ کاروان است

ز عدل او چو مهر و صبح صادق

بود با پنبه هم آتش موافق

چو آتش هر که باشد تند و سرکش

به لطفش میزند آبی بر آتش

به حشمت طور درویشانه دارد

از و شمع فلک پروانه دارد

زهی خلق و کرم کز دور و نزدیک

همی گوید دعایش ترک و تاجیک

گرش باشد کسی دشمن درین جمع

ز سر تا پا برآرد رشته چون شمع

الهی تا ز نور شمع خورشید

بود روشن چراغ ماه جاوید

بکام دوستان کوری بدخواه

چراغش زنده باد از دولت شاه

بخش ۹ - صفت عشق

خوش آن عاشق که سرگرم خیال است

دلش پروانه شمع جمال است

در آتش هر شبی پروانه وار است

چو شمع از سوز دل شب زنده دار است

دلش پروانه وش از غم بود ریش

چو شمع از گریه شوید دامن خویش

چو فانوسش کسی دل برفروزد

که از داغ درونش سینه سوزد

مبادا آن تن که هست از سوز دل دور

چکار آید کسی را شمع بی نور

چو شمع آن کس که سوز دل ندارد

فروغ زندگی حاصل ندارد

خوش آن عاشق که سوز دل پذیرد

که بی آتش چراغی در نگیرد

ز خود پروانه وش چون دور گردد

چو شمع از پای تا سر نور گردد

چو سوز شمع وش پروانه را نور

فروغ او بود نور علی نور

خوش آن کت یار خواند جانب خویش

که گل آتش شود آتش کلت پیش

چو آید جذبه معشوق سرکش

کشد پروانه وش عاشق در آتش

در آتش خود نشد پروانه عمدا

کسی هرگز نزد بر تیغ خود را

بود شمع اژدهای آتشین نیش

دم گرمش کشد پروانه را پیش

چراغ دولت آن عاشق برافروخت

که بهر شمع خود پروانه وش سوخت

بیا ایعاشق شمع دل افروز

طریق عشق از پروانه آموز

بخش ۱۰ - آغاز داستان شمع و پروانه

حدیثی دارم از روشندلی یاد

بسی شیرین تر از شیرین و فرهاد

بدل افروزی و جانسوزی افزون

ز حسن لیلی و از عشق مجنون

عجب حسنی و عشقی کز حقیقت

بود شمع ره اهل طریقت

نه تنها عاشقش در سوز و ساز است

که دلبر همچو عاشق در گداز است

دلا، رازی که بازت می نمایم

حقیقت در مجازت می نمایم

بیا بشنو حدیث عشق جانسوز

چراغ دل ازین آتش برافروز

کهن پیر خرد کافسانه گوید

چنین از شمع و از پروانه گوید

که روزی خسروی بهر فراغی

چو گل زد خیمه عشرت بباغی

نه باغی جنت روی زمین بود

نه محفل مجلس نقاش چین بود

به گرد شمع روی آتشین گل

همی گردید چون پروانه بلبل

به شاخ ارغوان آتش فروزان

چو صد پروانه گرد شمع سوزان

به دلسوزی داغ لاله در باغ

سمن در کف گرفته پنبه داغ

قلندروار نرگس باده خورده

قدح از نیمه نارنج کرده

چه شد روشن چراغ عارض گل

چو شمعش رشته جان سوخت بلبل

چراغ لاله شمع گل برافروخت

بنفشه از غمش پروانه وش سوخت

میان باغ چندان لاله شد جمع

که شد صحن چمن طشتی پر از شمع

به بستانی چنان مستان به عشرت

به چرخ آورده چون فانوس صحبت

نشسته سرو قدان جای بر جای

چو شمع استاده ساقی بر سر پای

صراحی هر نفس آواز میکرد

بآن آواز مطرب ساز میکرد

حدیث جمله از عیش و طرب رفت

بصد عیش و طرب روزی بشب رفت

پریشان کرد شب گیسوی مشکین

نهان شد در بنفشه برگ نسرین

تو گفتی آهوی شب نافه بگشاد

همی شد گرد مشک سوده بر باد

چو شب شد طرح عیش از نو نهادند

به مجلس شمع را پروانه دادند

بخش ۱۱ - آمدن شمع بمجلس

خوش آن دل کش بود محفل فروزی

خوش آن محفل که دارد دلفروزی

خوش آن روزی که با یاری سرآید

خوش آن شب کز درت شمعی در آید

درآمد شمع با روی درخشان

تو گویی تیغ زد خورشید رخشان

نهاده همچو شاهان تاج بر سر

روان شد تا فراز کرسی زر

چو کرسی خادمش بر فرش بنهاد

به کرسی پا چو ساق عرش بنهاد

به صورت گرچه شمعش نام بودی

بمعنی شاه ملک شام بودی

چه شمعی چشم بد از روی او دور

بسان حوریان سر تا قدم نور

نگویم شمع، سروی نو رسیده

قبای شمع سان در بر کشیده

ازین گلنار روی نازنینی

لبی با او چو لعل آتشینی

به قد نخلی روان سر تا قدم خوش

چو نخل موم بس موزون و دلکش

از آتش بر سرش تاجی زر اندود

زده مشکین اتاقه بر سر از دود

قدی چون سرو نازی برکشیده

عجب سروی که گل از وی دمیده

رخش گلگون ز تاب نار خوردن

عرق رفته ز رویش تا به دامن

نمودی زیر ده پیراهن او

رگ جان از لطافت در تن او

قدش چون نیشکر شیرین و دلجو

عجب شیرینی دلسوز با او

باین خوش منظری سرو روانی

بدو نظارگی چشم جهانی

بخش ۱۲ - دیدن پروانه شمع را و عاشق شدن بر او

زهی فرخنده فرخ جبینی

همایون طلعتی دولت قرینی

سعادت یاوری کز بخت مسعود

نبرده رنج یابد گنج مقصود

به تاریکی چو بردارد سر از جیب

چراغی ایزدش بنماید از غیب

چو شمع افروخت صحن گلشن از نور

یکی پروانه دید آن آتش از دور

مگو پروانه زین مجنون مستی

عجب دیوانه آتش پرستی

بصورت بینوایی پاکبازی

بمعنی گرم مهری جانگدازی

مشقت دیده زحمت کشیده

محبت پیشه محنت رسیده

به لاف مهر همچون صبح صادق

چو شمع او را زبان با دل موافق

چنان ز افتادگی مسکین و عاجز

که نشنیدی کسش آواز هرگز

چو شمع از سوختن پروا نبودش

از این معنی لقب پروانه بودش

چو دید آن روشنی پروانه مست

ز شوق او سبک از جای برجست

چنان کرد از فرح آهنگ مجلس

که یابد شبچراغی مرد مفلس

چو آن آتش که موسی را نمودند

دل پروانه زان آتش ربودند

نمود آن آتشین رخ در شب تار

چو از زلف بتان روی چو گلنار

گمان بودش مگر قندیل مهر است

فروهشته ازین طاق سپهرست

رسیدش جذبه یی زان ماه طلعت

کشید او را بقلاب محبت

تن پروانه گاهی زرد و بیمار

رخ شمعش کشیدی کهربا وار

سوی خورشید روی شمع گلچهر

کشیدی ذره وش پروانه را مهر

ازو دور و بدو نزدیک کز دور

بسوزد پنبه وش آیینه از نور

به پیش شمع چون یبخویش رفتی

چو مجنونان دلش از پیش رفتی

ز شوقش رشته جان در کشاکش

کشیدی موکشان شمعش بر آتش

چو آمد پیش و آن شمع چگل دید

ز شوقش آتشی در جان و دل دید

چنان زان شعله در افروختن بود

که از وی یکقدم تا سوختن بود

بخش ۱۳ - عاشق شدن پروانه

خوشا مستی، دیداری که یکدم

فراغت بخشد از کار دو عالم

خوش آن وارستگی کز عشق یابی

که چون مجنون رخ از عالم بتابی

خوش آن دم کز وصالت دل کباب است

دلت می سوزد و چشمت پر آب است

شراب زندگی در جام عشق است

حیات جاودان ایام عشق است

زهی فیضی که عشق پاک دارد

که هم زهرست و هم تاریاک دارد

ز سیما میدهد عاشق شهادت

که با عشق است اکسیر سعادت

چه نورت بخشد آن آیینه گل

که با شمع رخی نبود مقابل

چو از سوز درون پروانه زار

مقابل شد بخورشید رخ یار

بجان انداخت برق حسن یارش

ز الماس بلا صد خار خارش

عنان لنگر از دستش برون شد

به طوفان غمش کشتی نگون شد

چو شمعش شد بصد پاره دل جمع

بصد دل گشت عاشق بر رخ شمع

شدش پروانه مسکین دل از جای

چو شمع آتش فتادش در سراپای

تنش افتاد ازو در سوز و تابی

دلش کردند از آن آتش کبابی

ز بس سوزی که عشقش در دل انگیخت

همیزد بال و باد دل همی بیخت

بگرد شمع میگردید حیران

بشکل صورت فانوس بیجان

چنان آشفته آن نازنین بود

که نی در آسمان نی در زمین بود

ز شوق او دل از جان برگرفتی

بگرد او سماعی در گرفتی

نمی دانم چه می آمد به سمعش

که بود آن وجد و حالت گرد شمعش

بخش ۱۴ - صفت دو خادم شمع و پیام شمع بسوی پروانه

دو خادم داشت آن سرو گل اندام

یکی کافور و دیگر عنبرش نام

دو خادم همدم و همراز و همسال

بجانسوزی موافق در همه حال

مخمر مهرشان با طینت شمع

و زیشان بود زیب و زینت شمع

تهی ز ایشان نبد اندیشه او

پر از ایشان ز رگ تا ریشه او

ز عزت هر دو بود از نیکخواهی

به چشمش چون سپیدی و سیاهی

ازین بوی وفا داری شنیده

وز آن صد رو سفیدی نیز دیده

غم پروانه چون از حد بدر شد

ز سوزش شمع را آخر خبر شد

دوان با خادمان خویشتن گفت

که با پروانه باید این سخن گفت

که ای بیهوده گرد باد پیما

چه میگردی به گرد مجلس ما

بگرد بزم ما تا چند پویی

چه افتادت چه گم کردی چه جویی

مرا نادیده ای فرسوده تن گیر

برو دنبال کار خویشتن گیر

نظر بازی ترا با من نسازد

که جز دیوانه با آتش نبازد

چو اینها خادمان از وی شنفتد

یکایک باز با پروانه گفتند

یکی قهرش همی کردی بخواری

یکی پندش همی دادی بیاری

بر او کافور بس دلسرد بودی

ولی عنبر نیاز آورد بودی

بخش ۱۵ - جواب دادن پروانه

چو گفتند این حکایت خادمانش

فتاد از داغ دل آتش بجانش

زبان بگشاد و گفتا خادمان را

که گویید از من آن سرو روان را

که ای شمشاد قد لاله رخسار

ز شوخی آتش محضی پریوار

قدت سرو و ز سروت گل دمیده

رخت گل و ز گلت سنبل دمیده

چه شیرینی! مگر چون مادرت زاد

بجای شیر نابت انگبین داد

ز مادر کس بدین لطف و طراوت

نزاید چون تو با چندین حلاوت

خوی افشان آتشین رویت شد از تاب

زهی آتش که از وی میچکد آب

قدت شاخ گل سبزست بی خار

که از سر تا قدم گل آورد بار

گل رویت که در گلزار نبود

چو او هرگز گلی بی خار نبود

تویی در جنت نیکویی آن حور

که در شأن تو آمد آیت نور

بنازم سرو قد شوخ شنگت

بمیرم پیش روی لاله رنگت

دلم خواهد که دفع هر گزندی

بسوزد بر سرت همچون سپندی

به جسم و جان بخوبان زان نمانی

که چیزی ماورای جسم و جانی

به جان آتش زنم رنگ تو گیرم

ببوسم پای تو آنگه بمیرم

ز رویت چشم من گر دور گردد

چراغ دیده ام بی نور گردد

من آن مستم که گر سازی کبابم

بسوزم جان وز آتش رو نتابم

همی گفت از سر سوزش ثنایی

همی خواندش بصد زاری دعایی

که چون شمع فلک تابنده باشی

نمیری تا قیامت زنده باشی

بخش ۱۶ - عتاب کردن شمع پروانه را

چو بشنید این حکایت شمع آشفت

زبان طعن بگشا و بدو گفت

که ای دیوانه چندین هرزه گویی

به تیغ من هلاک خود چه جویی

چو برق غیرتم آتش فروزد

هزاران چون تو در یکدم بسوزد

سموم قهر من گر بر تو تازد

تنت را سوزد و جانت گدازد

بسی همچون تو بر رویم نظر دوخت

خیال وصل پخت و عاقبت سوخت

چو تو هر کس که در بزم من افتاد

مگر خاکسترش بیرون برد باد

وجودت پیش من برگ گیاهی است

و گر سوزی که بر من برگ کاهی است

به نسبت با تو ما را الفتی نیست

گدا باشبچراغش نسبتی نیست

مجو زنهار از من مهربانی

ندارد زینهار آتش تو دانی

قرینم گر شوی سوزی زتابم

که تو چون کوکبی من آفتابم

چرا با وصل من چندین شتابی

که چون یابی مرا خود را نیابی

همان بهتر که گرد من نگردی

تو در جان باختن هر چه فردی

چو خود در ورطه بیم هلاکم

اگر سوزی و گر میری چه باکم

ز نخل قامتم فیضی نه بینی

بجز داغ دل از من گل نچینی

سر خود خواهی آخر داد بر باد

که بر جای بلندت دیده افتاد

مجو زا وصلم ای ناپخته کامی

مسوز از پختن سودای خامی

کسی کز شاخ گل کوته شدش دست

نچید از وی گلی هر چند برجست

چو نتوان کارها بی دسترس کرد

بقدر دسترس باید هوس کرد

به سودای لب شیرین چو فرهاد

نباید جان شیرین داد بر باد

مگر نشنیده یی خون خوردن او

بدرد ناامیدی مردن او

پس از سعیی که کوه از پا درافکند

ز لعل دوست دندان طمع کند

نکندی کوه بهر دلبر خود

که کندی خانه خود بر سر خود

نه خارا آن محبت کیش می کند

بدست خویش گور خویش می کند

نه شیر آورد تا ایوان شیرین

روان گشت از بر او جان شیرین

نبود آن صورت شیرین که خود کرد

بقتل خویش شیرین را مدد کرد

بیاد لعل او کوه گران کند

ندید آن لعل لب هر چند جان کند

چو فرهاد از لب شیرین نیاسود

تو هم نبود ازین جان کندنت سود

میا دیگر بدین سر منزل من

مکن خود را سبک در محفل من

و گر آیی رسانم خود گزندت

بفرمایم که تا آتش زنندت

بخش ۱۷ - زاری کردن پروانه با شمع

چو ناز افزون کند یار جفا کیش

تو هم باید نیاز خود کنی بیش

در مهر ار ببندد دلبر از ناز

تو از راه وفا بگشا دری باز

چو با پروانه کردی شمع خواری

نبودی کار او جز سوز و زاری

بدو گفت ایسهی قد سرافراز

ز نازت سوختم چند آخر این ناز

اگر گردد غم من بر تو روشن

بسوزد دل ترا بر محنت من

نمیدانی چه سوزی در درون است

درونم ز آتش داغ تو خون است

ز لعل آتشینت این پریوش

چو درج لعل دارم دل پر آتش

تو عین آتشی من چون شراری

بمیرم از تو گر جویم کناری

مرا تایکنفس باقیست بر تن

نخواهم از هواداری نشستن

هوای آن بود ای سرو نازم

که نقد جان سر افشان تو سازم

بهر رنگی که خواهی خوش برآیم

در آتش گر روی من هم درآیم

بسوزم تا نگویی ای پریوش

که دست از دور میداری بر آتش

دل من ذره وش گر راغب تست

تو خورشیدی کشش از جانب تست

بر وصل توام خوردن هوس نیست

بجز پیش توام مردم هوس نیست

مسوزم دل بداغ دوری از ناز

مرا در آتش محنت مینداز

رخت هرچند نوری روشنش هست

فروغی دیگر از سوز منش هست

ز من گردد مه رخسارت افزون

ز من شد گرمی بازارت افزون

بلی گردد چراغش روشنی بیش

چو سوزد خادمش پروانه پیش

چه باشد گر ترا یک بنده باشم

که گردم گرد تو تا زنده باشم

چو میگویی تو شاهی من گدایم

تو در قیمت کجایی من کجایم؟

ولی امید عاشق بیش از آنست

که گوید اینچنین یا آن چنانست

ز من گر بشنوی گویم منالی

ز حال همچو خود درمانده حالی

بخش ۱۸ - مثل گفتن پروانه با شمع

سیه پیر قلم آن حکمت اندوز

که شد طوطی خط را نکته آموز

ز مژگان زد رقم چون چشم پر نور

سواد عنبرین بر سطح کافور

که یوسف آن گل گلزار خوبی

درخشان گوهر بازار خوبی

نهال گلشن لطف و نکویی

عزیز مصر حسن و خوبرویی

بخویی چون سهیل طلعتش تافت

عقیق لعل خوبان رنگ ازو یافت

به مینا خانه حسن ار بجویند

وجود او داشت اینها نقش اویند

چو شمع افروخت از روی دل آرا

چراغ مرده حسن زلیخا

تن او را ز بس لطفی که بودی

چو شمع از زیر پیراهن نمودی

مشخص مینمودی جانش از تن

چو سر تا پای شخص از آب روشن

خجل ماه از رخ رخشان او بود

که خوبی آیتی در شان او بود

در آن روز یکه شد چون گل ببازار

هزارش چون زلیخا بد خریدار

ز شمع رخ چنان بازار افروخت

که مهر از گرمی بازار او سوخت

ز بس کز هر کسش قیمت فزودی

ترقی همچو ماه نو نمودی

بجایی قیمت و قدرش رساندند

که شاهان دست حسرت برفشاندند

درآمد پیر زالی زاد چون شمع

چو شمعش رشته یی چند آمده جمع

به مالک بانگ زد از گرم کوشی

که یوسف میخرم گر میفروشی

بیا و دست خود بر دست من نه

بگیر این رشته و ان گوهر بمن ده

چو مالک این سخن زان خسته بشنید

بدان سودای بیحاصل بخندید

بدو گفتا که ای فرسوده پیر

بدین گر کام جویی کام برگیر

به هر تاری ز زلف عنبرینش

ندادم من بیک من مشک چینش

نیاید شرم ازین سودای خامت

کی او زین رشته ها افتد بدامت

بزاری پیر زالش گفت ساکن

که دانم قیمت یوسف ولیکن

همینم بس که داند ماهرویم

که من نیز از خریداران اویم

کنون من نیز ازین سوز نهانی

نمودم روشنت باقی تو دانی

بخش ۱۹ - یاری کردن شمع پروانه را در عشق

نهنگ شوق چون طوفان برآورد

خرد را کشتی طاقت فرو برد

چنان بحر محبت گشت حوشان

که شمعش ز آتش دل خاست طوفان

چو شد تیزاب تیغ عشق حاصل

نمودش جوهر آیینه دل

چو موم از آتش دل نرم گردد

بجان پروانه را سرگرم گردد

چنانش سوز او در دل اثر کرد

که از سرگرمی و تندی بدر کرد

چو دید او را به مهر خویش صادق

بر او مجنون چو لیلی گشت عاشق

گذشت از ناز و او را یار خود کرد

نیاز عاشق آخر کار خود کرد

کسی داند که دارد سوز داغی

که دل بر دل همیدارد چراغی

ولی پاکان چو شمع دلفروزند

که نور از هم فرا گیرند و سوزند

دلا، گاهی وصال شمع یابی

که چون پروانه رخ ز آتش نتابی

چونگریزی به جور از آشنایی

بیابی ز آشنایی روشنایی

چو موسی زاتش فرعون نگریخت

هم از آتش چراغ دل برانگیخت

ندیدم عاشقی در عشق صادق

که در عشقش نشد معشوق عاشق

اگر معشوق جوری می نماید

ترا در عشق خود می آزماید

دل پروانه گر از داغ ریشست

جگر سوزی و داغ شمع بیش است

گرش داغی بود بر سینه بلبل

بود صد داغ هم بر سینه گل

میان عاشق و معشوق رازی است

که گر این سوزد او را هم گدازیست

بپای یار اگر خاری درآید

ز عاشق ناله زاری برآید

وگر عاشق خورد تیری دل دوست

بدرد آید چو خود در سینه اوست

دل پروانه چون میسوخت از درد

بجان شمع سوز او اثر کرد

چنان شمعش بدل آتش برافروخت

که در پروانه چون میدید میسوخت

بدو گفتا که ای پروانه مست

بسوز و زاریم بردی دل از دست

ترا هر چند در جور آزمودم

فزون شد اعتقاد از آنچه بودم

مرا مهر تو در دل جا گرفته

ز جانم آتشی بالا گرفته

من اینسان گرم مهری کز تو بینم

بمیرم بیتو گر روزی نشینم

مبادم زندگی آنروز روزی

که بی رویت کنم مجلس فروزی

مرا هرجا نشانی تا بمیرم

از آنجا پای رفتن برنگیرم

چو شد سوز غمت راز نهانم

زبان برم گر آید بر زبانم

نیاید بر زبان از عشق رازم

گر از تن پاره برداری به گازم

به تیغم گر جدا گردد سر از تن

به مهرت تیز تر گردد دل من

قسم خوردم که هر جا روی آری

مرا هم باشد آنجا روی یاری

همه جان و دل و تن از تو باشم

تو از من باشی و من از تو باشم

دل مومی چو شمعش نرم گردید

میان هر دو صحبت گرم گردید

در آن صحبت ز گرمی بی شکفتی

چراغ از گرمی صحبت گرفتی

ز وصل هم عجب دلشاد بودند

ولی فارغ ز قصد باد بودند

بخش ۲۰ - جدایی افکندن باد میان پروانه و شمع

چو کردند آن دو تن دلسوزی آغاز

فلک کرد از حس بنیاد کین باز

فلک را رسم و آیین خود همین است

فلک تا بود و باشد این چنین است

ز فانوس خیال چرخ پا بست

فراغ عاشقان صورت کجا بست

ز مهرش شاد اگر روزی نشینی

چو شب گردد بدان مهرش نه بینی

همه تن از پلنگی شد فلک چشم

که کس را ننگرد هرگز بیک چشم

بصورت جز نمکزاری فلک نیست

بمعنی ذره یی در وی نمک نیست

نشد هرگز دلی از مهر او شاد

چه بد مهرست یارب سرنگون باد

که این باغ دل از گردون ندارد؟

که از گردون دل پر خون ندارد؟

کدامین دل ز گردون نیست پرغم؟

کدامین خاطر از چرخ است خرم؟

نبخشد هیچکس را افسر زر

که چون شمعش ندارد تیغ بر سر

کسی را گر چراغی برفروزد

چو بینی عاقبت او را بسوزد

هنوز آن سینه ریشان جگر سوز

نکرده در وصال هم شبی روز

فلک در کینه ایشان در آویخت

رقیبی بر سر ایشان برانگیخت

رقیبی تند خویی زشت کردار

شد از باد هوا گویی پدیدار

ازین بی لنگری بی اعتباری

کزو بودی بهر خاطر غباری

نبودی پیشه اش جز هرزه گردی

خنک بر خاطر مردم ز سردی

قضا گر آتشی انگیز گردی

دمیدی صد فسون تا تیز کردی

چو دزدان گر سبکدستی نمودی

ز فرق لاله تاج زر ربودی

بیکساعت دویدی گرد عالم

هزاران خانه را رفتی بیکدم

چو مستان آمد آنشب سوی بستان

بسی افتان و خیزان همچو مستان

همی گردید گرد آن چمن باد

بدان صحبت گذارش ناگه افتاد

چو دید استاده شمعی خوب منظر

ز لعل آتشین تا جیش بر سر

نه لعلی شبچراغی بود از دور

که از رویش جهان دم میزد از نور

گشاده از گل رخسار پرده

شب از خورشید عارض روز کرده

قدی چون شاخ گل با صد تجمل

شکفته بر فرازش آتشین گل

درون شعله اش همچون گل تر

بر آتش رشته ها چون خورده زر

یکی پروانه گشتی گرد رویش

گشاده دست گل چیدن بسویش

چو گل خندان شده در روی او شمع

وزو پروانه سر خوش با دل جمع

چنان اندوه عالم برده از یاد

که می گفتند عالم می برد باد

بخش ۲۱ - دور کردن باد پروانه را از شمع

نکو باشد به عاشق لطف دلبر

ولی هر چند پنهان تر نکو تر

مکن عشق نهان چون شمع روشن

که باشد از حسودان بیم کشتن

حسودان را بود رنجی به سینه

که بی موجب همی ورزند کینه

حسد تیغی بود چون نیش کژدم

که جوید بی سبب آزار مردم

حسد آتش بود چون برفروزد

بهر خشک و تری کافتد بسوزد

گر این آتش زند بر سینه یی تاب

کسش ننشاند الا تیغ چون آب

چو با پروانه شمع از عین رحمت

ز مستی کردی اظهار محبت

بخود چون مار، باد از رشک پیچید

که گنجی را به چنگ مفلسی دید

چنانش باد رشکی زان دو تن خاست

که این را کشتن او را سوختن خواست

ز غیرت تند گشت و قصد او کرد

کز آن گلبن فرو ریزد گل زرد

رباید از سر شمع افسر نور

کند پروانه را از وصل او دور

ولی هر چند از کین سوی او تاخت

نیارست از سرش تاج زر انداخت

جز این طرفی نبست از روی ماهش

کزو کنج شد بطرف مه کلاهش

چو شمعش تاج بر سر کج شد از باد

قیامت در میان مجلس افتاد

که ناگه تاج آن مشکین کلاله

رود بر باد همچون تاج لاله

برآمد از دل خلق از غمش دود

که او چشم و چراغ انجمن بود

چو خوی نازک و طبع سلیمش

نبود از نازکی تاب نسیمش

ز عین مردمی خلق از چپ و راست

پی آن نور چشم از جای برخاست

برای چاره جویی هر که بشتافت

بغیر از پرده تدبیری نمی یافت

بخش ۲۲ - رفتن شمع در فانوس

چو شاهان شمع اگر رفتی بجایی

ز پی می آمدش پرده سرایی

یکی خرگاه بد فانوس نامش

که گاه باد بد آنجا مقامش

چه خرگاهی که بد از وی تعظیم

لباسش از حریر و چوبش از سیم

چو نخلی بسته از سیم و بربشم

به دستانش همی بردند مردم

بدان خرگه زدن شمع از پی باد

به فراشان خود پروانه یی داد

روان فراشش آمد خرگه افراخت

گرفتش دست در خرگه روان ساخت

چو در آن خانه گلگون درون شد

به قد همچو سرو او را ستون شد

ز چشم باد باشد تا رخش دور

چو حوران شد دورن هودج نور

چه هودج خانه یی چون دیده روشن

ولی چون کعبه او را جامه بر تن

ز دشمن شمع اگر چه بیم جان داشت

بحکم « من دخل » آنجا امان داشت

به گردش باد طوفی می نمودی

ولی پروانه را یارا نبودی

عجب شمعی که بی پروانه او

نبودش باد ره در خانه او

ز دست باد او کل لنگر افکند

در آن فانوس آل غنچه مانند

چو شد نومید زو پروانه آشفت

به حسرت گرد او می کشت و می گفت

برون از غنچه گر آید گل تر

گل من از چه شد در غنچه دیگر؟

چه پوشی شمع ایفانوس امشب

که افتد آتشت در جامه یا رب

مرا جان سوخت از پیراهن تو

بگیرد آتش من دامن تو

مپوش از چشم من آن شمع محفل

بترس از آه من ای آهنین دل

مرا از وصل او گر، دیده دوزی

چو من یارب بداغ دل بسوزی

بخش ۲۳ - آواره شدن پروانه از بزم شمع

چو جمعی را بلایی پیش آید

ملامت بر زبونان بیش آید

گر از برق بلا آتش فروزد

بغیر از خرمن عاشق نسوزد

چو صیاد از پی نخجیر راند

زبون تر صید مسکین بازماند

اگر بر رهگذر صد مور آید

بر او کافتاده باشد زور آید

اگر باد از نمکزار آورد خاک

نباشد جای او جز سینه چاک

اگر خود بر نمک هم کف بری پیش

نسوزد غیر انکشتی که شد ریش

به هر جا ز آهن و سنگ آتش افروخت

در آن پر گاله گیرد کاتشش سوخت

چو باد از شمع کوته دست گردید

ز کین شمع بر پروانه پیچید

جدا کرد از بر شمعش بزاری

بخاک ره فکند او را بخواری

بدان جورش که باد آواره میکرد

چو میشد باز پس نظاره میکرد

چو کردی باد باوی تندی آهنگ

همی جستی ازو فرسنگ فرسنگ

دلش از جور او می خست و می رفت

چراغ از دیده اش می جست و می رفت

ز جورش هر نفس دیدی بلایی

چو موری در دهان اژدهایی

پرش نزدیک کز افتان و خیزان

شود چون برگ گل از باد ریزان

طپیدی همچو مرغ نیم بسمل

میان خاک و خون منزل به منزل

بخش ۲۴ - دیوانه شدن پروانه و صحرا گرفتن او

نه خود میرفت از آن منزل به شبگیر

کشان می بردیش زنجیر تقدیر

چو دل، شاد از پری رخساره یی نیست

بجز دیوانه گشتن چاره یی نیست

دل مسکین که او یک قطره خونست

درو هم قطره یی خون جنون است

عجب نبود چو درد درد نوشد

گر از دیوانگی خونش بجوشد

چو شمع دل ز دست او زبون شد

ز کف سر رشته عقلش برون شد

فرو برد اژدهایی عشق خونخوار

سپاه عقل و دانایی به یکبار

عنان دل ز کف پروانه چون هشت

بدستور خرد پروانه بنوشت

ز کوی عاقلی بیگانگی کرد

گذر در وادی دیوانگی کرد

چو شد دیوانه دور از وصل جانان

نهاد آهو صفت سر در بیابان

بیابانی که باد از غایت سهم

نبود آرامش آنجا یکدم از وهم

به شب از تیرگی ظلمت ستانی

به روز از دوزخ سوزان نشانی

نگویم دوزخ روی زمین بود

که دوزخ پیش او خلد برین بود

در آن روی زمین چون زلف گلچهر

ریاحین کرده ریحانی تف مهر

زمین از تابه آتش بتر بود

جهان را داغی از وی بر جگر بود

اگر مرغی زدی بر خاک منقار

شدی منقارش از آتش چو گلنار

پر آتش چشمهای آن بیابان

بشکل چشمه خورشید تابان

بجای هر حباب از گرمی آب

لب جو میزدی تبخاله از تاب

در آن صحرا نه ریگ موج زن بود

زمین را دانه از گرمی به تن بود

ز گرمی آهویش چونشمع محفل

گدازان پیه چشم از آتش دل

غزال مست را از تابش جان

جگر شد در تنور سینه بریان

اگر پروانه وش مرغی پریدی

جز آتش منزل دیگر ندیدی

به جانسوزی عاشق زان بیابان

نسیم آتش شدی چون برق تابان

به چشم از بوته خاری رسیدی

تل خاکستری بود از شهیدی

بجای چشمه سیم از سنگ آن دشت

گدازان گشت و از چشمش روان گشت

کسی از سوز دل گر دم گشودی

نفس چون میزدی میخاست دودی

در آن وادی که گل ز آتش دمیدی

زبان طعنه بر آتش کشیدی

تن پروانه همچون شمع بگداخت

چه گر میسوختی ناچار میساخت

چنان از ضعف مسکین ناتوان گشت

که بال و پر بر او بار گران گشت

گر از ضعفش نفس بر خود دمیدی

دگر خود را بجای خود ندیدی

چنان شد راحت از جان خرابش

که هرگز کس ندیدی خورد و خوابش

ز ضعف از دست غم چون داد کردی

کسی نشنیدی ار فریاد کردی

همی گشتی بهر سو شمع جویان

ببوی شمع چون زنبور پویان

چو مرغ نیم بسمل با دل چاک

همیزد پر ز درد خوش بر خاک

ز بس کز پرفشاندن گرد انگیخت

بدست خویش بر سر خاک می بیخت

چو شمع آن سوز بودی در درونش

که در جوش آمدی هر لحظه خونش

چو از چشم آتشین لعلش فتادی

چراغی پیش پای او نهادی

همه شب همچو شمع از گریه کردن

میان اشک بودی تا بگردن

چو مجنون با دل خود در سخن بود

نهانش زاریی با خویشتن بود

بخش ۲۵ - زاری کردن پروانه از فراق شمع

دل افکاری که او یاری ندارد

بجز زاری دگر کاری ندارد

مکن عیب ار بنالد خسته از غم

که آه و ناله دردی میکند کم

کسی کز ماتمی غمناک گردد

اگر بندد دهان دل چاک گردد

چو شمع از سوز آه آتش آلود

زبان بر راز دل پروانه بگشود

به تنهایی چو با خود راز میگفت

بصد سوز این حکایت باز میگفت:

