معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ الیار

جبــار محمــدی متخلص به « اِلیــــار »، شاعــر نیمه دوم قــرن چهــاردهم و نیمه اول قــرن پانـــزدهم هجری شمسی، در دوم تیر ماه سال ۱۳۴۸ در شهـر ترکمانچـــای از شهرهای استان آذربایجـــان شرقی، دیده به جهان گشــود. وی در اشعارش از سبک عراقی تبعیت کرده است و در قالب‌های مختلف شعری، طبع آزمایی نموده ولی قالب غـــزل بیشتر از سایر قالب‌ها مورد علاقه ایشان بوده است. در اشعار او مضامین بکــر و بدیــع، تخیــلات ظریف و صنایع ادبی به وفـــور یافت می شود و اغلب اشعارش در ترکی نیز عروضی است. اگرچه ایشان یک شاعر کلاسیک است ولی از هیچ شاعر نامدار به خصوصی، الگــو نگرفته است و سبک منحصر به‌ فــرد خود را دارد. اینـک، دو اثـــر دیگــر از ایشــــان را در قالــب‌ها و مضامیــن مختلــف، به نــام‌هـــای « مشعــــل قلـــم » به فارســی و « آرتـــان آی » به زبان ترکـــی اصیل آذربایجانی که به لطــف الهی توسط انتشارات آزیـــا در تبریـــز به چاپ رسیده است؛ علاوه بر « غــزال غـــزل » و « صراحـــی اندیشــه » که توسط انتشارات نظــری در تهران به چاپ رسیـــده و قبــلا در اختیار گنجـــور قرار گرفته است؛ همانگونــه که قبــلا آرزو شــده بـــود؛ در این مجموعه برای دوســـت‌داران علـــم و ادب از طرف شاعـــر هدیه می‌نمایم. آثـــار مزبــور، جهت هرچه غنی تر شدن مجموعه گنجور، با کسب اجازه از ایشان صرفا جهت استفاده مخاطبان و آشنایی آنان با این شاعـــر در زمان حیاتش، در این نرم افـزار فاخر گنجانده شده است تا بدین وسیله در دسترس مخاطبان عزیــز قرار گیرد.امید است آثار دیگری را نیز از وی به خواست و لطف الهی در آینده‌ای نه‌چندان دور، بر این مجموعه بیفزاییـم. شخصیت فکری، اعتقادی و عملی شاعر را می توان در لابه‌لای اشعارش دید. حال قضاوت در مورد آثــــار و شخصیت ایشان بر عهده مخاطبین گرانقدر می باشد. امید است خادمان عرصه فرهنگ و دیگر عرصه های ملی را تا زنده هستند؛ مورد تفقـد قرار دهیم. نظر مخاطبین عزیز را جهت آشنایی بیشتر با « اِلیــار » به مطالعه شرح حال مختصر وی در بخش « الیـــار در آیینــه قلــم خویــــش » معطوف می دارم. کلیه حقوق اشعار برای شاعر محفوظ است. ارتباط با شاعر و ارسال نظرات : Email: jabbar.mohammadi۴۸@gmail.com telegram: @JM_Elyaar Instagram: jabbar.m.e ۱۴۰۱/۰۸/۳۰ اسماعیل ابراهیمی

غـزال غــزل

مقدمه : به نام خداوند مهر گستر

نظر مهر : چون زمهرش به گِلم یک نظری نازل شد

جان مبتلا : شـکر ریزد لبانـت کـام گوشــم

طاق ابرو : گشودی چشمه ی عشقی، به زیر طاق ابرویت

در غم هجران : چه کنـد باغم هجـران تـو این بلبل جـان

صفحه ای از حشر و نشر : چون گل آمد صحن بستان؛ محشری بر پا نمود

درمان غم : برخـدا بسپــرده ام دل در دل طوفان غـــم

کوچه گرد عشق : مــی به جام وجــام مــی در دست بادا

تاب مهر : زخوناب دلــــم پر کرده جــامش را شقـایق

جام عبرت : تا کــی به بند عشــــرت و چند عشیـرتی

ساز عمل : هرکه اندر زندگی چون گل تبسّــم کرده است

خدا آمد : شبـی انــدر سرمـستی مـرا بر جــان ندا آمد

جام اجل : روزی که من زجهان جان بدر برم

من آمدم : بر عرصه ی شعر و ادب از ترکمانچای آمـــدم

ماه پنهان : پشت ابر زلـف خود، تا کی خـــزی ای نازنین

برگزیدهٔ دل : قسم به صبح صداقت که صادقی تو هنــوز

سودائی نگاه : بـــر منظری از چشم دل سیمـای ماه آمـــد شبی

باران : زخمــه ی زیبــای باران، می نوازد تار دل

حیدر کرار علی : دلــربـــای جــنّ و انس و مــاه و کیوانــی، علی!

در آرزوی شهر فضیلت : یک شب دلــم هوای شهــر فضیـــلت افتاد

منجی عالم : جان بر افشــانم نگارا ! پیش پایت گـر بیایی

دل و دلدار : یـــارم به دور مــاهش ازنور هالــه دارد

اندیشهٔ گل : انـــدیشه ی گـــل در دل من بـــار نهاده

جلوه دلدار : هیــبت گــل شکنـــد گــر مه تابان تو بیند

یار دل : خــواهــم سفــر بکنـم بر دیار دل

زادهٔ حیدر : می رســد در شب اندیشــه به فریاد جهـان

تجلی جانان : مـرا دردی گـران بر جـــان زنـــاز دلبــــر آمد

کاخ بهاران : درهیاهوی خزان من مویه ی گــل دیده ام

در سایه‌سار گیسوی یار : ار شبیخـــون آورد سیلاب غم بر جان من

یا رب : یـارب درونـی عطا کن به از برون

صبح رحمت : رقـــص پروانه ی دل از گــل گلـزار تو بود

نازنین : عشوه ها بر دل نمــودی نازنین

آزادی : نـــام آزادی مــرا بار دگــر جان می دهد

نرگس غماز : فصل گـــل آغاز شد

در کمند یار : دل به تو دادم از جهان، بار نبستم ازجهان

خیال ابدی : چشم دل برگل آن دلبر گلپــــوش افتاد

سربدار یار : دلـــم به تیــر ناوک جــانان دچـارآمد

ساحت می‌آلود : شبی دلم به ماهـــی، به خلوتی نهان شد

آهوی وفا : جــــانم ار بـــاده ننوشــد نبرد گوی وفا

آب بقا : انــدر اقلیـــم فـــنا آب بقـــا می جویم

ترنم یار : بـــار دگــــر یــار، مرا نــاز کرد

صاحب جمال : وه! کـــه روبند گل از شرم جمـال تو بود

اشارت جانان : مـــرا اشـــارت جـانــان به راه کا م آورد

سودای خیال : شمع شد جان من اندر شب سودای خیالت

نکته‌های گل : آتــش نبــر به دلت از اجــاق کین

آب توبه : خود حجاب خود در این پایاب عالم بوده ام

حاکم گل‌ها : ای دل از آن ارغــوان، جام شرابی ستان

رشتهٔ عشق : تقدیر جان مرا حق نوشته است

رویین تن عشق : من بر دیــار عاشقان، با جامه ای پــاک آمدم

کوی جانان : عاشقان را کوی جانان دردها تسکیـن دهد

ایران زمین : من ایران زمینم مه تاجداران

جان مرا جان علی : بـــاغ مــرا سرو خرامــــان علی

بارالها : بار الهــا! حاجت ما را روا هر روز کن

خلق نیکو : خلق نیکــو در بشر یک نعمت یزدانی است

یار : سنبـــله در سنبــله گـردد بهــار

نیکی : بحر ایمـــان و عمل را درّ تابان نیکــی است

در اندیشهٔ یار : در چشــم فتنــه بارش خُم در خُمـانه دیدم

آستان جانان : رو خستــگی بدر کــن ماه منــور آید

دعای جان : بیــا ای صاحب هستی خزان دل بهـاران کن

مرغ شهبال : مرغ شهبـــالم ولــی محبــوس زنــدان تنم

حق پرست : دیشب به خواب نوشین، چشم از جهان ببستم

بلائی : مـن ز روز خلــقت آدم بـلائی گشته ام

عشق من : درد مــرا یکسره درمان کند؛ عشق من

تجلی یار : در تــار و پـود جانم نور خدا عیــان است

مُهر محبت : نزد بهــاران شدند بلبــل و سرو چمـان

شوق بقا : مــاه تابان را بســامان دیده ام

تحفهٔ عشق : عشق، مرا جان دهد ای خـدا

مِهر اخلاص : وای و وایم جام تقوایم در آب افتاده است

یا علی : روشنــی بــام جهـــان، نـــام تو، یـا علی

آستان مهر : قلب خــود بر آستــان مهــر توساییـده ام

دست نیکی : خــار غم را از گلستـــان یتیمــان ریشــه کن

ای نگار : سلسلــه در سلسلـه پیوسته ای

قدح غمزه : در خــم گیســوی شکن در شکنـت ای نگار

بند مرصع : ای فلــک! افســون گــردانت غـــم ما را فزود

بوی باران : بگشــای بنــد مشـــکل از کـار مستمندان

حلقهٔ می : دوش انــدرون جـانم سودای دیگر آمد

گوهر عشق : من زنده گــردم با گهــر، با گوهـری از کان تو

صفای دل : رو غبــار کیـن دل را پاک کن

بهار : نوبت پایان زمستـان رسید

نشان یار : سرم به صخره بسایم به چشم اشک آلود

در سیر جان : اسب عنــایت به دور جهان من جهانــده ام

باد نوروزی : بـاد نوروزی می آید سوی گل، بربط زنان

آتش شمایل : مـا را سرشــت جـانـان انـدر نقـابی از گِل

مجروح تیر ناوک : درگـذرگاه جهـان، اندر گـذارم روز و شب

محراب عشق : دل نمــی گنجــد زشــوق رویش اندر خانه اش

غزال غزل : بـا غـزل هم مـن غـزال آرم به بستـان دلت

سوی جانان : با چشـم مِی پالای خود تا چشمه سـاران می روم

شور قیامت : عشق تو انـدر دل مـن جـا گرفت

از در مرانم : توای ماه مهان! از در مرانم

عکس یار : عکست اندر دانه پنهان و نمایان درگل است

بهار باقی : ای خـدا مـا را به جمع خیــل مستـانت ببر

شهرهٔ آسمانی : شهـره ی آسمـانی گــم شده درزمین منم

حاکم هستی : خدایا هر دو عالم را تو خواهی هر چه خواهی

گوهر کمیاب : مرا در عشق خود بی تاب گردان

تخت مرصع : از درت سهـم کـرامـت ببـرد مرد کفور

آفتاب دل : تنــگنــای دل تـاریــک مـرا خـورشیــدی

جواز خنده : مـن سبوی صبر جان خویش را بشکسته ام

پیمانهٔ کرامت : در کوی عشق جانان، کردم شبی اقامت

پیک خورشید : مـرغ شبگیر از فضای قدس جانان می رسد

طوق بندگی : صبـا ! چه شـد که نیـامـد نگـار بــر پـیشـم

جان در شکر : در زلف تو یارا، دل در سفر افتد

بر مرکب ارغنون : بـا مرکبــی از ارغنـــون

حلقهٔ ناز : حلقــه ی ناز خودش برگردن دل بسته دلبر

نگین دل : مُهر مِهرش بر جبین کائنات عالم است

جان مرا بالا ببر : ای جـان جـان! جـان مـرا تـا پیش خود بالا ببر

سلسله انگیز : بتخــانه فــرو ریـزد

قدر گل : قـدر گـل را سنــگ میزان است خار

آتش آشنایی : بــوی مـوی دلبــر آمــد بر مشامـم

گلعذار عشق : عمری به دل شـده ام رهگذار عشق

ای گل : ای گل زچه می خنـدی

خَمر خَم زلف نگار : خم دل کردم از آن خَمر خَم زلف نگار

غروب ماه : بضاعتـــی ز گهــرهای دیــدگــان دارم

پدر : جــان گیـرم از جـان پدر

مادر : در عـالــم مهر و وفــا اخترنشــانی مـــادرم

خورشید انسانیت علی : آنکه بر خوبان و بر مردان عـالم شاه بود

گله : از چــه بر این دل بیچاره چنیـن تاخته ای

جام ساقی : میســر شـد کــه من جـامی ز عشق او بپیمایم

چشم خدابین : برای شستن چشمم هزاران چشمه چون خورشید

بلای ولا : هــر کـس کــه بر بـلای ولا مبتــلا شود

آفت دین : آفت از ابــر ریــا بــارد ســر گلـزار دین

محمد (ص) : زمانــــه را نفســی تــازه از حجــاز آمـــد

خاتم اندیشه : یک شب نمــودم سیـر جـان در عــالم انــدیشه ام

ای معلم : بر دم دروازه ی حکمت تو گوش آورده ای

در دامن دریای عشق : نغمـه ی سـازش مرا از عـالـم رؤیـا گرفت

حلقهٔ نیک اختری : دایــره ی عشـق مـن تا زتو محور گرفت

بستان امید : هر دم از عشق آید اندرگوش جان، ساز امید

طنین طبل بیداری : به کوی چشم دارانش چو پیر می فروش آید

زن : نـوری اگـر بر در و روزن بود؛ زن بــود

دهقان : ای دســت تـاول بستــه! ای دهــقانـــم

از تو : ای شـور مستــان از تو

آتش وش : افکنــدی اندر آتشــم ؛ ای دلبـــر

رهایی : حـذر کن ای دل از پَســـتی

داغ دلبر : داغی نشاندی بر دلم ، از خطّ و خالت

مقدمه

به نام خداوند مهر گستر

سلام می فرستم به تمامی پیامبران الهی، امامان، وارستگان، آزادگان جهان و تمامی کسانی که پای برعرصه ی اعتلای فرهنگ و صفات والای انسانی و گسترش روح نشاط و حس زیبایی و مهرورزی نهاده اند. مجموعه اشعاری که مخاطبین و خوانندگان بزرگوار، انشاء الله دراین مجموعه از سر ذوق مورد عنایت قرار خواهند داد، حاصل تراوشات ذهنی و فکری، احساسات و عوا طف وتخیلات ادبی بنده است که از دریای زلال آیین الهی،تعلیمات وتجارب انسانی سرچشمه می گیرد که با سرانگشت فکرت و ذوق شاعری به قدر بضاعت و توان در قالب غزل گنجانده ام تا بتوانم دسته گلی از افکار و اندیشه و احساس شادی و نشاط بسازم و آن را به رسم تقدیر، به همه ی نیک اندیشان باغ انسانیّت که مرا به همراه افکارم در دامان خود پرورانده و یاری نموده اند؛ تقدیم دارم. باشد که به دیدهٔ لطف، آن را پذیرا باشند.ازخداوند منّان تشکر می کنم و سر تعبّد بر آستان الوهیتش می سایم که هرچه داریم ازخزانه کرامت اوست و از همه دوستان و همکاران بخصوص آقایان عسگر خلیلی و اسماعیل ابراهیمی و همسر عزیزم سکینه گل محمد نژاد که مرا در تهیه و تدوین و تنظیم این اثر یاری نمودند؛ کمال تشکر را دارم . جبار محمدی « الیار »

نظر مهر

چون زمهرش به گِلم یک نظری نازل شد

گِل برآمـــد قدح بی بدلی بردل شد

روحی آن حضرت باری چو دمیدم درگِـل

برنشان گـــهر عشق دلم مایـــل شد

جان بر آمـد به تماشای رخ جانـانم

به مقامی زکرامات خدا نایل شد

شبنمی از یَم نورش به گِـل جان بچکید

ذی شعور آمد از آن جان ودگر عاقل شد

هرکه غافل شد از این مایه ی ظلمت شکـنش

تار ظلمت بتنیدش به تن و جاهل شد

دولت عشقش ازآیینه ی بختم تابید

برقدومش دل ویرانه ی من قابـــل شـد

سرد شد کوره ی نفسم چودل آتش بگـرفت

گوهر عشقی ازاین آتش جان حاصل شد

جرعه ای جان من ازکوثر فضـلش بچشید

زآن، دراین ملعبه ی دار فنا فاضل شد

مُهر سرداری شیطان زدر بندگـی اش

با طلوع مه شهنامی من باطل شد

گویی از بندگی آنـکس که نبرد ازدردوست

همچو ابلیس به دام هوسی داخل شد

جهد کن ای دل ازاین درگه جانان ببـری

رتبتی را که خدا بر بشرش قایل شد

غمزه ای دیگـر از اوآید اگر؛ دل بنـهد

قفسی را که صباحی به رخش منزل شد

هان! بـجز خوبی دلـبـر نشناسد الیـار

زآن زمانی که دلش بر در او سایل شد

جان مبتلا

شـکر ریزد لبانـت کـام گوشــم

کـلام شـکّـرینت مــی نیوشـم

گهی هوش از سر من مـی ربایی

گهـی مـی آوری بربام هـوشم

مرا بـر آب سقایان، چه حــاجت

مدام ازجام چشمت مِی بنوشم

ازآن جامـی که خـوردم ازلبـانت

زشادی در فـراسوی خـروشـم

چوشهد شکـّرین از غنـچه ریزد

به تـن پیـراهن ازرق بپوشـم

بریـدم بعد ازاین ازغیـر جـانـان

که دایـم با نِـی و بامِی بجوشـم

بـلای عـشق راجـان مبتــلا شــد

چوحامل شد امانـت ازسروشم

دلت الیار! اگـر بیــگانـه مـی بود

نمی گفتی امانـت نه به دوشـم

طاق ابرو

گشودی چشمه ی عشقی، به زیر طاق ابرویت

هَزارم کردی ای جانان، به باغی پرگل ازرویت

چه دلها بردی ازدامن، به عرش عرصه هستی

هـزاران دل ببستی تو، به هر تاری زگـیسـویت

جهـانی واله آمـد از، کمالاتی کـه مـی بـخشـی

چه جـانهایی بپروردی، به آب جودی از جویت

به هـر لفـظی بـرم نامت، به وجد آرد دل عالم

به کامــم شکّــر انـدازد، صــلای نام نیـکویـت

الا ای دلــبر مـه رو! دلــم پـرپـر زنـد هـر دم

کـه تـیـر ناوکی او را، به پــرواز آورد سـویـت

سعـادت یـابـد این جانـم، اگـر روزی فراآیــد

دلـم را تـا بگـــردانی، خطاب گفتی ازگـویـت

مرا این دل نمی گنجد به تن، گویا تو را خواهد

چه کردی با دلم جانا! به ریحانی زگل بویت

تو اسـماعیل جـانـم را، پـذیـرفـتی بـه قـربانی

ببردی مذبحی انـدر، منـای حلقه ی مـویت

اگر بـربـیشه ی عشقت، رسـد پـای دل الـیـار

غزالی ازغزل سازد، زجنس چشم آهـویت

در غم هجران

چه کنـد باغم هجـران تـو این بلبل جـان

کــی سـرآیـد به سرا پـرده ی غم دور زمان

دل اگر باده زجـام تـو نگیــرد؛ چـه کنـد

بی تو جانی نبرد؛ چونکه تویی چشمه ی جان

پیر هجــران شده ام؛ منـتـظرم باد صبــا

ازتــو آرد خبــری؛ یابم ازآن، بـخت جــوان

دلبرا! ایـن دلم افگار می آلوده ی توست

چون که این قامتم اندر غم تو گــشتـه کمان

خواب غفلـت بپرد از سر عـالـ م به دمت

بی تــو بـیدار نگردد دل از این خـواب گران

کرده ام نذر اگر آیــی به سـر کـوی دلم

سر به قــربانـگهت آرم؛ بِهــلم شور جـــهان

چشم دل بر لبه ی تیغ حیات آور توست

که بــرآیـی نـدهی از دم آن، بـر وِی امــان

هـان! مـبـادا به ترحّـم نگــری بردل من

بگـــذری زاین طلـب آن سـر سـودایــی آن

هرکه جان برلب جوی کرم کوی تو بـرد

می کَنــد ازتن خود، خـرقه ی چرکـین گمان

بار عشـق ار بـنـهی گُرده ی الیــار، بــرد

طاقـتـش طاق شـود گر ببـــرد فیــل دمــان

صفحه ای از حشر و نشر

چون گل آمد صحن بستان؛ محشری بر پا نمود

صور اسرافیل بلبل هم در آن غوغا نمــود

نغمه ی بلبل چو شور افکن شد اندر بــاغ گــل

چشــم عالم را به نور دلبـــری بینا نمود

عشق گل، درجان بلبــل در زمستــان هم نمرد

بلبــل اندر شاخ سنبـل راز خود افشا نمود

شد نمادی از قیــامــت رجعــت گــل در زمین

یــاد احــوال قیــامت را به دل احیــا نمود

از کتاب خلقتش، اوصفــحه ای از حشـر و نشر

با سر انگشت طبیعت، پیش رویم وانمـود

آنچه دل در باد غـفـلت داده بـود از دست خود

انــدر آیـیـن بهـــاران اینچنین پیـدا نمود

درهیــاهـوی زمـستـــان جـــهـان از دلبــــرم

این دلم را عشوه ای، چون بلبل شیدا نمود

هان! برون افتــد به محشر از پس هر پرده ای

آنچه الیار اندر این دنیا به دل اخفــا نمـود

درمان غم

برخـدا بسپــرده ام دل در دل طوفان غـــم

گر چه هردم آورد هیجا، همی گُـردان غم

کینــه ها چون برف بهمن می نشینـد بام دل

تا بسازد سینه ام را عرصه ی جـولان غــم

عمــری انــدر دام ظلمت، دربیـابـان ضــلال

سینه ام شد چون سپر، آماج هر پیکان غم

مـی دمد ابلیــس هر دم بر دل از باد هـوس

تامزیّن سـازد اندر چشم دل، ایــوان غــم

هان! بسابد جان و ایمان را بسی ابلیس دون

گـــه به سوهان هوا وگاه با سوهــان غـم

برده دندانـش فرو اندر جـگر در جـــان من

من بـرآنم تا کنم از ریشه این دنــدان غم

من به دست آرم یلی از عشـق دلبـردر دلـم

تا برون سـازد ز دل، اوهـام سرگردان غم

گر ببندی دل بدین دنیا، مشــو آســـوده از

دست بازی ها که می آرایدت شیطان غـم

گر پناه آری خدا را، می شود در ســایه اش

گوی امّیــدی بری از بازی چـوگــان غــم

عشق و ایمان و توکــل رهنمای شادی است

شادی از دل،آتشی باشدکه سوزد جان غم

گر بکــاری نیکی اندر مزرع اخلاص و عشق

حاصل آید مر تو را سـرمایه از درمـان غم

کس گشاید برگی از دیوان الیــــار ار کنون

می زدایـد از دلش، برگ و بر دیـوان غـم

کوچه گرد عشق

مــی به جام وجــام مــی در دست بادا

جمـــــلـه مشتـاقـان عالم، مست بادا

یار من تردست عشق است ار به عالم

دل اسیـــر حقّــــه ی تــردسـت بادا

ماهــی حیـــرانـم انــــدر آب عــالم

صیــد جان را موی دلبـــر شست بادا

رفعــت آرد بـر دل وجان، شهد ساقی

هرکه جـز آن را بنوشـد؛ پسـت بادا

مـانع آمــــد در ره عشـــقـم، هـواهـا

ز این موانــع، جــان ما را جـست بادا

نیست شـــد انــدر جهان، اوهام باطل

عشق یـار انـدر دل و جان، هست بادا

کوچــه گَرد عشــق شد الیـــار عاشق

نـی به رویش کوچه ای، بن بست بادا

تاب مهر

زخوناب دلــــم پر کرده جــامش را شقـایق

از آن روزی که چشمم را گشودی بر حقایق

دلــم افتــــاده ی درد است و درمانــی ندارد

طبیبی باید این دل را؛ طبیبی چون تو حـاذق

چکاندی ژاله از عشقت چـو بر دامـــان جانم

دریـــدم جامه ی زهد و شدم میخـــانه لایق

به تابی از جم مهرت چو شبنــم بر شـدم من

به بـام هستـی آمد جـان؛ شدم خــان خلایق

به اعلــی بردی از اسفل مرا با جـرعـه ای مِی

به زیــب کسوت عشقـــت شدم انسان فایق

بسی بایـد به پشـت اندازد عاشق سـدّ خاران

که تا بر جذبه ی عشقش، نباشد چیزی عایق

مرا محــراب خـون باید که بر پیشــانی خلق

زدش مُهر شرافت را ز رنــگ خون عــاشق

تو هم با کشتی خون می رسی بر کوی جانان

دهی الیـــار! اگر بر خنجــرش دست موافق

جام عبرت

تا کــی به بند عشــــرت و چند عشیـرتی

چشــمی گشـــا به کار جهان از بصیـرتی

در دور روزگـــــار به پنـدار خود مپیــــچ

بگشــــا دریچــــه ای به جهـان حقیقتی

عمری به کار خود شده ای غافــل از خدا

بیهـــوده برده ای زفلک، طـرح حیــلتی

نگشاید این فلک گرهی را که خود ببست

هرگز مکن به غمزه ی چشمش، عنایتی

آخر ستاند آنچه به دستــت سپـرده است

بی پرده گویمت؛ به چـه خــواریّ و ذلّتی

آراید این عروس جهــان چهــره های خود

بر دام خود کشــد به چه نـازیّ و غیرتی

ای دل زبـی وفــــایی دنیـــا و عشـــوه اش

جـــان بر حـذر بـدار و ببـر جام عبرتی

آلوده شـد هر آنکــــه به سیم و زر جــهان

آویـــزد از خیــام دلش، زیـــب وزینتی

آخر رود زچهـــره ی جان، جلـوه هــای زر

بر خـــود نیابد از زر و زورش حــمایتی

چون سر رسد به دور زمان لحظه های عمر

گویـی ببـر ز نیـکی از آن گنـــج قیمتی

گر گرد حق بــگردی و آری دلـی به دست

جــاری شود ز سـوی خدا، آب رحــمتی

برسـوی حـــق گرای وکســان را گلــی ببر

تا یابــی از خـزانـه ی حـق، باغ و جنّتـی

برقـی زند جهـان و نبـاشـد بجـــز کــــهی

هرگـز مکــــن به خاطـر کاهی، جنایتی

بیچــاره شـد هر آنکه نیـامــد به کـوی پند

روزی کشد ز کرده ی خود، بس خجالتی

الیار! اگر چه کلـک خود آغشته ا ی به پنـد

بس باشـد عا قــــلان جهــان را اشارتی

ساز عمل

هرکه اندر زندگی چون گل تبسّــم کرده است

رد غم را از دل اندر این جهان گم کرده است

نـام وجاهــی خوش بیابــد در جهـــان وآخرت

هر که در راه خدا خدمت به مردم کرده است

جاودان گردد هــمـی در خیل مه رویــان عشق

هر که بـا ساز عمل، حـــق را ترنّم کرده است

یـا رب این دل را مـراد از رتبـت عشقـــت بده

عمـــری اندر مکتب مهـرت تعلّم کرده است

هر گلستـــــانی مزیّـن با فــروغ روی تــوست

بلبـــل جانم تو را در گــل تجسّم کرده است

مهرت آرد بر دلم ایـمان و عشقـــی بـی بدیـل

گه فراقـــت خاطرم را در تأ لّـــم کرده است

بـرزبـان نایدگهــی حرف دل اندر قــاب لفــظ

دل هــــم آن را با زبـان نِی تکلّـم کرده است

چون شنید الیــار ازاین نی درد مظلومان؛ از آن

دامـن حـق را گرفتـه است وتظلّم کرده است

خدا آمد

شبـی انــدر سرمـستی مـرا بر جــان ندا آمد

که ای دلداده! دل واکن؛ خدا آمد خدا آمد

دری از آسمـان وا شد دلم سجاده بر جان شد

مرا جانی دگر گویی، به سوی تن فرا آمد

زمیــن وآسمــان گویی به آنـی طور سینا شد

چو جان در وادی ایمان، به برقی مبتلا آمد

مرا عین الیقین آمـد؛ دلم نورانــی از نــورش

بسان قلب پیغمبر، چـو از غــار حــرا آمد

عـروس عشق جانان چون، مزیّن شد به غمّــازی

مرا این سینه بر رویش، چو طاق سرسرا آمد

تو را الیــــار! اگـر توفیق قـربانی به دست آیـــد

سر سودائی ات بینی به کویش جان فدا، آمد

جام اجل

روزی که من زجهان جان بدر برم

جان می دهم به خدا؛ تا که جان خرم

جام اجل چو به سر بر کشم در آن

بینم عیــــان؛ که چه با خود همــــی برم

چون تیغ مــرگ درد پرده ی جهان

شیرین! دمی که از این پرده بگــذرم

روحـــم رود به ابد بر دیــــار خلد

مانـد به زیر زمیـــن جسم پیــــکرم

از نیکــی ار ببرم جامه ز این جهـان

آنجـــا خدا بنـــهد تـــاج بر ســــرم

مرگــــم بـود درِ آغـــاز زنـدگــی

بیچاره من! کـه چـــرا غافـــل از درم

الیـار! اگر که دلت بند رحمت است

کن جامــه ای به تن از بقچـه ی کرم

من آمدم

بر عرصه ی شعر و ادب از ترکمانچای آمـــدم

از پــا فتـــادم بارها؛ تــا بر سر پـــای آمــــدم

جوشـد هنر را چشمه ها، ازقلــب آذربـــایجان

من ازسر یک چشمه ای بر سان دریای آمـــدم

درملک کلک شهریار ازخـــاک پا کش زاده ام

گوید دلم بر گلشنش، الحق که بر جــای آمـدم

شاگردم اندر کوی او؛ از شعــر جویـــم بوی او

هرگز نگویم من براو، هم پای و همتــای آمـدم

من کی نهم پای سخن، بر جــای پای کلــک او

از شعر او در دفترم، این سان به غوغای آمـدم

برشهریاران شهـره بود این شهریار ملـــک دل

در فرقتش بر ملک دل، با سوز و ای وای آمـدم

های است وهوی اندر جهان؛ ازمدّعی درهرزمان

من بر جهانی اینچنین، بــی هوی و بی های آمدم

شعــری روان از دفتــرم، جاری شود برلوح دل

دل را به وجد آرد از آن؛ با نغمـه ی نای آمــدم

گر یاوه بافد مدّعـی؛ تا گــردش آرد مشتـــری

بر جنـگ حـرافان کنون، با نیزه ی رای آمـــدم

من گر چه الیــــارم ولی یـاری نمودم دست حق

چون طوطی از هند سخن، شیر و شکرخای آمدم

ماه پنهان

پشت ابر زلـف خود، تا کی خـــزی ای نازنین

ماهت ار پنهان کنی؛ جان می گزی ای نازنین

کاکلت آتش به جان خیــــل مشتـــاقان زنــد

شاهــی خـوبان عالــــم را سـزی ای نازنیــن

هر شب انــدر خوابـــم آیی، بارخ ماه تمــــام

گـاه بیـــداری چـــرا نابــــارزی ای نازنیـن

تا دم عیســـائی ات، جانی دگـــر بخشد مــرا

گرنــه روزی! لحظه ای بامن بزی ای نازنیــن

بر تبستـــان عطــش انــــدر دل آ شفتـــگان

سیـــل بارانـیّ و چــون رود دزی ای نازنیــن

خوش بود پیکان عشقت گر مکد خون از دلم

در کمـــان خود نشــان، تیر گزی ای نازنیـن

گر چه خام آمد به سویت، عاشقی الیـــار نـام

کوره ی عشقت ببــر؛ تاجان پزی ای نازنیــن

برگزیدهٔ دل

قسم به صبح صداقت که صادقی تو هنــوز

مرا در این یم عــالم، چو قایـقی تو هنـــوز

نبستـه ای به میان، تیــغ نـاروای ستــــــم

به رحمت از دل و جـانم، موافقــی تو هنـوز

جفای عشق تورا، دل زعمق جـــان بخــرد

یقین من بشد آخر؛ خود عــاشقی تو هنــوز

بســـی قضــا ببــرد دست من به بـرق بـلا

به سیـــم بـرق بـلا هم، چو عایقی تو هنوز

به لکـــنتی نتوانـد دلــــم سخـــن بدمــد

به جای دل، چه غم آخر؛ که ناطقی تو هنوز

تـو روح عشق دمیـــدی به جـان بی نفسم

خوشـا! بـه عالم عرفان که خالقــی تو هنوز

تو اندر این صف خوبـان ز سابقون شده ای

به خـــرقه و دم جــانـانـه، سابقـــی توهنوز

زدلبــران دو عالـم، تو را گزیـــده دلــــم

چــرا که در دل الیـــار، فایقـــی تـــو هنوز

سودائی نگاه

بـــر منظری از چشم دل سیمـای ماه آمـــد شبی

آبـــادی میخـــانه را، فرمـــان شــاه آمد شبی

در کنجی از زندان تن، دل چون گلی پژمرده بود

زآن، در دل میخانه هم، از خمــره آه آمد شبی

انـــدر زنخدانش چهی، سر چشمه ی میخانـه بود

آب حیاتی بر دلم، زآن قعـــر چـــاه آمد شبی

سیمای نور افشــان او، طومــــار شب را بردریــد

ظلمت سرای جان من، همچون پگـاه آمد شبی

دل در فراقش غافل وعصیانگــری بیگـــــانه بود

از آن خم ابـــروی او، دل سر به راه آمـد شبی

برگــــاه نخچیــر دلــم، آمـد خدنگـــی زد بر او

براین شکارش عالمی، با جان گـــواه آمد شبی

من غرق گرداب گنــه بودم گرفت او دست جان

شستم به آب عشق خود، جان بی گناه آمد شبی

سودائـی آمـد سر تو را، الیــــار! ازآن پیمانه اش

هر آنچه آمد برسرت، ازیک نگـاه آمــد شبی

باران

زخمــه ی زیبــای باران، می نوازد تار دل

گوهر افشاند فلک، با آن سرگلــــزار دل

بـاز بـاران، سـاز باران می رســد از آسمــان

تا بپاشـــد شهــد شادی بر ســر مــه پار دل

هر دم از باران کشاند رخت، گل بر گلستان

کاکلــش افشــان کند تا بر گشــایـد کار دل

بلبــلان با ســاز بــاران می سرایند عاشقــی

پر گشایـد سوی بستان، بهر گلـــها، سار دل

رشته پیـــوند خاک وآسمـان است این گـهر

بــرق شبگیـــر آورد بر پــرده ی ایــوار دل

وه! چــه زیبـایی توباران! می نوازی هر دری

سهــم هـر دل را زشادی می نهـی بـر دار دل

مرهمــی از رنـــگ عشق و رونق باغ امیـــد

می نهــی با دست مهــرت بر سر افگـــار دل

گـل می آرایــیّ و بستان پروری با آب جان

مـی دوانــی خـون به رگـهــای درون نـار دل

تــا به دست آری دلـــم را از دل آوار غـــم

می گشــایـی روزنـــی از عشــق، در آوار دل

جامه ای از سبزه دوزی بر تن خـــاک سیــه

همچو سوزن می کنی از ریشه در من خار دل

بستــر عشــق آوری انـدر طبیعــت تا از آن

روشنـــایی آوری بـر دیــده ی بیــمـــار دل

اشـــک شوق آسمــانی؛ می دمی اندر زمیـن

تا که گـــــــل کارد به راه جلوه ی دیدار دل

همــچو پیکانـــی؛ زبالا می شکـافی فـرق سر

هرکه را دارد به سـر اندیشــــه ی پیکـار دل

زیــر باران می رود الیـار اگر خواهـــد از او

شویـد انـــدر جـان، غبار شیشه ی غم بار دل

حیدر کرار علی

دلــربـــای جــنّ و انس و مــاه و کیوانــی، علی!

آیت الــرّحمــان بی همتای کیهــانی، علی!

تا ابد این کــــاخ هستــی را که خالق نقش بست

زینـت بــام و در و دیــوار و ایــوانی، علی!

شیـــدی انــــدر جـام دل؛ شیـدای رب العالمین

رحمتــــی از جــانب پیـدای پنهــانی، علی!

چشمـه ای بر نهر جــــود و قلّـه ای بهــر صعـود

ای عجب! در هردو عالم تاج انسـانی، علی!

طعــم عشقـــی در جهـان، بر کام دلهـــای ملول

مرهمـی بر زخـم دلها؛ جمله درمـانی، علی!

در شب غمبــار مسکینــان، چراغـــی تابنــــاک

اشک چین چشمه ی چشــم یتیمانی، علی!

کوزه ی زالی به دوش ار می کشی در یک طرف

سوی دیگـــر صفدر صفهای دیوانـی، علی!

بت تراش از سنگ ظلمت شد بشر را خصم دون

ازهمین رو، دشمن دیرین شیطانی، علی!

سـر فراز از آزمــون حـق وسرشـــار ازخلــوص

بهــر حق در بندگی هم، مرد میدانی، علی!

قصه ها بشنیــده گوشـم از یــم ایمــــان و دین

سهم چشمم را عجب، تصویر ایمانی، علی!

در تواضـــع، مردمــان را مُهر عشقــی بر جبیـن

مر شهان را در جهان، الحق که سلطانی، علی !

حیــدری بر قلب دشمـن؛ صف مکــرّر مـی دری

گـــرچه در بحرخطر، آماج پیکانی، علی!

بستــه ای چـون عهد خدمت بر خلایــق با خــدا

تا ابــد با خون خــود، برپای پیمانی، علی!

بلبل طبــــعم به پـــرواز آمــد انــدر کـــوی تو

چون که بر هر بلبلی، بــاغ وگلستانی، علی!

کلــک الیــــار آورد یــک قطره از اوصـــاف تو

حالیــا در باب حکمت، بحــر عـمّانی، علی!

در آرزوی شهر فضیلت

یک شب دلــم هوای شهــر فضیـــلت افتاد

درد زمــانه را او، در فکر حیــلـت افتاد

گشتـــم منــادی حق در شهر شب پرستان

آیینــه ی دلـم را میخـانه خلـــوت افتاد

دادم پیـــام رحــــــمت، در شــــرح آرزوهـــا

تبلیـغ عشــق و مستی در چــرخ مــدت افتاد

هر کاو که زر به دست و زوری به بـازوان داشت

چاقوی حرص و زورش برسنگ حــدّت افتاد

انصاف و دلگشــــادی هرروزه رنگ خود باخت

بازار کـم فــروشـی در رنــگ شــــدت افتاد

چشمــــان شب ستایان، حتــی ســران دانـــش

چون طالبــــان دنیـــا بر زرق ثـــروت افتاد

جمعـــــی منادی دین، قومــی مریــد جاهــــل

بی بهـــره از حقیـقت در چنـگ غفـلت افتـاد

شیخــــی که می شمردش شب سکـه ی عبادت

از طــوق حـق در آمـد دربنـد شهـرت افتـاد

پود ریـــا و تــار زهــــدی به تــــــن تنیــــده

با ایـنچنیـن قبــایی در دام شهـــوت افتــــاد

این مردمــــان خــــاطـــــی بیننــدگـان کورند

هر کس بگونه ای شد و اندر ضـــلالـت افتاد

فریاد بی جوابـــــم درصخـره ها فرو خـــفـــت

نامــد کسـی به سویــم جانـم به فکرت افتاد

هر کــس به طعنه می گفت ناید تورا خریـــدار

بیهـــوده جـان و رویـت در گَرد زحمت افتاد

کمتـر کسی نیالــود منــقار جان به مـــردار

پس در شمــــار خوبــان توصیف قلّـت افتاد

آمـــد سـروش غیبی در گــوش جـان من گفت

کـــار جهــان از اول اینــگونه عـــادت افتـاد

آلـــوده گر نــگشتی در این فضــای مسمــــوم

آســوده شو که جــانت در آب رحمت افتـاد

روزی رســـد به انسان این جامـــه ی سعــادت

روزی کــه آرزویــت در جــام رویـت افتــاد

الیــــــــار اگـــر برآنـی کـاین آرزو ببــــــارد

جهدی کن از دل وجان شاید که نصرت افتاد

منجی عالم

جان بر افشــانم نگارا ! پیش پایت گـر بیایی

تا بود کــاین مشکل از تاریخ انسان برگشایی

کهنـه زخمـی دارد اندر دل ز بیـداد و تبـاهی

مرهمی ازدرد عشقت! تا دلـش درمـان نمایی

هر شبی در حسرت ماه جمالت، جـان بسوزد

منتظر! تا کی بر آیی؛ پشت ابــری؛ هرکجایی

پایدت چشمــان جانم در دل چشم انتظـاران

در دل هر رهـــروی یا هـر یتیــم و بی نوایی

درد ظلمت را تو نوری؛ ناجی صاحب شعوری

هر که ای؛ عیسی و موسی یا که مهدیّ هدایی

کعبه ی عشـقی و خیل حق پرستان عاشـق تو

تا به کـی باید سزد معشوق و عاشق را جدایی

وارثـی بر صـالحان و جلوه ای از طـــور سینا

زینـــت زنّــــاری و آوایی از غـــار حـــرایی

بیرق عشق و عـدالت سر برافـرازد به دوشت

ناخــدایـی در یــم عشــق و علــمدارخـدایی

در تب بیمــاری جهل وستم می سوزد عــالم

بار الهــــا! دست درمــان از طبیبــیّ ودوایی!

آرزویـی این چنین انــدر دل الیـــار گل کرد

در رکـــابت جان ببازد بهر حق گـردد فدایی

دل و دلدار

یـــارم به دور مــاهش ازنور هالــه دارد

برگـــونه و لبـــانش میـراث لاله دارد

شهدی زعشق رویش می آورد به سویم

دستی صــراحی می، دستــی پیاله دارد

برگرد کـــوی روی دلبر چنان بگـــردد

مرغ دلـم درآنجا گـویا که فـــاله دارد

دل مانده کـــوی جانان در انتظار مهری

باشد که غمزه ای را بر وی حواله دارد

برآن چَهِ زنخــدان نالـــد دلم ز دردی

همچون علی جهانی، بر چاه نـالـه دارد

گوید سخن فراوان از عشق لایـــزالش

این رشته ی کـلامش گویا اطالـه دارد

حسی به دستم آمد چون آدم نخستین

می مالـد او گلم را، در دست مـاله دارد

هر پرچمی برآیـد از عشق بی دریغش

جـان من انــــدرونش از دل کـلاله دارد

جان خود ار بخواهد سازد شبی می آلود

باید بشویـــد از دل، هر کس زباله دارد

هر گل به باغ وبستان دارد نشان جانان

الیــــار از او گلی را در دل سلالــه دارد

اندیشهٔ گل

انـــدیشه ی گـــل در دل من بـــار نهاده

مهری به دل از گلشن دلدار نهـاده

از نغمـــه ی دلـــزای می آلــوده ی دلبر

انگشــت تعجب به لـبش تار نهاده

خشکــــانده درونــم علـف هـرز شقاوت

آتش به دل هـر چه بود خـار نهاده

در محفــــل انسـش زتجلـــای معــــانی

انــدیشه ی نو بر کف حضـار نهاده

زاین فکرت نیکو که عمل زاده ی آن بود

تاجــی به ســرم از زر ایثــار نهاده

جــانم که در آوردگــه ظلمت ونور است

انــگشت نشان بـر خط پیکار نهاده

در جــــام وجـــودم بنهــاد او زر حکمت

چون دانـه ی لعلی که دل نار نهاده

آلــــوده عشقـش نبرد جــامــه ی بهبود

این مـی به ابــد در دل بیمـار نهاده

تـا بنگــــرد از اوج معـــانی دل الیـــــار

عشـقش سر او را به سـر دار نهاده

جلوه دلدار

هیــبت گــل شکنـــد گــر مه تابان تو بیند

دلـش از کف برود چون سر و سامان تو بیند

رونق از گلـــکده افتــد برود جلوه ی نازش

بلبـل ار هم قــدری رونــق بستـــان تو بیند

لب حســرت بگـزد بلبـل سرگشته ی جانم

گــر وی آن صورت محبوبه به دامان تو بیند

بشکنــد هرچه نمــکدان بود انـدر دل عالم

روزی ار جــان، نمــک ناب نمکـدان تو بیند

می رود دل زدلــم در پی پیمــانه ی عشقت

آتـــشی گر به خـود از آتــش ایمان تو بیند

نـم امّیــــد تـراود به دلـــم از در شــوقـت

گـر نشــــانی زگـــل انـــدر مه آبان تو بیند

قطـــره بالد به خود انـدر گذر از ابر کبودی

گــر خـودش را گهـری از کف عمان تو بیند

خسته جــانی نشــود منتــظر بستـر مرگش

شیشه ای پر اگــر از شربــت درمـان تو بیند

دست خود کس نبرد بر در دونان به گدایی

قـرص نـان خود اگــــر در طبـق نان تو بیند

بر ســر خـاک تشکر نهـد از شوق، جبینش

هر که خود را به حقیقت به سر خوان تو بیند

چشم جان را به در آرم اگر ازروی غرورش

جـــان خــودرا به ترازو قــدر جــان تو بیند

پای خـــون نامه نگــارد دل الیـــار اگـر او

ردّی از جــان خـود انـــدر سر پیمان تو بیند

یار دل

خــواهــم سفــر بکنـم بر دیار دل

تاگوشـــه ای بنشینــم به کـار دل

عمری زفرقت یار از ســـرای جان

گوشــی شـــدم به در آه و زار دل

طــرحی بریزم از ایمان و مهـر یار

بسپـــارمش ز دلـــم اختیـــار دل

عمـری نشسته به رویش غبار کین

می روبمش به عطوفت غبـــار دل

مـاری خزیـده بـه دل از در هـوس

رامش کنـــم به دم گلعــــذار دل

بــاد ار بیــاورد از دلبـــرم نشــان

عمـری مرا بشـود غمگســــار دل

پرگـل شود دل و جان از گـلاب او

بـر شــاخ جـان بنشیند هَــزار دل

جاری شود به رگـم مـایه ی حیات

از خـون بستـه، درون انــــــار دل

شهــدی ستــانم از آن جام مهر او

جــاری شود ز وجودم خمـــار دل

گیــرم چراغ معـارف زدست عشق

روشـن کنم به ضمیـرم وقـــار دل

با نـوک سوزن عـرفـــان و اشتیاق

بیرون کنم ز دل از ریشه خـار دل

گــر نغمــه آورد از دل هَزار جـان

انگشت زخمه در آرم به تـــار دل

تا ریـزم از گــل شوقم به پـای یار

پر می کنم من از آن، کوله بار دل

محصـور اگـر شدم از بند عشـق او

آزاده من! که شکستـم حصـار دل

صیقل نگردد اگر دل به آب عشق

دلبــر نیــاوردش در شمــــار دل

آراید این دل الیـــار، اشــک شوق

سازد چو تخت مرصع به یـــار دل

زادهٔ حیدر

می رســد در شب اندیشــه به فریاد جهـان

نور چشـــمی که بود ســـرور آزاد جهــان

زاده ی فـــاطمه و حیــــدر کــــرار، حسین

در شبـی درس شهـادت بدهـد یاد جهــان

عرضــه دارد به جهـــان گــوهر عشق ازلی

آنچه شهمـایه شد انــدر شب ایجـاد جهان

قامتش سر به فلک ساید از اندیشه ی عشق

او در انــدیشه بــود ذروه ی اوتــاد جهان

چــون وجــودش زکرامت بود آیینه ی مهر

جــان او خالــی از آن هیمنــه ی باد جهان

گــوی عشق از دل دریــای علــی درکف او

از همین است که شد شهره ی فرزاد جهان

کـرده حیرانـم از این شیوه ی جانبازی خود

کاو به تعلیـــم شهــادت بود استاد جهان

او چنــان شکّـــر حلــوای شهــادت بچشید

گـوئی آمــد به کفش از کــف قنـاد جهان

او زدود از رخ دیــن لکــه ی تزویــر و ریـا

خــوش نیامد به مــذاق گَـوِ بیـــداد جهان

ناف ظلمـــت بدریـد او به دم خنجـــر خون

تا کــه ترسیــم کنـد چهره ی آبـاد جهان

جــام تقوی به کف و در سرش اندیشه ی نو

بر لبش جاری از آن چشمه ی اَوراد جهان

جـان خـود بر دل طــوفان دیــانت بسپـرد

تا به غــرقاب جهـــالت برســد داد جهان

گــرد غــم گر چه غروبش سر عالم بنشاند

تابنـــاک از شرفـش این دل ناشــاد جهان

گشتــه حیــران قلـم اندر کف الیـــار کنون

چــون کند وصــف کرامات شـه راد جهان

تجلی جانان

مـرا دردی گـران بر جـــان زنـــاز دلبــــر آمد

به محــراب دلـــم مهرش چو ماهــی انور آمد

چه داد امشب به دل جانان، چنین خوابم برآشفت

که ســودایی ســرم گویا ز راهـی دیگـــر آمد

چکـــانید از مــی نـــابی دلــم را صیقـــلی داد

مـــس جـانـم به اکسیـــر دلاویـــزش زر آمد

بــدادم قـرب و قــدری زآن شــراب آسمانی

گشـــودم چشمــه ای بردل مدامش عنبـر آمد

مرا دیگـــر چه حــاجت بر تمنّـایــی ز اغیـــار

چرا کانــدر قیاسش غیــر جــانــان اصغر آمد

به هـر جا بنـگرم اندر نگاهــــم جلوه ی اوســت

به ســـاز تـار مویـش جان برفت و بی سر آمد

دلــم را در خیـــام جلــوه هــای مـــاه رویـــش

شن کــویش به هر گامی به پا چون گوهـرآمد

ندیـــدم گلشنــــی را بهتــر از گلـزار جـانـان

مــرا تا منــزل جـانـان هَـزارش رهبــر آمـد

طواف دل کنید از جان به طــوق عشــق ورزی

که دل را دل به کــوی کعبـه ی دلبر در آمد

نیابـــد ره به گلـــزاری ز بستـــان دو عـــالـم

کسی کـاو بر حریـم دل به گرز و خنجر آمد

طــلاقش میـــدهـد روزی به چوب بی وفــایی

هر آن کاو را زر دنیـا به دل چون شوهر آمد

به بازار هوس جانم ز هر ســو در خطــــر بود

مـرا دل رحمی جـانـان درآنجــا سنــگر آمد

به تصـدیق آوری دل را تو الیــــار! ار بــــدانی

که عشقش کشتی جان را به طوفان لنگر آمد

کاخ بهاران

درهیاهوی خزان من مویه ی گــل دیده ام

گــرد غــم را بر رخ زیبـای بلبـل دیده ام

گر فلــک دستــار رحمت را ببندد بر سرم

دانه ی امّیـــد در سیمـــای سنبـل دیده ام

آسمـــان طــرفی نبنـــدد ازره غارتــگری

بند ناف ظلـــم را من تا ابــد شـل دیده ام

گر چه دی را بر گلستــان آورد پاییــز غم

من هم آن را تا بهار گل نشان پل دیده ام

من بهــار عشق و ایمــان را در این دار جفا

در علی آن تک سوار و شاه دلدل دیده ام

گرچه پاییز از خزان می گسترد خوان ستم

پیکـــر ظلم و ستـم را پای در زل دیده ام

گـر چه در ظـاهـر ستم پا شد به دنیا بذرخود

درنهـــایت ظالمـــان را آسمـــان جل دیده ام

کـن حفـاظت از گــل امّیـــد انـــدر سینه ات

دشمــن گــل را در این دنیا بسی خل دیده ام

بــردر کـاخ بهــاران خیمــه زن الیـــار! تو

چون زمستان را به شوکت، گَرد کاکل دیده ام

در سایه‌سار گیسوی یار

ار شبیخـــون آورد سیلاب غم بر جان من

گسترد گر سایه ی خود بردل ویران من

من دلـــم را با امیـد و عشق، فولادین کنم

آفتـــاب آیــد درونـــم از دم جانان من

کج نگردانم رهـــم را از ره بــی نقص یار

تا بتــابـانـد مدامــم بـر سر از ایمان من

گـر پنــاه آرد دلم بر سایه ی گیســوی او

آورد از باغ رأفت، رحمتــی بر خوان من

ای خدا سودائی ام کن تا به درگاهت مدام

از سر عشقـت بنالـد جان سـرگردان من

من نمی خواهـم خدایا تا ز تیغت جان برم

دادن سـر بـر دم تیـغت بـود پیمـان من

روزنــی بر من گشــای از آفتاب مهر خود

تا پس پیدا ی من روشـن کـند پنهان من

رعد غــرّانی بتـــازان تا که بیــــدارم کند

آتش برقـی زشوقت وا کنـد چشمان من

ابری از باران رحمــت در فضایم می دوان

تا بهــاری گـردد از نـو تاب تابستان من

شوری اندر شعـــر الیـار افکن از باغ کـرم

تا گل افشان گردد از اکرام تو دیوان من

یا رب

یـارب درونـی عطا کن به از برون

کــایـــد بــرون مرا رنــــگی از درون

باطــن به صـــدق بیــارایم و صفـا

کــــردار خود بــکنم عــاری از فسون

در گــردباد غبــارین نفــس و دل

در عشـــق خود بچشـان باده ی جنون

در چـاهســـار تـــردد میــفکنــم

ده رتبتــــی به مــن از آسمــان فزون

کــاری مکن که دراین دام احتیاج

دستــی بــرم بـــه تمنــا ز مــرد دون

درگیـرودار جهــانی چنیـن فسون

مـا را رهـا کــن از این قید چند و چون

شکرت کنم که خدا! داده ای به ما

عمـــری به عزّت و انعــــام گونه گون

الیــــار را به حقیقـــت دچــار کن

تا پای حــق چکــدش قطره های خون

صبح رحمت

رقـــص پروانه ی دل از گــل گلـزار تو بود

نغمه ی ساز من از صوت گهـــر بار تو بود

جلـوه هـایـی که ببرد از کـف دل هوش مرا

این همه پرتـوی از صـــورت مه پار تو بود

دل غفلـت زده بیــدار شــد از خــواب، مرا

چشــم بیــدار دلــم از دل بیـدار تـــو بود

شربـت جـــان مـن از نحـــل ارادت برسید

شهــد کــام دو جهــان از شکر کار تو بود

باغ تقدیـــر مــرا، صــوت دل آرام گـرفت

صــوت دلبـــر همه از چلچله و سار تو بود

هرکه آمد به جهان لوح دل از دست تو برد

دور امضــای وجـود از سر پرگـــار تو بود

صبح رحمــت بــدمــد تا ابـــدیــت همه را

تــابــش نـور دل از روزن اسحـــار تو بود

دار فرمـــان تو را ســر بسپـــردم عجبـــا!

کاین سر افرازی جان از سر آن دار تو بود

خوش برآمــد غــزلی از دل الیــــار کنـون

دانـــد ایـن هـم کـرمی ازدر دربـار تو بود

نازنین

عشوه ها بر دل نمــودی نازنین

آخــر از دستــم ربـــودی نــازنین

خواب دوشینم بسی برهم زدی

خود در این طوفان غنــودی نازنین

از گــرانجــانی بــدر بردی مرا

در به رویـــم برگشـــودی نازنیـن

چون نهادم پا بـراین دروازه ات

نغمــه ای دیگــــر سرودی نازنین

دل گرفتـی، جانی از نو دادی ام

ای عجب! چون کان جـودی نازنین

دیدمت اندر کــرامت بی رقیب

چشمـــه ی جــانیّ و رودی نازنین

جانـــم ار نقصان بیابد در رهت

وه چه غـم دیگـر! تو سودی نازنین

بودِ عالم، نور و شورش زآن تو

روشنــــای هـــر وجــودی نازنین

تیر عشقت همچنان در دل بدار

بِـه که صیـــادم تـو بـــودی نازنین

خواهـد این الیـــارخونین بال تا

پیشـــت آرد جــان بزودی نازنین

آزادی

نـــام آزادی مــرا بار دگــر جان می دهد

شـــور آزادی به را هـم نور ایمـــان می دهد

خفتگان اندر خیــــال عافیت باشند و جان

دیو شب ازخوان غفلت بهرشـان نان می دهد

گوهــر آزادی اندر لجّـــه ی دریای خون

باشد این غواص جانم تن به طوفــان می دهد

هان نگردد این گهر با شب پرستان سازگار

هدیه ای باشد خدا کـان را به مردان می دهد

تا بدست آرم من آن را، جانفشـانی می کنم

درســی از آزادگــی آیـات قـــرآن می دهد

از حسینـم باشد این ره، ســـرور آزادگان

کاو در این بحر خطر سر را به قربان می دهد

من نیاسایـــم به رنج مردمـان انـدر جهان

بهر این، وجـدان مرا پیوسته فرمان می دهد

از درون نـورانـی عشقــم ولی بیـــزارم از

آنچه برخـورد جهان اولاد شیطــان می دهد

گردن من نی سزاوار کمنـــد ظلمت است

مرد حق گردن فقط بر بند رحمــان می دهد

من چو خورشیدم به تعقیب شب ظلمـانی ام

تا که برچینم بساطش وآنچه دامان می دهد

بسته الیـــار از دلــش عهـدی سرآزادگی

بر نمی تابــد ستم را سر به پیمــان می دهد

نرگس غماز

فصل گـــل آغاز شد

چشـم دلـم با زشد

هر گل وگلچهره ای

مخــزنی از راز شد

نغمــه ی بـــاد وزان

بردل من ســاز شد

یـار من از ره رسیــد

نرگــس غماز شـد

جـــان من از شوق او

در پــــی پـرواز شد

نــــای دل از روی او

چشمــه ی آواز شـد

مرغ دلـــم پرگرفت

بـــر زَبَـــر بــاز شد

بحر جمــــالش فزود

اردک جــان غاز شد

شور وی عالم گرفت

روضه ی دلبـــاز شد

مـردم چشمـــــان او

چون لـب دمساز شد

عشوه ی اودرجهــان

دلبــر تک تـــاز شد

هر قدمـش عاشـــقی

کشتـه ی این ناز شد

کلک من انـــدر کفم

مست سرانـــداز شد

شعر تو الیـــار از آن

بر خــط ایجـــاز شد

در کمند یار

دل به تو دادم از جهان، بار نبستم ازجهان

نام تو جان من گرفت، دل بشکستـم ازجهان

شربتـی از شرنـگ او، خوردم ودر به در شدم

این همه بی وفائی اش، دیدم وخستم ازجهان

در چمن خیـال من، ماه تو جلوه گــر بشد

گوهر عشق و مهر خود، داد به دستم ازجهان

نور جمــال روشنت، روزن جان من گشود

چشم تو را بـدیـدم و دیــده ببـستـم ازجهان

این دلم از اشــارتی، سر بنهــد به پای تو

تا که تو را یقین شود، دل بگسستــم ازجهان

دست مرا بگیر و از، دامن خود جدا مکن

تشنه ی روشنـائی ام، دل زده هستم ازجهان

گردلم از کمند تو، جان بدر آورد دمــی

لایق جــام جان نیم، پستـم و پَستــم ازجهان

تا دل الیــار شنید از لب جان رضــای تو

گفت چه غم دگر مرا، زاین که برستم ازجهان

خیال ابدی

چشم دل برگل آن دلبر گلپــــوش افتاد

و از ســرش از سر دلباختــگی هـوش افتاد

جانم اندر قدح غمزه ی جــانـــانه بتافت

انــدرون از تــب وتـاب طلبش جوش افتاد

رفـت و سـر بـر قدم دلبــــر عیار نهـــاد

بوی جانان به مشامش زد و مــدهوش افتاد

ناگهان پرده برانداخت و رفت از بــر دل

دل دگــر بـاره به فکــر طلــب روش افتاد

تا دهد سر دم تیغش پی دلبــــر بگرفت

این خیال ابــدی بر ســر جــان دوش افتاد

هرگلی را به رهش دید سراغش بگـرفت

نا گــه از هاتف غیبش خبــری گوش افتاد

« عکس اورا به دل از چهره ی خوبان ببرد

هر که کاو را هوس شهد و می و نوش افتاد»

خوبی جان وصفا چون به پسرخوانده بدید

مهـــر جـانـان، دل رستـم ز سیاووش افتاد

ره نبرد از زر دنیا در میخـــانه ی دوست

هر که در دام طمع چون تله ی مـوش افتاد

هرکه الیـــار! سرانـــدرره جـانـان بدهـد

اوسبـکبــار بود، چونــکه سر از دوش افتاد

سربدار یار

دلـــم به تیــر ناوک جــانان دچـارآمد

به یک کرشمه گل انــدر دلم بهارآمد

صبا زطرّه ی دلبر کمند جان بگشـــود

زتار زلف وی انــدر دلــم سه تار آمد

ز سوز نغمه ی جانسوز گیسوان اکنون

دل رمیده ی سنگیـن دلان به زار آمد

نشاط بزم مِی آورد و شـور جان افزود

به ساغری دل خشکیده ام به بار آمد

دهیــد مژده به یــاران که دل بیارایند

که بوی مقـــدم آن ماه گلعـــذار آمد

ز تیغ صحبت دلبر چو لب گشود انگار

به گردنم دو لــب تیغ ذوالفقـــار آمد

رهد ز تابــش دوزخ به دور چـرخ قضا

هر آنکه بر سر او سایه ی نگــار آمد

گلی ز روی کرم هر که داد مـزرع دل

به فیض آب عنایت یکی هــــزار آمد

سرت ز حلقه ی گیسو نمی رهد الیـار!

به چوب قامت یار اینچنین به دار آمد

ساحت می‌آلود

شبی دلم به ماهـــی، به خلوتی نهان شد

گرفت از او نشانی سر آمد جهـان شد

چنان شبی درخشان، ندیده ام به عمری

چو اختری برآمد به بام هر زمـان شد

ستــــاره ای بر آمــد زشـام لیلة القدر

درید سینه ی شب، بساط او خزان شد

مــدال عشق را من، شدم چـو گردن آویز

چو جان مه جبینان، جمال جان جوان شد

دلم ز شوق جــانان، دراین قفس نگنجیـد

گسست بنــد تن را، به سوی او روان شد

هــوار از او بـرآمــد کــه دلبــران! بدانید

گــزیــده ام مهــی را که مهتر مهان شد

مــرا نظـــر نبـــــازد به مهتـــران واهــی

رسیــده ام به یــاری که سـاقی روان شد

هر آنکه چشمش افتاد به ساحتی می آلود

چه چاره! کاو شکاری به ناوک کمان شد

هـر آنکــــه دل جهـاند ز تیر عشق جانان

ز راه روشنــــایی، به ظلمت گمـــان شد

چو دل بداد الیـــار، به دست شــاه خوبان

به بحــر او در آمـد، غریق کامــران شد

آهوی وفا

جــــانم ار بـــاده ننوشــد نبرد گوی وفا

کاو به تدبیـر دل آورد سر از کوی وفا

مرغ دل هر شبه بال آرد از این بام وجود

تا کـــه پرواز کنـــد گـرد تکاپوی وفا

ایـن تـــلاطم ننشیند به دل اندر یم دهر

تا ننـــوشم قـدحی از کـرم جــوی وفا

تا رســانم به کمال این دل دلبستـه به یار

می برم جام گلی سوی دل از بوی وفا

رنـــگ رخســـاره بتـــابـد اگرم رو نکند

بخـت جانی که وزد از حرم مــوی وفا

می سپــــارم تـن خـود بر لبه ی تیـغ جفا

گر خـــزانی به بر آید ز هیاهـوی وفا

عشق خود می برم اندر صدف گوهر جان

تا بسنجــم سر پیمان به تـرازوی وفا

بار الهـــــا! بنشــــان تـا به ابــد بر دل ما

تیری از ناوک برخاسته از سوی وفا

ای خوش آنروز! که آید ز نسیمش خبری

زجــواز کـرم بوســه ای از روی وفا

دل الیـــــار نیـــارامــد از ایــن کار شکار

تا نیــارد به کمند خودش آهوی وفا

آب بقا

انــدر اقلیـــم فـــنا آب بقـــا می جویم

روزنـــی بر جهـــش از دار فنـــا می جویم

دلـم آشفت از این شهره ی بازاری من

چون ندانست از این شهره چه ها می جویم

آسمان لایتناهی است در آیینه ی عشق

مــن چــرا بر در بیغـــوله خفـــا می جویم

خــام ابلیس شـــدم تا لبه ی چاه سقوط

جــان خود از لب این ورطــه رها می جویم

خستــه از توسنــی نفسم و تزویر و ریا

از فضـــای دم جـــانـــانـه هـــوا می جویم

این جهان عشوه در آورد وکلاهم بربود

ای عجب! اینکـــــه ز مکّـــار وفا می جویم

تا دل از هرزگی آرم به ره عشق وکمال

روشنــــایی ز تفــــاسیــر صفـــا می جویم

تا بیـــارایمش این دل ببرم خانه دوست

خوشـــه چینـــم در خوبان و حنا می جویم

این جهان فانی و عقبی به بقای ابدیست

من خلـــود از در رضــوان خـدا می جویم

آرزویــی ز دل خسته ی الیـــار بخاست

بعــد از ایــن از در میخــانـه نوا می جویم

ترنم یار

بـــار دگــــر یــار، مرا نــاز کرد

عشــوه گری را ز نو آغاز کرد

پــرده ی پنـــدار و تـــردّد ربود

چشم دلــم بر دو جهان باز کرد

بـــاد ترنّـــم ز لبــانــش گشـود

رشته ی گیســوی دلم ساز کرد

قفـــل در از باب معــانی شکست

جملگـــی انــدر خط ایجاز کرد

گــل که ز باغ گل رویش شکفت

بلبـــل حیــرت زده آواز کــرد

لـوح جمـــــالش ز برِ جان کشید

چشمه ی جان را گهر انداز کرد

غم به دل از فرقت او جان گرفت

لــب به لبــم با نی دمسـاز کرد

خنجــــر عشقــش دل الیـــار زد

جـــان من اندر صف جانباز کرد

صاحب جمال

وه! کـــه روبند گل از شرم جمـال تو بود

رنگ رخسار دل از رنگ خیال تو بود

گل به اذن تو هویدا شد و آن پرده درید

چون بدانست جمالش ز جمال تو بود

ساز و هر نغمــه ی بلبـل، ز هوای کرمت

برسر شاخ گل اندر پی خــال تو بود

این شمایـــل که دل از عـالم والا بگرفت

گوهری بی بدل از حقّه ی مال تو بود

رُستم جـــانم اگــر هیبت مردانه گرفت

یــال وکوپــال وی از جوهر زال تو بود

آسمان دلم از یاد تو بی رنگ و غم است

این همه صافی از آن رنگ زلال تو بود

خرقه ی نیکــــی اگر صالح وارسته ببرد

تار این پیرهــن از پود خصــال تو بود

بس که بارد زکلامـــت گهــر مهر و صفا

گوش الیــــار به قـرآن پی قال تو بود

اشارت جانان

مـــرا اشـــارت جـانــان به راه کا م آورد

دلـــم بـه عنبــر مویش به کام دام آورد

کشیدم او به پی اش سوی مکتبی از عشق

به عشوه ای لب جان، برشراب جام آورد

فراغتی ز فروغــش به چنــگ جان افتاد

دلــم به دست خــود از دامن حطام آورد

دلم به پیچ و خــم دهر بس پریشـان بود

به شکّــری زلبـــش، دل به انسجام آورد

دلــم زپرده ی ظلمــت نشانه بیرون بـرد

چــو آفتــاب خـود انـدر دلم به بام آورد

نشانه ای نبُــــد انـــدر زمــانـــه از نامـم

مرا به خلعـت عشقــش به مهـد نام آورد

چه ها کشید دل اندر درون جــان؛ الیــار!

دمــی که باد صبــا از بــرش، پیــام آورد

سودای خیال

شمع شد جان من اندر شب سودای خیالت

ذوب شد همچو یخی از تب گرمای خیالت

خنجــرت گــر بشکافد قفس جان مرا؛ وه!

نـــدرد در دل مــن پرده ی دیبای خیـالت

گرچــه از محضر رویــت نشدم باده بنـوشی

می رسد سهم دلــم از ره درهای خیالت

آب گـــردد به دلـــم قنـــد فراوانی اگر من

بنیــوشم سخنــی از لب زیبـــای خیالت

می رسد قطره ی جانم سر آن چشمــه ی جودت

جان بر افشانم اگرمن به کف پای خیالت

چهره آراید اگر کس چو عروسی دوجهان را

هرگز انــدر دل وجانم نرود جای خیالت

روشــن آمــد دلــم از تنگه ی تاریک جهانی

روشنــایش اثری زآن ید بیضـای خیالت

هر شب از فرقت رویت، بدمد ناله زدل، زآن

می سرایــم غــم جانم به الفبـای خیالت

کــی نهـــی پـای مبارک به در خانه ی دل، تا

بینم آن را که ندیدم همه رؤیـای خیالت

دل الیــــار گرفته است سراغت همه عمرش

پـا نهاده است به هر جا پی آوای خیـالت

نکته‌های گل

آتــش نبــر به دلت از اجــاق کین

بــا باد کینـــه نســــوزد چـــراغ دیـن

هرگز نروید علف، گر به جای آب

بارد ز ابر فلــــک، سنـــگ بر زمیـــن

در آزمون زمــان دست فتنـه است

ابلیـــس چــون همه جا خفته در کمین

ویران شود به جهان خــانه ی دلت

با عشق اگـــر نکنـــی قلعـه ای حصین

در کار عشق برائــت زجــور جوی

چو ن عشق و جور نسازد به هم، همین!

عشق و صداقت و ایمان به هم بدوز

کن جامـــه ای به تن از عصمتــی برین

پــرورده دامن هستی، به کار عشق

مردان خــوب و چه زنهـــای نازنین

دل بستی ار به خــدا، اعتمــــاد کن

در کار او نکنــــی تا! دلــــت ظنین

بیـــداد محتسبــش، نشکنـــد کمر

مرد ار ز خوبـــی خود گردد آهنین

بازار زرق جهــــان گــر چه پرگهر

ایمــان به زرق جهان کی دهد ثمین

خواهی که دل شود آسوده ازجهان

دونیا حیاتینی سن توتما چوخ چتین

دلشـــاد اگـر نبود کس به کار خیر

کــی شــادی آورد او بر دلی حزین

بشمـــر غنیمت دوران حیـات خود

از بهـــر مــردم دوران گلــی بچین

گــر گــام خود بنهــی در ره کمـال

ساید به بام فلـــک مــر تو را جبین

گر کرده ای به فرامیـــن حق، عمل

پس بوده ای به امــانــات او امیـــن

هان! نکته ای دگر از من شنو کنون

هرگــز نگردی از این نکته ها غبین

حق است مرگ، نباشد از آن،گریـز

باشــی اگــــر چه درون حصار چین

برچیــن زدفتـــر الیـــار نو گلـــی

گر بوده ای به چمــن مرد نکته بین

آب توبه

خود حجاب خود در این پایاب عالم بوده ام

با دلی گِل بسته اندر خانه ی غم سوده ام

غافل از احـــوال خویش و بی خبر از رمز راه

گوئیــا گـرد غباری در دل یــک توده ام

نیشی ازتقدیر حقّ، خواب از سر چشمم ربود

دیدم اندر تیرگی چون بیـرقی از دوده ام

پس ببـــستم من کمــر، جبــران مافاتم کنم

آبی از توبت به جان آمد؛ بدان پالـوده ام

بعد از آن جــام می دلبر به دست جان رسید

تیرگی، دیگر نگیرد جان؛ به می آلوده ام

بر دل الیـــار اگر یـک قطره از مهرش چکد

مدّعی گردد که از غم ها دگر آسوده ام

حاکم گل‌ها

ای دل از آن ارغــوان، جام شرابی ستان

سلســله ای هم بر از، حلقه ی موی بتان

سر به سجود آوری؛ جان لب جود آوری

ار بچشی جرعه ای تا بشوی مست از آن

بر گـــل او بلبـلــم؛ گــر چه اسیـر گِلم

ورد زبــانـم بود، دلبـــر شیـــریـن زبان

دست خود ار دلبـــرم، باز کند از کــرم

موم شـود دست او، پنجــه ی شیـر ژیان

رهــزن دلهـــا شود؛ حاکم گلهــــا شود

دلبــــرم ار ناوکــی بر نهد انـــدر کمان

لب بگشـــــاید اگـــر؛ می رود آلام سـر

با شکــری می دمد، بـر تن ما روح وجان

این دل الیــــار اگـر، باشد از او بهره ور

لانه گزینــد در آن، ســایه ی سرو روان

رشتهٔ عشق

تقدیر جان مرا حق نوشته است

از خاک و شبنم عشقم سرشته است

هر دل کــه بگذرد او از مسیر عشق

دانــــد به درگــه حق، عشق، رشته است

این رشته می بردم تا به بام عـــرش

برمسنــــدی کـــه نه جای فرشتـــه است

بس گل دروده دراین ره، هَزار جان

از مزرعـــی که در آن، بذر، کِشتـــه است

انـــدر منـــای جمــالــش بدیده ام

بس کُشته ای که از آن کُشتـه، پشته است

آورده از چَــهِ ظلمت، دلـــم بــرون

این دل ز شـــادیش، از جان گذشته است

گــر دل ز مـرز جفــایش، گذر کند

دانـــم به تیــــغ غـــم عشق، کشته است

گریــم بر آن دل بی بهـره از غمش

آن کــاو که صیـــد کمندش نگشته است

الیــــار! از آن، بنریزد غم از دلــت

کایـــزد تو را به چنین غـــم، بهشته است

رویین تن عشق

من بر دیــار عاشقان، با جامه ای پــاک آمدم

دل دادم انــدر دست او؛ روحی طربناک آمدم

یک دم ندا آمــد مرا در کوهســـار هستی ام

من بر ندای عشق او، بر سان پــــژواک آمدم

انــگشت حکم خلقتش، بر من اشارت تا نمود

در حلقه ی جنّ وملک، چون موج کولاک آمدم

رویین تن آمــد جان من؛ تا بردم انــدر آب عشق

برهجمه ی اهــریمنـان، با جان بی باک آمـدم

لاک محبت را کشیـــد او در ازل برجــان من

بر عرصــه ی دیر جفا، من اندر آن لاک آمدم

تا تیر تقدیرش مرا، درآسمان بر دل نشست

افتــادم انــدر کــام غـم؛ تا بر سر خاک آمدم

چشم دل الیار اگر افتد به جام عشق او

گوید بر این محنت سرا، نی بهر خوراک آمدم

کوی جانان

عاشقان را کوی جانان دردها تسکیـن دهد

عشق خود را چون نگینـی بر منِ مسکین دهد

گــر نهـانی پا نهم بر کوی جانان یک شبی

جــامی از می پـرکنــد اندر نقــاب دیــن دهد

صورت بی صــورت جانــان ببینم یک نظر

جــــام زهـری از محبّت پرکنــد بی کین دهد

گر شوم گم کرده ره، در ظلمت نفسانی ام

نوری از شمـــع هـدایت، آیــت یاسیـــن دهد

گـر کند خار محبّت دامنــم را ریش ریش

در دیــــار خوبـــرویان کســوتی نرمین دهد

گــر چه در هجران یارم تلخ باشد کام من

در نهــــایت جــام لعلی، شربت شیرین دهد

خواهم از معشوق جامی، یا گوارا یا که تلخ

هرچه خواهد او، همان، یا آن دهد یا این دهد

آرزو دارم نهـــانی در دلـــم، کاین یار من

عشــــوه ها اندر میــانه، صحبت دیرین دهد

یــار من نور جهــان عاشقــان است و دگر

هر چه خواهد او دهد، نزدیک یا در چین دهد

غم مخـور الیـــار! در زندان نای و نی بسی

صبــر را پــاداش غفــران، رتبــت زرّین دهد

ایران زمین

من ایران زمینم مه تاجداران

به دوران کتاب کهن روزگاران

بــه دل دارم از قعر دوران نشـــانی

ز حــق جوئی وغیرت جــان نثاران

به خــود بالــــم از پرچم مـردمانم

نشــانی به دل دارد از تـک سواران

گهی دست رستم گهی دست آرش

هم آغشتــه بر خون آن سربداران

به کیوان و کیهان درخشان درفشی

کـــزو گشته روشن دل دوستداران

من ایرانی ام دل سپــردم به دستت

تو را زیبــد آن برگ زرّین نگاران

تو بر تـــارک ایــن جهــان تابناکی

نشــاید تــو را تیرگــــی از غباران

تو را وصــف نـام ار کنم من جهـانی

نگفتـــم به دفتــر یــکی از هزاران

برت یازد ار، دشمنـی دست جورش

کنم پوزه بر خاکش و خوار خواران

تو الیــــار! اگر بر وطن بسته ای دل

به خدمت کن آن را زدل نور باران

جان مرا جان علی

بـــاغ مــرا سرو خرامــــان علی

درد مـــرا نــام تو درمـان علی

هر دو جهان دیده به رخســار تو

تا نظــری با رخ خنــــدان علی

چون که تو خیر البشـری بر خدا

من ز توام والــه و حیــران علی

در دل شب، خاطـــر غم دیدگان

حــال تو را کـرده پریشان علی

جان تو تندیس خدا ترسی است

ای که وجودش همه ایمان علی

شب نبرد چشم تورا خواب خوب

تا نبـــری شــــام یتیمــان علــی

جــان جهــان منشعف از عدل تو

قســط جهــان را همه میزان علی

چهـــره ی نیکــوی جهـان نام تو

ای به ابــد اســـوه ی انسان علی

پشت تورا کــس نـــدرد در نبرد

خصم و عدو از تو گریـــزان علی

وه! نشـــوی منقطــع از یـــاد حق

گــرچه دَرَد پای تو پیکــان علی

عهـــد خـدا را تو نبــــردی ز یاد

بــودی از اول ســر پیمــان علی

جـان تو پر گشتــه ز اسرار عشق

سینه ی تو چشمه ی جوشان علی

جـــاذبه ی نـــام تو در هردلـــی

خصــم تو هــم معتـرف آن علی

عشق تو گــر جان کس افتد، برد

همچــو مریدان ز تو فـرمان علی

مهــدی موعـود اگـــر از ره رسد

پرســم از او کــو شه خوبـــان علی

هــر چه بگویــم زتو کـم گفته ام

مــرد کمـــال و شـــه دوران علــی

کــرده هــوایت دل الیـــار از آن

زمــزمــه اش جــان مــرا جان علی

بارالها

بار الهــا! حاجت ما را روا هر روز کن

روزهای عمر ما را در جهان نوروز کن

دشمنان دین ما و میهن ما را تو خوار

مردمان خوب را بر دشمنان پیروز کن

روزه ی مـا را اگر ناقص بود انــدر شمار

در پذیر و از کرم در حلقه ی سی روزکن

تیرگـــی ها از دلم بزدای تا گردد سپید

هم شب تـار مرا پیوسته همچون روز کن

بس تو ما را برنواز و گستران خوان کرم

هم همی هرروز ما را بهتــر از دیروز کن

نور ایمــان را بتـابان بر دل این مردمان

جان ما را برگداز از مهـر خود پرسوز کن

این دل الیـــار را پیوسته انـدر مهر خود

از بدی هـا دور و از دورانـه پند آموز کن

خلق نیکو

خلق نیکــو در بشر یک نعمت یزدانی است

گر تهی باشد بشر زآن، رونق نادانی است

هم معطر سازد انسان را مدام اش از درون

هم ببخشد اعتبارش، خلعت رحمانی است

از کویـــر جــان انســان بوتــه ی خلق نکو

می زداید خستـگی را چون چراغ جانی است

روشنـــای روز را روشــن تر و شب را نکـو

سازد ار باشد کسی را، رحمت پنهــانی است

ریشــه در نـهـــر زلال خصلــت پیـغمبـــران

هم بشر را پیـک رحمت، آیت ایمــانی است

خلـــق اگـــر بـاشد مـزیّـن بـر صفـات انبیـاء

درد دل گردد مداوا، نسخـه ی درمانی است

تو هم ای الیــار اگر گردی مزین زاین صفت

قیمتت افزون شود چون گوهر انسانی است

یار

سنبـــله در سنبــله گـردد بهــار

گـــر بفشــاند فلکــم زلف یـــار

غلغــله در ســاحت افســــانه ها

افتـــد اگـــر رو بنمـــاید نگـــار

چشمـــه ی جوشــان دلم پرگهر

گردد اگــر ز او خبــر آید به دار

یــارم اگــر تیـــغ کمـان برکشد

عیــن علی کاو کشدش ذوالفقــار

گر خبــری نارد از آن سو نسیـم

تیـرگـی اندر دلم افتـد به کــــار

گل به دلش خون چکد ار یار من

عشوه گری را، زخود آرد به بــار

هلـهلــه در چلچـلـه افتــد کنون

گر بگشاید رخش آن با وقـــــار

یار مـن آن مـاه نگارین رخ است

شب رود او را چـو ببیند به غـــار

دیـده ی الیــــار شود روشــن ار

چهره گشایـد برش آن تاجـــدار

نیکی

بحر ایمـــان و عمل را درّ تابان نیکــی است

آسمان عشق را خورشید کیهان نیکی است

آنچه شب را تا سحر نوشین کند بر صاحبش

هم بـبخشد تا ابد آرامش جان نیــکی است

جـالـب غفران و رحمت از خدا بــر مردمان

بر سر انسان بود تا جی ز رحمان نیکی است

جـلوه ی خیر العمـل باشد همی بر هر کسی

آنچـه اندر زندگی مصداق ایمان نیکی است

روشنی بخش جمال صالحان و روح و دل

مرهــم زخم دل پاکیزه رویان نیـــکی است

حــق پرستی را بود آیینــه ی پاکــیزگی

جمله از خیل سفـــارشهای قرآن نیکی است

در قیــامت گوهری زرّین بود بر لـوح ما

روشن از آن نامه ی اعمال انسان نیکی است

گـر بود آغشته بر اخلاص و ایمان کار تو

آنچه اندازد تورا از چشم شیطان نیکی است

هم تو ای الیـار کن در ترکشت تیر عمل

گـر بود ابلیس را سـوهان دندان نیکی است

در اندیشهٔ یار

در چشــم فتنــه بارش خُم در خُمـانه دیدم

از گوشـــه ی نگــاهی، خَم در کمـــانه دیدم

نزدیکتــر کــه رفتــم چنگی زنم به زلفـش

ناگــه ز شور مستــی، هستــی یگـــانه دیدم

گفتـــم که در خیــالی یا بستــه ای به جانم

گفتـــا تو شبـــروی کـن، او را به خانه دیدم

شب در خیــال رویــش دل را زکـف بدادم

محنــت به دوش جان را سر در خـزانه دیدم

گشتم به دور رویش پیوسته هر شب و روز

هر جا که شاخ وبرگی، عکسش به دانه دیدم

مـاه رخــش بتابیــد بر این زمیــن خاکــی

آن لحظــه من زمیــن را هم آسمـــانه دیدم

در مــزرعی کــه دایــم رحمت نظر نمــاید

گـــل را کنــــار بلبـــل من شـادمــانه دیدم

در آتــش جمــالش جانــم بسـوخت جانم

عشقــش دهــد مدامــم جـان را بهـانه دیدم

بر آستــان قربــش سر یک شبــی نهــادم

کــردم نظــر پس آنگــه خود جاودانه دیدم

محبوب خوبرویم! کن یک نظر به الیار

بسیار در فراقت جور زمانه دیدم

آستان جانان

رو خستــگی بدر کــن ماه منــور آید

نـــور طــبیب جــانـم از روزن و در آید

من پایکوب راهش گـردم ز شـادمانی

دانـــم که یار خوبم چون شاه شهپر آید

ســاقی بـده شـرابی از کوثــر حقیقت

با یــار دلنـــوازم ایــام غـــم ســر آیـد

گلگونه کن رخم رادر گلستان جانان

در عشق جان ستانش سیـم سرم زر آید

برآسـتـان پاکش پیوسته سر نهم من

شــایــد کنــد قبولم یا آنکه جان بر آید

در آتش فراقش پیوسته من وصـالش

خواهم به آه و زاری گوش فلک کر آید

در سلک عشق بازان هرگز رهی نیابد

هــر مـدعی که بـا او جــان مکـــدّر آید

درمحفلی که جانان آنجا نشسته باشد

هـر عـاشقـی نهــد پا بی پا و بی سر آید

جانان اگر نماید یک غمزه ای به الیار

از شوق جان به سویش با دیده ی تر آید

دعای جان

بیــا ای صاحب هستی خزان دل بهـاران کن

درآن تخم از نشاط افکن، جمالت را نمایان کن

به خون آلایَش از عشقت ز هر آلودگی پالا

دل مــا را به رنــگ خود بیارای و بســامان کن

دل مــا بود از اول صاف و ربّانی به لطـف تو

به زنگــار جهــان تیره؛ چو مهرِ ماه آبــان کن

چنین می خواهم از رویت، عنان دل به دست آور

کشــانش سوی میخــانه، برش گیسـو پریشان کن

رهـانش از هــوای جـان، به راهت رهنمــایی کن

تو خـود جـانی و جانش ده، اسیـر کوی جانــان کن

دری از بـاغ اســرارت،گشــا بر این دل عــاشق

دلــم را خــالی از بتهــا، پر از محــراب ایمـان کن

بر افشــان بـاده ی رخصت، مهیــای جهادش کن

گرش ســوی بلا بــردی، همی پیـــروز میـدان کن

به خوبانــم قــرین گــردان، قرارم ده سر پیمان

تو جـــانم از در رحــمت، به دور از شر شیطان کن

تو را الیــــار دلخستـه به زاری می کــند فــریاد

دلش را پرکن از مهرت، سرش وانگه به قربان کن

مرغ شهبال

مرغ شهبـــالم ولــی محبــوس زنــدان تنم

بهرآزادی به دنیا این همه جــان می کَنـــم

من به دنیا گفته ام هیهات اگر ســرخم کنم

گر نبـودی حکــم او، می کندم این پیراهنم

در جها ن و تار و پودش من خدا را دیده ام

هم بر آنـــم بنــد او پیـوسته باشد گـردنم

در گلستــــان وصـــالش می نشینــم تا ابد

تا نبـــاشد دام شیطـــان از بــرای گلـخنم

این جهـــان باشــد بنــایی بر سر آب روان

می نیــالایـم خـودم را تا نچسبــد دامنــــم

دست تقدیــرت خدایا! می نـوازد تــار حق

می سپارم گوش جان از هر در و هر روزنم

باغ رضوان تو را می جــویم اندر این جهان

تا که سازد توش جان وآخــرت را گلـشنم

گر هـوای کوی جانان باشدم ســودای سر

می رهــم از قیـد تعلیــق و جفــای دشمنم

تا که دست اندازم اندر حلقه ی قرب خدا

گوید این الیار حیران این چنین پر می زنم

حق پرست

دیشب به خواب نوشین، چشم از جهان ببستم

سـاقـی به پیشـم آمـد، بگرفت شست دستم

بر حلقــه ی مریــدان گفتـا خوش آمدی جان

پرسیدم از چه رویی، مـن مست مست مستم

بــردم بـه بـاغ رضــوان آن ســاقی خــدایــی

در جمــع خوبرویـــان، یک ســاعتی نشستم

آنجـــا بـه دل روان شـد نـور خــدای بـاقـــی

نا گـــه زفــرط شـادی، پیمــان غـم گسستم

پـی بــردم از تـه دل باشــد حجــاب حـایــل

بیـن خـدا و انسـان، آن این که مـن من استم

نـور خــدا همیــشه، در هـر کجـا عیـان است

بستم به روی خود در، آن در که خود پرستم

هـان ایـن جهــان نبـاشـد، جـز دار فتنـه برما

خـوش بر کـسی که گوید از دام جان برَستم

جولانگــــه شیــاطیـن بـاشـــد ســرای دنیـا

در جنـگ بـی امـانـم، دیـگـر زدل نـخستــم

در دار غــم تـو الیــــار! ار دل بــر او بـبنـدی

گـویی سپــاس او را، کــز راه حــق نَجَـستم

بلائی

مـن ز روز خلــقت آدم بـلائی گشته ام

با حسیــن از کربلا من کربلائی گشته ام

خون هابیلم به دامن، تیغ حق اندر کفم

فرق سرآغشته بر خونم، طلائــــی گشته ام

درصف یکتا پرستان، همره هابیل و نوح

هم به قــرآن و یـد بیضا، جــلائی گشتـه ام

هان! علمدار صف آزادگان باشد حسین

من ز رنگ خون او، سرخ و سمائی گشتـه ام

من سوار کشتــی حقم، حسیـنش ناخدا

در میــان موجـی ازخون، ماورائی گشتـه ام

ازتبـار ایـل حقـم ز آن شدم الیـــار آن

جان فشانم راه حق را، زآن خدائی گشته ام

عشق من

درد مــرا یکسره درمان کند؛ عشق من

می کشــد افسار هوا، جان کنــد، عشــق من

می بــردم سوی منا، تا در آن، بهــر یار

در قــدم انــدازد و قــربان کنــد عشــق من

کافر اگر خنده لب آید برش یک نــظر

می بـــردش جان که مسلمـان کند عشق من

گـوی دلـم را به کـف آرد اگر مــاه من

سینه ی جان، عرصه ی چوگان کند عشق من

گر بکشد پرده ز رخسار خود، جان برد

خاصــه اگــر، زلــف پریشان کند عشـق من

راز صفای دو جهــان در دل ایـن گــهر

دشــت و کــویرم چـوگلستان کند عشق من

رخت جهــان بر کن از اندام جانم که تا

جمــله فــرامیــن تو فرمان کنــد عشق من!

جور تو الیــــار کشــد از دلش تا مـدام

خلــوت دل بـا تو چــراغـان کند، عشق من!

تجلی یار

در تــار و پـود جانم نور خدا عیــان است

در کنج خلوت دل ز او گنـجی ارمغان است

هر کاو که دارد از دل، میلی به صید جانش

زآن سو خدنگی از او در چلّه ی کمان است

در بیشــه زار عــالـم،گـر گم شود دل من

می رم به سوی جانان، آنجا ازاو نشان است

از جان ودل گشــایی،گـر دیده ی بصیرت

بینی به ذره او را، هــم آنچه کهکشان است

از شــوق جــان ورغبــت، بـا اندکـی تأمل

دریابی اینکه دلبر، در جان و هم جهان است

ذرات عالــم از جـان، در سجــده گــاه اویند

صد وای و وای وافسوس، بر آنکه در گمان است

او لا شــریک ویـکتا، هـم حیّ لایمـوت است

هر کاو ستاید او را، خوشبخت و در امان است

پــروردگــارجــانـــم، روشنــگر جـهــانــم

بـاشد خــدای قادر، کاو ظاهــری نهــان است

هــر کـاو ز دور گردون گیــرد نشان عبرت

یـابــد ره سعــادت از او کــه لامــکـان است

برگیــر جان الیــــار در هـالــه ای ز رحمت

بـر پیش خود خـدایا! کـز غصه در فغان است

مُهر محبت

نزد بهــاران شدند بلبــل و سرو چمـان

تــا که بخواهند از او پا نهد اندر جهان

خـوان طــرب گستــرد بهر طبیعت اگر

خیــل گهــر بار ابر آوردش آسمان

مژده ی رحمت رسید ز ابر بهاری کنون

در پی گل بلبلان، هم شده آب روان

جلــوه گری گر کند گل ز جمالش به باغ

بلبـــل ســـرمازده گــیرد از او ارمـغــان

درّه و دشت و چمن زنده کنــون با بهــار

رقص گـل آغـاز شد بلبل از آن شــادمان

مِهــر بهاری دهد، شــادی و روح وجمـال

گیـــرم از او عبـــرتی تا بگشــــایم زبان

جمله بگویم که ای کودک و پیر و جــوان

بر همـــه تابیــد از آن مهر دل اندر زمان

نغمــه سرایان اگــر غنچــه گشایی کنند

خنــده برآرند بر، محفـــل غــم دیدگان

فربه و شـاد و چران، می شودش گوسفند

نغمــه ی نی گـــر بـود بر لب جان شبان

رسـم خـدایی بود، گــر طـرب آرد کسی

بر دل غــم دیــده ای یا به دل خـــانمان

همچـو بهاران تو نیز، بقچه ی غـم را ببند

دسـت ضعیفان بگیــــر، تا که شوی پهلوان

سفـره ی شادی گشــا، پیش رخ بنـدگان

گردن خــودکامگی بشکــن و بگریز از آن

ساز محبت بزن، قــطره ی رأفت چــکان

ای که تو خود طالبی، رحمت حق را به جان

هر که به کوی جهان گوهر مهرش بریخت

بر ســر پیشانــی اش مهر محــبت، نشــان

راه تـو الیــــار اگــر راه محــبـت بــــود

جمــله برآری به کـف، هردل پیــر و جوان

شوق بقا

مــاه تابان را بســامان دیده ام

در غیابش قصه ها بشنیـــده ام

تا بر آمد پیشم آن فرخنده پی

از لبش من دسته گلها چیده ام

گفتــمش ای مـاه رؤیاهای من

من زجــام عشق تـو روییـــده ام

درغم هجـــرتو بودم بی قـرار

همچو سیمابی به کف، غلطیده ام

بـر سر اسب خیـــالم ســالهـا

در پی ات بهر نشان گــردیده ام

حالیا چون رو نمودی سوی من

از دمــت من مشکـــها سابیده ام

ازجمــال عــالـم آرایت کنـون

ســر به دامــان صفـــا ساییده ام

قلب الیـار از تو می یابد حیات

دسـت شوقــی بر بقــا یازیده ام

تحفهٔ عشق

عشق، مرا جان دهد ای خـدا

سوی تو فرمان دهـد ای خدا

در شب تاریک دل، بر منش

اختـــر تـابـان دهــد ای خدا

روز مــرا نــو کنـــد تا ابـــد

مهــر زرافشـان دهد ای خدا

بهر مـن آب آورد، هـر زمان

تـوی بیــابان دهــد ای خــدا

بر سر درد آورد، جـان اگــر

شربـت درمــان دهد ای خدا

هــم بـرد آرام جان، از دلــم

هم سر و سامان دهد ای خدا

هر چه بخواهد از او، این دلم

عشـق، مـرا آن دهـد ای خدا

گــو مه دلــدار من، بــا دمی

گـوهــر ایمان دهــد ای خدا

بوی تو آرد به من این بهار

چون گل ریحـان دهد ای خـدا

از بــرت آرد خبر یا نشان

چون زر و مرجان دهد ای خـدا

تا رود انــدر دلم، بهر جان

تحفــه ی جـانـان دهد ای خدا

او سر الیـــار را، یک زمان

بهــر تــو قربان دهــد ای خدا

مِهر اخلاص

وای و وایم جام تقوایم در آب افتاده است

بــام زهدم از ریاکاری خــراب افتـاده است

تار و پود آنچــه رشتـــم از عبادت، پنبـه شد

وه! خیـالاتی که می سفتـم، سراب افتاده است

زآنچه می کــردم مــزیّن، حاصل زهد خودم

فکر می کردم که جان در شهد ناب افتاده است

خــواجه کز شیرینی اعمال خود مهمـل بگفت

از سر مستی و غفلت هم به خواب افتاده است

گــر عمـل پیچد به دستــار تفاخـر ای بسا

می برم جامی ز مفرغ در لعاب افتاده است

گر فروشد مرد دینش زهد وتقوا را به غیر

گــویی اندر خـرمن تقوا شهاب افتاده است

آتــش مــنّّ و ریا غافـــل کنــد از یاد حق

می گدازد لعل ایمان کز حساب افتاده است

گـــر نیــابد مهر اخلاصی کسی انـدر دلش

گویی اندر چشم او مهر حجـاب افتاده است

تا نگیـرد روز مـحشر روسیــاهی دامــنش

قبــل از آن الیـار نالان در عتاب افتاده است

یا علی

روشنــی بــام جهـــان، نـــام تو، یـا علی

باغ دلم گلـــشن از احکام تو، یا علی

بوی عدالــت به جهان در، کنـون، اندکی

باشد اگــر، باشد از ایّــام تو، یـا علی

طعــم خلافــت نبود گـر بحـق، درجهان

تلــخ کنــد ذائقــه ی کام تو، یا علی

بر نشــد ازخــون دل بیـوگان ، آن زمان

خـانه ی کوتاه تو هم بام تو، یا علی

عشق فراگیــر تو صیـاد دل، گشته است

گستره ی هر دو جهان دام تو، یاعلی

چشم دل از شوق جمــالت کنـون، منتظر

تا که زند بوسه بر انـــدام تو، یا علی

داده تو را شیر شهــامت همی، آن زمـان

از دل وجانش همه آن مام تو، یا علی

میکده ی کوی تو بر جان سزد، جان من!

چشـم جهـــان منتظر گام تو، یا علی

دل نکنــی بسته تو بـر سیم وزر، لاجـرم

اسب فریبــای جهــان رام تو، یا علی

مســت کنــد عشـق تـو الیــار را، تا ابـد

نوشد اگر جرعه ای از جام تو، یاعلی

آستان مهر

قلب خــود بر آستــان مهــر توساییـده ام

در چمــن زار عبـادت، دیدنی ها دیده ام

خود خدای عالمی، صاحب لقای روز حشـر

صوت قرآن از دم ذ رات جان بشنیده ام

رود جوشان سلامت، از کواکب جاری است

ازکنـــارش من گــل نام محمــد چیده ام

من در این گرداب عشقت، همچنان آسوده ام

دست خود را هم در آن بهر بقا یازیده ام

کنــده ام پیـــراهـن چـرکیــن نفســانی ز تن

در رکاب عشق و ایمان همچنان پاییده ام

جــان بــرم تــا از هـلاک دام شیـــطانی، زدل

از سر تسلیــــم و توبـت برخدا نالیـده ام

تـا نیـــالایـم خـــودم را بـا حـــطام دنیــــوی

من کلــه خودی ز تقوا بر سرم پوشیده ام

چون به دست آمد برات رحمت از فیض خدا

از همیــن آب حیاتم، اینچنیـن بالیــده ام

من کــه الیـــارم، ز دیـــدار رخ سیمیـن بتی

گَرد شادی بر نگــاه عــاشقان پاشیـده ام

دست نیکی

خــار غم را از گلستـــان یتیمــان ریشــه کن

شادی آور بــر دل غمــدیدگــان این وطـن

شکـــر نعمت را به جای آور همـی انفـاق کن

قبل از آنــی که رسـد مر نوبت غسـل وکفن

بوی عطــر مهــر ایزد بـر جهان مستولی است

شمـه ای هم تو بر افشان همچو آهوی ختن

گر به مردی دست نیکی برگشایی سوی خلق

در لطافـت می ربایی گــوی سبقت از سمـن

ای خــدا دستــم بگیر و دست گیرم کن همی

تا جهان پر گل شود از خوب و خوبیهای من

در جهــان بشنـو تو « یاهو » از جماد و از نبات

بشنــو آواز خــدا خـوانـی ز مـوران و زغن

لحظــه های عمر تو جاری شود از حوض جان

بهــر دیـدن سر بر آور از تمنــاهــای تن

ای که الیـــاری! اگر خواهان غفرانــی و لطف

سر فرود آور خــدا را چون درختان چمن

ای نگار

سلسلــه در سلسلـه پیوسته ای

زلــف خــودت بردل مــن بسته ای

با همــه زیبــایی و ناز و جمـــال

مجمــعی از هـر گـل و گل دسته ای

نوگلـــی از بـاغ ازل بــــوده ای

از همــه نقصــان و خطــا رستــه ای

شهــره ی شهری و شــه با وقار

شـــاهد مــه رویـی و نـی خستـه ای

با لب خنـــدان چــو بیـایی برم

رو بـری از هـر گـل و هـر پستـه ای

خـانـه ی دل بر تو تکــانیــده ام

تا که در آیــی کـه تـو بر جستـه ای

بهــر شکـــار دل من در کمین

وه! بـه چـه نـازی کـه تو بنشسته ای

می بری از مخزن جان، جام دل

وه! که چــه دزد قــدم آهستـــه ای

ای دل الیــــار مـــلامـــت زده

دست خود از شوق، زجان شسته ای

قدح غمزه

در خــم گیســوی شکن در شکنـت ای نگار

گشته دل عاشق و سرگشته ی من ماندگار

ایـن دل من بلبـــل بستــان تو باشد همی

گرچه به جان می خرد از فرقت روی تو، خار

می سپــرم بر دل دلـــداده ی خود تا مرا

آورد از شهـــر شهیــدان رخـت یادگـــار

ای دل! اگر ناری از آن سو خبری بهر من

می شــوم انــدر عطــش بی خبری نابکـار

بربـط جـان سوز تو یارا! زکفم برده دل

دم به دم او را بکشد حلقه ی زلفت به دار

گـرقدمی بر نهی از لطف وکـرم سوی ما

می دهــی انــدر قـدح غمـــزه تمـام بهار

جان من از شربت رخسار تو گردد بکام

در پی آنــم که سـر آرم به کف گـام یار

جـام دل انـدر دل الیـــار ابـدی می تپد

تا به خدنـگ خـم ابروی تو گــردد شکار

بند مرصع

ای فلــک! افســون گــردانت غـــم ما را فزود

روزنـــی هــم بهر عبــرت از بـرای مـا گشــود

گـرچــه بازیهــای این دهرم کمر خـم می کند

زینــت رؤیـایـی اش گـــاهی دل مـــا را ربـــود

ای فلــک زنجیر و بنـدت بس مرصـع کرده ای

تــا در آری بر اســارت، غافـــلان را زود و زود

عشــوه ها می بافــی انــدر دار فـانــی آن قـدر

تـا کشـــانی دام ذلـــت چــون عروسـان حسود

این جهان،آرایشش، بهر فریب است ای کسان

هان نقابش دل فریب است اندرونش همچو دود

جـان کنــی در قعـر چـاه پستی و تاریـک نفس

گـــر نســـازی این جهـان را نـردبانی بر صعود

تا رهـانـد عاشقـان را ز این همـه گـرداب دون

تار عبـــرت می نــوازد بس خـدا، از روی جـود

گـــوش جـان بسپــار بر صوت حزیــن مـرگها

زنگ رحلــت، زنــگ بیداری بود از خواب سود

هرکـه با دنــدان تقـــوی بر گشــاید بنـد جان

سـربـه تعظیــم خـدای آرد مـدام انـــدر سجود

آسمــانـی می شـــود انـــدر زمیــن خاکــی، او

می رهــد جــانش ز تـزویر جهان، از هر چه بود

کوفتم این آسیاب سنگدل، ای دوستان

تا که الیــارش نبردارد نقاب، اندر سرود

بوی باران

بگشــای بنــد مشـــکل از کـار مستمندان

بادست اگــر نباشد، شاید بود به دنــدان

شادی اگر به دل ها، چون جامه پاره گردد

بـردوز و برهم آور چون قـرص ماه تابان

گــر سکــه ی نکویــی، دادی به دردمندی

از دل بــرون کـن آن را، بنـداز در بیابـان

ایــزد به مهر و رحمت، برروی تـو گشـاید

دروازه های رحمت از بهر لطف و جبران

دل دار و دلبــری کـن در بـرزن غـم آلود

تا در تو شرح گــردد معنای خوب انسان

مـا مبتــلای عشقیــم، جان بسته بر دل هم

تا دلستــان که باشد، باشد خدای رحمان

انـدیشـه ی یتیمــان، شــد همنشیـن جانم

یـارب درآر مــا را در خیــل غـم گساران

الیــــار! اگــر نبــاری بر مــزرع ضعیـفان

چـون ابر بی بهــاری، خـــالی زبوی باران

حلقهٔ می

دوش انــدرون جـانم سودای دیگر آمد

بر کوی می فروشان دل رفت و لب تر آمد

گفتم که از چه رویی، غوغا به جانم افتاد

گفتــا که با گل و مُل آســـودگــی سر آمد

در حلقــه ی گنــاه عصیــان آدمــم من

از آن درخــت ممنـوع هر غصه و شر آمد

« لا تقــربا » نبشنید آدم به بــاغ و جنت

نشنیـــدنی فــراوان از روزن و در آمـــد

دردیر غــم نهــادم پـا در سرای محنت

بس غصه ها سراغــم، در کیسـه ی زر آمد

درهالــه ای ز جبــر و در دام اختیـــارم

زآن سو گناه طغیـان بر جان و بر سر آمد

جانم به حلقه ی می دست تمتع انداخت

تا جـــان رسد به جانان، اینگونه سرور آمد

عشـــق است آب پاکی بر دامن گناهان

هر کــاو بخــورد جـامی، با کـرّ و با فر آمد

جــان بر به کـوی جانان، الیـار اگرتوانی

آنجــا که هر شهیــدی بی بال و بی پر آمد

گوهر عشق

من زنده گــردم با گهــر، با گوهـری از کان تو

دارم به جــان سرمـایـه ای از مایه هـای جان تو

آن کان تو ارکان دل، در خــانه ای ازآب وگـل

رویــد اگــر نوری در آن، از دیــده ی فتـان تو

روشـن شود پنهانـی ام، من خسته ی درمانی ام

هر نسخــه ای از بهــر جان، بنوشته ای ازآن تو

در برگــی از باد خزان، بودی تو نـورانی در آن

تر می شود خشکیــده ها روزی درآن عمـان تو

در اشتیــاق روی تـو، پــرّان شــوم برکـوی تو

تا گــردنم گــردن کشد بر تیغـــه ی فرمان تو

ای کاش من جان دردهم سستی نباشد در رهم

فی الجمله مشتاقان کنون، جان برکف وقربان تو

من ســـر فرازم با دمــت، جـــانم نثـار مقدمت

مستــم کنـد لعــل لبت، هم غمزه ی چشمان تو

ما را ز بهدینان کنــی، همــراه گلچینــان کنی

جانـــی دگــر بخشـــد مرا شـه مایه ی ایمان تو

الیار باشد زار تو، سر می دهد بر دار تو

او سر سپارد تا ابد، بر رشته ی پیمان تو

صفای دل

رو غبــار کیـن دل را پاک کن

خار غم را بر کن از جان، خاک کن

خـانـه ی دل را بیـارای از کرم

در صفــایش، شهـره ی افلا ک کن

تا نشیـند گوهر عشق اندر آن

با گـــلاب صـدق جان نمنــاک کن

دست همت را بر آر از آستین

بهر خـــدمت سینه ات را چاک کن

بهر یاری در حـوادث سر برآر

نـی سـرت را مخفی انــدر لاک کن

گر شرنگی آید اندر جـام دهر

مهــر جــان بر مردمان تریاک کن

تا توانی از کرم گل هــدیه کن

و از بــدی ها و جفــا امســاک کن

تا ز چرکاب هوس جانت رهد

عشق و ایمــان را بر آن دلاک کـن

ای خدا دست دعایـــم را بگیر

از سخــا الیــــار را بــی بــاک کن

بهار

نوبت پایان زمستـان رسید

هلهله از جانب مستــان رسید

مژده رسانی ز عروس بهار

داد خبر کاو به گلستان رسید

بــوی بهـــاران همه جـا شد روان

بر تن بی جان جهان، جــان رسید

نغمـــه ی نوروز جهـــانگیــر شد

بلبــل سرگشتــه به بستـان رسید

بـــاز حیـــاتی دگــر آغــاز شد

آیتــی از وعــده ی قــرآن رسید

جنبــش مور و ملــخ از سرگرفت

دست طبیعت همه برخوان رسید

خـوان کـرم را به طبیعت کشـاند

روزی اش از صاحب کیهان رسید

بام جهـان یکسـره شد شور و نور

طفــل خیــالـم به دبستــان رسید

گــل همـه خندیـد به روی جهـان

آدمیــان را همــه درمــان رسید

هر گــل و نوروز نشـان خـداست

هـدیه ای از خـالق رحمــان رسید

گشته رها، زندگی از خواب مرگ

بوی گـــل یوسـف کنعــان رسید

صــولـت شبهــا به ســرآمـد دگر

تیـرگـی انــدر دل شیطــان رسید

بر دل الیـــار خـزان دیــده هـــم

مُلهِمــی از رویـش انســان رسید

نشان یار

سرم به صخره بسایم به چشم اشک آلود

جهــانِ بـی تو برایـم بگشتـه دود اندود

زمانه در گذر است و سرم بسامان نیست

فــراق روی تو پیـرم نمود و درد افزود

امــان زجـور حســودان روی ماهـت یار!

در این سرای کهن، روشنی ز رویت بود

کنون به میکده ی رهروان نهادم روی

کـــه درد بــی خبــری را، بــر آورم بهبـود

من از حــوالی درگـــاه و کوی جانانم

خوشم بر این که، پر آرم به سوی یارم زود

مرا به غیــر تو جـانا! چه حاجتی دیگر

کـه در جبیـن تو چون گم نمــوده ام مقصود

نشان خود، بنشـــان بر سر دل الیـــار

کـــه تـا به روز قیــامت، تو را کنـــد معبود

در سیر جان

اسب عنــایت به دور جهان من جهانــده ام

در تیــه جهل، به شوکت خاران، نمانده ام

بـا نردبـان عشق، ز فلــک، من گذشتـه ام

مرغ از قفس تا به بام جهان، من پرانده ام

در سیــر جــان پای خود بنهادم به منظری

آن منظـــره، جز به خط نگارم نخوانده ام

از ذرّه تــا بــه فلــک اثــر و ردپــای یــار

دیدم، برآن جلوه، ناوک چشمم نشانده ام

از آن زمانی که تیر نگاهش به دل نشست

ابلیــس نفس ز سـاحت این دل رمانده ام

در ســایه ســار حقیــقت جانان دلم خزید

اینگونه جان را به جـانب جانان کشانده ام

ز آن آن که من بر شمایل او کرده ام نظر

صد بار ز شـوق بر قدمش جان فشانده ام

ای دل اگـــر دیــده از زر دنیا به هــم نهی

الیـــار از آن به رتبـه ی زرّین رسانـده ام

باد نوروزی

بـاد نوروزی می آید سوی گل، بربط زنان

تا که گــل لب وا کند، بلبل نشینـد شاخ آن

محفـــل شادی بپا دارند و بر رقص آورند

خیل عـاشق پیشگان را جمله از پیر و جوان

نـازنازان گــل گشــاید دفتــر طنّازی اش

بلبلان را خون جگر سازد به نازش هر زمان

یک طرف چشمان نرگس ناوک اندازی کند

تـا نشانـد تیر غمّـازی به دل چــون دلبران

جـامــی از خون شقــایق پر کنـد باد وزان

تحفــه ای آرد به جــای می به بـاغ ارغوان

نستــرن با یاسمـن هم سنبل افشـانی کند

چهــره آرایــد گــل سوسـن لب آب روان

جمله گلها پای کوبان دستشان در دست هم

می زداینـــد از طبیعــت گــرد نـاشی ازخزان

گل گل آرد، جان فــزاید، مجلس آرایی کند

جــام رأفـت، زینتـی دیگــر ببـخشد بر جهان

گــل نشانی از محبت، بوی عشق انـدر دلش

او مـدام انــدر قـدح دارد به دستش این نشان

ما زگــلها کــم نبــاشیم ار بــدانی بــرتریم

پس چرا دیگر نداریم عرضه جان، از بهر جان

می وزانـــد بـاد نوروزی، خـدا بر ایـن جهان

تـا یقیـن آرد بـه دل، بر جـای تـردیـد وگمان

ای خـدا بادی وزان، از کـوی خود بر جان ما

بـاده ی رحمـت بر آرد، دل بگـرددگـل فشان

جــان الیـــار ار نشــاند مهرت اندر جام دل

می شـود بر صـدق و ایمـانش به دنیـا پاسبـان

آتش شمایل

مـا را سرشــت جـانـان انـدر نقـابی از گِل

جـامی در انـدرونـش، بنهـاد نـام آن دل

او عـرضـه کــرد مـا را، والاتــرین امــانت

عشقی چو گوهر اندر آن دل نمود منزل

جام جهان نما شد ز این گوهرش دل آنگه

صـدآفریــن به جـانـان، ما را نمود قـابل

جــان را نمــوده تـابـان، بـا آفتـاب جانش

در مـا عیـان نمـاید، اوصـاف شـاه عـادل

دارم سپـاست ای جـان پـاس از ره عبادت

تیـر از رخـت ببـاران، شـاها تو از مقابل

از روزن هــوایـم، ابلــیس رخنــه گـر شد

جـان بـردن از هوا را، بنمود کـار مشکل

کـن پـاره بنـد شیطان مـا را از او بگــردان

برگیـر رشته ی جان، ما را ز دام او هِـل

در این سرای محنت، دل غرق آب رحمت

گردان خدای خوبم! کن توشه ی حمایل

از جلــوه هــای نابــت، برجان من درانداز

الیــار را بســوزان، درآتــش شمـایـل

مجروح تیر ناوک

درگـذرگاه جهـان، اندر گـذارم روز و شب

بـر در آن شـاه خوبان سـربدارم روز و شب

دم به دم ساقی ز رویش شهد نابم می دهد

با مـی او در خـرابـاتش خمــارم روز و شب

من مـدام انــدر خرابـات رخ جانـان خورم

زآن مدام اندر دلم، در داد وجارم روز وشب

بر وصالش مرغ دل در سینـه ام پر می زند

در بـه در انـدر پی یـار و نگــارم روز و شب

بــدو خلقت گشتــه ام مجــروح تیــر ناوکش

در کمنـد گیسوانش من شکارم روز و شب

جان خود هابیل اگر در عشق جانان داده است

زآن شهیــد اولـینش یادگــارم روز و شب

گــر به تیــر جـور خـود دوزد مـرا بـر دام تن

دستـم از دامان پاکش بـر ندارم روز و شب

مدعــی گــر با زغـال آید به کـوی وصف یـار

وصف او بر لـوح دل با زر نگارم روز و شب

جان الیـــار ازگــل بستـان رویش عاشق است

در گلستان جمالش چون هزارم روز و شب

محراب عشق

دل نمــی گنجــد زشــوق رویش اندر خانه اش

تــرک جـانـم می کند اندر ره جـانـانـه اش

تـا بـدیـدش کــوی او، حـوض شــراب نـاب را

بر سر آن شد که ز آن می، پرکند پیمانه اش

چــون چشیــد از آن مــی کـوثـر نشـان جام او

چـون پرستویی که بینـد زیر دامی دانه اش

اوفتــاد انـــدر کمنــد زلــف و دام خـال او

بر نمـی گــردد دگر هرگز سرکـاشانه اش

دل بــرفـت افســار جــانم را بــدست او سپـرد

تا کَنَـد جـان، دل ز دنیـا وز رخ افسـانه اش

گــر بــرم فـرمـان از آن دلبـــر، بپـویـم راه او

حک بگردد نام من در سی دی رایـانه اش

گــر هجـوم آرد بـلا از ســوی اردوگــاه نفــس

زیـر چتــرش می برد از دشمـن دیوانه اش

دل درآن محراب عشقش،گشته چون خلد آشیان

می برد الیــار! اگر خواهی تو را در لانه اش

غزال غزل

بـا غـزل هم مـن غـزال آرم به بستـان دلت

تـا بـه دیدارش بیـارایم جمال خوشگلت

نـافـه ای از نـاف اشعــارم تــراود تـا مگــر

پاشم از مشک کـلامم بر نگارین سنبلت

من گــل اشعــار خـود را از لبـانت چیده ام

می فشانم تا گل اندر گل شود روی گلت

کـودک شعـرم مرید و ترجمان زلف توست

تا مگــرتـاری زمـویت را رسـاند منزلت

مـی روم منـزل به منزل با کتــاب شعر خود

تا کنـم افشـا جمـالت ره بـرم تا ساحلت

کلــک پلــکم را بیـالایـم به خــونــاب دلم

تـا که دیـوانی بـر آرم از نمــای محملت

هم تو ای الیار! اگر جان پای جانان می بری

دفتـر ذهنت بشوی از فکر خـام و باطلت

سوی جانان

با چشـم مِی پالای خود تا چشمه سـاران می روم

انـدر زلال چشمه ها، من سوی جانان می روم

گــر کــوزه ی دل پـرکنـم از آن زلال دلــربا

بر پیش معشوقم دگر چون شیخ صنعان می روم

غــدار بی رحم جهــان، انــدر نقاب مـه رخان

پیوسته در بندم کشد، ز آن دیده گریان می روم

دست ار بیازم دامنش، گویم که ای معشوق جان

انــدر پنـاه مهــر تو تـا مـرز باران مـی روم

ابــری بر آر از رحمتــت، ممنــون لطف و منتت

تا سـایبان گــردد مـرا، کـاندر بیابان می روم

هان قبله گاهم روی تو، پر می کشم بر سوی تو

بـر آسمان عشق خـود، بـا بال ایمـان می روم

درراه عشقت ار وزد، بـاد نفاق از هر طرف

من سر به فرمانت نهم، در باد و طوفان می روم

الیار! اگر نالد دلت، از دست آب و از گلت

گو مـی رسانم منـزلت، بی مکر شیطان می روم

شور قیامت

عشق تو انـدر دل مـن جـا گرفت

شـور قیــامت همــه بـالا گرفت

جـذبـه ی جان پرورت آمد شبی

جــان مــرا صـورت زیبا گرفت

جـان مـن از خستــگی افتاده بود

بار دگــر از دم تــو پــا گـرفت

در صــف غمـدیده ی دلـدادگان

نـام من از دست تو امضا گرفت

جـان من از تیــغ نگاهت بخست

مرهمــی از چشــم فریبا گرفت

کندمـش آن جـامه ی ژولیـده را

جـان زکفـت اطلـس دیبا گرفت

دست دلم وا شد از این قید چون

مشعلــه از گنبـــد مینــا گرفت

پردگیــان هلـهـله بر هـم زدنــد

پرده ی جانم همه غوغــا گرفت

دســت عنــایت ســر الیــار نــه

کز غم عشقت کمرش تا گرفت

از در مرانم

توای ماه مهان! از در مرانم

توشاهی بر جهان از در مرانم

تو را بگزیده ام از جان و از دل

زخیــل دلبـــران از در مـــرانم

من آن رنجــور دورانـم حبیبـا

تـو یـاری مهـربان از در مـرانـم

غریبـی خسته و سودائی ام من

شبـی کـن میهمـان از در مرانـم

دلـی آورده ام بر کــوی رویت

مـرا کـن امتـحـان از در مـرانـم

شـرابم ده از آن بحــر نگاهت

مـدام و هـر زمـان از در مـرانـم

دلــم را با خـدنـگ نرگسـانت

به یک دم کن نشان از در مرانم

زعشقت داغی اندر جـان من نه

گـل ابــرو کمـان! از در مـرانـم

تویـی آن کعبــه ی روی نمازم

مـرا سویت بخـوان از در مرانـم

نسیــم گیســوانت هــر زمانی

کنــد دل را جـوان از در مـرانـم

سـرم بسپـرده ام بــر آستانت

مـرا از خـود بـدان از در مـرانـم

دل الیـــار اگــر از در بــرانـی

کنــد داد و فـغـان از در مـرانـم

عکس یار

عکست اندر دانه پنهان و نمایان درگل است

نغمــه ی اوصــاف رویت بر لبان بلبـل است

روزنـی بـاشــد به گلــزار جمــالت هر گـلی

جان بلبل هم از آن رو بی قرار هر گل است

دانــه ی تقــدیر ما را مخفی از ما کــرده ای

چون گلی پوشیده اندر دانه های سنبل است

این جهان و رنگ ورویش را نمی خواهد دلم

جامه ی ژولیده ای باشد مرا همچون جل است

جانــم از جــام جمــالت برنمــی دارد لبـش

جلـوه های روی ماهت هر دلی را چون مل است

باغی از گلهـای رویت بر دل آذین بستـه ای

کــان نصیــب پیـروان شهســوار دلــدل است

هم تو ای الیـــار اگر خواهی بیابی ره در آن

ز این سـرا تا جنّتش کردار و ایمانت پـل است

بهار باقی

ای خـدا مـا را به جمع خیــل مستـانت ببر

مـا مریـدان جمــالت را به بستـانت ببر

از کویــر پسـت دنیــا وز دل گــرداب آن

جان ما را برکــش و سوی گلستانت ببر

جان ما آزرده شد از دست همراهان پست

سوی کوی حیدر و آن زاد دستـانت ببر

در بهــاری باقی اندر جرگه ی گلچهرگان

از جهــان فـانــی و سوز زمستــانت ببر

گو به مام عشقت ار هر طفل عاشق را بدید

بر دهانش شیر عشق از راه پستانت ببر

در گذر از جرم الیــــار و دلش را شاد کن

باده ای ده دست او، با می پرستانت ببر

شهرهٔ آسمانی

شهـره ی آسمـانی گــم شده درزمین منم

در صف عاشقان او چـهره ی بـرترین منم

برده فرشتگان همه سجده به امر حق براو

وآنکه بدو خلافتش داده در این زمین منم

آنکـه در آفـرینشش، گفتــه خدای لامـکان

بر خود وآفریده اش، به به و آفرین منم

نیکــم اگــر بـه بنــد او سـربنهـم زبنــدگی

ورنه سری هوائی ام، آفت داد و دین منم

آنکه رجیم درگهش کرده بر او کمین و هم

تا بـه قیامتش براو برده کمان کیـن منم

داده خـدای حـق مرا، گوهر عشق و معرفت

گـرنه دلی بیاورم، گمره دل حـزین منم

شربـت وصـل اخـروی، لـذت هجــر دنیوی

معرفتـی بیابـم ار، صاحب آن و این منم

کل جماد و جان وگل، مومن ودر ستایـشش

جملـه زخیل حامدان، افسـر مؤمنین منم

از در اختیــار اگــر، ره نبــرم بـه کـوی او

در ستمـی بزرگـم و اسفـل سافـلین منم

سر زملــک بر آورم، گــر شـوم از مقـربون

می شوم از بهشتیان، خالد آن برین منم

او شده خالق جهان صاحب کون و هر مـکان

حاصـل جبر و اختیار آمده بر جبین منم

گر بود الیــار! تو را دست عنــایتــی به ســر

ره بود ادعـا کنـی، بـر گهرش امین منم

حاکم هستی

خدایا هر دو عالم را تو خواهی هر چه خواهی

زمین و آسمان و ماه و کیـوان را تو شاهی

شب ار زیبـا رخـان گـل به سر، گرد هم آیند

توشمـع جمـع آنـانی، مـرا در دل تو ماهی

گهـی از روی حکمت نطـع نعمت می گشـایی

گهی از روی تقدیرت ز خوان خود بکاهی

خداونـدا تـویی گـردونه دار گـرد گـردون

تو بر اسرار انـدر پرده در کیهان گــواهی

گشـایشگر تویـی هـر ذره را تـا کهــکشانها

نمودی هردلی را در جهان، خود رسم و راهی

تویی یارب مراد و جان، مرا در هر دو عالم

زدل می جـویم از درگـاه تکـریمت نگـاهی

زجرمم در گـذر جانم بسامان کن ز رحمت

زمهــرت بر مـن آور سـایبـان و ســرپنـاهی

خـدا! گـر پرده و پیمـانه ای از مــی نمی بود

نه مـی مانـد آبرویی بر من و نــی پایگـــاهی

اگر دستم بیازم از دل انــدر حلقـه ی عشق

نزیبــد دیگــرم دنیــا و رنگ و نـام و جـاهی

بسـوزان تیـرگیهای زمـان را هر شب از دل

مرا با خـود ببـر، نـو کـن دلـم را هـر پگـاهی

نشـان؛ مُهـری زمِهرت بر جبین، الیـار را تا

کـه در محشـر به محضـر ناید او با روسیـاهی

گوهر کمیاب

مرا در عشق خود بی تاب گردان

بری از خورد و نام و خواب گردان

غـزل در سینـه ام جـوشـد برایت

دلــم را از غــزل پـر آب گــردان

رهــم ده در حــریم بـارگــاهت

مـریــد حلقــه ی احبــاب گـردان

دلم را گوهـری از کـان خـود ده

امیــن گــوهــر کمیـــاب گـردان

تکـانی ده، دلـم ریــزد غبــارش

مهیــا بـر شـراب نـاب گــردان

تو بشکاف اندرونم هسته ی عقل

مــرا جــزو اولــوالالـباب گردان

من از شهــد لبــانت می بنــوشم

مرا زآن شهـد لب سیـراب گردان

تو آن سر حلقه ی عشقی در عالم

مرا در حلقه ات سیماب گردان

بـــزن شــلاق درد اشتیـــاقـم

روان از دیـده ام خوناب گردان

تـو را بـاشـد چهـی انـدر زنخـدان

دلـم را در چهت پرتاب گردان

تـو را زلفـی بـود پرچین و پرتاب

دلـم را صید آن پرتاب گـردان

تو دست رستـم از خنجـر بگردان

رهـایش از غم سهـراب گردان

دل الیــار را در جــوی مویـت

به قابـی برده و بی قـاب گردان

تخت مرصع

از درت سهـم کـرامـت ببـرد مرد کفور

لاجـرم چشـم من انــدر کرمت روز نشور

کـی فراموش کنـی قسمت ما دلشدگان

آنـی از یـاد نبـردی طلـب بلبـل و مور

چون که نزیکتری از رگ گردن به دلم

مـن صدایـت بکنـم از ره نـزدیک چه دور

منشـأ جـود و وجـودیّ و سخـائی و صفا

زیبـد اسمـاء نکو بر تو که رحمان و غفـور

گشتـه ذرات وجـود از ره تدبیر و کـرم

وز فیوضات درت، صاحب ادراک و شعـور

گویمـت حمـد و ثنـا و گهــر جان طلبم

بر نـدارم ز درت دسـت دعـا، تا لب گـور

جان من گـر نبدوزد به درت چشم نیاز

گرده از حدقه برون آر و بگردان سر کور

مرد اخلاص، رضایت طلبد از در دوست

گر نبـاشد به دلش چشم طمع بر لب حور

تـا تجـلای تو مـدهـوش کنـد جـان مـرا

بچشان از می عشقم برسان قله ی طور

قـــدحی از مـی دیـدار فـرستـا بـه درم

رخصتی ده به دلم تا بچشد شهد حضور

تاج عشقی سر من نه که شوم مرد کمال

تا زنم تکیه بر آن تخت مرصع ز سرور

بر سر عالم از آن طره ی افشان مه ات

اوفتاد این همه فکر طلب و شادی و شور

هان! نباشد زر دنیا به جز از ملعبه ای

کان بود مایه ای از فخر و متاعی ز غرور

تو نمودی به دلم هر دو ره کفر و سپاس

دست الیـــار بگیــر و ببـرش راه شـکور

آفتاب دل

تنــگنــای دل تـاریــک مـرا خـورشیــدی

انــدرون، جــام دل جـان مرا جمشیـدی

با تـو تـاریک نشـد نقطـه ای اندر خم دهر

بــه جهــان از دل ذرات جهـان تابیـدی

هستـی از بطن عدم «کن فیکون» تو گرفت

بذر حکمت تو دل کون و مکان پاشیدی

کـس نیـارست گشـاید گـره از کـار جهان

تـو به تـدبیر بر آن دست توان یازیدی

گـل گـلچیـن خـلایـق شدن و حسن کمال

از میـان همه خوبان، تو به من بخشیدی

بهر من غنچه گشودی همه گل را به جهان

زنـدگـی دادی و عشق و شرف و امّیدی

شکرت ای خالق رحمان و حکیم و پرمهر

بهر من این همه خوبی تو تدارک دیدی

گـوش جـانم زالست از تو بـه فرمان بـوده

کاین وفاداری ام آن روز زمن پرسیدی

این دل از غیر تو کند و قدمی سوی تو برد

پیش پایش تو مدام از کرمت گل چیدی

هان! تو الیــار! مگردان سرجان از حرمش

در حـریم کـرم او تــو سـر جـاویـدی

جواز خنده

مـن سبوی صبر جان خویش را بشکسته ام

ز آنکـه از تیر نگـاهت تا قیامت خستـه ام

بـار خود از خـرمن اوصاف نیـکویت، نگـار!

با جـواز خنده ای از سوی رویت، بستـه ام

گـر چـه آزارد دلـم را خار هجران هر دمی

با امیـد شـربت وصـل اینچنین، بنشسته ام

من گـلی از بـاغ ایمــانم، اگــر پنــدم دهی

پندی از پیمانه ام ده؛ زاین جهان بگسسته ام

مــن به نــور عشقــت انــدر وادی بیچــارگی

از دل هر گـردباد جهــل و ظلــمت رسته ام

خواهد این دل، خون ببارد دیده ام اندر فراق

چون به گوش آید صلای نامت از گلدسته ام

جـان الیــــار آیـد انــدر دام عصیــانی اگــر

گوید ار یابم برات غمزه ای، ز آن جستـه ام

پیمانهٔ کرامت

در کوی عشق جانان، کردم شبی اقامت

دیـدم چه جلوه هایی! در آستـان و قامت

باحسـن بی مثالـش، با جلوه ای ز خالش

در دل فکند شوری، چون شورش قیامت

تا پر کنـد دلـم را، از شـور نـاب هستـی

می زد به دست مهرش، پیمانه ی کرامت

از سـوی کوی رحمـت، می گستـرد نسیمی

گاهی ز عمق جانها، گه پرده ی امامت

آیـد فروغـی از نـو، دل بندی ار بـه رویش

اوضاع عالم ار شد، گردونه ی وخامت

هر کاو نباشد او را، رغبت به عشق و مستی

در سلـک مهرورزان، گیرد ره ملامت

انـدر هـوای عشقـش راه خطــر گـزیـدم

هرگـز نشـاید آنجا، جـویم ره سلامت

گویم که عشـق اگـر شد تنها گناه جـانم

مـی بازم این سـرم را، از بابت غرامت

الیـــار اگــر دلـش را، در دامنــش رهانـد

هـرگـز نگیرد او را، گرد غم و ندامت

پیک خورشید

مـرغ شبگیر از فضای قدس جانان می رسد

گـوئی از آفـاق عالم بر جهان جان می رسد

آرد آیینـی ز حـکمت، مبتنی بر عشـق جان

رحمتــی بی انتهـا در سلـک قرآن می رسد

چشـم داران جهـان را مـژده بادا مـژده باد

پیک خورشید از دل درگاه سلطان می رسد

ما در این گردونه بازیها به دوران دیده ایم

بـاده ای از آزمـون حـق به انسـان می رسد

هـر کـه بر جـام کرامت لب رساند با عمـل

تا ابـد نـوشد شرابی کان ز رحمان می رسد

گـوئی ای تقـدیـریـان خفتـه انـدر دام دهر

هدهدی خوش نامه از ملک سلیمان می رسد

بگذرد از شهد شهوت هر که پای انـدر نهد

بر دیار خوبـرویان چونکه حیـران می رسد

خستگـانیـم انــدر ایـن دیبـاچه ی قالو بلی

غافلیـم انـدر بـلا حکـمی ز درمـان می رسد

من چه نالم از فلـک بر بخت پیر اندام خود

هر چه از دستی دهم دست دگر آن می رسد

ناسپاس آید کسی کاو اندر این محنت سرا

دست لطفـی بر نیارد چون سر خوان می رسد

در وفای عهد جانان گر خلـد خاری به جان

گـو به دل الیـــار! کز خاری گلستان می رسد

طوق بندگی

صبـا ! چه شـد که نیـامـد نگـار بــر پـیشـم

که مرهمـی نهـد از غمـزه بـر دل ریشم

هم او که یک نظرش چهره ی جهان آراست

به طــوق بندگی اش اینچنین می اندیشم

جــز از جمـال نگــار و طــریقـت عشقـش

نباشـدم به جهـان مهـر و مذهبی کیشم

اگــر بـه بقچــه ی دل پیـچـم التمـاس نیــاز

بـدان که بر کـرمـش مستحقّ و درویشم

اگـر به مقـدم جـانـان سـر آرم از اخــلاص

سزد که جان بدمد در جهان که من بیشم

کـه تــا به چنگ دل آرم ز نـوش او شهدی

خـریده ام همـه جـوری کـه آید از نیشم

ســـر تعبّـــد اگــر در نیــاورم با عشــق

به دادگــاه طبیـعت چـو گـرگ یـا میشم

بـدان که گر چه به رحمت غنـوده ای الیـــار

همیشــه در گـرو کـرده هایی از خویشم

جان در شکر

در زلف تو یارا، دل در سفر افتد

از شوق تو جانا، جان در شکر افتد

دامی بگشـودی، پیـش رخ دلـــها

از بهــر همینـم، دل در خطـــر افتد

هر حلقه ی مویت، یک عالم دیگر

بر سیــر عـوالـم، دل در گــذر افتد

پیـدا گـل رویت، پنهان ز نظـر هـا

سرّی که ز گفتـن، دل بر حـذر افتد

چـون دیـده گشایم، گلگونه نمایی

تا اینکــه جمــالت، انــدر نظـر افتد

در خلوت یار ار، دل محـرم او شد

از سـر ضمیــرش، او بـا خبـر افتـد

از شوق وصالش، گر دیده چکـانم

هر دانه ی اشکم، همچون گهر افتد

الیــار اگر او را، از جان بود عاشق

با غمــزه ی دلبـر، او را ظفـر افتـد

بر مرکب ارغنون

بـا مرکبــی از ارغنـــون

می رانم این دل را کنون

تـا پـای دلبــر می رسـم

یـا باده ای؛ یا مشک خون

ای دلستــان، حــالا مـرا

راهــی ده از مـرز جنـون

گـر بــاده نـوشـانـی مرا

جـان مـرا کـردی فــزون

از عشق صد چندان شوم

وا مـی نهـم دنیـــای دون

از گریه خندان می شـوم

شــادی بـرآیـد از درون

در جـام چشمـانت مــرا

شستی، دلم کردی فسون

دلها به دامت می رهند

از دامهــای گونـه گـــون

الیار! کاش افتی در آن

هر گز نگردی زآن برون

حلقهٔ ناز

حلقــه ی ناز خودش برگردن دل بسته دلبر

کاسه ی صبرم به سنگی از جفا، بشکسته دلبر

می کشد هر سو دلم را بی محابا در کمندش

رشتـه ی پیـوند عقلم را زدل، بگسسته دلبر

بر لبانش می سراید نغمه ی عاشـق کشی را

این دلم را با خدنگ نرگسانش خسته دلبر

گـه نگـاه دردبـارش مرهـم زخــم دلـم شد

گه گشود آن زخم دل را با لبان پسته دلبر

چشم جان معطوف دلبر گشته اندر دار فانی

گـرد میل عشرت دنیا زجـانم شسته دلبر

آمـد او غـوغاکنـان بر کـوی یـاران مِی آلود

دل ربـود از مـن به نازی آنچنان آهسته دلبر

ناگهان رفت از فراقش آتشی بر خرمنـم زد

بقچـه ی دل را به یغما برده و بر جسته دلبر

گر چه الیار! از غم هجران بسوزد بند بندت

شکر! بر تخت امیدت همچنـان بنشسته دلبر

نگین دل

مُهر مِهرش بر جبین کائنات عالم است

سرفراز از تاج عشقش، جسم و جان آدم است

هر گلـی اندر جهان شد ترجمان مهـر او

بلکــه خاران هم ز مهرش یک زمانی مرهم است

خـار و گـل نامیدن اشیــا قیـاس ظاهـری است

گــه بود خاری گلــی، گـه گل خودش خار غم است

هر چـه آیــد پیش رویت در جهـان بـی کسـی

سخت وآسانش به دوران هر چه باشد یک دم است

مـهـر مـهـرویـان عالــم ز آفتــاب روی او

تابـد انــدر هـر دلـی کـاو را نیــــازی همـدم است

قرص خورشید رخش، شد پرتو افکن در جهان

تــابنــاک از روی او جمشیــد و هـم جـام جم است

گــر چـه مـاهـان دو عـالـم قـامـت آرایی کنند

قــامـت هــر مــه رخــی انــدر مقــام او خــم است

از دل ذرات جـوشـد مـهـر او تـا کهکشـــــان

مهــر مــادر هــم ز دریــایش بُروز یک نم است

در دلت الیـــــار! از او باشد نشـانی تابناک

حلقـه ی دل را نشــان مِهــر دلبــر خاتــم است

جان مرا بالا ببر

ای جـان جـان! جـان مـرا تـا پیش خود بالا ببر

صبــری نماند اندر دلم؛ فردا نگــو؛ حالا ببر

دل می کنم از هر چه دارم اندر این محنت سرا

سـوی بقـا از غصـه ها، با چشـم بی پروا ببر

داری فضــایی آشنــا در وادی عشـق و صفــا

زایـن غـربت ظلم و فنا، جـان مرا آنجـا ببر

پـر می زنــد مـرغ دلــم انــدر هـوای روی تو

سـوی گلستـانت مرا، چون بلبـل شیــدا ببر

زنــدانی جبـرم ولــی انــدر لبـــاس اختیــار

زایـن دار مختاری مرا، در پرده ی غوغا ببر

من سر به تیغت می نهم تا دل نیابد خود سری

وانگه مرا در چرخه ی گردون بی سرها ببر

خصــم هوا خواهـد اگـر تا سنـگ ره گردد مرا

بر جنــگ او جـان مرا با جـوشن هیـجا ببر

با دانه ی لبخند خود، دل را بکش در دام خود

جان مرا از دام این دنیای غول آسا ببر

آوای ســاز سـوز جان، می پیچد انـدر آسمان

الیــــار را تا آسمان، با ساز این آوا ببر

سلسله انگیز

بتخــانه فــرو ریـزد

گـر سلسلــه انگیزد

سرچشمـه ی زیبایی

یـاری که بـود ایـزد

دل در هوس کویش

مستانه دهل می زد

می گفــت خدایی تو

خوبی زتو بر خیـزد

خـاک دل خــوبان را

غـربـال تو می بیـزد

زآن رو به درت الیار

از حلقـه در آویــزد

قدر گل

قـدر گـل را سنــگ میزان است خار

قــدر آزادی بــرآیــد در حصـــار

گــر نبــودی رنــج ومحنت درجهان

کی می آمـد قــدر راحـت در شمار

عاشقان زآن، سوز هجران می کشند

تـا کـه سـازی از وصـال آیـد به بار

عــافیــت در معــرض بـاد خــزان

شادی و غم، نیش و نوش اندر کنار

زنــدگی معجونی از عشق و بلاست

زنــدگــان را مــرگی انــدر انتظــار

حــکمتی بنهـــاده در این، کاردان

هر چه حکم است از حکیم آید به کار

گر نگردد باغ گل، بی برگ و رنگ

قــدر این بستــان چـه می دانــد هزار

ایــن جهــان بـاشــد زمستانی اگـر

بهـــر خــوبــان آن جهـان بـاشـد بهار

ســر بلنـــدان از ســرای آزمــون

راهــــی دار ابـــد در آن دیــــــار

پسـت و بـالا در جهــان از بهـر آن

تــا کــه خوبـــان را گزینــد کـردگار

راحــت مطلــق نیــایـد بـر کــسی

در جهــان از راه تـزویـر و قمـــار

پیش رو خواهی تو الیـــار! ار کمال

پیـروی کـن زآن شــه دلــدل ســـوار

آتش آشنایی

بــوی مـوی دلبــر آمــد بر مشامـم

گوئیـا خورشید جان آمد به شامم

رشته ی دل را گسست از میخ تن او

تا گرفت از دست جان بند زمامم

آتشــی ز ایـن آشنـایی در دل افـتاد

تلخی راهش، شــکر آمد به کامم

رقعتــی بر، ای صبــا! بـر کوی دلبر

صدر مکتوبم رسان بر وی سلامم

پـای مکتــوبم نهـادم قطره ای خون

تا بدانــد کانــدر ایـن ره بادوامـم

سرخـوشم از اینکه جانا! بعد از اینم

با زبـــان عاشقــانت هم کــلامـم

تــا گشـــودی روزنــی بر آسمـــانت

آفتاب آمد همان دم پشت بامـم

مــن ز دوران سیــاهی کینــه دارم

خنجــر عشقت به دست انتقامم

مـن اگــر جــان بر تـو بگزینم؛ نگارا!

تا ابــد بادا مراین جانم، حرامم

سر به پیمانت گرو بگذارم ای دوست!

تـا نبــاشـد بـی وفایی در مرامم

گویــم ای الیـــار! اگــر عاشق نباشی

مهر بی رنگی نچسبد پشت نامم

گلعذار عشق

عمری به دل شـده ام رهگذار عشق

افتـــد به دیده مگر گلعذار عشق

دیــدم بـه بـام تمــاشا شـدم به دل

چرخی زدم چو پرستو مدار عشق

تا جلـوه ای به دلم از رخش نشست

در باغ جلوه شـدم من هزار عشق

تا جان گرفت مرا، آن هوای دوست

چه چه زنان بکشیــدم هوار عشق

انــدر کمنـد نگـاهش چـو دل فتــاد

راهی شدم پی آن شهسـوار عشق

در لجّــه ی خطــر انـدر فضای دهر

دل می زنم به دلش با گدار عشق

الیـــار! اگــر نپذیری به جـان خطـر

در مکتبت نپــذیرد نگــار عشق

ای گل

ای گل زچه می خنـدی

چون ترک سمـرقندی

دل مــی بــری از جانم

گویـم به چه ترفنــدی

در زیــر قبــای خـــود

خار از چه تو می بندی

درغــارت دل، گـــویم

الحـق که هنـرمنــدی

با خــار، تــو را، پرسم

باشــد ز چـه، پیوندی

پـاسخ به دل و جانم

اینگــونه بگــوینــدی

از حکمـت و زیبــایی

گــویـا که برآینـدی

با تلخــی خـــارت هم

شیــرین تر از قنــدی

در ساقـــه ی هستی تو

چون رشتـه ی آوندی

بـر حقّــه ی زیبـــایی

حقّــا کـــه خداونـدی

نیش تو مرا نوش است

خوردم به تو سوگندی

بر جــان بخـرد الیـــار

خـار از سر خـرسندی

خَمر خَم زلف نگار

خم دل کردم از آن خَمر خَم زلف نگار

پر،که تا نوشم از آن، دل شود آهسته شکار

مستـی از مـوی نگـــارم بـه خــود آورد مـرا

کـه چرا عمری از این در شده ام پا به فرار

مـن غافــل چـه شـود گـــر قــدمـی آورم از

عشق جـانـان، که رســم از عدد ده به هزار

آخـر ایـن پـای دلـم بـاز چو شد بر در عشق

داده ام از کف خود، گوهری از صبر و قرار

دل بـه دریــای تمـاشــای تجلّــی بــزدم

نشـد از لجّــه ی دریــای تمـاشــا به کنــار

رحمتـــی بـر دلـم آور، تو کـریمی، تو کـریم

ایـن دلـم را کـه به راه آمـده، تنهـا مگـذار

مـی درم هــر چه بـود پـرده ی پنـدار و دغل

چشـم جـان بر تو رسانم که بدوزم به عذار

تــا در آیینــه ی اخـــلاص، بـروبـم کـــدرم

گــل ایمــان نفروشــم به سر بوته ی خـار

جرعه ای هر که بنوشد ز سر چشمه ی عشق

می نشینـد گـل ایمانش از آن جرعه، به بار

بلبــــل فکـر تو الیـــــار! اگــر افتـد چمنش

آشیــان می نهــد انــدر قـدح غمزه ی یار

غروب ماه

بضاعتـــی ز گهــرهای دیــدگــان دارم

کرامتــی به بلنـــدای آسمـــان دارم

غروب ماه من انــدر دلــم غمی انگیخت

به دیده کان گهر را از آن زمان دارم

گلاب میکده اش را به دامنم چون ریخت

برفت و دامنی از رنگ ارغــوان دارم

مــن آن گهــر نفروشــم بجـز به دامانم

که بوی دلبر خود را در او نشان دارم

بکــارم از دل وجان بذر مهـرش اندر دل

نثـار او بکنم هر چه در جهـــان دارم

من این کرامت و گوهر به دولتی از عشق

زدست دلبــر مه رو به ارمغان دارم

اگر چه در غم هجرش چو پیر شد الیـــار

بگفت در طلبش من دلی جوان دارم

پدر

جــان گیـرم از جـان پدر

گوهــر ز عمّــان پدر

بشــنو زمن؛ ای مـــادرم!

جـان تـو و جان پدر

درد دلــم را مرهـــمی

آیـد ز درمــان پـدر

از سفــره ی مهرت خدا!

آیــد مــرا نــان پـدر

وامـی شود اخــم از دلـم

با چشم خنــدان پـدر

درّ حیـــات آورده ام

از مــادر و کــان پـدر

بــارد ز ایمــانش کـــرم

نـازم بر ایمــان پــدر

در لحظــه ی درمانـدگی

دستــم بـه دامان پدر

من هر چه دارم خواهرم!

باشـد همـی زآن پـدر

مــا را گــره وا مـی شـود

با دست و دندان پـدر

بـا ایــن همــه مردانـگی

جان گشته حیران پدر

الیــار گــویـد ای خـــدا!

جـانم بـه قـربـان پدر

مادر

در عـالــم مهر و وفــا اخترنشــانی مـــادرم

چون بر زمین زندگی، چون آسمانی مـادرم

عمــری شــدی آبستــن بـار تبــار جــان من

تا بـر کـویـر زندگـی، گـل برنشــانی مادرم

روزی در آغوشت بدم بی دست و پا و بی زبان

هم دست و پا بودی مرا؛ هم همزبانی مادرم

بر پـای فرزنـدی چو من، درّ جـوانــی داده ای

اندر پی ام در پیری ات هم، پاکشانی مادرم

بس خـارها بر چیده ای از پیش پایم هر زمـان

بر جایشان بنشانده ای گل هر زمانی مادرم

گــردان غــم در زنــدگـی گر نیزه بارانم کند

همچــون سپـر آماج هر تیغ و سنانی مادرم

کــوه مصــایب را نـوردیدی تو عمری بهر من

تـا از فـرازش هیبتــی بر مـن رسانی مادرم

هر ادعـای مهـر را، آیینــه بـاشــد مــادری

هــر مه رخــی را سمبــل ابروکمـانی مادرم

توصیــف رویت را ســزد کلــکی ز نقـاش ازل

هر گونه توصیفت کند؛ الحــق چنانی مادرم

بـی غــم نبـودی درجهان از جانب الیـــار خود

بینــم تــو را در آخرت، با غم نمانی مادرم

خورشید انسانیت علی

آنکه بر خوبان و بر مردان عـالم شاه بود

جان او خورشیـد و رویش هم بسـان ماه بود

مرتضی بود آنکه پایش هم سر قــاف کمال

طلـعت و غُــربش هم انـدر خـانه ی الله بود

از غم بیچــارگان هرگز نیــاسود او دمـی

درد و رنج بی شمارش زاین سبب جانکاه بود

مردمی هایش به دوران را کسی پاسخ نگفت

گوش پاسخگوی او گویـا که قعـــر چاه بود

ذوالفقارش در کمـر اندر غــلاف مهــر بود

دست او پیوستــه با دست خدا همــراه بود

کــوهی از امیـال نفسانی نهادش پشـت پای

هیبت دنیــایی انــدر چشـم او چون کاه بود

بس محقّـــر بـود ایـن دنیــا مـر او را در نظــر

بی نیــاز از ثروت اندوزیّ و کسب جاه بود

خنــده ای زد بـر شهـــادت تا بدیدارش رسید

او شهــادت را چنـان گویــی که خاطر خواه بود

از حصـار لفـظ اگــر بیرون نگــردد کلــک من

چون کند وصف آنچه کاو را جمله در درگاه بود

در فـــراقش بنــد شد الیـــار را نای نفس

آنچـه آمــد از نهــادش نــالـه ای از آه بـود

گله

از چــه بر این دل بیچاره چنیـن تاخته ای

تیغـی از بـرق نگــاهت به رخش آخته ای

تـا اســارت ببـری این دل پر باد مـرا

حلقــه ای گــردنش از سلسله انداخته ای

مـی دهـی دست قضـا خرمن آمـال مرا

دستــی از جـور و جفا بر دل من یاخته ای

هرچه کردم گله خود از سر دلبستگی است

چه کند دل خود از این جلوه که پرداخته ای

از ازل خـاک دل من شده آغشته به عشق

گِــل بنیـاد وجـودم تـو چنیــن سـاخته ای

در گلستــان رخش لانه گــزین تا بـه ابد

ای دل! آنجـا به گـل رویش اگـر فاخته ای

دل الیـــار! تو گــر پا ننهــی بر در عشـق

عمـر خــود را سـر لهــو و لعبـی باخته ای

جام ساقی

میســر شـد کــه من جـامی ز عشق او بپیمایم

فضــای خــانه ی دل را دگــر با غــم نیالایـم

مرا این آرزو روزی که بر شاخ ثمــر بنشست

ســوار پـر شـدم تـا سـر بر اوج آسمـان سایم

رها گردان تو ای ساقی از این زندان جانکاهم

ز فـرط شــوق دیـدارت که زنجیر زمان خایم

بیـــا تـا زایـن در خاکی بری این مرغ افلاکی

زچشـم غمـزه دانستـم نباشـد این زمین جایم

رســانی بر لبــم جــامی دگــر گر از می نابت

دگــر در این تـن خاکــی نمـی پایم نمی پایم

بـه لای رقعتــی پیچـــان پیـــام آشنــایی را

نشـاطی ده مریدان را به"می آیم" به"می آیم"

تو هم الیــار! اگــر دانی هـوای قرب جانان را

زبـان اعتــراف آری کــه من مـرغــی ز بالایم

چشم خدابین

برای شستن چشمم هزاران چشمه چون خورشید

هم از جان و جهان ودل هم از جام زمان جوشید

هــویدا کــرده در عـالم فـروغ روی تـابـانـش

قنـادیـل حقـایــق را به کیـوان و مه و خورشیـد

مـرا چشمـــان دل گــویـا به تفسیــر حیـات آمد

دریغـا گردی از غفلت به سـان پـرده ای پوشید

فــروغ رویــش ار این دل نبینــد در جمـال جان

به غیـر از روی جانان او در این وادی چه خواهد دید

حـریـم منظــر چشمـم چراغان می شد از نورش

دل ار از بـاده ی عشقش یکی پیمانه می نوشید

اگــر ایـن دیـده را شویـم به آب عشـق جـانـانم

نشانی جز گل رویش از این عالم نخواهد چید

تورا الیــــار! اگـــر چشم خدابین اندرون باشد

نگردد واژگون بختت چو تخت قدرت جمشید

بلای ولا

هــر کـس کــه بر بـلای ولا مبتــلا شود

با کیمیـای مهـر مسش چون طـلا شود

رنــگ تعلـــق از رخ جـــان پــر درآورد

بر جمــع سالکـان طریقــت صـلا شود

زنگــــار کینــــه را بتـکـــانـد ز دامنـــش

آیینــه اش به صیقــل ایمـان جلا شود

نقشــی ز دوست بـر دل او بـر نهــد بــلا

تا مفتخــر دلــش به نشــان ولا شــود

خــواهــان عــافیــت نشـــود در طـریق یار

عیشــش نهـد به سویی و اندر بلا شود

جــز دلبـــری الهـــی اگــر عرضه شد بر او

پاسخ به دعوت از دل او، حرف لا شود

ای جان! به گوش دل برسان صوتی از الست

کاو تا ابد به حلقـه ی « قالوا بلی » شود

خواهـــد حسیــن دل بـرود بـرمنــای عشق

صـد بـارش ار گشاده در کربــلا شود

الیــــار! اگـر به صـدق نیـایی بـه راه دوست

وای از دمی که راز دلـت برملا شــود

آفت دین

آفت از ابــر ریــا بــارد ســر گلـزار دین

واعـظ ناخـالــصی گـردد اگر سـردار دیـــن

واعـظ ار غافــل ز مغـز دفتر ایمان و دین

گـوهــر ایمــان فروشــد بر سر بــازار دین

شیخ ظاهر بین و ظاهر ساز و حراف چموش

آورد با نــام ایمــان فتنــه انـــدر کــار دین

دینمـداران گر ننـوشند از شراب معرفت

هــر کسـی با تیـغ پندارش رود پیکــار دین

با نقــاب دین اگـر عـابد رود در کــام زر

کــی توانــد تــا به منــزلگه رسـاند بار دین

بـزم دیـن آرایـد ار با پرده ی پندار، کس

خشت خامی هم نهد کی می شود معمار دین

عالـم بـی بهـره از بـوی عمل در کـار دین

همچــو زالــویـی بود بر پیکــر بی خار دین

نـوری از اخلاص و عرفان در دل الیــار نه

ای خـدا! تا جان برد در سایـه ی دیـوار دین

محمد (ص)

زمانــــه را نفســی تــازه از حجــاز آمـــد

به قبلــه گاه جهانی چو سرو ناز آمد

چـو لاشه ای شده بود این جهـان در ظلمت

تو گوئیــا به تنش روح رفته باز آمد

به گرد شب همه بت های شب پرستان بود

برای چیدن بت ها به حرص و آز آمد

شبـی که خلــوت خوبـان به گرد مه بد بود

به غمــزه ای ز مه مهتران مجاز آمد

بــه نـــور حکمــت و تدبیـــر آسمــانی او

اساس بتکــده اندر نظر مَجـــاز آمد

به سنـــگ خوبــی احمــد پلیــدی ابلـیس

به پای چــوب ترازو چه همتراز آمد

هـر آنکـه دعـوت او را ز جان و دل بخرید

به تاج نصرت ایزد چــه سرفراز آمد

بـه بـام هستــی عــالــم نهــاد پــای وجود

هر آنکه عشق محمد بر او جواز آمد

بــه بــاغ معــرفت عتـــرت محمــد چـون

برفــت مـرغ دلــم، بر فراز غاز آمد

چه رتبتــی به از اینــت، که جان تو الیـــار!

به درگـه شــه محمـود دین ایاز آمد

خاتم اندیشه

یک شب نمــودم سیـر جـان در عــالم انــدیشه ام

عشق آمد اندر جان من شد خاتم انـدیشه ام

دل در وجــودم خـانه شــد بـر مقــدم دلــدار مـن

جـامی گرفت از معرفت جام جـم انـدیشه ام

چون قطــره ی افکـار من افتاده در جـویی ز عشق

خواهد شدن بر نقطه ای کانجا یم انـدیشه ام

بـا عشق جـانـان ایـن دلــم در ظلمـــت زندان تن

گــردد رهـا از هاله ی پیچ و خم اندیشه ام

ذکرش به فکر آغشته ام زآن می سرایـم نغمه ای

سازد مرا چون بعد از این زیر و بم اندیشه ام

چـون ناف آهـوی ختــن گردد معطر خوی من

گر عشــق جـانـان باشدا هم و غم اندیشه ام

عمـری نکــردم همــرهی امشـب بر او دادم رهـی

تنها نمــی مانم دگــر چـون همدم اندیشه ام

گر فکــرم آرد گوهــری آن را نهـم بر خوان دل

هــرگز نباشد خسّتـی من حاتــم انــدیشه ام

هان! ای برادر یک دمی گوش ار دهی بر شعر من

انگشــت صحـت می نهـی من آدم اندیشه ام

الیـــــار! اگــر ناآوری افکـــار نو در دفتــرت

شعــرت بگــردد مجلـسی بر ماتم اندیشه ام

ای معلم

بر دم دروازه ی حکمت تو گوش آورده ای

خـوان تعلیـم و تعلـم را تـو نـوش آورده ای

ای معلــم! غم نشیــن غم نشـانی در جهـــان

و اندرین ره عشق خود را گل فروش آورده ای

بر سر نـامــردمــی هــای زمان بر آتشت

دیگ جان بنهاده و خونت به جـوش آورده ای

تـا بـه هــم ریــزی حصــار عنکبوت جهل را

کــاکـل اندیشــه را بهــر خـــروش آورده ای

گشته ای معیـار پاکـی اسـوه ی ایثـار و عشق

چـون که افسـاری لب نفس چموش آورده ای

هر دل افسـرده را با مهـر درمـان کرده ای

آتشـی در کوره ی عشـق خمـوش آورده ای

برده ای لـوح دلـت در کـانی از الطــاف غیب

بر رخش پیغام رحمت چون سروش آورده ای

زانوان علم و فرهنگ از توان افتـد گهی

با دم عیسـائی ات بر تاب و تـوش آورده ای

چوب بیداری زدی بر طبل عقل و علم و دیـن

خواب غفلت دیدگان را زآن به هوش آورده ای

دولـت و ملت دریغـا! کی شناسـد قـدر تو

بس بـزرگی سینـه ات را عیب پوش آورده ای

گربـه ی دولت هم ار روزی تـو را مو مو کند

بخشـی از ماهـانه ات را همچو موش آورده ای

معترف گردد قلم در دست الیــار اینچنین

بـاری از فرهنـگ انسـانی به دوش آورده ای

در دامن دریای عشق

نغمـه ی سـازش مرا از عـالـم رؤیـا گرفت

در خیالـش این دلـم با جـام عشقی پا گرفت

از نیـازی کـه به نـازش در دلـم تفسیر شد

بقچـه ی دل وا شد و جان را دم غوغا گرفت

مصلحت سویی نهاد این دل سـر پیمانه شد

گــر چه عقلـم بـارهـا با او سـر دعوا گرفت

قطره بود این دل رها در دامن صحرای غم

شـد روان با جوی عشقش دامن دریا گرفت

آنچنـان آسـوده شـد از قیـل و قـال د نیوی

همچو طفلی گم که در آغوش مادر جا گرفت

خـار پوچی ها بسی آزرده بودش د رجهان

در فــراق دلبـــرم بـا عشــق او معنـا گرفت

تـا دل الیـــار را سنجـد سـر پیمــان عشـق

دست تقـدیرش ازل از دست او امضا گرفت

حلقهٔ نیک اختری

دایــره ی عشـق مـن تا زتو محور گرفت

خـاک دل از مهـر تـو صولت اختر گرفت

شمــع وجـود مـن از فـوت قضا مرده بود

از دم عیسـائی ات بــار دگــر درگرفت

دار دلـم در خـزان بی بـر و بی گـل نمود

از گل لبخند تو گل به سر و بر گرفت

تـا ز تو اکسیـر بـر دل بـرسیـد آن زمـان

سنگ سر و سینه ام رتبه ی گوهر گرفت

جـان مـن از جـام تـو آب حیـاتی چشیـد

باغ دل از نو شکفت زندگی از سر گرفت

تـا بنشینـد سـر شـاخـه ی طـوبـای عشق

مــرغ دل از آشیــان سوی خدا پر گرفت

دل شـده خلدآشیان در چمن عشق، چون

آب بقـا از کـف ســاقی کــوثـر گرفت

هر که نخواهد دهد دل به مسیحای عشق

راه خـود انــدر پـی دشمـن ابتــر گرفت

پادشـه عشـق شـد هـر کـه بـه سـان گدا

حلـقه ی نیک اختری از کف حیدر گرفت

کلـک تو الیــار! تا چشمه ی ذوقت گشود

خـوان غـزل را فلـک در طبـق زر گرفت

بستان امید

هر دم از عشق آید اندرگوش جان، ساز امید

تا کشـد جـان را سر بستان دلبـــاز امید

سایه ی خوشبختی آرد بر سـر هـر طالبـی

طـالب ار بـا جـان کشـد ارابه ی ناز امید

مهـر پایان است بـر تـاریکــی و نـابـاوری

شهر شادی ها نهان، در پشت آغاز امید

شوق پرواز آورد بر هر دلـی در هـر زمان

گوشه ی گوش ار دهد بر دست آواز امید

آشیــان سـازد اگــر در بـوتـه زار هر دلی

تخم رفعت می نهد در دست دل، غاز امید

یأس اگـر رحل افکنـد در کوی مشتاقان او

می شـود بازیچـه ای در دست طناز امید

زاغ یأس آمد نشست ار هر زمان بر شاخ دل

سنگ رجم افکن بر آن با پنجه ی باز امید

قعـر ظلمـت می رود هـر آنکه اندر زندگی

دل نســازد راهــی دروازه ی راز امیــد

دیـده ی الیــــار بینـد نـوری انـدر گـام او

زان نشـاند کلـک خود با نام دمساز امید

طنین طبل بیداری

به کوی چشم دارانش چو پیر می فروش آید

صدای طبل بیداری در آن دم سوی گوش آید

طنیـن جـان فزایـش تا در آفـاق جهان پیچد

هیاهوهــای جانکــاه شُبان شب خمــوش آید

نشان حق پرستی گر کسی را در جبین باشد

به یمـن بانـگ بیداری دو گوش حق نیوش آید

اگـر ساقی زلـب ریزد شکر در کام مشتاقان

به دل صد چشمه ی عرفان مر آنان را به جوش آید

پی پیمـانه ای جـان را برد بر پـای پیمـانی

کـز آن، سنگینـی باری همی بر روی دوش آید

نباشـد زندگی غفلت؛ ببالد جان به بیداری

بود این نکتــه پیغـامی کز الهــام ســروش آید

گـرم زهـری ستاند دل ز دست ساقی مه رو

بنوشد بی درنگ آن را، که بر کامش چو نوش آید

هـزاران عیب و غم دارم ولی جزو مـریدانـم

امیــدی دارم انـدر دل، که پیرم پرده پوش آید

تو را الیـار! اگر آن دم، سری مست از جهان باشد

به بـوی دلبــر دانـا از آن مستـی به هـوش آید

زن

نـوری اگـر بر در و روزن بود؛ زن بــود

ماهـی اگـر کوچه و بــرزن بود؛ زن بــود

عرضه شد ازدامن هستی گلی بر جهـان

آن گل یک دانـه که گلشن بود؛ زن بــود

بی رخ زن، خـانه چو مــاتم سرا می شود

آن که گـل خنـده به دامـن بود؛ زن بــود

دست زن ار بربط عشق آورد؛ جان دمـد

آن کـه نوازشگــر هـر تـن بود؛ زن بــود

آن که نـیندازد اگر سایـه ای، بهـر مـرد

زندگی اش چالـه ی گلخـن بود؛ زن بــود

آن که دراین کوره ره نفس و دل، درحیات

آیـنه ی عشــق تـو و مــن بـود؛ زن بــود

آن که به عشـق از ره مردانـگی، بهـر ما

بـر طمـع خویـش تبــرزن بـود؛ زن بــود

آن که به غربـت بود آرام دل؛ وانـکه او

در همه جــا سـمبـل میهـن بـود؛ زن بــود

آن که دراین حلقه ی عشق و بلا، مرد را

یـــار وفــادارتــر از زن بـود؛ زن بــود

آن که در افـتادگـی و سخــتی روزگــار

نـرم و مقــاوم تر ازآهــن بـود؛ زن بــود

آن که از انـبان حقـوق بشـر، در جهــان

قسـمت او، دانــه ای ارزن بـود؛ زن بــود

دیده ی الـیــار بود روشـن از گوهــری

آن گهـر دیـده کـه روشن بود؛ زن بــود

دهقان

ای دســت تـاول بستــه! ای دهــقانـــم

پیش آ به رویـت بوسـه ای بنشانــم

بـا کـارت این خــاک سیــه خـــرّم شد

ای ضــامـن آبــــــادی کیــهانــــم

گفتــی که زحمــت می کشم تــا روزی

بــر قـلّــه ی عــزّت رسـد ایـرانـــم

دامـــانــی ا نبـــوه از مــحبّـــت داری

گویی که زان بر شخم جـان افشانــم

عمری به جنگ خار و خس بردی دست

دنبــال روزی بــوده ای؛ مـی دانـــم

از رقـص داس و خـرمــنِ سنبـــل ها

غوغــای شــادی افتــد انـدر جـانــم

نـانــی حـــلال آورده ای از خـرمـــن

پیـچیـده بویـش دایـم انـدر خوانــم

با دســت کـوشــان و دل جـوشــانــت

هم درس همّـت داده ای هم نـانــم

آرامشـی بـخشیـــده ای بــر الیـــــار

گویـد بـر این اکــرام تو، حیــرانــم

از تو

ای شـور مستــان از تو

آییــن بُـستــان از تـو

ای ســور فـروردیـن و

ســوز زمستــان از تـو

هر نـغمــه ی بلبـل هم

گل در گلستـان از تـو

طفـل از تـو و مام از تـو

هم شیر پِستـان از تـو

ای شهد و شعر و شاهد

شمـع شبـستـان از تـو

دســت من و دامـانــت

ای دستِ دستان از تـو

دل عرضــه دارد الیــار

گر دستِ بِستان از تـو

آتش وش

افکنــدی اندر آتشــم ؛ ای دلبـــر

در آتشـت ، آتش وَشــم ؛ ای دلبــر

عمری نشستم پایــت اندر هجران

تا شهـد دیـدارت چِشَــم ؛ ای دلبــر

راهی ده اندر بارگــاهت جــان را

تا گــردد از خیلِ حَشَــم ؛ ای دلبــر

جوری گر از عشقت رسد بر جانم

تا روز محشــر می کِشـم ؛ ای دلبــر

پیـمانه می گردان مـدام از عشقــت

بی عشق تو، خار و خَشَـم ؛ ای دلبــر

اِلیـــار اگر پیــمانـه ای پیـــماید

گوید که دایم سر خوشم ؛ ای دلبــر

رهایی

حـذر کن ای دل از پَســـتی

تـو اِی دُردانـــه ی هستــی

در آ در حلقــه ی مستــان

به شـور و شـوق سـرمستــی

بگیــرد تیـرگــی ، جــان را

چـو در بر روی خود بستــی

مشـو نومیــد و سرگــردان

اگــر روی از جـفا خَستــی

خـدا هر چــاره ای ســـازد

رسـد دامــانــش ار دستــی

بـرای صیــد خـوشبــختــی

بساز از عشق خود ، شَستــی

سمـائی می شوی ؛ اِلیــــار !