چه بختست اینکه دارم اینچه حالست

همیشه کوکب من در وبالست

ز بخت من نشد روشن شب من

تو گویی سوخت گردون کوکب من

چو خواهم سوخت زین وادی خونخوار

نیفشانم چرا جان بر سر یار

چرا آندم که وصلم دسترس بود

نمردم چون مرا مردن هوس بود

اگر چون شمع ازین سودا که دارم

نسوزم پس، من از بهر چکارم؟

درین تنهایی ام کز بخت گمراه

نیفروزد چراغ کس بجز آه

که سوی من ز شمع آرد پیامی؟

که گوید شمع را از من سلامی؟

که بهر نامه در کویش فرستم؟

مگر هم مرغ جان سویش فرستم

نسیمی کو رسول بیکسانست

ز بخت بد مرا در قصد جانست

درین وادی که چون مجنون اسیرم

که جوید بازم ار روزی بمیرم

اگر سوزد تنم از برق آهی

غم من نیست کس را برگ کاهی

مرا بایستی آنشمع دل افروز

نهشتی در شب هجران بدین روز

ولی کی دارد این سرو آن سرو برگ

که گردد شمع بالینم شب مرگ

مرا گر دور ازو کشت از ستم باد

چراغ عمر او را زندگی باد

رخش کامد چراغ زندگانی

مبادش آفت باد خزانی

گر آن سروش ز برق غم الم نیست

گیاهی همچو من گر سوخت غم نیست

درین وادی کز آتش لاله زارست

چو لاله آتش از وی داغدارست

ننالم جز ز سوز سینه ریش

که می سوزد دلم در آتش خویش

ز بس کز شوق شمع آتش پرستم

قرین آتشم هر جا که هستم

اگر باشد فراز کوه جایم

ز لعل آتش بود در زیر پایم

و گر در بزم شمع خود نهم پا

بود یک نیزه بالا آتش آنجا

و گر کردم بصحرا چون غزاله

ز صحرا خیزد آتش لاله لاله

و گر بر گنبد گردون کشم رخت

بسوزم عاقبت چون کوکب بخت

به جنت سوزدم باید تن ریش

که دارم دوزخ دل همره خویش

مرا بخت بد این آتش برافروخت

که در هرجا که باشم بایدم سوخت

چه سود از سوختن هر دو به داغی

کزو روشن نیمگردد چراغی

مرا از داغ دل هر چند جان سوخت

بجز داغم چراغ دل نیفروخت

شبی شد روشنم شمع مرادی

چه حاصل زانکه رفت آخر ببادی

من درویش دانستم هم از پیش

که هست آن شبچراغ از حال من بیش

تو گویی کآن پری در خواب دیدم

سرابی را بجای آب دیدم

پری رخساره یی سر بر زد از جیب

نهان شد دیگر اندر پرده غیب

چنان بزمی چنین نخلی برآور

برش لعل و تنش فیروزه تر

حدیث جنت شداد بودست

خیالی دیدم آخر باد بودست

مرا دنبال او رفتن خطا بود

خطایی کردم و اینم سزا بود

غلط کردم که عاقل در بیابان

نگردد شب پی آتش شتابان

من آن طفلم که آتش لعل پنداشت

چو دانست آتش است آنگاه بگذاشت

منم در زاری از خواری فتاده

بصد زاری بخواری دل نهاده

بدین سان زاری دلسوز میکرد

بدان زاری شب غم روز میکرد

بخش ۲۶ - صفت شب گذراندن پروانه

شب هجران که بی روی چو ماه است

بچشم عاشقان عالم سیاه است

شب هجران که بنماید ستاره

مگو شب، هست دودی بی شراره

همه دم عاشق دلریش سوزد

ولی چون شب درآید بیش سوزد

کسی کش دردی از داغ درونست

چو شب شد درد و داغ او فزونست

کسی داند چه در دست این که یاری

شبی روز آورد در انتظاری

شب دوری دراز و جانگدازست

حکایتهای او گفتن درازست

شب غم گر سیه باشد بر جمع

سیه تر باشدش پروانه بی شمع

ز داغ سینه سوزان شب غم

دل پروانه بودی در تب غم

چو شمع از غم دل جمعش برآشفت

در آن تاریک شب روشن همیگفت

که ایشب گر سواد دیده هایی

چه حاصل گر نداری روشنایی

چه شام است این، مگر باد جهانگرد

گذر بر توده خاک سیه کرد؟

نگویم عالم از شب ظلمت اندوخت

که از آه من امشب عالمی سوخت

چو آید سبز گون در دیده عالم

چرا از دیده سازد روشنی کم

عجب دارم کزین شام جدایی

به دارو دیده یابد روشنایی

ترا ایشب کدورت از غم کیست؟

سیه پوشی ترا از ماتم کیست

همه زلفی جمال مهوشت کو؟

همه دودی فروغ آتشت کو؟

بقصد کشتن هر بیگناهی

ز خون خلق خوردن دل سیاهی

گرفتم سر بسر مشک تتاری

چه حاصل کز وفا بویی نداری

چو شمع از من به مقراض جدایی

جدا تا چند سازی روشنایی؟

شب یلدایی اما آنچنانی

که با روز قیامت توأمانی

چنین شب را کی از راه سلامت

دمد صبحی مگر روز قیامت

ز شب پروانه چون خون در جگر داشت

به یارب یارب شب دست برداشت

بخش ۲۷ - مناجات کردن پروانه

خوشا آن بنده با عهد و پیوند

که دارد بازگشتی با خداوند

بکام خویش اگر چندی رود راه

چو باز آید نیاز آرد بدرگاه

بنالد گاهی از سوز و گدازیچ

بمالد بر زمین روی نیازی

بجوشد بحر الطاف خدایی

ز گرداب غمش بخشد رهایی

در آن شب کز نهیب دیو ظلمت

جهان بستی چو طفلان لب ز وحشت

همه داوری بیهوشی چشیده

سر اندر جیب خاموشی کشیده

ز غم پروانه با قاضی حاجات

به طور دل چو موسی در مناجات

که یارب از کمال عزت تو

به عزت بخشی بی منت تو

بدان مهری که ختم انبیا راست

بدان سری که شاه اولیا راست

بحق هایهای اشکریزان

ببانگ هوی هوی صبح خیزان

باشک طفلی از درد نهانی

بآه پیری از داغ جوانی

به مسکینی و عجز عذر خواهان

بعذر آوردن صاحب گناهان

به سختی بردن ایام دوری

به تلخی بردن شام صبوری

به اشک و زاری شام غریبان

به رشک عاشق از کام رقیبان

به صحرا گشتن وامانده راهان

به تنها ماندن افتاده جاهان

به صحرا ماندن گمگشته از راه

به تنها ماندن افتاده در چاه

به تسلیم مریدان در ارادت

به تکبیر شهیدان در شهادت

به بیخوابی شام دلفگاران

به بیتابی روز روزه داران

به سوز گریه امیدواران

به آه سوزناک سوگواران

به داغ من که از شمعم جگر سوخت

به سوز شمع کز من بیشتر سوخت

کزین وادی مرا آزادیی بخش

ز نور شمع خویشم هادیی بخش

بخش ۲۸ - مژده دادن هاتف غیبی پروانه را

زهی دانای مقصود نهانی

زبان دان زبان بی زبانی

زهی آگه ز درد دردمندان

شفا بخش جراحتهای پنهان

عطای او که برق ناگهان است

چراغ افروز راه گمراهان است

محیط لطفش ارجنبد یکی دم

بشوید از گنه دامان عالم

چو خورشید کرم در بخشش آویخت

ز بحر لطف ابر رحمت انگیخت

بر آن لب تشنه رحمت کرد باران

در آن ظلمت چشاندش آب حیوان

چو از زاری دل پروانه میسوخت

چراغ حاجتش ایزد برافروخت

بگوش هوشش از غیب آمد آواز

که روشن شد چراغ دیده ات باز

چو برق لطف یزدانی درخشید

چراغی خواهدت از غیب، بخشید

ازین شب خواهدت صبحی دمیدن

بدان خورشید وش خواهی رسیدن

ترا زان نور چشم ای پاکدامن

رسولی میرسد چشم تو روشن

مخور غم زانکه ما از زاری تو

نظر داریم با بیداری تو

ز بیداری ترا کی خوار داریم

که شرم از دیده بیدار داریم

دلا گاهی درخشد کوکب تو

که بیداری بروز آرد شب تو

سر بیدار صاحب تاج معنی است

که بیداری شب معراج معنی است

تجلی را بشب کشف حجابست

چه بیند دیده یی کو مست خوابست

چو دولت چشم بختش برگمارد

نظر با دیده بیدار دارد

سعادت را بود فرخنده کوکب

طلوعی یکنفس آن هم دل شب

بشب عمری دگر بی اشتباه است

بخواب ار بگذرد عمری تباه است

گر افروزی چراغ شب نشینی

شب خود را بمعنی روز بینی

درین فانوس بی دود چراغی

نگردد حاصلت نقش فراغی

مرا پیر طریقت نکته یی گفت

به الماس حقیقت گوهری سفت

که گبرانی که آتشخانه تابند

به بیداری به از مستان خوابند

خداوندا، به بیداران فردت

به بیخوابی بیماران دردت

که از درد خودم بیماریی ده

وز آن بیماری ام بیداریی ده

بیا اهلی که وقت چاره سازیست

دل پروانه بس در جانگدازیست

بدلبر قاصد رازش رسانم

بیار خویشتن بازش رسانم

بخش ۲۹ - زاری شمع از فراق پروانه

بلایی همچو تنهایی نباشد

به تنهایی شکیبایی نباشد

هر آن لعلی که در سنگی درون است

ز تنهاییست کش دل غرق خون است

نیارد تاب تنهایی دل کس

که تنهایی خدا را زیبد و بس

چو شد در پرده شمع از زحمت باد

دلش از بیکسی در آتش افتاد

چو باد از روی یارش دیده بر دوخت

به تنهایی درون پرده میسوخت

فتاد از بیکسی آتش بجانش

گدازان گشت مغز استخوانش

چنان افروخت در جانش چراغی

که بر هر رشته جان دید داغی

نبودش رشته جان در بدن شمع

پریشان بودش از محنت دل جمع

دلش از داغ غم میسوخت از درد

ولیکن زاریی در پرده میکرد

چنان میسوخت در هجران و میساخت

کزو نیمی نماند از بسکه بگداخت

گدازان شد بفانوس آن پریوش

چو زر در بوته سوزنده ز آتش

دلش از بسکه سوز سینه دیدی

کبابی شد کزو روغن چکیدی

صدش داغ حبش از اشک بر رو

کشیدی صد الف بر سینه هر سو

بهم پیوسته اشک دانه دانه

شده زنجیر پایش عاشقانه

همی کرد اضطراب و می نیاسود

تو گفتی آتشش در پیرهن بود

اگر دستش به پیراهن رسیدی

بسان غنچه اش صد جا دریدی

به سوز سینه کز فانوس دیده

بکین تیغ زبان بر وی کشیده

که این خلوت سرا زندان من شد

نه زندان دوزخ سوزان من شد

چنان این خانه ام آتش بجان زد

که خواهم آتش اندر خان و مان زد

ز دلتنگی چنین کاینجا به جانم

بمیرم گر دمی دیگر بمانم

مگر آتش زنم در خانه خویش

که این دیوار غم بردارم از پیش

مگر یاری نظر بر من گمارد

مرا زین ورطه آتش برآرد

وگرنه تا بکی پا بسته باشم

درین پا بستگی دلخسته باشم

بخش ۳۰ - بیمار شدن شمع و شکایت کردن از فلک

کسی تا کی ز داغ دل گدازد

دلی تا کی سوز عشق سازد

تنی کز داغ عشق افگار باشد

گر از مردن رهد بیمار باشد

شد آخر شمع بیمار از غم دوست

فتادش آتش تب در رگ و پوست

وجود نازکش چون تب کشیدی

عرق همچون گل از رویش چکیدی

چو از جانش زدی آتش زبانه

ز گلنارش فتادی نار دانه

گدازان شد تنش از تابش تب

صدش تبخاله بیرون ریخت از لب

ز تب سیم تنش از تاب میشد

چو سیم از آتش دل آب میشد

تن کافوری آنماه گلچهر

گدازان چو برف از تابش مهر

ز دل آتش بجای ناله میخاست

چو ماه چارده پیوسته میکاست

چو کلکی شد بدن از ضعف حالش

عیان شد رشته جان همچو نالش

نماند از هستی اش چون لاله آنماه

بجز داغ درون و شعله آه

چنانش آتش تب رخ برافروخت

که از گرمی جبینش دست میسوخت

ز تاب تب فرا رفت از سرش دود

کشید از سینه آهی آتش آلود

زبان بگشاد با چندین شکایت

همیگفت از سر سوز این حکایت

که کینت ایفلک با من چها کرد

ترا از یار و یار از من جدا کرد

مگر کم سوخت جانم ای ستمگر

که افزودی چنین داغش بر سر

تنم میسوزی و من میگدازم

که کوته میشود عمر درازم

چو مه آن کز تو در اوج کمالست

کمال دولتش عین زوالست

چراغ مهر کو را مهربانی

سحر افروزی و شامش نشانی

ز خاکش برکشی تا اوج افلاک

رسانی ذره ذره باز بر خاک

مه باریک را چون رشته تن

قوی دل گردد از مهر تو چون من

چو من آنگه که کار وی شود راست

بداغ نا امیدی بایدش کاست

کسی چون باشد از مهر تو شاکر

که خود سازی و هم خود سوزی آخر

بسوزی هر که را رخ برفروزی

نیفروزی چراغی تا نسوزی

شبی با کس نیاری روز کردن

که در روزش گذاری زنده چون من

ز تو هر کس چراغی برفروزد

چو بیند کوکب بختش بسوزد

چو برق آن کز تو در عالم علم گشت

کسی تا چشم برهم زد عدم گشت

نیم مومن اگر یکتن ز پستی

بکام دل رسانی تا تو هستی

چراغ کس نگردد از تو روشن

که ننشیند بزیر تیغ چون من

بشهد شکرین پروردنم چیست

بتیغ مرگ ضایع کردنم چیست

چو نخل مومم از بهر چه بستی

چه بستی، از چه رو بازم شکستی

همه طور تو بی هنجار باشد

همه دور تو بی پرگار باشد

نه من چون لاله دارم داغ ازین باغ

که اهل دل همه مردند ازین باغ

به آتش سوزم اینم کامرانیست

به حسرت میرم اینم زندگانیست

ز ضعفم بسکه یارای نفس نیست

اگر میرم کسی فریاد رس نیست

چنان در خود فرو رفتم که دیگر

مگر بردارم از جیب عدم سر

هوا داری که دل کردم بدو گرم

ببادش داده یی بادت ز من شرم

روا داری که از جور رقیبی

به تنهایی بمیرم چون غریبی

گر این جور و جفا بر من گزینی

الهی هم به روز من نشینی

بخش ۳۱ - آگاهی عنبر و کافور از حال شمع

چو باشد بر دلی از داغ تابی

برآید عاقبت بوی کبابی

به هر جا بگذرد آهوی مشکین

توان پی بردنش از بوی مشکین

چو شمع از حد برونشد سوز جانش

پریشان گشت حال خادمانش

زرنگ چهره و بیماری او

شدند آگه ز سوز و زاری او

چو سوز شمع بیش از پیش بودی

دمادم داغ بر داغش فزودی

ضمیرش گشت بر کافور ظاهر

به رازش برد عنبر بوی آخر

بدو گفتند کای ماه دل آرا

چراغ خانه چشم و دل ما

دلیل و رهنمای دوربینان

انیس خلوت تنها نشینان

نهال گلشن حس و جمالی

چو سرو ناز در حد کمالی

چرا با این جمال و سر فرازی

مدام از اشک حسرت میگدازی

مگر داری ز سوز عشق تابی

که میریزد ز گلبرگت گلابی

دلت سوزد زغم کاین گریه خیزد

کسی بی سوز دل چون اشک ریزد

اگر عاشق نیی این زاریت چیست

جگر سوزی و شب بیداریت چیست

ترا گر نیست آه آتش آلود

چه خیزد از دلت جان نفس دود

خیالی میپزی با سوز و زاری

و گرنه در سر این آتش چه داری

همان بهتر که راز از ما بپوشی

بگویی حال و زین آتش نجوشی

اگر ما آگه از کار تو باشیم

طبیب جان بیمار تو باشیم

بخش ۳۲ - گفتن شمع راز خود را به خادمان

چو محرم را نباشد باز گویی

خوش آید عاشقان را راز گویی

دل هر کس که گنج عشق یابد

اگر پنهان کند دل برنتابد

اگر ترسد که با هر یار گوید

رود کنجی و با دیوار گوید

به یاران شمع راز خویش برگفت

زبان بگشاد و از سوز جگر گفت

که از عشق آتشی در سینه دارم

ولیکن بر زبان با کس نیارم

مرا دل برده است از دست یاری

چه یاری گرم مهری غمگساری

همایون پیکری فرخنده فالی

به یکرنگی چو من شوریده حالی

سبکروحی که گر بر گل نشستی

ندیدی برگ گل از وی شکستی

ز درج مهربانی دانه یی بود

ز دیوان وفا پروانه یی بود

حدیثش بسکه بودی آتش انگیز

فکندی در دل من آتش تیز

عجب شیرین حدیثی پر نمک بود

نبود از انس و جن گویا ملک بود

چو با او گرم کردم دل به یاری

فلک کردش جدا از من به خواری

فکند از ناکسی در چنگ بادش

چو گلبرگ از جفا برباد دادش

دل از خلقم نبودی جز بدو شاد

دریغ و درد کوهم رفت بر باد

حدیث دوری او با که گویم

نشان و نام او باز از که جویم

درین محنت که جوید چاره من؟

که گوید قصه آواره من؟

ندانم پیش از آن کز پا نشینم

رخ او باز بینم یا نبینم

بخش ۳۳ - نصیحت کردن کافور شمع را

شنیدند آن دو تن چون قصه شمع

بآتش سوختند بنیاد نصیحت

بدو گفتا که ای سرو گل اندام

چرا سوزد کسی ز اندیشه خام

بدین آتش که داری در سر خویش

خیالی پز که یابی در خور خویش

تو در حسن آفتاب دلفروزی

به مهر ذره یی تا چند سوزی

گر از پروانه خواهی زد دگر دم

ز غیرت میکشد بادت بیکدم

به چنگ باد اگر در تاب و پیچ است

رها کن تا برد بادش که هیچ است

مکش آه از دل و از وی مکن یاد

مده چون گل جمال خویش بر باد

مکن بر روی هر ناکس تبسم

مکش بر خود زبان طعن مردم

مریز این سیم اشک از دیده هر دم

که از سیم وجودت میشود کم

تو گر از داغ دل آتش فروزی

نه تنها خود که ما را نیز سوزی

چو میخیزد ز گلبرگت گلابی

نشان این آتش سودا بآبی

اگر پروانه میرد هم ترا پیش

شراری مرده گیر از آتش خویش

شکاری گر کنی او را رسان ضرب

که باری گردی از پهلوی او چرب

چرا شاه افکند آن صید بر خاک

که باشد عیب اگر بندد بفتراک

ببین پیری من کم کن جوانی

سخن بشنو ز پیران تا توانی

بخش ۳۴ - خطاب شمع با کافور و استعانت از او

خوش آنکس را که چون شمع دلاویز

زبانی در دهانست آتش انگیز

نه چون باد خنک هرگه نفس راند

چراغ شوق صاحب درد بنشاند

نصیحتگو چو خود بی درد باشد

هر آن پندی که گوید سرد باشد

چو شمعش پند او بر دل سبک بود

دم او بر دل گرمش خنک بود

ز پند سرد او بودی مشوش

تو گفتی میزدی آبی بر آتش

بدو گفتا که نبود هیچ دردت

از آن یخ بارد از گفتار سردت

تو ای فرسوده، سوز دل چه دانی

که دایم همنفس با مردگانی

فسون بر من مدم چندین فسردن

که خواهم از دم سرد تو مردن

اگر بودی خنک باد دل آزار

خنک تر بوده یی از وی تو بسیار

ترا بس از سفیدی این اشارت

که کم باشد سفیدان را حرارت

بآزادی مده از عشق پندم

که من در آتش دل پای بندم

ز داغ دل کی آسایش پذیرم

مگر آسایدم دل چون بمیرم

کسی کش همچو من آتش بجان است

بدو مردن حیات جاودان است

ازین آتش که عشقم در دل افروخت

به هر حالی که باشد بایدم سوخت

چو نتوانی رهاند از آتشم تن

مرا در آتش دیگر میفکن

گرفتم کز وفایی پند گویم

خنک گردی نگویی چند گویم

چنین کاین آتشم در دل بلندست

بر او آب سخن کی سودمند است

به هر جاییکه آتش کارگر گشت

کسی آبش چو زد خود تیز تر گشت

چو میسوزد ز سر تا پا وجودم

ندارد مرهم کافور سودم

تو خود آن نیستی کز غمگساری

نمایی گرمیی با من بیاری

مگر کاین کارم از عنبر گشاید

که این بوی وفا از عنبر آید

بخش ۳۵ - دلجویی و چاره سازی عنبر شمع را

خوشا یاری که یار مبتلاییست

ز خون گرمی در او بوی وفاییست

چراغ افروز شام درد مندیست

نه بزم آرای روز سربلندیست

چو شمع از حد گذشتش سوز و زاری

جگر میسوختش عنبر بیاری

چو زلف دلبران عنبر برآشفت

بدو از طیب انفاس این سخن گفت

که ای کمتر غلام هندویت من

سواد چشم از روی تو روشن

دل و جانم نه تنها بسته تست

که هست و نیستم وابسته تست

اگر نورت دلیل من نگشتی

چراغ کار من روشن نگشتی

ز خون گرمی که بینم هر دم از تو

سیه رو باشم ار برگردم از تو

اگر در آتشم سوزی دل و تن

همه بوی محبت خیزد از من

ترا از داغ دل گر رخ برافروخت

مرا از آتش داغت جگر سوخت

اگر داری تو آتش در رگ و پوست

مرا هم رگ بجان میگیری ایدوست

منت یک هندوی خدمتگذارم

که جان در آتش از بهر تو دارم

منت پروردم ای حور بهشتی

که داری طینت عنبر سرشتی

مسوز از غم که گر من بایدم سوخت

چو گل خواهم رخت از شادی افروخت

گرم باید بر آتش شد بیادت

بسوزم تا بدست آرم مرادت

ز من بهتر نداری چاره جویی

که دارم از فسون و سحر بویی

بود سحر و فسون پیوسته کارم

ز گاو سامری میراث دارم

چنان پی برده ام افسونگری را

که آدم در خط فرمان پری را

چو در تعزید پیچم همچو سالک

شود بر وفق مقصودم ملایک

بر آتش گر نهم بویی پی راز

ز سر غیب گویم قصه ها باز

ببوی من پری سوی من آید

یکایک قصه غیبم نماید

کنون آن غایبت کز دیده دورست

دلت از غیبت او بی حضورست

بنام او نهم بویی بر آتش

به بینم چیست حال آن بلاکش

اگر چه مه بود بر اوج گردون

وگر زیر زمین چون گنج قارون

وگر چون زر بود در سنگ خارا

کنم بهر تواش از سنگ پیدا

به بینم حالت صبر و سکونش

بگویم یک بیک حال درویش

بخش ۳۶ - بونهادن عنبر بر آتش و خبر یافتن از پروانه

خوشا دلخسته یی کور است یاری

خوشا یاری که دارد غمگساری

گر این را آتشی در دل فروزد

دل او هم ز بهر این بسوزد

اسیر آنکس که او یاری ندارد

حزین آن دل که غمخواری ندارد

چو عنبر دید حال او مشوش

نهاد از بهر او بویی بر آتش

در آتش بوی خود عنبر چو بنهاد

رموز غیب گویی کرد بنیاد

که حالی منقلب می بینم او را

بغایت مضطرب می بینم او را

گر از بیماریش پرسی خرابست

ور از صبر و سکون در اضطرابست

چو مویی گشته از ضعف و چنانست

کزو تا مرگ مویی در میانست

عجب بیمار و محزون می نماید

درون ریش و جگر خون می نماید

به صحرایی همی گردد چو نخجیر

که نتوان شیر را بستن به زنجیر

در آن وادی که آن مسکین اسیر است

هوای دوزخ آنجا زمهریرست

نه چندان بیخودی هست از جنونش

که باز آرم به تعویذ و فسونش

گرش لطف تو پیرامن نگردد

چراغ کار او روشن نگردد

ز یاری گر کسی دستش نگیرد

به تنهایی و بی یاری بمیرد

اگر پرسی کجا او را مقام است

زمینی تیره از سرحد شام است

تو گر بیماری او هم سینه ریشست

بسی جانسوزی او را از تو بیش است

تو چون گل گر دل از داغت فکارست

چو بلبل داغ و درد او هزارست

چو او جز بهر تو رنجور نبود

تو هم گر سوزی از غم دور نبود

که معشوق و محب پاک دیده

دو تن باشد ز یک جان آفریده

بود خورشید تابان صورت دوست

دل پاک از صفا آیینه اوست

اگر ز آیینه تا خورشید تابان

بود بعد مسافت صد بیابان

چو مهر از تاب سوز سینه سوزد

بجان آیینه را آتش فروزد

کنون ای لاله روی عنبرین موی

سهی قد سرو ناز آتشین روی

مخور غم گرچه جانت هجر او سوخت

که خواهد رویت از وصل وی افروخت

بصورت دور و در معنی قرین است

برون از چشم و در دل همنشین است

وصال او گرت گویم نصیب است

بعیدست این ولیکن عنقریب است

بخش ۳۷ - تضرع کردن شمع پیش عنبر و التماس مواصلت با پروانه

عجب حالی است عشق و دردمندی

که با پستی کشد کار بلندی

که گر شانشهی درویش گردی

دعا گوی غلام خویش گردی

چو شمع از عنبر آن احوال بشنید

نیاز و دردمندی مصلحت دید

زبان بگشاد و گفت از روی عزت

که ناید از تو جز بوی محبت

تویی روشن سواد دیده من

سویدای دل غمدیده من

تویی سر حلقه زنجیر مویان

به خوبی خال روی ماه رویان

ز تو دارم امید روشنایی

که آید از تو بوی آشنایی

چراغ چشمم از روی تو روشن

دماغ جانم از بوی تو گلشن

چو جانم کرده یی جا در رگ و پوست

نیم یکذره خالی از تو ایدوست

چو گل تا گشتم از بویت معطر

شمیم شد نسیم روح پرور

به مهرت همچو صبح امیدوارم

نفس زان بیتو یکدم برنیارم

خوشم با داغ دل کز سوز داغم

همه بوی تو آید بر دماغم

مرا تنها نه طینت از تست

بتان را هم به گردن منت از تست

کسی گر گیردت در زر همه تن

هنوزش هست منتها به گردن

کنون ای همدم دیرینه من

که آگاهی ز سوز سینه من

ز راه چاره جویی چاره ام کن

قرین وصل آن آواره ام کن

نه گفتی چاره جویی خواهمت کرد

چو خود گفتی بجا می باید آورد

ترا چون هست حکم غیبگویی

نشانی خواهم از پروانه جویی

کسی سوی وی از افسون فرستی

بباز آورد آن مجنون فرستی

به خط عنبرین باوی پیامی

نویسی از زبان من سلامی

کسی جویی که بهر نامه پیشش

روان سازم چو آب چشمم خویشش

ز آب دیده گیرم نامه در موم

مگر بادش نگردد قصه معلوم

جوابش داد عنبر کای دل افروز

چراغت زنده باد از بخت فیروز

کسی باید برین کارت فرستاد

که نتواند بگرد او رسد باد

نگیرد هیچکس او را پریوش

رود چون آب و باز آید چو آتش

چو نبود باد را از جستجو ایست

بقاصد نامه دادن مصلحت نیست

یکی باید بسوی او نهانی

رساند از تو پیغام زبانی

رسولی کین رسالت زو برآید

بجز نور تو غیری را نشاید

بخش ۳۸ - رسول فرستادن شمع نور را بسوی پروانه

رسولی بود امی چون پیمبر

که بی خط سر پنهان بودش از بر

رسول عقل را جبریل الهام

ز عرش دل چنین آورد پیغام

که شمعش همره دل از رفیقان

رفیقی بود از صاحب طریقان

ازین روشن ضمیری نام او نور

بعنوان رسولی گشته مشهور

سبک سیری که چون برق یمانی

نکردی باد با او همعنانی

چو صبح از سرعتش تا کس زدی دم

بیکدم گشته بودی گرد عالم

ز بس بینندگی چونصبح روشن

نبود از وی نهان یکچشم روشن

ز شخص او که همچونجان روان بود

صفای ظاهر و باطن عیان بود

چو حرفی از زبان شمع جستی

ضمیر روشن او نقش بستی

بخواندش شمع و گفت از آشنایی

که ای چشم و چراغ روشنایی

ترا باید بسوی یار من شد

ز یاری بایدت غمخوار من شد

بجو ای روشنی دیده من

ز عین مردمی آن چشم روشن

بگو ای داده داد بیوفایی

ز شوقت سوختم آخر کجایی

مرا گر پای بند غم شکسته است

کسی پای ترا آخر نبسته است

ز پرسشهای تو شرمنده ام من

نگفتی مرده ام یا زنده ام من

ترا از بار غم آزادگیهاست

مرا در بندگی استادگیهاست

چه گویم کز غمم چون سوخت خرمن

ز داغ دل چه آمد بر سر من

شکست آن نخل بالایی که بودم

نشست آن سرکشیهایی که بودم

ز غم آهم غبار انگیز گشته

رخم چون لاله دود آمیز گشته

چو در سیمین تنم غم آتش انگیخت

همه سیماب گشت از دیده ام ریخت

گلاب اشکم از دامن گذشته

گل رویم ز حال خویش گشته

دلم خاکستر از سوز دورنست

وزان خاکسترم رخ تیره گونست

ز خاکستر شود آیینه روشن

وزان شد تیره تر آیینه من

گواهست آتش شوقی که دارم

که جان بر لب رسید از انتظارم

بخواهم مرد، خیز ار میتوانی

که دیداری به دیداری رسانی

چو کرد آن کار شمع از نور درخواست

سبک چون برق، نور از جای برخاست

برسم بندگی اول ثنا گفت

پس از چندین ثنا او را دعا گفت

که خورشید رخت تابنده بادا

بنور معنی ات دل زنده بادا

نتابم روی دل از صحبت تو

که باشد هستی ام از دولت تو

به خدمت سوی آن صید رمیده

چو میفرمایی ام رفتن، بدیده

گرم گویی چو می از شیشه در کاس

به چشم و سر روم بالعین و الراس

ولی باید ترا زین خانه تار

علم بیرون زد از روی چو گلنار

نمایی صورت روحانی خود

گشایی کارم از پیشانی خود

که گر روی تو پشتیبان نباشد

فروغ کار من چندان نباشد

ز خورشید جمالت پرده بگشای

ره مقصد بنور خویش بنمای

بخش ۳۹ - بیرون آمدن شمع از پرده فانوس و روان شدن نور بجستجوی پروانه

اگر عاشق گهی بهر صبوری

بود در پرده عصمت ضروری

عجب نبود چو گردد شوق افزون

که آید بی سبب از پرده بیرون

گشاد پرده چونشمع آرزو کرد

بهمت گل برون از غنچه آورد

درآمد خادم و دامان فانوس

به خدمت در میان زد از زمین بوس

جمال شمع چون برقع برانداخت

جهان روشن به نور خویشتن ساخت

از آزادی چو گل خندان برآمد

تو گفتی یوسف از زندان برآمد

چو مهر از صبح عارض چهره بگشود

به نور خویش راه شام پیمود

روان شد نور همچون برق تابان

پی پروانه جستن در بیابان

نبود از جستجو یکدم فراغش

همی جستی در آن شب باچراغش

در آن ظلمت همی شد با دل جمع

که پشتش گرم بود از جانب شمع

به هر منزل که از روزن همیرفت

به چشم دیو و دد روشن همیرفت

چنان جستش که گشت از جستجوست

ولیکن یافت آخر آنچه می جست

مدار ایطالب از جویندگی دست

که در جویندگی یا بندگی هست

بخش ۴۰ - یافتن نور پروانه را بحالت زار و حال شمع را در عشق با او گفتن

چو نور از جستجو یک لحظه ننشست

رسید آخر بدان پروانه مست

چنان دیدش که بود از چشم مردم

به چشم مردمان چشم خود گم

اگر گویم خیالی مینمودی

خیال من بود کان هم نبودی

فتاده بالها در هم کشید

ورق برهم زده گشته جریده

چنانش سوز داغ از سر گذشته

که خاک از سایه او داغ گشته

تنش چون مردمان دیده خویش

ز غم در عین زاری با دل ریش

نظر چو باز گرد آن نور را دید

به مهر شمع او را گرم پرسید

ز عین مردمی چون پیش خواندش

روان بر دیده روشن نشاندش

چو شمعش رشته های جان برآشفت

بنور از شوق نور چشم خود گفت

که ای از لطف، چشم روشن من

چراغ عمر من گشت از تو روشن

تویی چشم مرا آن روشنایی

که افروزی چراغ آشنایی

بگو با من حدیث شمع روشن

که باری از فراقش سوختم من

بگو چون است و باوی همنفس کیست

مرا حال اینچنین شد حال او چیست

زبان بگشاد نور و راز گفتش

حکایت ها یکایک باز گفتش

خبر از سوز داغ و زاریش گفت

پس آنگه قصه بیماریش گفت

به اول مژده شادی رساندش

بآخر زهر دلتنگی چشاندش

چو بشنید این سخن بسیار بگریست

چو شمع از آتش دل زار بگریست

ز شوق شمع داغ دل فزودش

یکی صد گشت آن داغی که بودش

بزاری گفتش ای نور دو دیده

چراغ خاطر محنت کشیده

ز شرح محنت آن شاه خوبان

مرا آتش زدی در رشته جان

چو غمگین کردیم غمخوار من شو

شفا بخش دل بیمار من شو

درین محنت کسم فریاد رس نیست

و گر باشد کسی، غیر از تو کس نیست

چو از لطف چراغم گشت روشن

ندارم بعد ازین دستت ز دامن

دری بروی من از لطف بگشای

رهی بر کعبه مقصود بنمای

بخش ۴۱ - دلالت کردن نور، پروانه را بسوی شمع

سعادت بر کسی چون دیده دوزد

ز غیب او را چراغی برفروزد

اگر شمعی برافروزد گدا را

برآرد آتشی از سنگ خارا

چو دولت دیده اقبال بگماشت

بمهر آن ذره را از خاک برداشت

نشان دادش ز یاری رهبر نور

جمال دلفروز شمع از دور

چو آن مسکین نظر بر شمعش افتاد

ز مستی هستی خود رفتش از یاد

ز شوق شمع بیخود شد بدان نحو

که نقش زندگی گردید از او محو

چو باز آن شب نشین کوی محنت

دمید از روی شمعش صبح دولت

ز شوق شمع جست از جای خود جست

پر و بال دگر پنداریش رست

چو مرغ از روشنی آمد به پرواز

بنور شمع سوی شمع شد باز

زهی نوری که در یکطرفة العین

چو نور مصطفا تا قاب قوسین

شد و گفت و شنید آنگه که آمد

هنوزش گرم بودی جای و مسند

چو شد پروانه سوی روشنایی

شنید از شمع بوی آشنایی

نهاده بو بر آتش شمع دلجو

بنزد خویشتن میخواندش از بو

شنیدی بوی او، پروانه مست

شدی از هوش چون دیوانه مست

نمودی سوی آن خورشید میلی

بدان شوقی که مجنون را به لیلی

چو ماندی از پریدن میدویدی

به ره چون مرغ بسمل می طپیدی

به هر حالی که بود از راه همت

رسید آخر به منزلگاه دولت

بخش ۴۲ - بهم رسیدن پروانه و شمع و فدا کردن پروانه خود را

عجب وقتی جگر سوزست آندم

که افتد عاشقان را دیده برهم

دو عاشق را نظر چون برهم افتد

تو گویی آتشی در عالم افتد

چو کردند آن دو تن درهم نگاهی

برآمد از درون هر دو آهی

ز چشم هر دو از غم زار زاری

برآمد گریه بی اختیاری

نظر چون شمع را بر وی فتادی

ز چشمش گریه شادی گشادی

بپروانه نظر چون باز میکرد

ز شوقش مرغ جان پرواز میکرد

ز سوز سینه با هم راز گفتند

حکایتهای دوری باز گفتند

ولیکن شمع بس حالی عجب داشت

ز دست هجران جان بلب داشت

نه چندان زهر هجرش کارگر بود

که تریاک وصالش داشتی سود

چو زهری کارگر گردید در دل

شود تریاک هم زهر هلاهل

مگو در اصل از هجران چه باک است

که گه در وصل هم بیم هلاک است

چراغ از نور خود گردیده افروخت

بسی دیدیم کز وی خانه هم سوخت

ز وصلش شمع سوز دل بتر گشت

تو گفتی درد و داغش بیشتر گشت

فرو رفتی بداغ دردمندی

به پستی رو نهادی از بلندی

تنش گاهی ز مشتاقی نمودی

بجز آهی ازو باقی نبودی

چو حال شمع را پروانه بد دید

فدایی وار گرد شمع گردید

بدو گفت ای سر من خاک پایت

هزاران همچو من بادا فدایت

چنین حالی که در عالم پذیرد؟

که عاشق زنده و معشوق میرد

پس از مرگ تو در روی که بینم؟

چو بگشایم نظر سوی که بینم؟

بگفت این و گذشت از کوی هستی

در آتش شد درون از عین مستی

چنانش سوز عشق از دل علم زد

که در آتش به شوق دل قدم زد

چنان سوز دلش آتش برافروخت

که رخت هستیش سر تا قدم سوخت

در آتش سوخت جان خود بصد ذوق

زهی عشق و زهی عاشق زهی شوق

زهی پروانه و جانسوزی خویش

چراغش روشن از فیروزی خویش

زهی سرخیل و شاه عشقبازان

زهی چشم و چراغ جانگدازان

زهی مجنون دل آزرده عشق

زهی آهوی پیکان خورده عشق

فروغ سینه ارباب محنت

چراغ دیده اهل محبت

در آتش عاقبت آن جور کش رفت

به جانان داد وه وه چه خوش رفت

چنین باشد طریق جان سپردن

براه دوست دادن جان و مردن

دلا، پروانه وش در عشق جان ده

که این مرگ از حیات جاودان به

کسی در عاشقی فیروز باشد

که چون پروانه خرمن سوز باشد

برای دوست بازد جان خود را

بپایان آورد پیمان خود را

نه ز انسان عاشقان سست پیمان

که سازد شهره خود در عشق جانان

نباشد عشق او جز کید و تزویر

که گردد حیله ور چون روبه پیر

بحیله دلبران را رام سازد

خود و معشوق را بد نام سازد

ازین جا باز گردم سوی مقصود

بگویم حال شمع محنت آلود

بخش ۴۳ - ماتمداری شمع برای پروانه و جان بجانان سپردن

خوش آن یاران که دریای شفیقند

به مرگ و زندگی با هم رفیقند

عجب ز آتش پرست این شیوه نیکوست

که در آتش رود با پیکر دوست

طریق و مذهب عاشق چنانست

که هر کو خودنکشت از عاصیانست

چو آن مجنون کوی مهربانی

در آتش سوخت رخت زندگانی

دل شمع از غمش در شیون آویخت

ز آب چشم خود طوفان برانگیخت

بسر رفت آن چشمش بسکه جوشید

وز آن آب آتش شوقش خروشید

تنش بی تاب شد جانش برآشفت

کبابی شد دلش وز سوز دل گفت

چه عمرست این که در آغاز و انجام

نرفتم بر مراد خویش یک گام

فلک کز سوز مهرم سینه بگداخت

ز بهر سوختن گویی مرا ساخت

چو من از ماتم خود سوخت جانم

چه ماتم زد مرا دیگر ندانم

خوشست این گریه از چشم تر من

که دانم کس نگرید بر سر من

چو دیدی مرده آن غمدیده خود

همی شستش بآب دیده خود

زدود خویشتن بر سر سیه بست

به ماتمداری پروانه بنشست

ببست از خنده لعل گوهر آگین

گشاد از دود بر رخ موی مشگین

دمادم از گل رخساره کندی

چو ریحان بر سر خاکش فکندی

ز دود دل بماتم کله بستش

سیه پوشیده و بر ماتم نشستش

ز سوز گریه و آه دما دم

چو کار جان رسید او را بیکدم

زبان را برکشیدی از ارادت

چو انگشت از پی شهد شهادت

به آخر از درون آهی برآورد

به جانان جان خود او نیز بسپرد

چو سرو قامت شمع از میان رفت

فلک گفتا بجای راستان رفت

چو کار مهر روی او تبه گشت

فرو رفت و شفق ابر سیه گشت

گل رویش ز ماتم سوسنی شد

سواد دیده اش بی روشنی شد

چو بودی دود دل دنباله او

مبدل شد بریحان لاله او

چو آخر دست جان شست از علاقه

نهادش دود بر بالین اتاقه

به بین عذرای ما چون وامقی کرد

که هم معشوقی و هم عاشقی کرد

ره پاکان چنین باید سپارند

وگرنه زحمت پاکان ندارند

ببزم عاشقان مردن حریفیست

وگرنه عشق و آسایش ظریفیست

هوس جولانگه رعنا و شان است

محبت وادی محنت کشان است

هوسناکی نگویی عشق و مستی است

که لعبت بازی و صورت پرستی است

زلال عشق کز کوثر گذشتست

زماتر دامنان آلوده گشتست

چو عاشق راست پوید در طریقت

مجاز او شود عین حقیقت

هر آن عشقی که محض جانگدازیست

حقیقت نیست گر گویی مجازیست

روان هر دوشان پر نور بادا

حدیث عشقشان مشهور بادا

بخش ۴۴ - خاتمت کتاب

بحمدالله که این فرخنده بنیاد

بپایان آمد و عمرم امان داد

فلک پروانه توفیق دادم

ز مهر افروخت این شمع مرادم

سعادت کرد از عین عنایت

چرا غم روشن از شمع هدایت

درین مجلس که چندین ذوفنون بود

ز من این مجلس آرایی فزون بود

ولی صاحبدلی کز دولت او

تنم پرورده شد در نعمت او

دلم چون پسته شاد از نعمت اوست

که مغز استخوان از دولت اوست

چو فرمود این گهر میبایدت سفت

نعم بایستم از حق نعم گفت

توقع دارم از روی طریقت

ز غواصان دریای حقیقت

که سهو من قلم بر سر زنندش

نه این گوهر به عیبی بشکنندش

اگر تیر نی کلکم درین راه

خطای کرده است استغفر الله

دلم کین نخل مومی را بر اورد

چوشمع از شرم در خودسر فرو برد

که نظمم رشحی از بحر نظامی است

شرابم جرعه یی از جام جامی است

ولی در عاشقی اینجا تماشاست

که شیرین خسرو و یوسف زلیخاست

بهار من کزو گلها برآمد

به یک فصل ربیع آخر سرآمد

چو از تعداد بر وفق مرادست

بنام حق هزار و یک فتادست

به تخفیفش از آن کردیم تعجیل

که تصدیع آورد ناگه بتطویل

نه از پروانه مستی درج کردم

که سوز و زاری خود خرج کردم

سخن کز بهر تاریخش کنم کم

بود تم الکتاب الله اعلی « ۸۹۴ »