اگــر از دام تـــن جَـستــی

داغ دلبر

داغی نشاندی بر دلم ، از خطّ و خالت

تا شد اسیر جلوه هایی از جمالت

کی می پذیرد دیگر این دل ، رنگ اغیار

زان رو که رنگی برگرفته ست از خیالت

در بارگاهت بار ده ؛ تا شاید این دل

بر گُرده گیرد رونقی از فیضِ قالت

بگشوده ای خوانی ز جود از بهر عالم

کی بی نصیب آید دلی از این نَوالت

صد شکّر افتد کام جان اندر حیاتم

آرد نسیم ار شمّه ای از وصف حالت

حک می شود خوشبختی اندر جان اِلیار

گر سینه اش گردد دمی جای مجالت

پایان

مقدمه

مقدمه شاعر : به نام خالق مهربان

مقدمه شاعر

به نام خالق مهربان

این مجموعه ی در دست، دوّمین اثر مکتوب بنده است که بعد از « غزال غزل » به زیرِ چاپ رفته است. اشعار این کتاب، تقریباً همزمان با غزلیّات « غزال غزل » سروده شده است. تنوع در قالب، مضامین و موضوعات اشعار، کاملاً ، مشهود است. قالب غالب شعرها ی این اثر، رباعی و دو بیتی است. اشعاری نیز در قالبهای دیگر از قبیل: مثنوی، مسمّط، غزل، تک بیتی، شعر نو، قندیله (ابداعی بنده) و ... در این مجموعه گنجانده شده است. لازم به توضیح است؛ اشعاری که در مورد اشخاص خاص سروده شده؛ برای یادگاری و به قصد قدردانی از خوبی ها و خدمات ارزنده ی آنان در راستای ترویج فضایل اخلاقی و نیکی ها است نه از روی تملّق یا هر گونه چشم داشتی،از آنجا که این اشعار می تواند پیام و نکات قابل استفاده برای مخاطبان، به همراه داشته باشد؛ آنها را در این کتاب گنجانده ام. بنده این کتاب را به صُراحی ای تشبیه کرده ام که در آن، اندیشه های حاصل از جان و خرد خویش آموخته ها و تجربیات بشری در زمینه ی عشق و نیکی و آیین انسانیّت را در بستر شعر و ادب پرورانده و بسان شرابی طهور در آن ریخته ام تا بتوانم در گذر زمان، قدح ذوق و ادراک طالبان زیبایی ها و نیکی ها را بدان ،پر سازم. از این روی این کتاب را « صُراحی اندیشه » نام نهادم؛ باشد که حاصل ذوق و فکرت من در راستای کمک به اعتلای فرهنگ های نیک انسانی، احیا و رواج ارزشهای معنوی و اخلاقی، کمک به بهبود زندگی و راهیابی اندیشه های بشری به حیطه ی روشنایی و نیکی و سعادت، مورد قبول و عنایت خوانندگان گرانقدر و آیندگان نیک آیین و دوستداران خوبی و زیبایی باشد. امیدوارم خدای مهربان که توفیق آفرینش این اثر را او به بنده داده است؛ این را بعنوان یک اثر نیک هر چند کوچک از من بپذیرد و ذخیره ی آخرتم گرداند، والسلام... الحمدُلله با تشکر از خوانندگان گرانقدر جبار محمّدی « اِلیار » ۱۳۸۹/۱/۲۵ هجری شمسی

رباعیات و دوبیتی‌ها

شماره ۱ : شهرهٔ بازار اگر چندی شدی

شماره ۲ : به نا حق بچرخد اگر این زبان

شماره ۳ : ماهی ار چشم طمع دوزد به شست

شماره ۴ : مرا ره توشه ای از عشق می ده

شماره ۵ : رهِ بزم محبت را نشان ده

شماره ۶ : مرا کن سائل کوی محبت

شماره ۷ : دیده بردار ای عزیز! از مال غیر

شماره ۸ : به تیغت این دلم تاراج اگر شد

شماره ۹ : مرا دیوانه ی عشقت بگردان

شماره ۱۰ : خاری منشان بر سر راهی

شماره ۱۱ : اگر آتش زند هیزم به هیزم

شماره ۱۲ : رفیق راستین چون درُّ کمیاب است

شماره ۱۳ : دلت گر با هوس رانی مجاب است

شماره ۱۴ : دلم تا کام تام از آن مُدام جام دلبر بُرد

شماره ۱۵ : گرم همیانی از بخت همایون

شماره ۱۶ : عشق شیرین تیشه می زد کوه را با نام فرهاد

شماره ۱۷ : بر گوش لیلی کی رسد فریاد مجنون

شماره ۱۸ : اگر پیچد کسی را دست و بالش

شماره ۱۹ : دیده روشن کن عزیز ! آخر سیاهی رفتنی است

شماره ۲۰ : گر رعیت سر بیندازد به زیر

شماره ۲۱ : کوه را گردن کشی از پستی دشت است

شماره ۲۲ : نه پای رفتنت بر خر رسد؛ نی یال و نی زور

شماره ۲۳ : دلت را غرق در بحر ادب کن

شماره ۲۴ : دمی ای کاش دلبر در برم بود

شماره ۲۵ : چون که سست است اسب دنیا را بسی زین و زمام

شماره ۲۶ : دَلو عقلت را بینداز اندرون چاه تاریخ

شماره ۲۷ : با سری بالا اگر کس برنشیند محتشم وار

شماره ۲۸ : هان! مَبر در لانه ی زنبور، چوب

شماره ۲۹ : اگر نیکی نمودی خلق را ؛ دیگر میازار

شماره ۳۰ : مزرع زیبای گل زندگی، زن بود

شماره ۳۱ : کوه صبرم صخره ها دارد بسی صعب العبور

شماره ۳۲ : چون باد صبا رُقعتی از دلبرم آورد

شماره ۳۳ : کارگر را بنگری اندر سر کاری اگر

شماره ۳۴ : نکته چین از آسمان است این قلم در دست من

شماره ۳۵ : ناگه از کار جهان نکته ای آمد یادم

شماره ۳۶ : خورشید خیالش شبی مهمان دلم شد

شماره ۳۷ : مگذار تا بر بام جان هرگز نشیند بوم ذلت

شماره ۳۸ : تیغ شادی نِه خدا ! در دست من ،تا غم دَرم

شماره ۳۹ : آید ار دست جفا؛ یابد مرا در جام دل

شماره ۴۰ : دل از شوق محبت در تب و در تاب باشد

شماره ۴۱ : شُرب از شراب شهوت

شماره ۴۲ : دشمن زندیق بهتر باشد از اهل نفاق

شماره ۴۳ : من اگر چه درویشم ؛به بقا می اندیشم

شماره ۴۴ : بکوبد سنگیِ دل را به شدّت

شماره ۴۵ : اگر در دام صد رنگی بیفتی

شماره ۴۶ : دست ار خسیس بیازد به جیب خود

شماره ۴۷ : در این کره ی خاکی

شماره ۴۸ : پهنه ی گیتی چرا هموار نیست

شماره ۴۹ : با تیر ظلمت گر شبی ، شب، تیر بارانم کند

شماره ۵۰ : دشمن ار پیرهن دوست بپوشد؛ چه کنم !؟

شماره ۵۱ : دل اسیر طمعی خام افتاد

شماره ۵۲ : کیسه ی قسمت بگیر از دست تقدیرت ؛برو

شماره ۵۳ : بلبل به عشق گل آید به بوستان

شماره ۵۴ : ای جان! تو بر خدمت بکوش

شماره ۵۵ : خانه ی دل را به گل، آرایه بند

شماره ۵۶ : اگر آیی به مزارم گل عبرت چینی

شماره ۵۷ : دل رنجور ضعیفان جهان را بنواز

شماره ۵۸ : امان از فتنه ی دستار بندان

شماره ۵۹ : حضور روبه اندر جلدِ شیران

شماره ۶۰ : ماه خود را شهره ی آفاق دیدم

شماره ۶۱ : جهان در فرار است و جان بی قرار

شماره ۶۲ : اگر بنگری نیک در کار مور

شماره ۶۳ : نوازد موج را بادی اگر پشتِ کمر

شماره ۶۴ : شخم و تخمت در جهان باشد؛ دِرَو ، در آخرت

شماره ۶۵ : مدامم بر زبان صد آفرین باشد

شماره ۶۶ : مرا آزادی اندر قید دلبر

شماره ۶۷ : ناامیدی در دلم چون کوه بود

شماره ۶۸ : سرِ پروانه به سنبل دیدم

شماره ۶۹ : بلبلان را به ترنّم سرِ بُستان دیدم

شماره ۷۰ : صداقت گوهر کمیاب دهر است

شماره ۷۱ : هر آن کاو را دروغش گردن آویز

شماره ۷۲ : اگر اکسیر ایمان در دل آری

شماره ۷۳ : طمع گر این دل دیوانه را بیالاید

شماره ۷۴ : به نیش تیشه ی عشق ار کَنم ز دل ،غم را

شماره ۷۵ : گفتا بیا نازت دهم

شماره ۷۶ : در تعلّم نکته ای از من نیوش

شماره ۷۷ : ز بلبلان چمن من شنیدم این پیغام

شماره ۷۸ : گر چه من ابری خموشم بی دریغ از آبِ باران

شماره ۷۹ : سرای غم است این جهانت

شماره ۸۰ : زبانم را خدا! در روزِ رفتن

شماره ۸۱ : سالها بردی فلک ! در این جهان ، بس رشک من

شماره ۸۲ : گرفته دامن دل را غباری از اندوه

شماره ۸۳ : بر صاحبان دِرایت ز کِهان و هم از مِهان

شماره ۸۴ : هان! غروبِ مرگ را باشد طلوعی تابناک

شماره ۸۵ : گر رو نمایم بر درت؛ از مویت آویزان کنی

شماره ۸۶ : سبوی دل ار پر کنی ز شربت عشق

شماره ۸۷ : شور شورا گر فِتد در جان ما

شماره ۸۸ : اگر زِ صاد صداقت ، رسی به صاد خلوص

شماره ۸۹ : بر انقلاب چمنها بهانه می کارم

شماره ۹۰ : من اندر فکر و سودای جهان باقی ام ساقی !

شماره ۹۱ : چون امینی،گوهر دانش وجودت را سزاست

شماره ۹۲ : با کلنگ تیز تحقیق ار کَنی کوه حِکَم

شماره ۹۳ : هر که اندر دامن ذلّت نشست

شماره ۹۴ : بهر نانی گر نریزی بس عرق

شماره ۹۵ : کور سازد چشم را برق ریا

شماره ۹۶ : ای دل از دفتر نیکی تو بخوان آیت عشق

شماره ۹۷ : دستِ یاری تا مرا، یاری گشود

شماره ۹۸ : هر که اندر سینه اش یادِ الهی نقش بست

شماره ۹۹ : گر نهال خوبی اندر مزرع دل پروری

شماره ۱۰۰ : درگهت را دستی از عمق نیاز آورده ام

شماره ۱۰۱ : به یادت این دلم بحران نبیند

شماره ۱۰۲ : نکاهد جان عاشق را هوای رفتن از دنیا

شماره ۱۰۳ : بزن مضراب پلکت را به جانم

شماره ۱۰۴ : به ساز دلبری طنّاز و خوشرو

شماره ۱۰۵ : شکوفا گر شود علم و توانت

شماره ۱۰۶ : گل چو در خیمه ی خرداد اقامت بگُزید

شماره ۱۰۷ : ای اِستاده در پایگاهی ستُرگ

شماره ۱۰۸ : دلی نالد مدام از درد مسکین

شماره ۱۰۹ : چو گل باش کز فیض رخسار گُل

شماره ۱۱۰ : میان خارزار ار یک گل آید

شماره ۱۱۱ : زِ پایه های صداقت تو بندِ دل مگسل

شماره ۱۱۲ : من این جان را به جانان می سپارم

شماره ۱۱۳ : ای رحیم ! ای آنکه علّام الغیوب

شماره ۱۱۴ : ای دل بِهِل این دنیا را

شماره ۱۱۵ : ظاهری یک رنگ دارد چاپلوس

شماره ۱۱۶ : نشوم جدا ز تو ای خدا

شماره ۱۱۷ : کرده اندر منظر چشمم جلوس

شماره ۱۱۸ : توئی مُنعم؛ منم درویش

شماره ۱۱۹ : ای کرمش بی کران!

شماره ۱۲۰ : هر که دل در دامن خار افکند

شماره ۱۲۱ : قطره ای عشق تو گر در دل من جا گیرد

شماره ۱۲۲ : هر که دل در گروِ پرده ی شهناز کند

شماره ۱۲۳ : ای مزیّن به ریا دامن تزویر مکِش

شماره ۱۲۴ : در آسمان عشقم شد کوکبی نمایان

شماره ۱۲۵ : ای صاحبان زر و زور و ارتزاق!

شماره ۱۲۶ : گوشَت به شاعر آور و دِه بر هر آنچه گفت

شماره ۱۲۷ : دل را به صافیِ ایمان، زلال کن

شماره ۱۲۸ : ای مه! به تماشات کشانم

شماره ۱۲۹ : دیری است من از فرقت تو ، زهر چشانم

شماره ۱۳۰ : شافع شود به روز جزا روی رحمتت

شماره ۱۳۱ : از غنچه ی لبهایش ،صد گونه رطب ریزد

شماره ۱۳۲ : روزن امّیدی اندر آسمان بر طاق نور

شماره ۱۳۳ : فرق شب را می شکافی با دمِ تیغت چه باک!

شماره ۱۳۴ : خارت اندر لای گُل دنیا! تو بر دل می زنی

شماره ۱۳۵ : ای جهان! دستی زِ شیطان دست تو

شماره ۱۳۶ : مارت ای دنیا! تو اندر باغ گل می پروری

شماره ۱۳۷ : دلم که تنگیِ این قفس بهانه گرفت

شماره ۱۳۸ : در پسِ گردن،گناهان همچو یوغ

شماره ۱۳۹ : ما و دستی از دل اندر آسمان

شماره ۱۴۰ : بسنجند عشق و ایمان را به سنگی در ترازویی

شماره ۱۴۱ : چشم غمّازت دلم را در ربود

شماره ۱۴۲ : آختی تیغ از میان بر روی من

شماره ۱۴۳ : عشقت اندر بیشه ی عالم، دلم را شیر کرد

شماره ۱۴۴ : تا ابد می سایم این پیشانی اندر خاک عشق

شماره ۱۴۵ : دامن دل را تو یا رب پُر کن از شوق کَرَم

شماره ۱۴۶ : زِ چنگ مصیبت رها نشد جگرم

شماره ۱۴۷ : حنای حُسن بِنِه، بر کف عروس گمان

شماره ۱۴۸ : خالی کن از دل، ای پسر! باد غرور

شماره ۱۴۹ : هر که دل در دامن مرداب جهل آلوده کرد

شماره ۱۵۰ : من حلقه بگوشِ شه خوبانم

شماره ۱۵۱ : در هر گلی زِ رویت صد جلوه می توان دید

شماره ۱۵۲ : بر شُخم همّت ار تو، تخم ارادت آری

شماره ۱۵۳ : بر پلّکان نیکی اگر پای بر نهی

شماره ۱۵۴ : هان! مباش از تیره ی گردنکشان

شماره ۱۵۵ : گر با کمان ابرو تیری به دل نشانی

شماره ۱۵۶ : آتشی از عارضت در مجمر جانم فتاد

شماره ۱۵۷ : هر که را بینی زری از تجربت را برده است

شماره ۱۵۸ : لطف یک غمزه ی تو، قفل دو عالم بگشود

شماره ۱۵۹ : جامه ی نیکی اگر خواهی تو بر بالای خود

شماره ۱۶۰ : مرا غم خانه روزی گردد آباد

شماره ۱۶۱ : بر سر نطع طعامت گر کسی یابد حضور

شماره ۱۶۲ : حاجیِ افتاده در راه حرم!

شماره ۱۶۳ : دست تقدیرش مرا چون گویِ چوگان می کند

شماره ۱۶۴ : با چوب بد خُلقی مران از در کسی را

شماره ۱۶۵ : ماهیِ بِرکه مشو وسعت دریا بگزین

شماره ۱۶۶ : ظالم از ظلم نبندد بجز آتش طرفی

شماره ۱۶۷ : کعبه ی عشق خدا را گذر از منزل هاست

شماره ۱۶۸ : بیا که وارث زُنّار و طور سینایی

شماره ۱۶۹ : دل گشته غرقه ی دریای انتظار

شماره ۱۷۰ : بسان باطنت ظاهر بیارای

شماره ۱۷۱ : به گِرد ابلهان، پایت مگردان

شماره ۱۷۲ : تو گلهای خِرَد پیوسته بو کن

شماره ۱۷۳ : بر دیده ی یاران فشان از قند لبخند

شماره ۱۷۴ : فیّاض باش اندر جهان از بهر مردم

شماره ۱۷۵ : شراب چند رنگی هر که نوشد

شماره ۱۷۶ : بی مهری ار سر واکند از آشنایان

شماره ۱۷۷ : دلسوزی یاران نادان

شماره ۱۷۸ : بشکن یخ افسردگی، ناید به کاری

شماره ۱۷۹ : راضی مشو در زندگی بر مرگ رأفت

شماره ۱۸۰ : چون خسرو انجم بود ماه محبّت

شماره ۱۸۱ : ابلیس نفست را مده ره در رفاقت

شماره ۱۸۲ : جویی از مهرت بر اندر مزرع بیچارگان

شماره ۱۸۳ : دلم را شمع سوزان کن، خدایا

شماره ۱۸۴ : در باغ افکارم مرا چون باغبان گشتی رفیق!

شماره ۱۸۵ : چراغ فکرت ما را تو روغن افزودی

شماره ۱۸۶ : هرگز مزن به ریسمان جهان چنگ اعتماد

شماره ۱۸۷ : اگر بالا نگر باشی، سرت پایین نمی آید

شماره ۱۸۸ : پیراهن تواضع بر تن کُن ار مرقّع

شماره ۱۸۹ : با تو تنها نیستم در کنج زندان بلا

شماره ۱۹۰ : ای که انصاف و مروّت هِشته ای

شماره ۱۹۱ : ای که از نیکی گلی را کاشتی

شماره ۱۹۲ : دَلو نجاتی از نو در چاه ظلمت افکن

شماره ۱۹۳ : در دشت سینه ما را کُن آتشی فروزان

شماره ۱۹۴ : ای که چون بادنما، هم جهتِ هر بادی

شماره ۱۹۵ : از چه، دل بر استخوانی بسته ای

شماره ۱۹۶ : اگر به تیغ محبّت، سپاه غم بدری

شماره ۱۹۷ : تیغ قُدرت نبُرَد آنچه محبّت سازد

شماره ۱۹۸ : کِلک خیاطم ندوزد جامه ای بر جان غم

شماره ۱۹۹ : غُراب غم که نتابد هَزارِ شادی را

شماره ۲۰۰ : مرغ جانم را نشان بر شاخسار معرفت

شماره ۲۰۱ : ره مده یا رب! که برق این جهان کورم کند

شماره ۲۰۲ : حیا همچون دژی بر آبروی است

شماره ۲۰۳ : لبریز بادا از مِی ات،ساقی! صُراحی

شماره ۲۰۴ : چون ماه، روانم پیِ خورشید حقیقت

شماره ۲۰۵ : هر کس که به تزویری، زور و زری انبارد

شماره ۲۰۶ : خورشید روز و ماه شب بودی مرا، ای مادرم

شماره ۲۰۷ : از گنبد آسمان فرود آمده ام

شماره ۲۰۸ : ای که پاپوش کَلَک بر دگران می دوزی

شماره ۲۰۹ : هر دل که پاره سازد خود پرده ی حجابش

شماره ۲۱۰ : شُبان گلّه گر بیدار باشد

شماره ۲۱۱ : همیشه ملّت ایران زِ جان و دل کوشد

شماره ۲۱۲ : اگر اندیشه ایمان را بَلَم باشد

شماره ۲۱۳ : بر کسی افتاده و دلخسته از خار و خَسی

شماره ۲۱۴ : به باد چنگ دلبر باده پیمودم

شماره ۲۱۵ : اگر با چشم دل یا رب! تو را در عمق جان بینم

شماره ۲۱۶ : ای دل ار در طلب یار گرفتار آیی

شماره ۲۱۷ : هزار آفرین بر جهان آفرین

شماره ۲۱۸ : در دایره ی کمال جویی

شماره ۲۱۹ : در دجله ی عشق ، جان به غرقاب افتاد

شماره ۲۲۰ : عبای خرقه پوشان ریاکار

شماره ۲۲۱ : من دلی نو از خدا عیدانه می خواهم

شماره ۲۲۲ : ای وطن! ای مادر پیر جوان احوال من

شماره ۲۲۳ : گوشم شده بر حلقه ی فرمان تو مثقوب

شماره ۲۲۴ : سعادت را اگر خواهی

شماره ۲۲۵ : دل اگر در پیِ جانان برود؛ وه! چه نکوست!

شماره ۲۲۶ : عمری زِ دست خویش بسی غصّه خورده ام

شماره ۲۲۷ : دست عشقت بر دلم داغ عبودیّت نهاد

شماره ۲۲۸ : عشق شد آیینه و آیین من

شماره ۲۲۹ : یک جمله ی بر حق ار، بر جان رسد عاقل را

شماره ۲۳۰ : ساز وفاق ار نبود؛ ازدواج

شماره ۲۳۱ : من اندر چهره ات صد ناز دیدم

شماره ۲۳۲ : گر به سنگ کینه خنجر تیز گردد

شماره ۲۳۳ : به حُسن نیّت ار تدبیر سازی

شماره ۲۳۴ : بطالت آفت فکر است و شهوت آفت ذکر

شماره ۲۳۵ : در سایه ی همسایه، باید که صفا باشد

شماره ۲۳۶ : در بحرِ دهر اگر کس، از بهر حق شنا کرد

شماره ۲۳۷ : آتشی در دلم از عشق خود افروخته ای

شماره ۲۳۸ : جانم انداخته ای در دل دریای کرم

شماره ۲۳۹ : ای خدا ارزانی ام کن گوهر آزادگی

شماره ۲۴۰ : آیینه ی عبرت بود این دار فنا

شماره ۲۴۱ : هر که از بشنیدن حق پنبه اندر گوش کرد

شماره ۲۴۲ : حاصل ذوق خود اندر دل و جان بیخته ام

شماره ۲۴۳ : از سر جوی هوا اسب ارادت بجهان

شماره ۲۴۴ : کاش دل در گرو رنگ نباشد

شماره ۲۴۵ : هر که چون زنبور بد، بر دل نشیند

شماره ۲۴۶ : بسته ام شمشیر مهری بر میانم

شماره ۲۴۷ : شعر باید با خودش شور آورد

شماره ۲۴۸ : تا این دلِ من یک دم، در شهد حضور افتاد

شماره ۲۴۹ : عمرِ گذران از رهِ نیکی گذران

شماره ۲۵۰ : تا هیبت شب در نظرم دیوِ کدَر شد

شماره ۲۵۱ : ابر گمان مرا باد عشق راند

شماره ۲۵۲ : بیش از این، خون مرا دیگر میاشام ای فلک

شماره ۲۵۳ : حلقه زنِ خانه ی امّید باش

شماره ۲۵۴ : بی توشه چه سازد دل من روز قیامت

شماره ۲۵۵ : هرگز به محنت دیگر کسان مخند

شماره ۲۵۶ : پُر نگردد کوزه ی چشمی به مردابِ ستم

شماره ۲۵۷ : پتک بی‌داد، شبی سنگِ صبورم چو شکافت

شماره ۲۵۸ : شبی اندیشه در گوشم چنین گفت

شماره ۲۵۹ : دنیا نه فقط عرصه ی امرار معاش است

شماره ۲۶۰ : چه سود از شعار طوطی وار

شماره ۲۶۱ : هان! مبادا دل بد اندیشی کند

شماره ۲۶۲ : هر کسی باید کلاه خویش را قاضی کند

شماره ۲۶۳ : آنکه در آزادگی تأخیر کرد

شماره ۲۶۴ : تا کی قفسم گردی ای چرخه ی دل سنگین

شماره ۱

شهرهٔ بازار اگر چندی شدی

یا که مفتون شکر خندی شدی

بگسل از پای دلت بند غرور

کام شیرین کن اگر قندی شدی

شماره ۲

به نا حق بچرخد اگر این زبان

چو مشعل فروزان شود در دهان

گرش روغنی آید از فکر بد

نیابد خموشی گر افتد به جان

شماره ۳

ماهی ار چشم طمع دوزد به شست

دمب او صیاد را آید به دست

چون زدریای قناعت روی تافت

از رهایی رست و در ذلت نشست

شماره ۴

مرا ره توشه ای از عشق می ده

وز آن داغی سر پیشانی ام نه

زوالی دل نمی یابد به عشقت

هر آن خواهی تو بر این دل همان به

شماره ۵

رهِ بزم محبت را نشان ده

به هر دلداه ای آنجا بود به

کلاه هر کس آنجا بی کلاهی است

نشیند هر کِهی اندر بَرِ مِه

شماره ۶

مرا کن سائل کوی محبت

رها گردان مرا از بند شهوت

اسیر دلنوازی های خود کن

بیفکن در دل گرداب رحمت

شماره ۷

دیده بردار ای عزیز! از مال غیر

چونکه نایابی از آن اقبال خیر

گر نیاری دستت افسار طمع

کی نهی اندر قناعت پای سِیر

شماره ۸

به تیغت این دلم تاراج اگر شد

به تیرت سینه ام آماج اگر شد

بساز از خون من تاجی در عشقت

سرم نِه، لایق آن تاج اگر شد

شماره ۹

مرا دیوانه ی عشقت بگردان

تو را تا سر نهم بر تیغ فرمان

اگر این عقل من خام حیات است

بَرَش در کوره ای از عشق و ایمان

شماره ۱۰

خاری منشان بر سر راهی

خاموش مکن شمع نگاهی

گر قلب تو آلوده ی غش نیست

سنگی مفکن در دل چاهی

شماره ۱۱

اگر آتش زند هیزم به هیزم

نیارد روشنایی بهر مردم

بر او ماند به غایت رو سیاهی

تبار و اصل او گردد همی گُم

شماره ۱۲

رفیق راستین چون درُّ کمیاب است

به مال و جاه و شهرت کی برآید دست

چنان درّ از دل میخانه برخیزد

پس این دل بر درِ میخانه باید بست

شماره ۱۳

دلت گر با هوس رانی مجاب است

بسازد خانه ای کان روی آب است

زِ شهوت گر بسازی حلقه ای را

نگین لذتش همچون حباب است

شماره ۱۴

دلم تا کام تام از آن مُدام جام دلبر بُرد

سپند جان به مجمر بر رخ مه فام دلبر برد

به سان زهره اندر آسمان با عشق تابان شد

چو شمعش را فروزان از فروغ نام دلبر برد

شماره ۱۵

گرم همیانی از بخت همایون

بدست آید در این چون گوی گردون

جهانی سازم از عشق وگل و مل

بدور از حقّه و نیرنگ و افسون

شماره ۱۶

عشق شیرین تیشه می زد کوه را با نام فرهاد

تا به نیش تیشه پرخون سازد آخر جام فرهاد

جانش آخر در منای عشق شد قربان شیرین

در همین، معنی بگیرد کام و هم فرجام فرهاد

شماره ۱۷

بر گوش لیلی کی رسد فریاد مجنون

کی می رسد لیلی دگر بر داد مجنون

لیلی شود پا بر رکاب زین رحمت

باد ار برد برگوش او اَوراد مجنون

شماره ۱۸

اگر پیچد کسی را دست و بالش

گناهی در عمل یا در خیالش

از آن گر از دلش دوری نجوید

یقین بر گردن آویزد وَبالش

شماره ۱۹

دیده روشن کن عزیز ! آخر سیاهی رفتنی است

حرف حق در هر زمان ، حرفی به غایت گفتنی است

غول باطل عاقبت افتد زبام اعتبار

دُرّ حق هم تا ابد با دست ایمان سُفتنی است

شماره ۲۰

گر رعیت سر بیندازد به زیر

افتد اندر خواب غفلت ناگزیر

دلق چوپانی گزیند گرگ دون

می درند این خلق را شاه و وزیر

شماره ۲۱

کوه را گردن کشی از پستی دشت است

بار قدرت ظالم از مظلومی ما بست

هر که جوید مصلحت را از شب ذلت

گو که شوید در حیات از مردی خود دست

شماره ۲۲

نه پای رفتنت بر خر رسد؛ نی یال و نی زور

چرا این گونه گردن می کشی ای مرد مغرور

اگر خواهی که بر تخت شرافت برنشینی

زخود کبر و غرور و بی وفایی را بکن دور

شماره ۲۳

دلت را غرق در بحر ادب کن

سخن را در دهانت چون رطب کن

کلامت خواهی ار در دل نشیند

بشویش در تفکر پس به لب کن

شماره ۲۴

دمی ای کاش دلبر در برم بود

صراحی در کف آن دلبرم بود

مرا یک جرعه ز آن مِی، می چشانید

که می بُرد آنچه هوش اندر سرم بود

شماره ۲۵

چون که سست است اسب دنیا را بسی زین و زمام

کِی سواری می کند با آن دگر مردی تمام

کس به روی زین آن،جان در ره جانان نبُرد

بس غلامان پادشاه آورده آن، شاهان غلام

شماره ۲۶

دَلو عقلت را بینداز اندرون چاه تاریخ

تا درآری آب عبرت از دل آگاه تاریخ

گر نگیری نکته هایش را بکار اندر حیاتت

سوزِ دیگر بار ه افزون می شود بر آه تاریخ

شماره ۲۷

با سری بالا اگر کس برنشیند محتشم وار

نی به صدر مجلس شاهانه ، بل در پای دیوار

کم نگردد ذره ای از رتبت انسانی او را

کی دهد بالا نشینی ، منزلت بر مردم خوار

شماره ۲۸

هان! مَبر در لانه ی زنبور، چوب

دشمن انگیزی نباشد کار خوب

تا توانی طرحی از همت بریز

گَرد غم را از رخ دلها بروب

شماره ۲۹

اگر نیکی نمودی خلق را ؛ دیگر میازار

مریز این تحفه را از بقچه ی دل صحن بازار

خریداری حقیقی جز خدا بر این گهر نیست

خدا را ! دست از این گوهر فشانیها نبردار

شماره ۳۰

مزرع زیبای گل زندگی، زن بود

زمزمه ی دائم سازندگی، زن بود

راه عفاف ار بگزیند به خود هر زمان

حامی انسان به ره بندگی، زن بود

شماره ۳۱

کوه صبرم صخره ها دارد بسی صعب العبور

خون خورم از جام دل تا جان شود مرد صبور

گر به همت بگذرم زاین صخره های پر خطر

بس گشایش ها مرا در پیش رو یابد ظهور

شماره ۳۲

چون باد صبا رُقعتی از دلبرم آورد

دریای صفا را به کفش در برم آورد

اندیشه ی هجران وی اندر سر من بود

با این کرم اندیشه ی دیگر سرم آورد

شماره ۳۳

کارگر را بنگری اندر سر کاری اگر

گرمی دستان او سازد دلت را پر جگر

پنجه اندر پنجه ی زحمت می اندازد که تا

گوهر آبادی آرد از دلش بار دگر

شماره ۳۴

نکته چین از آسمان است این قلم در دست من

خوشه چین از بهرجان است این قلم در دست من

هم نیاز دل در او ، هم رازهای آسمان

هر دلی را همزبان است این قلم در دست من

شماره ۳۵

ناگه از کار جهان نکته ای آمد یادم

گرچه من از پدرو مادری آدم، زادم

زندگی جام دلم را دمِ سوهان بگرفت

تا بَرد زنگ جهالت ، بشوم من آدم

شماره ۳۶

خورشید خیالش شبی مهمان دلم شد

با جام جمالی پی درمان دلم شد

با قصه ی دلبر مرا از غصه برون کرد

تا قطره ای از عشق او، عمّان دلم شد

شماره ۳۷

مگذار تا بر بام جان هرگز نشیند بوم ذلت

تا برخراشد گوش جان را ناله های شوم ذلت

گر غیر از این باشد بگیرد از دلت دستی ز ابلیس

آزادگی را تا نهد اندر دل حلقوم ذلت

شماره ۳۸

تیغ شادی نِه خدا ! در دست من ،تا غم دَرم

ردّ غم را برزدایم؛ دل به جانانم بَرم

محمل اشک آورم آرایم اندرکوی او

تا عروس شوقی از جانان، برِ جان آورم

شماره ۳۹

آید ار دست جفا؛ یابد مرا در جام دل

تیره گرداند جهان را تا بگردد شام دل

روی امّید از درت هرگز نگردانم ؛ خدا !

تا بگردانی تو این اوضاع را ، بر کام دل

شماره ۴۰

دل از شوق محبت در تب و در تاب باشد

محبت تار جان را بهترین مضراب باشد

بدان آهنگ حاصل، دل شود نرم و مِی آلود

اگر دور از ریا و حقه وچرکاب باشد

شماره ۴۱

شُرب از شراب شهوت

شرم آور است و شدّت

شرّ و شراره از آن

بارد سرِ شرافت

شماره ۴۲

دشمن زندیق بهتر باشد از اهل نفاق

چون نفاق آتش زند برخرمن هر اتفاق

این یکی شمشیر از رو بسته است و بی نقاب

آن دگر،گُرزی به دل دارد نه دستی بر چماق

شماره ۴۳

من اگر چه درویشم ؛به بقا می اندیشم

نبُود چو در کیشم که گَزد دلی نیشم

به سرای عقبی من برسم به خوشبختی

گهری گر از پیشم بفرستم از خویشم

شماره ۴۴

بکوبد سنگیِ دل را به شدّت

گشاید بر دلت درهای رقّت

اگر معنی بگیرد در دل و جان

بهینِ واژگان، واژِ محبّت

شماره ۴۵

اگر در دام صد رنگی بیفتی

یقین! در بستر شهوت بخفتی

پشیمانی بگیرد دامنت را

چرا دُرّ صداقت را نسُفتی

شماره ۴۶

دست ار خسیس بیازد به جیب خود

تا سکّه ای بدهد بر حبیب خود

بیرون نگردد از آن جز حباب آه

شاید که آن نشود هم ، نصیب خود

شماره ۴۷

در این کره ی خاکی

با شیوه ی جان پاکی

هرگز نرود در دل

از حمله ی غم، باکی

شماره ۴۸

پهنه ی گیتی چرا هموار نیست

باغ گل در زندگی بی خار نیست

حکمتی بنهفته در این؛ خود بیاب

ارکه عقل اندر سرت بیکار نیست

شماره ۴۹

با تیر ظلمت گر شبی ، شب، تیر بارانم کند

تا اینکه جان را مُنزوی از جمع یارانم کند

خورشید ایمان گر مرا ،تابان بُود در جام دل

جان سوی جانان می برم، گر سدّ خارانم کند

شماره ۵۰

دشمن ار پیرهن دوست بپوشد؛ چه کنم !؟

من چه سان گیرم از او صولتِ مامِ وطنم ؟

شمع بیداری جان و محک و خنجرِ خون

طلبم تا ز رُخش پرده ی تزویر کَنم

شماره ۵۱

دل اسیر طمعی خام افتاد

در پیِ جاه و زر و نام افتاد

جامی از خاک خیالات بساخت

ناگه از دست قضا جام افتاد

شماره ۵۲

کیسه ی قسمت بگیر از دست تقدیرت ؛برو

درجوانی می برد یا می کند پیرت؛ برو

دست خود بهر طلب سوی خدا بَر، کاین جهان

با سرابی کی کند از تشنگی سیرت ؛ برو

شماره ۵۳

بلبل به عشق گل آید به بوستان

تا گل بگردد از او ،جان و دل سِتان

گل گویدش که دلت را همی برم

جان را ببَر به درِ جمعِ دوستان

شماره ۵۴

ای جان! تو بر خدمت بکوش

با نیکی و نیکان بجوش

رَو چشمه ی صدق و صفا

جامی شراب از آن بنوش

شماره ۵۵

خانه ی دل را به گل، آرایه بند

برنشان در سفره ی صحبت، تو قند

خنده را پیمانه کن بر عشق خود

تا بروبی غم زدلهای نژَند

شماره ۵۶

اگر آیی به مزارم گل عبرت چینی

و از آیینه ی مرگم ببری آیینی

به کف آری قدحی از مِیِ معنای حیات

مرگ را هم، گذری بر ابدیّت بینی

شماره ۵۷

دل رنجور ضعیفان جهان را بنواز

سویشان نِه قدمی ،با کف و هم با دلِ باز

تا نگردد گم از آن دفتر رحمت، نامت

بر مبادای قیامت ز کرم چاره بساز

شماره ۵۸

امان از فتنه ی دستار بندان

چه ها بنهفته پشتِ روی خندان

اگر تقوی نباشد زیر دستار

به خون مردم آلایند دندان

شماره ۵۹

حضور روبه اندر جلدِ شیران

بوَد بالاترین دردِ دلیران

نقاب از روی او گر بر نیفتد

نه رحمی بر صغیر آرد؛ نه پیران

شماره ۶۰

ماه خود را شهره ی آفاق دیدم

چهره اش را چون گهر، برّاق دیدم

تا دل آمد پشت چشمان تماشا

طاقت دل را زِ رویش، طاق دیدم

شماره ۶۱

جهان در فرار است و جان بی قرار

قرار ی نیابی از این «در فرار »

بیا بند دل بگسل از دامنش

خدا را بیاب و بدو دل سپار

شماره ۶۲

اگر بنگری نیک در کار مور

بیابی تو جدّیت و نظم و شور

بدست آوری سازِ سامانِ کار

درآری گر آیینش اندر امور

شماره ۶۳

نوازد موج را بادی اگر پشتِ کمر

به نازش می برد بر سخره کوبد فرقِ سر

تو را باد هوس هم موج وش با خود بَرَد

خطر ها در کمین دارد حذر باید؛ حذر

شماره ۶۴

شخم و تخمت در جهان باشد؛ دِرَو ، در آخرت

جامه ی جانت بگردد خوب و نو، در آخرت

گر نشانی تخم تلخی در جهان از بهر خود

جانت اندر تلخی اش باشد گرو، در آخرت

شماره ۶۵

مدامم بر زبان صد آفرین باشد

تو را گرتا قیامت دل، قرین باشد

مرا یک لحظه غمّازی نمایی گر

همان دم، بهتر از باغِ برین باشد

شماره ۶۶

مرا آزادی اندر قید دلبر

دلم خواهد که گردد صید دلبر

سر اندازی کنم در کوی جانان

اگر گردد میسّر عید دلبر

شماره ۶۷

ناامیدی در دلم چون کوه بود

جانم اندر ماتم اندوه بود

من شکستم این دل مأیوس را

گر چه دل بشکستنم مکروه بود

شماره ۶۸

سرِ پروانه به سنبل دیدم

در رُخش رنگ تأمّل دیدم

دلش اندر طلب روزیِ جان

غرق در بحر توکّل دیدم

شماره ۶۹

بلبلان را به ترنّم سرِ بُستان دیدم

شور و شوق و شعفی در شبِ مستان دیدم

ناگهان این دل حیرت زده را در جانم

فاتحِ مُنشعفِ جنگِ زمستان دیدم

شماره ۷۰

صداقت گوهر کمیاب دهر است

دروغ اندر دهن چون آب زهر است

هر آنکس کاو صداقت پیشه دارد

مر او را رحمتی گسترده، بهر است

شماره ۷۱

هر آن کاو را دروغش گردن آویز

زبانش باشد آخر فتنه انگیز

اگر آتش فشاند در میانه

همان آتش بگیرد دامنش نیز

شماره ۷۲

اگر اکسیر ایمان در دل آری

حیات بهتری بر این گِل آری

دلت را گر به تن دیوانه بُردی

به اکسیرش به جانت عاقل آری

شماره ۷۳

طمع گر این دل دیوانه را بیالاید

عروس فتنه گری از جهان می آراید

دل ار به وصلت این فتنه گر رضا بدهد

از او سُلاله ی غفلت بر او ،همی زاید

شماره ۷۴

به نیش تیشه ی عشق ار کَنم ز دل ،غم را

به جای غم بنشانم ز دلبر این دَم را

ملالتی نرسد بر کسی ز باده ی عشق

مُراد دل به کف آید ز باده، آدم را

شماره ۷۵

گفتا بیا نازت دهم

در عشق پروازت دهم

با عشق اگر آیی بَرم

گنجینه ی رازت دهم

شماره ۷۶

در تعلّم نکته ای از من نیوش

بهر دانش در جوانی ،سخت کوش

تا دلت از دام ظلمت بر جهَد

دائماً با علم و با ایمان بجوش

شماره ۷۷

ز بلبلان چمن من شنیدم این پیغام

در این جهان که در آن، زندگی بُود یک نام

چو باغ گل، نبپاید بقای بهمن هم

تو زاین میانه، توانی به نیکی آور کام

شماره ۷۸

گر چه من ابری خموشم بی دریغ از آبِ باران

دستِ مِهرِ آسمانم ، جان نشان از سوی جانان

لب به تسبیحش گشاید هر چه اندر عالم آمد

لب گَزانم من ولی از غفلت و کفرانِ انسان

شماره ۷۹

سرای غم است این جهانت

ز دریا نَم است این جهانت

تو گر قدر خود را بدانی

برایت کم است این جهانت

شماره ۸۰

زبانم را خدا! در روزِ رفتن

مگردان عاجز از توحید گفتن

چو در بیداری ام دستم گرفتی

به فریادم بِرس هنگام خفتن

شماره ۸۱

سالها بردی فلک ! در این جهان ، بس رشک من

تا درآوردی تو آخر با جفایت اشک من

مَشک خود عمری نمودم پر به آبِ آرزو

ناگه از قوس قضا تیری زدی بر مَشک من

شماره ۸۲

گرفته دامن دل را غباری از اندوه

چنان مِهی که نشیند به دامنی از کوه

اگر چه باد هوس اسبِ غم برانگیزد

اسیرِ او نکند دل، مجاهدی نستوه

شماره ۸۳

بر صاحبان دِرایت ز کِهان و هم از مِهان

دارم اشارت باریکتری، کاندر این جهان

جز از گریز ، گزیری نبُود چون ز ابلهان

ابله تر آنکه دهد بر دهنِ ابلهان ، دهان

شماره ۸۴

هان! غروبِ مرگ را باشد طلوعی تابناک

روشنی در آخرت زیبنده ی مردان پاک

مشعلی روشن کن از اعمال نیکو در جهان

تا نیفتد پای تقدیرت به اُخری در مَغاک

شماره ۸۵

گر رو نمایم بر درت؛ از مویت آویزان کنی

وانگه بگیری جان من، کار دلم میزان کنی

گرلب گشایی همچو نِی، چنگم کنی چون ارغنون

چون می نوازی دلبرا؛ جان را تو گلریزان کنی

شماره ۸۶

سبوی دل ار پر کنی ز شربت عشق

کَنی ز دلت گر تو خارِ غربت عشق

که تا بنشانی درخت صلح و صفا

به کشور انسان بری زِ تربت عشق

شماره ۸۷

شور شورا گر فِتد در جان ما

آورد بخت سعادت چون هما

گر زنیم افکارِ هم را روی هم

گل شکوفد، خوار گردد خارها

شماره ۸۸

اگر زِ صاد صداقت ، رسی به صاد خلوص

وگر زِ باغ سخاوت ، بَری گُلی مخصوص

به روزگارِ قیامت ، به پیشگاه خدا

رَوی به پرده ی امنی ، چو بنیه ای مرصوص

شماره ۸۹

بر انقلاب چمنها بهانه می کارم

بهانه را به گلاب زمانه می کارم

درون خانه ی ویرانِ جان خود، دیگر

به راه مرغ دل از عشق ، دانه می کارم

شماره ۹۰

من اندر فکر و سودای جهان باقی ام ساقی !

مرید چشم فتّان و کلام ساقی ام ساقی !

برات عاشقی را گر سپاری دست من روزی

توانم گفتن آخر من مریدی راقی ام ساقی!

شماره ۹۱

چون امینی،گوهر دانش وجودت را سزاست

هرکه چسبد دامن دانش؛ ز تاریکی رهاست

اسب دانش را به چنگ آری اگر اندر زمین

تا ثریّا پیش تازی؛ بی سواد اندر قفاست

شماره ۹۲

با کلنگ تیز تحقیق ار کَنی کوه حِکَم

بر جهان روشنایی راه یابی بیش و کم

دست رغبت گر گشایی بهر خدمت در جهان

می شوی محبوب عالم ، در عرب هم در عجم

شماره ۹۳

هر که اندر دامن ذلّت نشست

می دهد دامان آزادی ز دست

جز به نیروی دَمِ آزادگی

کس ز رویِ جویِ خواری ها نجَست

شماره ۹۴

بهر نانی گر نریزی بس عرق

می نهی نان حرام اندر طَبق

بگذرد این چند روزِ ارتزاق

وای بر روزی که برگردد ورق

شماره ۹۵

کور سازد چشم را برق ریا

هان! جگر می سوزد از سَمّ ربا

آتشِ این هر دو، آویزد به جان

پیش از آنکه محشری گردد به پا

شماره ۹۶

ای دل از دفتر نیکی تو بخوان آیت عشق

تا که هر رهگذری پای نهد ساحت عشق

هر که را کاو به دل آرد هوس هاله ی عشق

گو در این دایره، پایی نرسد غایت عشق

شماره ۹۷

دستِ یاری تا مرا، یاری گشود

تیرگی را از دل و جانم زدود

روشن آمد این دلم از خوبی اش

مِهر او جانی دگر بر جان فزود

شماره ۹۸

هر که اندر سینه اش یادِ الهی نقش بست

پرچم حق را به گیتی ،او همی گیرد به دست

گرچه جانم چرخ زَد در چرخه ی گرداب دهر

دل به بال عشق او از ورطه ی گرداب ،رَست

شماره ۹۹

گر نهال خوبی اندر مزرع دل پروری

گل ببار آرد که تا بر جانب یاران بری

گر نهی یک دل به جام گُل دهی بر مردمان

در قبالش صد دل از آنان به کف می آوری

شماره ۱۰۰

درگهت را دستی از عمق نیاز آورده ام

توبه کردم توبتی با چشم باز آورده ام

تا دهی گوش اجابت بر دعاهای دلم

بهر سوگند اسمی از شاه حجاز آورده ام

شماره ۱۰۱

به یادت این دلم بحران نبیند

گزندی ناپسند از آن نبیند

به دریایت دگر این کِشتی جان

به باد مهر تو طوفان نبیند

شماره ۱۰۲

نکاهد جان عاشق را هوای رفتن از دنیا

که عاشق داند از دنیا بُود عقبی، بسی زیبا

مر او را ترک این دنیا رهایی باشد از هجران

بدین فرصت نهد پا را به روی رتبتی والا

شماره ۱۰۳

بزن مضراب پلکت را به جانم

تو اِی گلچهره ی ابرو کمانم

به چوب غمزه در چوگان عشقت

بگردان گوی دل را هر زمانم

شماره ۱۰۴

به ساز دلبری طنّاز و خوشرو

به ناز گلپری غمّاز و خوشبو

هوای عاشقی اندر سر افتاد

دویدم کو به کو اندر پی او

شماره ۱۰۵

شکوفا گر شود علم و توانت

به رنج و همّت و هوشِ جوانت

زنی بر بربطِ نو آوری ها

به سازش نو شود روح و روانت

شماره ۱۰۶

گل چو در خیمه ی خرداد اقامت بگُزید

بلبل از صولت رویش لب حیرت بگَزید

خبر بعثت گل در همه عالم پیچید

خوار شد خار و پسِ پرده ی خجلت بخزید

شماره ۱۰۷

ای اِستاده در پایگاهی ستُرگ

بترس از خداوندگار بزرگ

به هوش! ا ر که چوپان شدی یک زمان

که نسپاری ات گلّه را دست گرگ

شماره ۱۰۸

دلی نالد مدام از درد مسکین

که خود گردد تهی از نفرت و کین

نهد آن مرهمی از مِهر بر این

که یابد درد دل، با مِهر تسکین

شماره ۱۰۹

چو گل باش کز فیض رخسار گُل

به جوش آید اندر جهان جام مُل

زِ سیلاب نفرت که تا بگذری

بساز از طناب محبت تو پُل

شماره ۱۱۰

میان خارزار ار یک گل آید

همان کافی بود تا بلبل آید

نمیرد شمع مردی ها به مردی

گر او چون شهسوار دُلدُل آید

شماره ۱۱۱

زِ پایه های صداقت تو بندِ دل مگسل

به آسمان برسی تا به نردبان عمل

به صید نیکی اگر جان بری به شَستِ خلوص

رسی به پای تکامل؛ بر انتهای قُلل

شماره ۱۱۲

من این جان را به جانان می سپارم

از او باشد هر آن چیزی که دارم

مِیستان شد مرا این جان به بویِ

شرابِ نرگسِ چشمِ نگارم

شماره ۱۱۳

ای رحیم ! ای آنکه علّام الغیوب

ای کریم! ای آنکه ستّار العیوب

توت اَلیم؛ عشقوندا جان چوخ اَلَّشیب

تا کی دونیا جیلوه سین گوزدن قُیوب

شماره ۱۱۴

ای دل بِهِل این دنیا را

آسوده کن از آن، ما را

تا زیرِ تماشا گیرد

چشمان توام عُقبی را

شماره ۱۱۵

ظاهری یک رنگ دارد چاپلوس

باطنی صد رنگ چون دمب خروس

تا که گیرد سکّه ی مقصود را

می کند خامت به گفتاری ملوس

شماره ۱۱۶

نشوم جدا ز تو ای خدا

که من از توام، تو بی انتها

همه رحمتی، چه کرامتی!

به کسی زِ تو نرسد جفا

شماره ۱۱۷

کرده اندر منظر چشمم جلوس

دلبرِ خوش قامتی همچون عروس

بر تحیّر بسته این دل را به جان

با لبی خندان و با چشمی ملوس

شماره ۱۱۸

توئی مُنعم؛ منم درویش

در آور جانم اندر کیش

مرا آب حیات از توست

ندارم قطره ای از خویش

شماره ۱۱۹

ای کرمش بی کران!

ای غنی از دیگران!

زاین دلِ درمانده ام

در گذر از خود مَران

شماره ۱۲۰

هر که دل در دامن خار افکند

عاقبت خارش همی خوار افکند

عاشق از بد عهدیِ ایّام، دل

در کف دلدارِ غمخوار افکند

شماره ۱۲۱

قطره ای عشق تو گر در دل من جا گیرد

همه ی جان مرا،گَرده ی غوغا گیرد

رو به دریا ی تو آرم که زنم دل به دلش

تا که جان، جای در آن دامن دریا گیرد

شماره ۱۲۲

هر که دل در گروِ پرده ی شهناز کند

جان سبک بار و دل اندر پی پرواز کند

دامن از غم بتکاند به لبِ بامِ نشاط

به عروج آید از آن دل، به جهان ناز کند

شماره ۱۲۳

ای مزیّن به ریا دامن تزویر مکِش

نقش وارونه زِ خود بر درِ تقدیر مکش

بویش آید زِ دهن هر که خورَد سیرِ ریا

جانت اینگونه دل آزار به تصویر مکش

شماره ۱۲۴

در آسمان عشقم شد کوکبی نمایان

این طوطی دل من ز آن، گشت قندخایان

شد کشتی حیاتم راهی به سوی مقصد

کشتی بدو سپردم، از دست ناخدایان

شماره ۱۲۵

ای صاحبان زر و زور و ارتزاق!

بنشستگان به تفاخر سرِ رواق!

تا فرصتی است شما را، نشان دهید

از بهر لطف و کرم، شور و اشتیاق

شماره ۱۲۶

گوشَت به شاعر آور و دِه بر هر آنچه گفت

زورت به رخ مکش دگر ای گردنش کلفت

گر لکّه ای نشیند از آن، روی دامنت

با آب زمزمش نتوانی از آن برُفت

شماره ۱۲۷

دل را به صافیِ ایمان، زلال کن

جان را روانه ی رزقی حلال کن

خواهی که گنج سعادت به خود بری

با این دو نکته به دور از ملال کن

شماره ۱۲۸

ای مه! به تماشات کشانم

تا مهر تو در دل بنشانم

گر نور تو در جانِ من اُفتَد

در زُمره ی مستان و خوشانم

شماره ۱۲۹

دیری است من از فرقت تو ، زهر چشانم

دستی بِنما، در صف یاران بکشانم

قربانگهی ار بر منِ دلداده نمایی

بی وقفه به پایت سر و جان را بِفِشانم

شماره ۱۳۰

شافع شود به روز جزا روی رحمتت

دستی امیدوار برم، سوی رحمتت

زِ آن رو دلم به رحمت تو محکم است چون

پیچیده در تمام جهان، بوی رحمتت

شماره ۱۳۱

از غنچه ی لبهایش ،صد گونه رطب ریزد

هر دم شَکرِ شادی از پسته ی لب ریزد

زلف سیه اش را گر افشان کند آن دلبر

با این سیهی هیبت، از گُرده ی شب ریزد

شماره ۱۳۲

روزن امّیدی اندر آسمان بر طاق نور

می کنی یأس سیاهی را، زِ دلهامان بدور

عکس خورشید اِی مَه اندر قاب تو بس دیدنی است

در تو معنی می شود، قرآن و انجیل و زبور

شماره ۱۳۳

فرق شب را می شکافی با دمِ تیغت چه باک!

سهم نور آری تو بر شب دیدگانِ روی خاک

پیک خورشیدی تو اندر ظلمت شبها مرا

سرفرازی تن به ظلمت کی دهی ای ماه پاک!

شماره ۱۳۴

خارت اندر لای گُل دنیا! تو بر دل می زنی

روزن دل را، به روی غیر خود گِل می زنی

محملی آرایی اندر دل تو با خیلِ خیال

آتشی را عاقبت دامان محمِل می زنی

شماره ۱۳۵

ای جهان! دستی زِ شیطان دست تو

جمله بی عقلانِ عالم، مست تو

ماهیِ جان بر خدا بسپرده ام

تا بگرداند رها از شَست تو

شماره ۱۳۶

مارت ای دنیا! تو اندر باغ گل می پروری

گُل نمایی می کنی بر ما که از ما دل بری

می بری آهسته دستم را به دامان خودت

تا که مسمومم کنی، با نیش مارِ خودسری

شماره ۱۳۷

دلم که تنگیِ این قفس بهانه گرفت

به سر ، هوای رحیلِ آشیانه گرفت

برون شد از ظلمات تنگنای زمان

جواز سیرِ مسیر جاودانه گرفت

شماره ۱۳۸

در پسِ گردن،گناهان همچو یوغ

هر گناهی کاهد از دلها فروغ

هر گناهی دام شیطانی بُود

می کند فی الجمله شیطانت، دروغ

شماره ۱۳۹

ما و دستی از دل اندر آسمان

تا که پاسخ بشنود، فریادمان

پرده بردار ای خدا از چشم دل

تا عیان بیند تو را در عمق جان

شماره ۱۴۰

بسنجند عشق و ایمان را به سنگی در ترازویی

نه مال آنجا بکار آید، نه رنگ و زور بازویی

در آنجا سنگ عمل باشد ترازو کفّه ی اخلاص

کلید سعد و قربت را بدست آری ز نیکویی

شماره ۱۴۱

چشم غمّازت دلم را در ربود

صاحب این خانه را بی دل نمود

چشم تو دریای ناپیدا کران

غمزه ات چشمم بر این دریا گشود

شماره ۱۴۲

آختی تیغ از میان بر روی من

تاختی اینگونه بر اُردوی من

کاخِ آمال مرا آتش زدی

ساختی خود گونه خُلق و خوی من

شماره ۱۴۳

عشقت اندر بیشه ی عالم، دلم را شیر کرد

جان عطشان مرا، با آب رحمت سیر کرد

عمر من کوتاه بود اندر غیاب عاشقی

عمر جاویدان برایم عشق تو تدبیر کرد

شماره ۱۴۴

تا ابد می سایم این پیشانی اندر خاک عشق

من ندارم ایمنی جز اندرون لاک عشق

هان!بکوش اندر جهان سرمایه ای جز آن مجوی

کس ننوشد آب خوشبختی، مگر از راک عشق

شماره ۱۴۵

دامن دل را تو یا رب پُر کن از شوق کَرَم

هر چه از خوبی برآید،آشنا کن با سرم

حاجی احرام دلها کن مرا در این جهان

تا که اندر مکّه ی عشقت نَهَم، پا در حرم

شماره ۱۴۶

زِ چنگ مصیبت رها نشد جگرم

نشانه ی تیر قضا و هم قدرم

نشسته ام اندر درون قایق فکر

که از یَمِ این غم، چگونه من گذرم

شماره ۱۴۷

حنای حُسن بِنِه، بر کف عروس گمان

به میل باد هوس، اسب ظنّ خویش مران

زِ پشت ابر تجسّس برون بِکِش دل خویش

به آفتاب نظر کن، به خاک تیره نمان

شماره ۱۴۸

خالی کن از دل، ای پسر! باد غرور

تا پر شود بر جای آن نور و سرور

زندانیِ پندارِ تاریکت مشو

اکسیر وَهمت تا نگرداند شرور

شماره ۱۴۹

هر که دل در دامن مرداب جهل آلوده کرد

عمر خود را خرمنی بر مزرع بیهوده کرد

چشم خود را جای لعلی بر حباب کف بدوخت

جانش اندر کوچه ی بن بستِ ظلمت سوده کرد

شماره ۱۵۰

من حلقه بگوشِ شه خوبانم

زیر عَلَمش بر سر پیمانم

زآن روز که دل شد سر پیمانه

ثابت قدم اندر ره جانانم

شماره ۱۵۱

در هر گلی زِ رویت صد جلوه می توان دید

از غنچه ی لبانت، صد گونه گل توان چید

زیبا رخ تمامی، در حدّ بی نهایت

هر جلوه از جمالت گَرد از دلم بروبید

شماره ۱۵۲

بر شُخم همّت ار تو، تخم ارادت آری

وآن را به آب امّید، اندر دلش بکاری

می روید اندر آنجا بس خوشه ی سعادت

با داس زحمت آن را در دست دل گذاری

شماره ۱۵۳

بر پلّکان نیکی اگر پای بر نهی

از چاله زار سخت شقاوت همی رهی

تاجی به سر نهی تو در این پایگاه عشق

کی بر سرش نهاده چو آن را شهنشهی

شماره ۱۵۴

هان! مباش از تیره ی گردنکشان

در دلت داغ محبت بر نشان

خارها را بر کن از راه صفا

گل فشان کن،گل فشان کن،گل فشان

شماره ۱۵۵

گر با کمان ابرو تیری به دل نشانی

میخانه ای زِ کویَت، بر کوی دل کشانی

رخساره برملا کن، دل را برت صلا کن

تا آتشی زِ رویت، بر جان دل فشانی

شماره ۱۵۶

آتشی از عارضت در مجمر جانم فتاد

چشم دل را با فروغش منظری زیبا گشاد

جان به تسخیرِ دمِ شمشیر مژگانت برفت

پادشاه عشقت اندر خانه ی دل پا نهاد

شماره ۱۵۷

هر که را بینی زری از تجربت را برده است

و اندر این ره باده ی تحسین یاران خورده است

تا بدست آرد ز کانِ کار و کوشش ها زری

جام تلخی ها به کامش برده،جان آزرده است

شماره ۱۵۸

لطف یک غمزه ی تو، قفل دو عالم بگشود

طرب ناز تو هم، چهره ی حالم بگشود

تنگ شد عرصه ی جولان من اندر سر خاک

آسمان را دری از بهر مجالم بگشود

شماره ۱۵۹

جامه ی نیکی اگر خواهی تو بر بالای خود

در شمار بخشش آور بهترین کالای خود

روز حسرت را نگر از بام عبرت در جهان

دست نیکی سوی خلق آور تو از حالای خود

شماره ۱۶۰

مرا غم خانه روزی گردد آباد

که از زنجیر غم،دل گردد آزاد

بجز دستی زِ رحمت کس نیارد

که آن را بگسلد؛ دل را کند شاد

شماره ۱۶۱

بر سر نطع طعامت گر کسی یابد حضور

گو لِوَجهِ الله باشد زو نمی خواهم شُکور

گر بترسی از خدا، وز سختی روز عبوس

پس خدا هم می برد شرّ از دل و آرد سرور

شماره ۱۶۲

حاجیِ افتاده در راه حرم!

تا! نگویی این دهم آن می خرم

گر رسیدی؛ دامن افشان از بدی

کوله باری پُر کن از عشق و کرم

شماره ۱۶۳

دست تقدیرش مرا چون گویِ چوگان می کند

گردنم را تار گیسویش گروگان می کند

خوان دل را غمزه ای از او به یغما می برد

هر چه می خواهد، قضایش با دلم، آن می کند

شماره ۱۶۴

با چوب بد خُلقی مران از در کسی را

بر چشمه ی دل ره مده خار و خسی را

نارس مچین از دار دل سیب سخن را

برچین تو از نطع سخن، هر نارسی را

شماره ۱۶۵

ماهیِ بِرکه مشو وسعت دریا بگزین

روضه ی قصر مرو، سختی صحرا بگزین

کنج راحت نخرد هر که که عزّت طلبد

طالب عزّی اگر رتبه ی اعلی بگزین

شماره ۱۶۶

ظالم از ظلم نبندد بجز آتش طرفی

نیست روشن تر از این جمله برایش حرفی

ای که با تیغ ستم تکیه به عمرت زده ای

آه مظلوم بود آتش و عمرت برفی

شماره ۱۶۷

کعبه ی عشق خدا را گذر از منزل هاست

حاجیان حرمش را زِ صفا محمل هاست

هر که را قصد طواف است و لباس اِحرام

همه جا کوه منا و عرفاتش دل هاست

شماره ۱۶۸

بیا که وارث زُنّار و طور سینایی

تو بر حقیقت قرآن دو چشم بینایی

در آسیاب ستم خرد شد حقوق بشر

ای آفتاب عدالت! بتاب هر جایی

شماره ۱۶۹

دل گشته غرقه ی دریای انتظار

چون شمع سوخته ام پای انتظار

مهدی بیا، که جهان در غیاب تو

آورده رو به تماشای انتظار

شماره ۱۷۰

بسان باطنت ظاهر بیارای

که تا بر پلّه ی صدق آوری پای

سپس بالاتر آی اندر صداقت

که اندر زمره ی نیکان بری جای

شماره ۱۷۱

به گِرد ابلهان، پایت مگردان

نیفتی تا که اندر کام خُسران

سفالت کمترین تاوان آن است

اگر در حلقه ی آنان بری جان

شماره ۱۷۲

تو گلهای خِرَد پیوسته بو کن

دل خود را مُدام اندیشه جو کن

چو افتادی سر بازار کردار

به تصدیق خِرَد، اندیشه رو کن

شماره ۱۷۳

بر دیده ی یاران فشان از قند لبخند

چون دختران خوشگل شهر سمرقند

انگشت مهرت گر گشاید بندی از خلق

خلق و خدا، زاین کار تو، پیوسته خرسند

شماره ۱۷۴

فیّاض باش اندر جهان از بهر مردم

هم شیشه ی ظلمت شکن، چون شاه انجم

جان و جمالت جاودان گردد بدین حال

هرگز نگردد نامت از آیینه ها گم

شماره ۱۷۵

شراب چند رنگی هر که نوشد

شرافت را به کاهی می فروشد

سرانجام افتد او از چشم مردم

به تن پیراهن ذلّت بپوشد

شماره ۱۷۶

بی مهری ار سر واکند از آشنایان

سرمای بهمن می دمد در جان انسان

بی مهری از یاران بسا دردی بزرگ است

یا رب زِ گرمای محبّت بهر درمان!

شماره ۱۷۷

دلسوزی یاران نادان

زهری تر از تیغ عنودان

تدبیر جَستن زآن، چه مشکل

از دست این ، جان بردن آسان

شماره ۱۷۸

بشکن یخ افسردگی، ناید به کاری

نی روید از آن بوته ای نی برگ و باری

دل را به دریای محبّت در بیفکن

تا گل شود با آب آن، هر گونه خاری

شماره ۱۷۹

راضی مشو در زندگی بر مرگ رأفت

معمار شو در جان خود بر اَرگ رأفت

با آب عشقت مزرع دل را چنان کن

شاداب گردد تا در آن گلبرگ رأفت

شماره ۱۸۰

چون خسرو انجم بود ماه محبّت

روشن ترین ره باشد این راه محبّت

گر دیگران مال آورند از بهر محبوب

من سر به قربان آورم گاه محبّت

شماره ۱۸۱

ابلیس نفست را مده ره در رفاقت

تیغ هوس را،کُند گردان با صداقت

گر دست خطی آورد بر متن پیمان

پایت کشد بر ورطه ی شوم خیانت

شماره ۱۸۲

جویی از مهرت بر اندر مزرع بیچارگان

ور زِ غم افتاده ای دیدی بشو غمخوار آن

تا توانی دل برون آر از دل آوار غم

خلق را شهدی چشان از جام رأفت هر زمان

شماره ۱۸۳

دلم را شمع سوزان کن، خدایا

بسان مرغ طوفان کن، خدایا

نمیرد شعله اش حتی به طوفان

قوی با نور ایمان کن، خدایا

شماره ۱۸۴

در باغ افکارم مرا چون باغبان گشتی رفیق!

با آب مهرت باعث مرگ خزان گشتی رفیق!

گه ابر بارانم شدی، گه تابی از نور صفا

واندر شب تاریک من، خورشید جان گشتی رفیق!

شماره ۱۸۵

چراغ فکرت ما را تو روغن افزودی

به نهر باغ فضیلت نه قطره؛ بل رودی

چو مادری که بسوزد به پای فرزندش

تو در همیشه ی عمرم، شفیق من بودی

شماره ۱۸۶

هرگز مزن به ریسمان جهان چنگ اعتماد

بنگر به سرنوشت خسرو و جمشید و کی قباد

از اَخم او غمین مباش و زِ لبخند او نشیط

تا جان و دل، تو را رها شود از قید انقیاد

شماره ۱۸۷

اگر بالا نگر باشی، سرت پایین نمی آید

سری افکنده در غفلت به راه دین نمی آید

تعالی گر تو می خواهی قدمهایی بلند آور

کسی بر بردن رفعت که پاورچین نمی آید

شماره ۱۸۸

پیراهن تواضع بر تن کُن ار مرقّع

پیراهن تظاهر از تن کَن ار مرصّع

آن می کند درون را دریایی از معانی

این می کند برون را آوازه ای مسجّع

شماره ۱۸۹

با تو تنها نیستم در کنج زندان بلا

ای خوشا من گشته ام بر درد عشقت مبتلا

گم نمی گردد رهم در ظلمت نفسانی ام

تا که یادت می زند هر دم مرا سویت صلا

شماره ۱۹۰

ای که انصاف و مروّت هِشته ای

دست خود را بر جفا آغشته ای

می رسد روزی که بر جان می خری

آنچه از خار ستم را کِشته ای

شماره ۱۹۱

ای که از نیکی گلی را کاشتی

آخرت را توشه ای انباشتی

گر مصونش می نداری از ریا

این جهان را آخرت پنداشتی

شماره ۱۹۲

دَلو نجاتی از نو در چاه ظلمت افکن

بیرون کِش این دلم را، در کام رحمت افکن

شایسته ام بگردان تا یوسف تو باشم

از قعر ذلّت آور در اوج حرمت افکن

شماره ۱۹۳

در دشت سینه ما را کُن آتشی فروزان

تا صبحگاه محشر ما را در آن بسوزان

در کارزار عشقت خامی زِ دل برون کن

صد تیر پختگی را، بر جان او بدوزان

شماره ۱۹۴

ای که چون بادنما، هم جهتِ هر بادی

کی تو با کوه سرافراز شرف همزادی

بنده ی بادی و بر بادی و عاری زِ هدف

تو فقط از غم آزادگی ات آزادی

شماره ۱۹۵

از چه، دل بر استخوانی بسته ای

عزّت نفست چنین بشکسته ای

هر چه هر کس دارد از لطف خداست

ای که بر خوان کرم بنشسته ای

شماره ۱۹۶

اگر به تیغ محبّت، سپاه غم بدری

یقین به حکم طبیعت زرِ ظفر ببری

تو یک دل ار زِ صفا آوری بر اهل جهان

به یک کرشمه ی مهری هزار دل بخری

شماره ۱۹۷

تیغ قُدرت نبُرَد آنچه محبّت سازد

روی حُرمت نبَرد آنکه بدو تیپا زد

گم نگردد رهش اندر دل خود خواهی ها

هر که دستی سر دامان محبّت یازد

شماره ۱۹۸

کِلک خیاطم ندوزد جامه ای بر جان غم

تا نگیرد بعد از این، کس گوشه ی دامان غم

غم نیارد بویی از کوی سعادت بر شما

بشکنید ای دوستانم! شیشه ی پیمان غم

شماره ۱۹۹

غُراب غم که نتابد هَزارِ شادی را

خموش اگر بنماید چنین منادی را

غبار تیره فشاند به چهره ی خورشید

به گِرد شب بنشاند تمام وادی را

شماره ۲۰۰

مرغ جانم را نشان بر شاخسار معرفت

تا گزیند لانه ای گردد هَزار معرفت

چونکه جان آزاده می گردد؛ تنفس گر کند

در هوای دلنشین و خوشگوار معرفت

شماره ۲۰۱

ره مده یا رب! که برق این جهان کورم کند

یا جهان دیگری، آشفته ی حورم کند

برق این و زرق آن را بی تو بر هم می زنم

چون نمی خواهم زِ تو چیز و کسی دورم کند

شماره ۲۰۲

حیا همچون دژی بر آبروی است

در آن از خُلق و ایمان، رنگ و بوی است

صیانت کن از آن کز هم نپاشد

و گرنه آب رویت، آب جوی است

شماره ۲۰۳

لبریز بادا از مِی ات،ساقی! صُراحی

پیمانه ای گردان از آن گلگونه راحی

می سوزم اندر تشنگی، در شام غربت

خشکیده آب اندر دلم، حتی نیاحی

شماره ۲۰۴

چون ماه، روانم پیِ خورشید حقیقت

چون روشنیِ دیده ام از دید حقیقت

هر کس که قمر گونه کند پشت به ظلمت

تابنده شود روی وی از شید حقیقت

شماره ۲۰۵

هر کس که به تزویری، زور و زری انبارد

یا بوته ی تزویری، با زور و زَرَش کارد

نی زور و زرش ماند؛ نی چاره گرش تزویر

زان توده ی خاکستر؛ زاین شرّ و شرر بارد

شماره ۲۰۶

خورشید روز و ماه شب بودی مرا، ای مادرم

در تلخکامی ها رطب بودی مرا، ای مادرم

عمری به پایم سوختی، رفتیّ و جان افروختی

آب حیاتی زیر لب بودی مرا، ای مادرم

شماره ۲۰۷

از گنبد آسمان فرود آمده ام

بر مَرکب رحمت و درود آمده ام

چون نغمه ی عشق او لبِ رود بلاست

اندر پیِ آن سرود رود آمده ام

شماره ۲۰۸

ای که پاپوش کَلَک بر دگران می دوزی

تا به یغما ببری روزی شان را روزی

آتش افروزی اگر از ره نامردی ها

مطمئن باش که روزی تو در آن می سوزی

شماره ۲۰۹

هر دل که پاره سازد خود پرده ی حجابش

دُرّی رسد به دست از دریای آفتابش

زینت بگیرد آن دل، از امتیاز ایمان

تا بر « اَلستِ » رحمان باشد « بَلی » جوابش

شماره ۲۱۰

شُبان گلّه گر بیدار باشد

نگاهش گرگ را چون خار باشد

سگان با وفا را هم زِ چوپان

به سر اندیشه ی پیکار باشد

شماره ۲۱۱

همیشه ملّت ایران زِ جان و دل کوشد

که شیرِ عزّتی از دست رنج خود نوشد

مُدامم آه تأسّف زِ دست نامرد است

که گاو همّت ما را به غیر می دوشد

شماره ۲۱۲

اگر اندیشه ایمان را بَلَم باشد

وَر آن را ناخدا، اهل قلم باشد

رسد بر ساحل امنی که آنجا را

زِ عقل و علم و بی رنگی عَلَم باشد

شماره ۲۱۳

بر کسی افتاده و دلخسته از خار و خَسی

گر نگاه اعتنایش را فرو بندد کسی

ریگ پستی افتد اندر چشم او تا روز مرگ

کنج نامردی نشیند جان بفرساید بسی

شماره ۲۱۴

به باد چنگ دلبر باده پیمودم

زِ شور این جهانی، دیگر آسودم

دلم تا پر گرفت، از ضرب مضرابش

ببُرد او بر سرِ سرچشمه ی جودم

شماره ۲۱۵

اگر با چشم دل یا رب! تو را در عمق جان بینم

بساط غصّه را از دامنم یکباره بر چینم

دلم را رونقی بخش از هوای قرب ربّانی

که تا پیوسته با رویی، به درگاه تو بنشینم

شماره ۲۱۶

ای دل ار در طلب یار گرفتار آیی

می نهی غصّه ی دنیا و سبکبار آیی

سر بازار محبّت به بهایی نخرند

گر چنین با سر بیزار به بازار آیی

شماره ۲۱۷

هزار آفرین بر جهان آفرین

که او اوّلین است و هم آخرین

کند سرور کائناتت همی

اگر دل بگردانی او را قرین

شماره ۲۱۸

در دایره ی کمال جویی

گامی نرود جز از نکویی

نیکی گلی از جمال عشق است

مستت نکند اگر نبویی

شماره ۲۱۹

در دجله ی عشق ، جان به غرقاب افتاد

در سینیِ سینه دل چو سیماب افتاد

عمری دل من پیر غم دنیا بود

تا غرفه ی دجله گشتم او شاب افتاد

شماره ۲۲۰

عبای خرقه پوشان ریاکار

بُوَد لفّافه ای بر جان بیمار

زبان سبزی اندر کام دارند

ولی مقصود شومی زیر دستار

شماره ۲۲۱

من دلی نو از خدا عیدانه می خواهم

بهره ای از رحمت جانانه می خواهم

هر چه می خواهم به خود از فیض درگاهش

بر تو و خویشان و هر بیگانه می خواهم

شماره ۲۲۲

ای وطن! ای مادر پیر جوان احوال من

نام تو نیرو دهد بر یال و بر کوپال من

از گِلت دل زاید و زان دل هزاران مثنوی

وَز گُلت مُل می چکد، بر کام قیل و قال من

شماره ۲۲۳

گوشم شده بر حلقه ی فرمان تو مثقوب

دیگر نگریزد دل از آن دامن محبوب

هر لحظه که من می نگرم بر گلِ رویت

صد غمزه برون افتد از آن چهره ی محجوب

شماره ۲۲۴

سعادت را اگر خواهی

خدا را بر، به همراهی

وگرنه بی خدا هرگز

نیفزایی؛ که می کاهی

شماره ۲۲۵

دل اگر در پیِ جانان برود؛ وه! چه نکوست!

کی بود مأمن اغیار، دلِ عاشقِ دوست

گر چه دور است به ظاهر، ره منزلگه یار

بلکه نزدیکتر است او به دل از هر رگ و پوست

شماره ۲۲۶

عمری زِ دست خویش بسی غصّه خورده ام

این غصّه را ز کرده و پندار برده ام

تا جان خویش را برهانم زِ بند خویش

آن را به بند دلبر عالم سپرده ام

شماره ۲۲۷

دست عشقت بر دلم داغ عبودیّت نهاد

وَز همین ره بهر ما، آیین ملیّت نهاد

با سر آمد جان من بهر تماشایت چو دل

در سرم از لطف تو بنیان این نیّت نهاد

شماره ۲۲۸

عشق شد آیینه و آیین من

هم ره و هم رهنما و دین من

تا گرفت از دست دلبر جام عشق

بی دل آمد این دلِ بی کین من

شماره ۲۲۹

یک جمله ی بر حق ار، بر جان رسد عاقل را

این جمله فرو شوید، صد دفتر باطل را

گر شکّر نیکویی، بی رنگ و ریا باشد

تلخی بَرد از رو هر زهری چو هلاهِل را

شماره ۲۳۰

ساز وفاق ار نبود؛ ازدواج

راحت جان را بنهد در حراج

حلقه ی وصلت بود ار همدلی

درد جدایی شود آخر، علاج

شماره ۲۳۱

من اندر چهره ات صد ناز دیدم

تو را سر چشمه ی آغاز دیدم

هوای عاشق رویت شدن را

به نوک زخمه ی هر ساز دیدم

شماره ۲۳۲

گر به سنگ کینه خنجر تیز گردد

انتقام از سینه ها لبریز گردد

گر نگهبانی گماری بر دل از عشق

صولت هر کینه ای نا چیز گردد

شماره ۲۳۳

به حُسن نیّت ار تدبیر سازی

یقین، شرط مروّت را نبازی

به صدق آلوده سازی گر عمل را

به نزد خلق و خالق، سر فرازی

شماره ۲۳۴

بطالت آفت فکر است و شهوت آفت ذکر

به تقوا و به کار آسوده گردد ذکر و هم فکر

رها می گردی از تحقیر خود اندر بدی ها

در این وادی تو را دامان عفّت گر بود بِکر

شماره ۲۳۵

در سایه ی همسایه، باید که صفا باشد

بر عهد هم آسایی، شاید که وفا باشد

در حلقه ی خوشبختی، تنها تو مبین خود را

نادیدن همسایه، خود جور و جفا باشد

شماره ۲۳۶

در بحرِ دهر اگر کس، از بهر حق شنا کرد

با ریسمان عشق او دست دل آشنا کرد

هر کس که عشق جانان، او را بلای جان شد

او لاجَرم سرش را، قربانی منا کرد

شماره ۲۳۷

آتشی در دلم از عشق خود افروخته ای

خانمان هوس اندر سر من سوخته ای

تا به میخانه کشانی دل محزون مرا

در سرم شوق تماشای خود اندوخته ای

شماره ۲۳۸

جانم انداخته ای در دل دریای کرم

نیز بنموده ای ام از کرمت راه حرم

چشم بیدار و دلی روشنم ارزانی دار

تا بدانم که چه با خویش برم یا نبرم

شماره ۲۳۹

ای خدا ارزانی ام کن گوهر آزادگی

همچنین از بهر خدمت روحی از آمادگی

گنج دنیا را نمی خواهم عطا کن بهر من

جامه ای از نیکی و جامی هم از دلدادگی

شماره ۲۴۰

آیینه ی عبرت بود این دار فنا

بر دست مبندید از این دار، حنا

در آن بنگر رسم و رهی را به کف آر

تا چون بنهی پای به گلزار بقا

شماره ۲۴۱

هر که از بشنیدن حق پنبه اندر گوش کرد

یا به جامی از جهالت،خویش را مدهوش کرد

اوفتاد اندر دل بیغوله ی شبهای غم

روزن دل را گرفت و عقل را خاموش کرد

شماره ۲۴۲

حاصل ذوق خود اندر دل و جان بیخته ام

بعد از آن در سبد دفتر خود ریخته ام

تا رسانم دلم اندر حرم عشق و صفا

اسبی از طبع دل آویز برانگیخته ام

شماره ۲۴۳

از سر جوی هوا اسب ارادت بجهان

تا مبادا ببری جرعه ای از آن به دهان

تشنه تر گردی اگر هر چه خوری زاین لب جوی

باغ ایمان تو را سوزد و سازد چو خزان

شماره ۲۴۴

کاش دل در گرو رنگ نباشد

دل بی رنگ، پی جنگ نباشد

بهتر از تخت صفا در دل دنیا

از برای دلی اَورنگ نباشد

شماره ۲۴۵

هر که چون زنبور بد، بر دل نشیند

کشتی حُسنش همی در گِل نشیند

گر نشاند جای نیشش نوشی از مهر

همچو لیلی در دل محمل نشیند

شماره ۲۴۶

بسته ام شمشیر مهری بر میانم

تا که جان را بر سریر دل نشانم

گر شوم من فاتح دلهای مردم

می توانم جان برِ جانان کشانم

شماره ۲۴۷

شعر باید با خودش شور آورد

مرهمی بر درد رنجور آورد

تا پراند خواب را از چشم دل

بانگ بیداری چو شیپور آورد

شماره ۲۴۸

تا این دلِ من یک دم، در شهد حضور افتاد

در سلسله ی جانم، سر مستی و شور افتاد

غربال شد اندر جان، این خاک وجود از نو

دستِ دغلِ ابلیس، این بار به دور افتاد

شماره ۲۴۹

عمرِ گذران از رهِ نیکی گذران

گنجشک دل از شاخ دیانت مپران

تا دایره ی عشقی و ایمان و عمل

از عاقبت خویش مشو دل نگران

شماره ۲۵۰

تا هیبت شب در نظرم دیوِ کدَر شد

بیگانه در آمد ز در و جای پدر شد

چون دست دلم گوشه ی دامان تو بگرفت

ماه نو و خورشید، مرا تیغ و سپر شد

شماره ۲۵۱

ابر گمان مرا باد عشق راند

دامان جان من از گَرد غم تکاند

تا آفتاب حقیقت به دل رسد

بر بام جان خودم پای دل کشاند

شماره ۲۵۲

بیش از این، خون مرا دیگر میاشام ای فلک

جمع کن از پیش پایم حلقه ی دام ای فلک

من که خود این راه را افتان و خیزان می روم

از چه ره پُر کرده ای با خار اَوهام ای فلک

شماره ۲۵۳

حلقه زنِ خانه ی امّید باش

منتظر آمدن عید باش

در به درِ ظلمت و عصیان مشو

همسفر طالبِ خورشید باش

شماره ۲۵۴

بی توشه چه سازد دل من روز قیامت

جان چون بَرد آن روز، دل از تیغ ندامت

یا رب! نظری کن زِ کَرَم بر منِ مسکین

زان مرحله تا بگذرد این جان، به سلامت

شماره ۲۵۵

هرگز به محنت دیگر کسان مخند

دل بر ادامه ی ایّام خوش مبند

روزی رسد به جهان، چرخ این فلک

اندازدت به یکی لحظه در کمند

شماره ۲۵۶

پُر نگردد کوزه ی چشمی به مردابِ ستم

دست شیطان می نویسد جمله آداب ستم

کور کن چشمی که بیند گنج خود در رنج خلق

تا نبیند از طمع بر دیگران خواب ستم

شماره ۲۵۷

پتک بی‌داد، شبی سنگِ صبورم چو شکافت

یک دم این جان، دلم از دست غم آسوده نیافت

طاقتم پنبه ی حلّاج شد از چوبِ ستم

آخر این رشته ی طاقت، کفِِ امّید بتافت

شماره ۲۵۸

شبی اندیشه در گوشم چنین گفت

مشو هرگز تو با نامردمی جفت

برای دیدن سیمای مردی

بباید کینه را از سینه ها رُفت

شماره ۲۵۹

دنیا نه فقط عرصه ی امرار معاش است

یا جای غرور و کدر و خوردن آش است

بل جایگه فکرت و عشق است و تعالی

اینهاست که مستلزم هر سعی و تلاش است

شماره ۲۶۰

چه سود از شعار طوطی وار

چه حاصل زِ بربط بی تار

نیاید بهار خوشبختی

نباشد گلی اگر در کار

شماره ۲۶۱

هان! مبادا دل بد اندیشی کند

با دلِ ابلیسیان خویشی کند

ورنه بر خاکستر پستی فتد

کی تواند دیگر او بیشی کند

شماره ۲۶۲

هر کسی باید کلاه خویش را قاضی کند

چهره اندر چهره ی آیینه ی ماضی کند

گر که حق را دید و از آیینه هم عبرت گرفت

سایه ی همسایه را از خویشتن راضی کند

شماره ۲۶۳

آنکه در آزادگی تأخیر کرد

جان خود در کوی ذلّت پیر کرد

کی توان بی روحی از آزادگی

روبهی دل مرده را چون شیر کرد

شماره ۲۶۴

تا کی قفسم گردی ای چرخه ی دل سنگین

آزرده شد آخر جان زاین ملعبه ی رنگین

در چشمه ی بی رنگی دل را به خدا دادم

تا گاه رهایی من نامی نبرم ننگین

تک بیتی‌ها

شماره ۱ : سعادت یابد آخر؛ آنکه دل را

شماره ۲ : گل توفیق بدست آید از اندیشه اگر

شماره ۳ : فاتح ملک سعادت شود آنکس که به شوق

شماره ۴ : اگر عشقت مرا یاری نماید

شماره ۵ : سِرِشکی گر زِ رَشک آید کسی را

شماره ۶ : مرا نفس شیطانی ار جُنب خورد

شماره ۷ : زِ دیارِ موفّقیّت، به کف آوری مزیّت

شماره ۱

سعادت یابد آخر؛ آنکه دل را

ز ند بر سنگ همّت با ا میدی

شماره ۲

گل توفیق بدست آید از اندیشه اگر

آبش امّید و زمینش همه همّت باشد

شماره ۳

فاتح ملک سعادت شود آنکس که به شوق

تیغ امّیدِ خود اندر کفِ همّت بنهد

شماره ۴

اگر عشقت مرا یاری نماید

دلم دست از جهان بر می فشاند

شماره ۵

سِرِشکی گر زِ رَشک آید کسی را

شود سیلی کَند بنیاد او را

شماره ۶

مرا نفس شیطانی ار جُنب خورد

به شاهینِ ایمان شکارش کنم

شماره ۷

زِ دیارِ موفّقیّت، به کف آوری مزیّت

کمری به خود ار ببندی؛ تو به صیدش از حمیّت

اشعار متفرقه

تو ایرانی : دل من سرزمین من

تمدید عشق : جان من روزی ره بازار زیبایی گرفت

هوای آبادی : اگر گل وا کند خود باوری ها

حرف دل ترکمانچای : چگونه حرف دل ترکمان بر انگیزم

ای انسان : تو ای انسان بسی والا سرشتی

با خدا : نام خدا را بِبَر آغاز کار

مثنوی توحید : قل هو الله احد

شهید وطن : شبی باد خزان گَردی به پا کرد

همره دیرین : بیگانه مپندارم؛ ای همرهِ دیرینم!

ای صاحب زمانه : ای صاحبِ زمانه! باز آ به سوی خانه

نوروز : هان! عید نوروز آمده

تو ایرانی

دل من سرزمین من

تو میراث دلیرانی

تو مهد خوب خوبانی

تو ایرانی تو ایرانی

تو فرق نام هستی را

چو خورشید زر افشانی

تو عالم را چنان چشمی

مرید شاه مردانی

جهان را گوهری در دل

تو بر هر گوهری کانی

تو چون قلب مسلمانی

بدور از خوی شیطانی

تو بر شاهان چنان تاجی

ز جنس لعل و مرجانی

پریشان از تو دشمن شد

به دورانهای طولانی

نزیبد مر تو را خواری

تو سر بالای دورانی

تو دین را محفل گرمی

علَم بر دوش ایمانی

تو ای ایران و ایرانی

مرید حق پرستانی

تو پیمان بسته ای با حق

تو پیوسته به پیمانی

منم فرزند تو اکنون

کنم کاری که می دانی

تو را با جان کند اِلیار

و هم با دل نگهبانی

تمدید عشق

جان من روزی ره بازار زیبایی گرفت

ناگهان دل دامن چشم فریبایی گرفت

آن فریباییّ و زیبایی همه مال تو بود

داغ دل هم یک نشان از آتش خال تو بود

خام نخوت شد دلم یک چند روزی ای دریغ

سرد شد آب و گِلم یک چند روزی ای دریغ

دوری از عشقت مرا در آتش حسرت نشاند

جز پشیمانی زِ من خاکستری دیگر نماند

رو مگردان از منِ دلخسته از شبها ی غم

بر نشان تیری دگر از عشقت اندر جای غم

از درت رو بر نگرداند دلم؛ ای دلبرم

گوهر عشق تو را با قیمت جان می خرم

در به رویم بر گشا یک بار دیگر؛ نازنین!

بنگری تا آتش سودای این سر؛ نازنین!

دیدگانم روشن از سیمای چون خورشید کن

آتش عشق مرا، بار دگر تمدید کن

هوای آبادی

اگر گل وا کند خود باوری ها

نمایان می شود نو آوری ها

اَلا ای بچّه های خاک ایران

اَلا ای کُرد و فُرس و آذری ها

بیایید ای پسرها ی دلاور

شما ای دخترانِ چون پری ها

وطن را با دلی روشن زِ دانش

نگینی آورید از گوهری ها

شکوفا می شود این جانم ایران

رهایش گر کنیم از خود سری ها

به کار و کوشش و با نور دانش

رها گردد دل از کور و کری ها

بگیرد رونق آبادی در ایران

به کِشت و صنعت و آهنگری ها

بهار آرد وطن را کِلکت الیار!

اگر ز این سان نماید داوری ها

حرف دل ترکمانچای

چگونه حرف دل ترکمان بر انگیزم

چگونه پرده ی اجحاف را به هم ریزم

به نای صفحه ی تاریخ ترکمانچایم

مگر که تا به ابد من فدای تبریزم؟

به گاه دادن خدمت بزرگ و فعّالم

به گاه اخذ حقوقم چرا چنین ریزم؟

اگر تو چرخ عدالت به محورت بستی

به دور چرخ عدالت چگونه بی چیزم؟!

برای بردن جانم به دارِ استحقاق

به دُلدُل ار ننشانی؛ نشان به شبدیزم

زمام امر مرا در سپر به فرماندار

که خاک شوق وطن را به کامتان بیزم

علاج درد مرا بس بود چنین کاری

طبیب درد منی گر، بگو که برخیزم

بیا تو دولت خوبان! حقوق ما را دِه

که با تو جوشم و از جان و دل در آمیزم

و گرنه چاره ندارد که گوید این اِلیار

برای گفتن حق من همیشه بستیزم

ای انسان

تو ای انسان بسی والا سرشتی

تو تک زیبنده ی باغ بهشتی

تو را زیباترین پیمانه دادند

شرابی در خور و جانانه دادند

تو را تاج کیانی سر نهادند

کلید هر چه را خواهی؛ بدادند

از او شد گوهر عشقی نشانت

مقام و منصبی والا از آنت

بشد دست مشیّت، رهنمایت

به تکریمت فلک شد زیر پایت

خلایق با تو و هم بر تو جوشند

به شیطان فخرها زاین در، فروشند

معیّن شد تو را راهی پُر از راز

و هم پای ره و هم بال پرواز

تو را گم گشته ی این ره، کمال است

حیات از بهر تحصیلش مجال است

در این ره مقصد و مقصودِ شایان

تو را روشن تر از مه شد نمایان

تو تا مقصود خود را گِرد سازی

نباید شرط رحمت را ببازی

زِ خیل فکرت و گفتار و کردار

بدین ره، بهترین ها را تو بردار

ز حُسن فکر اگر حاصل شد ایمان

بر آید از دلش ایفای پیمان

تو را گر صد خطر در پیش روی است

ازآن، توفیق رَستن بس نکوی است

اگر بر خویشتن خواهی رهایی

یقین باید بپردازی بهایی

رهایی از غم و یکجا نشستن

و یا در را به روی خویش بستن

رهایی از خود و خودکامه گشتن

اسیر رنگ و نوع و جامه گشتن

تو گر در مکتب رحمت ببالی

زِ دست نامرادی ها ننالی

دری گر پرده ی تردید ها را

بدست آری زرِ خورشید ها را

با خدا

نام خدا را بِبَر آغاز کار

دانه ی ذکرش به دل اندر، بکار

من چه کنم گر نبرم نام او

او که بود صاحبِ نامِ نکو

هر چه که زیباست مر او را سزد

نور وجودش به جهان در خزد

نام خدا قفل جهان را کلید

زاو فرج آید بُود این هم نوید

باز، دهان همه ی کائنات

هم بشر و کلّ جماد و نبات

زا ین که چه لطف است و کرامت کزو

گشته جهان منشعف و خو برو

از کرم و بخشش پروردگار

عرصه ی بود آمد از او پُر نگار

دست دل آورده ام اندر حضور

تا که ستانم ز خدا جام نور

آمده ام با دل و جان ای خدا

جان و دلم را مکن از خود جدا

گوش ده اینک تو به نجوای من

گر ندهی گوش، بود وایِ من

حرف دلم را به تو وا می کنم

این کمرم را به تو تا می کنم

بندگی ام بر درِ تو اعتلاست

گوهری اندر دلِ کانِ بلاست

از کرمت آوری ام در جهان

چند صباحی کنی ام امتحان

باده ی نیکی بچشانی به من

هم دهی ام گلشن و باغ و چمن

شهد معانی که به ما داده ای

وه! چه شراب است و عجب باده ای

برده ای آنجا که ملایک نرفت

جان شیاطین هم از آن رو بتفت

نام تو تشویش و شقاوت بَرَد

پرده ی تزویر و ریا را دَرَد

جلوه ی هستی همه از نور تو

دل همه صید است و جهان تور تو

بارقه ی نور تو در هر دل است

دل که در آن نامِ تو ناید گِل است

صاحب اسمای نکو هم تویی

درد جهان را همه مرهم تویی

کل جهان دفتر اوصاف تو

بهره بر از خرمن انصاف تو

گردش این چرخ فلک کار تو

زنده زمین، ز ابر گهر بار تو

ذات مقدس فقط از آنِ تو

کلِ جهان مرتزق از نانِ تو

هم تو کشی پرده ی شب را به روز

هم تو بر آری فلک جان فروز

هیبت هستی همه آیات تو

گر به زمین یا به سماوات تو

رحمت تو در دو جهان جاری است

دوری ا ز آن، پستی و هم خواری است

یاد تو آرامش انسان بود

درد دلش را همه درمان بود

نعمت عُظمی به بشر داده ای

قدرت تسخیر و خطر داده ای

نعمتی از سروری و اختیار

گوهر عشقی که کند بی قرار

هم بچشانی تبعات خطر

هم بدهی شربتی از شور و شر

گر بشمارم به ابد نعمتت

یا برم اوصافِ درِ رحمتت

می نتوانم که به پایان برم

گر بود آب دو جهان جوهرم

بر سر آنم که کنم ذکر تو

تا شوم آکنده دل از فکر تو

شکر و سپاس همه عالم تو راست

سجده و تعظیم هر آدم تو راست

طینت آدم چو به دستت رسید

مهر تو روحی به دلش در دمید

تخته ی تن گرچه که باشد ز گِل

نامِ تو سر لوحه ی هر جان و دل

شکر تو را چون که نمک پروریم

عشق تو را از دل و جان می خریم

بر درت افتان و خزان می روم

تشنه ی دیدارم از آن، می روم

پاک کن از راهِ بدم ردّ پای

آتش دوزخ چو گلستان نمای

منتظرم تا که قیامت رسد

دست محمّد به شفاعت رسد

شربتی از جام محبّت دهی

جان من اندر دل رحمت نهی

گر برسد وقت ملاقات من

در بگشا کن شَکَر اوقات من

مثنوی توحید

قل هو الله احد

تا که شیطان در رَوَد

شرک دل درمان شود

جان پر از ایمان شود

نور عشق آید به دل

بر جهی از آب و گِل

بند ظلمت بگسلی

حق تو را گردد ولی

چشم جان بینا شود

ناظرِ سینا شود

دل زِ گِل گردد جدا

همرهش گردد خدا

مرغ دل پرّان شود

شیر جان غرّان شود

هر دَم آید گُل پدید

هر گلی باشد جدید

آسمان وادی شود

عشق جان نادی شود

دست جان گیرد خدا

گوشَت آید این ندا

بنده ی محبوب من

هر گلی را خوبِ من

من گرفتم دست جان

می برم تا آسمان

گرچه بر خاکی هنوز

از بدی پاکی هنوز

من تو را در زیر پا

آورم افلاک را

چون روی بینی صفا

وا رهی از هر جفا

نور ایمان پیش و پس

تا نیفتی در هوس

رو به اخلاص آوری

از ریا گردی بری

غرق رحمت می شوی

مرغ قربت می شوی

ره نمودی شاعرا

شکّ و تردیدم چرا؟!

هم بگویم هو اَحَد

هم بگویم هو صمد

« لَم یَلِد » شد روشنم

دَم زِ « لَم یولد » زنم

« لَم یَکُن لَه » ذکر من

می گشاید فکر من

وَه به توحید آمدم

چشمه ی دید آمدم

گلرخ آمد روح من

واین دل مجروح من

بلبل بستان شدم

بر درِ مستان شدم

در به رویم باز شد

عاشقی آغاز شد

وه! چه شهدی باشد این

شهدی از خُلد برین

از بدی گر جان رهد

زآن بنوشد تا ابد

جام توحیدم به دست

آمدم من مستِ مست

سر نهادم بر سجود

باب معنی بر گشود

راز عشق آمد دلم

نزد او شد منزلم

هر که شد از خود رها

جان برد پیش خدا

هر که نیک اندیش تر

پیش خوبان، بیشتر

هر که شد تقوا به دست

دست بالاتر نشست

تا به دنیا زنده ام

من خدا را بنده ام

چشم جان گوهرفشان

کای خدا با من بمان

شهید وطن

شبی باد خزان گَردی به پا کرد

هوس، برچیدنِ گلها ی ما کرد

شبِ شهریورِ پنجاه و نه بود

که در میهن عَلَم شد آتش و دود

سپاهی گِرد هم آمد زِ یاران

بشد سدّی رهِ ظلمت سواران

سپر شد سینه ی مردانِ مردی

نباشد در وطن تا روی زردی

شهید و زخمی و محبوس گشتند

فدای میهن و ناموس گشتند

همانان زاده ی خورشید بودند

که اندر بستری از خون غُنودند

شهیدی دارم از اولادِ خورشید

که عشق میهن از باغِ مَنَش چید

شهیدم نامِ میکائیل دارد

نشان از صولتِ هابیل دارد

سلاحش دستِ تاول بسته اش بود

به فکرش مادرِ دلخسته اش بود

چو با گُردانِ غم، آن شب در افتاد

دلش زخمی عمیق از خنجر افتاد

گذر کرد آن دَم از دروازه ی نور

خیالش با من است و پیکرش دور

تنش در جبهه مفقودالاثر شد

دل مادر هم از او بی خبر شد

رفیقش زاده ی رستم « ولی » بود

یکی « قاسم »؛ یکی هم « اسمعلی » بود

وطن یاری به از آنان ندیده

گُلی خوشبوتر از آنان نچیده

چه شبها مادری در انتظارش

به یاد نو گلِ بس با وقارش

گشود از چشم خود، سیلابِ اشکی

فلک را پُر شود تا بلکه مَشکی

فلک! رحمی کن آخر؛ مادرم من

زِ هجرانِ گلی، خاکسترم من

به جای پیکرش، عکسی ببوسید

کسی حالی از این مادر، نپرسید

هنوز امّیدِ دیدارش به دل بود

گرفت از دست او، دستِ اجل، زود

به یادش مادرِ غمدیده ای مُرد

به دل، صد حسرت از دیدارِ او بُرد

مرا باشد برادر، این شهیدم

ندانی من چه ها، بی او کشیدم

از او من فُرقتی سی ساله دارم

زِ مظلومیّتش صد ناله دارم

مرا این ناله ها در دل، فرو خفت

چه سان زاین ناله ها، با کس توان گفت

دلم سی سال در خوف و رجا بود

دریغ از یک خبر از او؛ کجا بود؟!

سراغش عاقبت، از غم گرفتم

از این رو مجلسِ ماتم گرفتم

شهیدان، رشته ی دنیا گسستند

درِ دروازه ی ذلّت، ببستند

سؤالی دارم از دولت مداران

چرا نامد کسی از غم گساران

که آبی بر سرِ آتش بریزد

به دلداری، دمی با غم ستیزد؟

به مناسبت سی امین سالگرد شهادت شهید مفقودالاثر (میکائیل نجفلویی ) در اوایل جنگ هشت ساله ی ایران و عراق ( ۱۳۵۹ )– به زبان حال مادرش ربابه و برادرش جبرائیل و به یاد همرزمانش « قاسم موسوی « ، » اسمعلی هاشمی » و « ولی اله نجفلویی »

همره دیرین

بیگانه مپندارم؛ ای همرهِ دیرینم!

فرهاد تواَم من؛ تو، همچون گلِ شیرینم

با دسته گلِ عشقی، بر پای تو بنشینم

تا گَرد ره از رویت، با حوصله بر چینم

پس با گلِ لبخندی، یک لحظه نگاهم کن

آسوده زِ آهم کن

از خانه به دور افکن، سنگ درِ ظلمت را

دوری مگزین از من، بشکن پرِ غربت را

آیینه ی جانم کن، آیین محبّت را

با این دلِ رنجورم، وا کن سرِ صحبت را

تزویر شبِ غم را، برچین و پگاهم کن

روشن دلِ راهم کن

یعقوبِ منی؛ من هم، چون یوسفِ کنعانم

در چاهِ غم اندازد، بی نام تو شیطانم

در رسم وفاداری، من بر سر پیمانم

بی روی تو یک دم هم، آسوده نمی مانم

برخیز و به دلجویی،آسوده زِ چاهم کن

در هاله ی ماهم کن

ای صاحب زمانه

ای صاحبِ زمانه! باز آ به سوی خانه

بُتهای سرکشی را بشکن تو دانه دانه

فصل بهار اسیرِ گردونه ی خزانه

بگسسته از هم آخر، شیرازه ی زمانه

از پرده جان بُرون کن، بی عذر و بی بهانه

سوزد دل از فِراقت، وز درد اشتیاقت

خاموش کن به آبی، خود آتش فِراقت

کی می شود زمانه، آیینه ی مَذاقت

کی می شود تو را من، بینم سرِ بُراقت

تا جان و سر فشانم در پایت عاشقانه

در فقر غم گساری، در دورِ روزگاران

شد لشکر سیاهی، سدّی به راه یاران

در انتظارِ ماهت؛ چشمان گلعِذاران

تا تا ابد نشانی، گُل را به جای خاران

ای مُنجیِ عدالت! ای شاهِ جاودانه!

نوروز

هان! عید نوروز آمده

جان و دل افروز آمده

شب رفته و روز آمده

با جام گلدوز آمده

آمد که طنّازی کند

نوروز آمد با بهار

با ناز و طنّازی چو یار

با چهره ای از صد نگار

با گامهایی با وقار

تا چهره پردازی کند

پا می نهد دامن کشان

چون پاره ی آتشفشان

با سبزه ای آتش نشان

آتش زند بر خامُشان

تا اینکه تک تازی کند

آرَد گلی از ارغوان

تقدیم دارد بر جهان

گوید که ای پیر و جوان

پیوسته همچون من بمان

تا عقل دلبازی کند

او جلوه ای از یار ما

روشنگر افکار ما

از جانب دلدار ما

آمد به جای خار ما

در دل گل اندازی کند

ای شهره ی چون ماه من

ای کوکبی در راه من

برگو جواب آه من

تا این دل آگاه من

در خانه نو سازی کند

سازی درآر از ارغنون

تا رانی ام مَرز جنون

از سینه دل گردد برون

با جام عشقی غرق خون

تا بر تو جانبازی کند

برای اشخاص (در قدردانی از نیکی‌ها)

عزیز ورنیه : دست ار دهد عزیزِ امامی به دست کار

پور خلخالی : که پور مامِ وطن شد چو پور خلخالی؟

استاد اقتصاد : در دست دینی افتد اگر چرخ اقتصاد

سکینه : هستی سکینه! تو همراه و همسرم

ای فرح : چون فرح بخشی فرح ! بر هر دل غم دیده ای

عزیز ورنیه

دست ار دهد عزیزِ امامی به دست کار

چرخی به صنعت آورد از روی ابتکار

ورنیه را به صنعت و ایمان بنا نمود

انسانی اینچنین سزد از بهر افتخار

چون ترکمان ببالد از این زاده اش عزیز

دارد بر او درود صمیمی چه بی شمار

اوصاف همّتت بشنیدم من ای عزیز!

نا دیده عاشقت شدم از این همه وقار

در « ابتکار ورنیه » ایران مصوّر است

با عشق خود در آورش ایرانِ پرنگار

این گام چون نهاده ای از روی اشتیاق

چرخد به چرخ صنعت تو ،چرخ روزگار

خواهم به دست همّت مردان لایقت

آیینه ای بسازی از ایران، چه بی غبار

نازم کمال و غیرت انسانی ات که چون

نا خورده ای فریب تعاریف و اشتهار

این شعر من نه رنگ تملّق به خود دهد

چون گل به گلستانی و من هم چو یک هَزار

اِلیار اگر به کارگهت پای بر نهد

تصویر همّتی برد از آن به یادگار

ترکمان: ترکمانچای - زادگاه شاعر و عزیز امامی

این سخن دل را خدمت جناب آقای عزیز امامی، مدیر عامل محترم شرکت « ابتکار ورنیه » ( سازنده ی قطعات خودرو در تبریز)، تقدیم می دارم.

پور خلخالی

که پور مامِ وطن شد چو پور خلخالی؟

که وقف خدمت میهن بود نه رمّالی

به ساز « سریه » و سوز محبّت و عشقی

گلیم خانه ی بختی ببافد او؛ عالی

معلّمی بوَد او، تاجور به ملک صفا

زِ کینه جام دلش هر زمان بود خالی

من این جوانی دل را بنازم اندر او

که شوق و ذوق در آرد به قیل و هر قالی

تو را به دست خدا می سپارد این اِلیار

کز او بوَد همگان را؛ اگر پر و بالی

تقدیم به معلّم و استاد گرانقدر؛ جناب آقای فتح الله پور خلخالی

استاد اقتصاد

در دست دینی افتد اگر چرخ اقتصاد

بیرون کند زِ چرخه ی آن ،گَرده ی فساد

کار ار فتد به کشور ما ، دست کاردان

بار آورد به مزرع آن، دارِ عدل و داد

کی می شود به تجربه ی ناشیان ملک

حاصل برای میهن و ما ، بارِ توش و زاد

بی اقتصاد سالمی این مرز و بوم را

کی می رود زِ رُخ، تب و حاصل شود مراد

مردی طلب کند وطنم چون علی که او

در علم اقتصاد و عمل باشد اوستاد

اِلیار! اگر تو دادِ وطن را طلب کنی

فریاد دردِ او برسان گوش مردِ راد

تقدیم به استاد گرانقدر ،دکتر علی دینی، از اهالی شهر ترکمانچای

سکینه

هستی سکینه! تو همراه و همسرم

روحی به جان من و من چو پیکرم

شادی به خانه مرا از چراغ توست

با بقچه ای زِ صفا آمدی بَرم

چون نو گلی که خدا داده دست من

از روی حکمت و تدبیر و از کرم

« محسن » به خانه ی دل، روزنی گشود

آمد « محمّد » و شد تاج ، بر سرم

کردی مُزَیّنم از این دو گل پسر

اکنون به فکر جمالی زِ دخترم

با تو، سکینه! دلم بندِ زندگی است

بی رویِ تو، به جهان ، بیدِ بی برم

گه بوده ای تو مرا، سنگ صبر و حلم

گه بوده ای تو مرا، جای مادرم

یا رب! چنانکه به دنیا سکینه بود

با وی جهانِ دگر هم بپرورم

اِلیار را به جمالش، تو داده ای

آرامشی که بدان بال، می پرم

تقدیم به همسر عزیزم، خانم سکینه گل محمّدنژاد

ای فرح

چون فرح بخشی فرح ! بر هر دل غم دیده ای

مطمئنّم گل زِ بستان کرامت چیده ای

خوی انسانی تو را بس زینتی زیبا بود

بوته ی جان را بدان، آب صفا پاشیده ای

صولت مردی به خود داری؛ نشان از دلبری

این ملاحت را از آن، بر چهرِ جان بخشیده ای

این دل صافی که داری؛ شهره ی آفاق باد

دست مهری چون سر بیچارگان یازیده ای

گوهر نیکی زِ عشق آید؛ به دل دارش همی

هم بدان، بینی که سر بر آسمان ساییده ای

شکر ایزد را، به خدمت کوش و دست آور دلی

این لباس عافیت را تا به تن پوشیده ای

این قَدَر می فهمم از دل سوزی و پر مهری ات

شربت رأفت زِ جام معرفت نوشیده ای

چاره ای اِلیار جز تحسین این رویت نداشت

چون شنید از خوبی ات هر آنچه خود نشنیده ای

تقدیم به خانم بزرگوار فرحناز حسین نژاد؛ جهت قدردانی از خلق نیکو و شور نیکوکاری ایشان که فعلاً در تهران زندگی می کنند.

شعر نو

زندگی : زندگی می گذرد

فروغ دلبر : هر غروبی، مژده ای نو بر طلوعی دیگر است

درگذرگاه خرد : مام تقدیر هزاران اختر

وطن : وطن خورشید آمال است.

دیار موفقیت : در آسمان این خطّه

خزانه عمر : عمر است چون خزانه

جوانی : بهار عمر ما دور جوانی است

توفیق خوشبختی : حیات آوردگاه مرگ و امّید است.

زندگی

زندگی می گذرد

مشکی از رحمت ایزد بر دوش

بیرقی در کفش از شور نُشور

راهیِ چشمه ی نور

جام کن جمله ی جان را؛ بچش از فیض حیات

ای دلِ خسته! به امّید ببال

بارشی در کار است

دل برون آور از آن دخمه ی تاریک خیال

ببَر اندر باران

کوهِ گردنکش از آن، بهره ای اندک دارد

سهم دریای فروتن، بس بیش

زندگی صحنه ی دیدار من و زیبایی است

فرصت عشق و حقیقت پایی است

عرصه ی لذّت ادراکِ اولوالالباب است

بی خبر؛ هر که سر اندر خواب است

گاهِ معماریِ خوشبختی هاست

طرح آن را تو بباید ریزی.

مقصدش دیر سرور است و کمال

فارغ از رنج و زوال

همه ی هر چه بخواهی آنجاست

خیمه هایی زِ محبّت بر پاست

هر که در آغُلِ پَستی، بچراند جان را

یا که بر مرکبی از باد نهد ایمان را

نرسد بر آنجا

غافل از لذّتِ بودن گردد.

تو بیا؛ فارغ از اندیشه ی پَست

راکبِ اسبِ ارادت گردیم

همرهِ زندگی و عشق و امید

کوله باری ببریم از نیکی

تا به اردوگهِ یار.

فروغ دلبر

هر غروبی، مژده ای نو بر طلوعی دیگر است

هر کجا را بنگری،؛ آوازه ای از دلبر است

پای ما را عشق او بر عرصه ی جود و وجود آورده است

هستی اندر پای او سر بر سجود آورده است

هر کجا باشد فروغ دلبری

شام تاریکی،دگر در کار نیست

شب خودش، مولود دل های ملول از خود سری است

جان عاشق از سیاهی ها بری است

عشق باشد مادر توفیق ها

شه کلیدی بر حصار و ضیق ها

ای خوشا! گنجینه دار عشق باشد، سینه ام

من بِدان، بی کینه ام

عاشقی، بالاترین شخصیّت است

می نهد پا بر رکاب آسمان

هر که بر این نیّت است

مزرع بی آفت خوشبختی است اقلیم عشق

هر که بی عشق است؛ از عرفان تهی است

جانش از دُردانه ی ایمان، تهی است

گنج عشق اندر حصاری از بلاست

هر که عاشق؛ بر بلایی مبتلاست

هر که را پایی به خار است و سری بر دارِ عشق

کی بود خوار

او بود سردار عشق

نا بکامی، تحفه ی نا عاشقی است

کس نیازد دست توفیقی به شاخ آرزو

گر نسازد عشق را ، سرلوحه ی کردار خود

کاخ هستی را، ستون از عشق اوست

در بیاب این نکته تا عاشق شوی.

درگذرگاه خرد

مام تقدیر هزاران اختر

در گذرگاه خردها چیده ست

دیدنش با من و توست.

شب تاریک ندارد سودی

دامنش را وِل کن

کی از او دیده ای آخر جودی؟

پشت بر شب کن و راهی برگیر.

دامنت را بتکان از سرما.

بِبَر اندیشه ات اندر یَمِ نور

بغلی پر کن از اندیشه ی نو.

بقچه ای هم ببَر از قُوتِ امید.

طرد کن ابر غم از بام وجود.

پرده بردار از آیینه ی دل

آنچه گم کرده ای اندر دل توست

از چه آن را دل گِل می جویی؟

هر چه خواهی؛ همه در دیر حبیبان یابی.

باید اوّل تو دل از دشمن خود بر تابی.

درِ بیگانه مکوب.

دوست هم در دل توست.

عشق، سر منزل توست.

راه پیداست؛ ولی

دیدنش با من و توست.

گوش بسپار به هر آوازی

چشم، گردان به رهِ هر نازی

همه را معبر و مأمن، دل توست.

روی، بر سوی دلت بر گردان

دست توفیقِ خدا هم، آنجاست

روی خوشبختیِ ما هم، آنجاست

دیدنش با من و توست.

گرچه کوهی به ره از سایه ی غفلت بر پاست

یا که دامی زِ درِ یأس و نفاق

دل، قوی دار و بدان؛

چشم ابلیس، تو را می پاید

که بلغزد پایت

پوزخندی بزند بر ریشت

تا که باز آوردت در دلِ شب.

دیده وا کن؛ قدمی نِه به ره از شوق وصال.

اختران، راهنمایند؛ بدانها بنگر.

دام، بگسل.

کوه را پشت سر انداز و برو.

هان! نباید دلت از صخره بلرزد؛ هرگز!

پشت این کوه، پر از زیباییست.

نوبت چیدنِ هر گل، آنجاست.

مقصدِ سیلِ تأمّل، آنجاست.

عارض دخترِ خوشبختیِ ما، بس رنگین

حجله آراسته بر دیده ی ما.

دیدنش با من و توست.

وطن

وطن خورشید آمال است.

مرا مامی کهن سال است.

چه دامانی وطن دارد!

بسی پرورده مردانی که هر یک را به پیشانی، نشان از آسمان باشد.

بسی مردان اخترچین

بسی مردان علم آذین

عجب خوانی وطن دارد!

در آن، انعام گوناگون

هم اندر دل، هم اندر صورت رعناست.

مُدامش دست تزیین فلک در کار.

نگین صورت ظاهر؛ قرین عالم معناست.

جهان صد پنجه ی غارت، بر آن یازیده در دوران؛

ولی نعمت در آن پایان نمی گیرد؛

دریغا اندکی زان، دست ما کوتاه!

نگاری بسته از دریا و دشت و کوه و جنگل ها.

در آن، هفت آسمان پیدا

هوایش هاتفی از کوی دلدار است و آبش شهدی از جنّت.

زمینش تکّه ای از آسمان باشد.

هزاران ردّ پای از عرشیان دارد.

بسی خُلد آشیان دارد.

ز دامانش هزاران چشمه از ایمان و عرفان و صفا جاری؛

چه بی منّت!

دل از او بر نمی تابم.

دلم از شهد نامش، غرق در لذّت.

می اندیشم به فتح قلّه ی عزّت.

مرا طوفان عشقش همچنان در سر.

چه گویم از چنین مادر!

دلش صاف است و بی کین است.

زبانش، وه چه شیرین است!

مرا در گاهِ پیری هم، چو طفلی در بغل دارد.

بغایت کشوری زیباست!

مکان پایمردی هاست.

به زانویش کسی نادیده هرگز خاک ذلّت را.

به روی اندر نمی افتد مگر با خنجری از پشت.

سرش بالاست؛ چون مهد تمدّن هاست!

دریغا پیکرش مصدوم غفلت هاست!

بر او تاریخ می بالد.

گهی از غصه می نالد.

نشانی کهنه از تیغ جفا بر گونه اش پیدا؛

درونش آتشی از دست استبداد.

هنوزش پیکری مجروح و قلبی پر زِ خون دارد.

گهی گریان آمالش، که می سوزد به دستِ پستِ نامردان؛

گهی بالد به خود بر قامت سروی به سان رستم دستان؛

ولی دشمن از او بختی نگون دارد.

وطن را تا سری سبز است و تا رخساره ای گلگون؛

زبونِ شب نخواهد شد.

دیار موفقیت

در آسمان این خطّه

همیشه خورشید است

فرازِ قافش را

زِ هر کجا دید است.

موفقیت را کرانه ناپیدا

اگر دلی داری

زِ بقچه بیرون کن

به ساز امّیدی

بزن دلِ دریا.

اگر چه اشباحی به راه این وادی

به چشم فکر آیند؛

ولی تو محکم باش.

مترس از سایه

مترس از طوفان.

هوای آنجا را طراوت از شوق است.

چنین هوایی را ، نه جای انکار است.

امیدواران را چه جای دیدار است!

دیار توفیق است

دیار عقل و دل

مسافرانش را، اگر به ره ، رنجی است؛

نشاید آزردن

به دل غم آوردن

که راه پر گنجی است.

بدان که در آنجا، شبی نمایان نیست

نه جای تاریک است.

کلام وصفش را، نه نای، باریک است.

سبابه ی یاران، به سوی خورشید است.

فراز قافش را

زِ هر کجا دید است.

بیا که ره گیریم؛

به چشم امّیدی

به پای ایمانی.

خزانه عمر

عمر است چون خزانه

هر لحظه اش چو دُرّی است

بر تارک زمانه

در این خزانه گویی

هر فرصتی نهان است

هر فرصتی در اینجا

جانی دگر به جان است

فرصت برای رَستن از دامن سیاهی

فرصت برای رُستن تا چشمه ی پگاهی

عمر اندر این سراچه، تکرار ناپذیر است

فردا به جای امروز

از بهر کار ، دیر است

سرمال عشق و توفیق

سرمایه ی تکامل؛ سرمایه ی عروج است

وَز حصر جهل و ظلمت، دروازه ی خروج است

این موهبت، الهی است

غفلت چو بی پناهی است

مگذار گَرد غفلت، بر روی دل نشیند

غافل بجز بطالت، در عمر خود نبیند

عمر ار هدر کند کس

بیهوده سر کند پس

ای دل! تو بنگر آن را

با چشمی عاشقانه

گر مُغتَنَم بدانی

صد کام دل، ستانی

مصروف عشق گردان

تا متّصل شود آن

بر عمر جاودانه.

جوانی

بهار عمر ما دور جوانی است

پر از باران عشق و زندگانی است

جوانی هاله ای از شوق و ذوق است

بَرد از چهره ی جان، رنگ بدبختی

دَرَد شیرازه ی سختی

جوانی دوره ی بشکستن قفلِ درِ زندان سستی هاست

رهایی از غم و اندوه و پَستی هاست

جوانی روغن فانوس بیداری است

جوانی فرصت کار و نکویی است

برای خویشتن آیینه جویی است

بطالت فتنه ای از بهر خاموشی است

نزیبد خانه ی بخت جوانی را

حیات اندر جهان خود کانِ زیبایی است

جوانی رکنی از ارکان زیبایی است

جوانا! مر تو را بال توانایی

به نور شمع دانایی

رساند عاقبت بر بام آمالت

اگر ره توشه ات خود باوری باشد

تو را همچون خِرد هم یاوری باشد

درآ در حلقه ای از سخت کوشان

رها کن جانت از منّت فروشان

بساز از هوش خود لشکر

هجوم آور به اردوگاه سختی ها

بساز از عشق خود خنجر

بزن بر سینه ی دیو سیاه یأس و نومیدی

بپیما رنج را تا قلّه ی توفیق

بروب از پیش پایت خار خواری ها

سوار اسب پیروزی کسی گردد

که پا را بر نهد بر فرق ناکامی

بیا هر دَم

به جَستن فکر کن از دام بدبختی

به جُستن فکر کن اندر دلِ سختی

زِ کام نامرادی ها در آور کام خود را

مزیّن کن به جرأت نام خود را

در آر از آستین همّتت دستی

که سازی پلّکانی را

به سوی بام خوشبختی

خدا با توست.

توفیق خوشبختی

حیات آوردگاه مرگ و امّید است.

کمال آرزو در معرض دید است.

ارادت را قوی گردان

بسان صخره های کوه.

بشوی از جان خود اندوه

که ایمان در دلت جوشد.

زِ ایمان، شور و شیدایی

دلی مملوّ زیبایی

پدید آید.

برادر جان! مترس از نامرادی ها؛

مترس از خار وادی ها.

تو امضا کن زِ دل، پیمان همّت را.

به ره بشکن بسی سنگ مشقّت را.

بروب از جان خود، گَردِ مذلّت را.

به رفتن فکر کن؛ بر اوج؛

به پرواز آور این جان را؛

مشو راضی بر استخفاف.

اَزیرا مردِ پروازی.

کلید آسمان اندر زمین ات دست دل باشد.

تو خود را عرضه کن بر خود؛ کلیدش می شود پیدا.

اگر دانی؛ از آنجا هم، فراتر می توان رفتن.

پس اینک بازوان بگشای؛

دری بر آسمان وا کُن.

بجوی آنجا فراخی را.

که این در، دربِ توفیق است.

کمانِ آرزو را زِه

دلت را بر بدی کاره

بگردان تا که ره یابی؛

بر اقلیمی زِ خوشبختی؛

که در نزد خردمندان

کمال آرزو، توفیق خوشبختی است.

به همراه خدا می رَو.

صراحـی اندیشــه

مقدمه

رباعیات و دوبیتی‌ها

تک بیتی‌ها

اشعار متفرقه

برای اشخاص (در قدردانی از نیکی‌ها)

شعر نو

پیش‌گفتـار

به نام خدای مهربان : این‌ بار نیز به لطف خداوند متعال، مجموعه‌ای دیگر ا ...

به نام خدای مهربان

این‌ بار نیز به لطف خداوند متعال، مجموعه‌ای دیگر از اشعار خود را که شاید به لحاظ محتوا و فنون شعری بر اشعار دیگرم که قبلا در قالب کتابهایی با عناوین « غـزال غـزل » و « صُراحی اندیشـه » به چاپ رسانده‌ام؛ به جهت برخورداری از پختگی بیشتر ، تفوق داشته باشد ؛ زیر چاپ برده ؛ در اختیار خوانندگان عزیز و ادب دوست و مخاطبان خوش ذوق قرار می‌دهم ؛ تا شاید بتوانم بدین وسیله موجبات لذت ادبی خوانندگان و اهل فرهنگ و ادب و موسیقی را فراهم آورده؛ در جهت ارتقای ادب، تعالی فرهنگ دینی و انسانی جامعه و نشر و گسترش خوبیها و زیبایی‌های معنوی آحاد جامعه‌ی بشری خصوصا کشور عزیزمان، ایران کمکی کرده باشم. اشعار موجود در این کتاب نیز که آن را به لحاظ مضامین اشعارش « مشعـل قلـم » نام نهاده‌ام؛ همانند دو اثر مزبور به دلیل علاقه، ذوق شخصی و توانایی خود، بجز چند شعر نویی که در صراحی اندیشه آمده است؛ در سبک ادبی عراقی و در قالبهای سنتی از جمله قصیده و عمدتا غزل و ... سروده‌ام. لازم به ذکر است که تمامی اشعار بنده حاصل ذوق خدادادی من در سایه الطاف الهی و بدور از هرگونه تکلّف است و در آنها از هیچ شاعری تقلید و تبعیت نکرده‌ام ؛ هرچند ممکن است به دلیل شباهت قافیه یا وزن با اشعار دیگر شعرا، که امری است طبیعی؛ این شبهه ، در اذهان مخاطبان عزیز ایجاد شده باشد. قضاوت در خصوص محتوا، میزان تاثیرات معنوی و فرهنگی خلاقیت، پختگی اشعار از حیث لفظ و معنی، فنون شعری و بکر و بدیع بودن مفاهیم و مضامین و... را به اهل فن و اساتید عرصه‌ی شعر و ادب می‌سپارم و بدین ترتیب این کتاب را به آستان انسانیّت و همه نیک اندیشان و نیکوکاران مؤمن و موحّد ، تقدیم می‌دارم؛ باشد که مفید و مؤثر واقع شود و یادگاری نیک از بنده محسوب گردد. خداوند متعال را سپاس‌گزارم که مرا در این امر یاری نمود. با آرزوی غلبه نیکی‌ها و زیبایی‌ها بر پلیدی و زشتی در جهان و شادی و سلامت همه انسان‌ها. جبـار محمـدی« اِلیـار » 1400/3/22 هجری شمسـی

اشعار

فهرست اشعار

1 : مشعـل قلـم

2 : درکویـر فراق

3 : مرغ خیـال

4 : شاهـا !

5 : ای غنچـه

6 : از لب دل

7 : گل‌چهـره

8 : ای شیریـن‌دهـن

9 : در محضرگـل

10 : اهل نفـاق

11 : کج اندیـش

12 : دل بـی‌باک

13 : خُلـد‌آشیـان

14 : فزون طلـب

15 : شـورِ دل

16 : در بحر غصّـه

17 : سلطان مهـر

18 : قرآن

19 : صنمـا !

20 : آرزویـم

21 : مدّعیـان حقـوق بشـر

22 : بر بـام جـان

23 : ساغـر خـون

24 : سرب اختنـاق

25 : ای سرو قامـت!

26 : در دام دیـو

27 : زمانـۀ مـا

28 : آمریکـا

29 : آزاده

30 : رخسـارۀ دلبـر

31 : در مکتب یـار

32 : یاهــو !

33 : در خـزان

34 : شور عشـق

35 : شاه شکـرخنـد

36 : عروس خوشبختـی

37 : هرگـز

38 : در دام صیّـاد دل

39 : ای قلــم !

40 : تزویـر

41 : دست عدالـت

42 : خوان نامـردی

43 : در خیمه‌گـاه شـب

44 : سایۀ شـب

45 : ارمغـان

46 : دل آگـاه

47 : اعتیـاد

48 : خنجر عشـق

49 : عروت‌الوثقـای عشـق

50 : شـاهِ غدیــر

51 : دیـوِ ستـم

52 : چشم غمّـاز

53 : شمع الهـی

54 : ساقـی

55 : ریـش مُرصّـع

56 : در سایه‌سـار مهـر خـدا

57 : در اشتیـاق وصـال

58 : تشنگان قـدرت

59 : دریای جمـال

60 : وادی آزادی

61 : کلاغ ستـم

62 : ای مدّعـی!

63 : دوسـت دارد

64 : حجلـۀ شـب

65 : شمع یـاد

66 : مرغ شباویـز

67 : داد بیـزاری

68 : ای سیاهـی!

69 : خـروش

70 : دام پَستـی

71 : دستان عشـق

72 : ای دل

73 : سیـلاب

74 : ترکمـان‌چــای

75 : فرزنـد آذربایجــان

76 : یلـدای غـم

77 : ای روحانـی نمـا

78 : نا اهـلان انقـلاب اسلامـی

79 : آزادگـان

80 : فتنـه

81 : ای جانـم آذربایجـان !

82 : رنـگ روزگـار

83 : سردار شهیـد

84 : ای دَدِ آدم نمـا

85 : صبح کاذب

فهرست اشعار

1

مشعـل قلـم

اندر این دیـر یَـلِ بی‌غُـل و زنجیـر کجاست قفل غـم بر درِ میخانه بـود ؛ پیـر کجاست طعمـۀ جـان مرا روبهـک سِفلـه ربـود گـو در این خانـۀ ویرانـۀ ما شیـر کجاست چنگ غارت زده بر نان شب و خوان نشاط شادی خانـۀ ما و شکم سیـر کجاست اشکبوسِ ستم اکنون به رجز مشغول است صولتِ رستم و آن دست کمان‌گیـر کجاست دامـن آراسته این بـوم پلیدی هر جا شاه بیت‌الحـرمِ آیـۀ‌ تطهیـر کجاست نشـود کامروا هیـچ دلـی بر درِ جـور کعبۀ عشق من و قیچی تقصیـر کجاست جان من خسته شد از دیو ستـم‌بارۀ شـب ماه آفاق دل و آن شـهِ شبگیـر کجاست یـوغ ذلّـت نپذیـرد دلـم از هیچ کسی عازم جنگ شبـم ؛ قبضۀ شمشیـر کجاست برنمی‌تابـد از این پس ستمی را « اِلیـار» مشعلـی از قلـم و نغمـۀ تکبیـر کجاست .

2

درکویـر فراق

مرا چو بوم جدایی به بام دل بنشست عنان جان مرا بر درخت غصّه ببست. به چوب معصیتی اندر این کویر فراق غباری از غم فرقت، مرا به سینه نشست. به نزد دلبرم آخر صبور و خوش بودم سبوی صبر مرا غم به سنگ فتنه شکست. سحرگهی صنم گل‌عذار دولت عشق کمان کشید و دلم را به تیر غمزه بخست. دلم ز غمزۀ دلبـر، هوای تازه گرفت به بال شوق وصالش زِ بند فتنه برست. دلا به هوش! که در جای جایِ دیـر فنـا کمندی از غم دنیای تنگ شب‌زده هست. اگر چه عشوه گری‌ها کند زمانـه، ولی تو جز خدای یک و لایزال را مپرست. هرآن که گوشۀ دامان عشق را بگرفت ز دست و پای دلش آن کمند غم بگسست. بدون عشق و بصیرت در این جهان ای دل چگونه می‌شود از دام این زمانه بجَست برای فتح نشاط جهانِ جـان « اِلیـار»! بگیر پرچم بی‌رنگ عشق را تو به دست ..

3

مرغ خیـال

هرشب این مرغ خیالم دل به طوفان می‌زند بهـر دیدارش سری بر کوی جانان می‌زند. با امید آنکه دلبر پرده بگشاید بر او حلقه بر در، مشت بر دیوار ایوان می‌زند. در پی خالت خیالم دلبـرا چون قطره‌ای خویش را بی وقفه بر دریای عمّان می‌زند. گوئیا پر می‌زند درحلقۀ سی‌مرغِ عشق حرف‌ها چون از دل و احوال مرغان می‌زند. گـه بسان هدهدی از وادی بلقیسِ غم دم ز اخباری خوش از بهر سلیمان می‌زند. زان که جانم لانه‌ای تنگ است بر مرغ خیال در هوای عشق پَـر، بر بام ایمان می‌زند. عهد می‌بندد گهی با من که غمخـوارم شود چون هوایی می‌شود در زیر پیمان می‌زند. گر تمنّـایت دلا ! قربان شود درکوی عشق دستت آنگه سنگ بر آمال شیطان می‌زند. دل نشد « اِلیـار»! اگر رویین‌تن اندر آب عشق غم به گستاخی بر او پیوسته سوهان می‌زند. .

4

شاهـا !

غیر از تو شاها من شهـی دیگر نمی‌دانم جز ماه رویت من مهـی دیگر نمی‌دانم. دلکش‌تر از چاه زنخدان تو ای جانان ! در ملک شیدایی، چهـی دیگر نمی‌دانم. راه تو را دیدم پر از خورشید جان افروز روشن‌تر از این ره ، رهـی دیگر نمی‌دانم. راهم ده ای دلبر به دیدارت دل آرایم چون خوش‌تر از آن دَم ، گهـی دیگر نمی‌دانم. بـه‌بـه بزن بر چه‌چهِ این بلبل شیدا شیرین‌تر از آن، بَـه‌بهـی دیگر نمی‌دانم. هرکس که شد دل‌بستـه، جز بر دولتی باقی ابلـه‌تر از او، ابلهـی دیگر نمی‌دانم. روی آور ای« اِلیـار» بر درگاه این مولا بالاتر از آن، درگهـی دیگر نمی‌دانم. .

5

ای غنچـه

ای غنچه لبخندی بزن تا عالمی خندان شود برکش ز رویت پرده را تا درد ما درمان شود. شکّـر شکن کن در گلستان، بلبلان خسته را تا بلبل شیدا رهـا از تلخی هجران شود. بی‌بوی دامانت جهان با گنبدی چون آسمان هر بلبلی را هر زمان، بی‌شبهه چون زندان شود. از لاک بی‌مهری درآ، کن گوشۀ چشمی مرا شهد نگاهت بهر من تا بحر بی‌پایان شود. رخساره می‌افروز و روشن کن شبستان مرا تا مـه ز شرم روی تو ، درگوشه‌ای پنهان شود. ویرانه کن اوهـام را ، بشکن سبوی خـام را تا این دل ویرانه‌ام چون وادی ایمان شود. با جلوه‌ای آتش فشان، دل را در آن آتش، نشان خامی بگیر از جام دل ، تا لایق جانان شود. دامن کشان در بوستان، بذر نشاطی بر فِشان تا عندلیبان را نظر، مایل بدین بستان شود. برگی بسان سایبان، ای گل بیاور در میان کاین سایبانت هر زمان میخانۀ مستان شود. بزمی بیارای اندر این گلشن چنان صبح « اَلَست» بر چهرۀ ابلیس تا گَردی ز غم مهمان شود. سرمست کن « اِلیـار» را تا دل نبندد خـار را واندر دل طوفان غم، مستغرق عرفان شود. .

6

از لب دل

گل اندرگل و عید در عیـد باد براندازِ غم، باد تبعیـد باد. شبستان دنیای ما مردمان بسی روشن از ماه و خورشیـد باد. دلِ راهیِ بام هفت‌آسمان دل‌آسوده از دام تردیـد باد. سرِ شاهد و شمع و شیخ و شباب مدام ایمن از تیغ جمشیـد باد. نصیب کریم بیابان رشک سرِ چشمه و سایۀ بیـد باد. یـلان را در اقلیـم مستـان زَر بَری ،گردن از طوق تقلیـد باد. دل مستمندان زنجیـر فقـر فراوان‌گـل از بذر امّیـد باد. وطن تا ابـد در پناه خـدا تهی از غمِ شوم تهدیـد باد. در این محنت‌آباد ، غم‌نامـه‌ها بدور از لبِ مُهـر تمدیـد باد. اولای‌لار، بو دنیـاده انسان‌لارا بسی مایۀ عبرت و دیـد باد. مرا شهد بخشایش اندر جهان از آن کس که از من برنجیـد باد. قلـم، یـار « اِلیـار» شد هر زمان قلـم را بسی فخـر و تمجیـد باد. .

7

گل‌چهـره

گل‌چهره‌ای بیامد و رویی نمود و رفت از ما دلی به شیوۀ یغما ربود و رفت. پا را به کوی دولت دل‌دادگان کشید جان را به سنگ محنت هجران بسود و رفت. از ابتدای بی‌حدِ دوران، قدم گشود از بوستان عشق، چه دل‌ها درود و رفت. تا آسمان هفتم از این تنگ‌نای خاک دروازه‌ای بسان فلق برگشود و رفت. آهنگ جان‌فزا ، دو جهان را فرا گرفت تا زخمه زد چو زُهره به گیسوی عود و رفت. دل‌داده ،گوش جان بسپارد به نغمه‌ای کان مه به عشوه آمد و آن را سرود و رفت. در این سرای کهنه، ای « اِلیـار»! این صنم هر مرد عشق را به رهی آزمود و رفت. .

8

ای شیریـن‌دهـن

نامت ای شیرین‌دهن! شیرین‌دهانم می‌کند ناوک چشم تو هردم ، قصد جانم می‌کند. می‌ستاند یک دل و صد جان به جایش می‌نهد ناز شیرینت که در پیری، جوانم می‌کند. نور ماهت می‌درد تا پردۀ اوهام را فارغ از هر سایه‌ای، روشن روانم می‌کند. بوی مهرت، ای گلـم! هرجا که دامن می‌کشی در پی‌ات چون کودکی بی‌دل، دوانم می‌کند. لذت جور تو هم در مسلخ دل‌دادگی بی نیاز از ناز و مهر این و آنم می‌کند. جلوۀ حسنت که عالم‌گیر و عاشق پرور است غرقه اندر حیرت و کوته‌زبانم می‌کند. من چو مجنونم، تویی لیلای بی‌همتای من داغ عشقت لایق هفت‌آسمانم می‌کند. مدّعی کی داند ای « اِلیـارِ» عاشق! درجهان آنچه را با من، مـه ابروکمانم می‌کند. .

9

در محضرگـل

خندۀ شیرینت ای گل! باغ را آباد کرد بلبلان خسته را در کنج محنت شاد کرد. بی‌رخَت پروانه هم، در بند غم افسرده بود مژده‌ای از کوی تو، او را زِ بند آزاد کرد. در زمستان با دل بلبل، ببین عشقت چه کرد آنچه شیرین، پای کوهی با دل فرهاد کرد. بلبل دل‌خسته حتّی در دل کولاک هم دل نکَند از مهر رویت، عشق را فریاد کرد. انقلابی کز قدومت در جهان آمد پدید صحن بستان را پر از شور و نشاط و داد کرد. دیده را خورشید، بر بام تماشایت نشاند آتش مهرت در او این دیده را ایجاد کرد. رنگ و بویت ساقی امّید شد در جان ما چشم دل را شست و غم را بی‌امان بر باد کرد. در دلِ اوراقـت ای گل! دیدۀ « اِلیـار» هم پرتوی از نور حق دید و خدا را یاد کرد. .

10

اهل نفـاق

برون شو از دل ما ای رذیلِ اهل نفاق که می‌کند نفست بد، هوای اهل وفاق. درون کوزۀ جانت زِ رنگ نیرنگ است پُـری زِ فکرتِ پست و خصال قوم حِماق. گهی به نعل و گهی هم به میخ می‌کوبی که گَرد فتنه بخیزد مگر به شام و عراق. قبای سبز به تن کرده‌ای زِ روی ریا ببسته‌ای زِ زرِ دین، بر اسب فتنه، یَراق. به تیغ کینه و خرمای جهل و قصد فریب دوانده‌ای به رگ هم‌دلی تو زهر شقاق. تو را چه تیره و تنگ است درخیال جفا جهان، چو دخمۀ تاریک و کنج تنگ اتاق. چه نفع می‌بری از این فضای ظلمانی ای اهل کبر و ریا و هویج و قند و چوماق. بدیّ و بدتری از مردمان کارفر کیش میان حق و تو افتاده است فصل و فراق. به حق گِرای و همی توبه کن چنان که نصوح ! و گر نـه کی شوی آخر ، مرید شاه بُراق. نصیحت اَر نپذیرد منافـق ای« اِلیـار» بِهِل که در دل غفلت، مکد همیشه سماق. .

11

کج اندیـش

ای کج اندیش! چرا نیش می‌زنی خنجر از پشت و هم از پیش می‌زنی. پرده بر روزن امّید می‌کشی دست بر پشت بد اندیش می‌زنی. خالی از عشقی و دلدادۀ شبی همه جا زخمه به تشویش می‌زنی. تو که پروردۀ غمی؛ گهی چرا شانه در میکده بر ریش می‌زنی. گرگ خو هستی و در کسوت شُبان به هوایی تو دم از میش می‌زنی. ای سرِ سفسطه‌پـرداز و بی‌خـرد حرف بیهوده چرا بیش می‌زنی. کج میندیش دگر ، وَر نـه عاقبت آتشی بر کفن خویش می‌زنی. کیش مردی زِ بدی‌ها مصون بدار دَم ای « اِلیـار» اگر از کیش می‌زنی! .

12

دل بـی‌باک

پروردۀ خورشید از، ایـوار نمی‌ترسد در گوشۀ زندان از، دیـوار نمی‌ترسد. اندر دل شب‌ها هم، این سرو بلند اختر از نعرۀ طاغوت و اخطـار نمی‌ترسد. سروی که سری والا، در وادی غم دارد از خنجر خون‌ریـز و از دار نمی‌ترسد. مردی که حقیقت را، خود سینه سپر سازد از تیغ و سنان اندر پیکـار نمی‌ترسد. دلدادۀ یـار ای دل! صد بادیه پیماید در بادیۀ عشقش، از خـار نمی‌ترسد. او را خطر اندر پیش، هرچند بـود از نیش یک مرد ره از عقرب، وَز مـار نمی‌ترسد. گر زلزلۀ دردی، آوار کند غم را آوارۀ هجـر از این آوار نمی‌ترسد. هرکس که مسلمانی، دل‌داده به توحید است از هیبت صهیـون و زنّـار نمی‌ترسد. از حاکم بدکار و سرمست و ستم‌گستر آزادۀ بیدار و هشیـار نمی‌ترسد. مردی که هنر در او، چون چشمۀ جوشان است از دزد پلید اندر بـازار نمی‌ترسد. آن مرد که دامانش، آلودۀ جرمی نیست در محضر قاضی از احضـار نمی‌ترسد. مشتاق گل و عدل و انصاف در این عالم از بخشش و تکریم و ایثـار نمی‌ترسد. آن بلبل شیدایی، کز دام زمستان جَست از نم‌نـمِ باران در گلـزار نمی‌ترسد. یا رب! دل من عمری، در بند تو جان آسود در بند تو این دل از اغیـار نمی‌ترسد. « اِلیـار» هم ای یاران، در مذبح مشتاقان از دادن جانش بر دلـدار نمی‌ترسد. .

13

خُلـد‌آشیـان

عشقت ای جان‌آفرین! خلد آشیانم کرده است صاحب ایمان و دین و مهر و جانم کرده است. در فرا روی دلـم، بنهاده‌ای هفت آسمان مرغ جان را راهی هفت آسمانم کرده است. آرزوها را که دنیا منزلی لایق نبود آخرت را منزل این کاروانم کرده است. در دل غـم‌ها چنان شادم در اینجا، گوئیا نو بهاری در دل فصل خزانم کرده است. در نبرد بی‌امان با دیوهای جنّ و انس مرد مردانی چنان شیر ژیانم کرده است. از برای کشتن دیو هوس در ملک جان صبر را شمشیر و تقوا را سنانم کرده است. گرچه رستم بودم اندر سایۀ ایمان خود عاقبت چون او، شهید هفت‌خوانم کرده است. تا عزیز مصرِ غربت گردم اندر این زمان در دل چاه زنخدان، امتحانم کرده است. پیر هجران گشته بودم در غمستان فراق عشقت آخر چون زلیخا نوجوانم کرده است. رنگ ظلمت را ، زِ جانم شسته عشق اندر حیات صاحب روشن‌ترین روح و روانم کرده است. مشتی از خاک جهان بودم اگر عشقی نبود روح عشقت، برتر از کون و مکانم کرده است. بال عشقی دارم اینک، می‌پرم تا آسمان شهد عشقت بی‌نیاز از آب و نانم کرده است. در قفس کی گنجد آن جانی که با عشق آشناست از همین رو لایق باغ و جِنانم کرده است. قبل از این، یـارا ، زبانم اینچنین شیرین نبود عشق دیرینت چنین شیرین زبانم کرده است. دست لطفت در دل دیوان « اِلیـار» اینچنین جلوه‌های عشق را چون گل، عیانم کرده است. .

14

فزون طلـب

ای که در دنیا فقط دیگ شکم پـر می‌کنی می‌دمی در غبغب و بر ما تکبّـر می‌کنی. می‌فروشی فخر و با نازی کلَـه، کـج می‌نهی خویش را از دیگران برتر تصـوّر می‌کنی. دست‌رنج مردمان را با هزاران مکر و بند می کشی بالا و آهنگ تکثّـر می‌کنی. تا بیندازی به رونق، چرخۀ بازار خویش نانِ خوانِ مردمان را سنگ و آجـر می‌کنی. در دل شب‌های غفلت، بی‌خیال از رنج خلق خواب خوش می‌بینی و آسوده خُرخُـر می‌کنی. سر کُن اندر آغل خویش ای شکم پرور! چرا جیب مردم را چنین بر خویش آخـور می‌کنی. می شوی مستغرق اندر بِرکه‌ای از زور و زر کی تو در آیینۀ فردا تدبّـر می‌کنی. در پی آمال پَستی ؛ غافلی از آخرت کی شنا در گوشۀ بحر تفکّـر می‌کنی. دانه‌ای گندم اگر موری بـرد از خرمنت در تَبش می‌نالی و پیوسته غرغـر می‌کنی. گر کسی از بهر بیداری تلنگر زد تو را بی‌تأمّـل، طعنه بر پند و تلنگـر می‌کنی. از خدا می‌ترس و دوری برگزین از کبر و ظلم ورنـه دل را خوار و در بند تحجّـر می‌کنی. نشنوی گر پند از این « اِلیـارِ» دلسوز ای دغـل! خویش را آماج هر سنگ تنفّـر می‌کنی. .

15

شـورِ دل

شور افکن ای گـل! در دلـم تا زان به رقص آید گِلـم. بگشا دری از خنده را بر ماتمستان دلـم. دل را چنان دیوانه کن تا کس نخواند عاقلـم. بی‌رویت ای آرام جان! من سایه‌ای بی‌حاصلـم. سلطان زیبایی تویی من خوشه‌چین سائلـم. سرمست جامی کن مرا تا غم نسازد باطلـم. من بلبل کوی توام کن سایه‌ای را منزلـم. ارزانی‌ام کن دولتی ای پادشاه عادلـم! جان دادن از بهر تو را از عمق جانم، مایلـم. از در مران « اِلیـار» را بر غمزه‌ای کن نائلـم. .

16

در بحر غصّـه

زان دم که فتنه در شکم جهل، نطفه بست در بحر غصّه کشتی انسان به خون نشست. زاغ سیه به مسند آواز تکیه داد کولاک غم چو حنجرۀ بلبلان ببست. روباهِ نفس دولت تزویرِ اِبـن وقت با دُمب خود به عربده گِـردو همی‌شکست. بر درب‌های میکده‌ها قفل غـم زدند آشوبیان تفرقـه انداز و شب‌پرست. خار از غلاف خود بدر آمد؛ خودی نمود با چنگ کینه ، صورت هر ارغوان بخست. سرما به پشت سرو و سمن تازیانه زد خنجر گرفت دیو ستم، همچو گیـوِ مست. هرکس دنیـزده اولماسا چوخ گوجلو بیر نهنگ صیّـاد فتنه آورد او را به چنگ و شَست. ای بلبلان خسته ز شلاق باد سرد سر می‌رسد حکومت شب‌های شوم و پست. امّید را ، زِ کف ندهید ای یلان عشق آن سوی زَمهریرِ ستم، نوبهار هست. باید که اشتهای ستم کور و کر شود باید زِ دام فتنه به تدبیر عشق، جَست. تا برکنیم ریشۀ تزویر و ظلم و جهل باید به دست همّت و ایمان، دهیم دست. قرآن گر آفتاب دلِ خستگان شود درمان کند به پرتوی از آیتِ « اَلَست ». ساطور شور خود، اگر از نور دل کنیم زنجیر فتنه را به دمش می‌توان گسست. ای دل به جنگ فتنه، مدد از خدا بجوی چشم انتظار غیر خدا بودنت، بد است. « اِلیـار» هم به لطف خدا درکتاب خود از قید فتنه‌های هوای قلـم، برست. .

17

سلطان مهـر

تو محمودی مرا، من چون ایازم بناز ای نازنین! مشتاق نازم. کریمی، حاکمی، سلطان مهری کی از درگاه مهرت بی‌نیازم. دلم را جلوه‌هایت برده از کف بگو با عشق رویت من چه سازم. شوم هرآن اگر آماج تیرت حرامم باد اگر جان را نبازم. جهان گیرد، نوای بربطِ جان بود پلکت اگر مضراب سازم. کنون راهی ده ای مولا که جان را بَـرم درکورۀ عشقت گدازم. بُـراق عشقم اَر جولان نماید به شمشیر صفا بر غم بتازم. چنان جامی ده از دریای عشقت زِ خود، بی‌خود شوم تا در نمازم. من از افکندن این سر به پایت چنین آزاده‌روی و سرفرازم. بسی شایسته این باشد که هر دم زِ جان، دستی به دامانت بیازم. من اندر بندت ای جان آفرینم رها از بند جهل و حرص و آزم. گنه‌کارم در اینجا من دریغا ! خبر داری تو از پیدا و رازم. برای شستن جان از گناهان بکِش یارب! شبی، سوی حجازم. بیا و درگذر از جـرم « اِلیـار» تو ای رحمت‌گـرِ مردم‌نـوازم. .

18

قرآن

آسمان دل ارباب یقین، قرآن است کوکب بی‌بدل عالَم دین، قرآن است. روشنی‌بخش دل و جان و جهانِ انسان آفتابی همه آیینـه، همین قرآن است. آنچه بشکست کمر، جهل و جفا را هردم جامع جملۀ آیات مبین، قرآن است. برکشِ صاف‌دلان از دهن پستی‌ها رهنما تا دل جنّـاتِ بَرین، قرآن است. آنچه در دامن جان، چشمۀ صد خورشید است عاری از سفسطه و پستی و کین، قرآن است. در دل میکدۀ عشق بـود یک ساقی عاشقان را همه جا یار و قرین، قرآن است. روز طوفان قیامت که بسی جانکاه است کشتی ایمن و بی‌خوف و حصین، قرآن است. در جهانی که پر از زور و زر و تزویر است همه را ناصح دلسوز و امین، قرآن است. برترین نسخۀ رحمت که به احمد دادند نازل از نور سماوات و زمین، قرآن است. بندگی، ای دل از این مکتب قرآن آموز مؤمنان را چو علی نور جبین، قرآن است. چنگ بر رشتۀ ابلیس میاز ای زاهد ! تا سرای ابدی حبل متین، قرآن است. گوهر ناب، تو از دهر مجوی ای « اِلیـار»! کانِ هرگوهر معنای ثمین، قرآن است. .

19

صنمـا !

شهد عشق است و من و جلوۀ ماهت؛ صنما ! خسته افتاده‌ام از تیر نگاهت؛ صنما ! یوسف گم شده در وادی غربت بودم برتر از ماه شدم در دل چاهت؛ صنما ! هیبت جملۀ خوبان و رقیبان جهان نشکند گوشه‌ای از پشم کلاهت؛ صنما ! خسروان، جمله گدایان درِ کوی تو اَنـد تا کلاهی ببرند از درِ جاهت؛ صنما ! نظری هم زِ سر لطف به « اِلیـار» نما تا به شوقی نهد این سر، سرِ راهت؛ صنما !

20

آرزویـم

آرزویم گذر از خاک و رسیدن به خداست رَستن از این قفس و جمله پریدن به خداست. در دل این همه نیرنگ و فساد و تزویر گذر از صافی اخلاص و چکیدن به خداست. زیر چتر فلک اندر چمن و گلشن عشق مثل یک غنچۀ گل، جامه دریدن به خداست. در بیابان ضلال و شب تاریک جهان پشت کردن به شب و راه کشیدن به خداست. واندر این دامگـه پـر خطر و ظلمانی جستن از دام شیاطین و جهیدن به خداست. آرزوی دگرم کز دل ایمان برخاست دلِ عاشق، شدن و جمله تپیدن به خداست. کار هر عاشق ای« اِلیـار» در این دار بلا صبر در محنت و زهرابـه چشیدن به خداست. .

21

مدّعیـان حقـوق بشـر

آنانکه برکرامت انسان شـرر زدند یا هرکجا به دامن حق، دست شـر زدند بر مسند ریا و تظاهر در این جهان پیوسته دم زِ حفظ حقوق بشـر زدند. از خوشه‌های خرمن حاصل زِ رنج خلق بر خویشتن به حرص و ولع، بار خـر زدند. تزویر و زور شد دو لبِ تیـغ‌هایشان با این دو، خلق را به جهان، جیب و سـر زدند. زالو صفت شدند و مکیدند خون ما دیوار خانه‌های خود از خشت زر زدند. گاهی به اقتضای منافع در این جهان شیپور جنگ و وحشت و خوف و خطـر زدند. دست سیاهشان به چپاول دراز شد بر مردمان غم زده، توپ و تشـر زدند. بی‌اذن عقل، وارد بستان گل شدند سیلی زِ غم به صورت گل های تـر زدند. چیدند لاله‌های جوان را به داس جور رنگی زِ خون به بلبل بشکسته‌پـَر زدند. با مشعلی به نام تمدّن بر آمدند بر ریشه‌های مهر و عدالت تبـر زدند. این گرگ‌های هار و طمع‌کار و بی حیا در پوستین بـرّه به انسان ضـرر زدند. خوردند آب و خاک و هوا را ، زِ سهم ما ما را سپس خدنگ جفا، بر کمـر زدند. تا آسمان برآمده فریاد بی‌جواب گویی که پنبه‌ها به درِ گوش کَـر زدند. دیگر بس است خوردن نیرنگ بد‌دلان آنان که حرف های بسی بی‌ثمـر زدند. « اِلیـار»! نالـه‌ها ، قلم از درد می‌کند وان زخم‌ها که بر پسرانِ پـدر زدند. .

22

بر بـام جـان

پای دل را دلبری بر بام جانم برده است بال عشقی داده و دست قضا بسپرده است. هرکه را تیر نگاه یار اگر در دل نشست بی‌گمان دستی زِ جانانش به قربان برده است. تا شوم آتش‌نشین کورۀ معنا پـزی دیگ جانم بارها با عشق، چکّش خورده است. راهیِ دریای نورم در وَرای آسمان جان ابلیس از همین رو هر زمان پژمرده است. سدّ راهم دیو نفس است و بلای بی‌شمار دل، ولی از بهر جانان پای را افشرده است. در بیابان فراقش یارگویان می‌روم خار هجران، گرچه دل را هر زمان آزرده است. کی شود پا در رکاب اسبی اندر شوق وصل هرکه را جان از غم دنیای دون افسرده است. هرکه را روحی نباشد از دَمِ مولای عشق در تماشای جهان، او چون نگاهی مُرده است. باده‌نوش دولت عشق است « اِلیـار» ای عزیز ! عاشقی باری است او را کز ازل، برگُـرده است. .

23

ساغـر خـون

این دل به تجلایی، آماج شبیخـون شد با خنجر سودایی، چون ساغری از خـون شد. از دیدۀ جانم تا، در شهد نگاه افتاد با غمزۀ لیلایی، دیوانه و مجنـون شد. هر جلوه‌ای از دلبر، در منظر چشم آمد دل مست تماشایی، چون بادۀ گلگـون شد. در خرمن آمالش، تا آتش عشق افتاد چون بلبل شیدایی، سرگشته و افسـون شد. زان پس بُـت سیمین‌بـر، در پردۀ هجران رفت دل بادیه پیمایی، اندر پی مکنـون شد. از دیدۀ دل اشکی، جاری زِ غم هجران چون سیلِ پر آوایی، در بستر جیحـون شد. از آتش هجرانش، پیوسته منال ای دل بینی که به ایمانی، این شعله، همایـون شد. غوغای غمی سنگین، سنگ محک عشق است در دامن غوغایی، هر دلشده مفتـون است. هر دل که نـزَد دل را، در لجّـۀ شیدایی در بند تمنّـایی، افتادۀ مغبـون شد. در سیطرۀ عشقش، هر دل که نرفت « اِلیـار»! در چالۀ دنیایی، چون لاشۀ مدفـون شد. .

24

سرب اختنـاق

درگلویم دست تزویر و نفـاق می‌فشاند سرب داغ اختنـاق. درد اگر جان را به فریاد آورد می‌خورد فریاد ، برکوه چومـاق. داد هم، زندانی بی‌داد شد تا بَرندش زیر ساطور شِقـاق. وای بر ملکی که اندر دامنش شیخ با شیطان بگردد باجنـاق. می‌برد دین و وطن را مدّعی تا نهد در کام دیو افتـراق. دیدۀ ما گر شود روشن به عشق می‌مکد این مدّعی، چوب سمـاق. رنگ عشق آیینۀ نیرنگ نیست کی دهد خورشید و شب دست وفـاق در دل خون هم دل آزاده را فکر آزادی برد در اشتیـاق. من یانـار شمعم ؛ گرَک‌دیر یانماغیم تا قارانلیق اولسون اؤلکم‌دن اوزاق. کارگاه ظلم را آتش زنم خشم اگر یابد دمای احتـراق. عمر ظلم آید به سر ؛ « اِلیـار»! اگر فرق شب کوبی به مشت اتّفـاق. .

25

ای سرو قامـت!

تو بر پا کرده‌ای ای سرو قامت بدین خال و خد و قامت، قیامت. بهاری پرگل و دور از خزانی تویی جان‌پرور و کانِ کرامت. تمام گل‌رخان هر دو عالم برند از چشم نکویت، سلامت. مرا ره می‌نمایی سوی کویت گهی با غمزه، گاهی با علامت. گر از عشقم دهی پَـر، بهر پرواز نشینم چون کبوتر روی بامت. پی‌ات، درمی‌نوردم دشت غم را گـزَد هم گر مرا خار ملامت. روم گر چون سیاوش اندر آتش نسوزد دامن جان را ندامت. هلاکم گر نسازد زهر هجران به کویت می‌کشم رخت اقامت. دل و جان تمام عاشقان را امامت می‌کند عشقت، امامت ! بود گر عاشقی، « اِلیـار» را جرم دهد با خون خود آن را غرامت. .

26

در دام دیـو

در دام دیو آن دم که آدم اوفتاد بر قامت هفت‌آسمان خَم اوفتاد. عصیان آدم سرگرفت از این فریب زان، بر زمین از جنّت آدم اوفتاد. طوقی که شیطان بهر او آذین ببست برگردن اولاد او هم ، اوفتاد. دامان عصمت پاره شد با این ستم دل در دل دریای ماتم اوفتاد. زان پس مدام آمد مدامی از بلا دل در بلا با درد، همدم اوفتاد. غم ناخدای کشتی آمال شد در خانۀ دل هم، چو محرم اوفتاد. با خنجر و خون آشنا شد آدمی خنجر به دست ابن ملجم اوفتاد. از دامن جهل و هوا ، تخم ستم این گونه در هر جای عالم اوفتاد. از نوحۀ غم‌دیدگان دشت خون در محفل افلاکیان غم اوفتاد. در بستر پستی، خَسی گر شد کسی در هاله‌ای از فکر مبهم اوفتاد. هرکس به حق شد متصل؛ یاقوت عقل در حلقۀ جانش، چو خاتم اوفتاد. جانی که بر جام بلا ، شد مبتلا در لذّتـی از زخم و مرهَم اوفتاد. شکر ای خدا ،کاندر ازل بر خاک دل اکسیر عشقت همچو شبنم اوفتاد. ویران نگردد در دل طوفان غم آن سینه‌ای کز عشق، خـرّم اوفتاد. دل را درآر از چاه غم « اِلیـار»! خود با رشته‌ای کز عشق، محکم اوفتاد. .

27

زمانـۀ مـا

چرا زمانۀ ما ای خدا ، چنین شده است هوای نفرت و عشرت درآن عجین شده است. کسی بر اهل دیانت نمی‌کند نظری غلام درگـه شیطان، امینِ دین شده است. به روی نعش عدالت زمانه می‌تازد چرا که دست سیاهی سوار زین شده است. سپرده شد به شقاوت، مرام آزادی از این ستم، دل عالم بسی حزین شده است. از این که موج ستم سر بر آسمان زده است دلِ رمیدۀ انسان، اسیر کین شده است. سَریـر ملک جهالت، مرصّع است و بلند پر از گناه و رذالت از آن، زمین شده است. شَرَنگ ذلّـت و پستی زِ جام چشمِ طمع به کام اهل تملّـق چو انگبین شده است. زِ بهر صید حُطامی، برای اهل ریا طواف و مسجد و منبر، گـهِ کمین شده است. درون دایرۀ دین و ملک، در عجبـم از این که شیخ مزوّر ، چرا امین شده است؟ ببین که ساز زمان و ترانۀ ابلیس چگونه در دل ظلمت، به هم قرین شده است. تمام بـه‌بـه و چـه‌چـه، به بوی سِرگین است چه ناروا ستمی بر عبیر چین شده است. کنون که بلبل عاشق، اسیر ، در قفس است کلاغ، بلبل شیدای یاسمین شده است. به سنگ غفلت خلق و ملاط جهل و غرور حصار قلعۀ پستی، بسی حصین شده است. میسّـر است رهایی، به عشق از این تبهی برای اهل نظر این خبر ، یقین شده است. شرر به دامن شب زد ، شعورت ای« اِلیـار»! صد آفرین به خیالت که نکتـه‌بین شده است. .

28

آمریکـا

نشسته در دل عالم، خدنگ آمریکا شکسته شیشۀ عشرت به سنگ آمریکا. بسوخت خرمن امنیّت جهان ای دل! شراره‌های جهان از تفنگ آمریکا. به گوش عالم و آدم، خراش‌ها افتاد زِ بانگ و شیهۀ اسب جفنگ آمریکا. فتاده در دل دنیا، غزال آزادی به چنگ روبـه پیر و پلنگ آمریکا. همیشه من سرِ سروی روان همی‌بینم به نوک نیزۀ قهر و به چنگ آمریکا. شرابِ خون جهان را به کاسه‌ای از قهر به سان تشنه خورد ، چشم تنگ آمریکا. حقوق هر بشری شد سوار تابوتی به نیش فتنۀ غرب و شَرنگ آمریکا. حریم دولت انسان به فتنه ویران شد خرابه گشت جهان با کلنگ آمریکا. دوانده ریشه دریغا ! به مزرع اسلام سَفیل قوم یهودی به رنگ آمریکا. به یُمن جهل عرب، شد رژیم اسرائیل به خانه، بچـۀ زبـر و زرنگ آمریکا. درون چاه ضلالت، چه مغزها افتاد به شوق ننگ خماری زِ بَنگ آمریکا. نمی رود زِ جبین اهالیِ تزویـر به زرقِ زهد و ریا، مُهر ننگ آمریکا. تو ای عزیز مسلمان! به دامن خویش آی مشو به وعدۀ پوچی، مَلنگ آمریکا. بدون نیزه مزن دل، به لجّـۀ دریا ترحّمی نکند چون، نهنگ آمریکا. گذار فتنه، گر افتد به خانۀ « اِلیـار» دوباره می‌رود از دل، به جنگ آمریکا. .

29

آزاده

در غل و زنجیر شب هم، من یَلی آزاده‌ام بهر مردن در ره آزادگی، آماده‌ام. خورده‌ام من در ازل از چشم دلبر باده‌ای همچنان مست و خراب افتاده از آن باده‌ام. رهرو عشقم من از هنگامۀ عهد « اَلَست» چون به خود قول وفا بر عهد جانان داده‌ام. سر نمی‌سایم مگر برتربت درگاه یار گر صداقت باشد اندر این میان سجّاده‌ام. خرقه‌پوش دولت عشقم؛ بَـری از جنگِ رنگ پاسبان قلعۀ مهر و سلامی ساده‌ام. بر سر پای ارادت مانده‌ام در راه حق گرچه با تیغ ستم من نیمه‌جان افتاده‌ام. پیش ارباب ستم، هیهات اگر سر خم کنم مرد طوفانم چو سروی سرفراز اِستاده‌ام. خو نمی‌گیرد دلم با مردمان شب‌پرست چون‌که من از دامن خورشید عزّت زاده‌ام. چاپلوسان، طعمه از تـار تملّـق می‌برند من ولی شیـرم؛ تملّـق کی شود قلاده‌ام. خویش را « اِلیـار»! از اهل تملّـق دورکن من بسی خونین‌جگـر از این نـرانِ ماده‌ام. .

30

رخسـارۀ دلبـر

پرده از رخساره‌اش افکند و دل را شاد کرد عشق را در جان من با غمزه‌ای ایجاد کرد. دیده تا شد غرقۀ دریایی از لبخند او دل از آن، بی‌اختیار از عمق جان فریاد کرد. دل چو فرهاد آمد از هنگامۀ دیدار یار آن‌دم آن شیرین، نمی‌دانی چه با فرهاد کرد. تا فروشویَـد زِ جانم سایۀ اغیار را بر بلایم مبتلا از روی مهر و داد کرد. در حیاتم جنّتی از آتش عشق آفرید جلوه‌هایش هم مرا تا آسمان ارشاد کرد. جور راهش را خریدار آمدم با اشتیاق تا دل شیدایم از عهد « اَلَست َ»ش یاد کرد. سینه‌ام عمری چراگاه خیالی خام بود عشق او این سینه را آیینـۀ اَوراد کرد. پند پندارم دگر در من نمی‌گیرد که عشق خانۀ دل را خراب و دیده را آباد کرد. سایۀ اوصاف آن شـه، مأمنی شد بهر دل اشک شوقم دیده را از دست غم آزاد کرد. گر نمی‌بود عشق او ؛ شیرین و لیلایی نبود دلبران را شکّرین لـب، شهد آن قنّـاد کرد. آدمی بی‌عشق او ، بر بوتـۀ ذلّـت نشست این جفا را فتنۀ زور و زر و اولاد کرد. بی‌نصیب از عشق او جانی نمی‌ماند مگر آن‌که او را شاه غم با فوت شهوت باد کرد. هرکه را ابلیس دون آغشتۀ رنگی نمود جان او را درحقیقت بهر غم داماد کرد. آشنا با عمق شادی عشق کرد « اِلیـار» را خطبه‌ای تا بهر او در نفیِ غـم، ایراد کرد. .