بیا اهلی که اینها خودنمایی است

دعایی کن که این رسم گدایی است

خداوندا بمنشور قدیمت

به لوح و کرسی و عرش عظیمت

که نظم من بلند آوازه گردان

روان من بذکرش تازه گردان

نشاط افزای بزم مقبلان کن

قبول خاطر صاحبدلان کن

سحر حلال

بخش ۱ - دیباچه : حمد بیحد و ثنای نامحدود و شکر بیعد و سپاس نامعدود ...

بخش ۲ - سحر حلال مولانا اهلی شیرازی : ای همه عالم بر تو بی‌شکوه

بخش ۳ - در توحید باریتعالی گوید : ای که بر اسرار تو دانا کمند

بخش ۴ - در مناجات گوید : یا رب از احسان نظر از ما متاب

بخش ۵ - نعت سید المرسلین : احمد مرسل گل این کشته زار

بخش ۶ - در خطاب زمین بوس گوید : ای شده در خانه جان منزلت

بخش ۷ - منقبت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب : پیر و حیدر شو و همرنگ آل

بخش ۸ - نعت ایمه اثنا عشر : چون علی اندر ره دین راهبر

بخش ۹ - در موعظه و نصیحت گوید : ساقی از آن شیشه منصور دم

بخش ۱۰ - سبب نظم کتاب : ساقی از آن مشربه یاقوت ده

بخش ۱۱ - نکته در بیان وحی و الهام : ساقی از اغیار در امشب ببند

بخش ۱۲ - تعریف مولانا کاتبی و مجمع البحرین او : قافیه سنجان همه عیسی دمند

بخش ۱۳ - مدح شاه اسماعیل : ساقی از آن جوهر آرام سوز

بخش ۱۴ - مدح خواجه معین الدین محمد صاعدی : ساقی از اقبال تو ما سر خوشیم

بخش ۱۵ - آغاز داستان : ساقی از الطاف تو می بر کف است

بخش ۱۶ - صفت دخترکی که نامش گل بود : ساقی از آن می که به از تازه گل

بخش ۱۷ - صفت ملک زاده که نامش جم بود : ساقی از آن نوگل باغم نواز

بخش ۱۸ - رفتن جم بشکار و عاشق شدن بر گل : ساقی ازان گلشن گل رنگ رنگ

بخش ۱۹ - نامه نوشتن جم به گل و شرح حال خود گفتن : ساقی از آن می اگر ارزند گیست

بخش ۲۰ - رسیدن نامه جم بگل و تندی کردن او : ساقی از آن آب توکاتش برست

بخش ۲۱ - نوشتن گل جواب نامه جم را : ساقی از آن شیشه صاف گلاب

بخش ۲۲ - رسیدن نامه گل به جم و جواب نوشتن او : ساقی از آن چشمه کوثر نسیم

بخش ۲۳ - رسیدن نامه جم به گل و نامه نوشتن او و دایه را در میان داشتن

بخش ۲۴ - رفتن جم بگوی بازی و افتادن از اسب و هلاک شدن

بخش ۲۵ - رفتن گل در آتش و سوختن با نعش جم : ساقی ازین کاسه و خوان کبود

بخش ۲۶ - در خاتمه کتاب فرماید : ساقی ازین جرعه در انجام کوش

بخش ۱ - دیباچه

حمد بیحد و ثنای نامحدود و شکر بیعد و سپاس نامعدود سزاوار صانعیست که بیک امر کن نسخه دو کون بپرداخت و درود و تحیات نامیات سیدی را که بیک انگشت معجز نما قرص قمر دو پاره ساخت و سلام صلوات آثار صفدری را که بیک ضرب تیغ دو سر آزاده ولایت در ملک هر دو عالم انداخت و نوادر جواهر بحر دو کون نثار مقدم آل و اولاد ایشان باد.

اما بعد چنین گویند غواص دریای سخن سازی اهلی شیرازی: که روزی در خدمت صف نشینان بارگاه حقیقت و بزرگان خرده دان کارگاه طریقت برسم خدمت حاضر بودم که سخن در وصف فارسان میدانی معنی و زور آزمایان کمای دعوی میگذشت از جمله تعریف مولانا کاتبی کردند که دو کمان دعوی از قوت بازوی طبع انگیخته و بر سر میدان سخنوری آویخته یکی مجمع البحرین و یکی نسخه تجنیسات و پهلوانان عرصه سخن با قوت بازوی فکرت و زورآزمایی از آن هر دو کمان فرو مانده اند، این پیر فقیر گوشه گیر با وجود شکستگی مزاج و دلخستگی کار بی رواج چون طبع فضول داشت غیرت آورده گفت: که از قوت بازوی فهم خود می یابم که آن هر دو کمان را در قبضه فکرت آوردم و بیک حمله هر دو را گوش تا گوش چنان بکشم که آواز زه و تحسین از هر گوشه برآید، چون این نکته ادا کردم بعضی از اهل تعصب فنته انگیختند و در دامنم آویختند که این دعوی نیست غیر لاف و گزاف والا اینک کمان واینک مصاف هم در آن وقت متوجه شدم و طرح این نسخه انداختم چنانکه مجمع البحرین و تجنیسات بیکجای جمع آمدند و با وجود این تکلیف ما لایلزم، ذو قافیتین هم ملازم آن کردم که اگر در مقابل تجنیسات او خوانند بر وزن « فاعلاتن فاعلاتن فاعلن » که رمل مسدس محذوف است جواب آن باشد با زیادتی صنعت ذو بحرین و ذوقافیتین و اگر در مقابل مجمع البحرین او خوانند بر وزن « مفتعلن مفتعلن فاعلن » که بحر سریع مسدس مطوی مکشوف است و بحر رمل مسدس محذوف در تحت اوست جواب آن باشد با زیادتی صنعت تجنیسات و دیگر التزامات که در آن دو نسخه نیست و بهمت شاه اولیا که صاحب قبضه اصحاب فن و سرچشمه ارباب سخن اوست این مقصود بحصول و این مأمول بوصول پیوست. و این نسخه موسوم گشت به سحر حلال و الحمدالله رب العالمین و الصلوة و السلام علی خاتم النبیین و الایمة المعصومین الطیبین الطاهرین و سلم تسلیما کثیرا.