31

در مکتب یـار

روزی زِ درِ حقیقت آمد مـاه با مشعله‌ای به یُمن اَنزلنـاه. حق جلوه‌گری نمود و باطل هم بر باد فنا سپرده شد چون کـاه. اندر چَـهِ شب فکنده بودندم با لطف خدا برون شدم از چـاه. آن دم که رهی بلد نبود این دل استادِ دل آمد عشق او ، ناگـاه. در سینه‌ام آشیانۀ غم سوخت از رسم و رهِ خدا نمود آگـاه. پرورده شدم به نور حق، چون گل در مکتـب لااله الا اللّـه. مرد اَر سرِ بندگی به پیش آرد دستان شب از دلش شود کوتـاه. آلودۀ عشق اگر شود ؛ بی‌شک از بند خودش رها شود خودخـواه. از رنگ تعلّـقش برون آید دلداده اگر گدا بود یا شـاه. بر جاهِ جهانی‌ات مناز ای جان ! بر طالب این جهان نماند جـاه. هرکاو رهِ حق نگیرد اندر پیش روزی زِ نهـاد او برآیـد آه. چنگ اَر نزنی به زلف یـار، « اِلیـار»! در حلقـۀ عاشقان نیابـی راه. .

32

یاهــو !

زان چشم سیه، چشم جهان، سـو گرفته است هم ناوک و هم خیمۀ ابـرو گرفته است. در سختی و آسانیِ این چرخ زندگی هرکس به طریقی مدد از او گرفته است. هر مدّعـیِ صاحب قدرت در این جهان از قدرت او ، قوّت بـازو گرفته است. لطفی شده از دامن او ، طوق گردنم طوقی که دل از سلسلۀ مـو گرفته است. کی می‌رود از کوی دل‌انگیز یـار، دل با درگه او چون زِ ازل خـو گرفته است. تا لایق صیدش شود این دل، بدان امید عمری است به خود ، زینت آهـو گرفته است. دامان حیات من و هرگل به یُمن عشق از رایحۀ دامن او بـو گرفته است. از دولت او شادم و این بار، خارِ غم اندر بغل خود، سرِ زانـو گرفته است. باید که نَهـم سـر، سـرِ پیمانی از « اَلَست » عهدی که زِ من از دَمِ « قالـو » گرفته است. « اِلیـار»! فرا ده به جهان، گوش جان خویش هر چیز به لـب، نغمۀ یاهـو گرفته است. .

33

در خـزان

ای دل! بنگر بر چمن اندر خزان چه رفت بر شاخۀ شمشاد و گل ارغوان چه رفت. لبخند طبیعت هبه‌ای از بهار بود بر سفرۀ نوروز و سرِ ارمغان چه رفت. هنگامۀ گل را دمِ سرما کمر شکست بر بلبل بیچارۀ نالان از آن، چه رفت. با زوزۀ جان‌کاه و دمِ بادهای سرد بر باغ دل‌انگیز و به سرو چمان چه رفت. غوغای کلاغان همه جا را فراگرفت برگوش زمینِ کهن و آسمان چه رفت. قیسسالدی گونون عمرو ، دومان باسدی هریانی بر چشمۀ امّید و به عقل و گمان چه رفت. بر گلّـه زد آن دم به جفا گرگ خیره‌سر بر گلـۀ صدپاره و مردِ شُبان چه رفت. در دولت شب، دست خزان تا به جان رسید بر جان و دل و نامۀ اعمالمان چه رفت. در گلشن دهر آتش بیداد خیمه زد بر خرمن انصافِ بلند‌‌ اختران چه رفت. ارباب ستم سیطره بر روزگار یافت بر دفتر ایّـام و کلاف جهان چه رفت. در مزرع دین آفت تزویـر، جان گرفت بر اهل یقین و به امام زمان چه رفت. خونین‌جگر آمد دل « اِلیـار» از این که دید بر دین خدا و سرِ پیر و جوان چه رفت. .

34

شور عشـق

تا سرم شور تو آمد ؛ پـرِ اوهام شکست قفس جان مرا ، پیکره و بام شکست. چشم فتّـانۀ دنیا به رهم دامی بود سر راهم ، نظرِ مهر تو این دام شکست. تا برآمد مـهِ رویت ، دو جهان روشن شد صولت گرگ شب و تیرگی شام شکست. گل‌رخان، مستِ میِ ‌نـاز و تفاخر بودند زِ گل روی تو هر سرو گل‌اندام شکست. پُـر زِ خون بود دلم ، از غم بیهودۀ روز قدحی از مِـیِ نابـت ، غـم ایّام شکست. سال‌ها لانـۀ دل بود مرا ، بوتـۀ غـم مقدمت ای صنم! این بوتـه ، سرانجام شکست. جام چرکین هوس، در کف آمالم بود پاسخ گرم سلامم به کف ، این جام شکست. بی‌تـو فرعون جهان، سلطه‌گرِ جانـم بود شـهِ مِصـرم چو شدی، هیبت اهرام شکست. آشنا تا دل من با یَــمِ بی‌رنگی شد در دلم جاذبـۀ دولتِ گِـل‌فام شکست. سایۀ عشق تو مأمن شد و دستی ز قضا هجمـۀ پُـر شررِ لشکر آلام شکست. دردی از بوسۀ ابلیس مرا در سر بود به اشارات لبت در سرم این سام شکست. سـن‌سن انسانین اوجالـدان آدینی گـؤی‌لـرده هرکه شد غافل از این نکته، در او نام شکست. بعد از این غیرِ تـو ، پایی نگذارد در دل به قدومت دل من، غیر تو را گام شکست. وصف یـار از قلمی پختـه درآتش، آید اندر این ره ، قلـم مدّعی خام شکست. خیمه زد در دل عرفان، غزلت ای« اِلیـار»! تــا ! نگویی غزلـم هیبت خیّام شکست. .

35

شاه شکـرخنـد

هنگام تماشای تو ای دلبـرِ دلبند گل چیده‌ام از شاخۀ گل‌بوتۀ لبخند. از شهد لب و شور دل‌انگیزکلامت خاییده بسی طوطی جانم، شکـر و قند. من غرق تماشای تـو‌ام هر شب و هر روز ای شاه شکـرخند و دل‌افروز و خداوند. سرچشمۀ زیبایی و بارانی از آن روی هرکس به طریقی شده اندر پـیِ پیوند. با دیدن خورشید جمال و خد و خالت در پرده رود ، دختر خوش‌روی سمرقند. بی روی تو من خار و خسی بیش نبودم این کوزۀ جان را زِ شرف، عشق تو آکند. هئچ یئل منی عشقین‌دن آلیب، قالدیرا بیلمز با عشق تو جانم شده چون کوه دماوند. سرمست شد از شوکت پیدای تو این دل آسوده شد آخر زِ غمِ چون و چه و چند. از بام جهان، گر سرِ صحبت بگشایی جز سلسلۀ شب‌زدگان، سوی تو آیند. تیری زِ نگاهت بنشان در دل « اِلیـار» تا با دل خونین شود آسوده و خرسند. .

36

عروس خوشبختـی

انیس فتنه نیابد جوار خوشبختی به روی دشنه نخواند هَزار خوشبختی. حنا زِ خون خلایق ببندد اَر دستی نیارد او به دل اندر ، قرار خوشبختی. چو سیل خون به ره افتد به دشنۀ جائـر خود آن میانه ، نیابد گدار خوشبختی. به کوی جور و جهالت ، وَ وادی تزویر به هیچ روی نیفتد گذار خوشبختی. چه شور و شوق وصالی فکنده در دل‌ها عروس خوشگل و شهرت‌سوار خوشبختی. دگر زِ کف ندهم این عروس هستی را به تخـتِ بخـت اگر افتم کنار خوشبختی. سوار موج محبّت کنیم اگر جان را نسیم دل بنوازد سـه‌تار خوشبختی. بیا و چرخ مُرادم به چرخش آر ، ای عشق! که بی‌تـو آن نـرود بر مدار خوشبختی. به بوستان محبّت ، دو باره برگردان شنیده‌ام من از آنجا هَوار خوشبختی. قلـم ،کنون به کف آر از صمیم دل « اِلیـار»! به لوح دل ، بنگار از نگار خوشبختی. .

37

هرگـز

ستون خیمۀ شیطان نمی‌شوم هرگز خدنگ سینۀ انسان نمی‌شوم هرگز. در آسیاب ستم ، خُـرد اگر شود جانم غلام درگه سلطان نمی‌شوم هرگز. زِ بام همّت اگر صد نفَس فرو افتم سپند آتش حرمان نمی‌شوم هرگز. اگرچه سکۀ جانم به هر نظر زر نیست پشیـز رایج دوران نمی‌شوم هرگز. چو زخم غمزۀ دلبر دوای دردم شد زِ غیر ، طالب درمان نمی‌شوم هرگز. رهینِ عهدِ « اَلَست َ»ش نموده‌ام سر را بدان ،که ناقض پیمان نمی‌شوم هرگز. به تاج عزّتـم اَر مفتخر ، خدا سازد ذلیل عرصۀ کیهان نمی‌شوم هرگز. خیال من دگر از عشق او عقابی شد شکار کرکسِ عنوان نمی‌شوم هرگز. مرید شاه جهانم ؛ همیشه یارم اوست غریق برکـۀ خِذلان نمی‌شوم هرگز. از اینکه خاطر من هم زِ لطف او جمع است چنان غبار ، پریشان نمی‌شوم هرگز. درون گنجۀ جانم چو گوهر عشق است حریص ملک سلیمان نمی‌شوم هرگز. عزیز مِصر جهان اَر خَرَد چنان یوسف بُرون زِ چاه زنخدان نمی‌شوم هرگز. به یُمن دولت قرآن، چو مرغ طوفانم اسیر پنجۀ طوفان نمی‌شوم هرگز. به زیر یوغ دروغی نمی‌روم دیگر تهی زِ لـذّت ایمان نمی‌شوم هرگز. جهانِ کفر اگر افتد به جانت ای« اِلیـار»! بگو که تارکِ قرآن نمی‌شوم هرگز. .

38

در دام صیّـاد دل

من دلی آسوده اندر دام صیّادم از کمند خودسری‌ها دیگر آزادم. صید محزون نیستم درحلقۀ مویش گشته چون، سیمین‌بَری گل‌چهره، صیّادم. خون بهایم تا گلی از باغ جانان شد بی‌درنگ افسار جان را من بدو دادم. تاجور شد جان من در ملک مشتاقی خلعتم نو شد ؛ چو از دلدادگی زادم. دلبـرا ! در عشق رویت، کوهِ جان کَندم تا چو شیرینی تو ؛ من هم مثل فرهادم. گوهری دارم برایت در دل از اخلاص چون، علی شد در طریقت اسوۀ رادم. بی‌ فروغت جای من بیغولـۀ غم بود با فروغت بردی اندر دیـرِ آبادم. گر نباشد عشق تو؛ هنگام طوفان‌ها دست شیطانی، به راحت می‌دهد بادم. بیشۀ اندیشه‌ام جولانگه مردی است چون به مردی در دل اندیشه افتادم. در دلم بنشانده‌ای داغ تجلایی کی رود نامت دگر از دفترِ یادم دست جورت سایۀ تدبیر خوشبختی است من به خرسندی، دل این سایه هم شادم. دخترِ نفسم اگر آلـودۀ غـم شد کی شود فردی به‌جـز ابلیس، دامادم. ای دریغـا ! در دل ملک مسلمانی من زِ دست نامسلمانی به فریادم. از دل « اِلیـار» خیزد این دعـا ، یارب ! عشق را گردان، مدام آییـنِ ارشادم. .

39

ای قلــم !

آتشی ای قلـم ! از مشعلۀ پیـر بگیر پرده از کوکبۀ دولت تزویـر بگیر. پیشوایی چو علی پیر من و یاران است صورتی هم به دل از سیرت این پیـر بگیر. شمع کاشانۀ ما را دمِ تزویـر بکُشت چاره‌ای ای قلـم ! از دامن تدبیـر بگیر. روشنایی، به ستم در پسِ هجران افتاد مژدۀ وصل وی از آن شـهِ شبگیـر بگیر. خون آزادی ما می‌چکد از تیغ نفاق انتقامش به دم خنجر تکبیـر بگیر. گرگ شب در وطنم قصد شُبانی دارد ریش آن دست فرومایه، به تقصیـر بگیر. حاصل همّت ما خورد و شکم، فربـه کرد توشۀ طفل یتیم از شکم سیـر بگیر. در سیه‌چال اسارت بگرفت ایمان را از کفَش، سلسلۀ حیلت و زنجیـر بگیر. بقچـۀ حق مرا از کف این شب، بِسِتان گر نشد با دم لـب ؛ با دم شمشیـر بگیر. روبَـهی شیرنمـا ، شاهِ فریبستان شد ای قلـم ! هیبت شیرانه از این شیـر بگیر. بنویس از شب و از صورتک تزویرش فکر ما را همه در هالۀ تفسیـر بگیر. جوهر تاب و توانت به دل اَر ، پایان یافت به دل از خون دلـم ، جوهر تحریـر بگیر. روح آزادگی از جنس و تبار عشق است بهره‌ای زان به من از چشمۀ تقدیـر بگیر. زخمۀ ساز دلـت، درد وطن شد « اِلیـار»! نغمه‌ای ساز و نوایی زِ بَـم و زیـر بگیر. .

40

تزویـر

جهان درآتش تشویش تزویر است به زیر سلطه و تفتیش تزویر است. به یغما رفته از دامان او ، مردی از آن رو خسته و دل‌ریش تزویر است. دل تاریخ هم صدپاره و خونین از این گرگ به‌ ظاهر میش تزویر است. دلم از فتنۀ غـم ، خانه بردوش است دلیری فتنه را ، از بیش تزویر است. بسی بیزارم از خال و خَـدَش، زیرا مرا زهری به جان از نیش تزویر است. تملّـق را هم ای دل! طرد کن از جان اَزیـرا او ، زِ قوم و خویش تزویر است. فریب خلق را در دولت ابلیس هزاران صورتک در پیش تزویر است. غلام پَست شیطان می‌شود آن کس که ایمانش خراب از کیش تزویر است. به دل، گر شخم گردد گلشن اخلاص بدان، از گاو نفس و خیش تزویر است. در آن رویی که شیطانش بیاراید گُنـه را لانه‌ها ، در ریش تزویر است. از این زهراب شیرین می‌چشد هر جان مگر جانی که ژرف‌اندیش تزویر است. غمستان شد دل « اِلیـار»، تا فهمید زمان، آبستن از درویش تزویر است. .

41

دست عدالـت

شبی که دست عدالت به کار خواهد زد تمام پردۀ شب را کنار خواهد زد. به گاه صبح ظفر چون ستارۀ خورشید به خوشه‌زار سیاهی شرار خواهد زد. به باد صرصر قهری به یاد مظلومان به چشم خصم عدالت، غبار خواهد زد. به انتقام ستم‌دیدگان این عالم سر عناد ستمگر به دار خواهد زد. برای رَستن انسان زِ دام استخفاف دوباره بر دل و خاکش وقار خواهد زد. چو باد شوق رهایی وزیدن آغازد سپند جان من آن دم به نار خواهد زد. به حکم‌رانی عشق اَر امید من صد بود به یُمن گلشن رویش، هزار خواهد زد. درون جامۀ خدمت، چنان علی این دست به دور حـقّ ضعیفان حصار خواهد زد. شکایت اَر ببرد کس به درگـه مولا تمام حرف دلش را به یار خواهد زد. به عشق بلبل هجران کشیده، گل، بی‌شک همیشه دست تردّد به خار خواهد زد. دلم به شوق وصال عروس خوشبختی مدام زخمه به زلف سه‌تار خواهد زد. حذرکن از ستم و از ستمگری « اِلیـار»! وگرنـه آه ضعیفی چو مار خواهد زد. .

42

خوان نامـردی

زِ هر خوانی توان رَستن ؛ به غیر از خوان نامردی دژَم رویی نباشد بدتـر از دژبان نامردی. فراوان، اسب و شمشیر و فراوان، گردن باریک جهان از بهر نامردان، بـود میدان نامردی. اگر جان نشنود هر دم نوایی از محبّت را نوازد ساز شدّت را ، بر او شیطان نامردی. اگر در سایۀ جهلش کسی هم‌دست شیطان شد نهـد برگُرده‌اش دایم ، همی پالان نامردی. نشاند بر سرِ خوانی، که در آن بوی خون پیچد به خوردش می‌دهد زهری، به نامِ نان نامردی. به کف نارد کسی، چیزی به غیر از سنگ بدبختی اگر تا صبح محشر هم، کَنَد او کان نامردی. زِ باغ عشق اگر بویی نگیرد دامن جان را شود چون مفلسی جاهل ؛ برد فرمان نامردی. زِ بدنامی رها گردد ؛ دلش کان صفا گردد فرو ریزد اگر مردی، به جان ارکان نامردی. به هوش! ای دل ، که با پَستان، مبندی عهد و پیمانی اگر هم بسته ای ؛ بشکن کنون پیمان نامردی. اگر رو برنگردانی به‌هنگام از رهِ پستی بگیرد دامنت را تا ابد خسران نامردی. خدایا در جهان، مردی، همی‌سوزد به نامردی بیاور آتش قهری ؛ بزن بر جان نامردی. تو هم آیین مردی را ، بگستر در جهان « اِلیـار»! بکِش با عشق در جانت، خطِ بطلان نامردی. .

43

در خیمه‌گـاه شـب

ببین که کار مریدان چگونه دَرهم شد چو شاه و شحنۀ میهن اسیر دِرهم شد. چو خیمه زد ، شب ذلّـت به نام آزادی شراره‌های ستم بر زمانه پرچم شد. ورای ابر سیاهی، ستاره مدفون شد فروغ آتش دلهای مردمان کم شد. قرین رنگ و ریا شد ، چو شیخ مردم‌دار به فکر بوسۀ شیطان و لـذّت دم شد. نشست زاغ سیـه‌پــر به شاخۀ عشرت چو شیخ زاهد ما با رجیم، همدم شد. دلاوری که زمانی انیس یاران بود به روی زخم سیاهی، بسان مرهم شد. از این که میهن ما شد حریم صد‌‌ رویان ستون قامت مردان این وطن، خم شد. چو موج هلهلـۀ مردمان فرو خوابید هوای میکدۀ جان، غریق ماتم شد. نشسته بختک ننگی به روی این نامم از اینکه خانۀ دل هم، کجاوۀ غم شد نشد نصیب دل آخر ، طواف خوشبختی چو خون دل، به‌ دل آخر ، به جای زمزم شد. لجام اسب ستم، گرچـه شاه شب، بگسست مطیع جور و سیه‌پوشِ غم نخواهم شد. هرآن دلی که شکست او حریم این شب را درون خانۀ عشق او ، همیشه محرم شد. هر آن که ثروت جان را به راه حق بخشید عزیز اهل کرامت ؛ کریم حاتم شد. ز خاک همّـت ما گل درآورد ، امّید به آب صبری اگر خاک و دانه‌اش، نم شد. بخوان تو صبح ازل را دوباره ای« اِلیـار»! دمی که ذلّـت شیطان، به‌کام آدم شد. .

44

سایۀ شـب

ملک را هر روز ویران می‌کند دستی به زور می‌نماید خویش را ، در چشم ما مردی غیور. از بزرگان می‌ستاند کُرسی انصاف را بر حقیران می‌سپارد جمله، افسار امور. ماهیان همّت ما را در این دریای غم می‌کشاند با لطیف‌الحیلتی در زیر تور. آرزوهای من و بیچارگان ملک را می‌برد در دخمه‌ای تاریک و گودالی نَمور. چشم طمّاعش در این کشور ، بدو بگشود و پخت مطبخی از ذلّـت و آشی هم از فسق و فجور. دامن شیطان گرفت آن‌کس که از حق، روی تافت. وانکه او ناخوانده است آیات قرآن و زبور. سایۀ شب، روی ما پیوسته سنگین می‌شود آن چنان سنگین ؛ که گویی تخته‌سنگی روی مور ! جغد غم در سایۀ شب خویش را پرورده است ای خدا ، یاری نما تا این بلا گردد بدور. لطف قیل، قوی پارلاسین دان‌اولدوزو، گلسین سحر چوخلـو ایل‌لردیر ، قارانلیق ملّتین باغرین اویور. آه مظلومان شود روزی چو یک آتش‌فشان گر شوند آزادگان، آیینـه‌دارانی صبور. از قلم ،گر خون چکـد ؛ فریاد اگر مشعل شود آن زمان گردد ستمگر ، مشتری از بهر گور. می‌کَنَد بنیان و گردن می‌زند در قاب عشق ظلم را سیلاب خون ؛ تزویر را تیغی زِ نور. روغنی از عشق را در مجمر فریاد، ریـز ای دلِ آزاده ! تا گردد جهانی غرق شور. ملّتی کز ترس جان، فریاد را مدفون کند کی چشد در وادی آزادگی، شهد حضور. شعرت ای« اِلیـار»! شد چون مشعلی بر دوستان خویش را بیگانه کن با مردمانی بس شرور. .

45

ارمغـان

به کویت آمده‌ام من، که ارمغان ببرم رخی به محفل یاران، چو ارغوان ببرم. زِ دل کنم سبدی تا زِ باغ رویِ گلـت هزار گل، به میانش به ارمغان ببرم. ستانم از دم گرمت مدد ، که همّت خویش برای بام تعالـی، چو نردبان ببرم. کنون که گردنم ای مــه ! به بندِ بندگی است چه خوش بوَد که زِ عشقت، به دل نشان ببرم. غبار غـم بتکانم من از جلیقـۀ جان به جنگ لشکر شب، تا دلـی جوان ببرم. بهار عمر مرا چون خزان به یغما برد بهار دیگری از عشق، جای آن ببرم. به عشق اگر دل من شد ، عزیز مصرِ وجود توانمش به سلامت از این جهان ببرم. نگاه کن به من ای شــه ! که پای این دل را در امتداد نگاهت به آسمان ببرم. در آب خضرِ حریمت، چو دَلــوِ دل فکنم حیاتِ لَــم‌یَــزَلی زان، به کوی جان ببرم. به بال عشق، رهایی میسّر است « اِلیـار»! دگر مگـو زِ جهان، جان بـدر ، چه سان ببرم. .

46

دل آگـاه

خو نگیرد با ستم هرگز دل آگاه من گرچه با رنگ ریا، نیرنگ شب شد چاه من. آتش بیـداد را تزویـر، دامن می‌زند هر دو را باید بسوزی، ای شرار آه من. گر به فرمان ستمگر ، مُهر تأیید آورم زندگانی می‌شود چون دخمه‌ای، جانکاه من. طالب خورشید حقّـم در دبستان حیات با چراغی چون علی از شب جدا شد راه من. از پسِ هجران اگر خورشید اشارت‌ها کند پردۀ شب را دَرَد ، ایمانِ همچون ماه من. لجّـۀ خون بهر ما ، از ساحل ذلّـت بِـه است ترجمان این سخن درکربلا شد ، شاه من. صولت عشقم به دل، اندیشه از شب را ، شکست زان سبب افزوده شد در دامنش بر جاه من. پرچم عشق از ازل در دست جانم داده‌اند بر زمینش کی نهـد ، دستِ عدالـت‌خواه من. آرزویی بـر شد از دامان « اِلیـار» این چنین درگـه جانان شود ، ای کاش، قربانگاه من ! .

47

اعتیـاد

ای جـوان! جان را مبـر هرگز به دام اعتیاد ننگ می‌بارد به سر، از اَنگ و نام اعتیاد. مُهر ذلّـت می‌گذارد بر سرِ پیشانی‌اش هرکه از نابخـردی، نوشـد زِ جام اعتیاد. آتش افیون مبـر ، بر پنبـه‌زار غیرتت جان تهی گردد از آن ؛ سوزد به‌ کام اعتیاد. هم‌نشینت می‌شود، دود و زغال و تیرگی برنخیزد صبحی از این تیـره‌شام اعتیاد. زیر پا لِـه می‌کند افیون، سوار خویش را کی توانی برکشی هرگز زمام اعتیاد. ره مده این سِفلـه را اندر حریم زندگی ورنه ویران می‌کند هر خانه، گام اعتیاد. طعمۀ پستان مشو ؛ دل را به دریا می‌سپار یابد آیا طالع نیکی، غلام اعتیاد. نانی از کـدّ یمیـن ، بر سفرۀ مردی بِنِــه خون به بالا آورد ، نان حرام اعتیاد. بر سر منقل مـرو ؛ بر دود و دم، بـه‌بـه مگو تیغ زهـرآگیـن نهان اندر نیام اعتیاد ! زادۀ جهل و هوس، شد مادر این هرزگی هرچه بدبختی بود ؛ زاید ز ِمام اعتیاد. رتبه بندی گر شود، خُلق و عمل در آدمی باشد آیا پست‌تر هم ، از مقام اعتیاد ! اعتیاد از هر دَد و دیـوی، بـود درّنـده‌تر جان و روحت را مکن هرگز کنام اعتیاد. این‌ستم برخویش و خویشان، کی رود اندر نهان طشت رسوایی فِتـد آخر زِ بام اعتیاد. جمله، این افیونگران، افسونگرانی ماهرنـد می‌کُشند اوّل شرف ؛ وانگه تـو ، رام اعتیاد ! سوزد این آیین بـد ، شأن و شرف را در بشر کافری را پیشه کن، اندر مرام اعتیاد. ای خدا درجانش افکن پنجه‌ای از مرگ را دیدی اَر « اِلیـار» شد یک لحظه خام اعتیاد. .

48

خنجر عشـق

به خونم عشق اگر خنجر بیالاید زِ ننگِ رنگ و نیرنگم، بپالاید. زوال از من فروگیرد چو اکسیری به یُمنش، طوطی جانم شکر خاید. گر آید دل‌ستان، برکوی یارانش به قربانش، هزاران جان و دل پاید. مهیّـای وصالش کی شود، خامی وصالش را چو هجران، آتشی باید. دلم در انتظار رؤیـتِ ماهش به روی بام جان، پیوسته می‌آید. به تیر غمزه گر جان مبتلا گردد دل اندر بستری از خون، بیاساید. دل اَر مست آید از طور تجلایش فضای عشق جانان را بپیماید. وگر دل پا نهد بر قافِ استغنـا سرش همچون ملک، برآسمان ساید. سرم برتاج عشق اَر مفتخر گردد فلک هم، تخت بختـم را بیاراید. دلت با عشق، الهی گردد ای« اِلیـار»! دلِ بی‌عشق را ، ایمان نیفزاید. .

49

عروت‌الوثقـای عشـق

افکنده چشمت از ازل، در جان ما غوغای عشق شوری که دل را می‌برد تا گنبد مینای عشق. بس خارِ جورم می‌رود از آن زمان در پای دل من می‌نویسم جمله را در زندگی برپای عشق. عشق است و عشق اندر جهان، روشنگر راه و روان صورت پذیرد سیرتم، از سیرت و سیمای عشق. شوری طرب‌خیز است و نوری بهر جان از دل ستان از روزن دل دیده‌ام پنهان و هم، پیدای عشق. اندر دل فصل خزان هم، جان بهاری می‌شود در آسمان دل به پرواز آید اَر دُرنای عشق. جان را چنان بُستان کند ؛ دور از رهِ پَستان کند درحلقۀ مستان کند ؛ این روحِ جان‌پیمای عشق. فرهاد را کوه افکنی، دشت و چمن را گلشنی خورشید را هم روشنی، از ماه شب‌فرسای عشق ! هرگز نیفتد در چـهِ شیطان و درگودال شب آن دل که یازد چنگ خود بر عروت‌الوثقای عشق. گر گَرد غم بر دل نشیند درگذارِ روزگار گَرد از رخ دل می‌برد، بادِ نوای نای عشق. در ملک جانم، غم اگر صد لشکر انگیزد شبی سوی هزیمت می‌روند از هیبتِ هیجای عشق. در پردۀ نسیان بپیـچ و دفن کن اندر عدم من گر هوای دیگری، در دل نشانم جای عشق. خُلـد‌آشیانت می‌کند اندر سرای وصل یـار « اِلیـار»! اگر گوش آوری بر پردۀ آوای عشق. .

50

شـاهِ غدیــر

زیر پای آمد علی را آسمان اندر غدیر مسندی شد آن زمان بر پادشاهی بی‌نظیر. دست او در دست احمد ، پرچم توحید شد بنگرید آن دم که احمد ، شاه دین بود او وزیر. دست حق حکم ولایت برکف حیدر نهاد بهر اجرای عدالت تکیه زد بر این سریر. ناظر خورشید حق بود از سرِ بام وجود اینچنین در ملک ایمان، مؤمنان را شد امیر. پردۀ تردید را تیغ یقینش می‌درید چون دلش پروردۀ حق بود و چشمانش بصیر. دست او از بهر حق، شب را گریبان می‌گرفت از کفَش تا برسِتاند حـقّ مردان فقیر. مستی از جام حقیقت، در علی هرگز نمُرد همچو او نشمرده کس، تزویـرِ دنیا را حقیر. ای عجب! شد همچنان پشمینه‌پوش، این پادشاه یار محرومان مگر پوشـد قبایی از حریر. تا قیامت از درِ حیرت همی‌پرسـد ، فلک پادشاهی را کجا دیدی نشیند بر حصیر ؟ دوستان، تا روز محشر سرفراز از عشق او دشمنان از شرم رویش در قیامت سر به زیر ! سایه‌بان هردلی باشد اگر مِـهر علـی چون گلستان می‌شود دل، گرچه باشد چون کویر. کوی مشتاقان مولایش، ببَــر « اِلیـار» را اؤزگـه‌لر کویوندا یارب! اولماسین آنجاق اَسیر. .

51

دیـوِ ستـم

مرگ بر جرثومه‌های دیو خون‌خوار ستم ننگ بر آن دل که شد، مشتاق دیدار ستم. گَرد غم پاشیده است این دیو ، بر فرق زمان صبح را بنموده او، هم‌رنگِ ایوار ستم. گلّـۀ نفس اَر کسی بر مرتعِ ابلیس بُـرد برنمی‌گردد مگر همچون سگِ هار ستم. بزم ظالم، محفلی بر عاشق و آزاده نیست کی نوازد دست عاشق، تُنبک و تار ستم. حق‌پرستان را همان راه حقیقت خوشتر است گرچه در این ره ، خَلَـد در پای‌شان خار ستم. سنگ رجم ظالمان، اندیشۀ آزادگی است می‌گـزد زین روی، هر آزاده را ، مار ستم. ظالمان را بهره‌ای نایَـد جز از خارِ خَسار وای بر دستی که شد، هم‌دستِ غدّار ستم. ظلم را بنیاد، سست آمد چو تار عنکبوت آهِ مظلوم افکنَد از پایـه، دیوار ستم. بر دل « اِلیـار» شد، شیپورِ فریاد ، این قلـم تا فـرا خوانَـد جهان را ، او به پیکار ستم. .

52

چشم غمّـاز

مُسخّـر گشتۀ آن چشم غمّـازم مرا صد جان اگر ؛ در عشق می‌بـازم. تمام گل‌رخان، در پرده افتادند چو رخ بنمود آن، گلچهـرِ طنّـازم. رهِ هفت‌آسمان را روی من بگشود کنون با عشق او ، در فکر پـروازم. کَنَم من بعد از این پیراهن غم را به عشقش، خرقه‌ای دیگر بپـردازم. منِ عاشق به حکم دولت مستی به خیل غم ، دگر مستانه می‌تـازم. کنون با دولت عشقش، پـیِ آنم حیات دیگری را ، بر خود آغـازم. به درگاهش نیاز آرم ؛ که ناز آرد زِ دل بر ناز او ، پیوسته می‌نـازم. مرا تا مژدۀ وصلش، سروشی داد به رقص آمد ، دل اندر پردۀ سـازم. برآمد از دلم صوت و سرودی خوش عجین شد با نوای ساز، آوازم. فریبِ غـم، دگر در من نمی‌گیرد که من با سرخوشان عشق، هم‌رازم. بگفت « اِلیـار» هم ، در سایۀ عشقش حصاری بر خود از دنیا نمی‌سـازم. .

53

شمع الهـی

هردم سروشی می‌دمد این نکته را درگوش شمع الهی کی شود با فوت شب خاموش. مست از « اَلَست َ»م تا ابـد ؛ زیرا که اندر دل « قالـوا بَلـی» را کرده‌ام آویزه‌ای برگوش. پا گر نهد برکوی دل، سلطان مـه‌رویان با جلوه‌ای، صاحب‌دلان را می‌برد از هوش. دل می‌توان بـردن ، زِ گِل تا منزل جانان گر شوق دیدارش بود در این سفر ، رَه‌توش. تا جان شود خُلـد‌آشیان، درکوی و درگاهش بر جور دلبر لاجرم، باید گشود آغوش. روشنگـر هر دل، فقط خورشید توحید است این نکته را از سَرورِ هفت‌آسمان، بنیوش. شب را سرانجامی بجز خواریّ و خفّـت نیست ای گشته از آن هیبت پوشالی‌اش، مدهوش. دل گر نسازی عاری از تاریکیِ شب‌ها بر روزن چشمت نهـد ، ابلیس هم ، سرپوش. بشکن بُـت پنـدار و خود ، بر گِرد خورشید آی تا ره بَـری چون عاشقان، برچشمه‌ای پرجوش. « اِلیـار»! اگـر داری دلـی ؛ از بهر آزادی برخیز و تا صبح ظفر با عاشقان، می‌کوش. .

54

ساقـی

گفتم شبی ؛ ساقـی! بیــا ، آمد گریبانم گرفت یک جرعه از پیمانه‌ای بخشید و پیمانم گرفت. برقی جهان از غمزه‌اش با خرمن دل درگرفت شد شعله‌ای گردن‌فراز ؛ اقلیم دامانم گرفت. طور تجلّی شد دلم ؛ من مست و مدهوش آمدم در مسلخ جانانه عشق، آخر به قربانم گرفت. بازیچه بودم پیش از این در حلقه‌ای از گمرهان عشقش به فریادم رسید از چنگ شیطانم گرفت. باد هوس همچون خسی، می‌بُـردم این و آن طرف ساقی به لطفی آشنا ، زین باد و طوفانم گرفت. من می‌مکیدم شیر غم، از سینۀ پندار خود شیری دگر بخشید و از آن شیر و پِستانم گرفت. کُرک شرف را شاه شب، از دامن من کنده بود رَخت شرافت بر تنم ، او کرد و انسانم گرفت. باریکه‌ای تاریک بود این زندگی در چشم من خورشید بر بام آمد و چشمی دگر ، جانم گرفت. سیل شقاوت هم مرا ، می‌بُـرد نابـودم کند دیدی که « الیـار»! او چه سان، با دستِ قرآنم گرفت. .

55

ریـش مُرصّـع

از چه شیخ مدّعی، ریشی مرصّع کرده است پای را بر مسندی از دین، مربّع کرده است. باطن خود را بسی رندانه پنهان کرده او خرقۀ تزویـر را بر تن مرقّع کرده است. نانش اندر خوان دین و روغنش در جهل ماست از همین رو ظاهری بر ما مشعشع کرده است. این دَغا ، ای دوستان، زاغی کبوتر منظر است با دغل آواز خود را او مسجّع کرده است. سستی ایمان و برق رنگ‌های دنیوی اینچنین این شیخ را مردی مخرّع کرده است. خدعه‌ها می‌راند او اندر خلال خطبه‌ها مردمان خویش را این سان، مصدّع کرده است. منطق دوشینه را آلـوده ، با رنگ و ریا اینچنین، خِنگ سخن را او ملمّع کرده است. مقصدش دنیا شد و مقصود هم، دستی به سود خویش را با سایۀ رؤیا ، مدرّع کرده است. زان زمان کاین جان من ، این روی را در او بدید نام او را چون خسی، از دل منزّع کرده است. رونمایی تا کند « الیـار» از این تزویـرها ناله‌های خویش را اینجا ، مصرّع کرده است. .

56

در سایه‌سـار مهـر خـدا

من نمی‌دانم چرا شادم کنون چون گلی افتاده در بادم کنون. گوئیـا در سایه‌سار مهر او با سری شیدا در افتادم کنون. پای کوبی می‌کنم درکوی او در دل غوغا و فریادم کنون. لیلی و شیرین من روی خداست من همان مجنون و فرهادم کنون. هم دل و هم جان و هم اندیشه را با صفای دل، بدو دادم کنون. چون که این معمار هستی با من است من دلی خرسند و آبادم کنون. دل، دگر غافل نمی‌سازم از او نام او افتاده در یادم کنون. بی‌هوایش، مرده بودم در جهان زادم و از عشق او زادم کنون. گوهر مهرش فتـاد اندر دلم از بدی رَستم ؛ شدم آدم کنون. چون‌که عمری خسته بود این دل، زِ غم طالب درمان و امدادم کنون. صید او شد تا دلِ « الیـار» ؛ گفت من دگر آزادِ آزادم کنون. .

57

در اشتیـاق وصـال

از شوق روی تو یارب! دل از « اَلَست » درکنج غربت این خاک، مانده مست. جان را به دامن دریای عشق دوخت تا تیرِ غمزه‌ات اندر دلم نشست. تا از شراب یقین، جان من چشید بی‌وقفـه کاسۀ زهرِ گمان شکست. در اشتیاق وصال تو در جهان زهراب هجر تو جان مرا بخَست. با یُمن عشق تو ، جانم در این جهان از دامِ نفس خود و بند غیر ، جَست. کی جرعه‌ای بَرد از شهد عشقِ یار آن دل که کاسۀ وارونه گشته است. در بند بندگی، آزاده گشته‌ام اینگونه جان من از دام شب، برَست. تنها به قوّت ایمان و عشقِ دوست زنجیر ذلّـت شیطان، توان گسست. در بارگاه خود افزوده‌ای زِ فضل یک جفت بال به کابین مِی ‌پرست. « اِلیـار» هم نَبَرد ره به کوی غیر بر بوی موی تو ، چون بندِ دل، ببست. .

58

تشنگان قـدرت

این دغل‌کاران که خود بر دین و میهن آفـت‌اند تشنگان قدرت و مستغرق هر لـذّت‌اند. گرچه در باغ سخن لفظی، گل‌آذین می‌کنند در عمل برگفته‌های خویش هم ، بی‌رغبـت‌اند. خویش را از سوی خود ، منسوب خوبان کرده‌اند حالیـا ! آییـنه‌داران غرور و نخـوت‌اند. کی به خوبان می‌رسند آنانکه اندر زندگی در هوای غفلت و اندر حضیض ذلّـت‌اند. پایشان بر دوش مظلومان و دستان بر نخیل زیر اقبالی چنین، در سایه‌سار راحـت‌اند. خود مصون از محنت اندر خرقۀ تزویـر خویش مردمان از بهرشان ، در آسیاب محنـت‌اند. گرچه در رسم ادب یادی زِ شاهین می‌کنند خرمگس‌بازان گنـداب پلید شهـوت‌اند. بسته‌اند از توبت و باب نصیحت دفتری ای دریغـا ! خود بدور از نردبان توبـت‌اند. در صف هر بهره‌ای از دولت و مال و منال فارغ از صبر و قرار و اعتنا بر نوبـت‌اند. حقّـه‌پردازی شرورند و چموش و بی‌حیا گوئیا پیوسته با ابلیسِ دون، هم صحبـت‌اند. زاهدانی غرقه‌اند اندر حطام دنیوی مستفید از باغ دین و نام روحانیّـت‌اند. کاسۀ قدرت زِ دست ظالمان افتادنی است ای خوشـا ! آنانکه با هر قدرتی، درخدمـت‌اند. پرده افکن یا رب از بهـر نجات خلق و دین از رخ مهـدیّ و یارانی که اندر غیبـت‌اند. صبرکن « الیـار»! تا روزی رسد، تا اندر آن بینی این نامردمان، مطرود هر جمعیّـت‌اند. .

59

دریای جمـال

دیوانه شوند ای شـه ، از عشق تو عاقـل‌ها مجنون تو هم لیلی، هم جملۀ فاضـل‌ها. گر چهره نمایانی، درکوی پری‌رویان در پرده روند ای مـه! از شرم، شمایـل‌ها. تا بهر تأمّـل، مُـل، از چشم تو بستانند بستند هزاران صف، بر درب تو سائـل‌ها. بر بام تماشایت، تا دل نبرند ای یـار کوری نرود هرگز، از دیدۀ جاهـل‌ها. یک موج خروشان از چین و شکن زلفت درهم شکند کشتی، در برکـۀ باطـل‌ها. هر موج تجلایی، کز بحـر تو برخیزد در لجّـۀ عشق آرد، دامان بسی دل‌ها. بنگر که چه سان یاران از شوق وصال ای دوست رو ، سوی تو کردند و بستند حمایـل‌ها. هجران تو بر عاشق، بسیار جگرسوز است شیرین بنمایاند، زهرش، چه هلاهـل‌ها. دریای جمالش را ، ساحل نبود ای دل زیرا که فرو رفته، درآن، همه ساحـل‌ها. گنجی زِ تماشایش، برکوه مصیبت‌هاست دستی نرسد برآن، از حلقۀ کاهـل‌ها. با آب نگاهی از، آن چشمۀ ابرویش در مزرع جان خیزد، بنگر که چه حاصـل‌ها. سیلاب خیالات باطل نبَرَد هرگز یک گوهر زیبایی، از دامن خوشگـل‌ها. قربان طلبد جانان، گر سوی منا روزی « اِلیـار» بـرد جان را، در زمرۀ مایـل‌ها. .

60

وادی آزادی

خورشید را دامن‌کشان، در خانه خواهم برد آفاق را من تا درِ کاشانه خواهم برد. خواهم گسست آخر ، من این زنجیر ظلمت را بر شمع آزادی، دلـی پروانه ، خواهم برد. تا جان درآید تا ابد درحلقۀ مستان آن را به خرسندی سرِ پیمانه خواهم برد. نسپارم این جان را دگر ، بر گوشۀ راحت تا لجّـۀ خونش، چنان دیوانه خواهم برد. من دست بیعت با ستم ، هرگز نخواهم داد کاخ ستم را تا دلِ ویرانه خواهم برد. بر جمع یاران مژده‌ای از صبح صادق را اندر دل خوف و خطر ، مردانه خواهم برد. تا وادی آزادی ای« اِلیـار»، این جان را بی‌ترس از دام و طمع بر دانه ، خواهم برد. .

61

کلاغ ستـم

در باغ دین کلاغ ستم لانه کرده است خود را به رنگ بلبل فرزانه کرده است. بس تیره‌دل کشیده به کوی و حریم ما نامحرم ، آشنای درِ خانه کرده است. شیپور غم دمیده ، در ایّـام عاشقی عقل اندر این زمانه چو دیوانه کرده است. با باد فتنه ، دیو ستم ، هر بهار را فصل خزان به حکم شرورانه کرده است. بس شمع دل ، که کُشته به تزویرهای خود دانی مگر چه با دلِ پروانه کرده است ! آزادی از خدنگ ستم در امان نماند آزاده ، جان، فداییِ این آنـه کرده است. هرکس که مست قدرت و شهد ستم شود خون را به جای شربت پیمانه کرده است. هرگز وطن به دست شب غم ، نمی‌دهد آن دل که دل، هوایـیِ کاشانه کرده است. ای جان، منه تو پای دل اندر سرای شب کاو دام‌ها ، به دورِ سـرِ دانه کرده است. « اِلیـار» دست رد زده بر سینۀ ستم دل را سفیر دولت جانانه کرده است. .

62

ای مدّعـی!

ای که مُهر ادّعـا را بر جبین آورده‌ای ریگ شُبهت را تو اندر دیگ دین آورده‌ای. کرده‌ای کوی وجاهت، وادی اسلام را اسب نفست را در آنجا ، زیر زین آورده‌ای. جلوه‌گر شد نامت اندر حلقۀ القاب خوش اندر این مستی، دلت را بر زمین آورده‌ای. بارها دل برده‌ای در وادی پندار خویش حرف‌هایی خوش، ولی فعلی جز این آورده‌ای. تا که دل‌ها را کنی آماج غم در اشتباه با خودت ابلیس را هم ، در کمین آورده‌ای. با دلی تاریک و با پیراهنی از آفتاب دینِ خود ، بر حلقۀ نفست نگین آورده‌ای. شب‌پرست آمد دلت در روشنای آفتاب غیر از این است اَر ، چرا جانی حزین آورده‌ای؟ چون‌که آتش می‌نهی در خرمنِ صدق و صفا دامنی آلوده با جرمی وزین آورده‌ای. دست حق روزی گشاید قلعۀ تزویـر را گرچه صدها سنگ بر بارو ، زِ کین آورده‌ای. سر مَنِـه « اِلیـار»! جز بر تیغۀ فرمان حق در « اَلَست » اَر دستِ امضا بر یقین آورده‌ای. .

63

دوسـت دارد

شب، عروس خودسری را دوست دارد کوردل، کور و کری را دوست دارد. آدمی، دلدادۀ حـوّای دنیاست همچو جنّی کاو ، پری را دوست دارد. خودنمایی می‌کند پیوسته دنیا چون عروس، او دلبری را دوست دارد. چوب ذلّـت می‌خورد از دستش آخر هرکه بر او ، شوهری را دوست دارد. قعر پَستی می‌برد فسق، آدمی را گرچه آدم، برتری را دوست دارد. هـان! مشو همکاسۀ شیطان، که او هم بهر مـا ، بـد اختری را دوست دارد. جان عاشق راهیِ هفت‌آسمان است او چو شاهین، شهپـری را دوست دارد. دل که شد مفتون دلبر ، از برایش در دو عالم ، سروری را دوست دارد. قدردانِ گوهر عشق است این دل هم گهر ، هم گوهری را دوست دارد. جان « اِلیـار» اندر این غوغای عالم عشق و عاشق‌پروری را دوست دارد. .

64

حجلـۀ شـب

داماد حجلـۀ شب شد چو شیخ شهر رقصان، پیاله گرفت از عروس دهر. مست از پیالۀ غفلت نمود ، عقل تا جان رها کند از انتقاد شهر. شد خامِ جامِ تفاخر به کامِ شب نایافت عاقبت از زهد خویش ، بهر. نـازِ زمانه ، بسی نامبارک است جامی نگیرد از او کس ، به غیرِ زهر. « اِلیـار»! اگر ندهی دل به دست عشق رانَــد زمانه تو را هم، به سنگ قهر. .

65

شمع یـاد

بی تجلای رُخت، جانم گلستان کی شود دیده و دل فارغ از بحران عصیان کی شود. سینه چون دشتی شد اندر پهنۀ خاک وجود بی نـمِ باران عشق این دشت، بستان کی شود. گر نیفتد آتشی از برق مهرت در دلم روشن اندر چاه شب، شمعی زِ ایمان کی شود. آتش قهرت نگیرد دامن شب را اگر دیده کی روشن شود ؛ آسوده انسان کی شود. بذر غم را در دل ما ، شاه دیوان کِشته است جز به دست مهر تو ، این درد ، درمان کی شود. گر دلـی، گردن نیفـرازد به بندِ عشق تو گردن آن دل، رها از بند شیطان کی شود. آسمان شد تختۀ تعلیم و ما کرسی‌نشین بی اشارات تو این عالم، دبستان کی شود. شمع یـادت را فروزان کن تو اندر جان ما بی فروغش، روشن این ذهن پریشان کی شود. در هیاهـوی جهان، آزاده کن « اِلیـار» را بی دل آزاده این جان، شیر میدان کی شود. .

66

مرغ شباویـز

من مرغ شباویـزم ؛ با شب نمی‌آمیزم با بیرق حق گویی، صد سلسله انگیزم. در بند شد این میهن، با فتنۀ استبداد با هیمنۀ شومش، پیوسته گلاویزم. من زاده و آزاده ، از عشق و به ایمانم نی مست مِیِ ‌جاه و نی معتبر از میزم. در خرمن اندیشه، من دست به غربالم بر خاک دل افشانم، زان تخم که می‌بیزم. زنگولۀ بیداری، در دست من است اینک بیدارگـر خلقم ؛ زاین کار نپرهیزم. در جنگ دل و باطل، جانم سپر حقّ است زآوردگــهِ دشمن، هیهات که بگریزم ! ای دیوِ سیاهی‌ها ، من زادۀ خورشیدم خاکستر ذلّـت را، در چشم تو می‌ریزم. چون شستم از این جان دست ؛ اندر رهِ آزادی ابلاغ شد اندر دل ؛ وقت است که برخیزم. بنیاد تو را ای شـب، از ریشه بر اندازم با سیل روان از خون، یا با قلـم تیزم. فکر و قلـمِ « اِلیـار»، با دیـو نمی‌سازد با دشمن آزادی، گوید سـرِ بستیزم. .

67

داد بیـزاری

زیر آوار جهالت مانده‌ام در اختناق یوخدو بیرکس فکریمه ، بیرآن منیم اولسون قوناق. ظلمت اندر قاب نور آورده برما مدّعـی تا که تحمیلش کند با زور و تزویر و چوماق. خواجه اندازد گـره درکار ایمان و وطن سیز گلین ملّـت! اونـو ، بیرلیک‌ده ایران‌دان آچاق. سرنشین گُـردۀ احساس محرومان شود خود نشیند خواجه اندر صدر و بالای رواق. دین فروشانی چنین، خود حامی دین گشته‌اند با یَـراق عیسوی با جلوه‌ای پر طمطراق. زر به انبان آورند از رونـق بازار دین گه سوار دُلـدُل آیند و گهی روی بُـراق. مردمان را ، صد بگویند از فضای داد و دین گـاهِ کردار آید اَر ، کورند و مغرور و چولاق. چون علـی نالـم زِ دستِ این همه نابخردی دست ما قرآنی از حق ؛ ما چنین اندر فراق ! دادِ بیزاری زنـد « اِلیـار» از این نامردمان گوشه‌گیری کی کند درکنج تاریک اتاق. .

68

ای سیاهـی!

ای سیاهی از تو بیزارم ؛ دگر پیشم نیا در تو صد رنگی بود پنهان و یک رنگی، نما لکّـه‌مالی در جهان، بر صفحۀ آییـنه‌ها هیبت پوشالی‌ات پر گشته از تزویـرها. چند‌رنگی را به هم پیچیده‌ای همچون کلاف تا که زان، پیراهنی بافی مدام از بهر ما. سایه‌ای هستی پلید از هیکل ابلیسِ غم می‌دمی در گوش ما دایم ، به شیپـورِ هوا. دیـوِ اوهامت مرا درحلقۀ دام تو بُـرد تا بسازد تا ابد ، از روشنایی‌ها جدا. هر سرِ آزاده را با تیغ غـم، گردن زدی برکف چرکین خود ، از خون او بستی حنا. مادرِ آزادگی با دست غیب ، آبستن است منقطع هرگز نگـردد نسلش از تیـغ جفا. هاتفی از آسمانِ فطرتم درگوش، گفت عشقِ آزادی برَد ، آزاده را اندر بـلا. جلوه‌گر کی می‌شود آزادگی اندر کلام تا نسازی گوهرش را صیقلی، اندر وفا. من دگر عهدی به خود ، با قیمت جان بسته‌ام تا نسازم دستم از دامان آزادی رها. روزی از دل‌ها برآید عاقبت، فریاد من می‌کُشی فریادگـر را ؛ کی کُشی فریـاد را . عقل ما پروانه‌ای بر دور شمع شادی است کی دهد عاقل بدین ظلمت سرای غم ، بها. مادری از عشق دارم ؛ دایه‌ای هم از نشاط من کجا و این شب و ویران‌های غم ، کجا. من به یُمن پیک خورشیدم کنون آگاه از آن پس نگیرم بعد از این، دستی جز از دست خدا. ابــرِ « اِلیـار» آورد ، بارانی از اندیشه را تا فروشویَـد زِ دل ، آن گَـردهای ناروا. .

69

خـروش

شبی، درآمدی ای شب ، به ملک ایرانم به صورِ وعده ، دمیدی که ناجی آنم. نشد معالج دردش ، شعـار تـوخالـی به فکر میهن خویش و به فکر درمانم. به نیش وعدۀ پوچت گَزیده شد این دل به زیر سایۀ شومت دگر نمی‌مانم. گرفته جان وطن را تـبِ بـد اندیشان اسیر حسّ و خیالی به دام شیطانم. علاوه شد به زر و زور، بادۀ تزویر شرر فتاده به دامان دین و ایمانم. به دین‌مداری و ظلمی بدین فراوانی دلم گرفته و عمری ، هنوز حیرانم. بسانِ هر دلِ آزاده اندر این کشور به پای عشق وطن، من بسوم این جانم. به عشق میهن و دینم، دلم تپد هردم به خون نموده‌ام امضا ؛ سری به پیمانم. بساط حقّـۀ جائـر، دوباره برچینم به خون خامۀ خویش اَر نشد ، به دندانم. به پیش شاه ستم، خم نمی‌شود « اِلیـار» چرا که بندۀ حقّـم ؛ نه قـُولِ سلطانم. .

70

دام پَستـی

وای بر شیری که روباهی جلودارش شود یا که کفتار و شغال و کرکسی یارش شود ! دام پستی را چنان آراید اندر چشم شیر تا به دست جهل خود ، آخر گرفتارش شود. هیبتش بر باد رسوایی رود تا عاقبت خوردن مُردارِ پستی ، چارۀ کارش شود. می شود آیینـه‌اش، آیینِ این نامردمان تا اسیرِ جلوۀ تزویر و پندارش شود. چون ببیند نام خود درحلقۀ بی‌مایگان یال و کوپالش مدام آیینۀ عارش شود. بارِ اوهامی که بر پشتش نهند آن دوستان در بیابان ضلالت، پشتۀ خارش شود. ره بَرَد در بوتـه‌زار خارهای گونه‌گون عاقبت ، خار حقارت چوبـۀ دارش شود. شوکت شیرانه را پَستی‌پرستی می‌برد تا که هر روباهکی، حاضر به پیکارش شود. هرکه اندر زندگی، هم‌کاسۀ پَستان بود هرچه زشتی باشد اندر کیسۀ بارش شود. مـارِ بی‌قـدری اگر روزی گَزیـد « اِلیـار» را لطف کن یارب که لطفت ، مُهرۀ مارش شود. .

71

دستان عشـق

دستان عشقت در ازل ، خاک مرا گِـل کرده است این کلبه را غم‌خانه‌ای ، بر بلبلِ دل کرده است. اندر پـیِ پیمانه‌ای ، کانـدر ازل پیموده جان دل تا ابـد میخانه را ، بر خویش منـزل کرده است. دیوانۀ عشقت بـود ، مستغرقِ دریای خون خونی که خوفش ای بسا دیوانـه ، عاقـل کرده است. بی عشق، دل، سنگ است و گِـل ؛ از ماسِـوا گردد خَجِل عشق، این گِــل ویرانـه را ، انسان فاضـل کرده است. بار فضیلت می‌برد ، دل بهر جان از عاشقی تا پیش جانان نام را ، بندِ حمایـل کرده است. نقشی که نقّـاش ازل ، از عشق، بر جانم کشید نقشِ درِ ابلیس را ، از ریشه باطـل کرده است. ساحل ندارد عشق او ؛ این نکته را ای دل بگـو ای وای برآن دل که خود، تدبیر ساحـل کرده است. پیمانۀ غم خوردن از دنیا ، نشانِ جاهلی است بنگرکه این دنیا چه با ، هر مرد جاهـل کرده است. دوری کن از گردن‌کشی ؛ کاین فتنـه ، ‌ای دل از « اَلَست » بر کام شیطان عشق را ، زهـرِ هلاهـل کرده است. در عشق یـار « اِلیـار»! اگـر، دل مبتـلا شد بر بـلا بنگـر که شاه کربـلا ، از آن چه حاصـل کرده است. .

72

ای دل

آگاه کـن ای دل زِ خـزان ، بـی‌خبـران را وز عهـد زمستانِ گَـزان ، خیره‌سـران را . با شب‌زدگان دل مرداب بطالـت چون دیده بگیرند ؛ بگـو دیـده‌وران را . شهبال عقاب است ، بگو عمـر و جوانی درکار بگیرند دو بالِ طَیَـران را . گر خوشۀ نیکی نبرند از رهِ دنیا حاصل چه شود آخـر از آن، رهگـذران را ؟ ای دل ، تـو نهـان‌خانـۀ اسـرارِ وجودی پس راه مده در حرمت، پـرده‌دران را . برخیـز ؛ بـزن دل، دلِ دریای معانی گوهر نرسد چون ، زِ خطر برحَـذَران را . با حُسن، بیـارای نظـر، در رهِ دلـدار در محفل اُنسش نبَرد ، بد‌نظـران را . بر کوزه منـاز و به سرِ چشمه بیندیش از بادۀ این نکته بنوشان قَمَـران را . بر چهـره نمانَـد گُـلِ مشّاطـۀ دنیا آگاه کن آن پِسته‌لـب و سینـه‌تَـران را . آلدانماکی، دنیا سنی بیرگون آتاجاق‌دیر هشدار بده دختر و خیل پسـران را . عاقل‌لر ایریـن‌قان ائدیـب آنجاق یئلـه وئـرمز نارنـج دلِ مادر و رنـج پدران را . آنان که به دنبال دل و رزق حلالنـد آزرده نسازند دل رنجبـران را . هـان! گـوی سعادت ، نبَرَد آنکه به دنیا بی‌رنـج خورَد حاصل رنـج دگـران را . مردی، هنری بی‌بَـدل از دامن عشق است روشن نشود شمع شرف، بی‌هنـران را . درخانۀ هر دل، ببَـر « اِلیـار»! قلـم را روشن بکن از دیرِ شرف، دَر بـه‌دَران را . .

73

سیـلاب

وطن امروز چنین غرقه در این سیـلاب است دلم از درد وطن در تپش و در تـاب است. شهر خوش نام من و دهکده ، اینک دریاست ماهی جان مرا دست قضـا ، قُـلاب است. بحـر وارونه ، خروشان و روان از بالاست گوئیا محتسب‌الملک من اندر خواب است. سر مـده نالـه تو از صولت سیلاب ای دل ناله از والـی غفلـت‌زدۀ نابـاب است. گرگی اَر میش رعیّـت بدرَد در باغی ناشی از غفلت و تدبیر کـجِ اربـاب است. زیر گِل مانده گُـل شادی بستان اکنون بی‌خیال از غم این حادثـه ، از اذنـاب است. چارۀ این خطر آن است که هم‌دل باشیم هم‌دلی ، در دل دریای خطر ، پایـاب است. دست یاری بگشاییـد به یـاران، یـاران ! که در این سیلِ غـم افتاده هم از ، احبـاب است. بهر یاری، همگی از درِ اخلاص آییـد یاری از بهـر خـدا، رسم اولوالالبـاب است. گرچه پیری به نظر، بر بدنم مستولی است گـاه همّت، دلِ « اِلیـار»، بسی هم ، شـاب است. این شعر، در رابطه با سیل ویرانگری که در فروردین‌ماه سال 1398 هجری شمسی ، بسیاری از شهر و روستاهای شمال و جنوب ایران را زیر گِل و لای برد و مردم جای‌جای کشور به یاری سیل‌زدگان شتافتند ؛ در همان زمان سروده شد. .

74

ترکمـان‌چــای

آبـادی اگر به ملک، بر پـای است از همّـت اهـل « ترکمـان‌چـای » است. در راه حراست از وطـن این شهر جان برکـفِ راه و بـاده پیمـای است. اؤلمز کیشیلیک بو یئـرده چون اهلی دلـدادۀ آن علـیِّ مـولای است. در وصف همین دیـار باید گفت چون باغ خیال و سـرو رعنـای است. بر بـام نظـاره‌اش چو بنشینـی گویی که نگین چرخ مینـای است. با دل بنگـر، ببیـن که از نامـش بر بـام فسانـه‌ها چه غوغـای است ! هرجلـوۀ او ، مرا دل‌انگیـز است مجنونـم و او ، بسان لیـلای است. دردی به دلش نشستـه است، افسوس ! از حال دلـش ،کسی نـه جویـای است. در دفتر خاطرات این بُستـان صد قصّـۀ درد و غصّـه‌آلای است. از فرقـت پـارۀ تنـش ای دل زخمی به دلش هنوز بر جـای است. وز تلخـیِ عهـدنامـه‌ای او را فریاد و فغـان، مدام در نـای است. در سوگ عدالـت است و می‌گریـد درکامش از آن، طنینِ ای وای است. گـر از رخ او غبـار غــم روبــی بینی که مَــه‌اش چه عالـم‌آرای است. اهـل هنـر است، ترکمـان‌چـایـی آبـادگــری بصیـر و بینـای است. زاییـده شد اندر این دیـار ،« اِلیـار» هم شاکـر از این و هم، شَکَـرخـای است. .

75

فرزنـد آذربایجــان

کاری چو باران می‌کند ، فرزند آذربایجـان یاری به یاران می‌کند ، فرزند آذربایجـان. اکسیر عشق اندر کفش، نام دلیران در صفش با عشق جولان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. هر جلـوۀ دلـدار را ، هر عشـوه‌ای از یـار را آیینـۀ جان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. تنها خدای عشق را ، آن مـه‌لقـای عشق را بر خویش سلطان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. هم سینـۀ احساس را ، هم بارگاه یاس را کوی دبستان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. با نـازِ سـازِ عاشقـان، راز موغامی دل‌نشـان کافـر ، مسلمان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. هم کار و بار خویش را ، هم سهم هر درویش را با عدل ، میزان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. در جام چشمش اشک را ، برکام خشمش مَشک را چون آبِ رضوان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. چون مرهمی هر ریش را ، درد دل درویش را با مِهر درمان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. عهد اَر ببندد با کسی، با پخته‌ای یا نارسی ایفای پیمان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. هر ناکس سیّـاس را ، هر کرکس خنّـاس را مغلوب ایمان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. هرگز نسازد با خسی ؛ یا با کلاغ و کرکسی از خود گریزان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. خصم اَر بر او دندان جَـوَد ؛ یا بنگرد با چشم بد بر خصم طوفان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. با قبضۀ شمشیرِ خود ، با هیبت چون شیرِ خود دشمن، پریشان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. در یاری هم میهنان، درجنگ با اهریمنان جان را به قربان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. گر چهره آراید ستـم ، یا زر فشانَد دستِ غـم رسوای کیهان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. کاخ مذلّـت را به دل ، کوخ رذالـت را به گِـل فی‌الفـور ویران می‌کند ، فرزند آذربایجـان. مردی ، بود در ریشـه‌اش، در کار و در اندیشـه‌اش نیکی به انسان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. دست و دل نامـرد را ، هم روزگار سـرد را در بندِ حرمان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. هر محفل مردانه را ، هرکوی و بام و خانه را چون باغِ ریحان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. مال حلال خویش را ، خالِ خیال خویش را در سفره‌اش نان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. شهد زبان مادری ، بگشوده بر رویش دری خود ، کارِ دربان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. ترکـی، زبانـی بـی‌بَـدَل ؛ شیریـن‌ترین است از اَزل صد عشـوه با آن می‌کند ، فرزند آذربایجـان. خاک درِ تبریـز را ، این ملک روح انگیـز را روزی خراسان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. « اِلیـار» تا فرزنـد او ؛ آلـوده شد بر قنـد او بنگـر، چه دیوان می‌کند ، فرزند آذربایجـان. .

76

یلـدای غـم

هـان! ای سران مدّعـی ، تزویـر کردید راهی غلط از بهر خود تدبیـر کردید. با دُلـدُل عشق آمدید امّا دریغـا ! بر مسند قدرت، شما تغییـر کردید. در ادّعـا مقصد، شما را آخرت بود اینک چرا بر خال دنیا گیـر کردید ؟ با سور قدرت، شور خدمت از میان رفت در خدمت خلق خدا ، تقصیـر کردید. ریش مرصّع ، عروت‌الوثقـایتان شد دل‌های خود را تیره‌تـر از قیـر کردید. چون پرده‌دار ننگتـان ، رنگ است و نیرنگ اسلام را در دست خود شمشیـر کردید. تن پوشتـان آیینـه‌ای بر مهتری شد بر جای سر، دستار سر ، تعمیـر کردید. دین خدا آزرده شد ، در بند تزویـر این دین را با رأی خود تفسیـر کردید. دل‌خسته از آن خنجرم کـز آستین شد سهراب را تا با دغـل در زیـر کردید. اندیشه تا افشاگـرِ اسرار غـم شد شیران نیک‌اندیش را زنجیـر کردید. میش عدالت پاره شد در چنگ تبعیض این ملک را از بهر خود نخچیـرکردید. آزادی اندر چاه شب، جان می‌سپارد چون بر سرش دست غضب را میـرکردید. خونین‌جگر گردد مگر مردان این ملک در ملک شیران، روبهـان را شیـر کردید. ویرانـه شد کاخ دلِ آزاد‌مـردان در بند غم چون عشق را تحقیـر کردید. محبوس شد در سینه‌ها ، آهِ تظلّـم انصاف را درکنج غربـت، پیـر کردید. تقدیر مـا در بستر بیماری افتاد دانسته، از بهر طبابـت دیـر کردید. ما بهر خود ، خواب سعادت دیده بودیم رؤیـای مـا را وَه ! چه بـد تعبیـر کردید. امّیـد را از لوح دل‌ها تا زدودیـد آیین حرمان را برآن تحریـر کردید. اوهام را چون سامری گوساله کردید جای خدا ، بُـت را شما تکبیـرکردید. در سفرۀ ما غیر غـم، نانی دگـر نیست با نان ما بیگانگان را سیـر کردید. طوق تملّـق هرکه برگردن نیاویخـت بیگانه‌اش خواندید و هم تکفیـر کردید. شب‌های ما در زندگی یلدای غم شد آهِ بهاران را چه بی‌تأثیـر کردید. گوی سعادت، حاصل چوگان ما بود بُردید و ما را این چنین تعزیـر کردید. محـو از دل تاریخ ما ، هرگز نگردد ظلمی که با این لشکــرِ شبگیـر کردید. از شام غـم، صد دفترِ ناگفتـه دارم « اِلیـار» را از گفتنش تحذیـر کردید. .

77

ای روحانـی نمـا

اگر بر مسندِ نامت مسلمانی چرا ، گاه عمل، همدست شیطانی؟ به ظاهر می‌خزی در لاک تزویری به دل همرنگ با هر نامسلمانی. مسلمانی به صدق است و به دلداری به عشق است و خدا دانی، اگر دانی. تو تا مشتاق مرداب تمنّـایی به قدّیس و به روحانی، چه می‌مانی؟ به سنگ جهل اگر جاهل دل آزارد تو در آزردن دل، بدتـر از آنی. نداری بهره‌ای از مغـز پیغامش اگرچه حامـل آیـات قرآنی. تو را نور الهی کی بود در دل چو این آیات را وارونـه می‌خوانی. به مسجد می‌نهی عمّامـه‌ای بر سر که گویی بر حریم حق نگهبانی. دریغا پیروانت غافلند از این که تو بر دین حق، چون موش انبانی. تو را دین و وطن قربانیِ نفس است ازیـرا آفـت ایمان و ایرانی. بسانِ استخوانی درگلـوی دین چرا ، چون اسـوه‌ای ناپـاک‌دامانی. به بازار آوری هر دم تو ایمان را که خود سرکردۀ اصحاب دکّانی. عبایت ترکشی بر تیر تزویر است به قلب عصمت و تقوا چو پیکانی. تویی صیّـاد فرصتهای دنیایی برون از عرصۀ انصاف و ایمانی. حیاتت را همین دنیا چنان، گوی است تو دایم در پـیِ این گوی چوگانی. کنی انگور شهوت زیر دستارت بدین پنـدار کز هر دیده پنهانی. به هر سو می‌بری احساس مردم را تو پنداری که بر این خلق، چوپانی. بنالـد دین از این نامردمی‌هایـت که در کامش بسان چرکِ دندانی. ملَبّس گشته‌ای هرچند چون خوبان ولی هرگز تو آنان را ، نـه میزانی. چو بر نعش شرف، صد نعلـه می‌تازی نزیبد من تو را گویـم که انسانی. جـوازِ خودپرستی شد ، قبا پوشی کجا فرمانبـر از احکام یزدانی. ندانم در چنین پَستی ، چرا مستی نـه در اندیشۀ توبـت ، نـه درمانی. مرو در حلقۀ پَستـانِ مست « اِلیـار»! اگـر بـر دیـن حـق از خیـل یـارانی. .

78

نا اهـلان انقـلاب اسلامـی

نامردمانی آمدند و جان شکستند آیینه‌های حرمت انسان شکستند. با خیل خوبان آمدند ؛ امّا دریغـا ! آیین راهِ خوبی و خوبان شکستند. تا مـوج‌وش بر ساحلِ قدرت رسیدند بنیاد این کاشانه و سامان شکستند. با بازی چوگانِ قدرت، گوی بردند پس، چوب‌های بازی چوگان شکستند. با عاشقان، پیمانه پیمودند ؛ امّا در غایـتِ شرم‌آوری، پیمان شکستند. مُهـرِ قِداست بر جبینِ خویش بستند با این دغل، گردونـۀ ایمان شکستند. بارِ مذلّـت، گُردۀ مردم نهادند هر داد ، بر بیداد را دندان شکستند. روی پدر شد شرمسار از خیلِ طفلان جام غرورش، بهرِ قرصی نان شکستند. نای قلم را ، جـز به سودِ خویش، بستند تیغِ عتاب اندر کفِ وجدان شکستند. اندیشه را بر دارِ خاموشی سپردند یا در حصارِ محنت و زندان شکستند. تفسیر حقّ و باطل اندر دستشان بود در سنجش کردارها ، میزان شکستند. صد درد نـو ، در سینه‌ها انبار کردند بس شاخه‌ها ، از بوتۀ درمان شکستند. دستارها را بقچۀ غارت نمودند خوردند و بردند و دو صد چندان شکستند. شیرِ وطن، بر ناف هر بیگانه بستند با این تباهی، قامت ایران شکستند. آفت به جان انقلاب افتاد از آنان انگار ، کشتی را گـهِ طوفان شکستند خاموش باد آنان که هم از باغ امّید گل را درو کردند و هم گلدان شکستند. دیدی که « اِلیـار»! آخر این اولاد تزویر در کارِ مکـر، آوازۀ شیطان شکستند. .

79

آزادگـان

کی می‌شویم از یوغ دیـو آزاد ما نگسلیم اَر ، بند استبداد باید کشیم از عمق جان فریاد تا لـرزه افتد در دل بیداد با عزم و ایمان می‌کنیم آباد هـان! ای برادر خاک ایران را گنجینۀ خوش‌نـام کیهان را. ما را نشاید ناله و شیون اندر بـرِ بیگانه یا دشمن جان می‌دهیم اندر ره میهن تا جان بَرد از دست اهریمن خاک وطن گردد همی گلشن با هم ببندیم اَر که پیمان را با خون خود امضا کنیم آن را . آزادگان هرگز نمی‌خوابند ظلم و ستم را برنمی‌تابند مستکبران در کاخِ بـر آبند در دست شیطان، مشتی اَلقـابند این نکته را باید که در یابند ذلّـت بود پیوسته انسان را گر خم کند سر ، کامِ شیطان را . جوییم اگر از دست حق یاری کوبیم اگر بر طبل بیداری بر دشمنان آید نگونساری در می‌رود از کوی ما خواری حکم محبّت می‌شود جاری محکم کند بنیاد ایمان را آسوده از غـم‌ها کند جان را . خاک وطن، چون کانِ گوهرخیـز هم آسمانش باشد اختـربیـز دل‌های ما از شوق آن، لبریـز تا زنده‌ای ؛ ای هم وطن برخیـز بر خیز و اندر دامنش آویـز مام وطن بوسد دلیران را شادی درآرد ، چشم گریان را. عشق وطن، جان را برانگیزد آمال دشمن را به‌هم ریزد هر دشمنی با ما درآویزد خاک ندامت بر سرش بیزد در جان ما این آرزو خیزد روبیـم از ایران گَرد طوفان را بیرون کنیم از آن، زمستان را . تا باغ آزادی شود پُر بـار خون می‌دهند از بهر آن ، احـرار دست اَر دهد در دست ایـل، « اِلیـار» وَز بهـر آزادی کند پیکار صبحی برآید از دلِ ایوار روشن کند آییـن جانان را بر عشق بنـدد نـافِ دیوان را. .

80

فتنـه

بنگر که جغد فتنه چه بیـداد می‌کند آیین مهر و میکده، بر بـاد می‌کند. صد پاره می‌کند به نهان، جام عشق را بر منبر ادّعـای دل و داد می‌کند. نامردی‌اش نهان ، به نقابی زِ مردی است این فتنه‌گر ، که مغلطه ایـراد می‌کند. آیینه‌دار مکتب ابلیس می‌شود تحریف، در شریعۀ اَوراد می‌کند. بر دختران عرصۀ تزویـر ، هرکه را مجذوب رنگ شب شده ؛ دامـاد می‌کند. بیرق بدوش دولت رأفت شود به حرف کاری بسانِ دولتِ شـدّاد می‌کند. افیون ذلّـت آورد از بهر توده‌ها دل‌های خفته را همه ، معتـاد می‌کند. تردید را به مطبخِ فکرت، می‌آورد همچون شکَر به شیوۀ قنّـاد می‌کند. از هرچه دهشت است به صندوقِ قرن‌ها یکجا ، در این زمانه از آن یـاد می‌کند. سیلاب خون به دشت تمدّن ، به خنجری رنگین به زهر سفسطه، ایجـاد می‌کند. خط می‌کشد به هرچه شرافت نوشته است غـم‌نامـه را طلیعۀ ارشـاد می‌کند. یوغ ستم به گردن شادی همی‌نهـد غـم را سفیر دولتِ اِلحـاد می‌کند. سوی سراب می‌کشد افکار تشنـه را وانگـه اسیر حقّـۀ صیّـاد می‌کند. فرهاد را به دشنۀ تزویـر می‌کُشد پس، گریه‌ها به ماتم فرهـاد می‌کند. خون را شراب تیغ ستم می‌کند به شوق طوقی طلا ، به گردن جـلاد می‌کند. آزاده را به مَحبس ظلمت می‌افکند نامـرد را ، زِ دغدغـه آزاد می‌کند. تا آتش افکنَـد به تمامِ جهانِ گُـل دستش یکی، به دیو پـری‌زاد می‌کند. با حکم حقّـه ، کرکس و خار و کلاغ را بر بلبلان شهرِ گُـل، اَوتـاد می‌کند. با جهل مردمان، دَمِ نیرنگ خویش را بُرّنـده‌تـر زِ خنجر فـولاد می‌کند. با خفتگان دامن این فتنـه ، ای فلک می‌گوی از آنچه ، کَـژدُم شیّـاد می‌کند. هرکس که نوش داد بـدو ؛ نیش می‌برد بنگـر ، بدین سخن که چه ایفـاد می‌کند. ای مردمان ، به هـوش! کـه روباه فتنـه‌گر فرزند کِذب را ، به خود اولاد می‌کند. مخروبـه گشته است جهـان، با نوای جغـد جغدی که کـوی مَفسده آبـاد می‌کند. در سوگ بلبلان چمن، دل زِ عمق جان می سوزد از حرارت و فریـاد می‌کند. ای دل ، کنون زِ صولت سرمای دِی مترس خورشید عشـق ، زایـد و خـرداد می‌کند. زیـن کُـن سمند همّـت و سر کش، مـدام را زیـرا مُـدامِ عشـق، تو را راد می‌کند. برخیزد اینک آنکه زِ جان، دست عشق را در سینـه می‌فشارد و امـداد می‌کند. تدبیـر و تیغ همّت و ایمـان و هم‌دلـی کاری کند به فتنـه ، که حـدّاد می‌کند. کی فتنـه پرورَد به جهان ، آنکه از دلـش هر دَم ، نظـر به عاقبتِ عـاد می‌کند. رسوا کند به شعر خود « اِلیـار»، فتنـه را شـب را به سُخـره گیرد و ناشـاد می‌کند. .

81

ای جانـم آذربایجـان !

جانی مرا جانی مرا، ای جانـم آذربایجان خانی مرا خانی مرا، ای خانَـم آذربایجان. لـب گر صُراحی تَـر کند با نغمۀ تُرکـان دَمی شَکَّـر خزد در کنج شـرم ای جانـم آذربایجان. آبـت گلِ تـر پرورد ، خاکت همی زر پرورد ای پرورش را بهترین دامانـم آذربایجان. در باغ هستی گلشنی، با نور جانان روشنی ای دامنِ خوشبـوتـر از ریحانـم آذربایجان. در علم و در دل پروری، از جملۀ خوبان سری ای مهدِ علم و صنعت و عرفانـم آذربایجان. تاریخ را تاج سـری، صاحب‌دلان را دلبری ای از کمالاتی گِـران، بُستانـم آذربایجان. مهد تمدّن بوده‌ای، برآفتاب آلوده‌ای ای خانۀ خورشید را ، ایوانـم آذربایجان. گوشی دهیم اَر بر زمین، حرفی زِ دل گوید چنین بر محور مِهـرت چو دل، گردانـم آذربایجان. سروی، سری بس با وقـار ، اندر غبار روزگار درملک مردی‌ها تـو ای سلطانـم آذربایجان. آزاده‌ای آزاده‌ای ، از مام مردی زاده‌ای ای شیر نَـر ، ای نعرۀ میدانـم آذربایجان. رعد است و برق و آتشی، فریاد و شمشیر و دَمت درجنگ با اهریمن ای طوفانـم آذربایجان. با غیرتی الماس‌گون ، بنمای شب را سرنگون ای اخترِ در سینه‌ها ، پنهانـم آذربایجان. با شربتی از هیبتت، تاریخ هم گردیده مست ای باده‌ای در ساغر مستانـم آذربایجان. باش اَیمـه‌سن دوشمن‌لره، اود وورماسان گلشن‌لره معنای مردی را تـو ای عمّانـم آذربایجان. گر عهد بستی با کسی، هرگز نکردی ناکسی ای پای‌بنـدِ بنـدِ هر پیمانـم آذربایجان. چوگان مردی را فلک، بازیگر از مردان گرفت ای قهرمان در بازی چوگانـم آذربایجانم. کی دست بر شیطان دهی، کی پای بر انسان نهی ای دشمن دیریـنِ هر شیطانـم آذربایجان. جام شرافت خورده‌ای، بوی از عدالت برده‌ای دروازۀ حق را تو ای دربانـم آذربایجان. از دل ، مُرید حیدری، در هیبتِ یک کشوری ای بنـدۀ زیبنـدۀ رحمانـم آذربایجان. در وصف احوالت قلم، از دل گدایی می‌کند کوه معانی را تو ای چون کانـم آذربایجان. نامت شد آذربایجان ، تا جملگی گوییم جان ای در دلِ دریای حق، مرجانـم آذربایجان. محسود دشمن بوده‌ای، بحر خطر پیموده‌ای ای از ازل بر ملک دل، خاقانـم آذربایجان. از خوان تو سگ‌سیرَتان ، خوردند و بردند استخوان ای زخم خنجر دیده از سگ‌سانـم آذربایجان. نان می‌دهد چوپان ولی، سگ بی‌وفایی می‌کند تا کی تحمّل باید ای چوپانـم آذربایجان. ناکس نمی‌داند تو را، با سُخره می‌خواند تو را ای تکیه‌گاه جملۀ ایرانـم آذربایجانم. روزی رهی از این کَمند، ای سرزمین ارجمند ای در حصار قومک نادانـم آذربایجان. در « ترکمان‌چـای» این قلم، در دست جانم شد علَم راهم ده آن را بر درت ، بنشانـم آذربایجان ! زینـت زِ نامت برگرفت این دفتـرِ « اِلیـار» هم ای گوهـر تابنـده در دیوانـم آذربایجان. .

82

رنـگ روزگـار

روزگارم کـدر از ظلم و غم و فسق و فغان است همچنین از تـبِ تزویر ، دچار خفقان است. در زمانی که کمر می‌شکند، سنگ گرانی عجب ای دل ،که گرانی زِ گرانی نگران است ! لعل ارزانـی ما گـم شده اندر شب ناسـوت به ترازوی غم ارزانی عجب ، سنگ گران است. کوچه تنگ است برای گذر مرکب خوبان ولی از بهرِ بـد و دزد و دغل، امن و امان است. یکی از فرط غنـا ،کوسه‌ای اندر دل دریاست در خرابات خیالش، پـیِ لـذّات جهان است. وان یکی، از تب سنگینی شرم از رخ اولاد وز هزاران غم نشمرده، دچار یَـرَقان است. خون دل می‌خورد آن کارگـر خستۀ بی‌پـول کارفرمـا ، پـیِ سودابه و سود و هیجان است. فقر و بیکاری مردم که سری سوده به مرّیـخ خبر آرد زِ بهـاری که چنان فصل خزان است. رحم و انصاف و مروّت ، شده زندانی غفلت جهل، همدستِ غـم و غـم ، دُمَل اندر دل و جان است. هرکه بُـرد از درِ فرصت، طبقی، ‌آشِ تمنّـا دامن خود بتکاند از غم دورانه ، که خان است. زَرق‌پوشی که مَدارش زر و زور است و تملّـق در دل پیکر این ملک، بسان سرطان است. خویش را مرد مقدّس شمرد ، صاحب دستار ولی اندر عمل ، ایمانِ وی اندر نَـوَسان است. در پسِ موعظه، گسترده بساط هوس، آن شیخ اشتهایش عجبا ، بازتـر از مرد جوان است. سخن مدّعیان ، چشمۀ عدل است، دریغا ! در فراسوی سخن، بی‌عملی در جریان است. جیب مردم شده آخور همین فرقۀ تزویـر آنکه همدست شیاطین و هیولای زمان است. اگر ای مدّعی آن سنگ ترازوی تو ، صدق است سفرۀ خلق ، چرا پس تهی از شادی و نان است ؟ گر مبارز طلبد از وطنم دشمن غـدّار بینی انگشت اشارت به حضورِ دگران است. فتنه می‌پرورد ای دل ، به جهان ، دامن تزویـر نیش تزویـر ، خطرناک‌تـر از مارِ گَـزان است. واندر این غارتِ خوانِ کرمِ ملک و رعیّـت دست اهل دغل و دزد و ریاکار ، عیان است. نسخۀ جور بر این ملکِ گهـر ، دستِ که پیچید گوئیا پشت درِ دولت ما ، دستِ نهـان است. گر بَـرَد مظلمه بر محکمه از گرگِ ستمکار حاکمِ محکمه ، گرگ آید و محکوم شُبـان است. از دَمِ بی‌عملِ اهل ریـا و کَلَـک ، اینـک تیغ ، بر گردنِ عشق و شرف و دین و کیـان است. طمع تشنـۀ فرصت‌طلبانِ لـبِ قدرت در چموشی بَتَـر از اسب بی‌افسار و عنـان است. صبر ما را مکُـش ای دست دغل‌کار و ستمگر ورنـه ، تیغـم به کف و تیـر قصاصم به کمـان است. اینک ای دل ، دل از آیین سیاهی بکَـن آخر که سیاهی، ثمرش ذلّـت و انـدوه و زیـان است. عقل را فوت مکن در دلِ این شهر سیـه‌پوش کاین چراغ از قمـر دولت جانانه ، نشـان است. تیشـه بر ریشـۀ اندیشـه مزن در شب تاریک که شب آیینۀ جهل و خطر و ترس و گمـان است. دامن ، آلـوده مکن با غمِ دنیای مِـه‌آلــود گر از ایمانِ دل‌افـروز ، تو را وُسع و تـوان است. غم دنیا ، بِهِـل ای دل ،که بقا در غم عشق است غم عشق ، اهل سحر را ، خبر از وقت اذان است. دل ، قـوی دار ، ای« اِلیـار» مگـو جز سخن راست گر تو را ، نام خدا مِهـر دل و مُهـر زبـان است. .