بخش ۲ - سحر حلال مولانا اهلی شیرازی

ای همه عالم بر تو بی‌شکوه

رفعت خاک در تو بیش کوه

نام تو زآن بر سر دیوان بود

کآتش بال و پر دیوان بود

شد به تو سردفتر جان نامزد

نام تو خود سکهٔ آن نام زد

خواست دل خانهٔ ششدر گشاد

نقطهٔ بسم الله از آن درگشاد

با که در این بسمله باب آمده

بانی فتح از همه باب آمده

ارّهٔ دندانهٔ سین شانه ساخت

بازوی دین را قوی این شانه ساخت

هر الف آزاده‌ای از دلبری

در رهش افتاده‌ای از دل بری

طرّهٔ لامش شده دور از قصور

مایل او گیسوی حور از قصور

چشمهٔ ها آمده جویای مهر

منبع جوی مه و دریای مهر

رای دل‌آرا همه از رای اوست

راحت دل‌ها همه از رای اوست

غنچهٔ حایش دل و جان را بهشت

دید در آن آدم و آن را بهشت

ماهی نون کشتی دریا وجود

در خور او بخشش و آلا و جود

یا که در این دایره گویا شده

مرکز نه دایره گویا شده

حلقهٔ میم است بر آن خاتمت

دارد از آن حلقهٔ جان خاتمت

بخش ۳ - در توحید باریتعالی گوید

ای که بر اسرار تو دانا کمند

کی رسد از عقل کس آنجا کمند

کیست درین مرحله تا آخرت

رهبر اول شده یا آخرت

چون همه ز اندیشه خود واپسند

کی بود اندیشه‌ات از ما پسند

کی کند ادراک تو حاصل خرد

فهم کی این عشوه باطل خرد

در کف داود تو جان جبه چیست

علم تو داند که در آن جبه چیست

لطف تو بخشنده تخت از نواخت

یوسف جان رایت بخت از نو آخت

یافته از لطف تو جنت نعم

قهر تو لا گفته و رحمت نعم

بخشش تو نعمت و گنج روان

رنجش تو علت و رنج روان

تا شدی از بنده دین رنج‌کاه

یافته صد راحت ازین رنجگاه

گلبن تن را دهی از جان نوا

بلبل دل را رسد از آن نوا

نغمه شوقت دل عشاق راست

آمد از آن نغمه عشاق راست

بنده بی‌عشق تو مرد ار زنست

بهتر از آن بی‌غم و درد ارزنست

در مکش از کرده بد روز ما

شب مکن از هیبت خود روز ما

بخش ۴ - در مناجات گوید

یا رب از احسان نظر از ما متاب

دوزخ عصیان دگر از ما متاب

چون دهد احسان تو رحمت نشان

آتش قهر از نم رحمت نشان

لطف تو بخشنده و جان مستحق

شد دل و جان همه زان مست حق

ما همه بیچاره و سرگشته ایم

دانه جرم از همه سرکشته ایم

لطف کن از رحمت امید بخش

تا رسد از نعمت جاوید بخش

گر کنی آمرزش مفسد رواست

بر در تو رایج و کاسد رواست

گرفتد آن سایه و پرتو بفرق

نیست در آلایش و در توبه فرق

هر که تو در زحمت و بیم آریش

زهر به از شربت بیماریش

باد اگر آید سوی گل بی زیان

یافته از بوی تو گل بیزی آن

وای از آندم که چو خوارزمیان

خشم تو روبد گل و خار از میان

ما همه در آفت و زحمت بری

ذات تو از آفت و زحمت بری

لطف تو انداخته هر گوشه خوان

بر سر خوان بنده بی توشه خوان

خلق بر آن خوان همه دم خوانده اند

سوره المایده هم خوانده اند

چو کشد آن بخشش شاهانه خوان

یاد کن از اهلی افسانه خوان

بر دل درمانده بیکار ساز

رحم کن از لطف خود ای کارساز

رحمت خود بر سر افتاده پاش

در ره احمد مبر از جاده پاش

بخش ۵ - نعت سید المرسلین

احمد مرسل گل این کشته زار

دشمن او در ره دین کشته زار

گلبن درین بلبل معنی سرای

ساخته در گلشن اعلی سرای

گیسوی او کامده در پاکشان

مستی او در دل دریا کشان

جور از آن غالیه بر گیسویش

کافتد از آن سنبله برگی سویش

هر سر مویش شب و شبهای قدر

بر زده او بر سر خود پای قدر

زین شب مو رشته جان کوتهست

روز امید و شب آن کوتهست

مست وی از ساغر جان باده خوار

خصم وی از خار غم افتاده خوار

شد غم او در دل گردون نهان

بیشتر از حاصل گردون نه آن

طایر جان گشته هم آهنگ او

رهزن دین کرده هم آهنگ او

کرده حل مشکل ازو انس و جان

یافته آب و گل ازو انس و جان

بخش ۶ - در خطاب زمین بوس گوید

ای شده در خانه جان منزلت

خانه جان یافته زان منزلت

ای شده مهر رخ تو زین چرخ

چرخ ازان آمده در عین چرخ

مهر تو ارزنده بیعت بود

یوسف از آن بنده بیعت بود

چشمه خور طلعت رخشان تو

یوسفی و صفوت رخ شان تو

روی تو آیینه خورشید تاب

می برد از ذره نومید تاب

طلعت تو صورت مهدی گراست

خوبی تو دیگر و مه دیگر است

دورم از آن آینه تابنده ام

گرچه از آن آینه تابنده ام

بردرت این بنده مسکین نهاد

خشت دراز شوق تو بالین نهاد

اهلی شیرین سخن از مدحت اوست

طوطی شکر شکن از مدحت اوست

از ره مدحت چو شکر خواست او

دایم از آن مرغ شکر خاست او

نامه مدحت همه یکسر نوشت

مدح تو گفت و غم دل در نوشت

در کف تو چامه او یا رسول

خود نهد این نامه او یا رسول

هم شه امروزی و هم شاه دی

بر همه عالم همه دم شاهدی

قرب تو گر از ره آلت بود

آلت آن مدحت آلت بود

هر که بر آلت دهد از جان درود

کشته آمرزش و غفران درود

بخش ۷ - منقبت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب

پیر و حیدر شو و همرنگ آل

تا دمد از روی تو هم رنگ آل

حیدر والا گهر آن سرفراز

کامده نور حقش از در فراز

رهرو حق آمد و همراه حق

هم حق از او ظاهر و هم راه حق

تیغ وی آن رهبر جان بر قدم

آتش قهر آمده زان برق دم

سرور و شاه همه کو صفدرست

در صف جنگ از همه او صفدرست

جوهر او گوهر حق آفرین

باد بر آن مظهر حق آفرین

مردم نورانی او عرض عین

بر همه شان سجده او فرض عین

یافته عزت فلک از شاه دین

دعوی او را ملک از شاهدین

گوهر او یافته درج شرف

اختر او تافته برج شرف

واقف جود آن شه دین در سجود

شد همه جا حافظ این درس جود

مرغ دل از خرمن او دانه چید

بلبل جان هم گل از آن خانه چید

با سک او تا شده دشمن مزید

دوزخش انداخته هل من مزید

بخش ۸ - نعت ایمه اثنا عشر

چون علی اندر ره دین راهبر

نیست جز آل علی این راه بر

شد دل و جان بنده روی حسن

مظهر خلق خوش و خوی حسن

دیده حق اندر دم قربان حسین

یافته از عالم قرب آن حسین

از دل غمدیده زین العباد

یافته نم دیده زین العباد

باقر حق بین که شد او حقشناس

معنی او از همه رو حق شناس

جعفر صادق هم از آلای شاه

خاطر او شسته از آلایش آه

موسی کاظم شه نیکو نهاد

آنکه سر اندر ره نیک او نهاد

قبله هشتم علی آن زهر نوش

کش شده در ساغر جان زهر نوش

رهرو تقوی تقی آن پاکدل

شسته از آلایش جان پاک دل

خان یزدان نقی از حلم و داد

گوهر معنی ستد از علم و داد

عسکری آن سرور خیل بشر

در دل او نامده میل بشر

سکه مهدی زند آخر زمان

بر عدوی دین کند آخر زمان

پیرو ایشان شو و در آخر زمان

بر عدوی دین کند آخر زمان

پیرو ایشان شو و در آن جهان

رخش دل اندر صف مردن جهان

هر که سر اندر ره پاکان شدش

خاک ره اندر ته پاکان شدش

هر که شد او سایل ازین خاندان

حاجت او حاصل ازین خانه دان

شأنی از ایشان دهم ای شان فزا

قدر من از همت ایشان فزا

بخش ۹ - در موعظه و نصیحت گوید

ساقی از آن شیشه منصور دم

بر رگ و بر ریشه من صوردم

خواهی از این نادره گو گر مقال

زاتش می کن دم او گرم قال

آتشی از می فکن اندر روان

تا شود این نکته چون زر روان

یکنفس ای مونس من کوش دار

گوهری از مجلس من گوش دار

مرتبه دان همه شی دانش است

وین سخن اندر دل شیدا نشست

نامه من کامده یکسر بلاغ

حق شمر آن نامه و مشمر بلاغ

در صف آن طاعت اکثر صفا

پیشتر از عقد صف اندر صف آ

هر که شد از طاعت حق پیشتر

فیض وی از رحمت حق بیشتر

بنده بی قیمت و میر اجل

هر دو شد افتاده تیر اجل

پیشتر از مرگ خود ایخواجه میر

تا شوی از ترک خود ایخواجه میر

از پی گور آمده بهرام گور

پیش دل وحش تو به رام گور

خواجه در ابریشم و ما در گلیم

عاقبت ایدل همه یکسر گلیم

دانه امید در آن خانه کار

کامده جاوید در آن خانه کار

پر مکن این تخته جان خان گیر

مهره تن واکن و آن خانه گیر

هر که شد اینجا دم او دیر پای

برکشد از دل غم او دیر پای

زودتر این وادی و صحرا نورد

زانکه نه خارش بود از مانه ورد

چرخ کی اندر سر غمخواریست

رحمت او بر سر غم خواری است

در ره حق گر شوی از رهروان

یوسف جان بر کشی از چه روان

بر دل تو نیست تن این جامه ایست

بگسل ازین جامه و اینجامایست

پیکرت آراسته حق چون پری

تا تو سوی صانع بیچون پری

بگذر ازین پیکر و بیناییش

غلغل نی منگر و بین ناییش

رهزن مردان شده شیطان بمال

گوش وی از کوشش احسان بمال

کی بود این مملکت جان بی خدیو

کز دل ما برکند آن بیخ دیو

مرد گر آخر کم از آن رهزن است

مرد نه کان ناکس گمره، زن است

دور کن از آینه مردود را

ره مده از روزنه مردود را

گر تهی آن آینه آید ز دود

زنگ غم از آینه شاید زدود

نفس تو چون خر همه سود چراست

آهوی جان در پی این خر چراست

با همه این دعوی شهبازیت

میدهد این روی سیه بازیت

جان شده از حرص تو پیچان در آز

بگسل ازین رشته دامان دراز

سر بسر از لقمه آزی دهان

فکر کن از لقمه بازی دهان

مرغ تو تا قوت بازیش هست

وسوسه هم فرصت بازیش هست

جای اگر اندر ته غارت بود

وسوسه اندر ره غارت بود

شد بد و نیک همه کس درگذر

از بد و نیک همه پس درگذر

بر تن بیگانه و بر جان خویش

ناحق و حق دان همه در شأن خویش

گرچه شد این ره روی آسان نما

نی تو درین ره روی آسان نه ما

میکند اینها همه توفیق راست

دولت عقبی همه توفیق راست

اهلی از آن غم که کم آید بدست

ناخوشی حال تو از خود بدست

مشتکی از نعمت جان بیحساب

زهر به اندر تن آن بیحس آب

شکوه حق زد چو سر از نافقیر

مشک وی آمد بدر از نافه قیر

کی شد ازین خوان دل فرو آتش جوی

شکر کن امروزش و فرداش جوی

شکر اگر آید ز تو فرد آشکار

کی بود آتش بتو فرداش کار

بخش ۱۰ - سبب نظم کتاب

ساقی از آن مشربه یاقوت ده

قوتم از مرتبه یاقوت ده

یا رهد این دل تن وی از سراب

یا رود از مستی می بر سر آب

یکشب از آنجا که در انجام حال

شده ره بیگانه در آنجا محال

دل که در آن دجله خون آشناست

گفتمش اینواقعه چون آشناست

خدمت خلق از ره خر بندگیست

خاطر آزاد تو در بند کیست

خیز و رخ از ظلمت غفلت بتاب

رشته جهد از پی طاعت بتاب

نیست ره از هیأت و حکمت بدوست

از در دلها ره قربت بدوست

کار نه نحوست درین کو نه صرف

عمر تو تا کی شود این گونه صرف

هر که حقش نامده راضی ز حال

یافته کم معنی ماضی ز حال

رایحه همدم شده با گل وزان

شد هم دم با گل و سنبل وزان

عاصفه چون بیهده گرد آمده

حاصل کارش همه گرد آمده

هر که در افسانه و افسون گریست

بس که بر افسانه و افسون گریست

گم مشو اندر پی نالان درای

مرد شو اندر صف مردان درآی

پا مکش از شه ره تحقیق باز

تا کند این در بتو توفیق باز

خیز و در آسایش اصحاب کوش

تا کند اخبار تو احباب کوش

نکته سر رشته نظم آوران

در کن و در رشته نظم آور آن

بخش ۱۱ - نکته در بیان وحی و الهام

ساقی از اغیار در امشب ببند

رخنه آزار در امشب ببند

امشب از آن ساغر می مایه بخش

کش برد از تو دل بیمایه بخش

سر حق از محفل مستان طلب

نزدل شیخ از دل دست آن طلب

صد محلش پرده وز آن صد محال

جز نبی آنجا ره کس خود محال

حق پی آن پرده بر آن رخ نکرد

دیده الهام در آن رخنه کرد

دیدن پیغمبر ازین دیده است

ز آینه آن آینه بین دیده است

گر تو ز الهام در آن جانبی

محرم رازست در آنجا نبی

صاحب وحیش در پیغام باز

میدهد از وی خبر الهام باز

هر چه از آن پرتو اشعار یافت

عکسی از الهام در اشعار یافت

مه نبی و کوکب دیدن اهل بیت

سایه روحی نبی این اهل بیت

بخش ۱۲ - تعریف مولانا کاتبی و مجمع البحرین او

قافیه سنجان همه عیسی دمند

وز دم خود جان پی احیا دمند

طایر فرخنده معنی پرند

جانب عرش از پر دعوی پرند

پیشرو و از لشگر و پس تاخته

تیغ ببالا و بپست آخته

کاتبی آویخت دو محکم کمان

کامده در قبضه رستم کم آن

مجمع بحرین در آن دادکار

نسخه تجنیس شد آن یادگار

فکرت صاحب خرد از هوش کار

کرده از آن هر دو صد آهوشکار

بازوی من ساخت دو آهن کمان

خم شده هر دو به یک آهنگم آن

مجمع بحرین در افشان دو بحر

جامع تجنیس و در اوزان دو بحر

قافیتین البته گفتن دو زه

با همه کاحسن همه گفتند و زه

ساختم آن قبضه او دست کش

رستم ازین که گو دست کش

هر یک از آن احسن و جوهر یکی

کی شده بیجاده و گوهر یکی

گر گل او یافته بلبل هزار

گلشن من دارد از آن گل هزار

راستی آن کین دژ رویینه بود

فتح من از این دژ رویی نه بود

بازوی من کسوت پشمینه داشت

پنجه من قوت پشمی نداشت

ماندم و هم تن در خوی برگشاد

همت شاه این در خیبر گشاد

بخش ۱۳ - مدح شاه اسماعیل

ساقی از آن جوهر آرام سوز

کافکند اندر سر آرام سوز

آتش دل خاسته فریاد رس

هم ز تو دل خواسته فریاد رس

داد کزین ساقی دوران ما

درد شد از باقی دور آن ما

با همه او را شکر آبی بود

با شه کوثر مگر آبی بود

گرسگ شاهی گسل از همرهان

بر درشاه آی و دل از هم رهان

بنده شه را غم و در دست هیچ

صاحب صد عالم و در دست هیچ

در پی کامی هم ازان خاندان

این شه غازی هم ازان خانه دان

شاه دل آزاده فرخنده زاد

کز دل او آیت فرخنده زاد

سایه حق اختر خورشید تاب

خورده از او گوهر خورشید تاب

خطبه اثنا عشر انداخت طرح

سکه باطل همه او ساخت طرح

پاک شد امروز از آنها دیار

گمشده گو: روی سو آن هادی آر

خطبه اش آتش زده در خسروان

سکه او بر گل و برخس روان

در طرب از صحبت و یاریست خوب

با همه از حکمت و یاریست خوب

ایشه فرخنده فرخ سرشت

کت شرف ایزد همه بر رخ سرشت

پیش و پس اسم تو ز اسم علی است

صومعه جسم تو رسم علی است

ملکت دین کشور بنیاد تو

قصه عدل از سر و بن یاد تو

حکم تو بر فتنه و شر عادل است

شاهی و در حکم تو شر عادل است

خاطر موی ز تو بیشک نخست

رشته عدل و رگ دین یک نخست

چون ستم آیین تو ایشاه نیست

در دل بیگانه و خویش آه نیست

تیر تو گر بر دل چرخ آمدی

کی دل او مایل چرخ آمدی

زهره گردون شدی از سهم تو

کاسه پر خون شدی از سهم تو

تیغ خود از سهم تو بستی غلاف

گرچه برافراخته بس تیغ لاف

چوبه تیری که تو پرتابیش

میل وش از شعله پرتابیش

ز آتش خشمت رود آن میل میل

دیده بد را کشد آن میل میل

گر سپه آرد عدوی غصه کاه

برقی و آن پیش تو القصه کاه

تیغ تو افروخته آنگاه چو برق

آتش تو سوخته آنکه چو برق

میل تو چون صید شد ایشاه باز

باز تو از قید شد ایشاه باز

صیدگه از تیر تو شد بیشه زار

شیر در آن معرکه ز اندیشه زار

تیر ازین نیم و از آن نیم گز

نامده جا خالی از آن نیم گز

بیشه شد آن دشت و در آنجا نماند

ریشه یی از دشت در آنجا نماند

دوخته برهم گز صفدر کلنگ

ورنه که آموخته صف در کلنگ

بسکه تو رویین تن و شیر افکنی

از همه رو بین تن شیر افکنی

پشته یی از تیغ تو شد آشکار

لاشه شیران شده شه را شکار

من که چو اهلی سگی از این درم

جامه جان عدو از کین درم

تا بود از جان رگی و تازیم

هستم ازین در سگی و تازیم

رو سگ این در شو و بین آستان

کز همه رو دیده بیناست آن

تا بود این گلشن فیروزه رنگ

یافته زان خرمن فیروزه رنگ

گلشن عمرت بر دل خورده باد

خرمن عمر عدویت برده باد

بخش ۱۴ - مدح خواجه معین الدین محمد صاعدی

ساقی از اقبال تو ما سر خوشیم

وز می الطاف تو یکسر خوشیم

بر غم ما چون دل رحمت بود

رحم تو هم داخل رحمت بود

بخت تو کز پنجه شیر آب خورد

جرعه او غنچه سیراب خورد

شکر تو دل کردنش آزاد گیست

از حق تو گردنش آزاد کیست

دل بود از نعمت او کام بخش

دارد از او خلقی از انعام بخش

کام دل از نعمتش انعام شد

خاصه که از همتش آن عام شد

با همه کس خلق وی آنسان بود

بهتر از آن ذات کی انسان بود

ای بتو از رحمت حق صد کرم

سامعه بی وصف تو گوید کرم

بر فلک از همت خود صاعدی

صاعد و در ظل تو صد صاعدی

نام تو از غایت حرمت معین

با همه از غایت همت معین

قاضی اسلامی و قاضی نشان

میدهی از آتی و ماضی نشان

ظاهر از اطوار تو انوار دین

کم نشد احسان تو از واردین

رحمت حق وارد عدلت بود

قوت دین شاه عدلت بود

خشم تو چون صاعقه سوزان بود

آتش قهرت همه سوز آن بود

هیبت تو چون همه جا شاهدست

کم کسی از بیم تو با شاهدست

ضد تو گر آگه حکمت بود

گردن او در ته حکمت بود

سایلت از در طلب ار چین کند

روی تو مقبل عجب ار چین کند

نظم تو از مدحت شعری فزون

صفوتش از صفوت شعری فزون

نثر تو طوفان کند از منشیات

پیش تو سحبان بود از منسیات

خط تو سردفتر یاقوت شد

صفوت او جوهر یاقوت شد

در ره مسجد و دیر از تو خیر

بانی خیری تو و غیر از تو خیر

کی حق تو می برم الحق زیاد

عمر تو می بایدم از حق زیاد

تا بود این خانه محکم بپای

بر سر ما و سر عالم بپای

بخش ۱۵ - آغاز داستان

ساقی از الطاف تو می بر کف است

وز تف دل دجله خون در کف است

میبرد آب دل ریشم خمار

مرهم ریشم نه و پیشم خم آر

میدهد این غمزده کامش شراب

می همه خیر تن و نامش شر آب

شیره تا کم ده و بین شورها

تا همه شیرین کنم این شورها

حرف من از وادی رونق شنو

تا کند این بادیه رو نقش نو

خوانده ام از دفتر صاحبدلان

گوش کن ای دلبر صاحبدل آن

قصه شاهنشهی از حد زنگ

تیغ وی از خون همه در حد زنگ

کی لقب از خانه و کوی کیان

بنده نار او شده خوی کی آن

ملک خود آراسته از جاه خویش

واقف بیگانه و آگاه خویش

لشگر او تاخته در کار زار

دشمن خود ساخته در کارزار

زر بر او خاک در از پایمال

سوده بر افلاک سر از پای مال

آمده زان سیم و زر آتش پرست

آفت پروانه در آتش پرست

آنشه سنگین دل بی باک زاد

گوهری از فطرت خود پاک زاد

بخش ۱۶ - صفت دخترکی که نامش گل بود

ساقی از آن می که به از تازه گل

باز بر آن چهره نه از غازه گل

گرمی دمساز گل آید بجوش

آبی از آن تازه گل آید بجوش

مرغ که از دولت گل بانگ اوست

قدر گل از شهرت گلبانگ اوست

داشتی اندر حرم آنشه نشان

دختری اندر رخش از مه نشان

دختر خوش صورت معنی گرو

برده هم از معنی لیل گرو

گل شده نام خوش آن گل بدن

سوخته می زاتش آن گل بدن

دامنش از دیده بد پاک تر

وز غم از دیده صد پاک، تر

گیسوی او آمده تا پا ز فرق

فرق از آن تا شب یلدا ز فرق

گرمه پیشانی او غره بود

از فر پیشانی وی غره بود

قامت او گلبن باغ جنان

دیده او مرهم داغ جنان

ابرویش آن قبله عشاق طاق

چون مه نور در همه آفاق طاق

سنبلش آموخته هر گوشه چین

خرمنی اندوخته هر خوشه چین

نرگس افسونگرش آهو شده

مستی آهو برش آهو شده

در رخش آنچ از پی شرمست بود

و آهوی او از پی شرمست بود

غمزه شوخش همه چون نیشتر

هر مژه یی از نم خونیش تر

چهره و مو دیده بینا فروز

در شب دل سوخته بین ناف روز

دل شده دیوانه از آن خال او

کو شده بیگانه از آن خال او

چون سمن از غنچه خود بینیش

کم شده کش رنجه خود بینیش

لعل لب آمیخته شهدش بشیر

یوسف از آن فتنه عهدش بشیر

در دهن از تنگی او پسته تنگ

راه دل آن تنگ شکر بسته تنگ

نقطه در آن دایره گنجا نبود

هیچ نه از نادره کانجا نبود

خنده اش انداخته در گل شکر

تهمتی انداخته در گلشکر

رشته دندان همه جان سر بسر

گوهر جان راضی از آن سر بسر

سیب که خواندی به زرد آن زنج

میزدی از غایت درد آن زنج

آفت دلها شده آن گردنش

وز همه به غارت جان کردنش

نقره خامی بر، از آن هم زیاد

نقره شد از نسبت آن کم زیاد

بازوی او راحت هر جانش بود

ساعد او پنجه مرجانش بود

برگ گل آن ناخن و در خون رزان

رسته گل از خون همه کف چون رزان

سوسنی انگشت و سر انگشتها

شعله جانسوز در انگشتها

وز گل تر بسته دودر سینه داشت

عمری از آن نیمه از سی نداشت

نخل قدش بسته هم از مو میان

مرهم جان بود کم از مومیان

نافه و نافی چو دو زیبا بهش

چون سخن اینجا رسد خفا بهش

دیده دو کوه از پس ران زهره اش

نیست جز از زهره کس این زهره اش

هم گل و مل ساقش و هم ساقیش

عرش خوش از صحبت همساقیش

از کف پا تن همه تا شانه پر

لؤلؤ تر ساخته کاشانه پر

گر بتو گل نسبتی از رنگ داشت

کی به ازو صورتی ارژنگ داشت

قصه دختر همه کوته کنم

خلعت و صافی او ته کنم

بخش ۱۷ - صفت ملک زاده که نامش جم بود

ساقی از آن نوگل باغم نواز

خاطر این بلبل با غم نواز

سوزم ازین مشعل شب سوز چند

تا سحر از اول شب سوز چند

از رخ خورشید کن آن طره باز

پرده کش از دیده آن جره باز

بازکن آنزلف دل آرا چو شست

گرچه شد آن بند دل اما خو شست

کی که چو او حاکم و والی نژاد

ابن عممی داشته عالی نژاد

همسر سرو آن گل نوخاسته

بر گل او سنبل نو خاسته

لعل وی از سبره تر خازنیش

حافظ آن لعل شکر خازنیش

از پی او کز غم او خسته بود

خاطرش از نشتر مو خسته بود

از لب خود داخل گل قند کرد

خسته دلی مایل گلقند کرد

لشکر خط تاخته بر رومیان

هند وی او بسته از آن رومیان

ناوک او را سر مه پی سپر

نی زده بر ناوک و بر نی سه پر

ماهی جان جوشن آن پیکرش

ناوک او رشته جان پی گرش

جم لقب از جمجمه افزون ز جاه

یوسف وی آمده بیرون ز چاه

جم شده هم گلرخ و هم پیلتن

کرده خم اندر بر جم پیل تن

وارث ملک از همه خیر آگهی

رغبت ملک آمده ویرا گهی

بخش ۱۸ - رفتن جم بشکار و عاشق شدن بر گل

ساقی ازان گلشن گل رنگ رنگ

کرده لب از خوردن گلرنگ رنگ

روبهی آموخت از آن رو بهار

می خور و رو جانب آن روبه آر

کشته گل تازه و جان کشته زار

می خور و دل خوش کن از آن کشته زار

آتش موسی کن از آن سیب یار

و آبی از آن آتش موسی بیار

ز آهوی او کن دل خود شیر گیر

مست یک آهو شو و صد شیر گیر

روزی از ایام در آن روزگار

کامده نوروز و شد آن روزگار

ابر هم از عشوه در افشان شده

صفحه گلزار پر افشان شده

فرش زر انداخته باران به کشت

خرمن در ساخته باران به کشت

نافه سرو آمده ریزان ز باد

گربه بیدش شده لرزان ز باد

شاخ گل از بلبل دستان سرای

کف زن و مست از همه دست آن سرای

مطرب آب از کف خود نغمه ساز

در کف او نعره زن از زخمه ساز

شاخ گل افتاده و استاده باز

ساغر مل داده و استاده باز

حنجر بید از نم شب زر نشان

داده گل از خنده لب زر نشان

از پی آن موسم و هم بر شکار

قرعه همت زده جم بر شکار

توسنش از خوی زده دم در گلاب

وز عرق آن گل شده گم در گلاب

دخترکی نیز در آن کار بود

وز خوی رخ دانه جان کار بود

برده دل از نکهت شم شیر را

بر سر شیران زده شمشیر را

باد برانداخته ز آن رو حجاب

گل پس رو ساخته زان رو حجاب

گرد گل آراسته سد ماه رخ

کز کف مه برده دل از شاه رخ

حسرت آنان ستد از جم عنان

گرسنه چون بگذرد از جمع نان

کرد بر آن حمله و از حمله سوخت

دید در آن جمله و از جمله سوخت

گل دل جم را چو زر از رو گداخت

و ان دل رویین بتر ازو گداخت

آهوی گل چون بجم آرد نگاه

چون دل ازو دلشده دارد نگاه

رفت دل از پهلوی آن شهسوار

برد گل از بازوی آن شه سوار

شیری از آن روبهی آغاز کرد

سیبش از آن روبهی آغاز کرد

رستمی افزون ز صد اسفندیار

گشت هم از سوز خود اسفندیار

با دل خوش گل کف جادو رزان

غرقه خون جم همه جا دور از آن

قصه او حمزه و مهر نگار

غمزده از غمزه و مهرنگار

ناله پر درد و غم آهنگ کرد

کشتن خود از ستم آهنگ کرد

از سر تخت آمد و صحرا گرفت

در غم دل نیست بر اینها گرفت

با دل وحشی شده همراز غم

یافته مجنون شده هم راز غم

گریه زارش همه خوناب شد

آخر کارش همه خون آب شد

دید تر از خون تن غمدیده را

گفت از آن گریه و نم دیده را

اشگ غم افزون تو جانم نهشت

گرد من از خون تو جانم نهشت

چون جمش آن سیل غم از سرگذشت

گفت دل ایما کنم از سرگذشت

فاش شد این قصه در آن گوشها

رو غم جان هم بر جان گوشها

چونشد از تجربه حاصل دوات

از مژه کلکی کن و از دل دوات

نامه کن از قصه بیمار دل

تا رهی از غصه تیمار دل

بخش ۱۹ - نامه نوشتن جم به گل و شرح حال خود گفتن

ساقی از آن می اگر ارزند گیست

جان طلب از ما دگر ارزند گیست

شمع شد از محفل و پروانه ماند

بلبل جان را دل و پروا نماند

مستم و شد مایل آتش پرم

می خورم اندر دل آتش پرم

آمده زان سیم و زر آتش پرست

کاتش پروانه در آتش پرست

جم که در آن ورطه خونخوار بود

لاله وش آن غرقه خون خوار بود

زد رقم این نامه پر غم بدوست