83

سردار شهیـد

خون تو ای قاسـم! در ما روان است داغی که بنهادی، داغی گران است. ردّی که از خونت بر جـا نهادی راه شهادت را سنگ نشان است. سرباز حق بودی از جان و از دل آوازۀ عشقت در هر کران است. شوقی سماواتی اندر دلت بود بر این، گواهی چون وقت اذان است. اینک ببین ای جان! دریای دل را کاین گونه در سوگت اندر فغان است. خونت ، مسیحایی در این زمــان است شرمنده از رویت تیغ و سنــان است. جانت به عشق جانان مبتلا شد از بهر دیدارش، اندر بلا شد. اندر شبی دشمن، تیر از قفا زد آن نیمه شب، چون ظهر کربلا شد. صد پاره گشتی با جمعی زِ یاران دست و سر و پایت از تن جدا شد. شهد شهادت را بر سرکشیدی آخر دلت راهی، سوی خدا شد. تا این خبر آمد در گوش جان‌ها سر تا سر عالم، غوغا به پا شد. شوری اهورایی در این جهــان است بنگر چه غوغایی در آسمــان است. داعش ذلیل آمد در رو به رویـت زانوی خون خواران، بر خاک کویـت. پشت جهان خواران در این زمانه پیوسته لرزان از نام نکویـت. کردی خجل غم را با استقامت با صبر و ایمان و با خُلق و خویـت. دامان ایران ای سردار خوبان بوییدنی ؛ چون گل با عطر و بویـت. لب‌های محروم از جامی محبّت تَـر گشته عمری از آب سبـویت. نامت مریدان را وِرد زبــان است آمال دشمن را آتش‌فشــان است. نوری نمایان بود اندر جبینت صد چشمه ، جوشان از کوه یقینت. عمری تو جانت را بر کف گرفتی در راه ایران و ایمان و دینت. در جنّت‌المَأوی، ای مرد عاشق خیل شهیدان است اینک قرینت. ماند آرزو در دل، شیطان اکبر با فکر و تدبیر و گام متینت. زان رو ، به هر جایی، بنشسته بودند اولاد اهریمن اندر کمینت. قدّ شیاطین از رویت، کمــان است خصمت چو روباهی از ابلهــان است. او نو بهاری در فصل خزان بود در باغ ایمان ، چون سروی چَمان بود. آزاده بود اندر دنیای فانی کی در پـیِ جاه و نام و نشان بود. درکارزارش با یاران شیطان بگذشته از نام و اموال و جان بود. خیل یتیمان و افتادگان را دل‌سـوز و دلداری، بس مهربان بود. هرگز نشد دور از انصاف و مردی زیرا « سلیمانی » یک پهلوان بود. این نکته، ‌ای یاران ، بر ما عیــان است دیگر « سلیمانی » از ما نهــان است. این ترکیب‌بند ، در حقّ سردار شهید ، قاسم سلیمانی ، سروده شد. .

84

ای دَدِ آدم نمـا

ای دَدِ آدم نمای پست و خونخوار و پلیـد ای شقاوت پیشۀ ظالم‌تر از شِمر و یزیـد از چه پاشیدی به روی قامتی رعنا ، اسیـد گاو نفست تا که اندر مرتع شیطان چریـد چشم تو چشم خدا را زاین جنایت دور دیـد. تیری از قوس حماقت سوی خلق انداختی صورتی را سوختی ؛ آیینۀ غم ساختی در خودت کُشتی شرف، بر پیکرش هم تاختی خویش را در ذلّـت افکندی ؛ نَبُـردی ؛ باختی گشته‌ای مستوجب نفرین و دردی بس شدیـد. در دل انبان زیبایی تویی بَر سـانِ موش در میان مردمان هم گشته‌ای ، اسبی چموش ای سراپا منکـر بی معرفت ؛ دیگر خموش ! هضم کن این نکته را از قول من در قعر گوش با ستم، دل می‌شود اندر سیاهی ناپدیـد. گر نمی‌دانی بدان ، منفور هر آیینـه‌ای خود ، لجن‌زار از اسیدِ فکر و هـارِ کینـه‌ای پسـت‌تر ، حتّی زِ گرگ و عنتر و بوزینـه‌ای همچنین آزادگی را دشمن دیرینـه‌ای بهر امثال تو دوزخ می‌زند « هَل مِن مَزیـد». هرکـه ، ای« اِلیـار» دل ، از رشتۀ ایمان گسست بی‌درنگ ، افسار او ، شیطان همی‌گیرد به دست آدمی را می‌کند نامردمی، موجود پست می‌کند توجیه شیطانی هم ، او را مستِ مست تا نفهمد مار ذلّـت از کجا او را گزیـد. -این مسمّط برای محکوم کردن عمل قبیح اسید‌پاشی سروده شد. .

85

صبح کاذب

سپیده‌ای سر زد ؛ دمی دلم را برد هوای بارانی به روی بام آمد مرا به جان اندر، خیال روییدن امید گل چیدن چو ساز مستان شد. هزار دل کِشتم صد آرزو رِشتم که صبح می‌آید گذشت سالی چند زِ ابر غـرّان و زِ باد سرگردان نبود بارانی! سئوال یارانم، از آسمان این بود : چرا نمی‌آید چراغ عالم‌تـاب؟ بساط ظلمت را بریزد اندر آب گرسنگان را کی، زِ باغ آزادی فرا رسد روزی؟ برهنه‌پایان را، امید بهروزی؟ چرا خلایق پس، چو مرغکان ، در خواب؟ خروس شد نایاب ! کلاغ ، بر منبـر ؛ و بلبلان خاموش ! چراغ عقلم را به دست دل دادم که در افق جوید تمام پاسخ را چنین نمایان شد که صورتک بود آن چرا که کاذب بود. طلوع بود امّـا، طلوع صد رنگی، به نام بی‌رنگی هنوز هم شب بود به دور خرگاهش، سیاهی لشکر مطیع شرم آور، به سان گاو و خر گِل است ؛ گِل ؛ گویی! دل اندر این کشور. که این چنین، پامالِ خیلِ نامرد است ! مرا همین ، درد است که روی از آن زرد است ولی یقین دارم زوال شب، حتمی است. نکُـش برادرجان ، چراغ ایمان را همیشه روشن کن، بدان رهِ جان را شب است دوران حکومت اشباح به تیغک نوری، دریده می‌گردد تو ماه را بنگر که پیک خورشید است کزو طلوعش را همیشه امّید است. کمی صبوری کن امید را زنده که از گل و بلبل زِ دشت و دریاها زِ صاحب دُلـدُل چنین ندا آیـد : که صبح صادق بس، جوان و در راه است تو دیده روشن کن ! .

مشعـل قلــم

پیش‌گفتـار

اشعار

گیریش

گؤزل و مهربان اللّـه‌ین آدی ایلـه : حرمتلی اوخوجولار! من آذربایجانین تورکمانچای شهریند ...

گؤزل و مهربان اللّـه‌ین آدی ایلـه

حرمتلی اوخوجولار! من آذربایجانین تورکمانچای شهریندن، سیزلره الله دان اوغور و ساغلیق دیله یرَک، آنا دیلیمیز تورکجه ده کی، دنیادا اَن گؤزل و سئویملی دیللردن بیری ساییلیر، کلاسیک شعر ساحه سینده قلم و یازییا آلینمیش ایلک اثریمی تقدیم ائدیرم؛ امید ائدیرم کی، سیزلره و بوتون انسانلارا انسانلیق، اخلاق و الهی معنویت آنلامیندا یارارلی هابئله ائتکیلی اولسون. داها چوخ غزل و سنّتی قالب‌لرده دئییلمیش بو شعرلرین یانی سیرا، هجا و سربست شعرلریم ده واردیر. من کلاسیک شعری سئویرم و همین قالب‌لرده اؤزومو گوجلو حسّ ائتمیشم و بو شعرلری ریتمیک اولدوغوندان دولایی اوره‌یه یاتیم‌لی و موسیقی‌یه اویغون بیلیرم.دئمه‌لییَم کی، منیم شعرلریمین تورکجه‌ده، فارسجا شعرلریم کیمی ایکی اؤزللییی واردیر: اونلاردان بیری بودورکی، فارسجا- عربجه ترکیب‌لردن یعنی کسره ایله بیرلشَن سؤزلردن استفاده ائتمه‌میشم. البته طبیعی-دیرکی، هر شاعر باشقا دیل‌لرین سؤزجوک‌لریندن استفاده ائدر آنجاق من ترکیبه باش اَیمه‌دن اؤز شعرلریمی دئمیشم. ایکینجیسی بوندان عبارت دیرکی، اَن‌ مکمّل قافیه‌ بیچیم‌لریندن استفاده‌ ائتمیشم.تورکجه‌ شعرده،بو‌ بیچیمی یوروتمک و سونا چاتدیرماق، اولدوقجا چتین بیر ایش‌دیر.دئمه‌لییَم‌‌کی بو اوچ‌کتاب‌دا کلاسیک شعر ساحه‌سین‌ده، عراقـی‌ سبکیـن‌ده فارسجـا« غــزال غـزل» « صراحی اندیشـه » و « مشعل قلـم» عنوان‌لاریندا سؤیله ییب؛ الله-ین لطفی ایله چاپا وئرمیشم. بونلار ایلـه یاناشی، حرمتلـی شاعـریمیز اوستاد « علی داشقیـن»ین آلقیش و توصیه‌سیله تورکجه شعر دئمـه‌یه باشلادیم هم‌ده بو یولدا اوستادین « تورکجه- فارسجا سؤزلوک»وندن کی اولدوقجا گؤزل و علمی بیچیم‌ده یازیلمیش‌دیر؛ چوخ استفاده ائتدیم و معنوی اؤزللیک یاخود توتوموندان دولایی اونون آدینی « آرتــان آی » قویدوم. تورکجه‌ده شعر دئمک‌دن آماج‌لاریمین بیری مدنیّتیمیز، دیلیمیز و ادبیاتیمیزین قورونوب، یاییلماسینا البته گؤجومون یئتدیینجه، یاردیمجی اولماق و ایکینجیسی الهی، اخلاقی و انسانی آنلام، آنلاییش و تالاشلارا دا ده‌یَـر وئریب، موسیقی بولاقلارینا داها بیر بولاق آرتیرماق دیر. تکنیکی و قورولوش باخیم‌دان، یارغیلاماغی‌دا سؤز اوزمان‌لارینا بوراخیرام و اومورام کی، انسانی گؤزل مدنیّتینین یاییلماسین‌دا و گؤزللیک هابئله معنویتین داها دا گئنیشلنمه‌سین‌ده و دیلیمیزین الهی بیر امانت اولاراق، قورونوب ساخلانیلماسین‌دا، منیم کؤنول‌دن سؤیله-دیییم، هر تور تکلّف‌دن اوزاق بو شعرلر گؤزل بیر آددیم ساییل‌سین و « اِلیــار»دان بوتون انسان‌لارا اؤزللیک‌له‌ده تورک دنیاسینا و گله‌جک سویلاریمیزا فایدالی بیر یادگار اولسون. سوندا‌، بیلدیرمه‌لییَم کی بو کتابین یازی قایدالاری شاعره عایددیر. من مهربان اللّـه-‌ا اؤز لطف‌لرین-دن دولایی، سونسوز تشکّرلریمی بیلدیریرم./ جبار محمدی « اِلیــار» تورکمانچـای/ یـاز/ 1400 هجری شمسی .

فهرست اشعار

اشعار

فهرست اشعار

1 : دؤنوشوم

2 : آی گونَش!

3 : قورتولوش

4 : آی کؤنلومون سلطانی!

5 : آیریلماسین

6 : قانلی پای

7 : ساراییم!

8 : کـاش!

9 : بلالی کربلا

10 : آرزو

11 : پاشـا گَلسین

12 : قوشما منی!

13 : عشقی گؤندر!

14 : خزان

15 : قارا یئـل

16 : کؤنول کؤزو

17 : خال

18 : نـه‌دَن؟

19 : آی سئوگینین یازانی!

20 : باخ!

21 : وطن عسکری

22 : آی یـار

23 : تورکو دیـل

24 : انسان اولماق

25 : معلّم

26 : قیسسا فرصت

27 : یار اولان یئرده

28 : پارلا

29 : سیناق

30 : آتـا جـان!

31 : آنـا

32 : آتـا

33 : بـلا گتیـر

34 : عشقین قیامتی

35 : یا علـی!

36 : قوجالیـق

37 : دایـان!

38 : آی آنـا !

39 : غم سئلـی

40 : فلـک

41 : آنلادیـم

42 : اؤلکـه‌میز

43 : عشقین بولاغی

44 : اؤزل چارا

45 : سورَکلی پـای

46 : آرخـاداش!

47 : قارانلیـق

48 : باش سئوگیلـی

49 : چالمالی خانـلار

50 : حکم ائیلـه!

51 : دیلَک

52 : گَل آی پاشـا

53 : کؤنـول

54 : مجنونا تـای

55 : یـاردان اوزاق

56 : بلالی یـول

57 : دوشمن قاباغینـدا

58 : حیات گمیسی

59 : اوروجلـوق

60 : چالاغان چارداغـی

61 : گؤزلری دنیـز

62 : عشقین صبحی

63 : اووچـو یـار

64 : امتحان ساحـه‌سی

65 : باش گـؤزل

66 : سنین دیر!

67 : جانان ملکو

68 : جلـوه‌لَـن!

69 : چیخ گونشیـم!

70 : دوز یـول

71 : شانلی گـؤزل

72 : گئتمـه!

73 : گتیریب

74 : نیسگیل دنیـزی

75 : سئوگیلـی‌مه

76 : یول و یولـداش

77 : آی گؤزلیـم!

78 : ایسته‌ییـرم

79 : داغلی جـان

80 : انسـان

81 : عشق آچاری

82 : بیر ده گَـل!

83 : آی یـار

84 : بیر شاعرم

85 : یار جلوه‌سـی

86 : آلینی داغلی

87 : گتیردیـن

88 : وطن عشقـی

89 : قارابـاغ

90 : اؤلـوم

91 : یاز گلیشـی

92 : گَل مهـدی(ع)!

93 : یاشیل شهـر

94 : کریمی- (ماراغالی شاعریمیز میرزا حسین کریمی‌یه)

95 : آی شوشـا !

96 : جان عسکرلـر

97 : کورونا

98 : نیـرین اولدوزو ( رحمتلیک « نیـر »لی علی سیرتی‌یه)

99 : تورکمانچایین هارایـی

100 : تورکمانچاییـم! ( تورکمانچایین فرماندارلیق خیالی)

101 : آی آذربایجان!

102 : آذربایجانـا

103 : اوزان‌لار سـازی

104 : مسلمان عسکر

105 : آرامیـزدا

106 : اَردَملـی کیشی

107 : ایکی یـول

108 : چَن‌لـی چـؤل

109 : یامـان زمـان

110 : آی منه مـن‌دن یاخیـن!

111 : قارا قیـش

112 : سـاوالان!

113 : بئـش رباعـی

114 : دادیما یئـت!

1

دؤنوشوم

عشق‌ایله جان داملاسین دریایه دؤندردین گؤزل! باغریمین سوسقونلوغون غوغایه دؤندردین گؤزل! جلوه دن، سؤنمز بیر اود سالدین بو آلغین سینه مه کؤنلومون قارشیندا بیر سینایه دؤندردین گؤزل! باغلامیشدیم سنله بیر ایلغار « اَلَست»ین آخشامی هرنه سؤز وئردیم اونو امضایه دؤندردین گؤزل! بیر خرابات ائیله‌دین عالم‌ده ایمان اؤلکه‌سین اوردا عشقین شربتین، صهبایه دؤندردین گؤزل! اذن وئردین جاندا جولان ائیله‌سین عشقین غمی کؤنلومون خوش گون‌لرین، بلوایه دؤندردین گؤزل! بیر سیناق اولسون دئیه، جنّت‌دن ائندیردین منی بوردا اوستون جنّتی، دنیایه دؤندردین گؤزل! سن « علی» تک اؤندری یاخدین، یاراتدین عشقده دوغرو بیر عشق عسکرین، مولایه دؤندردین گؤزل! عشقی پارلاتدین گونش تک، ائل‌ده بیر چیرکین قیزین جلوه‌لندیردین آدین، لیلایه دؤندردین گؤزل! قیسی مجنون ائیله‌دین، لیلایه وئردین جلوه‌نی دنیانی مجنون اوچون، صحرایه دؤندردین گؤزل! سن بیر اؤکسوز کؤرپه‌نی آلدین دنیزدن، دیکله‌دین دشمنین قصرین‌ده بیر موسایه دؤندردین گؤزل! عشقدن الهام آلار هرکس حیاتین آنلامین عشق بیر زهر اولسا دا، حلوایه دؤندردین گؤزل! سن گتیردین عشق‌ایله، آیدینلیغی جان ملکــونه « اِلیـار»ین کورگؤزلرین، شهلایه دؤندردین گؤزل! .

2

آی گونَش!

جیر قارانلیق پرده سین، آش چنلی داغدان آی گونَش! گَل سئویندیر، خلقه وئر یایغین ایشیقدان پای گونَش! چولغاییب دیر عالمی سنسیز قارانلیق دهشتی اَل وئریب شیطانه چوخلار، غم سالیب دیر های گونَش! قیش، آغیر قیش دیر، منیم آغزیمدا چوخ سؤزلر دونوب آل اَلیندن شاختاسین، قیش دؤنسون اولسون یای گونَش! غم قارین داغلاردا آغلات، یایلالاردان گؤز یاشی آخسین، اولسون قوی اَتک چؤللرده چیلغین چای گونَش! گَل، بوتون گوللرگولومسونسون بو دالغین کؤنلومه قوی سئوینجین شمعی یانسین، غملر اولسون زای گونَش! آل سازی سیرتیق سازاقدان، قارغانی سال ذیروه دن بولبولون جان نغمه سین هر یاندا آنجاق یای گونَش! سن بیر اؤرنَکسن، حقیقتدن آلیبسان جلوه نی بیربئله معناده بیر آیسان، یوخوندور تای گونَش! « اِلیـار»ین دیوانی دا سنسیز، قارانلیق کؤلگه دیر ساچ ایشیق، دیوانی هر محفل‌ده اولسون «آی»گونَش! .

3

قورتولوش

سؤنوبدو سانکی جهاندا عدالتین چیراغی غمین، یازیقلارا یوخدور جهاندا بیر قیراغی. جهانی چولغالاییب دیر قارانلیغین بولودو ایشیقلی بیرگونه یوخدور، آزانلارین اومودو. سینیبدی « زهره» نین آرتیق اَلینده سؤزلو سازی بویاندی قانه آی ائللر! یئرین یاشیل پالازی. هارای چکیر آلاقارغا، کار ائیله ییر قولاغی دئشیر دوشونجه می غملر، بولاندیریر بولاغی. اؤزون یئتیردی سازاق دا، یاراقلاناندا خزان کی، باغدا گوللری ائتسین خزَل کیمی ورَزان. بو، اولدو بولبوله نیسگیل، بوغولدو باغدا سَسی سارالدی رنگی بو غمدن، دار اولدو جان قفسی. آلیبدی شاختا حیاتی، جهانی قیش بورویوب دونوبدو جاندا نفس لر، عمر یانیب، چورویوب. اَییلدی ظلمه بویونلار،تمدنون آدینا باخیر بو خلقده شیطان، جهالتین دادینا. جوشور بو توزلو جهاندا حقیقتین بولاغی ائشیتمه ییر سسین آنجاق، تمدنون قولاغی. دینین باغیندا گؤرورسن بو دنیانین یالاغی دیکن کیمی اولوب آرتیق بو بوستانین آلاغی. او، قوردا تایدی، گئییب دیر بوگون قویون دریسین اولورسا وجدانی بیرگون، گرَک اؤلوب، اَریسین. آی الله- ی سئون انسان! جهانه اویما داها آتار، ساتار سنی بیرگون، اورَکده باخماز آها. سیغینسان الله- ا شیطاندا سندن اوموسوناجاق چاغیرسا بیرسنی دنیا،گؤررسن اودقوناجاق. نه ظالم اول بو جهاندا، نه ظلمه سن بویون اَی قیلینجی، قالخانی یِـئردن گؤتور، قارانلیغا دَی. دان اولدوزو چیخاجاق دیر، گَلنده یار سوراغی قارانلیغی بیچه جکدیر اویاقلارین اوراغی. قیزیل ساچین یایاجاق دیر حقیقتین گونشی جهانی توپلایاجاق دیر عدالتین عطشی. اینان کی، ظلمون ائوین بیر امام گلیب ییخاجاق قارانلیغین بوغازیندان، ایشیق توتوب، سیخاجاق. بو ظلمدن، بو دوماندان حیاتی قورتاراجاق یازین یولوندا آچارکن، قیشین داغین یاراجاق. خزاندا سارسیلان ائللر، یاشیل دونون گئیه جک جهاندا عشقینه هرکس، اورَک سؤزون دئیه جک. دؤز « اِلیـار»! اولسا دا اولسون، یئرین غمین بوجاغی قوی اولماسین سنه شیرین، بو دنیانین قوجاغی. .

4

آی کؤنلومون سلطانی!

عرشی آی فرش ائله یَن، شانلی سلیمانیم منیم کؤنلومون ملکون آلان آی جانلی سلطانیم منیم. بیر قولاق وئر دردیمه؛ ظالم فلکدن دؤنموشم آخسا دا حق اوسته قوی آخسین بوگون قانیم منیم! بیر یاراقلانمیش گلین دیر کهنه دنیا، بیلمیشم اونلا اَلبیردیر قارانلیق شاهی، دوشمانیم منیم. درده سالمیش اول وفاسیز عشوه سی، آنجاق منی عشقدن دیر بیر یانار اود درده درمانیم منیم. من بو دنیانین اَلیندن دیر سیغیندیم عشقینه چکمرم اَل عشقدن؛ چون واردی پیمانیم منیم. عشقیمی سیندیرماغا، غم شاهی چوخدان آتلانیب قلبین آماج ائتمه یه، ایماندی پیکانیم منیم. عشقه بیر جان وئرسه کیم، معشوقدن مین جان آلار بو سؤزه هرکسدن آرتیق، واردیر ایمانیم منیم. گَل، سنین قارشیندا من نذر ائتمیشم قربان وئرم بیر شیرین جان دیر سنین تک شاهه، قربانیم منیم. قوی بیر ابراهیم اولوم عشقینده آی گول سئوگیلیم چونکو اسماعیل دیر، بو اَلده کی جانیم منیم. « اِلیـار»ین دا کؤنلونه یول وئر سن عشقین کویونا چونکو واردیر سؤیله ییر عشقینده دیوانیم منیم. .

5

آیریلماسین

سوسن، سونبول، نرگیزدن آیریلماسین! بولبول بیزدن، گول سیزدن آیریلماسین! دنیا وارکن، آذربایجان وار اولسون « تورکمانچای» تبریزدن آیریلماسین! حیران ائتسین انسانلاری تورکو دیـل بیزلر دیلدن، دیل بیزدن آیریلماسین! بیرلیک بیزدن، بیز بیرلیکدن، هئچ زمان هایلار هویدان، هئی دیزدن آیریلماسین! دنیا وارکن شنلیک، اوغور، اؤلکه دن « اِلیـار» ائلدن، اَل سیزدن آیریلماسین! .

6

قانلی پای

دوشودو ایشیق بیر سارایدان عشقین اوخو چیخدی یایدان. یار منی آولار ایچینده سالمادی آنجاق کی، سایدان. عشق اوخونا اولدوم آماج قیرمیزی قان آخدی چایدان. آلدی پایین، آلدی باغریم یار گتیرن قانلی پایدان! اورتالیغا غم دیکَلمیش قورخو سالا بلکه هایدان. قانه باتار یار سئونلر یاردان اولان بیر اولایدان. عاشق اوچون دادلی دیر قان نَننی‌ده‌کی لای‌لا- لای‌دان. عاشقین « اِلیـار»! اودورکی قورخوسو یوخدور هارایدان! .

7

ساراییم!

ساراییم! اوزون، آیا بنزه ییر قارا قاشلارین، یایا بنزه ییر. گولوشون گوله، یئریشین یئله باخیشین آخار چایا بنزه ییر. سن اولاندا، قیش پالازین ییغیر بو دؤنَم دؤنور، یایا بنزه ییر. هالای اورتاسیندا هارایلارین قولاغیمدا نای- نایا بنزه ییر. منه سن اَزلده قیلان نظر او توکَنمه یَن سایا بنزه ییر. سنین عشقی نین بالا داملاسی اوره ییمده دریایا بنزه ییر. بو قلم کی، وئرمیسن « اِلیـار»- ا دئیه سَن اؤزَل پایا بنزه ییر. .

8

کـاش!

کاش! غملری یاندیرماق اولایدی کاش! ظلمو تالاندیرماق اولایدی! بیر یئرلی بو دنیاده کی یارب قانمازلاری قاندیرماق اولایدی! سیرتیقلاری توم ائل- اوبالاردا بیرتورلو اوتاندیرماق اولایدی! کاش! هرکؤنولون چنلی چاغیندا عشقین دادین آندیرماق اولایدی! یولسوزلاری دنیا اوزرینده ایمانه بولاندیرماق اولایدی! شیطانلاری، یاپدیقلاری ایشدن آی « اِلیـار»! اوساندیرماق اولایدی! .

9

بلالی کربلا

بیر بلالی میدان دیر، کربلا بو سلطانه چونکو باش علی اوغلو، اَیمه ییبدی شیطانه. سؤندورون دئییب شمعی، ائیله یین خبر جمعی کیمسه نین کی، وار عذرو، گیرمه سین بو میدانه! سؤیله ییب دئیین شامه، باغلییام من اسلامه قویمارام یزید ائتسین، سایغیسیزلیق ایمانه. یوخدو قورخو بیرسؤزدن، دینی قویمارام گؤزدن بیر وفالی دوستام من، دینه هم ده قرآنه. من حسینم ای لشکر، دینه بیر رشید عسکر سیز اگر بو دنیایه، من ده حقه دیوانه. اویمارام بو تزویره، چکسه لر ده زنجیره کربلا دا آل قاندان، دؤنسه بوردا عمّانه. خیمه لر ده اودلانسا، نازلی قیزلاریم یانسا یا اوشاقلاری بیر- بیر، غم گؤتورسه قربانه. اَلده سون گولوم سولسا، گؤز یاشیم دا قان اولسا اَل گؤتورمرم حقدن، باخمارام شیرین جانه. شیعه لر گلین بیز ده، وارکن ایندی سو دیزده بیر مرید اولاق جاندان، بو گؤزل سلیمانه! آرزودور بو « اِلیـار» دا، کربلایه تای داردا جان حسینه تای وئرسین، حق یولوندا جانانه. .

10

آرزو

گونئیده گون، قوزوئیده بول قار اولسون چیمنده گول، آغاجدا دا بار اولسون! قارانلیغی گونش بوغوب بیتیرسین یامان گونه گلنده، یول دار اولسون! ائلین غمی سینیب، یانیب، یاخیلسین اَلی، قولو، آیاقلاری وار اولسون! اورَکلرین ایچینده جان سئوینجی بولاق کیمی، سورَکلی قاینار اولسون! گلین لییین هر ائلده قیز گئیینسین بَه‌ی اوغلانین اَلینده بیر نار اولسون! موغام سویو کؤنول‌لره یاییلسین هر اَلده بیر کمانچا، بیر تار اولسون! چتین زماندا ائل یوکون چکن‌لر اوسانمایان، گؤزل اوغوللار اولسون! شرفلی باش ائلین، دیلین اونوتماز ائلین، دیلین ساتانلارا عار اولسون! کؤنول قوشوم خیال گؤیون گزرکن زمان- زمان دیلینده یار- یار اولسون! کرم قیل الله! عشقینه یانارکن حقیقتی دئین دیل، « اِلیـار» اولسون! .

11

پاشـا گَلسین

سئوگی ملکوندن آی الله پاشا گلسین آیدین اولسون قورو گؤزلر یاشا گلسین. بیزه دویغون گؤز ایله یار دا باخاندا قارا کیپریکلر اوزانسین، قاشا گلسین. قوی وئریلسین داها اَلدن- اَله گوللر گولر اوزدن ده بزَک یولداشا گلسین. یاخشیلار مین یاشاسینلار بو جهاندا ظلم ائدنلر عمرو تئز باشا گلسین! قورو انسانلیغی عالمده آی الله! شیطانین آرزو باشین چال داشا گلسین! آچ محبت بولاغین دؤشلریمیزده قوی سئوینج اوردا اوزون بیر یاشا گلسین. « اِلیـار»ین آرزوسودور، سؤیله ییر الله! عشقی نین قوی هاواسی هر باشا گلسین! .

12

قوشما منی!

اوجا ربیم! سنی باشدان آتانا قوشما منی! بورونوب غفلته، غمسیز یاتانا قوشما منی! بیر صدف دیرسه جانیم، اینجی سینی ایمان ائله سوته سو، دَن- دؤشه داش- قوم قاتانا قوشما منی! منه قرآن اوخویارکن، ایچین آنلات گئجه لر بو کتابدان اؤزونه یوک چاتانا قوشما منی! کرم ائت، بیر دوغودان قوی چیخیم عشق عالمینه گئجه نین باغرینا بایغین باتانا قوشما منی! منی دار گونده اؤکـوزلرکیمی قوشسان جوته، قوش ساقین آرسیز، کؤتو بیر شارلاتانا قوشما منی! بیر حیات یولداشیم اولسون، ایچی دوز اولسا یئتر عقلی آز، گؤزلری سیرتیق ماتانا قوشما منی! قلمیم سؤیله ییر « اِلیـار»، بونو آرتیر غزله شرفین، ایمانین آرتیق ساتانا قوشما منی! .

13

عشقی گؤندر!

عشقی گؤندر، یا منی قارشیندا قربان ائیله سین یا قارانلیق کؤنلومو هرگون خراسان ائیله سین. تختدن سالسین غمی، وئرسین یئله لباده سین قالدیرارکن بایراغین کؤنلومده جولان ائیله سین. آلسین اغیارین اَلیندن مندکی جان ملکونو آی گؤزل! یانلیز سنی سینمده سلطان ائیله سین. جاندا بوغسون ذلتی، قیرسین گناهین حلقه سین قویماسین نفسیم سنین کویوندا عصیان ائیله سین. یازگتیرسین،گول گولومسونسون، بولاقلار آغلاسین یاخشیلیقلار کؤوشنین هر یئرده بوستان ائیله سین. چوخدو دردیم، یالقیزام، بیر یوخلایان یوخدور منی قوی گلیب هر دردیمی بیر یئرلی درمان ائیله سین. بنزرم شیطانه من، سینمده عشقین اولماسا عشق گلسین قوی منی دوز یولدا انسان ائیله سین. عشق اوجالدارکن منی، قویسون یاییلسین شهرتیم شیطانی قیسقاندیرارکن، باغرینی قان ائیله سین. بیر اود اولسون سؤنمه یَن، هرگون اوجالسین شعله سی کفرو یاندیرسین، کولون کؤنلومده ایمان ائیله سین. قبله نی بیر ائیله سین، هرکس نظر قیلسین سنه محتشم انجیلی هم توراتی قرآن ائیله سین. عشق ساحلسیز دنیزدیر، مندکی جان بیرگمی اذن وئر سینسین گمی، دریا بوراغان ائیله سین. قوی سو آلسین عشقدن « اِلیـار»دا شعرین قایناغی دفترین عشق ایله بیرگون گوجلو دیوان ائیله سین. .

14

خزان

خزان گلنده سویوبدور یاشیل دونون چیمنین حالین سور آی کؤنولوم! بیر، چیمنده یاسمنین. چون ایسته ییر بوغا باغلاردا بولبولون سسینی چکیبدی باغلارا باخ گؤر نه تور زاغین- زغنین! سالیبدی فیرتیناسین هر یاشیل باغین جانینا ائدیبدی بولبولو یالقیز ؛ یاخیب اونون وطنین. اَلینده شاللاغی واردیر سازاقدان اول چاپارین چاپاندا داغلاری آلمیش جانین یازیق گوَنین. بو دنیانین غمی تایدیر خزانه آی کؤنولوم! بزَکلی دوشمنی دیر بوردا هرگلیب- گئده نین. تالانچی دیر غم اؤزو؛ سن ده بیر یمن ملکو بیلیرکی، چوخلو، ده یرلی عقیقی وار یمنین. بیر الله عشقدی قارشیندا سینمایان قالخان سیغین سون عشقینه یانلیز امان واریندی سنین. کیم ایسته ییر اولا عشقین شهیدی آی « اِلیـار»! یاشام بویو دئه گرَکدیر سویونماسین کفنین! .

15

قارا یئـل

بو اؤلکه نین قارا بیر یئل چیخاردی گؤز یاشینی یاخاندا خوش گونون آردین، ییخاندا دام- داشینی. گلرکن ایسته دی ملکو، گلین کیمی بزه سین چیخاردی گؤزلرین آنجاق، آلاندا هرقاشینی. اویان- اویان دئییر آنجاق، یاییر اویوشدوروجو بو اوزدن ائل زمیسینده اَکیر ده خاشخاشینی. بزَکلی پرده آسیبدیر ایشیقلیغین اؤنونه گونشدن آزدیرا بلکه، ایشیق سئور ناشینی. یاشیل دونون گئیینرکن، ریانی مرکب ائدیب یالانچیدان، باش اَیَندن گؤتوردو فراشینی. آیاق یالینلاری ییغمیش دبیلقه کؤلگه سینه بو خلقه خان بزه یَرکن چوماقلی اووباشینی. یولوبدور اخلاقین آرتیق تویوق کیمی له‌لـه‌یین تمدنون دینه اویغون بیشیرمه‌ییب آشینی. اَزیبدی موتلولوغون دا بو یئل قولون- قانادین کسیبدی گؤر نه آمانسیز، آزادلیغین باشینی! هوس گؤلونده بوغارکن اوغوللارین کؤنولون آییردی چوخ باجیلاردان، وفالی قارداشینی. اودورکی، شیطانی اؤرنَک ائدیب زمان بالاسی تؤکوب بوتون اَته ییندن، محبتین داشینی. عدالتین یولون ایللردی بوردا گؤزله ییرم ماراقلییام سورام اوندان گلیرسه بیر یاشینی. کؤنولده بوغ داها « اِلیـار»! قارانلیغین دوغانین جانیندا قویما یئر آلسین او شیطان اویناشینی! .

16

کؤنول کؤزو

داها چیخ قارشیما بیرگول منه گولدور گؤزومو سنه آی جان! ائدرم مین کره قربان اؤزومو! یومارام عالمه گؤز؛ گلمه سن آرتیق اؤلرم عاشقم، آیریلیغا عاشقین اولماز دؤزومو. حله ده کؤز کیمی دیر باغریما ایلکین باخیشین یئنه بیرگَل منه باخ، سینه ده آرتیرکؤزومو! بیرجه سنسن گؤزلیم! منده کؤنول سلطانی سون سؤزومدور، گئری قایتارمارام انجاق سؤزومو. آراماز عاشق اولان، سئوگییه درمان « اِلیـار»! عاشق اولسان بونو بیل، یوخدو بو دردین چؤزومو! .

17

خال

حکیم! آل گؤر نه‌دیر دردیم؛ حیاتیم بیر خیال اولموش کؤنول جنتده، جان اوددا، بو حالیم گؤر نه حال اولموش؟ قراریم یوخدو؛ گؤز اویماز؛ یاریمدان باشقاسین دویماز جانیم مین درده عشقیندن، دئیرسن بیر جووال اولموش. بوگون هجراندا یانسام دا، وصالین شوقو وار باشدا بو اوزدن دیر منیم آغزیم دا هجرین زهری بال اولموش. یارین جان قایناغیندان جان، جامین بیل دولدورار هرگون اونون هر لطفو بوینومدا گؤزل بیر گوللو شال اولموش. عدم یوردوندا معناسیز بوغولموشدوم قارانلیقدا آلیب اوردان منی، معنا وئرن بیرگول جمال اولموش. حیاتیم، آنلادیم آرتیق، چتین بیر یولدو دنیاده چتینلیک لر بو اوزدن دیرکی، مقصد بیر کمال اولموش. بدن بیر دار قفس دیر، من توتولموش بیر قوشام اوندا توخونموشدور قضادان تور؛ دنی آلتیندا خال اولموش. یارین بایغین سالان زلفون، دئییم بیرگؤرسه گؤیچک لر گؤررسن چوخ اوزون دیللر اونون قارشیندا لال اولموش. ایشیق، اوندان آلار هرگون بوتون گؤیلرده اولدوزلار اونون قارشیندا گون سیزمیش، قارانلیقلار زوال اولموش. باشین عشقین قیلینجییلا، آلین تئز منلییین جاندا غنیم دیر عشقه چون منلیک؛ قانین تؤکمک حلال اولموش. سونوج، آیریلسا کیم یاردان، بوغولماق دیر قارانلیقدا گونشدن دیرکی، آی گؤیده گزرکن بیرهلال اولموش. یاشیل جنت دیرآی « اِلیـار»! اورَکدن یازدیغین دیوان غزللر سانکی دیواندا، گؤزللیکدن غزال اولموش. .

18

نـه‌دَن؟

گؤر نه‌دَن انسانلیغا آزدیر بوگونلـر مشتری دوزلویو اؤلدورمه یه چوخلار تاخیبلار خنجری. سوسدورور بولبوللری قیش گؤندرن یولسوز سازاق ایسته‌ییر بولبول دؤنـوب اولسون قارانلیق عسکری. وارلی واردیر، توخلوغوندان آختاریر بیر جان اوغان چوخلو یوخسول وار آجیندان بیر سوموکدور، بیر دری. ایندی یوخسوللوق آغیر قار تک باسیبدیر دام- داشی چوخ چتین دیر دول قادین تاپسین یاوان بیر بربری. بیر قادین قوللوق ائدیر بئش کور قیزا، آخسار اَره ناز ائدیر بیر آیریسی، هئچ سئومه ییر پولسوز اَری. غم، قودوز بیر قوردا تای هرگون سؤکور یوخسوللاری آیریلار وار اوینادیر ساحلده باخ، مین بیر پری. آلتی یاندان یاغدیریر هرگون قارانلیق، ظلم اوخون هاردادیر مظلوملارین وجدان کی، اولسون سنگری؟ دنیانین سارساقلاری اولموش قارانلیق قوللاری هم ده گؤر یالتاقلاری اولموش ده‌یَـرسیز عنتری. آرزودور باتسین قارانلیقلار، ییخیلسین ظلم ائوی ظالمین سینسین بئلی، فقرین پوزولسون دفتری! پارلاسین باتماز گونش، جوشسون محبت قایناغی بیر سپیلسین عالمه هرگون عدالت عنبری. هانسی اَل، هانسی قلم خلقین یازیر بختین قارا سینسین اول اَل هم قلم، دوشسون داغیلسین جوهری! یول تاپا بیلمزلر آنجاق موتلولوقلارکویونا اولماسا انسانلارین مولا علی تک اولکری. مینمه یولداش! قورسالار بیرگون ریادان بیرگمی چون ریانین بوردا هم عقباده یوخدور لنگری. آل گؤتور دیوانیمی، قیل چاره انسان دردینه قویما توز آلتیندا قالسین « اِلیـار»ین حق سؤزلری! .

19

آی سئوگینین یازانی!

یا گؤندر عشقدن می یا مندن آل بو جانی یاکؤنلومو سیغیندیر؛ یا غمدن آل امانی. سنسیز غمین اَلیندن باخ گؤر نه تور توتوبدور کؤنلون گؤیون بوگونلر آهین آغیر دومانی! چیخمیش چیبان حیاتین شیطان اؤپن یئریندن بیرچاره قیل کرمدن، قالدیر بو تور چیبانی! یاندیر گؤزل یاریم بیر میخانه نین چراغین قوی اوردا جان سیغینسین غم سالدیران زمانی. یاندیر منیم جانیمدا عشقین اودون؛ او اوزدن بیر قایناسین کؤنولده جان دویغومون قازانی. آنجاق مِیین هواسین ، چکسم‌ده هر جفاسین قالدیرما سن دؤشومدن، آی سئوگی نین یازانی! جان آیریلار کدردن؛ عشق اولسا هرکؤنولده اوندان سوزر قارانلیق، کیبرین یاتار دابانی. دان اولدوزون گتیر، قوی بیتسین داها قارانلیق آیدین سحر دوغولسون، گوللر دئسین اذانی. شیطانه چوخ اَییلمه دنیاده سن آی انسان! سوچلار چؤلونده یوخسا، ائیلر هوس چوبانی. بوستانه بنزه ییر جان؛ تقوانی گَل حصار ائت قوی گزمه سین ایچینده شیطان کیمی قابانی. یارب! حیات ایچینده ایمانی بیر دایاق وئر قوی منده یاخشیلیقلار بوغسون داغار یامانی. خرمنده خیر ایشیم، دَن؛ سوچلار سامان ساییلسا قالسین دَنیم سوورسون رحمت یئلین سامانی. سن لطف قیلدین الله! آنلاتدین عشقی بلکه « اِلیـار» اورَکدن اولسون عشقین اؤزل اوزانی. .

20

باخ!

آچ گؤزلرینی وارلی داداش! یوخسولا بیر باخ! یالقیز یاشایان، بوردا اوغولسوز دولا بیر باخ! پای- پوشک ائله واردان، نه قدر گلسه اَلیندن خیر ایشلر اوچون، بانکادا یاتمیش پولا بیر باخ! سن وارگوجونه، ائیلمه چوخ بوینو یوغونلوق افسانه ده آیغین یاتیلان هرکولا بیر باخ! توز گؤیلره قالدیرما گؤزل! یول یئرییَنده انسانلیغین اوستون سوپوررکن، سولا بیر باخ! عبرت گؤزون آچ، ظالمه سون گونده نظر قیل خلقین زمیسین، گونده یئیَن بامبولا بیر باخ! دنیانی توتوب قالمایاجاقسان، بونو سن بیل وارلیقدا بدن تک چورویَن بیر چولا بیر باخ! « اِلیـار»! آراییرسان اگر انسانلیغا اؤرنَک احمد کیمی بیر الله-ا وورغون قولا بیر باخ! .

21

وطن عسکری

عشقین من آذربایجانین سینمده عمّان ائیلرم مین جان دا آرتیرسام اونون عشقینده قربان ائیلرم. آی یوردومون دوشمنلری! من بیر یورولماز عسکرم قان دیر قیلینجیم حربده، جان وارسا قالخان ائیلرم. جاندان دا دوشسم حربده، باش اَیمرم دوشمنلره عشق ایله آذربایجانی، جان ائیلرم، جان ائیلرم. آنجاق ساقین، من اؤلکه مین اؤزگورلویوندن گئچمرم جاندان وطن سئوداسینی، کؤنلومده ایمان ائیلرم. جان‌یوردوموزدان دویمارام، من خلقی یالقیز قویمارام دوشمنلرین باغرین وطن عشقییله من قان ائیلرم. من « اِلیـار»ام، من « اِلیـار»ام، اؤز اؤلکمه دوزگون یارام عشقینده چیلغین شعریمی،بیر باغلی دیوان ائیلرم. .

22

آی یـار

گؤز آچان‌دان منی زلفونده چکیبسن دارا یار ! منی یالقیز بوراخیب، سؤیله گئدیرسن هارا یار ! یاندیرار باغریمی نیسگیل کؤزو سن آیریلسان ائیله یَر سینمی هجرین زهَری مین پارا، یار ! جانیما دوشمه سه بیرگون ایشیغین عالمده باسار آنجاق کؤنولو هرگئجه-گوندوز قارا، یار ! آزارام هم ده یولوندان، ایترَم ظلمتده دوشسه بیرگون من ایله عشقه بیر آددیم آرا، یار ! آرزودور غمزه لرین قلبیمی آماج ائله سین اوخ اولوب سینمه وورسون ابدی بیر یارا، یار ! سیناییرسان اوزون ایللردی منی محنتده گَل بو محنتده ده سن عشقینی مندن آرا، یار ! یولوما گؤر نه دوزاقلار قورولوب شیطاندان منی اوندان قورویارکن، داها گؤستر چارا، یار ! نه گؤزل، تایسیز اوغوردور سنه قربان اولماق قسمت اولسون بو اوغور، آرزوسودور، « اِلیـار»‌ا یار ! .

23

تورکو دیـل

ربّ‌دن دیر دادلی بیر پای، تورکو دیل دویغولاردان بیر آخار چای، تورکو دیل. دوغرولار هرجمله سیندن نغمه لر تاردا جان‌دیر ، نئی‌ده، نای- نای تورکو دیل. ائللرین وارلیقگؤیونده اَسکیدن قوی دئییم اولدوزدو هم آی تورکو دیل. چوخ آلاشدیر گوللری، بوستان کیمی چوخ سیجاق دیر، سانکی بیر یای، تورکو دیل. تورک ائلین، حوا دوغان گوندن بری نَننی‌لرده اولدو لای- لای تورکو دیل. دیلده بال دیر، اوزده خال دیر، باشدا دا بیر دارانمیش زلفه دیر تای، تورکو دیل. باشقا دیللردن آرینسین، آرزودور اولماسین هئچ بیر زمان زای، تورکو دیل! هاردا غم سوسدورسا آیقین دیللری دالدالانماز، هئی سالار های، تورکو دیل. هر خیالین آنلادار چیلغین لارین گؤسترر معنایه چوخ سای، تورکو دیل. سوسما دوستوم! دور دولان بولبول کیمی هر باغا، بوستانه سن یای، تورکو دیل! سندن « اِلیـار» گول قاتار دیوانینا چون سئویر جاندان سنی آی تورکو دیل! .

24

انسان اولماق

گَلمیشم محنتده بو دنیایه انسان اولماغا خسته یَم، بیر نازلی یار عشقییله درمان اولماغا. ساغلانیب دیر مین بلا دنیاده هر انسان اوچون چونکو لازم دیر بلا، بیر دوغرو انسان اولماغا. چوخ بؤیوک بیر فخردیر جاندان دیلنمک عشقده عشق کویون وئرمرم دنیاده سلطان اولماغا. یارب! عشقین بیر بولاق دیر دوب- دورو، دین اهلینه اوندان ایچمک دیر گرَک، جاندان مسلمان اولماغا. یئتدی ملکون شاهی‌ دا فرش ائیله‌یَنمز عرشینی گؤیده چون لاییقدی بیر عاشق، سلیمان اولماغا. هر گؤزللیک چشمه سی یانلیز سنین ملکونده دیر یوخدو سندن باشقا لاییق خلقه جانان اولماغا. من عدم قارنیندا یاتمیشدیم، اویاتدین بیر زمان سن دوغوزدوردون منی اوندان، بؤیوک جان اولماغا. چوخ زمان‌دیر آغلادیر آنجاق منی هجران غمی گؤز یاشیمدان دامنیم آز قالدی عمّان اولماغا. اولمارام سوسقون داها دنیاده بیر باتلاق کیمی دالغالار تک چیرپینار جان، شانلی توفان اولماغا. حق یولوندان باشقا هئچ بیر یول یاراشماز عاشقه حاضرم بو یولدا یار عشقییله قربان اولماغا. باشدان آت کؤنلوم! هوسلر ملکونون سئوداسینی چونکو بیر آددیم قالیر اوردان دا شیطان اولماغا. ایسته ییر « اِلیـار» سنین عشقینده دیوان باغلاسین یاردیم ائت عشقینده یارب! شعری دیوان اولماغا. .

25

معلّم

معلّم خلقه بیر جان دیر معلّم دوغرو انسان دیر. قارانلیقلاردا بیر مشعل چتین یوللاردا ایمان دیر. نفس دیر سانکی انسانه دامارلاردا آخان قان دیر. معلّم خلقه بیر اؤرنَک معلّم علمه میزان دیر. جهالت هاردا بویلانسا معلّم اوردا توفان دیر. ساییلسا اؤلکه بیرگولشن بو انسان اوردا ریحان دیر. یانار بیر شمعی هر جمعین ساواش وقتینده آسلان دیر. یازیق اَلدن، توتان اَل دیر کؤنول ملکونده سلطان دیر. قیلینجین ظلم قالدیرسا اونون قارشیندا قالخان دیر. آی « اِلیـار» بیل کی، سون اوجدا معلّم عشقه قربان دیر! .

26

قیسسا فرصت

بو دنیا قیسسا فرصت دیر، چالیش؛ چوخ یاخشیلیق گؤستر بو دنیادن او دنیایه، یاشیل بیر موتلولوق گؤنـدر چالیش، رحمتدن اومسونما، گؤزللیک‌لردن اَک بوردا اینان، بیر باشقا دنیاده، دئیَـرلر اَکدیییندن دَر باش اَی یانلیز بیر الله- هَ، نماز قیل عشقین آردیندا اینانجین بایراغین قالدیر، سنی آلقیشلاسین گؤیلر آییق دوش اؤلمه‌دن اؤنجه، آرین دنیاده پیسلیکدن کی، غم سولسون قیامتده، قارانلیق اولماسین محشر یارین عشقییله دنیاده، ایشین دوز یولدا گئتمک دیر دوشون بیر، بَللی دیر الله نه‌دَن گؤندردی پیغمبر کؤنول ملکون اجل بیرگون دنیز تک دالغالاندیرسا توکل ائیله، دیکسینمه، اولار یار عشقی بیر لنگر جهنم دوغرودور، دوغرو، اَلیندن قورتاران خلقی گؤزل ایش، بیر ده ایمان دیر، کفایت ائیله‌مز منبر بو دنیاده اینانج اهلی، باش آچماز یاخشیلیقلاردان ساقین، حقدن اوزاقلاشماز، گؤتورمز کینه‌دن خنجر قیامت بیر چتین گوندور، اوگوندن قورخان انسانلار اؤلومدن اؤنجه دنیاده او وقتین فکرین ائیلرلر کرم قیل، اذن وئر یارب! اوگون محشرده « اِلیـار»ی شفاعت ائیله سین آنجاق، امیرالمومنین حیدر .

27

یار اولان یئرده

یارا وورغون کؤنوللردن، آد اولار یار اولان یئرده اونودولموش گؤزللردن، یاد اولار یار اولان یئرده. گونشه قول آچار داغلار؛ یاشایارگول گولن چاغلار آرینار توز باسان باغلار، شاد اولار یار اولان یئرده. بزه‌نَر هرکؤنول شهری؛ توکه‌نَر آیریلیق زهری آجی دویموش آغیزلاردا، داد اولار یار اولان یئرده. آزالار غم، اینانج آرتار؛ هره اؤز اَکدییین دارتار داها بیل، هرنه شیطان وار، یاد اولار یار اولان یئرده. یارین عشقینده وار بیر اوز ؛ گئجه‌نی ائیله‌یَرگوندوز آرادان قالدیرار ظلمو ؛ داد اولار یار اولان یئرده. قیش اؤلر، یاز گلَر « اِلیـار»! اوزه گوللر گولَر « اِلیـار»! بونو دا بیل کی آرتیق هر زاد اولار یار اولان یئرده! .

28

پارلا

گَل پارلا هرآخشام آیا تای، گون باتان چاغی آیدینلیغی ظالم گئجه، گؤزدن آتان چاغی. قورتار قارالیقلار قویوسوندان گؤزل! داها مصرینده عزیز ائت منی قارداش ساتان چاغی گَل سینه‌می ساقی! ائله سن، عشقه بیر قدح غمدن بو فلک سیرتیما بیر یوک چاتان چاغی زلفونده گؤزل! قوی قوشا تای، باغلاسین یووا عشقینده سنین کویونا کؤنلوم چاتان چاغی بختیم کی، اویاق اولماسا چیخماز دان اولدوزوم یارب! سن اویات بختیمی آرتیق یاتان چاغی ایمانین آریندیر کؤتولوکلردن « اِلیـار»ین ایمانینا شیطان کؤتو بیر زاد قاتان چاغی .

29

سیناق

سالیب دیر اود جانیما، ازلدن عشقی یارین خیالدا جان قوشو دا، گزیر یارین دیارین. سوسوز قویوبدو منی، آلیبدی بیر طرفه اؤنومده بول هوسین، آچیب سرین سولارین. سیناقدایام بیلیرم، یاواش- یاواش او گؤزل چیخارداجاقدی منیم، جانیمدان عشق عیارین. خمار باخاندا منه، منی اؤزومدن آلیر منیم تک عاشقی نین، قورور تئلینده دارین. گؤزللییین گؤزه سی، گؤزونده هرگؤزلین عاشقلارین گؤزو چوخ سئور گؤزون خمارین. وصاله یئتمک اوچون، گرَکدیر آی کؤنولوم کی اورتادان آلاسان، اؤزون هوس دووارین. گرَک بلایه دؤزم، بلاسیز عشق اولماز بلا چؤلونده گؤرر، هر عاشق اؤز چیخارین. بو سؤنمه‌یَن اودونون، علاجی یانماق دیر اود اورتاسیندا یاریم، قوروبدو جان بازارین. بیشیرسه عشقی منی، گؤررسن آی کؤنولوم جانیم دا، من ده غمین، یاخاندا جان- جییارین. اودوزسا کیمسه وارین، بو باشدا سئوگیلییه او باشدا بیل کی، یقین، اودوب فلک قومارین. کیم ایسته ییرکؤنولو، کی عرشی فرش ائله سین بو یولدا وئرمه‌لی دیر، قیلینجا شاه دامارین. سیناقدا کیمسه یارا، آپارسا دوغرو کؤنول سونوندا یاردان آلار، سعادتین آچارین. سازاق سیخاندا منی خزاندا بولبوله تای کؤنول سالیر یادیما، یار عشقی‌نین بهارین. آپارسا « اِلیـار»ی دا دالینجا غمزه لری وئرر اَلیندن اونون یولوندا هرنه وارین .

30

آتـا جـان!

بیرگولومسون کی، یاتان بختیم اویانسین آتـا جان! قوی غمین قورغوسو کؤنلومده تالانسین آتـا جان! عشق دوغموش بیر آیاقسان هم اویاقسان ائوده یوردومون توپراغی سای، عمرون اوزانسین آتـا جان! دایانیقلیقدا دا شهرت گؤیونون اولدوزوسان قوی باخارکن سنه بیر داغلار اوتانسین آتـا جان! چیرپینیرسان گئجه-گوندوز، او قابار اَللر ایله ایسته‌ییرسن جان اوغول عشقینه یانسین آتـا جان! اولدون اولادینا زحمت داغی‌نین فرهادی بیر دعا ائت کی، اوغوللار بونو قانسین آتـا جان! بیزه سن رزق آرادین عشق ایله هر زحمتدن بیرگرَک دیرکی، بونو هر اوغول آنسین آتـا جان! آتالیق عشقی بؤیوک حق دیر اوغول بوینوندا بیلن اولاده یاراشماز بونو دانسین آتـا جان! آتانین حقینی کیم دانسا، دانار الله- ین سؤیله بو نکته نی، قوی هرکس اینانسین آتـا جان! الله- ین کؤلگه‌سی‌سن، سن باشیمین اوستونده قوی کی، « اِلیـار» باشینا گونده دولانسین آتـا جان! .

31

آنـا

عمرون اوزون، جانین ساغ اولسون آنـا ! هرطرفین، باغچا- باغ اولسون آنـا ! جانلاریمیزدان جانین آیریلماسین ائل- اوبایا بیر چیراق اولسون آنـا ! آی اوزونـو گوللو گؤروم هر زمان دنیا بویو، اوزون آغ اولسون آنـا ! گول بیزه، قوی غملریمیز توکنسین جان جامینا سوزَر یاغ اولسون آنـا ! « اِلیـار» اوچون اَسیرگمه سئوگینی قوی دالینا سئوگی داغ اولسون آنـا ! .

32

آتـا

سن اوزومه دوزلو باخارکن آتـا ! سئوگینی سینمده تاخارکن آتـا ! مین جان آلار جان، باییلار عشقینه غملر اَلیندن بوراخارکن آتـا ! گول باغیمی جاندا سوواردین منیم چایلارا تای جاندان آخارکن آتـا ! بیر اودا دوشموش آتالیق کؤینه‌یین ایلدیریم، عشقینده چاخارکن آتـا ! ایندی گئدیب، یالقیز ائدیبسن یازیق « اِلیـار»ی نیسگیلده یاخارکن آتـا ! .

33

بـلا گتیـر

عشقینده گَل باشیما مین بـلا گتیـر مندن آپار بو جانی مبتـلا گتیـر. مست اولمایان باشین اولماز تحمّلو بایغین سال اؤنجه، دالینجا بـلا گتیـر. گَل غفلتین جامین آل بوردا چال داشا اویموش قولاقلارا کسکین صـلا گتیـر. سنسیز توتوب جانیمی غملرین پاسی گَل جلوه‌لَن، جانیما بیر جـلا گتیـر. کؤنلوم سئویر جانی قربان ائدم سنه لطف ائیله قارشیما بیر کربـلا گتیـر آیریلما یاردان آی « اِلیـار»، آییق دولان شیطان چاغیرسا سنی، سن ده لا گتیـر. .

34

عشقین قیامتی

آندیقجا سنده من اول شانلی قامتی کؤنلومده یوکسه لیر عشقین قیامتی. هرآن یادیمداسان، ایلکین باخیشلارین آلمیش خیالین اَلیندن ده طاقتی. حلاجین اوغلو کیمی داردادیرکؤنول عشقین، بیلیردی کؤنول؛ جاندی قیمتی. سن چکمیسن دارا ناز ایله کؤنلومو ناز ائیله‌مکدی گؤزل اوزلر عادتی. عشق ایله اولدو تالان، جاندا هر یالان هئچ وقت اونوتمایاجاق جان بو غارتی. بیر داد دادیبدی منیم عشقدن جانیم اؤلسم ده، گئتمز آغیزدان حلاوتی. سندن ساقین، اوزو دؤندرمرم گؤزل! قارشیمدا دورسا دا خلقین ملامتی. عشقین دیر عالمه رحمت خزانه سی هئچ کیمسه‌نین سنه چاتماز کرامتی. سؤز وئرمیشم سنه من قوللوق ائیله‌یَم آرتیر جانیمدا سن آرتیق دیانتی! هجران قیشیندا وصالین هاییندایام هجراندا گوجله‌نَـر عشقین حرارتی. گوللردن ایندی آلیر کؤنلوم عطرینی چون گولدو سئوگیلیمین عشق علامتی. بیرچاره قیل سن آی الله کی، هئچ زمان عشقین، تالانماسین عالمده دولتی! عشقی دادیزدیر اماندیر! هر انسانا اولماز هئچ انسانین اونسوز مروّتی. گَل سن ده دالدالان « اِلیـار»! یار عشقینه قوی قیرماسین سنی شیطان شرارتی. .

35

یا علـی!

یوکسه‌لیب، گؤیلرده سن اولدون ثریا یا علـی! ظلمتین باغرین یاریب، اولدون هویدا یا علـی! حقّی آیدین گؤسترن بیرگؤزگوسن عالم‌لره سنده باش معنایه کان دیر، سینه، سینا یا علـی! سن دوغولدون عشقدن بیرگون، گونش تک پارلادین هم گؤزللیک‌لر سنه هم عشق، شیدا یا علـی! بیر ایشیق یایدین جانیندان سن محبت ملکونه گؤیلره دوشموش بو اوزدن گؤرنه غوغا یا علـی! چوخ زمان گزدیم تاپام انسانلیغین معناسینی گؤردوم انسانلیق تاپیب دیر سنده معنا یا علـی! هرگؤزللیک سنده الله- دان اؤزل بیر جلوه دیر اولموسان یوسف، یارانمیشلار زولیخا یا علـی! آتمادین بیرکز ده سن، اَلدن عدالت بایراغین عشق ایله ایمان اولوبدور سنده تئیخا یا علـی! اَیمه‌دین هئچ بیر زمان سن باش قارانلیق شاهینا حق اوچون آلدین قیلینج، اولدون مهیّا یا علـی! اَن جومار بیر اوزگوچو اولدون یقین دریاسینا الله- ی هر زاددا چون ائتدین تماشا یا علـی! هم امامت شاهیسان، هم بیر نبوّت قارداشی آی دیانت تاجینا هرکسدن اولا یا علـی! رتبه بیرگون باغلاسا معشوق اؤزو عاشق‌لره سن اولارسان رتبه ده هرکسدن اعلا یا علـی! یانماییر، سونموش عدالت شمعی چوخدان اؤلکه ده گَل یئنه یاندیر اونو، آی خلقه مولا یا علـی! بیل کی، انسانلیق بوگون اؤکسوزدو سنسیز دهرده چاره قیل بو درده گَل اول بیر مسیحا یا علـی! یوخلایاردین سن یازیق انسانلاری عمرون بویو قیل کرم، بیرکز ده سن محشرده یوخلا یا علـی! « اِلیـار»-ا یـار اول، سنین عشقینده دیوان باغلاسین پارلاسین اولدوزکیمی، تا واردی دنیا یا علـی! .

36

قوجالیـق

آی اوغول سن بونو بیل، هرکس اوچون وار قوجالیق یاغدیرار هرباش اولا ساچلارینا قار، قوجالیق. آجیلیق چکسه قوشون هرنه زمان احواله داها قارشیندا اولانماز اوجا دیوار، قوجالیق. کیم جوانلیقدا گؤزون دیکسه فقط دنیایه قارالار باغری، اولار بختینه شاهمار، قوجالیق. گَل، جوانلیقدا آچاق یول بو قفسدن عشقه یوخسا دنیانی ائدر کؤنلوموزه دار، قوجالیق. ایپه‌یاتماز آتـا بنزرسه جوانلیق کیمده بونو بیلسین ووراجاق آغزینا افسار، قوجالیق. گنجلیک اینجیسینی خرج ائله‌سن دوز یولدا هئچ زمان اولمایاجاق دیر سنه بیر عار، قوجالیق. گؤزگودور، گؤسترر عالمده اؤتَن احوالی آرایان گؤزلره صدق ایله اولار یار، قوجالیق. بیر قازان دیر کی، دولوب تجروبه دن، عبرتدن عاقل انسانلار اوچون گؤر نئجه قاینار، قوجالیق. گنجه دیر، گنج‌لییین اوندا یاتیب معناسی گؤر کمال اهلینه اولموش نئجه بازار، قوجالیق! سون بهاریندا دا « اِلیـار»! اَلی یاردان اوزمه عشق اولورسا، اولاجاق کؤنلـونه بیرتار، قوجالیق. .

37

دایـان!

گئدیرسن آی گؤزلیم! گئتمه؛ بیر دایان گلیرم دئه، منزیلین هارادیر؛ اولسا هر هایان، گلیرم. مینیبسن آی قارا گؤزلـو! اؤنومده ناز آتینا آیاق یالین منه باخ گؤر، نه تور یایان گلیرم قیزیل ساچین یاییلارکن، کؤنول گؤیون بورویوب چکیبدی باغریما خنجر؛ ائدیبدی قان، گلیرم. یوخومدو قورخو سن اولسان، جهاندا قیرگئجه دن دالینجا عشق ایله من سانکی ارسلان گلیرم. دوشور ده هئی یادیما آی گؤزل! گؤزل باخیشین یوخومدو کیپریک اوخوندان منیم امان، گلیرم. بوراخما سن منی یانلیز ،کی آیریلیق دردی حیاتیمین یازین اَن تئز ائدر خزان، گلیرم. اورَکده سولدورار آرتیق، چوخ آرزولار چیچه‌یین خیالیمین گؤیون آنجاق باسار دومان، گلیرم. گئدرسن آی گونشیم! سن، دومان سالار قارالیق گونوم-گونومدن اولار بیل کی، چوخ یامان، گلیرم. سارای کیمی نییه مندن گئدیرسن آیریلاسان؟ دالینجا من نه یازیق! سانکی خان چوبان گلیرم. گؤتور بوگون منی آی‌گول! اؤنونده سؤز وئریرم باخیشلارین داها مین کز آلیرسا جان، گلیرم. بیر آرزودور سنه قربان وئرم بو جان- جییاری اودون کیمی منه آنجاق دئسَن ده یان، گلیرم. اَلیندن آل گئجه‌نین بیر نظر قیل « اِلیـار»ی دا یانینجا هریئره گئتسَن؛ دئییر اوزان گلیرم. .

38

آی آنـا !

عشقی منه جان ائله‌دین آی آنـا دردیمی درمان ائله‌دین آی آنـا. دوغدون، اورَکدن منه لای‌لای دئدین نَننینی بوستان ائله‌دین آی آنـا. چکدین اوشاقلیق یوکومو عشق ایله سوت وئریب، آسلان ائله‌دین آی آنـا. سن منی گولدورودون، اؤزون آغلادین گؤز یاشین عمّان ائله‌دین آی آنـا. ائوده محبت اَلی تک الله- ین سئوگینی سلطان ائله‌دین آی آنـا. دوب- دورو بیر سئوگییه اولدون بولاق عالمی حیران ائله‌دین آی آنـا. نیسگیل آتان گونده اوخون، سن منه سینه‌نی قالخان ائله‌دین آی آنـا. دوشدون آیاقدان من اوچون دهرده تاکی، بیر انسان ائله‌دین آی آنـا. دؤزدون آغیر محنته، ییخدین غمی باغرین ایرین‌قان ائله‌دین آی آنـا. سیندی دؤزوم قامتی؛ سن سینمادین صبری پریشان ائله‌دین آی آنـا. آتمادین آنجاق، منی جان ملکونه سانکی سلیمان ائله‌دین آی آنـا. ایسته دی « اِلیـار» سنه قربان اولا سن جانی قربان ائله‌دین آی آنـا. .

39

غم سئلـی

داشلانیر یارب! نه‌دَن دؤشلرده دنیانین غمی چولغاییر بیر سئل کیمی هر یئرده، هرگون آدمی. سوی قیران سئلدیر بو غم، بیر چاره قیل انسانلیغا نوحو گؤندرخلق اوچون هر جاندا قورسون بیرگمی. چایدا سئل جان آلسا دا، دیندن، شرفدن واز گئچر بوغمایینجا غم سئلی، اَلدن بوراخماز اَردمی. گَل قوروت غم قایناغین جانلاردا، شیطان تیتره‌سین شیطانین قوی اَسمه‌سین دؤشلرده چیرکین پرچمی! قوی یاشیللانسین کؤنوللر؛ گوللوک اولسون باغچالار عشقدن یاغمور دا گؤندر، بیر سئویندیر عالمی. قویما گوللر سولدورولسون؛ بولبولون باتسین سسی یاز توکنسین یا پوزولسون بوستانین گول گؤرکمی. اذن وئر غم دالغالاسیندان جان سیغینسین عشقینه بیرجه عشقین کؤلگه‌سی اولسون بو دردین مرهمی. هر یئره سنسیز آیاق قویدوم گؤزل! گؤردوم خزان بیر سنین کؤلگنده اولموش هر دؤنَم یاز موسمی. غم اَلیندن قویما کؤنلوم باغداشین قورسون داها بیر قدح وئر عشقدن سن آی شرابین حاتمی. بیر یارین عشقییله « اِلیـار»! غم بیتـر؛ جان یوکسه‌لر عشق دیر جاندان غمی قالدیرماغین یانلیز چمی. .

40

فلـک

فلک ایستَر اؤز اونون هئی اَله‌سین یئنه قورسون بیزه هرگون تله‌سین. بیرینی بخت آتینا میندیرسین بیرینین آل قانا باغرین بله‌سین. نه‌دَن ایستر بیری چه‌چه وورسون بیری محنتده قویون تک مله‌سین بولبولون یوردو داغیلسین باغدا یئرینه قارغا گتیرسین جله‌سین. سیندیریر دورنالارین قول- قانادین بوراخیر چؤللره اؤزگور دله‌سین. بیرین آرتیق گؤتورور سوت گؤلونه ایسته‌ییر باشقا بیرین اؤوکـه‌له‌سین. کؤرپه واردیر بؤیودور دؤرد آنالی کؤپه واردیر آلیر اوندان لـه‌له‌سین. یئر اوزون کیملره میدان ائله‌ییر گؤر چاتیر کیملره محنت شله‌سین! وقت اولور، خلقه چالیر تار- قاوالین وقت اولور کنده سالیر زلزله‌سین. توز آچیر عالمه غم کویوندان قاتیر آنجاق بشرین حوصله‌سین. بو جهان کهنه چیمن دیرکی، فلک اوتاریر اوندا اؤلوم تک کله‌سین. بو فلک « اِلیـار»ی دا اوخلاداجاق اودو گیزلینده قویوب حرمله‌سین. .

41

آنلادیـم

عشقدن من آنلادیـم جان ملکو سلطانسیز دئییل هر یارانمیش شکر ائدیر جانانه چون جانسیز دئییل. گؤزلری آلدیم قینیندان بیر تماشا کویونا هئچ زمان عشق اؤلکه‌سی، گؤردوم مسلمانسیز دئییل. شوق آتیندان دوشمه دیم، گزدیم خیالین داغلارین عشق ایله گؤردوم بو داغلار جاندا جئیرانسیز دئییل. من کؤنوللر کعبه سین هردن طواف ائتدیم داها آنلادیم هئچ بیرکؤنول حاجی‌سی عرفانسیز دئییل. حاضر اول کؤنلوم! یارین عشقینده قربان اولماغا چون مناسی عشقی‌نین، دنیاده قربانسیز دئییل. یاخشیلیقلار سنده قوی سونبول کیمی دَن باغلاسین عشق ایله جاندان بیتن سونبول، ده‌ییرمانسیز دئییل. یاخشیلیقدان، گؤزله یولسوزلار سنی اومسوتماسین چون اونون هئچ داملاسی عقباده عمّانسیز دئییل. سون گونون پیس گؤستریر دنیاده عبرت گؤزگوسو ظالمین دوزدورکی، دنیا بختی میدانسیز دئییل. حکمتیندن نیسگیلین جان سورودو ؛ جانان سؤیله دی درد اؤزو درماندی بیل، هئچ درد درمانسیز دئییل. باغلادیم معشوقه بئل؛ دنیایه کؤنلوم اویمادی بیلدی دنیا اهلی‌نین، سئوداسی شیطانسیز دئییل. عشق بیر بال دیر دئییم، جان سانکی بیر شان دیر اونا شان دا بالسیز اولسا، بال هئچ بیر زمان شانسیز دئییل. گَل شراب آل عشقدن؛ ایمان قوی آخسار دوشمه سین « اِلیـار»! ایمان عشق سیز دؤشلرده، بیل، مانسیز دئییل. .

42

اؤلکـه‌میز

عالمین حلقه‌سینه قاش دیر آذربایجانیمیز اؤلکه میزده یاشایان ملته قربان جانیمیز. ایسته‌ییر ملتیمیز بو قاشا لایق یاشاسین بونا حجت دیر آی ائللر، نئچه مین قربانیمیز کیم کی، جان یاندیرابیلسه وطنین عشق اودونا اوندا واردیر بو لیاقت کی، اولا ائـل‌خانیمیز. قویما الله! دوشه خلقین جانینا یولسوزلار آرتا قوی بلکه اورَکلرده بیزیم ایمانیمیز. بیزکی، اسلامه بوگون باغلامیشیق بئل جاندان هئچ یاراشماز داها شیطان اولا جان سلطانیمیز. آی وطنداشلاریمیز! اَلدن- اورَکدن بیر اولاق حق اوچون بیز دایاناق، آخسا دا باشدان قانیمیز. قویمایین سیز گئیه‌لر تولکولر آسلان دریسین یوخسا اَلدن گئده‌جک حرمتیمیز هم شانیمیز. گنج اوغوللار بو ایشی سیندیره بیلمزلرکی، یئنه شیطانلار ‌ایله قاپسانا هر بیریانیمیز. قاتین اَل، اَللره آی ائل- اوبانین باشچیلاری! یاخشی- پیسدن قالاجاق آد، گئده‌جک کاروانیمیز. داها دوشمنلریمیز سینسیده بیلمز وطنی عشقیمیز اَلده قیلینج اولسا، بو جان قالخانیمیز. دوشمنی عشق ایله پشمان ائله‌سک بیرلیکده گزر آزاد، اوجا داغلاردا گؤزل جئیرانیمیز. « اِلیـار»ین آرزوسودور سوندا عدالت گونشی اؤلکه‌یه گونده ساچارکن، اولا جان درمانیمیز. .

43

عشقین بولاغی

گئجه‌نی سیخدی یارین بیر آیا بنزر یاناغی جلوه‌سی اولدو بوتون عالمه عشقین بولاغی. گونو گولدوردو؛ قارانلیقلاری پشمان ائله دی اولدو جان، جانلارا عالمده بو عشقین سیجاغی. وارلیغی ائیله دی بوستان ائله کی، جان جامینا بیر صراحی کیمی مِی تؤکدو یارین دیل- دوداغی. بیرگؤزل دیر بو صنم ؛ حاجتی یوخدور یاراغا اولدو هر جلوه‌سی عالمده گؤزللر یاراغی. او قدر اینجی تؤکوبدور اَته‌ییندن عشقه هئچ زمان اؤلچه‌ده بیلمز فلکین قیرچاناغی. ائله بیر عقل آپاران ساچ، ساچیب عالم لره کی حکمتیندن داها، هئچ بیر زاد اولانماز داراغی. ابدی تاج ائله دی آدمه عشقین بو گؤزل شیطانین صبحه قدر سؤندو بو اوزدن چیراغی. اوره‌یین داغلاسا هرکیمسه‌نین اؤز عشقی ایله اؤلسه‌ده گئتمز اورَکدن داها عشقین بو داغی. عاشق اولسان، باشینی آلدادابیلمز دنیا عشق ائدر عاشقی عالمده حقیقت قوناغی. ائله بیر ذیروه‌یه یوکسلدر اونون بخت آیاغین جبرئیلین ده اورا هئچ چاتابیلمز آیاغی. کیمسه کی، دادماسا یار غمزه‌سینین شهدیندن دوغرونو گؤرمز اونون گؤزلری؛ دویماز قولاغی. یاشا بیر عشق‌ایله « اِلیـار»! دؤز آغیر هجرانه گله‌جک مژده‌سی وصلین، بیته‌جک غم سیناغی. .

44

اؤزل چارا

تاخدی منه عشقین اوخون، یارادان قان قوروماز، یار قانادان یارادان. بؤیله کی، الله منه لطف ائله دی سانکی گونش پارلادی هر هارادان. دوغسا یارین عشقی، بیتر قارا گون قورتولار انسان قورادان، قارادان. عشق ابدی کؤلگه دی موتلولوغا موتلولوق اولماز بیزه پول- پارادان. عشق آدینا کاش! بو گئنیش اوبادا قالدیرا یار، آیریلیغی آرادان. سئوگیلی، دردین دویار عاشقی‌نین خان چوبانین سور حالینی سارادان! هرنئجه بیر درد اولا؛ درمانی عشق گئچمه واز « اِلیـار»! بو اؤزل چارادان! .

45

سورَکلی پـای

هرگئجه‌مه یقین بیر پارلایان آی گله‌جک گئجمده گوندوزه آی، گلنده تای گله‌جک. داریخما آی کؤنولوم! ایچ عشقی‌نین قدحین بو عشقدن سنه بیل کی، دوغرو سای گله‌جک. گلیرسه هرنه بلا؛ گؤتورمه عشقدن اَل اَل عشقدن چکه‌نین، حیاتی زای گله‌جک. گلنده یار قاراقیش، کؤچوب گئدر بورادان دالینجا بیل بورایا، بیر ایستی یای گله‌جک. هارای دوشنده کی یار ،گلیر بو اؤلکه‌میزه سوینجدن بیزه بیر، سورَکلی پای گله‌جک. باخیب، گولومسونه جک؛ چیمنده بولبوله گول او بولبولون دیلینه، دالای- دالای گله‌جک. محبتین سویو جان- جییاردا قاینایاجاق داشیب، گؤزومدن آخیب، اوزومده چای گله‌جک. کال آیریلیق بیته‌جک؛ گئدین او خان چوبانا دئیین کی، بخت ائوینه، گلین سارای گله‌جک! یار عشقی‌نین سیناغی، چتیندی هر سئوه‌نه گلنده یار، منه هر چتین قولای گله‌جک. آی « اِلیـار»! اویما داها، بو دنیانین نازینا اولورسا چه‌‌چهی ده ؛ دالینجا وای گله‌جک. .

46

آرخـاداش!

جاندا گَل آرخاداشیم! یاندیراق عشقین چیراغین یاخشیلیق‌لارلا اونون آرتیراریق گونده یاغین. عقل اولان یئرده، بولانمازکی، محبت بولاغی قویمایاق اورتایا گَل، تای- توشوموزدان سالاغین. آرخاداشلیق گوجو، دوزلوکده تاپار معناسین بیرجه دوزلوکدو کسن هیزلییین آنجاق قولاغین. قورویار اَردمی؛ انسانی اوجالدار دوزلوک وئرر ایمان؛ یاشامین جاندا دورولدار بولاغین. گَل سن اول قول منه، من یول سنه دارگونلرده آشاریق بیر آیاق اولساق گئجه‌نین چنلی داغین. آرخاداشلیق، گؤزل ایلغاردی؛ شرف یوردوندا آلمایاق بیر- بیریمیزدن بو محبت دایاغین. جان بیر ائودیرکی، بو دنیاده قوناقسیز اولماز هرکس آلمیش ایچری کؤنلونه اویغون قوناغین. آرخاداش گَل بو ائوی تاپشیراق ایمان بزه‌سین بلکه جان یوردوموزا سئوگیلی قویسون آیاغین. باشدا یانلیز اریدر غم بوزون عشقین سیجاغی عاشق اول؛ عاشق اولان آتلاماز عشقین قوجاغین. گَل اولاق گول زمیسی بیز گونشین قارشیندا گون اولان یئرده قارانلیق چالابیلمز اوراغین. ای، اؤزللیک‌لره بوستان ائله‌سک بیز بو جانی دوغرو بیر عشق آرادان قالدیراجاق دیر آلاغین. گؤزو آج قارغایا بنزر کؤتو یولداش، آییق اول فرصت آردیندا دورار، دولدورا سندن چاناغین. قارغادان قوش قووان اولماز گوله « اِلیـار»! باغدا گوله بولبول گرَ‌کیر هر سحر اؤپسون دوداغین. .

47

قارانلیـق

اومود اولسا بیزده؛ اولار آز قارانلیق گونشین اؤنونده، یاشاماز قارانلیق. ایشیق اولسا جاندا؛ ساقین اذن وئرمز کؤنولون گؤیونده، اولا قاز قارانلیق. اوره‌یینده بیر آز، ایشیق اولسا یولداش بوغابیلمز آرتیق، بو دایاز قارانلیق. گئییم آل گونشدن؛ سنه بلکه بوردا قارا یاخماغیندان، گئچه واز قارانلیق. گونشیم! یاراقلان؛ او قدرکی، قوپسون فله‌یین دونوندان، بو قوتاز قارانلیق. قارالیق، قاریندا بوغولوب، دوغولسون بالا سالسین الله! بو بوغاز قارانلیق. گئجه دوستاغیندا، اوره‌ییم سئوینمز نه قدر ده آلسا، اَله ساز قارانلیق. داها گئتمز « اِلیـار»، گئجه‌نین دالینجا نه قدر اؤنونده، ائـده ناز قارانلیق. .

48

باش سئوگیلـی

هرمُلکه آیاق قویدو، جان دوردو تماشایه یئر-گؤیده بوتون وارلیق، باش اَیدی او پاشایه. بوستانه بزَک وئرمیش، هرجلوه‌سی مین گولدن هرگول پای آلار اوندان، بولبول کیمی شیدایه. گون تک داها آیدین دیر، یار جلوه‌سی بوستاندا بولبول نئجه دیل قاتسین، هر جلوه ده حاشایه؟ عشقینده سنین یارب! باشدان- باشا جان گؤزدور سینم سنه سینادیر؛ گَل بوردا تجلایه. دنیایه توتولدوم من؛ آرزوم، دیله‌ییم سنسن کؤنلوم گلیب آردینجا ؛ قالدیر اونو سینایه. بیر غمزه یئتر سندن، بایغین دوشم اوندان من گؤستر بیر اؤزل جلوه، بنزت منی موسایه. یاد ائیله‌ییرم هرگون، دنیاده « اَلَست» عهدین عشقین منی بیر باخ گؤر، سالمیش نئجه غوغایه. هر عاشقه مهلت وئـر؛ عشقین سنه گؤسترسین قربان ائله‌سین مین جان، بیر سن کیمی مولایه. مولاسینی هر یئرده، عشق اولسا دویار هرکس هم مسجده اوز قویسا، هم باخسا کلیسایه. عشق اولماسا جنت ده ، بیر باشقا جهنم دیر هجرین زَهَرین ساتماز؛ اوزان بئله مأوایه. هجراندا قوجالدیم من؛ رحم ائیله گؤزل! قویما شیطان منی اومدورسون، سون گونده بو دنیایه. چوخ بنزه‌دی رؤیایه؛ عمروم داها دنیاده تعبیری دئه گؤندرسین، یوسف بئله رؤیایه. باش سئوگیلیسن آنجاق، سن هر ایکی عالم‌ده « اِلیـار»، سنه مجنوندور؛ مجنون نئجه لیلایه. .

49

چالمالی خانـلار

چالمالی خان گؤستریر اوز، اوزده یارکیمی دالدادا شیطان قولودور بیر داغارکیمی. آستاری چیرکیندی، ایراق، دوغرو اؤنجو دن اَللری پامبیقدی، اوزو، آغدی قارکیمی. هرگون آلیر خلقین اَلیندن قارین پایین اینجیدیر اول اَللری‌ده بیر قابارکیمی. اَل یئرینه گونده یاراقلاندیریر دیلین یاغلی دیل‌ایله تالاییر، اوغرولارکیمی. بیر تورآتان‌تک تور آتیر دوغرو یوللارا خلقی سویور، باغرین اویور اَلده نارکیمی. باشه گئییر هرگئجه شیطان دبیلقه‌سین دینی ائدیر چئوره‌سینه بیر حصارکیمی. چوخ چالیشیر قاپساسین انسان دوشونجه‌سین آنلاییشین قارشینا اولسون دووارکیمی. چوخلو سئویر چالمالی خانلار کی، هرکسین نوختاسین آلسینلار اَله اختیارکیمی. هرنه قدر اؤلکه‌نی ظلمت کیریخدیریر سایلارینا آرتیریر اونلار دوغارکیمی. دوشمه‌دن ائششکدن عجب! میندیلر آتا شاللاق آتیرلارکی، قودورغون چاپارکیمی. گؤرکی، هوسدن نئجه بایغین دوشوبدولر قرآنا تفسیر دئییرلر، خمارکیمی. مسجد اگر عشق ائوی دیر، هم‌ده دین باغی سؤیله نه‌دَن ائیله‌دیلر بیر مزارکیمی؟ کیم بیزی تاپشیردی بو سیرتیق چوبانلارا خلقی ساغیرلار سحر- آخشام داوارکیمی. چوخ گرَکیر، بیر بئله تزویری قیرماغا گلسین علی، اَلده قیلینج، ذوالفقارکیمی! حق سؤزه قالخان ائدیب « اِلیـار»، جانین بوگون چیرپینیر اول، قان داشییان بیر دامارکیمی. .

50

حکم ائیلـه!

حکم ائیله، طبیعت گولو بوستانه گتیرسین داغ- داش اَته‌یین سونبوله، ریحانه گتیرسین. گول شوقونا بولبول اوخوسون باغدا، چیمنده یئل، نغمه لرین هرکسه، هریانه گتیرسین. قیرسین قیشی یاز، شاختانی قووسون وطنیمدن اؤزگورلویو داغلارداکی جئیرانه گتیرسین. سن دوز گولوشون اینجی‌لرین گول دوداغیندا قوی شادلیغی گوللر ده هر انسانه گتیرسین. جانلاردا محبت سویونو یای او قدرکی، قارتال دا محبت پایی دووشانه گتیرسین. بیر آرزودو بو کؤنلومو یارب! سنین عشقین آلسین او سنین تک اوجا سلطانه گتیرسین. عشق اولدوزو باغریمدا قارانلیقلاری یارسین اوردان قارا اوز، قیرمیزی شیطانه گتیرسین. اول آیری دوشن داملا منم ، جان دنیزیندن تاپشیر منی سئللر یئنه عمّانه گتیرسین. جان منده سبا شهریدی، سن عشقینی گؤندر بلقیس‌ایله تختین، دئه سلیمانه گتیرسین. جان دویماسا یار جلوه‌سین، عشق اورتایا گلمز عشق اولسا یئتر هرکسی ایمانه گتیرسین. یار عشقی ده‌ییرمان کیمی دیر، بیزده وفا، دَن اوزان، گرَکیر دَن بو ده‌ییرمانه گتیرسین. قوی سنده خیالیم او گؤزللیک‌لره چاتسین « اِلیـار» دا گؤزللیک‌لری دیوانه گتیرسین. .

51

دیلَک

توت اَلیمدن سن آی الله! منی اَلدن توتان ائیله ایکی عالم‌ده ده اؤز عشقینی سینمده جان ائیله. قوی گؤزل دویغولاریم غنچه‌یه تای بیر- بیر اویانسین بولبولون نغمه‌لرین هر سحر- آخشام اذان ائیله. بولبولون سئوگیسی سندندی، گولون گؤرکمی سندن منی ده بولبوله تای هرگوله وورغون اوزان ائیله. جانی بوستان ائله‌سن کؤنلومو سئوگییله قوووشدور چالاغان نیسگیلی سال غربته، نقشین یالان ائیله. قوزولار تک دؤشومه سئوگی، سئوینجیم یاییلاندا بئله سایغین سورویه کؤنلومو چیلغین چوبان ائیله. یاخشیلیق شوقو قوزئی اولدوزو تک کؤنلومه ساچسین کس یامانلیق یولونو، گونلرین آرتیق یامان ائیله. بیر اورَک وئر جانیما قوی کیشیلیک شربتین ایچسین بو اؤزل اَردمی یالتاقلیغا یایغین چیبان ائیله. یازی گؤندر، بوزو سیندیرسین، آچیلسین یئنه گوللر بولبولون بختین اویات، سن قیشین عمرون تالان ائیله. اَک محبت دنه‌سین دؤشلره قوی گول، گوله گولسون شیطانین باغرینی بوندان ساری دنیاده قان ائیله. موتلولوقلار گلین اولسون، هره‌سی بیر ائوه قسمت قارا گون بیر ده گلنده یولون آزدیر، دومان ائیله. بیرگؤیرچین کیمی گولمک سسی قوی هر داما قونسون بیر ده دنیا غمینه اویماغی بو خلقه مان ائیله. آلدادیب خلقی سویان خان، کیم اولور اولسون آی الله! یالانین اؤز بئلینه هر ایکی دنیا پالان ائیله. قویما ملت قویون اولسون بو قودوز قوردون اَلینده ظلمو ییخ، یاخ یوواسین، ییغدیغین آنجاق سامان ائیله! داها قیر، قیرگئجه‌نین قیرماغین، آزاد ائله خلقی گتیر آیدینلیغی، تاریخ بویون اویغون زمان ائیله. قوی حقیقت باغینا شعردن « ا ِلیـار» قاپی قورسون یاردیم ائت، اؤز قلمین شعرینه دوزگون دابان ائیله. .

52

گَل آی پاشـا

باغریمی آیریلیق سیخیر، گَل گؤزلیم! گَل آی پاشا گؤزله‌میشم یاشام بویو، گؤزده یاشیم داشا- داشا. غم قوشونو سالیب منی حصره آماندی رحم ائله باخ یاناغیمدا سئل کیمی قانه دؤنوب آخان یاشا سوردون « اَلَست»ین آخشامی، قوللوق اوچون دئدیم بلی دوشدو او گونده گؤزلریم سنده گؤزل قلم قاشا. قوردو فلک نه‌دَن دوزاق، سالدی منی بو چؤللره عهده وفا ائدنمه‌دیم، دَیدی منیم اوخوم داشا. من بو جفا چؤلونده بیر عشقینه چوخ گووَنمیشم تاپشیر آغیر سفرده‌یَم بیرجه منی بو یولداشا قاف داغینین باشیندا دا ، اولسا بو عشقین اَردمی جانه گرَکدی قاف داغین، شوق‌ایله گونده دیرماشا. باشدا گؤیون هواسی وار، سانکی قفسدی یئـر منه گَل بو قفسده گؤر گؤزل! منده نه‌لـر گلیر باشا اؤزله‌میشم گؤزل! سنی، قیر قفسی، گؤتور منی آل بو یامان گونون باشین، عمرونو تئز یئتیر باشا خلقه یاپاندا یاغلی آش، بوردا قارانلیغین شاهی سن قورو قوی باتیرماییم، بارماغیمی حرام آشا. « اِلیـار»! آییرما کؤنلونو، یاردان آماندی بیر زمان سن یارا جان وئرن گونو، قوی ابدی دئسین یاشا .

53

کؤنـول

باخ گؤر نئجه بولبول‌کؤنول، وورغوندو منده عشقیندن آی یار! قالماییر بیرگون وطنده. عمروم بویو آردینجادیر هجران قیشیندا داغ- داشلاری هرگون آشارکن قاردا، چنده. جاندان سئویر قورسون یووا بیر ساچلاریندا یاش گؤزلری قالمیش ازلدن چونکو سنده. گَل آیریلیقدان چوخ یانیر کؤنلوم گؤزل یار! یار- یار دئییر، هئی غم یئییر، هر چای- چیمنده. یاز بیر دؤنم دیر بنزه‌دَر بولبول وصاله یاز ائیله گولسون بولبولوم، گوللر گولنده. سندن قوی عطرین آلماغا هرگول دیلَنسین جئیران دا پایسیز قالماسین اوندان خُتنده. بیر دامجی دیر هرگول گؤزللیک قایناغیندان سندن گؤزللیک دویموشام من یاسمنده. هئچ گول کؤنول‌تک بولبوله سن‌تک گول اولماز آل کؤنلومو قوی خسته‌لیک سولسون بدنده. من یئرده یارب! بیر ده‌یَرسیز توپراق‌ایدیم بیر داملا عشقیندن، عقیق اولدوم یمنده. عشقینده قوی جان‌بولبولو « اِلیـار» اؤلَن گون یاحق دئسین، یاحق دئسین، حتی کفنده. .

54

مجنونا تـای

مجنونه تای اولدوم کی، لیلا منی اؤلدورسون باش چؤللره قالدیردیم، صحرا منی اؤلدورسون. رؤیاده ده گؤرسم اول، هر مُلکه سلیمانی جان بیر ده اویانماز تا ، رؤیا منی اؤلدورسون. عشقین دنیزین یارب! موّاج ائله دنیاده قوی دالغالار آلتیندا، دریا منی اؤلدورسون. عشقین نه سالیب‌دیر گؤر، عالم‌لره بیر غوغا آیریلمارام عشقیندن، غوغا منی اؤلدورسون. آل نوختامی دنیادن، تاپشیر منی معنایه آلسین منی مَنلیک‌دن، معنا منی اؤلدورسون. بیر جلوه‌دن عالمده، سودایه دوشوب کؤنلوم بیر جلوه ده گؤستر قوی، سودا منی اؤلدورسون. هر حالدا دئییب « اِلیـار»، لطفونده گؤزوم چوخ‌ وار عشقینده یاراشمازکی، دنیا منی اؤلدورسون! .

55

یـاردان اوزاق

غم منه بیر قنیم دیر ، یاردان اوزاق دوشندن چاپدی منی تالاندیم، هرنه وار آلدی مندن. بوردا من‌ایله بیرجه ، خاطره‌لردی یاردان بیر ده سینیق کؤنول کی، اوزمه‌ییب اَل وطندن. هجرده من قوجالدیم، غمده سولوب سارالدیم گونده من عطرین آلدیم، سئوگیلیمین خُتندن. گونده آیاق یالین من عشق اَته‌یین دولاندیم داملاییر آل‌قانیم بو چؤلده‌کی هر دیکَندن. قیش بوداغیندا سوسموش بولبوله تای منم، من غم دیکَنی جانیم‌دا، چوخ آجیدیر گوَندن. گَل گؤزلیم! دومانلیق ، یول اوزونون توتوبدور آل منی بیر ده قورتار، بوردا بو غملی چَندن. گَل یئره بیر نفس وئـر، غم کوله‌یی توکنسین مژده گتیرسین آغ یئل، بولبوله یاسمندن. قیش کله‌یی داغیلسین، یاز یوخودان آییلسین گول پایینی یئتیرسین، بولبوله هر چیمندن. سینه‌می طور ائدرکن، کؤنلومه قیل تجلّی بایغین اولارکؤنول هر جلوه‌نی گؤرسه سندن. عشق اودونو اؤلوم ده سؤندوره بیلمز « اِلیـار»! آچ اوزانین مزارین، توستو چیخار کفندن. .

56

بلالی یـول

گونش یایاندا سحرلر افق‌دا ساچلارینی کؤنول ده اوندا گؤرر اؤز اوزاق دوشن یارینی. محبتین سیجاغین گون، تؤکنده داغ باشینا یاشام کیمی اَریدر هئی بو داغلارین قارینی. او بنزه‌ییر یاریما چونکو لطف دور باشا- باش باغیشلاییر یارا تای دا ، اورَکدن اؤز وارینی. قارانلیق اؤرتویون آنجاق جیریب، دوغار دوغودان قاریشدیرار گئجه‌نین ،گون دوغاندا افکارینی. بو جلوه‌لر بیزه آنجاق حقیقت اؤرنه‌یی دیر چالار دویاندا کؤنوللر ، حقیقتین تارینی. حقیقتی دویان انسان وفالی اوزان اولار جانین دا قویسا بو یولدا، بوراخماز ایلغارینی. بلالی دیر یولو عشقین، نه‌لر یازیبدی فلک قویوبدور اَسکی زماندان، بو یولدا شاهمارینی. یارین یولوندا گؤرورسن اَکیبدی بوللو دیکَن سپیبدی باشقا طرفده ، هوس چکن دارینی. سالیبدی چؤللره قیسی بو یولدا عشق آدینا اوزاق‌دا قویدو گؤزوندن، او لیلی‌تک قارینی. او حلاج اوغلو حسینی سالیبدی عشق اودونا قوروبدو سانکی ازلدن بو اوزانین دارینی. یار عشقی‌نین گونشی هر صفالی جاندا دوغار صفالی جانی سئویرسن، اوتارما بیر قارینی. باشیندا عقله آی « اِلیـار»، اورَکده عشقه یئـر آچ عقیللی باش هوسین هئچ بوراخماز افسارینی. .

57

دوشمن قاباغینـدا

قویماز ائلیمیز اؤلکه‌یه دوشمن آیاق آتسین بیر فیرتینا سالسین آرایا، باشلاری قاتسین. تورک اوغلو ساقین، وئرسه‌ده باش، دوشمنه اَیمز یئللر! بو سؤزو سیز گؤتورون دوشمنه چاتسین. غیرت گؤزه‌سیندن سو ایچیب بوردا هر اوغلان جان وئرسه‌ده قویماز وطنین بایراغی یاتسین. واردیر نئچه بیر اؤزگه یه اویموش، ایچیمیزده اویموشلاری، لازمدی شیرین‌دیللر اویاتسین. اَن چوخ گرَکیر، ائل- اوبامیز عشق اَته‌یینده بیرلیک یوواسین اَلبیر اولوب، بیر ده یاراتسین. ائل وارلیغینین بایراغی دیل دیر گؤزل اوغلان! هئچ تورکـه یاراشمازکی، دیلین اؤزگه‌یه ساتسین. باخ آرخاداشیم! گؤر نئجه دوشمن قاباغیندا « اِلیـار» دایانیب دیر، قانینا باتسا دا باتسین! .

58

حیات گمیسی

کیم دیر جهاندا کی، هئچ اولماسین غمی کیم دیر حیاتی اولان، سینمایان گمی؟ غم قان سوراندی، سورار هرکسین قانین توی، بایرامین دا ائدر قونشو، ماتمی. عشقین غمینده حیاتین صفاسی وار دنیا غمین یئمک اَکسیلدر آدمی. بیر سفره دیر بو حیات اوزان اَللره بیر نازلی سئوگیلی دیر، عشق حاتمی. آی عشق! گَل یئله بنزر یاییل یئره بیرگولشن ائیله بو دنیاده اؤلکه‌می! دنیانین آستاری چیرکین دیر آی کؤنول! آلداتماسین سنی چوخ گؤزله گؤرکمی! شیطان توروندا تاپیلمازکی، موتلولوق هر یئرده موتلولوغون عشق دیر چَمی. دنیایه ساتما بو دنیاده فرصتی دنیانی آخرته ائیله بیر زمی. شکر ائیله، لطف دور « اِلیـار»! بو ربّ‌دن اویغون دوشوبدو سنه عشقین اَردمی. .

59

اوروجلـوق

خلقه گؤزل آی گتیرر اوروجلوق یاردان اؤزل پای گتیرر اوروجلوق. رحمتی ایمان گؤزه‌سیندن آلار سانکی آخار چای گتیرر اوروجلوق. تئـز اَریدر جان دامینین غم قارین قیش یئرینه یای گتیرر اوروجلوق. شوقا سالار جاندا سخاوت قوشون نعمتی تای- تای گتیرر اوروجلوق. اَیمه‌یه باش خلقه، ملک‌لر ائنَـر مؤمنه چوخ سای گتیرر اوروجلوق. عشقی چکر هرگئجه جان ملکونه غم‌لره آخ- وای گتیرر اوروجلوق. غم باداغیندان آچار « اِلیـار»! سنی کؤنلونه نای- نای گتیرر اوروجلوق. .

60

چالاغان چارداغـی

چالاغان چارداغی ائتمیش بو فلک دنیانی چالیر اؤز طبلینه هئی چارخا سالیر غوغانی. چالیر انسانی بو چارداقدا ؛ چاپیر احوالین بیر ده گؤردون ساتیر آرمود یئرینه هیوانی. چاتیب اوّل‌دن او محنت شله‌سین انسانه آشیریب آدمی یولدان؛ شاشیریب حوّانی. اوزانین قارشینا قویموش یئکه داش هجراندان قیسی مجنون ائله‌ییب؛ درده سالیب لیلانی. آغلادیر شانلی فلک هرگؤزو بیر درد ایله او بولوتلارکیمی گؤزدن اَله‌دیر دریانی. هر شاهی بیرنئچه گون بخت آتینا میندیرمیش سونرا آتدان یئره سالمیش یئنه‌ده پاشانی. تختی فرعونه وئریر، دوشمن اولور موسایه سامری‌لر اَلینه بایراق ائدیر حاشانی. اژدها سوندان ائدیر بیر دنیزی فرعونه طور سیناده تماشایه چکیر موسانی. بله‌میش چؤلده حسینین قانینا تاریخی تا علی اوغلو؛ علَم ائیله‌سین عاشورانی. یوخو گؤرموشدو قضا خلقه ازل صبحونده بئله تعبیر ائدیب آنجاق کی، قدَر رؤیانی. امتحان ائیله‌ییر الله بیزی تا بَللَنسین کیم تمنّاسین ائدَر حق یولونون قربانی. باشا « اِلیـار»! نه گلیر؛ حکمتی وار عالمده قویما گؤزدن گونشی؛ گئت اوخو بیر طاهانی! .

61

گؤزلری دنیـز

او زماندان کی، منیم قارشیما گول‌یار گَلدی اؤزگه کویوندا دولانماق منه بیر عار گَلدی. ناز ایله آددیم آتارکن اوزومه بیرگولدو قارا قاش-گؤزلری، جان کویونا خَمّار گَلدی. گؤزلری سانکی دنیز، آل یاناغی بیر بوستان دؤشلری جان گؤزومه، بیر یومورو نار گَلدی. تئلی سرمیشدی یئلـه ؛ یئل اونا مضراب اولموش بو گؤزللیک گؤزومه نغمه‌لی بیر تار گَلدی. ائله کی، دوشدو گؤزوم اوندا گئنیش معنایه قارا دنیا اَته‌یی کؤنلومه چوخ دار گَلدی. جان،کدَر دوشموش‌اودو منده، کؤنول ویرانه یارین ایلکین باخیشی کؤنلومه معمار گَلدی. عشقه دوشدوم نئجه کؤنلومده قیامت قوپدو ایپه‌یاتماز هوَسه، عشقدن افسار گَلدی. کیمسه یولداش! کؤنولون وئرسه بوگون اغیاره گؤره جکدیرکی، کؤنول ساغ گئدیب، آخسار گَلدی. گئچدی یار، گئتدی منیم گؤزلریمین قارشیندان آیریلیق پرده‌سی‌ده اورتایا دیوار گَلدی. چکیرم عمر بویو ، غم یوکونو هجرینده اؤلمه‌دیم؛ غمله قوجالدیم، باشیما قار گَلدی. آرخایین دؤز داها هجران اودونا آی اوزان بیرگون آنجاق گؤره‌جکسن سنه احضار گَلدی. گَل ادب ملکونه عاشق! حله یانلیز قالما بوردا یولداش سنه بیر عشق‌ایله « اِلیـار» گَلدی. .

62

عشقین صبحی

دون گئجه یارین اَلیندن ائله کی، جام آلدیم عشق صبحون چاغیریب؛ ظلمته فرجام آلدیم. عشقه وئردیم ایکی گونلوک یاشامی دنیاده سون حیاته ابدی سورمه‌لی ایّام آلدیم. چیی ائدیلمیشدی ازلدن منه هر زاد قسمت عشق کویوندا بیشیردیم اونوکی، خام آلدیم. عشق‌سیز، آد یوخ‌اودو ، شُهره یوخ‌اویدور منده عشقدن هر یئره سس دوشدوکی، من نام آلدیم. ایندی بیر سئوگیلی‌نین کؤلگه‌سی وار باش اوسته کؤلگه‌سیندندی کی، من کؤنلوم اوچون کام آلدیم. توت بو صبحون اَته‌یین سن ده آی‌« اِلیـار»! دائیم اولماسین کی، دئیه‌سن صبحو وئریب، شام آلدیم! .

اووچـو یـار

کؤنلومو تاراج ائله‌یَن گولدو بو عشقی منه تاج ائله‌یَن گولدو بو. سانکی کمان دیر قاشی، کیپریک‌لر اوخ باغریمی آماج ائله‌یَن گولدو بو. چکدی بو بازاره گؤزل جلوه‌سین جلوه‌نی حرّاج ائله‌یَن گولدو بو. سفره باغیشدان آچیب اوزان‌لره توخ کؤنولو آج ائله‌یَن گولدو بو. سئوگینی جانلاردا بیشیرمک اوچون سینه‌لری ساج ائله‌یَن گولدو بو. بولبوله نـاز ایلـه باخارکَـن گؤزل گؤزلری قایقاج ائله‌یَن گولدو بو. سرچه‌یه بنزر باغینا قونموشام سرچه‌نی دورراج ائله‌یَن گولدو بو. « اِلیـار»-ا شعرینده، گؤزللیک‌لرین گؤر نئجه موّاج ائله‌یَن گولدو بو . .

اووچـو یـار

کؤنلومو تاراج ائله‌یَن گولدو بو عشقی منه تاج ائله‌یَن گولدو بو. سانکی کمان دیر قاشی، کیپریک‌لر اوخ باغریمی آماج ائله‌یَن گولدو بو. چکدی بو بازاره گؤزل جلوه‌سین جلوه‌نی حرّاج ائله‌یَن گولدو بو. سفره باغیشدان آچیب اوزان‌لره توخ کؤنولو آج ائله‌یَن گولدو بو. سئوگینی جانلاردا بیشیرمک اوچون سینه‌لری ساج ائله‌یَن گولدو بو. بولبوله نـاز ایلـه باخارکَـن گؤزل گؤزلری قایقاج ائله‌یَن گولدو بو. سرچه‌یه بنزر باغینا قونموشام سرچه‌نی دورراج ائله‌یَن گولدو بو. « اِلیـار»-ا شعرینده، گؤزللیک‌لرین گؤر نئجه موّاج ائله‌یَن گولدو بو . .

63

اووچـو یـار

کؤنلومو تاراج ائله‌یَن گولدو بو عشقی منه تاج ائله‌یَن گولدو بو. سانکی کمان دیر قاشی، کیپریک‌لر اوخ باغریمی آماج ائله‌یَن گولدو بو. چکدی بو بازاره گؤزل جلوه‌سین جلوه‌نی حرّاج ائله‌یَن گولدو بو. سفره باغیشدان آچیب اوزان‌لره توخ کؤنولو آج ائله‌یَن گولدو بو. سئوگینی جانلاردا بیشیرمک اوچون سینه‌لری ساج ائله‌یَن گولدو بو. بولبوله نـاز ایلـه باخارکَـن گؤزل گؤزلری قایقاج ائله‌یَن گولدو بو. سرچه‌یه بنزر باغینا قونموشام سرچه‌نی دورراج ائله‌یَن گولدو بو. « اِلیـار»-ا شعرینده، گؤزللیک‌لرین گؤر نئجه موّاج ائله‌یَن گولدو بو . .

64

امتحان ساحـه‌سی

توتوب اَلینده فلک آیریلیق جامین ایچیردیر انسانا اوندان، آلیر کامین. گولومسونور داها بیرگون هر انسانا ائدیر قارا اونا بیرگون ده بایرامین. امید ایله هـره‌یه دیکدیریر بیر ائـو اومولمایان گونو آنجاق ییخیر دامین. آتیر، توتور هره‌نی هرنه تور سئویر سورور فلک دئییم آنجاق اؤز اوهامین. گووَنمه‌یین قارا دنیایه هئچ زمان چکیب قیلینجینی قیندان، قوروب دامین. بو دنیا بنزه‌ییر آنجاق یانـار اودا یاخیر هر انسانی بیر تور، آلیر خامین. بیر امتحانه اؤزل ساحه دیر حیات سیناقدا ساغلایار انساندا فرجامین. بئلین کیم الله- ا دنیاده باغلاسا سورَکلی صبحه قوشار بیرگون آخشامین. کرم قیل « اِلیـار»-ا الله! بئش- آلتی گون اؤلومدن اؤنجه اونون آلسین الهامین. .

65

باش گـؤزل

هاردا محبت کی، وار، اوردا سنین آدین وار هرگؤزلین جانیندا، دادمالی بیر دادین وار. هرنه گؤزللیک کی، وار، بیر یاراشیق دیر سنه هر بیریسیندن سنین، دویمالی بیر آدین وار. عالمه سن اَن شیرین سئوگیلی، آی باش‌گؤزل! دنیادا توپراق سایی، سایمالی فرهادین وار. مرحمتیندن سنین، هر زاد آلار اؤز پایین سئوگی بولوتلاریندان عالمه گورشادین وار. شیطانا آلدانمایان اوزان اونوتماز سنی اوزان اورَک‌لرده چون بیر ابدی یادین وار. یاخشیلیغین سن یولون آچمیسان انسانلارا یاخشیلارین ایچینده هم کیشی هم قادین وار. باش گؤزلین سئوگیسی اولسا دئییم سنده ده سن بئله بیل آی « اِلیـار»! دنیادا هر زادین وار. .

66

سنین دیر!

جانیمدا بیر آد منیم، هرنه وار سنین کؤنول منیم اولسا دا، اختیار سنین. اَلینده بیر جام کی، وار، جاندی قیمتی ایچیرت آز اوندان منه، شاه دامار سنین. عؤمور وئریبسن منه، عشقی آنلایام وئر عشقی اؤلدور منی، روزگار سنین. اوزونده گؤستر منه جلوه قایناغین آغیر تماشا منیم، گول‌عِذار سنین. بهاردا بولبول گزر گولون شوقونا چیمن سنین، گول سنین هم بهار سنین. یازارکن « اِلیـار»دا هر، سئوگی نغمه‌سین دئیَر سنین یازمالار، هم یازار سنین. .

67

جانان ملکو

گَل آیاق قوی سئوگیلیم! هر یئرده سن جان ملکونه گَل، سنین عشقین ده‌یَر مین- مین سلیمان ملکونه. بیر قوناق گَل کؤنلومه آی کؤنلومون ائو صاحبی تاکی، من جان گؤندریم عشقینده قربان ملکونه. آچ صراحیدن ایچیرت عشقین شرابیندان منه عشق‌ایله قویماز آیاق جان بیر ده شیطان ملکونه. سئومرم دنیاده من اغیار اوچون بئل باغلایام باغلاسام، کؤنلوم گئچنمز بیر ده جانان ملکونه. آچمیشام باشدان بوگون من باشقا کس‌لرکؤلگه‌سین عشق تاجین وئرمرم دنیاده سلطان ملکونه. من گؤزل گؤزلرده هئی سندن گؤزللیک گؤرموشم گؤرمه‌یَن گؤز یول تاپانماز بوردا ایمان ملکونه. آلسا هرگول بیر نفس زلفوندن عطرین مست اولار یئل یاییب دیر شهرتین عالمده ریحان ملکونه. سئوسه کیم عشق عالمین بیلسین گرَک بیر نکته‌نی بیر گرَک‌دیر کی، آیاق قویسون او انسان ملکونه. غم حصارین گَل گؤزل! سیندیر، منی آزاد ائله چوخدو دردیم چک منی آنجاق کی، درمان ملکونه. باغری قان دیر « اِلیـار»ین، قورخورکی، سنسیز بیر زمان غم اونون کؤنلون سوره بیر کَز ده حرمان ملکونه. .

68

جلـوه‌لَـن!

ناز ائدرکن، باخ گؤزل! هردن منه جلوه‌لَن، سَپ جلوه‌لردن دَن منه. پارلا، قوی سینسین قارانلیق، چاتلاسین ائت بؤیوک عشقین یولون روشن منه. باش‌‌گؤزوم کافی دئییل سیر ائتمه‌یه آیری بیرگؤز آچ جانیمدان سن منه. بیر دیکَنلیک دیر منه سنسیز حیات گَل حیاتی ائت گولوم! گولشن منه. یاز گتیر، قوی ایستیلیک جان چولغاسین اولماسین قارشیمدا تؤوشوک چَن منه. تئللریندن آچ سرین یئل کؤنلومه ائت سئوینجین سونبولون خرمن منه. قویما یارب ساللاسین غم، کؤلگه‌سین ائیله‌سین خردادی بیر بهمن منه. قورغوسون جاندان داها قالدیر غمین قویما اولسون اؤز آتیم توسن منه بیرکرم قیل من هوسدن سینماییم ائیله تقوا کورکونو جوشن منه. « اِلیـار»ی دنیاده یانلیز بوشلاما قوی شماتت ائتمه‌سین دوشمن منه. .

69

چیخ گونشیـم!

چیخ گونشیم! عشقی منه یاراشدیر گؤیده گونون گؤزلرینی قاماشدیر. غم توزو سنسیز بورویوبدور منی گَل گولوشو بیر ده منه یاراشدیر. یاشماغینی آچ، منه بیرگولومسون کؤنلومو آل، قامتینه سوواشدیر. قاینات او عشقین قازانین جانیمدا عشقینی آنجاق کؤنولومده داشدیر. بولبولو دیندیر، باغی بیر سئویندیر گول- چیچه‌یی بیر- بیرینه دولاشدیر. یئر اوزونه یای بوگؤزللیک‌لری هرگؤزله بیرگؤزلی یاناشدیر. آیدین ائله حقی سئون گؤزلری عشقینی ظلمون جانینا داراشدیر. وئر باریشیق اینجیسینی « اِلیـار»-ا بیرجه قارانلیقلار ایله ساواشدیر. .

70

دوز یـول

گَل آتاق شیطانا بیر داش، قاییداق اولمایاق اَیری‌یه یولداش، قاییداق. باشی شیطاندی بوتون اَیری‌لرین وئرمه‌یَک اول باشا بیز باش، قاییداق. بو هوس بیزده هلاهل یوکودور یوخسا اوندان وئره‌جک آش، قاییداق. پیسلییین بهره‌سی پشمانلیق دیر فایداسیز، گؤزدن آخار یاش، قاییداق. هر یامان یول بیته‌جکدیر گئجه ده قارا یولدور، قارالیر قاش، قاییداق. نه گؤزلدیرکی، دوشَک یاخشی یولا بیز اولاق دوز یولا فرّاش، قاییداق. ابدیّت یولو، دوز یولدو گؤزل! گؤستریب دیر بیزه نقّـاش، قاییداق. گَل آی « اِلیـار»! قویاق اوز حقّـه ساری اولمادان بیر دلی اووباش، قاییداق. .

71

شانلی گـؤزل

آی گؤزل! سن هرگؤزلدن شانلی‌سان دوشمه‌سن جاندان، اَزلدن جانلی‌سان. سنده سایسیز جلوه وار جنّت کیمی عطردن، گولدن دولو، ریحانلی‌سان. سنده اولماز بیرکسالت یا سکون بیر دنیز تک عشق‌ایله توفانلی‌سان. عشقی سن هر درده درمان ائیله‌دین بیلمیشم هر درد اوچون، درمانلی‌سان. من سنی بیر آن وفاسیز گؤرمه‌دیم چونکو سن هرکس‌دن ایستی قانلی‌سان. عشق‌ایله آدلاندیران سنسن منی بَللی دیرکی، عشقیمه ایمانلی‌سان. افتخاردیر ائل‌لره، « اِلیـار»! کی، سن ایندی یار عشقینده بیر دیوانلی‌سان. .

72

گئتمـه!

گئتمه، گئتسن، باغیریم بیل کی، منیم قان اولاجاق بو حیاتین دنیزی، گونده بوراغان اولاجاق. منی هجران غمی چوخ آغلاداجاق دیر بورادا گؤز یاشیمدان اَته‌ییم بیر دلی عمّان اولاجاق. اولماسان، چولغالایار دردی منی دنیانین اول کی، اولغون باخیشین دردیمه درمان اولاجاق. منه دور بیرکره باخ بیرگؤزلیم! ناز ایله گؤزلریم گؤزلرینه گؤر نئجه حیران اولاجاق. منه سنسیز بو جهان سانکی قارانلیق اوبادیر بو قارانلیق اوبانین شُهره‌سی شیطان اولاجاق. آی اَزلدن گؤزلیم! گئتمه، دایان، رحم ائیله بوردا غم یوردو سن اولسان داها ویران اولاجاق. سن گؤتور قوللوغا قوی من باش اَییـم قارشیندا سنه قوللوقدا جانیم بیرگؤزل انسان اولاجاق. عشقی گؤندر داها جان ملکونو جانلاندیرسین سنین عشقیندی کی، بو ملکه سلیمان اولاجاق. کیمسه عشقین اَته‌یین‌دن یاپیشیب، یول گئتسه گؤیلرین اوستو اونون کؤنلونه میدان اولاجاق. هر زمان « اِلیـار»-ا یار ایله گؤروش اَل وئرسه تحفه‌سی جان‌ایله، عشقینده‌کی دیوان اولاجاق. .

73

گتیریب

نئجه پارلاق گونشی یارگؤیه قندیل گتیریب یئره ده تورکونو اَن دادلی، گؤزل دیل گتیریب. اَریش- آرغاج‌دا قویوب موسیقی‌نین پرده‌سینی اَریشین بَم‌دن آلیب، آرغاجینی زیل گتیریب. یار موغاماتی چکیب عرشدن آنجاق بازارا بئله بازاره کؤنولدن هره زنبیل گتیریب. عشقی، دنیاده‌کی مشکل‌لره اویغون بیر آچار غملرین سینه‌سینه زهرلی قمچیل گتیریب. غم چکن چاغدا قوشون، جاندا کؤنول کعبه‌سینه یادا سال، یار، یادینی غم‌لره سجّیل گتیریب. سئویر اوزان‌لری قرآن اوخوسونلار جاندان قرآنین نغمه‌سینه گؤر نئجه ترتیل گتیریب. امر ائدیب گونده دولانسین فلک انسان باشینا قویوب اوندان اجلی، عمروموزه ایل گتیریب. یاشام انسانلارا سان، بیر برکت سفره‌سی دیر اونا بایرام گونوتک، نعمتین آجیل گتیریب. هر ایشین حکمتی وار، بیل کی، بو اوزدن الله بیرین آغ یا قارا یا بیر اوزو چیل‌چیل گتیریب. گؤندریب بولبولو بوستانه، یاییب دیرگونشی داغا ککلیک، باغا دا گوللو قرنفیل گتیریب. هامی قابیل کیمی اولسایمیش، اؤلرمیش گوللر قابیلین قارشینا چوخ یاخشی کی، هابیل گتیریب. گتیریب دیر بیزه پای، عشق‌ایله یار، هرگولدن دئدیم « اِلیـار»! بو سؤزو، آنلا ، اینان، بیل گتیریب. .

74

نیسگیل دنیـزی

دنیایه گلر بیرگون، بیرگون ده گئدر انسان باغلانسا دا دنیایه، جانان آلار اوندان جان. واز گئچمز اجل جاندان، باخماز آدا، عنوانه ایسترکی، نؤکر اولسون، ایسترکی، خانیم یا خان. مین جلوه دوزر دنیا، ناز ایله سوزر دنیا هرکیم اونا آلدانسا، باغرین ائده‌جکدیر قان. شیطان‌ایله دنیا بیل، اَل‌بیردی گؤزل دوستوم! نه قاشقاباغیندان قورخ، نه گولمه‌سینه آلدان. بیر جمله دی چوخ معنا، آل بیر بو سؤزو دنیا مظلوم‌لارا زندان دیر، ظالم‌لره بیر میدان. گاه خیری دوغار شرّی، گاه شرّی دوغار بیر خیر گاه درمانی بیر آغری، گاه آغریسی بیر درمان.‌ قارشیمدا قارانلیقدان مین‌لر اوچوروم قورموش یارب! منی عشق‌ایله قورتار بو قارانلیقدان. انسانه گرَک‌دیر بو نیسگیل دنیزین اوزمک هر نیسگیله ساحل دیر، عشق‌ایله قوپان توفان. دنیایه اَییلمز باش، آزاده دیر، آزاده آزاده‌نی عشقینده، جانان ائده‌جک قربان. گَل بیر دوشونک یولداش! حقّین یولو آیدین دیر ظلمت نه قدر داشسا، یول گؤستره‌جک قرآن. آنجاق بو چتین یولدا، عشقین اَته‌ییندن توت یوخسا سنی دوز یولدان تئز آزدیراجاق شیطان. هرکس حیاتین سورسه آنجاق کؤتو یول‌لاردا یوخ شبهه‌سی بیرگون بو ایشدن اولاجاق پشمان. آنجاق اؤلوم انسانی، نیسگیل‌دن اوزر بیرگون بیر یاخشی عمل اولسا، بیر جان دولوسو ایمان. گَل یاخشیلیق ائت « اِلیـار»! قاچماقدادی فرصت‌لر بیرگون گله‌جکدیرکی، هئچ اولمایاجاق امکان. .

75

سئوگیلـی‌مه

من گونده محبت اومارام سندن، اَزل‌دن اَل چکمرم آرتیق سنه تای نازلی گؤزل‌دن. شیطان چالیشیر اومسودا سندن منی بیرگون قورتار منی یارب! او یاپان یاغلی دغل‌دن. هر یاخشی عمل اوزانه بیر شانلی نشان دیر واز گئچمرم عشقینده گؤزل! یاخشی عمل‌دن. عشق اوردوسونون جان قوروماز عسکرییَم من اؤلسم‌ده من عشقین علَمین قویمارام اَل‌دن. هجران یئلی، گَل، چکدی خزان فصلینی عمره عمرون باغی‌نین توپراغی قویلاندی خزل‌دن. بیل، منده وصال آرزوسونون گوللری سولماز حتی کی، خبر گلسه‌ده بیرگون بیر اجل‌دن. عشقین یولونون مشکلی شیدایه محک دیر عشق‌ایله نه قورخوم اولاجاق بیر ده هچل‌دن. بیر شمع‌ایدی شاعرلـره سندن گلن الهام عشقینده یازیر، دویماییر « اِلیـار»دا غزل‌دن. .

76

یول و یولـداش

دوز یولداش اولان، یولداشا دوز یولدا، داش اولماز قارداشدان اولان یولداشا تای، آرخاداش اولماز. سن هر یولا، هر یولداش‌ایله دوشمه، آمان دیر هر یئرده گؤیرمیش تره‌دن، دادلی آش اولماز. یولدان قاباق اؤز یولداشی‌نین عقلینی یوخلا هر اَل‌ده اوغولموش دری دوزگون توماش اولماز. دوز یول یئتیرر مقصده انسانلاری، آنجاق جانلاردا کدر اولماسا، دوستوم! ساواش اولماز. دوز یولدا یورو، دوز یاشا، دوزلوکده یاشام سور دوزلوکده دئییم ؛ اَیله‌نه‌نین آلتی یاش اولماز. ائل بایراغینی بیرجه اصیل باشچییا تاپشیر هر قورغویا، هر ذاتی قیریقدان کی، باش اولماز ! آلچاقلارا دنیاده گووَنمز آییق انسان آلچاق گتیرن گؤز ، اونا بیر اَیری قاش اولماز. گَل آرخاداش اول دوزلره، انسان یاشا « اِلیـار»! انسان اولانین فکری اَییلمز، آلاش اولماز. .

77

آی گؤزلیـم!

آی گؤزلیم! آی گؤزلیم! یوخدور سنه تای گؤزلیم! یئر اوزونه گول باغی‌سان گؤی اوزونه « آی» گؤزلیم! گونده سنی هایلاییرام وئر هاییما های گؤزلیم! جان شکریندن داها چوخ یوللا منه پای گؤزلیم! قارشیما چیخسان نه زمان قیش دا اولار یای گؤزلیم! سال گونشیندن بیر ایشیق یای جانیما یای گؤزلیم! سنسیز اولان گونده منیم عمروم اولور زای گؤزلیم! عشق ائوینین اهلینه تای « اِلیـار»ی دا سای گؤزلیم! .

78

ایسته‌ییـرم

یوردو هجران قیشی؛ یاردان داها یاز ایسته‌ییرم گؤزلریندن گؤزومه دوب- دورو ناز ایسته‌ییرم. چوخ درین دیر هوسین گؤل‌لری جان قارشیندا داها بو گؤللری قارشیمدا دایاز ایسته‌ییرم. سئوگی ملکونده بوتون دیل‌لره سنسن محمود سنه آی گول! اؤزومو بیرجه ایاز ایسته‌ییرم. یاغدیریبسان بوتون عالم‌ده کرامت یاغیشین من اورَکدن سنه هر لحظه نماز ایسته‌ییرم. گَل سئویندیر داها غمدن قوروموش گؤزلریمی گؤز یاشیمدان یاناق اوستونده آراز ایسته‌ییرم. گونشین پارلاماسا عمرو سورَنمز کؤنولوم من ایشیق‌سیز کؤنولون عمرونو آز ایسته‌ییرم. غملی سینمده دیکیر جان، یئنی‌دن عشقه بنا قامتیندن اونا دقّت‌لی تاراز ایسته‌ییرم. اولماسایدی سنین عشقین بو حیات اولمازدی سنه جان وئرمک اوچون بیر ده جواز ایسته‌ییرم. سینه سؤز قایناغی اولموش او گولون عشقیندن دیل‌ده سؤیلم گوجو یوخدور اونا ساز ایسته‌ییرم. گئدیر اَل‌دن اوره‌یین نازلی گلین تک « اِلیـار» ! عشقدن من اونا اَن گوجلو جهاز ایسته‌ییرم. .

79

داغلی جـان

سیره چیخاندا گؤزلریم، دوشدو اوزونده بیر خالا داغلادی خال، خیالیمی، سالدی غریبه بیر حالا. قالدی خالیندا گؤزلریم، سؤز جووالیندا سؤزلریم دویغولاریم دا جومدولار، آل یاناغین‌دا بول بالا. لیلی‌یه تای یاراقلانیب، یئللره وئردی تئللرین ایسته‌دی قیسه تای منی، عشق‌ایله درده بیر سالا. اوندا منیم کؤنول قوشوم، قوندو یارین جمالینا جاندان اوچوب گئدنده بیر، تیتره‌مه دوشدو هیکالا. سونکو گؤروشده یار اوزون، توتدوکی، مندن آیریلا گئتمه دئدیم دایان گؤزل! غملری منده چاپ، تالا ! آیرلیغی بیتیر گؤزل! گؤزدن آشیر، ایتیر گؤزل! من سنینم نه دنیانین، وئرمه منی بو دجّالا. حکمونو یازدی بو فلک، آیریلیق اولدو بیر قدر ایندی ملک‌لر آغلاییر، مندکی غملی احوالا. کاش! یئمه‌یه‌یدی هئچ زمان، کیمسه بو دنیانین غمین کاش! داها اویمایایدی بیرکس بو یاراقلی رمّالا. عشقه دوداق بوزنلرین، هر زادینی آلار، ساتار عشقه دوشن یار عشقینی، ساتماز او کهنه بقّالا. عاشق اولان یاشامدا چوخ، بنزه‌یَر آنجاق آسلانا خوش دئییل آسلان آلدانا تولکویه، قوردا، چاققالا. ایندی یارین دالینجایام، سانکی گونشدی، من آیام ناز ائدَرَک آتیر منیم، هرنه واریمدی تونقالا. سئوگی قیلینجا بنزه‌ییر، باغلی یولو آچار منه غم قوشونو دوزولسه ده، قارشی‌دا گونده دال‌دالا. یار یولونون دیکَن‌لری، اوخلاسا دا دایان جانیم! عشق‌ایله یولدا سهل دیر، عاشقی گر ایلان چالا. آی گؤزلیم! دایان گلیم، سندن اوزولمه‌سین اَلیم اؤز یانینا گؤتور منی، عشق‌ایله گونده چولغالا. قوللوغونون‌دا حلقه‌سین، آس قولاغیندان « اِلیـار»ین باغرینا داغ چک عشقدن، قوی ابدی نشان قالا. .

80

انسـان

انسان اولان انسانلیغینی توتساغا سالماز چیرکین اَته‌یین لکّه‌لریندن آغا سالماز. آجلیقدا، یامان گونده باسار باغرینا خلقی اؤز کؤنلونون آنجاق باشینی بارداغا سالماز. بیر اؤز قارینیندان اؤتورو کؤی‌ده دیلنمز سولدان دئشه‌رَک، دَن- دؤشو آنجاق ساغا سالماز. قارشیندا یازیق کیمسه‌لری گؤرسه چؤرَکسیز اؤز لقماسینی آرتیراراق، قویماغا سالماز. اَردَملی کیشی بخت آتینا مینسه ده بیرگون بیر باشقاسینین بختین آلیب، قویلاغا سالماز. یوخسول اَلی بیرگون داشینین آلتینا گیرسه سینسیتمز ؛ اونون حاجت اَلین دیرناغا سالماز. چوخ- چوخ چالیشار باغلی قالان یوللاری آچسین دوز یئرده گئدن یوللارین آغزین داغا سالماز. نیسگیل توزو بیرگون بورویوب سیخسا دا باغرین یایماز، بئله توزدان او دامازلیق باغا سالماز. یاندیرسا خزان شاختاسی بیرگولشنی بیرگون یانلیز اؤزون اوندان قورویوب، چارداغا سالماز. آلقیشلا سن « اِلیـار»! کیشیلیک قوی دنیز اولسون گؤیلر ده دنیزسیز گُهرین توپراغا سالماز. .

81

عشق آچاری

بیرگئجه یارین اَلی، عشق‌ایله یار اولدو منه هرنه وارلیقدا یوخ‌ایدی؛ نئجه وار اولدو منه. ناز ایله گلدی منیم کؤنلومو مجنون ائله دی ابدیت بویوجا، شانلی نگار اولدو منه. یار اوزون آچدی منی چکدی محبت باغینا بو باغین هرگولو قیمتلی بهار اولدو منه. عشقی‌نین گوهرینی قویدو اورَک صاندیقیما بو امانت نه اوچون گؤر کو، دچار اولدو منه. عرشه قالدیردی منی عشق‌ایله حلاج کیمی گؤر نئجه شانلی بویو ، گؤرمه‌لی دار اولدو منه. ایسته‌ییردی داها غم کؤنلومو تاراج ائله‌سین یارین آیدین باخیشی، گوجلو حصار اولدو منه. قرب- قدریم یوخ‌ایدی عشقسیز عالم‌ده منیم عشقسیزلیکده گئچن گونلریم عار اولدو منه. گئتمیش‌ایدی جانیمین طاقتی اَل‌دن نه یامان یئنه هر غمزه‌سی بیر قانلی دامار اولدو منه. ائله کی، ایزله‌دی کؤنلوم یاری، جان آلدی جانیم بو حیات عرصه‌سی بیر آیری دیار اولدو منه. عشق صبحوندکی یئل، آچدی غزل دفترینی اَسدی یار زلفونه بیر نغمه‌لی تار اولدو منه. باغلی قالماز اوزومه بیر قاپی‌دا معناده عشق هر باغلییا چون گَلدی آچار اولدو منه. تؤک آی « اِلیـار» اَته‌ییندن داها دنیا داشینی باخ کی، دنیا هوسی، گؤر نه غبار اولدو منه! .

82

بیر ده گَـل!

یئنی‌دن بیر ده گلیب، کؤنلومه ناز ائیله گؤزل! یئلی مضراب ائله‌ییب، ساچلاری ساز ائیله گؤزل! چیخیش ائت عالمه سن گؤستر او عشقین گونشین گئجه‌نی گوندوز ائدیب، ظلمتی آز ائیله گؤزل! عشق ملکونده گَل اول سن داها محمود بیزه منی ده قوللوق اوچون، اوردا اَیاز ائیله گؤزل! چیخیم عشقین داغینا قوی او خلیل اوغلونا تای منه جان وئرمه‌یی سن، اوردا مجاز ائیله گؤزل! منده قامت بوکولوبدور غم اوزوندن نه یاپیم بو بوکولموش بویو گَل بیر ده تاراز ائیله گؤزل! گَل غمین بوغچاسین آل بوغ، آرادان قالدیر اونو دوغرو بیر شادلیق اوچون، عشقی جواز ائیله گؤزل! « اِلیـار»ین گَل اوزونه دوغرو سئوینجین سویون آچ گؤز یاشیندان یاناغین اوستون آراز ائیله گؤزل! .

83

آی یـار

من سنه وورغون اولدوم، سن منه جانان آی یار باغلامیشام سن‌ایله، عشقده پیمان آی یار. جانسیز ایدیم جهاندا، هئچ یوخ‌ایدی امیدیم قارشیما سن چیخان گون، گَلدی منه جان آی یار. ناز ایله سن باخاندا، گئتدی کؤنول اَلیم‌دن عمره سورن قالیب دیر، جان سنه حیران آی یار. یوخدو منیم باشیمدا، باشقا گؤزل هواسی گؤستررم اورَکدن، من سنه ایمان آی یار. آتما منی گؤزوندن، عهده وفالییام من جان ائدرم سنین تک، بیرگوله قربان آی یار. هر ساچینین اوجوندان، مین اورَک آسلانیب دیر داملایا تای سن‌ایله، اولدولار عمّان آی یار. انسانا آیریلیقدان، یوخدو چتین جهاندا آیریلیغین کؤکون کس، قوی قالا انسان آی یار. عشق‌ایله « اِلیـار»ین دا، سال باشینی بلایه بلکه بلا چؤلونده، باغلایا دیوان آی یار. .

84

بیر شاعرم

بیر شاعرم ائللر! سیزه ، تورکمانچای‌دان سایاندا سیز شاعرلری، سالمایین سای‌دان. عشقینده آلدیم شعریمه آی آذربایجان یازدان یاشیللیق خصلتین؛ ایستیلیک یای‌دان. ائل بایراغی دوشمز یئره اَل‌لردن آنجاق هارایلا قوی گَلسین سَسین هر ایکی تای‌دان. شاعرلره الهام وئردین گؤزللیک‌لردن اَسیرگمه آنجاق منه هئچ گؤزل پای‌دان. آراز نه‌دیر ؛ بیر گؤز یاشی آیریلیق‌لاردان من دینله‌دیم دویدوم ائلین دردین بو چای‌دان. قارانلیغین اوردوسویلا توتماز اخلاقیم کؤنلوم سئویر یار- یولداشی، اولدوزدان، آی‌دان. من « اِلیـار»ام، ائل سئوگی‌سین گؤزدن آتمارام یوخدور منیم قورخوم داها های‌دان- هارای‌دان. .

85

یار جلوه‌سـی

یار جلوه‌لری دون گئجه بیردن یادا دوشدو کؤنلوم چوخ آجینمیشدی، بو اوزدن دادا دوشدو. قالمیشدی گئچن گونده قارانلیقدا خیالیم فکریم دورولوب ایندی، ایشیق هر زادا دوشدو. جان سانکی یادیرغانمیش‌ایدی غم باتاغین‌دا قورتولدو باتاقدان داها آیدین آدا دوشدو. مخروبه‌یه دوشموشدو یولوم، بایقوشا بنزر مخروبه‌دن آیریل‌دی یولوم، آبادا دوشدو. عشق اولدو، منیم جان دویونوم بیردن آچیلدی شیطان گؤزونه سانکی بو ایشدن قادا دوشدو. دوست اولدو کؤنول عشق‌ایله، توتساقدان اوزولدو یئردن-گؤیه عشقینده یارین، بیر جادا دوشدو. شیرینه گؤره ایسته‌دی یارسین داغی فرهاد داغ دینمه‌دی، عشقین یاراسی فرهادا دوشدو. یار- یار دئیَن « اِلیـار»! چکر عشقین ده بلاسین عشقینده بلا، هم کیشی هم آروادا دوشدو. .

86

آلینی داغلی

گَل کی، هجران ائله‌ییب دیر دؤشومو غم قالاغی یاناغین اوستون آراز ائیله‌ییب عشقین بولاغی. غم سیخیر باغریمی سنسیز، یانیرام آتشینه آتشی ، سهل‌دی بیرجان، اَریدر قارلی داغی. آلینی داغلانیب آی گول! کؤنولون، عشقینله اؤزگه‌لرله گئده‌بیلمز، دانابیلمز بو داغی. عشقدن جان دوغولوب، گَلدی حیات عرصه‌سینه عشقینین کؤرپه‌سییَم، گؤر نه سیجاق دیر قوجاغی! کؤنولوم مین کره ده جان سنه قربان ائتسه یئنه عشقینده شهید اولماغا چوخدور ماراغی. زلفو یای، قوی قوخوسو هر یئری هرگون بوروسون ائت بوتون یئللری عالم‌ده بو زلفون داراغی. عشق بیر باغدی، سینیرسیز، واری‌دیر هرگولدن سونونا چاتماز اونون، کیمسه‌نین آنجاق آیاغی. ائیله بولبول‌لری بیر شانلی مغنّی عشقه اونلارین نغمه‌سی‌نین، قوی هامی اولسون قولاغی. عشق اولان یئرده قارانلیق ائده بیلمز جولان عشق دیر عاشقه چون بیر ابدی جان چیراغی. عشقدن هانسی کؤنول قویسا حنا اَل‌لرینه گئتمز اَل‌دن، ابدی‌دیر بو حنانین بویاغی. عشقی‌نین آنلامینی آنلاسا هرکس بوردا فانی دنیایه باش اَیمز، آچیلار قاش- قاباغی. بیرگون « اِلیـار»! بوتون عالم یارین عشقین دویسا قیریلار اورتادان آرتیق فله‌یین قان چاناغی. .

87

گتیردیـن

گَلدین آی گول! گولوشو بیر ده گولوستانه گتیردین یازی یازدین، یئنه ده بولبولو بوستانه گتیردین. اؤلو یئر ، مرحمتین‌دن جان آلیب، بیر ده دیریل‌دی چؤل‌لری، یایلالاری سونبوله، ریحانه گتیردین. برکت سفره‌سین آچدین بو جهانین اوزَرینده کرمین‌دن بیزه دَن بوردا ده‌ییرمانه گتیردین. ابدیت بولاغی جوشمادادیر سنده ازل‌دن اوندان عشقین سویونو بوردا بیزیم جانه گتیردین. ایشیغین هر باجانی دؤیدو، بوتون گؤزلری آچدی اومسودارکَن گئجه‌نی، رحمتی انسانه گتیردین. سن گلَن گونده سئوینجین چیراغی یاندی جهاندا عالمی شوره سالیب، کفرو ده ایمانه گتیردین. سینادین عاشقی سن دهرده محنت آراسین‌دا رحمتین‌دن دولو پای، دوغرو مسلمانه گتیردین. قویما کی، سانجا قارانلیق علَمین عالمه شیطان سن کی، عشقین علَمین ایندی بو میدانه گتیردین. « اِلیـار»ی عاشق ائدیب، بوردا غزل ملکونه چکدین شعرینی سن بو گؤزل دفتره، دیوانه گتیردین. .

88

وطن عشقـی

وطنین توپراغی شان دیر منه عشق دیر، دین دیر، ایمان دیر منه. دنیزی، داغ- دره‌سی، چؤللری‌ سانکی جنت دیر، « اوجان»دیر منه. یاشایارکن گؤزل انسانلاری دئیَرم هربیری خان دیر منه. ائلیمین سئوگیسی وار سینه ده سئوگی بیر قیرمیزی قان دیر منه. هر موغام نغمه سی، عاشق سسی گوجلو بیر دیزدی، دابان دیر منه. بو یاشیل دونلو ،گؤزل اؤلکه‌میز اؤزو بیر آیری جهان دیر منه. دوغوسوندان اوجالان داغلاری گونَشی گونده ، دوغان دیر منه. گؤیونون هم آیی هم اولدوزو بایراق اوستونده نشان دیر منه. او قوزئی تای‌دا قالان داغلاری هره‌سی بیر « ساوالان»دیر منه. آی وطنداش! بو ائلین، اؤلکه‌نین « قاراباغ»سیزلیغی مان دیر منه. یادلارین دا قوشونو اؤلکه ده بیر ایرین‌قانلی چیبان دیر منه. آیریلیق‌دان گؤیه قالخان توزو حله ده غملی دومان دیر منه. آیریلیق دردی آغیردیر، آغیر بیر بورولغانلی خزان دیر منه. ده‌یَری یوخدو جانین عشقسیز سانکی چؤر- چؤپدو، سامان دیر منه. وطنه باغلاییب « اِلیـار» اورَک وطن عشقی دئیه جان دیر منه. .

89

قارابـاغ

آدین آزاده‌لر آغزین‌دا اولار داد ، قاراباغ ! ائرمنی‌دن سنه دوست اولماز، اولار یاد ، قاراباغ ! اؤلکه‌میزده سنین عشقین‌ده قورولموش اوبالار داها بیر قورخوسو یوخدور، اولور آباد ، قاراباغ ! سن‌ایله قول- بویون اولماق ائلیمین آرزوسودور ائلی دور باغرینا باس، ائیله یئنه شاد ، قاراباغ ! ائلیمیز قورتاراجاق دیر سنی بیرگون غم‌دن سنه قربان وئره‌جک جان‌ایله هر زاد ، قاراباغ ! آیاغین چکمسه دوشمن، داها بیرلیک بولودو سالاجاق دوشمنه بیر قورخولو گورشاد ، قاراباغ ! ساریلار اؤلکه‌سینه، بوشلاماز آنجاق وطنی هرکیمی ائیله‌سن اؤز عشقینه داماد ، قاراباغ ! باغلی اول الله-ا سن، دوشمنه باش اَیمه گؤزل! یانلیز الله-هَ گووَن، ائیله اونو یاد ، قاراباغ ! من اورَک نغمه‌لریمدن بئله بیر سؤز آلدیم اؤلکه‌یه جان ساییلیرسان نه کی، بیر آد ، قاراباغ ! نفَسی، اَردَمی‌سن تورک ائلینین عالم‌ده اولاسان دوشمن اَلین‌دن گرَک آزاد ، قاراباغ ! سنه « اِلیـار»دا گونئی تای‌دان اولوبدور بیر یار جان‌ایله ایسته‌ییر ائتسین سنه امداد ، قاراباغ ! .

90

اؤلـوم

من دوغولاندان آی اؤلوم! سن منه یولداش اولموسان گاه گؤز اولوب حیاتیما؛ گاه گؤزومه یاش اولموسان. قورخولودور آدین سنین؛ عشقی یالان اولانلارا باشقا حیاته سئوگی‌سی بیرگوله تای سولانلارا. آخشامی‌سنسن عمرومون؛ سنده منیم گونوم باتار بیر ابدی حیاته سن گلسن اگر اَلیم چاتار. بیلمه‌ییرم ساغیم‌داسان؛ آرخادا یا سولوم‌داسان دامدا- دوواردا یا منیم قارشیداکی یولوم‌داسان؟ گَل قوشا بیر قاناد گتیر؛ سن منی یئردن آل‌ماغا چون ملَکوته باغلی‌یام، یوخ کی، بو یئرده قال‌ماغا. گؤزله‌ییرم اؤلوم! سنی؛ عمرو باشا سورم گئدم سن منی اؤلدورن زمان، من سنی اؤلدورم گئدم. بولبوله تای اوچان قوشام؛ توتساق اولوب جهان منه بیرگولون عشقی دیرکی بو یئرده وئریبدی جان منه. گَل بو قفسدن آل منی؛ قالمادی جان‌دا چوخ دؤزوم اؤز گولومه قوووشماغا باشقا جهان‌دادیرگؤزوم. اؤلمک اؤزو دوغومدو بیر باشقا جهانه آی کؤنول! سن داها من اؤلَن گونو ، گلمه فغانه آی کؤنول! قورتولاجاقدی اوردا کیم بوردا باش اَیسه الله-ا عشق‌ایله چیرپینانلارین، الله آلار جانین باهـا. دوزدو سنی قضا چکیب، بیر قیریشیقلی عالمه قالدیراجاق اؤلوم سنی بوردان ایشیقلی عالمه. یاخشی بودور جهاندا سن گوج وئره‌سن باریشماغا دارگئجه‌نی داریخدیریب، گوندوز‌ایله قاریشماغا. یاخشیلیق ائیله بوردا چوخ، عمرو یئتیرمه‌میش باشا آتدیغین اوخ سعادته، ده‌یمه‌یه بلکه بیر داشا. هاردا ائدنده یاخشیلیق؛ الله-ی اوردا یاد ائلـه الله-ا چون دایانماسان؛ شیطان آلیب، وئرر یئلـه. پرده‌نی ییرتاجاق اؤلوم؛ جانلاری قیرتاجاق اؤلوم شیطانا چوخ اویان گؤزو ، بیرگئجه چیرتاجاق اؤلوم. هرنه جهاندا جانلی وار؛ بیل؛ داداجاق اؤلوم دادین خوش حالینا اونون کی، بیر الله-ا وئردی هر زادین هرنه شکیل‌ده وار اؤلوم، گؤزگودور عبرت آلماغا عشق‌ایله جانی دولدوروب، قیرگئجه‌دن بوشالماغا. الله ! آماندی رحم ائله من سنه سوچلو بیر قولام رحم ائله اؤلمه‌دن قاباق؛ قوی ایچیم عشقدن مُدام. .

91

یاز گلیشـی

یاز گَلدی یئنه جان دا بزندی گول گولدو،گولوستان دا بزندی. یئل‌لر شله‌سین آلدی دنیزدن گوندوز، گئجه، هر یان دا بزندی. شادلیق دؤیولون چالدی یاغیشلار آلقیشلادی، انسان دا بزندی. باغلاردا چیچک‌لر اوزه گولدو داغلارداکی جئیران دا بزندی. بولبول اویانیب، حیرته دوشدو باغریندا قیزیل قان دا بزندی. گون دوشدو، بوتون اوتلار اویاندی هر دردیمه درمان دا بزندی. ککلیک فره‌سین دوزدو دالینجا داشلیقداکی دووشان دا بزندی. چایلاردا بالیق، گؤیده‌کی قوشلار قارتال کیمی ترلان دا بزندی. سئل‌لر دورولوب، جوشدو بولاقلار گؤی‌لرکیمی عمّان دا بزندی. گون پارلادی، سونبول دنه دولدو اون گَلدی، ده‌ییرمان دا بزندی. جانلاردا سئوینجین سویو آخدی شکر‌ایله مسلمان دا بزندی. حقدن پایینی آلدی قارینجا تختین‌ده سلیمان دا بزندی. یایلاق‌دا چوبان چارداغی قوردو کاخ‌لارداکی سلطان دا بزندی. ائولرده گلین، گوزگوده قیزلار های دوشدوکی، اوغلان دا بزندی. قیشلار تؤره‌دن تولکولر اؤلدو داغلارکیمی آسلان دا بزندی. آیدین، نه گؤزل گوندو بو گونلر عشق اولدو بیزیم شان دا بزندی. قیزلار کوچه‌نی سیلدی- سوپوردو دام- داشداکی ائویان دا بزندی. ائل نغمه‌سی سَسلندی آرازدان تبریز، باکی، زنجان دا بزندی. « اِلیـار»دا دئییر عشقه بویاندیم قلبیم‌ده‌کی ایمان دا بزندی. سینمده جوشان دوب- دورو شعریم باغریم‌داکی دیوان دا بزندی. .

92

گَل مهـدی(ع)!

یئر اوزونو توتوبدور گَل، قاپ- قارا بیر دومان مهدی! گونلریمیز گلیر آرتیق هر بیری چوخ یامان، مهدی! ظلمت آشیب سینیرلاردان، شاختا چکیب حصار قاردان چولغالاییبدی دنیانین، یارن- یؤره‌سین یالان مهدی! گونده آخیر قیزیل قانلار، توتساق اولوبدور آسلانلار تولکولر ایندی میدان‌دا، اولدولار ارسلان، مهدی! گؤرنه آغیر گئچیر گون‌لر، یالقیز اولوبدو دوزگون‌لر خلقه یالان تمدّن‌لر، قویدو گؤزل پالان، مهدی! قیرگئجه‌نین قودوز قوردو، خان چوبانا کلَک ووردو آلدی اَله چوماق اولدو، هر قویونا چوبان، مهدی! شیخ اونودوبدو یاسینی، دَن آغاجی ائدیب دینی خیری یئتیشمه‌ییر خلقه، دینه اولوب چیبان، مهدی! ایندی یاشیل گئیَن چوخدور، یاغلی سؤزو دئیَن چوخدور سوندا نماز قیلان چوخ آز، چوخدو وئرَن اذان، مهدی! ظلم اودونا یانیر عالم، اود قاپیر، اودلانیر عالم گئج گله‌سن اگر بیرگون، کول اولاجاق جهان، مهدی! غم سئلی گَل آشیب قاف‌دان، یوخدو خبر بیر انصاف‌دان سئوگی‌یه‌ده بوگونلر غم، وئرمه‌دی بیر امان، مهدی! غم قالانیب اورک‌لرده ؛ سئوگی قالیب کولک‌لرده زنجیر اولوب آیاق‌لاردا ، قیرمیزی بیر ایلان مهدی! جهل آتینا مینیب دنیا، هرگؤزله دینیب دنیا کیمسه‌یه گول عدالت‌دن، ائتمه‌ییب ارمغان، مهدی! قاش‌لارا هئی باخیر داغلار، یول‌لارا گؤز تاخیر چاغلار گَل سنین ایسته‌ییر صاحب چیخماغینی زمان، مهدی! قیشدی ؛ سازاق جومور جاندا، گؤز یومولوردا انساندا ایندی حیات اولوب سن‌دن، قورتولوشو اومان، مهدی! ایسته‌ییرم من الله‌دان، بیر بئله درده بیر درمان بیر ده سنی بو عالم‌ده، گؤندره خلقه جان، مهدی! گَل گؤزلیم، گؤزل مهدی! دفتریمه غزل مهدی! دویغوما جان وئـر عشقینده، « اِلیـار»ی قیل اوزان، مهدی! .

93

یاشیل شهـر

« تورکمانچای»دی گؤزللیک‌ده وطن سلطانی آلیشان عشق اودونا، حقّی سئون آسلانی. شانلی آددیر قوجا دنیاده، یاشیل جنّت دیر آپاریر عقلینی، حیرت‌ده قویور انسانی. بورا بیر سئوگیلی یئردیر، بیلین آرتیق قدرین اوخویار بولبولو، داغلاردا گزر جئیرانی. گؤسترر کیمسه قوناق گلسه بؤیوک حرمت‌لر سوپورر هم کوچه‌نی هم بزه‌یَـر ائویانی. ایش بیلَن ایشچیسی چوخ واردی مهندس‌دن باش تورکمانچای‌لی دیر آباد ائله‌یَـن ایرانی. تورکمانچای وطنین ساغ قولودور هر ایش‌ده دالغالانماقدادی باغرین‌داکی عشق عمّانی. بزه‌ییر اؤلکه‌نی یوز ایل‌دی بو شهرین اهلی اؤزو یوخسول‌لوغون آلتین‌دا، قارالمیش قانی. ملکو آباد ائدَرَک، بیر ده ساواش دوورونده ایکی یوز اَللی شهید ائتدی وطن قربانی. ساغدیلار ساغلیغین آنجاق، اونو خان‌لار سونرا آیاق آلتین‌دا قویوب، دیکله‌دی‌لر تهرانی. سَکسَن ایل دیر بورا بیر بخش دیر آی مسئول‌لار ! قورون آرتیق آدینا اورتادا شهرستانی. بَللی بیر حقدی بو ایستک، بیر اوزون ایل‌لردیر قویماییر حقّـه چاتاق، دؤرد آرالیق شیطانی. قیما چوخ ظلم اولا بو بؤلگه‌یه سن، آی دولت! ظلم اَکَر یئل، تؤره‌در دؤش‌ده آغیر توفانی. چوخ زمان گؤزله‌میشیک یول کی، عدالت گلسین چون عدالت‌دی بیزیم دردیمیزین درمانی. بو یاشیل شَهره وئرین حقّینی تا وقتین‌ده دوشمنین قارشینا چیخسین، اوخوسون میدانی. غم اگر قیرماغا بو شهره قیلینجین چکسه جانین « اِلیـار» ائدر عشقینده اونون قالخانی. .

94

کریمی- (ماراغالی شاعریمیز میرزا حسین کریمی‌یه)

گوجلو بیر اؤلکه‌یه شاعردی «کریمی» یوخدو سبکین‌ده تایی، بیردی «کریمی». بیرگؤزل اینجی دیر ائل‌لر دنیزین‌دن باغا، هر باغچایا انجیردی کریمی. آدلی دیر، سانلی دیر ائل‌لر آراسین‌دا طنز شعرینده ده نادردی کریمی. شعرینه قوردو یَهَر، گولمه‌لی‌لردن اونا حق سؤزلری میندیردی کریمی. هاردا غم قارغاسی، بیر ذیروه‌یه قونسا اونو ائندیرمه‌یه حاضردی کریمی. دیلی‌نین قالخانی دیر، آی کؤنولوم بیل کدَرین قارشینا شمشیردی کریمی. سئوگی دیرچَلدی، سئوینجین سویو آخدی هاردا هر مجلسه کی، گیردی کریمی. او قوجالمیش‌سا دا، آغ ساققالیمیزدیر حله ده یازماغا قادردی کریمی. اَن گؤزل دویغولاریندان، دئدی « اِلیـار» کی، بوتون غم‌لره زنجیردی کریمی. .

95

آی شوشـا !

یوردوموزون باشین‌دا بیر، شانلی نشان‌سان آی شوشا! تورک ائلینین جانین‌دا بیر، سئوگیلی جان‌سان آی شوشا! آرزوم اودور گؤرم سنی، بیر سن‌ایله قوجاقلاشام سن بو جهان‌دا سانکی بیر، آیری جهان‌سان آی شوشا! قافقاز اولورسا بیر صدف، سن باغیرین‌دا اینجی‌سن سن قاراباغ‌دا گؤزلره، سرمه یاخان‌سان آی شوشا! قیرگئجه‌نین گؤیونده بیر، سنسن ائلین دان اولدوزو ملکونه هر تمدّونون، بیر خراسان‌سان آی شوشا! مین‌لر ایلین تمدّونو، سن‌ده چوخ ایز قویوب گئدیب چون باجاریقلی بیرگؤزل، دوغرو اوزان‌سان آی شوشا! سن‌ده باخاندا قامته، بؤرکو دوشور گؤزل‌لرین یادلارا سن قوشولماسان، چون بورادان‌سان آی شوشا! تاریخ ایچینده شاختالار، دوندورا بیلمه‌ییب سنی اؤلکه‌ده چون آرازکیمی، بیر جریان‌سان آی شوشا! سن اوتوز ایل اسیر اولوب، ائرمنی‌یه باش اَیمه‌دین چونکو مسلمان اوغلوسان، داغلارا خان‌سان آی شوشا! آزاد اولاندا سن شوشا ! تورک ائلی دؤندو بیر قوشا ائل قانادین‌دا چیرپینان، قیرمیزی قان‌سان آی شوشا! گؤر نئجه بیر قودورموشون دیش‌لرین اَزدی اوردوموز ائل سنه، سن ده ائل‌لره، بیر ساوالان‌سان آی شوشا! اویناسا دا ایتیب، گئدیب، جیدیر دوزوندن ائرمنی ایندی اونون گؤزونده بیر، قانلی دیکان‌سان آی شوشا! بال کیمی تورکو دیل سوزور، جان قلَمین‌دن « اِلیـار»ین دفترینه یازیرکی، سن بو بالا شان‌سان آی شوشا! .

96

جان عسکرلـر

آی دؤیوش میدان‌لارین‌دا قان تؤکن آسلان عسکرلر سیز وورون قوی اودسون آرتیق ائرمنی‌لر قان عسکرلر. قالدیرین عشقین قیلینجین تا کؤپک‌لر دؤنوب قاچسین دوشمنین باغرین یارارکن ائیله‌یین توفان عسکرلر. قورتارین غم تاپداغین‌دان سیز بوگونلر قاراباغی قوی آرازدان سئوینج آخسین آی اوسانماز جان عسکرلر. ائل- اوبانین انتقامین سیز آلین بو یاد ائل‌لردن آی قیلینجی قیزیل قان‌دان، سینمایان قالخان عسکرلر. چال ظفردن خبر گل‌سین، قوی شوشا بیرده دیرچل‌سین آی بو یوردون یایلاسین‌دا یایلانان اوغلان عسکرلر. ائیله‌یین یانلیز توکّل قانلی میدان‌دا الله- هَ آی ظفر بایراغین هرگون داغلارا سانجان عسکرلر. دوشمنین قارشیندا آنجاق اولدونوز بیر دمیر یومروق سؤیله‌ییر « اِلیـار» دا جاندان، جان سیزه قربان عسکرلر .

97

کورونا

قارا بیر قورخو سالیر عالمه هرگون کورونا سالیر او هرکسی قارشیندا گؤرورکن تورونا. یاییب اوردوسونو دنیایه اولوب غم‌لره خان نه یاماندیر، نه یاماندیر، نه یاماندیر بو خوخان! بئله ویروسو سالیبلار بشریّت جانی‌نا بله‌ییب‌لر اَلینی گؤر نئجه خلقین قانی‌نا. قورخودان، هرگؤره‌نین گؤزلری قالخیر باشینا گؤرمه‌یَنلر دولانیر دَن- دؤش آپارسین آشینا. خطری دوغرو بیلَن، بیرجه قالیب جان هایی‌نا گووه‌نه بیلمه‌ییر اؤز آروادی تؤکموش چایی‌نا. هره اؤز جان جوالین ایندی باسیر بیر بوجاغا عزیزین، جان- جییارین بیر آلابیلمیر قوجاغا. هامی‌دا، اَل‌لر آیاق‌دان، آیاق اَل‌دن چکینیر نه قونوشماق، نه دانیشماق، نه یئمک جانه سینیر. بو دا بیر تورلو ساواش‌دیر گتیریب‌لر قاباغا اَل‌بیر اولماق گرَکیر ایندی، نه ییغماق تاباغا. بوگون ائولرده اوتورماقدی بو دردین علاجی سیندیرَک حق سؤزو گَل، هرنه قدَر اولسا آجی. سؤزلری بیر ائدک امّا جانی- جان‌دان آرالی اولماسین جانلاریمیز بلکه بو غم‌دن یارالی. دولته بَللی گؤرَودیر کی، اَل آتسین زورونا ملّتین ساغلیغی بلکم بو خطردن قورونا. هر او قالتاق کی، یامان گونده ده فرصت آراییر یاراماز آرزولارین هرگئجه زلفون داراییر. دویسون آرتیق دئییرم بلکه دوشونسون سونونا دوزمه‌سین شیطان اَکن گول‌لری بیر- بیر دونونا. یئتَر « اِلیـار»! بو قدر ائتدین اشارت بیله‌نه رحمت اولسون دئه بوگون، گؤز یاشین ائل‌دن سیله‌نه! .

98

نیـرین اولدوزو ( رحمتلیک « نیـر »لی علی سیرتی‌یه)

سن یاراتدین « نیر»ده بیرلیک، بیر ده همّت، سیرتی! عشقدن خیر ایش‌لره آلدین بصیرت، سیرتی! سن نیرین بخت اولدوزویدون، پارلاییردین هر زمان بوغچاسین سندن ساری، بوغموشدو ظلمت، سیرتی! بیرگؤزل دیلمانج‌ایدین انسانلیغین معناسی‌نا یاخشیلیق ائتمک سنه اولموشدو سیرت، سیرتی! سن بوکردین قوی ساواش بیتسین دئیه، غم سفره‌سین ائیله‌یَردین صلح اوچون جاندان عنایت، سیرتی! اؤرنَک اولدون سایغی گؤسترمکده آذربایجانا سن نه چوخ ائتدین اورَکدن خلقه خدمت، سیرتی! چوخ قولای‌دیر وارلی‌یا دستک وئریب، آلقیشلاماق سن یازیق یوخسول‌لاری ائتدین حمایت، سیرتی! سن علی اولادینین عشقینده چوخ سوردون حیات اونلارا گؤستردین آرتیق دوغرو حرمت، سیرتی! چوخ گؤزل کی، آد، آتان مختار سنه قویموش « علی» چون علی مولایه گؤستردین محبّت، سیرتی! هر اورَکده سندن آرتیق، بیرگؤزل تصویر وار چیخماییر آنجاق خیالین‌دان او صورت، سیرتی! بیرگول اَکدین سولمایان، دوستوم! کؤنول کویوندا سن یادگار اولموش بیزه، سن‌دن شرافت، سیرتی! الله-ا بیر دوغرو قول اولدون، او اوزدن رَبّیمیز هرگؤزللیک‌دن سنه وئرمیشدی زینت، سیرتی! هم اوغول هم قیزلارین جاندان سئویرمیش‌لر سنی هم ده گؤردوم نیرده چوخ سندن رضایت، سیرتی! سن بیزی تَرک ائیله‌ییب، اولدون خیالین گؤی قوشو ایندی سنسیز چکمه‌ییر غم بیر خجالت، سیرتی! چوخ گؤزل بیرگونده اؤلدون، بیلمه‌دیم حکمت نه‌دیر چون رسول الله اوگون ائتمیشدی رحلت، سیرتی! سؤیله‌ییر « اِلیـار»، نه چوخ دنیاده ائتدین یاخشیلیق ائیله‌سین الله سنه عقباده رحمت، سیرتی! .

99

تورکمانچایین هارایـی

شوق وار، شهرداریم شهریمی آباد ائله‌سین کوچه‌نین، چای- بولاغین، بیرجه اوزون شاد ائله‌سین. شهرلیکدن یوخودور بیرجه مگر سس- سمیری آز قالیب خانباجی‌لار کوللویو ایجاد ائله‌سین. قهرمان خان بیزه بیر شهره‌لی آددیر، نه دئییم یوخدو بیرکس اونا تای ایندی اؤزون آد ائله‌سین. درده ملّت وکیلی دیل‌ده دئییر چاره منم دوغرودان ایستمه‌ییر بیزلره امداد ائله‌سین. چوخدو، چوخ، وعده وئرَن، سؤیله عمل‌دن نه خبر؟ یوخدو بیرکس کی، اورَکدن بیزه بیر زاد ائله‌سین. دولتین واردیر آبادلیق آدینا قیزلاری چوخ سؤیله‌یین بوزقوشو دا بیر قیزا داماد ائله‌سین. کیشیلیک دالدالانیر یالتاق اَلین‌دن بو زمان قویما یارب! کی، فلک یالتاغی جلاد ائله‌سین! تورکمانچای آنامیزدیر، جانیمیزدان دا عزیز آنانین دردی گرَکدیر بیزی نقّـاد ائله‌سین. بخشدارلیق پالازی یئتمیش ایلین کهنه‌سی دیر بیچیلیب قامتینه، دادینه کیم داد ائله‌سین؟ قوجادیر قلبی جوان، بیر ده‌ییشین کؤینه‌یینی اونا قیمازدی فلک بیر بئله بیداد ائله‌سین. اونلا توم بخش اولان شهرلر استان بزه‌نیب تورکمانچای دا باخیر، کیم دیر اونو یاد ائله‌سین؟ کلیدی-کونده‌نی دولت! داها فرماندارا وئـر قوی بولودلارکیمی گَلسین او دا گورشاد ائله‌سین. یوکو تاریخ یوکودور، چوخ بوغولوبدور نفسی بو بوغولموش نفسی کیم گلیر آزاد ائله‌سین؟ تورکمانچای، گؤزو تاریخ بویو یول گؤزله‌یَرَک هئی سورور کیم گله‌جک بهمنی خرداد ائله‌سین؟ سسلَن « اِلیـار»! بو سؤزو سن ده دماونده طرف یئری وار تورکمانین مردومو فریاد ائله‌سین. .

100

تورکمانچاییـم! ( تورکمانچایین فرماندارلیق خیالی)

آی اوجا بوی شانلی گؤزل! تورکمانچاییم! نغمه‌نی قوش، چال سازینی، قوی بیر اویناییم. قامتینه، شانلی قبا گئی، دوروم باخیم بیر دلی تک بلکه جوشا، نئی‌ده نای- ناییم. یولدادی فرمانداریمیز، چیخدی سس- سوراق حق‌ده نظر قیلدی داها، گَلدی ائل پاییم. سکسَن ایلین غم توزونو، سیلدی گؤز یاشیم مژده گلیب، قوی گولوشون من دوروب یاییم. سویدو چوروک کؤینه‌یینی شهریمیز بوگون آرخاداشیم! سؤیله اورَکدن منیم تاییم. چوخ شکر الله! سنه بو لطفدن ساری یاندی بوگون غم دیکَنی ، بیتدی آخ- واییم. قاتدی گونش شادلیغینی ائل سئوینجینه چونکو بوگون کار قولاغا چاتدی ائل هاییم. کؤچدو سازاق، دوشدو اوزاق قیش دومانلیغی بیل کی، داها پارلایاجاق اولدوزوم، آییم. ایندی کدر قورغوسونو سئل‌ده بوغماغا واردی قوزئیدن گونئیه بیر آخار چاییم. بیر ده آلانماز داها باج، مندن اؤزگـه‌لر چونکو امید اولدو منیم گوجلو خان داییم. ائل- اوبانین دردی نه سیخمیشدی « اِلیـار»ی! قوی ائلیمین هرگئجه بخت اولدوزون ساییم! .

101

آی آذربایجان!