کارزوی دیده و دل هم بدوست

کای پری آفت همه پرواز تست

منشأ صبر و دل پرواز تست

سروی و در گلشن دل جوی تو

راحت من دیدن دلجوی تو

تا شدت ای گل دل من گشت گاه

شد غم دل کوهی و تن گشت کاه

لعل تو تا دیدم و در هر طرف

ساختم از بهر تو جان برطرف

عاجزم از محنت سودای تو

مفلسم از قیمت سودای تو

جیب دل از روی تومه پاره است

چاره آن روی تو مهپاره است

زخم دل از تاره مو وصل کن

هجر من از آن گل رو وصل کن

خون چکد از این دل ریش از وفات

مرهمی از لب بده پیش از وفات

سینه من خستی و ناچار ماند

ششدر غم بستی و ناچار ماند

با مه یکهفته کن ای جان دوچار

تا رهم از ششدر غم زان دو چار

سوختم از غم چو زر اندر خلاص

چون کنم اکنون نظر اندر خلاص

کی فتد از گردن دل بند تو

هم مگر از دیدن دلبند تو

بخش ۲۰ - رسیدن نامه جم بگل و تندی کردن او

ساقی از آن آب توکاتش برست

دل همه دم سوزد و جان خوشترست

مجمر تن ز اخگر قلب از چه سوخت

و اب رخ از این زر قلب از چه سوخت

گر زر دل را کنم از می سره

لشکر غم بشکنم از میسره

مرغ دل از شوق تو پروا کند

سوی گل از شوق تو پروا کند

نامه جزوی بسوی کل برد

چند جم این آرزوی گل برد

نامه جم را چو گل از ناز خواند

قاصد جم را بر خود باز خواند

گفت از این نامه پر غصه داد

کی دل کس فیصل این قصه داد

این سخن ار بشنود از باد، کی

غصه این را برد از یاد کی

ناوک کین بر تن وی کی زند

از پی مرگش همه کی کی زند

از همه گر گوهر وی برشود

بحر وی از آتش کی برشود

وز کند از حاصل کیوان سخن

ضد هم آید دل کی وان سخن

در نسب ار کم همه جم عم بود

خواتر او از همه جمعم بود

نسبت در گر کند او با رخام

گر همه ناپخته شد این بار خام

همسر من کی شود آن خام سر

در سر من میکند آن خام سر

کی بود از بیهده رو بر جمم

ریخته خون صد از او پرچمم

گو هوس از من مکن همدمی

گر همه جان باشی و جان هم دمی

بخش ۲۱ - نوشتن گل جواب نامه جم را

ساقی از آن شیشه صاف گلاب

خون شده در نافه ناف گل آب

لای اگر از صافی جان لازمست

صافی او زان تو و ان لازمست

غنچه وش این نامه دلبرگشای

چشم جم از خانه دل برگشای

کز خط عذرا دل وامق به است

نامه گل هم سوی عاشق به است

کرد خطی آن پری آخر سواد

چشمه حیوانی و ظاهر سواد

خضر خطی در نظر آب حیات

گلشن جان وز همه باب حیات

نامه گل چون بر جانباز شد

بر تن بی جان در جان باز شد

کاینهمه شرح ستم از ما چراست

دعوی خون تو هم از ماجراست

هر که شد از این رخ و قد داد خواه

گو برو از خاطر خود دادخواه

نرگس من کاهوی چین و خطاست

جستن او آفت دین و خطاست

گر پی من عاشق رهبر گرفت

دامن جان برزد و ره برگرفت

سنبل من شانه شمشاد یافت

خاطر ازان نکهت و شم شاد یافت

شانه شمشاد شد از غصه خرد

کار دل از من نشد القصه خرد

از لب من گر سر کامت بود

تلخی غم در خور کامت بود

گنجم و خونخواری مارم زیان

وز همه خونریزی ما رمزی آن

کی سوی غیر آیم و گنجم تهی

گو دل ازین وسوسه کن جم تهی

یا گذر از افسر و این ترک سر

یا بکن از خنجر کین ترک سر

بخش ۲۲ - رسیدن نامه گل به جم و جواب نوشتن او

ساقی از آن چشمه کوثر نسیم

کآب رخ او داده ز گوهر بسیم

میکند آن آینه رو یاوری

تا تو در آن آینه روی آوری

در دل من بوی امیدست باز

چشم دل از روی امیدست باز

غنچه سربسته گل باز شد

هدهد پر بسته گل باز شد

خواند جم آن نامه و آن راز او

گفت که من نشنوم آنرا ز او

جم دگر آمد ره زاری سپرد

کرد خطی از پی یاری سپرد

کای گل از این خواری جم درگذر

چون گل و خار آمده هم درگذر

ره بده ای گلبن جان بخش من

تا رسد از خرمن جان بخش من

گر شده پر این چمن از صد هزار

کو یکی ای گل چو من از صد هزار

غصه من کز دل من خون مزید

آمده بر قصه مجنون مزید

گر دمد از کهگل من یاسمن

کی رود از این دل من یاس من

گر نظر ایگل سمن آسا کنی

صد دل آشفته تن آسا کنی

چشمه مهرت دل ما تشنه دید

چاره ما هیچ جز آتش ندید

مرغ اگر از صحبت گلزار سوخت

مرغ من از فرقت گل زار سوخت

بخش ۲۳ - رسیدن نامه جم به گل و نامه نوشتن او و دایه را در میان داشتن

ساقی از آن شیشه پر خون کرم

کافتد اوز در دل و در خون کرم

اندک او شد شرر ار خوردیش

خورده آتش حذر از خوردیش

پیرم از آن یکدودم آور بمن

رطلی از آن آر و کم آور بمن

گر که و مه را سر مهرست باز

بنده پیر از که و مه رست باز

باز گل آن نامه جم برگشاد

یافت ره آن مهره غم برگشاد

گل چو هم اندر رخ جم دیده بود

مستش از او هم دل و هم دیده بود

گر بر گل نرگس وی خوار بود

او هم از آن میکده میخوار بود

دایه خدو را سوی خود خواند گل

یا غم از این واقعه صد خواند گل

دایه در آن گفتن گل زار شد

سوخته چون سوسن گلزار شد

گفت اگر این واقعه شد کام جم

بشکند این حادثه صد جام جم

چون اثر اندر دل و جان دایه راست

گل غم خود گفت بر آن دایه راست

کاتش مهرش زند این جمره ها

در دل و دل چون کند این جم رها

پند تو این شد که کن این رو نهان

چاره داغم کن و یکسو نه آن

گر کنی این چاره و غمخواریم

موی سر اندر بر جم خاریم

میکنم از زر سر و پا خرمنت

خرمنی از زر کنم آخر منت

ریخت زر آن نرگس طناز را

تا نهد از طامعه تن ناز را

دایه هم از بخشش بسیار گل

گشت در آن واقعه بس یارگل

شد سوی کی از ره افسونگری

کایهمه خندیده یی اکنون گری

پیش تو کوه ار شده کاه کمین

جم شده دشمن، زده راه کمین

گرچه شد او خویش تو با دشمنی است

آتش او نخوت و بادش منی است

در صف و در جنگ تو خواهد ستاد

ملک تو از چنگ تو خواهد ستاد

شهر تو او گیرد و لشکر دهش

چاره کارش کن و دختر دهش

کی هم ازین راز دل آرام یافت

ساعد جم باز دل آرام یافت

بر زر جم زد کی از اشهاد خویش

سکه دامادی داماد خویش

شهرکی از وصلت با نو و سور

غرقه در شد همه بارو و سور

تخت زد از حجله دلارای خفت

شکل دو طاق آمده یکجای جفت

از همه غم شد دل جم برکنار

میوه دل آمدش اندر کنار

اولش آن غم چه گر از دست برد

آخر کارش نگر از دستبرد

جم لبش از سودن لب گرچه سود

گفت گل از سودن گوهر چه سود

بنگرم از زینت و فر زیب ران

معرکه خالی شده فرزی بران

غنچه گل میدهد آتش نشان

ژاله بر آتش فکن آتش نشان

جم سوی رخش آمد و زد زود زین

بر سر زین آمد و آسود زین

تسمه سر، حلقه تنگش گشاد

شوشه زر حلقه تنگش گشاد

جا که شد اندر بر زین شیرکی

مدتی آسوده ازین شیرکی

گل چو شد اندر بر جم مهره باز

بسته شد از ششدر غم مهره باز

چون شد از او حاصل جم کام دل

تلخ شد از شوری غم کام دل

بخش ۲۴ - رفتن جم بگوی بازی و افتادن از اسب و هلاک شدن

ساقی ازین چنبر غم داد داد

کشت بس آزاده و کم داد داد

بر سر ما تا مه و گردون بود

سوزد ازو گر شه و گردون بود

روزی از آسایش آن خوش هوا

خاطر جم را تک ابرش هوا

خورد دو جام می گلبو زدن

جانب میدان شده در گوزدن

بر سر گردون تک ابرش رساند

گوزد و بر تارک ابرش رساند

زان سر چوگان شده گو شهر شهر

چون مه نوز ابروی او شهر شهر

یکدم از او چون دم بیهوده گوی

از خم چوگان نشد آسوده گوی

تاخته اسب از حد چین تاختن

مرگ هم آماده بر این تاختن

رد شد از اسب آنمه و خون خورد و مرد

ساغر جم گشت از آن خرد و مرد

سیلی مرگ آنهمه اسباب خورد

زیروی از خون وی اسب آب خورد

خورد شد از حادثه آن جام جم

مرد وشد این عاقبت انجام جم

بخش ۲۵ - رفتن گل در آتش و سوختن با نعش جم

ساقی ازین کاسه و خوان کبود

خرمی اندر دل و جان که بود؟

چشمه نوشیست پر از گرد مهر

گرمی رقصیست در آن سرد مهر

قصه دختر شنو القصه باز

کرد بر او جم دری از غصه باز

آمده این فرض بر آتش زنان

کز پی نعشند در آتش زنان

شخص جم ار مرده وار زنده بود

بر سر آتش شدن ارزنده بود

جم که پر از ناوک کین کیش داشت

مرد و در آتش شدو و آن کیش داشت

سخت شد از عالم فرمان بری

زنده در آتش شدن از آن پری

ماه رخ آراسته چون مشتری

وز غم او غرقه خون مشتری

از پی رقص از غم جم کف زنان

غرقه خون هم رخ و هم کف زنان

سرو قدش بر زده دامان شده

مو همه رام دل و دام آن شده

باد برافروخته آتش به چرخ

بر سر آتش زده پا خوش به چرخ

او همه هیزم شده گوگرد باد

خاک ره آتش شد و او گرد باد

عاشق و سرمست نه پروانه رنگ

چرخ بر آتش زده پروانه رنگ

مست شد آن مهوش و گلنار گشت

رفت در آن آتش و گل نار گشت

دانه وش افتاد در آتش روان

طعنه زد آن شمع بر آتش روان

زو نشد اندر غم جان گونه کم

دانه در آتش رود آن گونه کم

آتش شوقش دل پروانه سوخت

زن نگر آخر که چه مردانه سوخت

ایدل ازین واقعه بیدار شو

کشته درین معرکه بی دار شو

جسته ازین معرکه که گردان همه

کرده رخ از مهلکه گردان همه

غیرت عشق از همه کس برنخاست

عشق هم از طینت خس برنخاست

بید شد ار بیدل و بیدین ز عشق

میکشد او خنجر بیدین ز عشق

گر همه بر خود زده خنجر خلاف

دوستی این آمد و دیگر خلاف

باغ در آرایش و آیین گل

سوختن آسایش و آیین گل

چون تن گل را رود از سر گل آب

گل چه در آتش چه خود اندر گلاب

کاین شه عرش آمده وانکه گلی است

خانکه که زان شه رود آنگه گلی است

معدن گنج و گهر این خاک دان

در شو و منگر دگر این خاکدان

قطره کزین بحر برآمده درست

در شد و شد قیمت آن صد درست

بخش ۲۶ - در خاتمه کتاب فرماید

ساقی ازین جرعه در انجام کوش

چون همه داریم بر انجام کوش

پر مکن این شیشه و خم کوتهیست

کاخر سررشته گم کوتهیست

تا بکی این خانه و جام مدام

بگذر ازین دانه و دام مدام

جان که در آتش پرداز از سرخوشی

تلخی مرگش برد از سرخوشی

دام تو شد از طرب آواز چنگ

تا برد آنشمع شب آواز چنگ

نعره زن از قافله آن خوش درای

کز سر جان خیز و در آتش درآی

درگذر از این تن چون سرخ روی

زر شو و ساز از تف خون سرخ روی

میل تو شد گر سوی دارالسلام

من شدم اینک روی دارالسلام

از سر جان بگذر و دلخوش نشین

باش در آن منزل گل خوش نشین

ناوک دل را پر دین برنشان

تا خورد این ناوک ازین بر نشان

کعبه دل گر در بتخانه ایست

رو چوبت اندر در بتخانه ایست

طاعت یزدان کن و بت کم پرست

بر دل طایر صفت آن هم پرست

طاعت صد قافله هر شام کن

صبح حج و نافله در شام کن

از همه کش خواری و چون خارپشت

کم کن ازین وادی خونخوار پشت

اهلی ازین بادیه کز خون ترست

دمبدم آشفته و مجنون ترست

شد ز خود آواره و ثابت نشست

تا بر سیاره و ثابت نشست

تا که در این کعبه جان گام زد

مدتی از سعی در آن کام زد

ناوک صد جعبه برین بوته ریخت

از همه زر بر دو درین بوته ریخت

سکه او بین کم از آن خورده گیر

خورده رشکی هم از آن خورده گیر

آهوی او گر شده عیبش مبین

نافه او بنگر و عیبش مبین

خوش کن ازین گلشن و مأوا گذار

گل بر و خارش بر ما واگذار

سوختم از محنت و پر ساختم

تا که من این مخزن در ساختم

بسته برین سوخته ره بحرها

گه سد ره قافیه گه بحرها

معرکه بر مدر که تنگ آمده

رستم ازین معرکه تنگ آمده

نوح شد این همت و کشتی گرفت

تر نشد از زحمت و کشتی گرفت

تا که خم آمد قد هم کشتیم

رسته شد از ورطه غم کشتیم

کس چو من این رشته زیبا نتافت

پرتو فکر کسی اینجا نتافت

سودن این لعل و در آسان کجاست

این حق دریاست در آس آن کجاست

فکرت من صاحب صد رمز شعر

در همه جا صاحب صدرم ز شعر

زهره گر این چنگ من آرد بچنگ

تارک جان سخن آرد به چنگ

گو سر مضراب در ابریشم آر

وز نم خون هر مژه ابری شمار

باتک من شیر نر از همرهی

ناید ازو تک مگر از هم رهی

فارس میدان طلب این فارسیست

وز دم شاه عرب این فارسیست

بنده محمودم و سر در قدم

حلقه شد از خدمت این در قدم

لطف وی از دجله خون برکنار

کشتیم آورد در اندر کنار

هست درین سر هوس شاهیم

نیست سر و مال بجز شاهیم

بر لب بحر از همه سو فارغم

رسته ام از ناوک و سوفا رغم

شرطه شد از همت محمود باد

آخر کار همه محمود باد

ساقینامهٔ رباعی

دیباچه : بعد از حمد و ثنای جهان آفرین و درود بر روان سید ال ...

شمارهٔ ۱ : ساقی قدحی که کار سازست خدا

شمارهٔ ۲ : ساقی نظری به بیکسان بهر خدا

شمارهٔ ۳ : ساقی قدحی که نور بخشد همه را

شمارهٔ ۴ : ساقی بکرم تو میکنی یاد مرا

شمارهٔ ۵ : ساقی می لعل قوت روح است مرا

شمارهٔ ۶ : ساقی قدحی که هست عالم ظلمات

شمارهٔ ۷ : ساقی فلک از بحر عطای تو کفی است

شمارهٔ ۸ : ساقی نظری که دل خوش از دیدن تست

شمارهٔ ۹ : ساقی می ما ز عارض پر خوی تست

شمارهٔ ۱۰ : ساقی قدحی که کار عالم نفسی است

شمارهٔ ۱۱ : ساقی دل ما سوخته از مشتاقیست

شمارهٔ ۱۲ : ساقی ببهشت اینهمه مشتاقی چیست

شمارهٔ ۱۳ : ساقی قدحی که آنکه اینخاک سرشت

شمارهٔ ۱۴ : ساقی قدحی که شمع دل درنگرفت

شمارهٔ ۱۵ : ساقی دل ما که شادی از غم نشناخت

شمارهٔ ۱۶ : ساقی شب عیش است و مه افروخته است

شمارهٔ ۱۷ : ساقی چکنم که دل کبابم ز غمت

شمارهٔ ۱۸ : ساقی دل من که دانه مهر تو کاشت

شمارهٔ ۱۹ : ساقی ز درت نظر نخواهیم گرفت

شمارهٔ ۲۰ : ساقی به برم گر بت یاقوت لبست

شمارهٔ ۲۱ : ساقی ز میی که لعلت او را ساقیست

شمارهٔ ۲۲ : ساقی می رخسار تو جان همه است

شمارهٔ ۲۳ : ساقی غم من بلند آوازه شدست

شمارهٔ ۲۴ : ساقی بحیات جان کسی رهبر نیست

شمارهٔ ۲۵ : ساقی نظری که دل ز اندیشه تهیست

شمارهٔ ۲۶ : ساقی که رخش ز جام جمشید به است

شمارهٔ ۲۷ : ساقی که لبش مفرح یاقوت است

شمارهٔ ۲۸ : ساقی دل من ز مرده فرسوده ترست

شمارهٔ ۲۹ : ساقی حذر از غم توام آه که نیست

شمارهٔ ۳۰ : ساقی دل من ز دست اگر خواهد رفت

شمارهٔ ۳۱ : ساقی گل و سبزه بس طربناک شدست

شمارهٔ ۳۲ : ساقی می کهنه یار دیرین منست

شمارهٔ ۳۳ : ساقی که هلاکم ز غم هجرانت

شمارهٔ ۳۴ : ساقی قدحی که کار دنیا همه هیچ

شمارهٔ ۳۵ : ساقی که ز آفتاب رخ مستم کرد

شمارهٔ ۳۶ : ساقی قدحی ورنه حزین خواهم مرد

شمارهٔ ۳۷ : ساقی قدحی که گر بتان ناز کنند

شمارهٔ ۳۸ : ساقی به بهشت اگر چه راهم بدهند

شمارهٔ ۳۹ : ساقی می اگر ز ساغر جم باشد

شمارهٔ ۴۰ : ساقی دل من طمع زیاری ببرید

شمارهٔ ۴۱ : ساقی قدحی که سوز داغم نرود

شمارهٔ ۴۲ : ساقی سر اگر جدا به تیغ از تو بود

شمارهٔ ۴۳ : ساقی قدحی که هر که بیدار بود

شمارهٔ ۴۴ : ساقی ز ادب مست تو گر دور بود

شمارهٔ ۴۵ : ساقی بتو گر شویم همدم چه شود

شمارهٔ ۴۶ : ساقی ز غم تو هر که مدهوش شود

شمارهٔ ۴۷ : ساقی چو بکف جام شرابی گیرد

شمارهٔ ۴۸ : ساقی فرح از ساغر می میباشد

شمارهٔ ۴۹ : ساقی دو جهان کجا دمی غم ارزد

شمارهٔ ۵۰ : ساقی چو ستم غم نه باندازه کند

شمارهٔ ۵۱ : ساقی قدحی که جان فدای تو بود

شمارهٔ ۵۲ : ساقی چه صلاح از من مجنون آید

شمارهٔ ۵۳ : ساقی ز زمانه چند بیداد رسد

شمارهٔ ۵۴ : ساقی گل بخت هر که پژمرده بود

شمارهٔ ۵۵ : ساقی بمنت خطاب بو دست مگر

شمارهٔ ۵۶ : ساقی می وصل ده به محنت کش هجر

شمارهٔ ۵۷ : ساقی که غمش ز پادشاهی خوشتر

شمارهٔ ۵۸ : ساقی دلم از تو در گداز است هنوز

شمارهٔ ۵۹ : ساقی تو بغور من درویش برس

شمارهٔ ۶۰ : ساقی نظری که دردی از جام تو بس

شمارهٔ ۶۱ : ساقی ز اسیران جگر ریش بپرس

شمارهٔ ۶۲ : ساقی غم این پیر کهنسال بپرس

شمارهٔ ۶۳ : ساقی تو مهی ز روی فرخنده خویش

شمارهٔ ۶۴ : ساقی ز غم تو میگدازیم چو شمع

شمارهٔ ۶۵ : ساقی که رسد بوصلت از یاری عقل

شمارهٔ ۶۶ : ساقی تو بحسن صورتی خرمن گل

شمارهٔ ۶۷ : ساقی قدحی ده بمن سوخته حال

شمارهٔ ۶۸ : ساقی قدحی بده که از غم رستم

شمارهٔ ۶۹ : ساقی قدحی که کشته جانانیم

شمارهٔ ۷۰ : ساقی نظری که سمت دیدار توام

شمارهٔ ۷۱ : ساقی نظری که همدم غم ماییم

شمارهٔ ۷۲ : ساقی قدحی که حلقه در گوش توایم

شمارهٔ ۷۳ : ساقی قدحی که عاشق روی توام

شمارهٔ ۷۴ : ساقی نظر از تو گر سوی باغ کنم

شمارهٔ ۷۵ : ساقی قدحی که دل بدریا فکنم

شمارهٔ ۷۶ : ساقی ز شراب عشق ما بیخبریم

شمارهٔ ۷۷ : ساقی سخن از توبه پنهان نکنیم

شمارهٔ ۷۸ : ساقی قدحی که من ببستان نروم

شمارهٔ ۷۹ : ساقی نظری بمن کن از لطف عمیم

شمارهٔ ۸۰ : ساقی ز غم تو تا کی از دست شوم

شمارهٔ ۸۱ : ساقی قدحی که از غم دل پیرم

شمارهٔ ۸۲ : ساقی تو مرا سوخته یی من چکنم

شمارهٔ ۸۳ : ساقی نظری که جز ترا بنده نیم

شمارهٔ ۸۴ : ساقی نظری کز همه دلسوز تریم

شمارهٔ ۸۵ : ساقی نظری که مستم و شیدا هم

شمارهٔ ۸۶ : ساقی تو بمستیی گواه دل من

شمارهٔ ۸۷ : ساقی قدحی ده و دل از غم برهان

شمارهٔ ۸۸ : ساقی نظری بعاشق محزون کن

شمارهٔ ۸۹ : ساقی قدحی که مست آگاهم من

شمارهٔ ۹۰ : ساقی غم دل کجا خورد جان حزین

شمارهٔ ۹۱ : ساقی دل من سوخت نظر با من کن

شمارهٔ ۹۲ : ساقی هم زخم طعنه شد مستی من

شمارهٔ ۹۳ : ساقی نظر لطف دل آرای تو کو؟

شمارهٔ ۹۴ : ساقی اگرت ستم مرادست بگو

شمارهٔ ۹۵ : ساقی چو مرا عشق تو داغی داده

شمارهٔ ۹۶ : ساقی چو خوش آن نفس که زارم بکشی

شمارهٔ ۹۷ : ای ساقی جان و سرو آزاد کسی

شمارهٔ ۹۸ : ساقی قدحی که میکند غم ستمی

شمارهٔ ۹۹ : ساقی قدحی که هست عالم نفسی

شمارهٔ ۱۰۰ : ساقی نظری به بینوانیی باری

شمارهٔ ۱۰۱ : ساقی قدحی که بیکسان را تو کسی

دیباچه

بعد از حمد و ثنای جهان آفرین و درود بر روان سید المرسلین و آله الطیبین و عترته الطاهرین صلوات الله علیهم اجمعین پوشیده نماند که رندان دیر فنا که صوفیان صومعه قد سند و صبوحی زدگان مجلس انس، و به یمن صفای محبت ایشان وبرکت نکهت انفاس این جگر ریشان غنچه دلهای خسته و عقده کارها بسته همیشه گشاه مییابد چنانکه عندلیب چمن معرفت خواجه شمس الدین محمد الحافظ الشیرازی در صفت دل این مستان صبح خیز و دست دعای این بیداران اشک ریز میفرماید:

بصفای دل رندان صبوحی زدگان

بس در بسته بمفتاح دعا بگشایند

و اینطایفه را در تعیین عبارت و تعیین اشارت زبان رمزیست که آن رمز همزبان ایشان داند تا جمال پرده نشینان معانی به حجب اصطلاحات پنهانی از دیده نامحرمان پوشیده ماند و از آنجمله آنست که هرگاه ذکر پیر خرابات و پیر مغان میکنند مراد سالکان راه شریعت و حقیقت و طریقت است و ذکر باده چون میکنند مقصودشان زلال علم و معرفت است تا بوسیله این رهنمای گمشدگان بادیه ضلالت و تشنه لبان بیابان جهالت بزلال مشرب شریعت و طریقت بکعبه حقیقت رسند.

اللهم ارزقنا من لمعات انوارهم و لاتحرمنا من برکات اسرارهم.

و بالجلمه این درد کش میخانه عشقبازی اهلی شیرازی غفر الله ذنوبه و ستر عیوبه او را رباعی چند در مستی محبت باصطلاح این جماعت رو نموده بود درین اوراق پریشان جمع کرد و نامش ساقینامه نهاد امید که بنظر صاحبدلان ملحوظ گردد و از دیده عیبجویان محفوظ ماند فالله خیر حافظا و هو ارحم الرحمین.

شمارهٔ ۱

ساقی قدحی که کار سازست خدا

وز رحمت خود بنده نوازست خدا

می خور بنیاز و ناز طاعت مفروش

کز طاعت خلق بی نیازست خدا

شمارهٔ ۲

ساقی نظری به بیکسان بهر خدا

مشکن بت ما بوالهوسان بهر خدا

ما ماهی مرده ایم و تو آب حیات

ما را بوصال خود رسان بهر خدا

شمارهٔ ۳

ساقی قدحی که نور بخشد همه را

پر کن که دمی حضور بخشد همه را

خوشباش که هم ببخشد آلایش ما

آنکس که می طهور بخشد همه را

شمارهٔ ۴

ساقی بکرم تو میکنی یاد مرا

غیر از تو که میرسد بفریاد مرا؟

گر در غم دل تو دستگیرم نشوی

سوی که روم که میکند شاد مرا؟

شمارهٔ ۵

ساقی می لعل قوت روح است مرا

دیدار تو خورشید صبوح است مرا

برخیز که در پای تو مردن نفسی

بهتر ز هزار عمر نوح است مرا

شمارهٔ ۶

ساقی قدحی که هست عالم ظلمات

جز روی تو نیست در جهان آب حیات

از جان جهان و هرچه در عالم هست

مقصود تویی و بر محمد صلوات

شمارهٔ ۷

ساقی فلک از بحر عطای تو کفی است

در کوی تو صد کعبه جان هر طرفی است

در کعبه جان زهی شرف گر برسم

ور در ره کعبه هم بمیرم شرفی است

شمارهٔ ۸

ساقی نظری که دل خوش از دیدن تست

جان شاد ز خوشه چینی خرمن تست

ناگفته دلت ضمیر ما میداند

جام جم عاشقان دل روشن تست

شمارهٔ ۹

ساقی می ما ز عارض پر خوی تست

چشمت نرسد که چشمها در پی تست

سرچشمه فیض جز لب لعل تو نیست

صد خضر و مسیح جرعه نوش می تست

شمارهٔ ۱۰

ساقی قدحی که کار عالم نفسی است

گر یک نفست فراغتی هست بسی است

خوشباش به هر چه پیشت آید ز جهان

هرگز نشود چنانکه دلخواه کسیست

شمارهٔ ۱۱

ساقی دل ما سوخته از مشتاقیست

بازآ که طبیب درد مستان ساقیست

جان دادن امیدست مرا در قدمت

تا جان بودم امیدواری باقیست

شمارهٔ ۱۲

ساقی ببهشت اینهمه مشتاقی چیست

جنت می ساقی بود و باقی چیست

آنجاست می و ساقی آنجاست همی

پس درد و جهان به زمی و ساقی چیست

شمارهٔ ۱۳

ساقی قدحی که آنکه اینخاک سرشت

خط بر سر ما بمستی و عشق نوشت

معمور بود به شاهد و با ده جهان

موعود بود بکوثر و حور بهشت

شمارهٔ ۱۴

ساقی قدحی که شمع دل درنگرفت

تاز آتش می زندگی از سر نگرفت

آه از می لعلت که بدین باده ناب

هر کس که لبی نهاد لب برنگرفت

شمارهٔ ۱۵

ساقی دل ما که شادی از غم نشناخت

جز جام می از نعیم عالم نشناخت

می ده که دم صبوح جانبخش دمیست

کس غیر مسیح قدر این دم نشناخت

شمارهٔ ۱۶

ساقی شب عیش است و مه افروخته است

می ده که فلک بکینه آموخته است

دانی که اجل چه برق خرمن سوزیست

تا در نگری خرمن ما سوخته است

شمارهٔ ۱۷

ساقی چکنم که دل کبابم ز غمت

مدهوش تر از مست شرابم ز غمت

هر چند کسی خرابیم شرح دهد

بالله که بیش از آن خرابم ز غمت

شمارهٔ ۱۸

ساقی دل من که دانه مهر تو کاشت

مهر تو نهفته تا ابد خواهد داشت

دامن مفشان بناز از اهل نیاز

کز دامن تو دست نخواهیم گذاشت

شمارهٔ ۱۹

ساقی ز درت نظر نخواهیم گرفت

گر هم بکشی حذر نخواهیم گرفت

گیرم که ز خاک برنگیری سر ما

ما سر ز در تو بر نخواهیم گرفت

شمارهٔ ۲۰

ساقی به برم گر بت یاقوت لبست

ور آب خضر بجای آب عنب است

گر زهره بود مطرب و عیسی همدم

چون دل به بجا بود نه جای طرب است

شمارهٔ ۲۱

ساقی ز میی که لعلت او را ساقیست

دل برنکنم تا دمی از من باقیست

مشتاقم، از آن بدیدنت گستاخم

گستاخی من ز غایت مشتاقیست

شمارهٔ ۲۲

ساقی می رخسار تو جان همه است

دلدار منست و دلستان همه است

خورشید صفت بمهر ذرات خوشست

تنها نه از آن من که زان همه است

شمارهٔ ۲۳

ساقی غم من بلند آوازه شدست

سر مستی من برون ز اندازه شدست

با موی سفید سر خوشم کز خط تو

پیرانه سرم بهار دل تازه شدست

شمارهٔ ۲۴

ساقی بحیات جان کسی رهبر نیست

ور نیز به از می و ساغر نیست

می همدم ماست زانکه چون گرمی می

در آب حیات و چشمه کوثر نیست

شمارهٔ ۲۵

ساقی نظری که دل ز اندیشه تهیست

شیران همه رفتند و سر بیشه تهیست

هر شب ز حباب کف زدی شیشه چرخ

امروز که دور ما بود شیشه تهیست

شمارهٔ ۲۶

ساقی که رخش ز جام جمشید به است

مردن برهش ز عمر جاوید به است

خاک قدمش که روز من روشن از اوست

هر ذره ز صد هزار خورشید به است

شمارهٔ ۲۷

ساقی که لبش مفرح یاقوت است

دلرا غم او قوت و جان را قوت است

هر کس که نشد کشته طوفان غمش

در کشتی نوح زنده در تابوت است

شمارهٔ ۲۸

ساقی دل من ز مرده فرسوده ترست

کو زیر زمین ز من دل آسوده ترست

هر چند بخون دیده دامن شویم

دامان ترم ز دیده آلوده ترست

شمارهٔ ۲۹

ساقی حذر از غم توام آه که نیست

صبرم ز رخت حقست آگاه که نیست

مقصود منی و جز تو کس در دل من

والله که نیست ثم والله که نیست

شمارهٔ ۳۰

ساقی دل من ز دست اگر خواهد رفت

بحرست ز خود کجا بدر خواهد رفت

صوفی که چو ظرف تنگ از خویش پرست

یکجرعه گرش همی بسر خواهد رفت

شمارهٔ ۳۱

ساقی گل و سبزه بس طربناک شدست

دریاب که هفته دگر خاک شدست

می نوش و گلی بچین که تا درنگری

گل خاک شدست و سبزه خاشاک شدست

شمارهٔ ۳۲

ساقی می کهنه یار دیرین منست

بی دختر رز عیش نه آیین منست

گو حوریم مده که دل میطلبد « کذا »

همشیره رز که جان شیرین منست

شمارهٔ ۳۳

ساقی که هلاکم ز غم هجرانت

هر جا که روی دست من و دامانت

رفتی هزار دل هلاک از غم تست

باز آی که صد هزار جان قربانت

شمارهٔ ۳۴

ساقی قدحی که کار دنیا همه هیچ

این گفت و شنید و جنگ و غوغا همه هیچ

طوفان فنا چو بشکند کشتی عمر

عالم همه هیچ و حاصل ما همه هیچ

شمارهٔ ۳۵

ساقی که ز آفتاب رخ مستم کرد

چون ذره بلند میشدم پستم کرد

بگداخت چو زر زلاف هستیم تمام

چون نیست شدم بیک نظر هستم کرد

شمارهٔ ۳۶

ساقی قدحی ورنه حزین خواهم مرد

مدهوش کنم ورنه چنین خواهم مرد

من باده پرست بوده ام تا بودم

این دین منست و من بدین خواهم مرد

شمارهٔ ۳۷

ساقی قدحی که گر بتان ناز کنند

مستان به نیاز کار خود ساز کنند

چندان بدر میکده سر خواهم زد

کز غیب دری بروی من باز کنند

شمارهٔ ۳۸

ساقی به بهشت اگر چه راهم بدهند

خواهم می از آن چشم سیاهم بدهند

این باده نه درخور گدایی چو منست

یکجرعه مگر بعشق شاهم بدهند

شمارهٔ ۳۹

ساقی می اگر ز ساغر جم باشد

ور درد محبت از خم غم باشد

من بنده آنکسم که در دور فلک

بر هر چه نصیب اوست خرم باشد

شمارهٔ ۴۰

ساقی دل من طمع زیاری ببرید

و ز بخت امید سایه داری ببرید

جان داشت امید لیک در آخر کار

امید هم از امیدواری ببرید

شمارهٔ ۴۱

ساقی قدحی که سوز داغم نرود

تا روغن باده در چراغم نرود

بویی که چو غنچه در دماغم ز می است

مغزم بشکافی ز دماغم نرود

شمارهٔ ۴۲

ساقی سر اگر جدا به تیغ از تو بود

خونبار دو دیده ام چو تیغ از تو بود

گر سر خواهی نهم بکف در پشت

ور جان طلبی کجا تیغ از تو بود

شمارهٔ ۴۳

ساقی قدحی که هر که بیدار بود

امید حیاتش از لب یار بود

هر کس که حیات جوید از ظلمت دهر

آخر ز حیات خویش بیزار بود

شمارهٔ ۴۴

ساقی ز ادب مست تو گر دور بود

خونش بخورند اگر چه منصور بود

گر مست حقیقت است ور مست مجاز

بدمست گمان مبر که معذور بود

شمارهٔ ۴۵

ساقی بتو گر شویم همدم چه شود

زخم دل ما رسد بمرهم چه شود

زان بحر کرم که عالمی کامرواست

یکجرعه رسد به کام ماهم چه شود

شمارهٔ ۴۶

ساقی ز غم تو هر که مدهوش شود

خاموش بود اگر چه در جوش بود

خندان چو گل بهشت با دوزخ غم

این کار مجردان خاموش بود

شمارهٔ ۴۷

ساقی چو بکف جام شرابی گیرد

از بهر دل جگر کبابی گیرد

جز ساقی ما که خضر راه کرم است

کس نیست که دست کس به آبی گیرد

شمارهٔ ۴۸

ساقی فرح از ساغر می میباشد

عیش و طرب از نوای نی میباشد

دیوانه من از هجر توام عیب مکن

دیوانگی از برای کی میباشد

شمارهٔ ۴۹

ساقی دو جهان کجا دمی غم ارزد

یکجا بده که ملک صد جم ارزد

عالم چکنم تو گوشه چشم فکن

یک گوشه چشم تو دو عالم ارزد

شمارهٔ ۵۰

ساقی چو ستم غم نه باندازه کند

فریاد مرا بلند آوازه کند

مردم ز غمت گوشه چشمی بفکن

کان نرگس مست جان من تازه کند

شمارهٔ ۵۱

ساقی قدحی که جان فدای تو بود

خوش وقت کسی که خاکپای تو بود

آنجا که تویی هزار خورشید فلک

سرگشته چو ذره در هوای تو بود

شمارهٔ ۵۲

ساقی چه صلاح از من مجنون آید

فکر از تو مگر باز بقانون آید

پر کن قدحی که پر تهیدست ودلیم

از دست و دل تهی چه بیرون آید

شمارهٔ ۵۳

ساقی ز زمانه چند بیداد رسد

تا چند ستم بر دل ناشاد رسد

فریاد چه سود چون بود بخت بخواب

بیداری دل مگر بفریاد رسد

شمارهٔ ۵۴

ساقی گل بخت هر که پژمرده بود

با گرمی عیش و دل افسرده بود

چشمی که چو شمع زنده دور از رخ تست

چشمیست که زنده بر تن مرده بود

شمارهٔ ۵۵

ساقی بمنت خطاب بو دست مگر

چشمت به دل کباب بو دست مگر

آنگه که ترا نظر به بیداران بود

بخت بد من بخواب بودست مگر

شمارهٔ ۵۶

ساقی می وصل ده به محنت کش هجر

تا چند نهد دل بخوش و ناخوش هجر

هر چند چو شمع جان من سوختنی است

زنهار مرا مسوز در آتش هجر

شمارهٔ ۵۷

ساقی که غمش ز پادشاهی خوشتر

رویش ز صفای صبحگاهی خوشتر

هر چند که دلخواه بود عیش جهان

دیدار خوشش زهر چه خواهی خوشتر

شمارهٔ ۵۸

ساقی دلم از تو در گداز است هنوز

امید به لطف چاره‌ساز است هنوز

گر بی‌توام از صومعه نگشود دری

بازآ که در میکده باز است هنوز

شمارهٔ ۵۹

ساقی تو بغور من درویش برس

بر حال دلم ز رحمت خویش برس

صدره دل ریشم بتو فریاد رساند

یکره تو بفریاد دل ریش برس

شمارهٔ ۶۰

ساقی نظری که دردی از جام تو بس

ورمی نبود عارض گلفام تو بس

جان مست شود چو نام ساقی شنود

ایراحت جان مرا همی نام تو بس

شمارهٔ ۶۱

ساقی ز اسیران جگر ریش بپرس

و احوال مرا از همه کس بیش بپرس

بر مسند عیش فارغ از خار غمی

این را ز برهنه پای درویش بپرس

شمارهٔ ۶۲

ساقی غم این پیر کهنسال بپرس

وز خسته دلان به شکر اقبال بپرس

ای مطرب جان عود تو همدرد منست

دستی برگ او نه و احوال بپرس

شمارهٔ ۶۳

ساقی تو مهی ز روی فرخنده خویش

حسن تو فرشته کرد شرمنده خویش

گر خنده زنان صبح به بیند چو گلت

گرید بهزار دیده از خنده خویش

شمارهٔ ۶۴

ساقی ز غم تو میگدازیم چو شمع

در آتش دل شب درازیم چو شمع

بفرست نسیمی که ز پا ننشینیم

تا در هوس تو سر ببازیم چو شمع

شمارهٔ ۶۵

ساقی که رسد بوصلت از یاری عقل

در خواب که بنیدت ز بیداری عقل؟

از باده عشق اگر چه بدمستی زاد

بد مستی عشق به ز هشیاری عقل

شمارهٔ ۶۶

ساقی تو بحسن صورتی خرمن گل

من خار و لیک خاری از گلشن گل

گل نیست ولی ببوی گل هست عزیز

خاری که در آویخته در دامن گل

شمارهٔ ۶۷

ساقی قدحی ده بمن سوخته حال

وز من بنشان بآب می گرد ملال

گر برق وصال خرمن جمله بسوخت

من سوخته ام به حسرت برق وصال

شمارهٔ ۶۸

ساقی قدحی بده که از غم رستم

در فکر تو ز اندیشه عالم رستم

زین پیش غمم بود که جان خواهد سوخت

النمة لله که از آن هم ستم

شمارهٔ ۶۹

ساقی قدحی که کشته جانانیم

ما مردن و زندگی از آن میدانیم

ما را به اجل چه کار و با عمر چه بحث

ما زنده وصل و کشته هجرانیم

شمارهٔ ۷۰

ساقی نظری که سمت دیدار توام

خود شاهد حالی که گرفتار توام

دعوی نکنم که من خریدار توام

تو یوسف و من سگی ز بازار توام

شمارهٔ ۷۱

ساقی نظری که همدم غم ماییم

محروم ز خورشید چو شبنم ماییم

هر چند که عالمیست محروم از تو

محروم ترین خلق عالم ماییم

شمارهٔ ۷۲

ساقی قدحی که حلقه در گوش توایم

دل زنده بیاد چشمه نوش توایم

لطف تو خطا کاری مستان پوشد

شرمنده الطاف خطا پوش توایم

شمارهٔ ۷۳

ساقی قدحی که عاشق روی توام

مست خم زلف ابروی توام

تنها نه رخ خوب کشد سوی توام

قلاب محبتی است هر موی توام

شمارهٔ ۷۴

ساقی نظر از تو گر سوی باغ کنم

باغ از تف دل سیه ترا از داغ کنم

گر آتش حسرتت برم زیر زمین

چون لاله همه زیر زمین داغ کنم

شمارهٔ ۷۵

ساقی قدحی که دل بدریا فکنم

چشمی سوی آن نرگس شهلا فکنم

ما را سر و تن گر نشود خاک رهت

سر پیش سگان و تن بصحرا فکنم

شمارهٔ ۷۶

ساقی ز شراب عشق ما بیخبریم

ورنه چه حد ماست که نام تو بریم

سوگند بخاکپایت ایسرو بلند

کز خاک کف پای سگت خوارتریم

شمارهٔ ۷۷

ساقی سخن از توبه پنهان نکنیم

مستیم و نظر بباغ رضوان نکنیم

در کوی مغان خوشیم با مغبچکان

پروای بهشت و حور و غلمان نکنیم

شمارهٔ ۷۸

ساقی قدحی که من ببستان نروم

بی روی تو در روضه رضوان نروم

تا سر بودم قدم در این راه نهم

تا جان بودم ز کوی جانان نروم

شمارهٔ ۷۹

ساقی نظری بمن کن از لطف عمیم

جان من از این امید و بیم است دو نیم

خواهم قدحی از لب لعلت بچشم

زان پیش که جان کنم بپایت تسلیم

شمارهٔ ۸۰

ساقی ز غم تو تا کی از دست شوم

تا چند ز پا مال ستم پست شوم

عمریست که در خمار غم سوخته ام

باز آ که بیک نظاره ات مست شوم

شمارهٔ ۸۱

ساقی قدحی که از غم دل پیرم

بی می چو چراغ صبحدم میمیرم

بازم بچراغ روغنی ریز ز می

تا بار دگر زندگی از سر میگیرم

شمارهٔ ۸۲

ساقی تو مرا سوخته یی من چکنم

با شعله من سوخته خرمن چکنم

مستم تو کنی گر برسوایی هم

بازم تو نهی سبو بگردن چکنم

شمارهٔ ۸۳

ساقی نظری که جز ترا بنده نیم

جز پیش تو در سجده سرافکنده نیم

شرمنده عالمم ز رسوایی لیک

شکرست که از روی تو شرمنده نیم

شمارهٔ ۸۴

ساقی نظری کز همه دلسوز تریم

وز ذره به مهر حسرت اندوز تریم

چون سایه بظلمتیم دور از رخ تو

هر روز که میشود سیه روز تریم

شمارهٔ ۸۵

ساقی نظری که مستم و شیدا هم

دنیا بدو جو پیش من و عقباهم

مست تو بسوی جنت و کوثر و حور

امروز نظر نمیکند فردا هم

شمارهٔ ۸۶

ساقی تو بمستیی گواه دل من

کان دم که ز خود رود دل غافل من

جز آرزوی تو در دلم حاصل نیست

این بس بود از هر دو جهان حاصل من

شمارهٔ ۸۷

ساقی قدحی ده و دل از غم برهان

جان را ز خیال هر دو عالم برهان

وارسته چو خضریم زهر قید که هست

در قید حیاتیم ازین هم برهان

شمارهٔ ۸۸

ساقی نظری بعاشق محزون کن

رحمی بدل شکسته پر خون کن

آبی چشمان ز کوثر وصل مرا

وین دوزخ حسرت از دلم بیرون کن

شمارهٔ ۸۹

ساقی قدحی که مست آگاهم من

بیگانه ز خویش و با تو همراهم من

گیرم که بدیگران دو عالم بخشی

خود زان منی دگر چه میخواهم من

شمارهٔ ۹۰

ساقی غم دل کجا خورد جان حزین

می ده که بریده ام دل از خلد برین

دل یا غم جانان بودش یا غم دین

گر هر دو طلب کند نه آنست و نه این

شمارهٔ ۹۱

ساقی دل من سوخت نظر با من کن

چشمی فکن و گلخن من گلشن کن

مردم چو چراغ سحر شمع مراد

یکبار دگر چراغ من روشن کن

شمارهٔ ۹۲

ساقی هم زخم طعنه شد مستی من

در خاک فرو رفت دل از پستی من

خواهم که چنان گم شوم از ملک وجود

کز هر دو جهان محو شود هستی من

شمارهٔ ۹۳

ساقی نظر لطف دل آرای تو کو؟

جام می وصل عشرت افزای تو کو؟

گیریم که ما در خور وصل تو نه ایم

لطف تو کجا رفت و کرمهای تو کو؟

شمارهٔ ۹۴

ساقی اگرت ستم مرادست بگو

ور باده به جام عدل و دادست بگو

بدمستی اگر گناه خوی بد ماست

بدخویی ما بما که دادست بگو

شمارهٔ ۹۵

ساقی چو مرا عشق تو داغی داده

از عیش دو عالمم فراغی داده

بهر تو چراغ راه من تنهایی است

خورشید به هر ذره چراغی داده

شمارهٔ ۹۶

ساقی چو خوش آن نفس که زارم بکشی

جان بخشی و باز شمع وارم بکشی

چون زندگی از تو یابم ای آب حیات

خواهم که دمی هزار بارم بکشی

شمارهٔ ۹۷

ای ساقی جان و سرو آزاد کسی

چونست که هرگز نکنی یاد کسی

دست که به دامن تو ای سرو رسد؟

هم برسد که می‌دهد داد کسی؟

شمارهٔ ۹۸

ساقی قدحی که میکند غم ستمی

از دل بنشان بآب می گرد غمی

چون کار جهان بفکر کس راست نشد

ما را برهان ز فکر بیهوده دمی

شمارهٔ ۹۹

ساقی قدحی که هست عالم نفسی

وین یکنفس آن به که شود صرف کسی

نیکان گل عالمند و باقی خس و خار

با شاخ گلی نشین نه با خار و خسی

شمارهٔ ۱۰۰

ساقی نظری به بینوانیی باری

گر باده نمیدهی صلایی باری

درمان منست یک نگه چون نکنی

از نیم نگه نیم دوایی باری

شمارهٔ ۱۰۱

ساقی قدحی که بیکسان را تو کسی

گر درد بسی بود دوا هم تو بسی

فریاد رس اهلی مسکین که شود

فریاد رسش که هم تو فریاد رسی

صنف اول که تاج است و پیش بر است

صنف اول که تاج است و پیش بر است : ای خاک درت قبله صاحب نظران

برگ دوم وزیر تاج است : ای کز مه نو رکاب رخش تو بود

برگ سیم ده تاج است : ای آنکه غمت فرشته محتاج کند

برگ چهارم نه تاج است : ای سرمه دیده ها ز خاک در تو

برگ پنجم هشت تاج است : ای آنکه لب تو جام عشرت دهدم

برگ ششم هفت تاج است : ای آنکه بحسن چون تو واقع نشود

برگ هفتم شش تاج است : ای ترک ختا، رخت به از ماه و خور است

برگ هشتم پنج تاج است : ای آنکه ترا خاتم دولت بکف است

برگ نهم چهار تاج است : ای آنکه ترا عنان شاهی است بکف

برگ دهم سه تاج است : ای لعل تو خورده خون دلها همه دم

برگ یازدهم دو تاج است : ای کز ستم غم تو دلها بر هند

برگ دوازدهم یک تاج است : ای روی تو آفتاب خوبان بجمال

صنف اول که تاج است و پیش بر است

ای خاک درت قبله صاحب نظران

بر صورت تست مشتری دل نگران

خاک کف پای تو بود تاج سرش

آن کس که بود پادشه تاجوران

برگ دوم وزیر تاج است

ای کز مه نو رکاب رخش تو بود

خود صورت خوب جمله بخش تو بود

معموری ملک جانکه شاهش غم تست

از لطف وزیر تاج بخش تو بود

برگ سیم ده تاج است

ای آنکه غمت فرشته محتاج کند

زلف تو حدیث شب معراج کند

دارد سر من بر آسانت ز شرف

خشتی که برابری به ده تاج کند

برگ چهارم نه تاج است

ای سرمه دیده ها ز خاک در تو

پیوسته بود لطف خدا یاور تو

بر تخت زمین تو پادشاهی و فلک

نه تاج زمردی بود بر سر تو

برگ پنجم هشت تاج است

ای آنکه لب تو جام عشرت دهدم

عشق تو خلاص از همه زحمت دهدم

من سر ننهم به هشت جنت بی تو

هر چند که هشت تاج رحمت دهدم

برگ ششم هفت تاج است

ای آنکه بحسن چون تو واقع نشود

از شرم رخ تو ماه طالع نشود

یک بنده تو ز هفت اقلیم جهان

شاید که بهفت تاج قانع نشود

برگ هفتم شش تاج است

ای ترک ختا، رخت به از ماه و خور است

خاک قدم تو چرخ را تاج سر است

گر ششپر تو سرم به ده جا شکند

بر فرق شکسته به ز شش تاج زرست

برگ هشتم پنج تاج است

ای آنکه ترا خاتم دولت بکف است

پیش تو عطای دیگران برطرف است

درویش تو را ز ناخن پنج انگشت

در دست همیشه پنج تاج شرف است

برگ نهم چهار تاج است

ای آنکه ترا عنان شاهی است بکف

تاج سر خسروان عهدی ز شرف

شاهان بزمین همی نهند از سر خویش

پیش تو چهار تاج از چار طرف

برگ دهم سه تاج است

ای لعل تو خورده خون دلها همه دم

از آب طرب نشان دمی آتش غم

می خور که سه کاسه در سر از باده لعل

بهتر که سه تاج زر نهی بر سر هم

برگ یازدهم دو تاج است

ای کز ستم غم تو دلها بر هند

زلفین تو دست صبر را تاب دهند

من سرنکشم ز خاکبوس در تو

گر مهر و مهم دو تاج بر فرق نهند

برگ دوازدهم یک تاج است

ای روی تو آفتاب خوبان بجمال

هرگز نرسد بدامنت دست زوال

خاک قدمت گر همه یکذره بود

یک تاج زر است بر سر اهل کمال

صنف دوم که زر سفید است و بیش بر است

صنف دوم که زر سفید است و بیش بر است : ای آنکه ترا سوی رقیبان نگهست

برگ دوم وزیر زر سفید است : ای آنکه غم تو دلخراش آمده است

برگ سیم ده زر سفید : ای کز تو بتان چو لاله خونین جگرند

برگ چهارم نه زر سفید : ای کز کرمت خلق فرحناک بود

برگ پنجم هشت زر سفید : ای سرو قد ماهرخ حور سرشت

برگ ششم هفت زر سفید : ای آنکه رخ تو گل نشد همسر او

برگ هفتم شش زر سفید : ای گل که ترا چون من هزار افکارند

برگ هشتم پنج زر سفید : ای آنکه سگت آب رخم نپذیرد

برگ نهم چهار زر سفید : ای حسن رخ تو نو بهار دل من

برگ دهم سه زر سفید : ای چشم تو ترسا بچه باده پرست

برگ یازدهم دو زر سفید : ای کز تو پری رخان صفا یافته اند

برگ دوازدهم یک زر سفید : ای آنکه ز شوق آهویت مجنونم

صنف دوم که زر سفید است و بیش بر است

ای آنکه ترا سوی رقیبان نگهست

بیصورت حال تو دل من تبهست

در دور قمر که شاه و درویش یکیست

آنرا که بود نتگه بکف پادشه است

برگ دوم وزیر زر سفید است

ای آنکه غم تو دلخراش آمده است

شده صورتت آن ملک که فاش آمده است

در پای تو ایشاه بتان شاخ بهار

چون دست وزیر تنگه پاش آمده است

برگ سیم ده زر سفید

ای کز تو بتان چو لاله خونین جگرند

نسرین و بنفشه رنگ و بوی از تو برند

در کوی تو با بوی تو از خاک کمست

مشکی که ازو جوی به ده تنگه خرند

برگ چهارم نه زر سفید

ای کز کرمت خلق فرحناک بود

با لطف تو سیم و زر کم از خاک بود

زر پیش تو هیچ است ولی در کف ما

نه تنگه برابر نه افلاک بود

برگ پنجم هشت زر سفید

ای سرو قد ماهرخ حور سرشت

مست تو بهشت ابداز دست بهشت

از شوق خریداریت ای یوسف مصر

بفروخت به هشت تنگه دل هشت بهشت

برگ ششم هفت زر سفید

ای آنکه رخ تو گل نشد همسر او

درویش تو پادشه بود چاکر او

چرخ ار عظمت بما فروشد نخریم

بالله، بهفت تنگه هفت اختر او

برگ هفتم شش زر سفید

ای گل که ترا چون من هزار افکارند

هر گوشه ز نرگس تو صد بیمارند

ریزند چو نرگس بته پای سگت

مستان تو شش تنگه که بر کف دارند

برگ هشتم پنج زر سفید

ای آنکه سگت آب رخم نپذیرد

در کوی تو صد گدا بحسرت میرد

درویش تورا نیست بجز ناخن دست

چیزی که به پنج تنگه دستش گیرد

برگ نهم چهار زر سفید

ای حسن رخ تو نو بهار دل من

امروز که زر فشان بود شاخ سمن

رندان تو شاهانه نشینند بعیش

چون لاله بچار تنگه در چار چمن

برگ دهم سه زر سفید

ای چشم تو ترسا بچه باده پرست

عاله همه نرگس صفت از چشم تو مست

در پای قدح نهد ز شوق تو چو گل

آنرا که سه تنگه چون سه برگسست بدست

برگ یازدهم دو زر سفید

ای کز تو پری رخان صفا یافته اند

صد خسته دل از لبت شفا یافته اند

از چرخ فلک سرمه و مهر گذشت

از خاک درت دو تنگه تا یافته اند

برگ دوازدهم یک زر سفید

ای آنکه ز شوق آهویت مجنونم

درویش توام ز پادشه افزونم

من رند و شرابخواره آسوده ز گنج

یک تنگه اگر مرا بود قارونم

صنف سیم شمشیر است که بیش برست

صنف سیم شمشیر است که بیش برست : ای آنکه بعشوه نرگست صف شکن است

برگ دوم وزیر شمشیر است : ای نرگس مستت آهوی شیر شکار

برگ سیم ده شمشیر است : ای کاهوی تو صید بود صد شیرش

برگ چهارم نه شمشیر است : ای چشم تو در کشتن عشاق دلیر

برگ پنجم هشت شمشیر است : ای کز تو نه دل گزیر دارد نه گذر

برگ ششم هفت شمشیر است : ای آنکه دو آهوی تو بر شیر زنند

برگ هفتم شش شمشیر است : ای آنکه زبون آهویت صد شیر است

برگ هشتم پنج شمشیر است : ای برده هزار دل به یک نرگس مست

برگ نهم چهار شمشیر است : ای آنکه فلک گشادم از وصل تو داد

برگ دهم سه شمشیر است : ای آنکه ز غمزه میزنی دشنه تیز

برگ یازدهم دو شمشیر است : ای آنکه لبت رونق شکر شکند

برگ دوازدهم یک شمشیر است : ای کز ستمت در دهن صد شیرم

صنف سیم شمشیر است که بیش برست

ای آنکه بعشوه نرگست صف شکن است

دلجویی صورتت بوجه حسن است

شمشیر کشیده خون خصمت ریزد

مریخ که پادشاه شمشیر زن است

برگ دوم وزیر شمشیر است

ای نرگس مستت آهوی شیر شکار

افتاده بصورت تو صد نقش و نگار

چشمت شه خوبان بود و غمزه وزیر

کم دید کسی وزیر شمشیر گذار

برگ سیم ده شمشیر است

ای کاهوی تو صید بود صد شیرش

خورشید رخت کسی نه بیند سیرش

هر کس که بکوی تو دمی جان گرفت

زانجا نتوان راند به ده شمشیرش

برگ چهارم نه شمشیر است

ای چشم تو در کشتن عشاق دلیر

هرگز نشود دیده ز دیدار تو سیر

خوشباش که از جوهر افلاک قضا

آهخته بفرق دشمنت نه شمشیر

برگ پنجم هشت شمشیر است

ای کز تو نه دل گزیر دارد نه گذر

غیر از تو دو عالمم نیاید به نظر

گفتی ک مرا به بهشت جنت مفروش

هست این سخنم ز هشت شمشیر بتر

برگ ششم هفت شمشیر است

ای آنکه دو آهوی تو بر شیر زنند

چونست که ناوکی بمن دیر زنند

شاهنشه خوبانی و در بندگیت

هفت اختر چرخ هفت شمشیر زنند

برگ هفتم شش شمشیر است

ای آنکه زبون آهویت صد شیر است

سر پنجه آفتاب دستت زیر است

بر خصم تو شمشیر کشد از همه سو

کز شش جهت او سزای شش شمشیر است

برگ هشتم پنج شمشیر است

ای برده هزار دل به یک نرگس مست

مرغ دل کس ز دام زلف تو نجست

بهر عدویت ز پنج انگشت اجل

استاده زمانه پنج شمشیر بدست

برگ نهم چهار شمشیر است

ای آنکه فلک گشادم از وصل تو داد

بی وصل توام گشایش از دهر مباد

شمشیر تو زد ترک فلک از همه سو

زان چار طرف بچار شمشیر گشاد

برگ دهم سه شمشیر است

ای آنکه ز غمزه میزنی دشنه تیز

برخیز و به عشوه خون این خسته بریز

چشمان تو غمزه سه شمشیر زنند

کس چون بسه شمشیرزن افتد بستیز

برگ یازدهم دو شمشیر است

ای آنکه لبت رونق شکر شکند

چشم تو بغمزه صید دلها فکند

جز غمزه شوخ آندو چشم خونریز که دید

شوخی که بیکدست دو شمشیر زند

برگ دوازدهم یک شمشیر است

ای کز ستمت در دهن صد شیرم

بی روی تو از زندگی خود سیرم

مژگان تو گر هزار شمشیر کشد

باری من از و هلاک یک شمشیرم

صنف چهارم که غلام و پیش برست

صنف چهارم که غلام و پیش برست : ای سرو سهی خاک رهت وقت خرام

برگ دوم وزیر غلام است : ای آنکه فلک شرم ز نام تو کند

برگ سیم ده غلام است : ای آنکه قیامت از قیامت باشد

برگ چهارم نه غلام است : ای آنکه چو من بسی اسیرند ترا

برگ پنجم هشت غلام است : ای کز تو دل شکسته ام یافته کام

برگ ششم هفت غلام است : ای آنکه بحسن شهره یی در ایام

برگ هفتم شش غلام است : ای آنکه غمت هزار دل شاد کند

برگ هشتم پنج غلام است : ای آنکه بتان را که چون سرو چمنند

برگ نهم چهار غلام است : ای آنکه بحسن و خوبیی ماه تمام

برگ دهم سه غلام است : ای خاک در تو برتر از عرش عظیم

برگ یازدهم دو غلام است : ای آنکه بود حسن دل افروز ترا

برگ دوازدهم یک غلام است : ای آنکه کمال دل‌ستانیست ترا

صنف چهارم که غلام و پیش برست

ای سرو سهی خاک رهت وقت خرام

کی صورت مه بود چو حسن تو تمام

هر کسکه ترا بنده بود پادشه است

در بندگی تو پادشاه است غلام

برگ دوم وزیر غلام است

ای آنکه فلک شرم ز نام تو کند

در صورت جان ملک سلام تو کند

دستور سپهر با همه منصب و جاه

خواهد که وزیری غلام تو کند

برگ سیم ده غلام است

ای آنکه قیامت از قیامت باشد

صد کبک دری مست خرامت باشد

یوسف نتوان گفت ترا کز خوبی

چون یوسف مصر ده غلامت باشد

برگ چهارم نه غلام است

ای آنکه چو من بسی اسیرند ترا

شاهان همه در نظر حقیرند ترا

برگرد تو گردند که آزاد شوند

افلاک که نه غلام پیرند ترا

برگ پنجم هشت غلام است

ای کز تو دل شکسته ام یافته کام

از کوی توام نیست سردار سلام

دل بنده تست کز غلامان بهشت

بخشند بهشت و جنتش هشت غلام

برگ ششم هفت غلام است

ای آنکه بحسن شهره یی در ایام

هرگز نرسد شکست ایماه تمام

شاید که کند زمانه از هفت اختر

در پاس تو بر بام فلک هفت غلام

برگ هفتم شش غلام است

ای آنکه غمت هزار دل شاد کند

شاه ستمت ملک دل آباد کند

بر شش جهت جهان خداوند شوند

گر لطف تو شش غلام آزاد کند

برگ هشتم پنج غلام است

ای آنکه بتان را که چون سرو چمنند

خال و خط و کاکل و دو زلفت شکنند

شاید که ز دولت تو ای پنج غلام

در ملکت حسن پنج نوبت بزنند

برگ نهم چهار غلام است

ای آنکه بحسن و خوبیی ماه تمام

ترک فلک از بندگیت یافته کام

آرند ز خسروان پی بند گیت

روم و ختن و هند و حبش چار غلام

برگ دهم سه غلام است

ای خاک در تو برتر از عرش عظیم

لطف تو ربود خلقی از خلق کریم

شاهی تو و از سعادت فتح و ظفر

دایم سه غلام اند بکوی تو مقیم

برگ یازدهم دو غلام است

ای آنکه بود حسن دل افروز ترا

شاه همه کرد بخت فیروز ترا

نام شب و روز عنبرست و کافور

یعنی دو غلام شب و روز ترا

برگ دوازدهم یک غلام است

ای آنکه کمال دل‌ستانیست ترا

لعلی چو حیات جاودانیست ترا

زنهار بخر لطف و مفروش بکس

این بنده که یک غلام جانیست ترا

صنف پنجم که چنگ است و کم بر است

صنف پنجم که چنگ است و کم بر است : ای آنکه غمت بجان دل سنگ زند

برگ دوم وزیر چنگ است : ای کز تو تنم ضعیف چون نال بود

برگ سیم ده چنگ است : ای آنکه لبت از دمی گلرنگ به است

برگ چهارم نه چنگ است : ای برده سبق جمالت از حسن ملک

برگ پنجم هشت چنگ است : ای ماه رخت چراغ هر حور سرشت

برگ ششم هفت چنگ است : ای کز دهنت غنچه به تنگ آمده است

برگ هفتم شش چنگ است : ای خورده ز شکر لبت خار رطب

برگ هشتم پنج چنگ است : ای آهوی تو انیس مجنون دلم

برگ نهم چهار چنگ است : ای کز ستم غم تو یک دل نرهد

برگ دهم سه چنگ است : ای آنکه بحسن و خوبیت نیست نظیر

برگ یازدهم دو چنگ است : ای داده فروغ گل رخ روشن تو

برگ دوازدهم یک چنگ است : این کز تو نصیب من دل تنگ بس است

صنف پنجم که چنگ است و کم بر است

ای آنکه غمت بجان دل سنگ زند

آتش بمن آنصورت گلرنگ زند

آن دم که شوی مست من ای زهره جبن

پیش تو هزار پادشا چنگ زند

پیش تو هزار پادشا چنگ زند

برگ دوم وزیر چنگ است

ای کز تو تنم ضعیف چون نال بود

در صورت تو دلم زبون حال بود

ویرانه تر از ملک تنم نیست دگر

جایی که وزیر چنگ در مال بود

جایی که وزیر چنگ در مال بود

برگ سیم ده چنگ است

ای آنکه لبت از دمی گلرنگ به است

وز تنگ شکر آن دهن تنگ به است

سنگی که ز دست تو خورم آوازش

در گوش من از نغمه ده چنگ به است

در گوش من از نغمه ده چنگ به است

برگ چهارم نه چنگ است

ای برده سبق جمالت از حسن ملک

خطت ز دلم حرف طرب ساخته حک

تا چنگ بدامن وصالت نزنم

خوشدل نشوم ز ساز نه چنگ فلک

خوشدل نشوم ز ساز نه چنگ فلک

برگ پنجم هشت چنگ است

ای ماه رخت چراغ هر حور سرشت

حسن تو صفای کعبه و شمع کنشت

مست تو عجب اگر بهوش آید باز

از نغمه هشت چنگ در هشت بهشت

از نغمه هشت چنگ در هشت بهشت

برگ ششم هفت چنگ است

ای کز دهنت غنچه به تنگ آمده است

گل پیش تو ساقیا برنگ آمده است

از رشته نور در کف چنگی تو

هفت اختر چرخ هفت چنگ آمده است

هفت اختر چرخ هفت چنگ آمده است

برگ هفتم شش چنگ است

ای خورده ز شکر لبت خار رطب

طوطی صفتم خراب آن شکر لب

مست تو چه غم خورد که پیوسته رسد

از شش جهتش نوای شش چنگ طرب

از شش جهتش نوای شش چنگ طرب

برگ هشتم پنج چنگ است

ای آهوی تو انیس مجنون دلم

پر خون ز غمت درون و بیرون دلم

من صید زبونم ز غمت شیر صفت

دایم زده پنج چنگ در خون

دایم زده پنج چنگ در خون

برگ نهم چهار چنگ است

ای کز ستم غم تو یک دل نرهد

کس دل ندهد ترا که جان هم ندهد

از چنگ دو ابرو و دو چشمت نرهم

یک صید ز چار چنگ بیرون نجهد

یک صید ز چار چنگ بیرون نجهد

برگ دهم سه چنگ است

ای آنکه بحسن و خوبیت نیست نظیر

بر جرم من از بزرگیت خورده مگیر

جان بانو و دل بساقی و گوش بچنگ

بیچاره کسی که در سه چنگ است اسیر

بیچاره کسی که در سه چنگ است اسیر

برگ یازدهم دو چنگ است

ای داده فروغ گل رخ روشن تو

خورشید فلک گلی است از گلشن تو

چون ساز طرب وصل تو دارد چه عجب

گر زره زند دو چنگ در دامن تو

گر زره زند دو چنگ در دامن تو

برگ دوازدهم یک چنگ است

این کز تو نصیب من دل تنگ بس است

خون جگرم باده گلرنگ بس است

با ناله خود ز زهره کی یاد کنم

یک بزم مرا نوای یک چنگ بس است

یک بزم مرا نوای یک چنگ بس است

صنف ششم که زر سرخ و کم بر است

صنف ششم که زر سرخ و کم بر است : ای روی تو آفتاب صاحب نظران

برگ دوم وزیر زر سرخ است : از کز فلکت ملک خطاب آمده است

برگ سوم ده زر سرخ است : ای از ستمت کمان ابرو به زه است

برگ چهارم نه زر سرخ است : ای آنکه زرشک عارضت لاله بسوخت

برگ پنجم هشت زر سرخ است : ای آنکه فرشته خویی و حور سرشت

برگ ششم هفت زر سرخ است : ای کز گل نو روی تو صد بار به است

برگ هفتم شش زر سرخ است : ای آنکه رخ تو به ز گلزار بود

برگ هشتم زر سرخ است : ای لطف تو تریاک غم و داروی درد

برگ نهم چهار زر سرخ است : ای آنکه رخ ترا بگل صد شرف است

برگ دهم سه زر سرخ است : ای آنکه بر وی همچو گل رشک مهی

برگ یازدهم دو زر سرخ است : ای آنکه بحسن و خوبیی به ز پری

برگ دوازدهم یک زر سرخ است : ای آنکه برخ تو پرده صبر درد

صنف ششم که زر سرخ و کم بر است

ای روی تو آفتاب صاحب نظران

بر صورت خوب تو عالم نگران

پیش تو صفات دیگران کس چکند؟

چون پادشه اشرفی بذات از دگران

برگ دوم وزیر زر سرخ است

از کز فلکت ملک خطاب آمده است

صد صورت چین ترا خراب آمده است

روی تو نظیر ماه گردون شده است

رأی تو وزیر آفتاب آمده است

برگ سوم ده زر سرخ است

ای از ستمت کمان ابرو به زه است

زلفین تو حلقه حلقه همچون زره است

یاری نفروشی بزر ایمه هر چند

امروز ده اشرفی زده یار به است

برگ چهارم نه زر سرخ است

ای آنکه زرشک عارضت لاله بسوخت

بی سوز غمت چراغ شادی نفروخت

از بهر نثار مقدم اشرف تو

عاشق به نه اشرفی نه افلاک فروخت

برگ پنجم هشت زر سرخ است

ای آنکه فرشته خویی و حور سرشت

دل روی تو دید و حور از دست بهشت

گر نقد فرح به نسیه می نفروشی

هشت اشرفیت بکف به از هشت بهشت

برگ ششم هفت زر سرخ است

ای کز گل نو روی تو صد بار به است

وز نرگس تر چشم تو خونخوار به است

در دست گدایان ز کف زر پاشت

هفت اشرفی از سبعه سیاره به است

برگ هفتم شش زر سرخ است

ای آنکه رخ تو به ز گلزار بود

از چشم بدان حقت نگهدار بود

گر زر بود از هیچ جهت غم نبود

شش اشرفیت ز شش جهت یار بود

برگ هشتم زر سرخ است

ای لطف تو تریاک غم و داروی درد

مانند تو در جهان کسی لطف نکرد

هر کو بدر تو روی زردی آورد

پنج اشرفیش بکف نهی چون گل زرد

برگ نهم چهار زر سرخ است

ای آنکه رخ ترا بگل صد شرف است

با شادی تو غم جهان برطرف است

چون لاله چار برگ اگر بر کف تو

چار اشرفیست جام عیشت بکف است

برگ دهم سه زر سرخ است

ای آنکه بر وی همچو گل رشک مهی

داغ جگر لاله ز خال سیهی

درویش ترا سه اشرفی از کف تو

بهتر ز سه نقطه زر از شین شهی

برگ یازدهم دو زر سرخ است

ای آنکه بحسن و خوبیی به ز پری

با روی چو مه چراغ اهل نظری

گر دست زر افشان بگشایی بکرم

شاید به دو اشرفی دو عالم بخری

برگ دوازدهم یک زر سرخ است

ای آنکه برخ تو پرده صبر درد

کی پیش تو دیده در رخ گل نگرد

خورشید فلک گر همه اشرف باشد

پیشت بیک اشرفی کس آنرا نخرد

صنف هفتم که برات است و کم براست

بخش ۱ - صنف هفتم که برات است و کم براست : ای لعل تو چشمه آب حیات

بخش ۲ - برگ دویم وزیر برات است : ای آنکه گل رخت ثباتی دارد

بخش ۳ - برگ سیم ده برات است : ای آنکه زیان عاشق از سود به است

بخش ۴ - برگ چهارم نه برات است : ای آب حیات رشحه یی از قلمت

بخش ۵ - برگ پنجم هشت برات است : ای برده لب تو رونق از آب حیات

بخش ۶ - برگ ششم هفت برات است : ای نامه زندگی خط اشرف تو

بخش ۷ - برگ هفتم شش برات است : ای آنکه مرا مهر تو از دل نشود

بخش ۸ - برگ هشتم پنج برات است : ای در کف خلق از کرمت وجه طرب

بخش ۹ - برگ نهم چهار برات است : ای لعل لبت حیات هر نوش لبی

بخش ۱۰ - برگ دهم سه برات است : ای از شکر لب تو در شیشه نبات

بخش ۱۱ - برگ یازدهم دو برات است : ای شمع دو عارضت چراغ دو سرا

بخش ۱۲ - برگ دوازدهم یک برات است : ای آنکه مه از تو روشنی وام کند

بخش ۱ - صنف هفتم که برات است و کم براست

ای لعل تو چشمه آب حیات

وز صورت تو شکسته دل لات و منات

هر کو ز عطارد رخت سر نکشید

بنوشت فلک به پادشاهیش برات

بنوشت فلک به پادشاهیش برات

بخش ۲ - برگ دویم وزیر برات است

ای آنکه گل رخت ثباتی دارد

وز صورت تو دلم حیاتی دارد

سلطان جمالی و بخون دل ما

خط تو وزیرست و براتی دارد

خط تو وزیرست و براتی دارد

بخش ۳ - برگ سیم ده برات است

ای آنکه زیان عاشق از سود به است

بی وصل رخت نبودن از بود به است

خال تو بنقد به ز خطی که دمد

یکحبه ز ده برات موعود به است

یکحبه ز ده برات موعود به است

بخش ۴ - برگ چهارم نه برات است

ای آب حیات رشحه یی از قلمت

یک نقطه سواد دیده ام از رقمت

آنجا که شود کلک تو درپاش بود

نه صفحه چرخ نه برات از کرمت

نه صفحه چرخ نه برات از کرمت

بخش ۵ - برگ پنجم هشت برات است

ای برده لب تو رونق از آب حیات

وز شرم خطت خضر نهان در ظلمات

بی نقد وصال تو خوشم نیست اگر

بخشند بهشت جنتم هشت برات

بخشند بهشت جنتم هشت برات

بخش ۶ - برگ ششم هفت برات است

ای نامه زندگی خط اشرف تو

دستور سپهر کمترین آصف تو

خوشتر ز سپهر و سبعه سیاره

بر هفت برات هفت مهر از کف تو

بر هفت برات هفت مهر از کف تو

بخش ۷ - برگ هفتم شش برات است

ای آنکه مرا مهر تو از دل نشود

با لطف تو هیچ کار مشکل نشود

بی مهر عنایتت ز دیوان قضا

یک اقچه به شش برات حاصل نشود

یک اقچه به شش برات حاصل نشود

بخش ۸ - برگ هشتم پنج برات است

ای در کف خلق از کرمت وجه طرب

با لطف تو بیوجه بود نام طلب

از دست تهی پیش تو پنج انگشتم

گر پنج برات در کف آرد چه عجب

گر پنج برات در کف آرد چه عجب

بخش ۹ - برگ نهم چهار برات است

ای لعل لبت حیات هر نوش لبی

ما را بجز از غم تو نبود طلبی

بی نقد غمت نیست درین چار چمن

با چار برات طبع برگ طربی

با چار برات طبع برگ طربی

بخش ۱۰ - برگ دهم سه برات است

ای از شکر لب تو در شیشه نبات

وز شوق لب تو جان دهد آب حیات

چشم تو بخون من محصل شده است

وز خال و خط و زلف تو دارد سه برات

وز خال و خط و زلف تو دارد سه برات

بخش ۱۱ - برگ یازدهم دو برات است

ای شمع دو عارضت چراغ دو سرا

یک بار چو شمع از در این خشته درآ

خطت به دو عارض چو سواد دو برات

بهتر ز سواد هر دو چشمست مرا

بهتر ز سواد هر دو چشمست مرا

بخش ۱۲ - برگ دوازدهم یک برات است

ای آنکه مه از تو روشنی وام کند

لطف تو دل رمیده آرام کند

از نقد دو عالمم فراغت باشد

گر لعل تو یک برات انعام کند

گر لعل تو یک برات انعام کند

صنف هشتم که قماش است و کم براست

صنف هشتم که قماش است و کم براست : ای آنکه پری نیاید اندر نظرت

برگ دوم وزیر قماش : ای آنکه لب تو پرده غنچه درد

برگ سوم ده قماش : ای آنکه دو عارضت چراغ چمنند

برگ چهارم نه قماش : ای آنکه برت بتان ز خود کم لافند

برگ پنجم هشت قماش : ای خنده تو راز نهان ساخته فاش

برگ ششم هفت قماش : ای شاه بتان و رشک صد مهیاره

برگ هفتم شش قماش : ای از غم دهر همچو سرو آزاده

برگ هشتم پنج قماش : ای آنکه رخت چو گل برافروخته اند

برگ نهم چهار قماش : ای از دهن تنگ تو صد سر نهان

برگ دهم سه قماش : ای آنکه ز گل تازه تری در نظرم

برگ یازدهم دو قماش : ای کشته مرا بناله سینه خراش

برگ دوازدهم یک قماش : ای کز ستم تو اشک پاشند همه

صنف هشتم که قماش است و کم براست

ای آنکه پری نیاید اندر نظرت

با صورت خوبست ز معنی خبرت

راضی بسگ تو پادشه راس براس

یعنی که نه پادشا قماشی است برت

برگ دوم وزیر قماش

ای آنکه لب تو پرده غنچه درد

رخسار تو آب صورت چین ببرد

آنجا که زند شنهشه عشق تو تخت

کی عقل وزیر را قماشی شمرد

برگ سوم ده قماش

ای آنکه دو عارضت چراغ چمنند

لبهای تو رونق شکر می شکنند

یکره بچمن گذر که گلهای چمن

در پای تو ده قماش رنگین فکنند

برگ چهارم نه قماش

ای آنکه برت بتان ز خود کم لافند

مانند منت هزار در اوصافند

در کارگه قضا پی خلعت تست

افلاک که نه قماش الوان بافند

برگ پنجم هشت قماش

ای خنده تو راز نهان ساخته فاش

در جان بتان ز خار خار تو خراش

رضوان ز پی فرش تو از حله نور

در هشت بهشت افکند هشت قماش

برگ ششم هفت قماش

ای شاه بتان و رشک صد مهیاره

گر سوی فلک گهی کنی نظاره

در پیش تو بره حمل چرخ کشد

با هفت قماش سبعه سیاره

برگ هفتم شش قماش

ای از غم دهر همچو سرو آزاده

کم چون تو پسر مادر گیتی زاده

در دست بتان ز بهر پای اندازت

نرگس صفتست شش قماش آماده

برگ هشتم پنج قماش

ای آنکه رخت چو گل برافروخته اند

خوبان همه خوبی از تو آموخته اند

نسرین و سمن یاسمن و لاله و گل

از پنج قماش خلعت اندوخته اند

برگ نهم چهار قماش

ای از دهن تنگ تو صد سر نهان

مست غم عشقت ز کهان تا بمهان

جز جنس غمت بوصله دل ننشست

از چار قماش چار بازار جهان

برگ دهم سه قماش

ای آنکه ز گل تازه تری در نظرم

با خط تو منت ریاحین نبرم

پیش تو گل و لاله و نسرین چه بود

من این سه قماش را بیکجو نخرم

برگ یازدهم دو قماش

ای کشته مرا بناله سینه خراش

زین بیش بکین من دلخسته مباش

با رشته جان کس مباف این سر زلف

خوش نیست که تار و پود باشد دو قماش

برگ دوازدهم یک قماش

ای کز ستم تو اشک پاشند همه

جویان غمت نهان و فاشند همه

اهلی بوفای تو نظر دوخته است

از اهل جهان که یک قماشند همه

رباعیات گنجفه

صنف اول که تاج است و پیش بر است

صنف دوم که زر سفید است و بیش بر است

صنف سیم شمشیر است که بیش برست

صنف چهارم که غلام و پیش برست

صنف پنجم که چنگ است و کم بر است

صنف ششم که زر سرخ و کم بر است

صنف هفتم که برات است و کم براست

صنف هشتم که قماش است و کم براست

دیباچه : پوشیده نماند بر ارباب صورت و معنی که این بنده کم ب ...

دیباچه

پوشیده نماند بر ارباب صورت و معنی که این بنده کم بضاعت اهلی شیرازی روزی برسم خدمت در صحبت صاحبدلان بود یکی از جمله آن قوم گنجفه یی در کمال تکلف ترتیب داده بود همانا میخواست که تحفه مجلس یکی از پادشاه زادگان عصر نماید گفت این گنجفه محض صورتیست کاش با او چیزی ضم شدی تا بکمال صورت و معنی آراسته گشتی حضار مجلس گفتند که این چون تواند بود؟ گفت اشعار مناسب پیدا باید کرد که بحواشی این گنجفه ها بنویسند تا صورت و معنی آراسته گردد عزیزان گفتند این مقدار اشعار مناسب این حال مشکل که پیدا شود مگر کسی عمدا بیتی چند مناسب بگوید، همگی روی باینجانب کردند و گفتند اینمعنی از طبع نقاد تو صورت می پذیرد این بنده نتوانست رد سخن بزرگان کردن، قبول این خدمت کردم و برای هر قطعه گنجفه یکرباعی گفتم طرب انگیز محبت آمیز تا عزیزان از خواندن آن بنقد خوشوقت شوند، و چنان گفته شد که در هر قطعه که صورتی لازم است در بیت اول رباعی لفظ صورت درج کرده و در بیت ثانی رباعی نام پادشاه آن جنس بنوعی دلپذیر درآورد و نام وزیر آن جنس هم بوجهی احسن بازنمود و چنان کرد که اگر در مجلس بعضی عزیزان را میل گنجفه بازی باشد و گنجفه یافت نشود هر رباعی را در قطعه کاغذ بنویسند و بطریق گنجفه قسمت کنند احتیاج بگنجفه نباشد زیرا که نام صورت و پادشاه و وزیر هر جنس در رباعی درآمده باعدد اجناس « و این اسامی در رباعیات بسرخی از آن رقم شده تا نمایان باشد » امید که مقبول طبع صاحبدلان گرد والله اعلم بالصواب.

اهلی شیرازی

دیوان اشعار

شمع و پروانه

سحر حلال

ساقینامهٔ رباعی

رباعیات گنجفه