آدین دیر تورکه بیر قالخان، ازل‌دن آی آذربایجان! اولورسا منده مین بیر جان، سنه مین بیر جانیم قربان! بیلیر دوشمن‌لره هریان، باش اَیمز سن دوغان اوغلان آنام‌سان هر باخیش سندن، منیم کؤنلوم‌ده نـاز اولدو خیالیم سن سئون گؤیده، اوچارکَن گؤرنه قـاز اولدو ! یاراندین شانلی داغلاردان؛ سوزر عشقین بولاقلاردان کؤنول، عشقین وئرن درسی، آسار هرگون قولاقلاردان بوکولمز شانلی بوی سنده؛ گئچیبسن چوخ سیناقلاردان دئییم سن پارلایان گوندن، قارانلیق‌لار دایـاز اولدو سنین تک شانلی محموده، منیم کؤنلوم ایـاز اولدو . بو یئر بیر حلقه‌دیر سن قاش، بو دنیا سنسیز اولمازدی توکنسه‌یدی سنین دردین؛ اوغوللار بیر ده سولمازدی سئوینجین سونبولون مندن، آغیر غم گونده یولمازدی یاریمدان آیریلان گوندن، دونومدان غم قوتـاز اولدو دؤشومدن داشلانان یاشلار، آخیب گؤزدن آراز اولدو. آذربایجان بو دنیاده، سالار جنّت باغین یاده دؤشوندن هرگون اولاده، ایچیردر عشقدن باده دادان عشقین دادین اَن چوخ، آذربایجان‌دی دنیاده وطن بیر کعبه دیر عشقی، یار عشقیندن آغاز اولدو اودورکی، خسته کؤنلوم‌ده، آذربایجان حجاز اولدو. وطن عشقین‌ده آی « اِلیـار»! آشارسان چنلی بئل‌لردن یولارسان آیریلیق دردین، آلارسان یاردیم ائل‌لردن هارای تاریخه یوکسلدیب، یازارسان قانلی تئل‌لردن کؤچر قانجیل قارانلیقلار، باخارسان قیش دا یـاز اولدو گؤررسن یازدیغین سؤزلر، اوزان باغرین‌دا سـاز اولدو. .

102

آذربایجانـا

جانیم، دیلیم ازل گوندن آییم، ایلیم، ازل گوندن هر نیسگیلیم ازل گوندن ائلیم‌ده شنلی‌ییم، شانیم باغلانیب آذربایجانا. یئر اوزونده گؤزللیک‌لر قارا قاش، قارا کیپریک‌لر قایالاریندا ککلیک‌لر اورَکده چیرپینان قانیم ساغلانیب آذربایجانا. قاراباغ آزاد اولاندان تورک ائل‌لریم شاد اولاندان اشغالچی‌لار یاد اولاندان اَلیم، دیلیم، آدیم، سانیم یاغلانیب آذربایجانا. جان‌عسکرلر ساواشارکن اوجا داغلاردان آشارکن دوشمن‌لره داراشارکن سؤیله‌دیلر هر بیر یانیم داغلانیب آذربایجانا. گئرچَک‌لردن یازان « اِلیـار» غم قویلاغین قازان « اِلیـار» قارا یولدان آزان « اِلیـار» یازیر یولوم، اوزوم، جانیم آغلانیب آذربایجانا. .

103

اوزان‌لار سـازی

سورموشم عمرومون اوزون ایل‌لرین دادمیشام ائل‌لرین شیرین دیل‌لرین یوخلامیشام اورَکده نیسگیل‌لرین درمانی گؤرموشم، اوزان سازی دیر ائل قیزینین کؤنول سورن نازی دیر. ساز دارایار قلم کیمی سؤز تئلین هئی آرایار شیرین دیلین، تورک ائلین جان گؤلونه آچار محبّت سئلین موسیقی‌نین، بیزیم ساز آرازی دیر هرکؤنوله سئوینجین آغازی دیر. « اِلیـار»ی دیندیرر موغام نغمه‌سی سئوگی‌سین آرتیرار اوزانلار سسی حیرته باغلایار بوتون هرکسی ساز گؤیونون کؤنول، اوچار قازی دیر قیش دا سئوینج ‌ایله، کؤنول یازی دیر. .

104

مسلمان عسکر

دنیایه آذربایجانین، عشقییله بیرگون گل‌میشم من دؤش‌لریندن سود اَمیب، بیرگول کیمی دیرچل‌میشم الله بیلیر قوینوندا من، داغلارکیمی یوکسل‌میشم فرهاده تای شیرینیمین، عشقینده داغلار دَل‌میشم اؤلکم دیر اسلام اؤلکه‌سی، من بیر مسلمان عسکرم. دوشمن چکیب دیر خنجرین، تا اؤلکه‌مین آلسین جانین ایندی حلال اولموش منه، دوشمن‌لرین تؤکسَم قانین عشقینده اؤلسم چولغایار، آل‌لاله‌لر هر بیریانین قوی دالغالانسین بایراغی، دنیاده آذربایجانین دوشمن‌لرین قارشیندا من، اسلامه قالخان عسکرم. حقدن آلیب دیر اؤز گوجون، دنیاده تورکون اوردوسو پارلاق گونش‌تک پارلایار، عالم‌ده هرگون اوردوسو دینه دایاق دیر هر زمان، تورکون بو دوزگون اوردوسو هر بیر زمان بئل باغلایار، بیر حق اوچون چون اوردوسو آنجاق بئله اوردو دا بیر، غیرتلی اوغلان عسکرم. دنیاده آذربایجانیم، آسلان‌لارین جان یوردودور هر دوستا گلشن دیر بورا، هر درده درمان یوردودور هم بیر مسلمان اؤلکه‌سی، هم دوغرو انسان یوردودور آنجاق باریشماز دوشمنین، قارشیندا بیر قان یوردودور باسقین یاپان دوشمن‌لرین، قارشیندا آسلان عسکرم. قیش شاختاسین گؤسترسه ده، غم‌دن، آغیر قار سَرسه ده اؤلکمده وورغون گول‌لری، یولسوز قارانلیق درسه ده من توپراغیمدان گئچمرم، دوشمن جفا گؤسترسه ده باش اَیمرم قارشیندا من، حق‌سیز قوشون گؤندرسه ده چون قهرمان تورک اوغلویام، من حقّـه قربان عسکرم. ییرتار قارانلیق بایراغین، گئچمز داها واز ائل‌لریم بیرگون ائدر بو اؤلکه ده، قیش فصلینی یاز ائل‌لریم قیمت وئرر اؤزگورلویه، غم‌دن اوسانماز ائل‌لریم تورک اؤلکه‌سین بیرگون ائدر، بیر گوجلو قافقاز ائل‌لریم عمروم بویو بو ائل‌لرین، عشقینده حیران عسکرم. بیرگون بیز الله- دان آنا ! آلدیق جان آذربایجانا ایندی اورَکدن قوی دئییم، جان قربان آذربایجانا « اِلیـار» دئییر سن آی اورَک، یانسان یان آذربایجانا قوی شاه‌داماریم‌دان منیم، آخسین قان آذربایجانا هرگون من آذربایجانا، جاندان دئیَن جان عسکرم. .

105

آرامیـزدا

شیطانیمیز وار، باشی انسان باشی چوخدور اونون چئوره ده جان یولداشی هئی بزه‌نیر، هئی دوزه‌نیر، ایسته‌ییر قاشلارینی ائیله‌یه سلطان قاشی چوخ سئوینیر غمده سولان گول‌لره اوزده آخیر گؤزلرینین قان یاشی دین زمیسین‌دن گؤتورور بوغداسین هم‌ده ائدیر خلقی ده‌ییرمان داشی نَننی‌یه یون، کَندی‌یه اون دولدورور قایناماییر ملّتـه احسان آشی ایندی بو شیطان دئییر انسان منم! اؤلکه ده اَن دوغرو مسلمان منم! اوزده گولور، آرخادا قول باغلاییر باشی کسیر هم اوتوروب آغلاییر لیلی‌نی، مجنونو گؤررکَن اؤیور هر بیرینین آیریلیغین ساغلاییر گوجلو قولا، مین کره یالتاقلانیر یوخسولون آیقین اوره‌یین داغلاییر ایستمه‌ییر غم بیته، گؤزدن ایته هانسی اورَک‌لرده کی، غم چاغلاییر قیش گونو، بولبول‌لره گولدن دئییر یازدا گؤرورسن گولو آلچاغلاییر آلدادیر او ، خلقی قویون‌تک ساغیر هم قارا قوردون سیبیلین یاغلاییر ایندی بو شیطان دئییر انسان منم! اؤلکه‌ده اَن دوغرو مسلمان منم! آینادا آنجاق کی، اؤزون خان بیلیر کؤلگه‌ده هرکَنده سلیمان بیلیر چای‌دا بالیق، چؤمچه‌ده سو، چؤل‌ده قاز چرچی‌یه ساققیز، قیزا اوغلان بیلیر شاختانی بیر یاندا چکیر ائولره اودسوز، اودونسوزلارا یورغان بیلیر هر دولا، هر یوخسولا دونقولدانیر یئل قووانا، گؤر نئجه توفان بیلیر وارلی‌یا قویروق بولاییر، توولاییر تولکولره کَندینی آسلان بیلیر هاردا سوموک وار اورادا سومسونور بیر ده کی، سیرتیقلیغی قالخان بیلیر ایندی بو شیطان دئییر انسان منم! اؤلکه ده اَن دوغرو مسلمان منم! قورخوسو یوخ‌دور یاراداندان، بو خان بیر اوزونه یوز جوره ساققال تاخان مئیخانادان مسجده، بوندان اونا گاه کیشی جلدین‌ده گلیر، گاه بایان هاردا گرَک بیلسه، گئییر بیر چاریق هاردا دا لازمدی، گئییر دیک‌دابان سجده ده اَن چوخ اونودور الله-ی بوغداسینا اوردا قاتیر سار- سامان حقّـه اورَکدن یؤنه‌له بیلمه‌ییر باش قوجا دنیایه اَییر هر زمان من بونا شیطان دئییم، انسان دئییم؟ یاکی، دئییم بیر قارا بوینوز قابان؟ ایندی بو شیطان دئییر انسان منم! اؤلکه ده اَن دوغرو مسلمان منم! ظالمی منبرده چکیر هئی دارا آغزین اَییر باغلادیغی ایلغارا خان چوبانا گونده سارای‌دان دئییر قصدی بودور، باغرینا وورسون یارا اوزده تویوق قارشینا چوخ دَن سَپیر دالدا نینین گؤستریر اول سووسارا هاردا اولور یولچویا یول گؤسترن آزدیریر آنجاق کی، باتیرسین قارا یارغیدا هر سوچلویا آغ دون بیچیر چوخ چالیشیر سوچسوزا یاخسین قارا چون قلمیم شعره سریر نیّـتین بوینوزونو یان توتور او « اِلیـار»-ا ایندی بو شیطان دئییر انسان منم! اؤلکه ده اَن دوغرو مسلمان منم! .

106

اَردَملـی کیشی

اردملی کیشی شیطانا یولداش اولابیلمز یولداش یولونون اوستونه بیر داش اولابیلمر. یاردیمجی اولار الله اوچون، خلق آراسیندا کسمز یولونو کیمسه‌نین اووباش اولابیلمز اَیمز باشی دنیاده ساقین، تولکویه، قوردا شیطان اوتوران محفیله فرّاش اولابیلمز گؤزدن قیراغا قویماز او انسانلیغی جاندا یولسوز یاشایان گؤزلر اوچون قاش اولابیلمز انسانلارا ظلم ائیله‌مز آرتیق بو جهاندا انسانی، اویوشدورماغا خاشخاش اولابیلمز جاندان یانار آرتیق یازیق انسانلارا هرگون نعمت گؤلونه دوشسه ده عیّاش اولابیلمز حق اوردوسونون عسکری دیر اؤلکه ده آنجاق هئچ یئرده بوجور دوغرو قیزیلباش اولابیلمز آنجاق کی، یاراشماز اونا، دنیایه اَییلمک لازمدی بوجور اینجی‌لرین قدرینی بیلمک! اردملی کیشی غم پاییزین خلقه یاز ائیلر دؤش‌لرده غمین گؤل‌لرین آرتیق دایاز ائیلر هر سفره ده هر نعمتی پای- پوشک ائله‌یَنده خلقین پایین آرتیق، اؤزونونکون ده آز ائیلر دنیاده قضادن تؤره‌نَن هر اولای اولسا عبرت گؤزونون قارشی‌نا هرگون قوتاز ائیلر الله-ی بیَندیرمک اوچون هر ایشی یاپسا اخلاصی بو ایش‌لرده گؤررسن داماز ائیلر هر باغچادا بولبول گوله، گول بولبوله گولسه عشقین سؤزونو، گؤر نئجه باغریندا ساز ائیلر هئچ کیمسه‌نین آنجاق بو گؤزل، دردینه گولمز گؤز یاشلارینی بلکه یانارکن آراز ائیلر محمود، بیلیر احمدی اسلام اوجاغیندا محموده، یاشارکن اؤزونو بیر ایاز ائیلر آنجاق کی، یاراشماز اونا، دنیایه اَییلمک لازمدی بوجور اینجی‌لرین قدرینی بیلمک! اردملی کیشی اؤز یوکونو اؤزگه‌یه چاتماز شیطانی قویوب، دوغرو مسلمانه داش آتماز دینین، شرفین، نازلی گولون، سئوگیلی یارین عشقین، وطنین، بیر ده دیلین دوشمنه ساتماز قیی‌ماز آجیلیقدان پای اولا دوستونا، قیی‌ماز یاتمیش ایلانی اویخودان آنجاق‌دا اویاتماز آنجاق کی، کدر، بیر ده قودورغان هوسین‌دن عشق‌ایله دامارلاردا آخان قانینا قاتماز ذلّت گئچی‌سین، بایداسینا باش گئده، ساغماز هئچ قدرته، یالتاقلیغا اصلا دیلی یاتماز بال بارداغینی، قویسا اونون قارشینا شیطان دیمدیک بله‌مز، بارماغی اصلا بالا باتماز رحمت قازانار کندینه، « اِلیـار»! بئله انسان رحمت قازانابیلمه‌سه هرکیم، یارا چاتماز آنجاق کی، یاراشماز اونا، دنیایه اَییلمک لازمدی بوجور اینجی‌لرین قدرینی بیلمک. .

107

ایکی یـول

دنیا بیزه ایکی یولون باشی دیر انسانین یوخ، شیطانین یولداشی دیر جان اویدوران، کیپرییی دیر، قاشی دیر یونگول باشلار گؤزون دیکر خالی‌نا دوشونمه‌دن بارماق باسار بالی‌نا. اَلیمدکی یاشیل قلم آنیق دیر دنیاده هر ایکی یولا تانیق دیر شیطانلارین گؤزونده بیر سانیق دیر غم شاهیندان بیلیر شاللاق یئیه‌جک اؤلورسه ده گئرچک‌لردن دئیه‌جک. قارا یول بو ایکی یولدان بیری دیر اوردا بیرجه کؤتولوک‌لر دیری دیر هوس‌لر ده اورَک‌لرین کیری دیر ساپیقلارا هوس سویو سرین‌دیر قارانلیغین قویولاری درین‌دیر. قارا یولون وار دومانی، وار قیشی غم پَپه‌سیندن واری‌دیر آلقیشی آیدینلیغین اؤلمه‌سی دیر قارغیشی یوخدور اوردا سازاقلارین نوختاسی بوغارگئجه، کسَر قیشین شاختاسی. قارا یولون شاهی سورگون شیطان دیر شیطان اوچون قارانلیق‌لار میدان دیر نه یازیق کی، اویموشلاری انسان دیر اوندان اؤترو چوخ‌لارین سودو داشار آنجاق او دا گؤزل‌لره ساتاشار. انسان یازیق، شیطان آزیق قورنازدیر ایلغارینی اؤنَمسه‌مز دانقازدیر آلقیشلاری موتسوزلوغا دامازدیر حلوا وئرر اؤنجه انسان دادانسین قویروق اولسون قارانلیغا قادانسین. بو شیطانین مین بیر دنه اوزو وار دوشونمه کی، ایچینده بیر دوزو وار ! بیر انسانا، شیطانلاردان یوزو وار او ایسته‌ییر ربّـیمیزدن آییرسین قارا یولدا بیزدن شیطان قاییرسین. سو وئر شاعر! دیرچَلسین عشق آغاجی شیطانلارا نه قارداش دئه، نه باجی سن یازارکن بیلدیک نَه‌دیر آماجی کاش یوخودان توم انسانلار آییلسین بیر الله-ا گؤزل بیر قول ساییلسین. هر بیر زمان قارانلیق‌لار وورنوخور تاپسین بلکم شیطانا کسکین اوغور او اوزدن دیر دئیَر آی قوردوم قودور ! هرگون دور گئی سن بیر قویون دریسین قویما خلقین غم بوزلاری اَریسین. قارا یولون بایقوشلاری بانلایار آبادلیغی سئونلری دانلایار قارغا اؤزون قارتال‌لارا یانلایار ایسته‌یَرکی، قارتال‌لاری توولاسین اونلار داغین جئیران‌لارین اوولاسین. قارا یولون دنیاسی وار، کلَک‌دن یوز دون گئیَر هرگون آلاش لَلَک‌دن عبرت آلماز یئردن، گؤیدن، ملَک‌دن آلدانمایین، اوزلوک‌لری بزَک دیر آستارلیغی عنبر دئییل، تزَک دیر. دنیا سانکی بیر گلین دیر، مین اَرلی چوخدور نازی، هر بیر نازی کهَرلی هئچ بیر اَره وئرمز آتین یهَرلی آنجاق سئوَر وورغونلاری قاریخسین آتدان یئره دوشسون، قالیب داریخسین. قارا یولدا هر بیر زادین آدی وار بو آدلارین ایکی گونلوک دادی وار آلداتماغا، شیطانین هر زادی وار هر بیرکسی بیر تور آلیب، قاندیرار اویانلارین، آخرتین یاندیرار. قارا یولدا سولار کؤنول گول‌لری قارغا بوغار باغچادا بولبول‌لری غم سووورار تؤرَتدییی کول‌لری آغلایانین دنیا باخماز یاشی‌نا سویوق سولار قاتار خلقین آشی‌نا. انسانلیغین باشی اوردا یوکسل‌مز دورو بیر سو بولاقلاریندان گل‌مز محبتین گولو ساقین دیرچَل‌مز کیمسه دویماز محبتین قوخوسون بولبول اولماز ، قیزیل‌گول‌دن اوخوسون. آچار دومان آرالیق‌دا اویونون قورد آپارار آیدینلیغین قویونون بوکر چوخلار قارانلیغا بویونون بَللی اولماز آنجاق ائرکَک- دیشیلیک کؤچوب گئدر آرالیقدان کیشیلیک. تمدّونون دورولماییر بولاغی حق سؤزلری ائشیتمه‌ییر قولاغی یوکون چکیر یوخسول‌لارین اولاغی قان آغلاییر، او اوزدن دیر یازیق‌لار کولومسونور حق یولوندان آزیق‌لار. قیرگئجه‌لر یورغان چکر یاتانا آیدینلیغی قارانلیغا ساتانا میدان وئرر هر یئرده شارلاتانا اویار گؤزون افق‌لره باخانین اؤزگورلویون فکرین باشا تاخانین. قارانلیغین شاهی فرصت آرایار خلقین باشین تومارلاییب، دارایار دئیر یانلیز دنیا سیزه یارایار چکر خلقی قارا یولدا دوزاغا آخرتین داشین آتار اوزاغا. ظالم باخار تالادیغی پول‌لارا هئی قیرجانار اَزدییی یوخسول‌لارا رحم ائیله‌مز اؤکسوزلره، دول‌لارا قووارلانار بئش گونلوک سود گؤلونه لعنت اولسون ظلمون آلچاق دؤلونه! سازاق گؤرسه گول‌لردن هر بیری‌سین فرق ائیله‌مز نارینین یا ایری‌سین اؤلدورر تئز اَن چوخ باشی دیری‌سین سونار باشین قارانلیغین شاهی‌نا نظر قیلماز بولبول‌لرین آهی‌نا. آیریلیغین یولون آچار ائل‌لره انسانلیغین کولون وئرر یئل‌لره تاپشیرار اول قاندان آخان سئل‌لره ییخسین گؤزل بیرلیک‌لرین قورغوسون قیرسین داها عشقین اویاق اوردوسون. قیش بوراخار قابانلارین باغلارا شاختا سالار یایلالارا، داغلارا شاللاق آتار سازاق سولا، ساغلارا یامان گونو قویار خلقین اؤنونه سامان تپَر آمانلیغین گؤنونه. قووارلانار دیکَنلرین کول‌لاری دوروب کسر یازا گئدن یول‌لاری یانین‌دا دیر چونکو قیشین قول‌لاری اومسودارکن کؤنلونو یازدان، گولون باغرینا قان داملادار هر بولبولون. اوگونلرکی، قارغا قونار منبره سارساق آلار قیغ، توپورر عنبره اَردمی، ایمانی ساتار قنبره من نه دئییم بیر بئله آلچاقلیغا قارغا وئریر گؤرنئجه لذّت قیغا ! قارا یولدا غم چاناغی قالین دیر آلچاقلیغین ایز یئری‌ده آلین دیر شنلییین اوردا آیاغی یالین دیر بو تور یولا کور یولجولار آدانار تورباسینا ائششَک‌لری دادانار. قارا یولدا باتار عشقین اولدوزو قایغان اولار قار آلتیندا قیش بوزو بوردا اولماز موتلولوغون سونسوزو اوچ گون، بئش گون هوس دوزو یالانار سوچ اوستونه سونوجدا سوچ قالانار. چوخ وار اویان، بو دنیانین خالینا اویانلاری شیطان سالار دالینا آلچاقلیغین ایزین وورار آلینا ایسته‌یَرکی، انسانلیغی سووورسون آدین، یادین، هر بیر زادین قووورسون. دنیا بوگون ظالم‌لره آلاندی یالان‌لاری سارساقلارا پالاندی محبتین ائوی بوردا تالاندی خزان یئلی یاشیل یازی بورویوب بولبول‌لرین عمرو غم‌دن چورویوب. قارا یولون هر بیر یانی دومان دیر اورَک‌لری اوردا سورَن گومان دیر هرکیمسه کی، حق‌دن رحمت اومان دیر گرَک‌دیرکی، قارانلیقدان آیریل‌سین بیر الله-ا اورَکدن سجده قیل‌سین. بو دنیانین چوخدور قابان، آیی‌سی شیطان اولوب گؤر کیم‌لرین دایی‌سی آز، یاخشی‌لار، نه چوخ پیس‌لر سایی‌سی چالیش دوستوم! سن اول بوگون آزلاردان وازگئچ بو دنیا گؤسترن نازلاردان! کؤتولوک‌لر قارا یولدا دوغولار یاخشیلیغین قولاقلاری اوغولار چیرکین سودا هوس‌جیل‌لر بوغولار دنیا باخار بو دوروما سئوینر آنلامازلار نه بیر اینَر، نه دینَر. گوندوز ایله گئجه هر آن ساواشار قیش گئجه‌سی ییرتیجیلار اولاشار داغدان ائنیب، داوارلارا داراشار قویون- قوزو آیری دوشوب، مله‌شر قوردون دیشی قانلارینا بله‌شر. شنلیک‌لری دوغرو غم دیر، بو یولون ایلکین قربانی اَردم دیر بو یولون سون اوجو دا جهنّم دیر بو یولون گئج اولمادان گلین اوندان آیریلاق آیدینلیقدان، بو درده درمان قیلاق. ظالم آتلی، دوزدورکی، من یایانام فرق ائیله‌مز بیر ائرکَک یا بایانام ظلمون گرَک قارشیندا من دایانام یا اؤلدورم یا سیندیرام بئلینی آلام بلکم قارانلیغین یئلینی. آیدین یولدور ایکی یولون باشقاسی بوردان گئچر گؤزل‌لرین داشقاسی یولچوسونون اولماز داها قاشقاسی انسان بوردا حقیقته سارینار قارانلیقدان، یامانلیقدان آرینار. یانیق دنیا بیر کؤپرودور اوجانا عشقین اهلی بوردا گلسه ‌ده جانا اذین وئرمز شیطان اونا قیرجانا اؤنَمسه‌مز بو دنیانین جلوه‌سین حق‌سیز یئمز دَن- دوشونو، بیرکَسین. رحمت اولسون بو دنیانی ساتانا شیطان‌لارا اورَکدن داش آتانا حق یولوندا قیزیل قانا باتانا اوکس کی، بیر الله-ا باش اَیَندی ایکی یولدان، آیدین یولو بَیَندی. آلدانمایین قارا یولون آشی‌نا گؤز دیکمه‌یین بو دنیانین قاشی‌نا گَل دولاناق آیدین یولون باشی‌نا بلکه بیزی ربّـیمیزه گؤتورسون قیامت‌ده چتینلیک‌دن اؤتورسون. آیدین یولدا گونش ساچین یایارکن بوز اَریییب، قایالاردان قایارکن گوندوزو گول قارشیلاییب، سایارکن قیرگئجه‌نین باغری درین چاتلایار قیش دؤنَمین، یاز قوشونو آتلایار. گول گونَشه، گونش گوله دولاشار اورَک‌لردن سئوینجین سویو داشار سئوگی‌لرین سئلی داغلاردان آشار دیکَن سولار، غم بولاشار قانی‌نا بیر اود دوشر قارانلیغین جانی‌نا. گول اوخشایار بولبول‌لرین بویونا بولبول چیخار اؤزگورلویون تویونا قووارلانار آیدینلیغین سویونا غم دیکسینَر بولبول‌لرین سَسین‌دن قالخیب کؤچَر آیدینلیق اؤلکه‌سین‌دن. گونش ساچار آیدین یولون دوزونه قیش گئجه‌سی دؤنَـر یـاز گوندوزونه سحر یئلی اَسَر خلقین اوزونه اؤزگورلویو بولبول‌لره ساغلایار اَزگی‌لرین اورَک‌لره باغلایار. گلین باخاق آی-گونشین سؤزونه بیرکول آتاق قارانلیغین گؤزونه وئردیک‌لرین بیز قایتاراق اؤزونه پیسلیک‌لری اورتالیقدان قالدیراق شیطان‌لارین اوردوسونا سالدیراق. آیدین اورَک، آیدینلیق‌دا سیخیل‌ماز آیدین یولسوز گؤی دامی‌نا چیخیل‌ماز قارانلیغا ساقین گوندوز ییخیل‌ماز سونوجدا گون قارانلیغی کَسه‌جک یاشیل بایراق هر بیر یاندان اَسه‌جک. آیدین یولو دوزگون گئدَن اوسانماز عشقین سویون ایچیب، سوندان قوسانماز ظالم‌لرین ظلمون گؤروب، سوسانماز عدالتی، حقّی غم‌دن سووونار ظلمون اَلین آت‌دان سالیب، اووونار. گونش آلار بولبول‌لری قفس‌دن قارانلیغی سالار آنجاق نفس‌دن بایقوش دوشر بولبول گلنده سَس‌دن قارغالارین کؤتو سَسی کَسیلر گؤزگولرین توزون گؤزل‌لر سیلر. سازاق بوردا میدان اوخویابیل‌مز غم‌دن بیزه کؤینک توخویابیل‌مز گول‌لرکیمی ساقین قوخویابیل‌مز سازاقلارین سازین گونش سیندیرار قیش توخویان ایپ‌لری بیر- بیر قیرار. آیدین یولدا یاغار رحمت یاغمورو کؤنول باغی بو یولدا قالماز قورو بولاقلارین سویو آخار دوب- دورو بو سولاردان ایچَن کؤنول، شاد اولار شاد اورَک‌لرده الله-دان یاد اولار. بیرگؤزله ده‌یسه ده اوخ یاراسی باسابیلمز قیرگئجه‌نین قاراسی اوزاق دوشمز حق‌دن اونون آراسی گؤزللیک‌لر اوزَرینه یانسییار اولای‌لارا حقّ اوسته جاندان قییار. آیدین یولدا بولبولو گول دیندیرر گونش آیی، قیزیل آتا میندیرر آی دا چیخیب، ظلمتی دیکسیندیرر قارانلیق دا آیی گؤروب، سوزولر باغریندا قان دویون دوشوب، دوزولر. پوزار بوردا گونش قیشین اویونون گؤنون سویار قارانلیغین سویونون شاختالارین قیرار یوغون بویونون دویون وارسا، گوندوز قولای چؤزولر آیدین یولدا هر اولایـا دؤزولر. آیدین یول بیر ابدیّت یولودور گؤزللیک ساغ، موتلولوقلار سولودور بوردا انسان حقیقتین قولودور بیر الله-ا بئلین، بویونون اَیَـر بو ایشین‌دن مین اوخ شیطانا ده‌یَـر. شیطان آنجاق سورَکلی قیسقان‌سا دا باغری قانا دؤنوب، جانی یان‌سا دا انسانلارین اوستونلویون دان‌سا دا سینمایاجاق دیر بو تاجین قیراغی سؤنمه‌یه‌جک حقیقتین چیراغی. قارا یولا گؤزل‌لر وئـرمز ده‌یَـر قارانلیغا، ایشیق سانکی اوخ ده‌یَـر اَردملی انسان قارا یولدان اَیَـر آیدین یولا دوغرو گئدیب، یوکسه‌لـر چتینلیک‌لر عشقینه اویغون گلـر. گؤزل‌لره، گؤزل‌لر یولداش اولار عشقین سویو گؤزلرین‌ده یاش اولار انسانلیق‌دا، عاشق انسان باش اولار عاشق اولان، قارانلیغا یول آچماز آلان‌لاردان چتین دوروم‌دا قاچماز. گؤزل باش‌لار، گئدر عشقین داری‌نا گؤزل‌لرین گلمز اؤلوم عاری‌نا عاشق سئور باشین وئرسین یاری‌نا جانی عشقین قیلینجی‌نا ، قین اولسون آیدین یول‌دا، گؤزلری آیدین اولسون. لطف ائیله بیر حقّـیمیزده آی الله! جانیمیزا عشقین سویون یای الله! گؤندر بوتون ایشیق‌لاردان پای الله! بیزی ساغلام گئچیرت آغیر سیناق‌دان قورتار ایکی آجون‌دا دا، قیناق‌دان. اوجا ربّیـم! یاردیم ائیله بیزلره آرتیق گوج وئـر آیدین یولدا دیزلره فرصت وئرمه شیطان کیمی هیزلره قویما بیزی قارا یولا گؤتورسون کؤنلوموزو غم یوردونا اؤتورسون. گؤزل ربّـیم! من بیر سنین قولونام یانلیز سنین، هر یئرده یوخسولونام آرزوم بودور رحمتین‌ده بولونام کرَم قیل قوی شعریم گؤزل سؤز اولسون قارانلیغین خرمنین‌ده کؤز اولسون. آی کؤنولوم بو دنیادان سیلکه‌لَـن دور فله‌یین قلبیرین‌دن گئچ، اَلَـن دنیاجیلین دنیادیر باغرین دلَـن دوشونمه چوخ بو دنیانین وارینا ایمان ساتیب، اؤدول وئـرمه قارینا تویوق کیمی گیرمه غفلت نیـنینه اؤنَم وئـرمه قارا یولون جیـنینه دوز یول ده‌یَـر اَیری یولون میـنینه دوغرودورکی، دوز یول گئدن یورولماز حقّـین یولو، ساپیق‌لاردان سورولماز. بو دنیانین باشین‌دا بوینـوز اولما بوغچاسین‌دا چؤرَک اولما، دوز اولما قار آلتین‌دا هئچ بیر زمان بـوز اولما آییق یاشا، اؤزگور یاشا، دوز یاشـا عمرونو گَل آیدین یول‌دا وور باشـا جانیم اولسون قربان گؤزل الله-ا بورجوم چوخدور منیم بو تای‌سیز شاهـا عاشق‌لرین آلار جانین چوخ باهـا بیر سیناق دیر آیدین یولون بلاسـی عاشق‌لرین بؤیوک‌دور کربلاسـی. سؤز بیتمه‌دن، شعریم چاتدی سونـونا آلدانمادی بو دنیانین دونـونا سؤز وار ده‌یَـر چوخ سؤزلرین اونـونا دئیَن، سؤزو بَـزه‌مه‌سه اؤزوندن گلیرسه بیر حقیقتین گؤزوندن. « اِلیـار» آچدی قارا یولون آغینی گؤستردی ده آیدین یولون داغینی دادیزدیردی تورکو دیلین یاغینی سئچسین هرکس هانسی یولو سئچه‌جک بیلسین داها سیناق‌لاردان گئچه‌جک. .

108

چَن‌لـی چـؤل

گَل، حسینین یولون باغلاییب‌لار یالقیز اؤلدورمه‌یین ساغلاییب‌لار گول‌لرین، گول باغیندان دریب‌لر چوخ بو غم‌دن اورَک داغلاییب‌لار کوفه دن، گَل حسین گَل، دئیَن‌لر گؤر نه تزویره دیل یاغلاییب‌لار ! آتلانیب کینه‌لر کربلاده جاندا، قیر قانلارین چاغلاییب‌لار قورخودان، غصّه دن نازلی قیزلار گؤر نه های- های بوگون آغلاییب‌لار گَل یئتیش داده بو چَن‌لی چؤل‌ده قویما دوشسون دویون یا محمد سانکی پارلاق گونش دیر حسینین قویما باتسین بوگون یا محمد غم چکیب دیر قوشون کربلایه تا علی اوغلو دوشسون بلایه قاسمی، اکبری اؤلدوروب‌لر یوخدو رحم ائیله‌یَن اولیایه شانلی عبّاسه بیر قیل تماشا باخ بو عسکرده جاندان وفایه گؤر نه قیرغین دوشوبدور بو چؤل‌ده باخ اورَک یاندیران بیر جفایه کؤرپه‌سین اوخلاییب‌لار حسینین نئی ده گلمیش بو غم‌دن نوایه گَل یئتیش داده بو چن‌لی چؤل‌ده قویما دوشسون دویون یا محمد سانکی پارلاق گونش دیر حسینین قویما باتسین بوگون یا محمد بیرنظر قیل بوگون الامان دیر کربلا چؤل‌لری چوخ دومان دیر بیر سوسوزلوق سیخیب خیمه‌لرده قیزلارین حالی اَن چوخ یامان دیر گَل بو غم‌دن بوگون کربلاده زینبین گؤر نه جور باغری قان دیر اَن گؤزل بیر امامین اؤنون‌ده اکبری، اؤلمه‌یه چوخ جوان دیر رحمی، انسانلیغی اؤلدوروب‌لر چوخ یامان، چوخ یامان، بیر زمان دیر گَل یئتیش داده بو چن‌لی چؤل‌ده قویما دوشسون دویون یا محمد سانکی پارلاق گونش دیر حسینین قویما باتسین بوگون یا محمد اوخ یاغیر هر هایاندان حسینه دار اولوبدور بو میدان حسینه گَل بوگون کربلا چؤل‌لرین‌ده یئل اولوب گؤر نه توفان حسینه بیر یزید اورتایا اود سالیب دیر سؤیله ییر عشق‌ده یان حسینه بیر بؤیوک عشقه چون مبتلادیر یوخ او اوزدن‌دی درمان حسینه کربلا چوخ آغیر بیر سیناق دیر بیل کی، عاشق‌دی جانان حسینه گَل یئتیش داده بو چن‌لی چؤل‌ده قویما دوشسون دویون یا محمد سانکی پارلاق گونش دیر حسینین قویما باتسین بوگون یا محمد جان، حسین دینه قالخان ائدیب دیر هر زادین حقّـه قربان ائدیب دیر بیرنظر قیل بوگون کربلاده عشق ایله گؤر نه جولان ائدیب دیر گؤستریب بیر شهامت بو چؤل‌ده عقلی بیر عشقه حیران ائدیب دیر دینه تزویر اولوبدور بیر آفت قـان‌لا بو دردی درمان ائدیب دیر ظلمه باش اَیمه‌ییب دیر بو مولا حقّی هر ایش‌ده میزان ائدیب دیر گَل یئتیش داده بو چن‌لی چؤل‌ده قویما دوشسون دویون یا محمد سانکی پارلاق گونش دیر حسینین قویما باتسین بوگون یا محمد حاضر اولموش حسین اوددا یانسین تاکی، قارشیندا ظلمون دایانسین بیر سوسوز اصغرین قانی آخدی تا فرات آغلاسین یا اوتانسین آرخا تای آخدی قان کربلاده تاکی، یاتمیش چیچک‌لر اویانسین ابن سعد اؤلدورور اولیانی تاکی، غم اوستونه غم قالانسین کوفه‌نین اهلینه قورخو دوشسون یا حسینی سئونلر اوسانسین گَل یئتیش داده بو چن‌لی چؤل‌ده قویما دوشسون دویون یا محمد سانکی پارلاق گونش دیر حسینین قویما باتسین بوگون یا محمد ظالم اَل گؤر نه تدبیر ائدیب دیر دین آدییلا نه تزویر ائدیب دیر بیر آغیر باخ بو ملعون یزیده جهلی بو خلقه انجیر ائدیب دیر کوفه‌نین اهلینی اویدوروبدور بدعتی دینه زنجیر ائدیب دیر کفره دین کؤینه‌یین گئیدیرَرکَن شمری بو کفره شمشیر ائدیب دیر غم چالیب بَـم نـوا، نینـواده قورشاییب تولکونو شیر ائدیب دیر گَل یئتیش داده بو چن‌لی چؤل‌ده قویما دوشسون دویون یا محمد سانکی پارلاق گونش دیر حسینین قویما باتسین بوگون یا محمد امّتین دیر، حسین افتخاری گؤرمه‌ییب دیر تایین غم دیاری ظلمه چکمیش بو مولا قیلینجین سانکی مولا علی ذوالفقاری آنلایانلار حسینین قیامین اوز قویار هر زمان دینه ساری هر زادییلا حسین کربلاده الله-ین دینی‌نین اولدو یاری آلدیلار دوره‌سین کفر ائدن‌لر چکدیلر نیزه‌لردن حصاری گَل یئتیش داده بو چن‌لی چؤل‌ده قویما دوشسون دویون یا محمد سانکی پارلاق گونش دیر حسینین قویما باتسین بوگون یا محمد .

109

یامـان زمـان

گونلریمیز ایندی نه‌دَن دیر یامان گلیر گون توتولور، گؤز قارالیر، هئی دومان گلیر. چالخالاییر داغلاری ظلمت قاسیرغاسی توز آراسیندان قولاغا الامان گلیر. اؤلکه‌ده آسلان‌لاریمیز بیر- بیر اوخلانیر تولکولر آسلان یئرینه ارسلان گلیر. یاز نفسین، قیش بوغور آنجاق بو اؤلکه‌ده گول یئرینه شاختا بیزه ارمغان گلیر. شاختا سیخیر، یاخشیلیغین قیوریلیر جانی هرنه یامان وار جانینا سانکی جان گلیر. آتلی سازاق گؤر نئجه جولان وئریر یئنه سئوگی‌لرین گول باغینا بیر خزان گلیر. قانه باتیب دیر وطنین گنج اوغول‌لاری ذاتی قیریق‌لار نئجه گؤر پهلوان گلیر ! یوخدور ایییدلر هایینا، های وئرن بوگون اَسکی زمان یولچولاری ایندی خان گلیر. قارغا سسی باغدا بوغور بولبولون سسین سؤیله نـه‌دَن قارغا باغا قوش قووان گلیر؟ بوغدا بیتیر، خانلار اوچون دارتیلیر گئدیر بیرجه اَکین صاحبینه سار- سامان گلیر. ائل- اوبامی ظلم آجیسی آغلادیر، امان! گؤزلره باخ، یاش یئرینه گؤر نه قان گلیر. های‌دی قویون‌لار مله‌شیر، هاردا خان چوبان؟ ییرتیجی حیوان سورویه خان چوبان گلیر. کورکو ریا، یاشماغی تزویر اولان نه چوخ سانکی بولار یوردوموزا بیر ایلان گلیر. دینی ساتان شیخ بیزه اؤرنک دئییل، گؤزل! چونکو اونون کورگؤزونه چین، چاخان گلیر. دین کَره‌سین گونده یئییر، یاغلانیر بو شیخ دویماییر او، قارنی گؤزه بیر قازان گلیر. ذکر دئییر اوزده، گؤرورسن گولومسونور دالدادا اون کَندیسینه بیر سیچان گلیر. مسجده شیطان صفت انسان گلنده، من فکر ائدیرم گول باغینا بیر قابان گلیر. دوز یولا اویغون چاریق اَل‌دن گئدیر داها یاستی دابان‌لار یئرینه، دیک‌دابان گلیر. هرکسه دوزلوک یاراشیق دیر، نه‌دَنـدی کی چوخلارا دوز سؤز بو زمان‌لار یالان گلیر. هرنه تمدّن‌لر اَلی دون بیچیر بیزه بوردا یازیق‌لار بئلینه بیر پالان گلیر. گلدی بو ایش‌لر باشینا، اؤلکه‌مین نه‌دَن؟ من بونو سوردوم، دئدیلر:- یات، خوخان گلیر! وئردی نشان، یار بیزه قرآن‌دا جان باغین حقّـی دانانلار گؤزونه باغ، یابان گلیر. گؤر نه یامان دیر بو زمان، آی یازیق کؤنول! پیس یئرینه، یاخشی عمل خلقه مان گلیر. باغلا امید الله-ا کؤنلوم! داریخما چوخ ظلمون ائوین ییخماغا بیر قهرمان گلیر. حق سؤزو سؤیلر دیلیمی کسمه‌یین منیم حقّـی دویان ائل‌لره، « اِلیـار» اوزان گلیر. .

110

آی منه مـن‌دن یاخیـن!

باغلامارام باشقاسینا بئل، ساقین آی گؤزلیم! آی منه من‌دن یاخین! سن نه گؤزلسن، نه گؤزلسن، گؤزل! یوخدو سنین اوستونه بیر آیری اَل. سؤیله‌ییرم من داها بیردیر سایین دهرده یوخدور سنین آنجاق تایین. هم یئرین آلتین‌دا، گؤی اوستون‌ده‌سن آی‌داسان، اولدوزدا و هم گون‌ده‌سن. ذرّه‌ده سن‌دن بیلیرم بوش دئییل بیزده اینانج اولماسا، جان خوش دئییل. بیر سنه یئر-گؤی دایانیب دیرگؤزل! سن‌دن ایشیق‌لار اویانیب دیرگؤزل! سن یارادیبسان هامینی، هر زادی هرنه تانیش دیر سنه؛ یوخدور یادی. یاخشیلیغین، گول- چیچه‌یین گؤسترر گول دیله‌یَن، گول، اَته‌ییندن درر. سن نئجه هر زلفه داراق وئرمیسن عشقی ده انسانه یاراق وئرمیسن. هئچ اولابیلمز سنه بیر ایش چتین هئچ زادا یوخدور دا سنین حاجتین. هر ایشه عالم‌ده یاراتدین قیلیق سن‌دن آخار چای‌لارا تای، یاخشیلیق. مرحمتین‌دن بیزه یاغمور یاغیر لطف ائله‌ییبسن بیزه اَن چوخ، آغیر. کیمسه آتانماز سنه منّت داشین قالدیرابیل‌مز گؤیه سن‌سیز باشین. کیمسه‌یه ظلم ائیلمه‌سن هئچ زمان اؤز اَلیمیزدن‌دی گلَـن هر یامان. کیم سنی یاد ائیله‌سه؛ اولماز دَلـی سن بیَنَن ایش‌لره سینماز اَلـی. یاخشیلیغین گونده دادار لـذّتین چئینه‌مز عمرونده او قارداش اَتین. آی باش اولان، یئرده بوتون باش‌لارا جلوه وئـرن هرنه قلم قاش‌لارا. سن کیمی تای‌سیز گوله بیر بولبولم وار- یوخو عشقین‌ده یانان بیرکولم. شکلیمی تقدیره گؤزل چکمیسن من‌ده گؤزللیک دنه‌سین اَکمیسن. چولغالاییب دیر ایشیغین عالمی سن‌دن آلیب دیر بویاسین هر زمی. قوش‌لارا سن گؤی‌ده قاناد وئرمیسن هر زادا دیل، هر دیله داد وئرمیسن. هرنه گؤرر گؤز ؛ ائشیدر هر قولاق هرنه یازار خلق؛ اوخویار دیل- دوداق. کیم‌دی آزان، یا آرایان بیر دلیل سن گؤزله هئچ بیری گیزلین دئییل. تئز یاپیلار هرنه ایشی ایسته‌سن انگل اولانماز سنه بیر یول کَسن. هرنه یاپیرسان، واری‌دیر حکمتی سن یارادیبسان بیزه هر فرصتی. هئچ دوشه‌بیلمز قلَمین‌دن داری کیمسه‌یه سن وئرمه‌سن، اولماز واری. اذنین اگر اولماسا هئچ بیر کیشی باشلایابیلمز بیلیرم بیر ایشی. سنده گؤزللیک‌دی قیراقسیز دنیز بیر ایشیغین‌دان یارانیب کؤلگه‌میز. باش سنه اَیمکده ؛ یارانمیش‌لارین وارلیغی عشقینده دارانمیش‌لارین. سن بزه‌ییرسن بیزه ساغ- سول‌لاری خلقه قیسالدیرسان اوزون یول‌لاری. سندن آخار عشق آرازی دوب- دورو یاخشیلیغین بوستانی قالماز قورو. عشقین اولوبدور بیزه آیدین نشان جاندا گزر سانکی دامارلاردا قان. عشق‌دن اولموش کؤنولوم، جان‌دا گؤز دویغولاریم سانکی کول آلتین‌دا کؤز. سن منه الله؛ سنه من بیر قولام اولماسا عشقین کی، ده‌یَـرسیز پولام. عشق‌ایله چون بیر یول اولوب یوللاریم چیرمالانیب قوللوق اوچون قوللاریم. سنله اولان عهدیمی سیندیرمارام یازدیغیم ایلغار واراغین جیرمارام. عاشق اولان، شبهه‌نی قاتماز دینه بوینونا قویماز داها شیطان مینه. عشق، اؤزل کؤلگه‌دی سندن ساری وئرمرم اَل‌دن داها سن‌تک یاری. عاشقه بیر یوکدو بو عشق اَردمی اؤیله آغیردیرکی، چکنمز گمی. قیش گونو ده ، پارلاسا عشق اولدوزو سیندیرار عشقین سیجاغی هر بوزو. کیم اَته‌ییندن یاپیشیب، توتماسا تئـز اونو شیطان باساجاق دیر یاسا. گَل توت اَلیم‌دن؛ منی قالدیرگؤیـه قویما دوشَم آلچاغـا ؛ شیطان دؤیـه. سن قورو، شیطان منی آلداتماسین عقلیمی غفلت گؤلونه آتماسین. لطف ائله تقوا ده‌یَـرین آتماییم دینیمی دنیایه ساقین ساتماییم. کیم یؤنه‌لیر شیطانا بئل باغلاییر سن منی اوندان، اونو مندن آییر. دوز یولا هرکس کی، قارانلیق هؤرر کور کپَنک دیر، گونو هاردان گؤرر؟ گَل بو قارانلیق‌لارین عمرون بیتیر ظلمو گؤتور؛ ذلّـتی گؤزدن ایتیر. هؤر گونشین گونده قیزیل تئل‌لرین آل قارا به‌ی‌لرده بورون یئل‌لرین. سن‌سیز اورک‌لرده محبّت سولار غم دیکه‌لر؛ شَنلییی کؤک‌دن یولار. غم باداغین‌دان قیریلیب کیم قاچیب حاجت اَلین، بیر سنه هرگون آچیب. توت منی یارب! قارالیق توتماسین خوش گله‌جک‌دن منی اومسوتماسین. منده اولان عشقی آرین‌دیر داهـا گؤزده دوران بُت‌لاری سین‌دیر داهـا. جان‌دان اومودسوزلوغو قالدیر گینه قویما تویوق‌تک گیره جان، بیر نینه. آت منی پارلاق گونشین قارشینا قوی اوره‌ییم آلسین ایشیق‌دان خینا. عشقی گؤتورسم نه قدر چوخ باها قورخودا‌بیلمز منی شیطان داها. معرفتین وئـر اَبَـدی آلماسین باشقا گؤزل‌لرده گؤزوم قالماسین. قوی گؤتورولسون گؤزومون پرده‌سی شوقا گتیرسین منی بولبول سسی. عشقه مینیب، عالمی جولان ائدیم من جانیمی بیر سنه قربان ائدیم. جان بئله، دنیاده یوووشسون سنه تا ابدیّت‌ده قوووشسون سنه. .

111

قارا قیـش

باتیر آخشام چاغی‌دیرگون، قارالیر قاش‌لار اؤنوم‌ده گئدیرم چَنلی دؤنومده گئچیر ایندی منیم عمروم‌دن ایکیندی بانلاییر بایقوشو ظلمون دارالیرگون قاشین آلتین‌دان آخار قان گؤرورم گون یاتاغین‌دا بیر قارانلیق باتاغین‌دا. منی نیسگیل توزو باسدی گؤزومو قورخودان آسدی حله ده یول گئدیرم من گونشی بیر ده گودَرکَن، فَلَکی سیر ائدیرم من. چؤره‌ییم آزدی تاباق‌دا، بیلیرم قیش‌دا قاباق‌دا حله بیر باش، دئییرم کاش! اَلیم اؤزگورلویه چاتسین بو قارانلیق یئره باتسین! قارا یئل‌لر داها یاتسین، کؤنولوم غم داشین آتسین! کاش قیزیل بختیمی یار، بیر ده اویاتسین! گئجه سولسون، گونشیم پارلایاراق، شاختانی یولسون باتی‌سیز اؤلکه‌میز اولسون! یاز اویانسین، ابدیّـت یولون آچسین او گؤزل‌لر گؤزلی، قارشیما چیخسین، قولون آچسین! کؤنلومون بارماغی بال‌دا، گؤزوم اولسون یئنه خال‌دا گزیرم گؤر نـه خیال‌دا ! اونودوب جان، گئجه‌نین قویروغو دال‌دا چوخالیر چَـن، یئنه یانلیز گئدیرم من بئلـه حال‌دا ! اوندا گؤردوم کی، خزان یئل‌لری اَسدی، یولو کسدی کؤنولون یاپراغین اوغدو گولو بوستان‌دا دیدَرگین سالاراق، بیر قیشی دوغدو ائلـه کی، سالدی قاسیرغا بیر امان وئرمه‌دی قارغا بولبولون دار بوغازیندان دوغولان نغمه‌نی بوغدو. اونا سَس وئـردی قارانلیق، دئدی گَل، بوردایام آرتیق چوخ آجیق واردی سَسین‌ده آیـی بوغماق، آیـی‌نی قانشارا چکمک، غمی دوغماق دنـه‌سین دؤش‌لره اَکمک گولو اوغماق، گونشی یورغانا بوکمَک هوَسین‌ده اؤزو شیطان قفسین‌ده قوخویور قان نفسین‌ده! اوگون آخشام چاغی بیر شاختا، قارانلیق گیله گَلدی یئدی، سیرتیلدی، کؤکَلـدی دئیه‌سن، ظلمته اَلـدی! آتا مینمیشدی سازاق‌دان، یولا دوشموشدو اوزاق‌دان یاردیم آلمیشدی دوزاق‌دان دئمه یلـدا گئجه‌سی‌ایمیش گونشین دار قفسی‌ایمیش قار اَلَنـدی، اَلَنَرکن سپه‌لَندی اوجا داغلار شپه‌لَندی. بو دؤنم، سانکی خزاندان دوغولان بیر قارا قیش‌دی! جانیم اوندان، چوخ آلیش‌دی آیاغیم قاردا، باشیم قیردادی گؤردوم اوره‌ییم خیردادی گؤردوم قارا گیردیم، یولومو بیردن ایتیردیم ائله بیر کؤلگه، قارانلیق‌دا بیتیردیم چیغیریردیم، باغیریردیم من اورَک‌دن هامینی یاردیما، یانلیز چاغیریردیم. دئیه‌سن سون نفسیم‌دیر ! بوغولان، قاردا سَسیم‌دیر ! هامی‌لار سانکی یاتیب‌لار، گونشی بیر دوشونَن یوخ قارا قیش‌دان اوشونَن یوخ سؤز وئریب قیش، ائـده ابلیسه داها بیر نئچه خدمت گؤیـه یوکسل‌ده قیامت اونلا بیر قالماق اوچون باغلاییب ایلغار اولا ائل قارشینا دیوار سالا ائل‌لر باشینا هرنه کی، هیزلیک‌ده اویون وار دئیه تحقیر ایله باخ گؤر نه تویون وار وئـره قوردون اَلینه هرنه قویون وار چکه زنجیره او، هر یئرده بویون وار اونا بیزدن آلا بیعت بویون اَیسین ده طبیعت ائـده بولبول‌لری سونسوز یازی دونسوز قورا هر قارغایا منبر، ائده شیطان سؤزون ازبر سپه یئل‌لرده، اویاق گؤزلره قنبر سالا انسانلیغا قیرغین، بو دؤنوم‌لر آراسین‌دا ابدی چیرک ائده انسان یاراسین‌دا اؤلـه اَردم، سینا دوز یول‌دا قـدم‌لر یاییلا اؤلکه‌ده انسان دؤشونه ییرتیجی غـم‌لر. نه‌دیر آماجی قیشین؟! بَللی‌دی یاخماق، کؤمورون‌دن یاشاما هئی قارا یاخماق هامی‌نی ذلّـته تاخماق داها ابلیسه بوراخماق. سَسیمی بوردا دویان یوخ ! نـه‌دَن ابلیسه اویان چوخ ؟! بو قارانلیق‌دا یازیق من، نه بیلیم یولدو هایاندان؟! جینقیریم چیخمادی بیر آن باتـی‌نی توشلایاراق من یئنه سوسقون داها یورغون، یولا دوشدوم ساغا، هردن سولا دوشدوم. دورمادان، من گئدیرم هئی! یاری تکبیر ائدیرم هئی! یاردیم اولموش یئنه یاردان آشیرام گؤر نئچه مین قارلی دوواردان نفسیم قاش‌دا دونوبدور اوجو کیپریک‌ده، قونوبدور حله قارشیمدادی وحشت دیکه‌لیب چؤل‌ده قیامت دؤنورم هر یانا، قوردون گؤزو بَللی گؤزومه هر بیری اَللی. اولاشیرلار تپه‌دن قارلار آشیرلار، منه آرتیق سوواشیرلار بوز ایلان تک دولاشیرلار تور آچیر هر یئره قاردان، منی قویسون اوجا یاردان پایین آلسین بو قوماردان قارا قیش سانکی مین اَللی! قیرا بنزرگئجه دیر، یوخدو بیر اولدوز باخیرام چایلاغا، قات- قات گؤرورم بوز منه شیطان‌لار آتیر اوخ، آریق آی‌دان دا خبر یوخ! یاراما سانکی قارانلیق دا سپیر دوز گؤیو توتموش‌ دا بولودلار تالانیر من‌دن اومودلار قانا اومماق، جانا جومماق‌دا سازاق‌لار سارالیر من‌ده دوداق‌لار داشینیر قار تپه‌لردن، اوبا قورسون شپه‌لردن. قاریشیب قاردا قارانلیق بورویوب عقلی دومانلیق نئجه سیرتیق بوراغان دیر، آلاچالپوو ووراغان دیر یازا گَلمک، گوله گولمک قاداغان دیر ! سووورور قار، قارا یئـل‌لر آغاریر باش‌داکی تئـل‌لر نه‌دَن اویموش، داها ائـل‌لر ؟! دئییرم هئی! دئییرم هئی! سیخی‌دان، چاتلادی باغریم یاییلیب جانـدا باش‌آغریم یانیرام من بئله محنت اوجاغین‌دا اَن قارانلیق بوجاغین‌دا ! بیرکرم قیلدی یاریم، یاردیما گَلـدی گئجه‌دن بیر باجا دَلـدی یارین عشقین‌دن ایشیق، جاندا ساچیل‌دی گئجه قیوریل‌دی، آچیل‌دی سانکی اویموشدوم اؤزوم، بیردن اویاندیم یاری آندیم، بوتون اویموشلارا یاندیم من، آغیر ذلّـتی داندیم یارا جان، بیرجه گووَندی، اونون عشقییله بزندی قورخولار من‌ده توکَندی. گئجه قارشین‌دا دایاندیم دئدیم، آرتیق شرفی وئرمرم اَل‌دن، سارایی آلسا دا سئل‌لر اویانین سیز ده، آی ائل‌لر! باغلییام الله-ا عشقین اَته‌یین‌ده، دورارام من بئله دین‌ده تویوق اولماز کیشی، نین‌ده! کیشی‌لر ظلمته آنجاق بویون اَیمز گؤزون آرتیق اونا یومماز گونشین کؤنلونه ده‌یمز، گئجه‌لردن ایشیق اومماز. باسیب انسانلیغین اوستون بیر آغیر قار ایندی یاردیم گرَکیر ائل‌لره، « اِلیـار»! بئله سسلن دئدی بیردن منه وجدان: -اویان انسان! اویان انسان! چکر آنجاق یاتانین اوستونه یورغان، دئییرم قیش قیشا یاتماق، گلـر آلقیش تالانیر سن‌ده، آییل گؤر نئجه وارلیق! قیش ائدیب هر یئری قارلیق بوغولور قاردا چیمن‌لر، آزالیر عشقی اَمَن‌لر یوخ اولور قوش‌لارا دَن‌لر دیکه‌لیر گؤر نه دیکَن‌لر یئکه‌لیر شیطان اَکَن‌لر. اویان انسان! اویان انسان! بو آغیر دردی قان انسان! اولما شیطان‌لارا ساغ قول، اوره‌یین‌دن بزه‌یین یول بیرجه بیر الله-ا قـول اول! آییلین آی باشی دنیایه قاتان‌لار ! شرفی ظلمه ساتان‌لار ! آدی ذلّـت‌ده باتان‌لار ! قارا بختین‌ده یاتان‌لار ! گونشی گؤزدن آتان‌لار ! عقلی‌نین شمعی یانان‌لار، گئجه‌یه دالدالانارمی؟ او یاشیل دونلو یازین شوقونو کؤنلون‌ده دانارمی؟ اویان انسان! داها دور، شاختادا یانما بو قارانلیق‌دا دایانما قارالیقدان دور آرین بیر، دورولوب عشقه سارین بیر کؤنلون آل، نازلی یارین بیر زهله‌سیز قیش‌دان آییر یول گوجه بیر دول اوزونه بیرجه توپور سن زیبیلین جان‌دا سوپور سن قیش‌ایله قالماغی مان بیل، یاشامین چرچیوه‌سین سیل گله‌جک اؤلکه‌یه یازگیل، گوله‌جک نازلی شیرین‌دیل دئیه‌جکدیر یئنه هر نغمه ده بولبول کی، قیش اؤلسون گول آچیلسین، یاشاسین عاشقی مین ایل قارا گون‌لر بیته‌جکدیر، گئجه گؤزدن ایته‌جکدیر گؤزه‌لر قاینایاجاق‌لار، قوزولار اوینایاجاق‌لار یازی آیدین دویاجاق گؤز وئره‌جک، یاز دا ، شیرین سؤز گونشی گولدوره هرگون گولون عمرون سوره هرگون ائـده بیر اینجی، سئوینجی، یایا بوستان‌لارا اینجی یئنه انسان اولا قیمت‌ده بیرینجی اگر انسان یارا اویسا، قولاغی حق سؤزو دویسا ! قیشین عمرون گودورم من، بو ایتیک یول‌دا گئدرکَن او بیاض فرشی دیدَرکن دئییرم اؤز ایچریم‌ده، بو جانیم یانسا، دریم ده ؛ گؤزوم آرتیق او کریم‌ده. اوره‌ییم بیردن ایشیقلاندی سؤزوم‌دن قارا قیش دوشدو گؤزوم‌دن منه گوج گلدی یاریم‌دان اوره‌ییم بیر ده یئکَلـدی غمین آلتین‌دا بوکولموش بویوم آنجاق کی دیکَلـدی. حله عشقین یوکو سیرتیمدادی قارداش! بیتمز عشقین دادی قارداش! نه قدر قار قالین اولسا، بو آیاق‌لار یالین اولسا منی قیش دوردورابیلمز داها کؤنلوم‌ده، قارانلیق اوباسین قوردورابیلمز یارین عشقین وورابیلمز. گئدیرم یول ساواشارکن، اوجا داغلاردان آشارکن بیر اوچان قارتالا بنزر شپه‌لر وار، یالا بنزر عشقدن بیر قانادیم وار بیتمیشَم یاردا، منیم بیرجه آدیم وار. سن ده گَل، اول منه یولداش، داها قارداش! گئچرَک بیز بو سیناق‌دان، آتاق ابلیسه قیران داش! بودور آرزوم کی، یاز اولسون، بو قیشین عمرو آز اولسون بوتون اَل‌لرده ساز اولسون، آجیلیق‌لار دایاز اولسون اوجا محموده جانیم بیر ایاز اولسون. یئنه دان اولدوزو چیخسین گئجه‌نین باغرینی سیخسین، بو قارانلیق‌لاری ییخسین فلکین گول قیزی گولسون ایشیق ائل‌لرده یاییلسین، بشریّت بیر آییلسین چیمنین یارپیزی گولسون شیطانین باغری اوزولسون. داها ظلمون ده داغیلسین یئرین اوستون‌ده دیبَردی بیتیریلسین داها کسکین گؤزل انسانلیغین آنجاق کی، بو دردی بوتون اَل‌لـر گؤیـه چاتسین یئنه دیل‌لـر گوله باتسین دیله‌سینلـرکی، آی الله! گئجه‌نی قویلا قینین‌دا تا سنین اَن یاخینین‌دا ابدی بیرگولوش اولسون داها انسان دوداغین‌دا موتلولوق‌لار سیجاغین‌دا ابدیّـت قوجاغین‌دا... .

112

سـاوالان!

نـه‌دَن آغ کورکـه بو جور بورگلَنیب‌سن نییه نیسگیل توزونا چوخ بلَنیب‌سن دور کی ایمان باغی، گوج قایناغی، بیر ائـل داغی، سـن‌سن وطنین بایراغی، سـن‌سن قوجا تاریخ یولونون یورغونوسـان، ‌سن بو ائلین وورغونوسان، سن اؤلکه‌یه گؤز یاغی، سـن‌سن، دادی سـن‌سن، دوزو سـن‌سن اوبالار ایچره خیال‌لار گؤیونون اولدوزو، سـن‌سن ائله غیرت قانی، بیرلیک جانی، جان درمانی، سـن‌سن سینمایان قالخانی، سـن‌سن ساوالان! دور، داها سوسما آنـد ایچیبسن کی، اویاقسان، وطنه گوجلو دایاقسان داها اؤز آندینی قوسما اوزون ایل‌لردی سنی، شاختا کؤپَک حصره سالیب دیر بیلیرم من! اَلی ائل‌دن، دیلی اَل‌دن، گولو بولبول‌دن آلیب دیر بیلیرم من! دؤیولون گونده چالیب دیر بیلیرم من! بیز اویانساق، بیز ایله شاختا چالانماز داها یوردوم‌دا قالانماز، باج آلانماز ائلی پیس درده سالانماز، اوبامیز بیر ده تالانماز داها عشقین جامی اَل‌لـرده جالانماز بونو بیل، ظلم‌ایله هئچ کس اوجالانماز ! اوره‌یین گؤر نه سیجاق دیر ساوالانیم! ائله، بیر ایستی قوجاق دیر ساوالانیم! گؤیـه، یئردن اوجالان شانلی باشین وار گونه تای آرخاداشین وار بیلیرم گؤزده یاشین وار. دوزدو، زنجیره چکیب دیر سنی قیش حیلت اَلییله بونو بیلسین بونو بیلسین؛ ایته یا تولکویه آسلان کی، یئییلمز ! قارا ایت گئیسه‌ده آسلان دریسین ظلم اوجاغین‌دا یاتسا شیطان قوجاغین‌دا یئسه ده زور تاباغین‌دان، یئمه‌سه اؤز قاباغین‌دان اونا آسلان کی، دئییلمز ! دئه، یانیق آرزولارین قیش، کؤنولوندن داها سیلسین داها زنجیرده ده آسلان‌لاری او تولکو گؤرنمز بورادا تولکو تؤرَنمز ساوالان! گـول؛ یاشاسین اؤلکه‌ده بولبول سویون آغ کورکونو آت، بوستانی گولدور گولو دیندیرکی، اویانسین، اوزو گولسون دونو یوز رنگه بویانسین یازین عشقین‌ده دایانسین تاکی، بولبول گول اوچون منبره چیخسین سَسینه قارغا قاریخسین قارا گون بلکه داریخسین گـؤی‌ده آی، یاشماغین آچسین، ایشیغین هر یئره ساچسین گئجه‌نین باغرینی سیخسین شرفین، ذلّـتی ییخسین گئجه یانسین، یئنی بیرگوندوز اویانسین. گَل، اوتانماز دیکَنی ذیروه‌دن ائندیر کلَکین قـاز ! یئنه آزاده‌لییین دفترینه تورکون آدین یـاز ! حقّـی، حق کورسویه میندیر باشینی گـؤی‌لره قالـدیر یئره قوی زلزله دوشسون، قورخودان قیش دا بوزوشسون شپه قایسین تپه‌لردن، سولار آخسین شپه‌لردن اَریسین گؤی‌ده کولک‌لر، اویناسین‌لار کپنک‌لر نه گؤزل، دوغرو خیال دیر ! منیم عشقیم سنی بَک‌لر. وطنین دؤش داغی سـن‌سن ساوالانیم! بو ائلین گؤز یاغی سـن‌سن ساوالانیم! سن‌ایله وار هامی گول‌لر، دؤیونور سنده کؤنول‌لر سنه تای من ده سوروندوم گئجه-گوندوز، اوزون ایل‌لر نه شیرین، گوجلو دیلین وار اونا وورغون هامی دیل‌لر تورکو دیل‌سیز بو حیاتین دادی قالماز ساوالانین آدی قالماز توکَنَر ائل‌ده گؤزللیک، داها هئچ بیر زادی قالماز. ائلیمین کاروانی سن‌سیز یولا دوشمز آنالار قیزلاری‌نین ساچلارین ائشمز کؤنولوم دردیمی دئشمز چوخ زمان‌دیر اوجادان خلقه باخیرسان ائل غمین‌دن اَریییب، یاش کیمی گؤزلردن آخیرسان یئنه قانـدان گؤزونـه سورمه یاخیرسان. کیم اوزوب اَل اَته‌یین‌دن تئز اونون قارشی‌نا دوشمن ده سپیب دَن کی، توتولسون، آدی اؤلسون، دیلی سولسون اوتوروب عقلینه گولسون کولا بنزر اونو یولسون آرا وئرسین اونا کؤک‌دن، بهره‌سی اولماسین اؤک‌دن کی، ائلین بایراغی یاتسین، گونو باتسین اوره‌یین شاختا قووورسون دیلینه مین دیلی قاتسین وارلیغین بلکه سووورسون ساوالان! سؤیله بو غفلت‌ده یاتان کیمسه‌لری کیم بیر اویاتسین؟ دور اؤزون، دور ! بیزه پیس قصد ائله‌یَن اَل‌لرین آنجاق بیله‌یین وور دور امان دیر ! بو ائلین شمعینی یاندیر بیزه دیل، شانلی نشان دیر دئه، نشان ایتسه، ایتَر یول، ساغ اولار سول گوج اولار بیزده ضعیف کول بو سؤزو خلقه ایناندیر چکیرم گونده اورَک‌دن آجی بیر آه نه یامان سوچ، نه گناه‌ایمیش آی الله! آنانین دادلی دیلین‌دن اَلی اوزمک اوره‌یی دوشمنه سوزمک دوداغی جهل‌دن آنجاق ائلـه بوزمک اَن دایاز گؤل‌لری اوزمک یئنه یارب! بیزی آنلات یئنه صبحون خوروزون بیرکره بانلات یومولان گؤزلـر آچیلسین بلکه ائل دردینه بیر چاره ده قیلسین هامی‌نی حقّـه اینان‌دیر هامی بیلسین کی، وطن ملّـته جان دیر. ساوالان! دور یئنه قالدیر بو دیدَرگین‌لییی ائل‌لر آراسین‌دان سؤیله سئل‌لر ساراسین‌دان اوبالار بلکه یئنه قول- بویون اولسون سنین آنجاق تویون اولسون ائلیمیز بیرلییه بئل باغلاسا، سئل‌لر گؤتورنمز پاپاغین قیرتیجی یئل‌لر گؤتورنمز. ساوالانیم! بیلیرم ائل- اوبانین عشق اودونا گونده یانیرسان او دومان‌لار بورویَـن آرزولارین گونده آنیرسان بو آغیر دردی قانیرسان دورکی، تزویـر‌ایله بیرچوخ ساواشین وار بیرگونش‌دن تؤره‌نَـن دویغودان، اَل‌لرده داشین وار نئچه مین ایل بویو تاریخ‌ده یاشین وار بوردا بیر شانلی« سهند» آدلی سنین آرخاداشین وار وطنه بیر قاراوولـدو تورکمانچای محالین‌دان سنه « بوز قوش»دا اوغولـدو حیف‌کی بیر سارا تک ائل گلینین سئل‌ده بوغولـدو حله ده خان چوبانین گؤزلری یولدا ایسته‌ییرکی، سارایا عشقی دورولدا. او سارای سئل‌لره جان وئردی، شرف ائل‌لره قالسین خان چوبان بلکه اوجالسین، عشقین آردین‌دا قوجالسین گئتدی یار، سئل قوجاغین‌دا قالانیب غم یوکو سن آددا داغین‌دا « اِلیـار»ین کؤنلو قالیب غم باداغین‌دا حله ده شهره‌سی بیر نغمه‌دی بولبول دوداغین‌دا نه درین غصّه دیر الله! بو آخان آرپا چایین دا نه سیخیر باغریمی ائـل‌لر هارایین دا بو، آذربایجانیمین شانلی شرف قصّه‌سی دیر، بیل! بهره‌سیز کیم بو شرفدندی بو ائللر آراسین‌دا ؟ ائل قیزی سئل‌لره جان وئـرسه‌ده آنجاق شرفین یئل‌لره وئـرمز اؤزگه اَل‌لر داراغین، تئل‌لره وئـرمز آلار ائل‌لر قاداسین، ائل‌لره وئـرمز. ساوالان! گون باتیب آنجاق قارالیب قاش چوخ اورَک‌لر ده اولوب داش داش اورک‌لر ده اولوب ظلمته فـرّاش بیر بؤیوک ذلّـته یولداش هانی بیر باش؟ کی، اویانسین، سنی قانسین، وطنین عشقینه یانسین گئجه‌ قارشین‌دا دایانسین؟ ساوالان! دور بو یاتان‌لار قولاغین بور داها بو اؤلکه ده بیرلیک اوباسین قور بو قیزیل اؤلکه‌یه بیر باخ، آغین آل، جان قاراسین یاخ ایلدیریم‌لارکیمی بیر شاخ گئجه‌نین باغرینا اوخ تاخ دور گؤزل! دور کی، سحر یولدادی، یول‌دا حله غیرت داماری قولدادی، قول‌دا. دوزدو کؤنلون‌ده سینیق وار بیلیرم جان دولوسو سنده ایشیق وار اوجا بوی آرخاداشیم! دور، دورو گؤزلـرده یاشیم، دور سنه قرباندی باشیم، دور دور ایییدلـر اومودون الله-ا باغلار، یالوارارکن اونا، آغلار جان‌دا، جان قورخوسونون بورنونـو داغلار یاردیم آل حـقّ‌دن ائـت ائل‌لره یاردیم سؤیله جان وئرمه‌یی من حقّـه باجاردیم! یاپیش ائـل عنعنـه‌سین‌دن اَک اونا جان دنـه‌سین‌دن گئجه‌نین وور چنـه‌سین‌دن گونش اولسون ننـه‌سین‌دن قارالیق اؤلکـه ده ایتسین قارا یول‌لار داها بیتسین منـه‌ده بیرجه گووَن سـن سنه خایین دئییلم مـن! آدیم « اِلیـار»دی، قیلینجیم دا قلـم دیر وطن عشقین‌ده علَـم دیر هرگؤزل دویغویا توفان‌دا بلَـم دیر اوتانیر قین‌دا قیلینجیم قالا دوشمن قاباغین‌دا ائلیمین غملی چاغین‌دا اؤله ذلّـت چاناغین‌دا. شعریمین سؤزلری سؤزدور، ائله گؤزدور گئجه‌نین خرمنی‌نه، سینه‌ده کؤزدور آرزولار یایلاغی! دور عشقی هارایلا گولوشو ائل‌لره پایلا آرازین عشقین اونایلا تورکو دیل بیزده قورونسون، ائلیمیز گوجلو ائل اولسون گوجوموز سانکی سئل اولسون سن ده بیل، من ده بیلیم، قوی هامی بیلسین باشیمیز بیرجه بو دنیاده گرَک حقّـه اَییلسین اوزونو قوی فلک اؤپسون گئجه‌نین گؤزلری کؤپسون! وطنین ساغ دیـزی سـن‌سن منی سـن‌سن، بیـزی سـن‌سن باکی‌سی، تبریـزی سـن‌سن موتلولوق‌لار ایـزی سـن‌سن دور اوچارکن ائله اویغون یول آچاق بیز گونشه بیر قول آچاق بیز سَسله‌یَک موتلولوغو، عشقی، سئوینجی آی گؤزللیک‌ده بیرینجی! بیلیرم من یاشاماز ائل، یاشاماز دیل داها سـن‌سیز ساوالانیـم! ساوالانیـم! آی اورَک‌لـرده قالانیـم!.... .

113

بئـش رباعـی

باخدیم گوله گول باخدی، یاندیردی منی یاخدی سوزگون باخیشین‌دان گول، بیر باغریما اوخ تاخدی وورغون دوشه‌رَک اولدوم، عمروم بویو حیرانی گول گولدو گؤزوم‌دن هئی، چای‌لارکیمی یاش آخدی. ** اود سال بیر آی گول باغریما، عشق‌ایله بیر یاندیر منی عشق آنلامین آندیر منه، آندیر آلوولاندیر منی بیر سئوگی قالسین من‌ده قوی، تا منلییین چیخسین کولو بیر عشقه قربان اولماغا، لطف ائیله‌ییب، قاندیر منی. ** گَل بیرگولومسون سئوگیلیم! قوی من‌ده سینسین غم بوزو قوی پارلاسین بلکم بوتون گؤی‌لرده عشقین اولدوزو گوجلندیر عشقی، کؤنلومون ملکونده قوی من یوکسه‌لیم شیطان دا اومسونسون داها سینسین تکبّـر بوینوزو. ** ساچدین ایشیق سن آی گؤزل، دنیاده یانلیز دوز یولا آنجاق او اوزدن من سنین، عشقینله وئردیم قول- قولا عاشق سئچر دوزگون یولو، دوزگون یولون خوشدور سونو دوز یولـدا گئچمز هئچ زمان، سولدان ساغا، ساغدان سولا. ** قارشین‌دا توم شیطان‌لارین، عشق اولسا چؤکمز دیـزلریم سولماز ساقین باغچامداکی، جاندان بیتَـن نرگیـزلریم یار- یار دئیَر هرگون دیلیم، عشقین‌ده بیتمز نیسگیلیم عشقین یولوندان هئچ زمان، بیتمز، سیلینمز ایـزلریم. .

114

دادیما یئـت!

الله! اؤزون دادیما یئت، یاخشیلیغیم چورومه‌سین قیامتین قوپان چاغی، غم جانیمی بورومه‌سین. قوللوغومو گئج آنلادیم، گَل بو آغیر گناهی سوی سن باشیما اؤلَـن گونوم، رحمت‌ایله نشان دا قوی بلکه منی جهنّـمه، ملاکه‌لر سورومه‌سین !... .

آرتــان آی

گیریش

اشعار

دیـوان اشعـار

غـزال غــزل

صراحـی اندیشــه

مشعـل قلــم

آرتــان آی

آشنایی با اِلیـــار

اِلیـــار در آیینــهٔ قلــم خویــش

اِلیـــار در آیینــهٔ قلــم خویــش

فرازی از آنچه‌ را که قلم سرنوشت تا کنون بر لوح زندگانی‌ام نگاشته است؛ بر طالبـان آشنایی‌ام در این مکتوب می‌آورم تا خوانندگان در کنج خاطرهٔ خویش، مرا مستغرق عنایت و دعای خیر خود سازند؛ باشد که در سایهٔ عنایت مردم ولطف الهی،آثار بنده، دست به دست و سینه به سینه نقل گردد؛ از گردونهٔ حوادث ایّام به سلامت بگذرد تا در اختیار آیندگان قرار گیرد. نامم « جبار » و نام خانوادگی‌ام « محمدی » است. گویا در انتخاب این نام برای من، بنا‌‌ بر رسم آن زمان از قرآن مجید بهره برده اند. زادگاهم شهری است به نام « ترکمـان‌چای » از توابع آذربایجان شرقی که تاریخ با آن آشنایی دیرینه دارد. تاکنون گذر زمان نتوانسته است ردّ پای عباس میرزا، این دلیر مرد آزاده را از خاک و خاطرهٔ این دیـار بزداید. هنوز هم این شهر گواه تلخیِ تاریخ به کام شیر مردان این ملک درنتیجهٔ نابخردی برخی از سلاطین و وطن‌فروشیِ خائنین دوران قاجار است. ترکمان‌چای گویا به جرم استواری بر شهادتش، در آتش بی‌مهری این زمان نیز می سوزد. اینجا شهری است کم نظیر در سرسبزی و طراوت و خوشی آب و هوا، با طبیعتی بِکر و زمین‌هایی حاصل خیز؛ اما دریغ از دستی که با فراهم کردن امکانات، بخواهد کارگران آبادگر ایرانش را از دامن غربت به دامن قربت شهر خویش بکشد و دستان هنرمند آنان را که جلوه‌های آبادانی ایران، نشان از همّت این دستها دارد؛ این بار به بافتن نقش عرش همّت بر فرش این دیـار بگمارد. پیراهن مرقّع بخشداری، از قریب به هشتاد سال پیش تا کنون بر قامتش نخ نما شده است و کسی آن را با ردایی دیگر عوض ننموده است .... پدرم را نام « ربعلی » و مادرم را« معصومه » است. من در دامن این دو انسان محروم از نعمت سواد ولی بهـره‌مند از ایمان و انسانیت بزرگ شده، تربیـت یافته‌ام‌. من با تمام وجود، زحمات و جان پر برکتشان را ارج می‌نهم و از خدای منّان برایشان عاقبتی نیک طلب می کنم. در سایهٔ پدر و مادر بزرگوارم، سه برادر خوب و سه خواهر مهربان به لطف خدا در قید حیات دارم که مایهٔ افتخار من هستند. به روایت مادرم در اسفند ماه سال ۱۳۴۷ هجری شمسی، من دیده بر دیدار این جهان بگشودم ولی تاریخ این ولادت در شناسنامه‌ام دوّم تیر ماه سال ۱۳۴۸ ثبت گردیده است. من مسلمانم و پیرو مولایم علی علیه‌السلام و یازده برگزیده و امام دیگر. اگر چه مسلمانی‌ام تا اوان جوانی موروثی محسوب می‌شد ولی دیگر چنین نیست؛ چرا که اسلام و ایمانم را بر ستون‌های محکمی از مطالعه، تدبّر، تعقّل و بصیرت، البتّه به قدر وسع خویش بنـا نموده‌ام. دوران کودکی‌ام را در کنار مادر و دیگر اعضا، در خانواده‌ای نه چندان مرفّه به سر بردم. خاطرات آن دورانم از خُلق و خوی پدرکمتر است؛ چون او اغلب از منظر چشم ما غایب بود؛ چرا که "خسروخان"‌ درآن زمان زمین‌های زراعی را به جبر از دست او گرفته بود؛ لاجرم پدرم برای تأمین معاش خانواده باید راهی دیار غربت می‌شد و کارگری می‌کرد. او دوست داشت همهٔ فرزندانش درس بخوانند؛ از این روی مرا نیز مثل دیگر برادرانم در هفت سالگی راهی مدرسه کردند. در اول ابتدایی همهٔ نمرات و در نتیجه معدلم بیست بود و در دیگر کلاس‌های ابتدایی شاگرد ممتاز بودم. در کلاس چهارم ابتدایی، چند ماهی از آغاز سال تحصیلی نگذشته بود که به دلیل اوج گرفتن انقلاب اسلامی مدارس تعطیل شد؛ بالطّبع در شهر ما نیز مردم تظاهرات می‌کردند و علیه محمدرضا شاه پهلوی شعار می‌دادند؛ ما نیز همراه بزرگترها راه می‌افتادیم و شعار می‌دادیم هر چند که تحلیل و تصویر ذهنی ما در این کار طبیعتا متفاوت بود. دراین فرصت پیش آمده من در مکتب قرآن نام نویسی کردم و نزد استاد شیخ ربعلی صفری قرآن را فراگرفتم. بعدها این امر در پیشرفت تحصیلی و رشد ذهنی من بسیار مؤثّر واقع شد. در دورهٔ راهنمایی تحصیلی، بحران اوایل انقلاب و آغاز جنگ هشت سالهٔ ایران و عراق، نیز رواج افراط گرایی مذهبی از سویی و تقابل گرایش‌های فکری وگروهی از سوی دیگر، باعث افت تحصیلی بسیاری از دانش آموزان شد و بالطبع من نیز از این قاعده مستثنی نبودم. بالاخره دورهٔ راهنمایی را در حد متوسط بالا تمام کردم. پس از پایان این دوره فکر ترک تحصیل بر من مستولی گشت ولی به تشویق خانواده ودوستانم به همراه عده‌ای از هم کلاسی‌ها در سال ۱۳۶۳ راهی ادامهٔ تحصیل در دانشسرای مقدماتی بستان‌آباد شدم ودر این راه یک بار هم از سانحهٔ رانندگی با مصدومیت، جان بدر بردم. لازم به ذکر است که در این زمان پدرم در پی فرمان امام خمینی مثل خیلی‌های دیگر، بخش کوچکی از زمین‌های دیمی خان را تصرف کرده، مشغول کشاورزی شد و من نیز در این کار مدام او را یاری می‌کردم. خلاصه، دوران چهار سالهٔ دانشسرا را با هر مشقّتی بود؛ با رتبهٔ ممتاز تحصیلی به پایان بردم ودر سال ۱۳۶۷ در روستای ینگجه ازتوابع ترکمان‌چای درمقطع ابتدایی مشغول به تدریس شدم. سال بعد با استفاده از قانون« راهیابی بدون کنکور نفرات ممتاز دانشسرا به مراکز تربیت معلم » وارد مرکز تربیت معلم شهید بهشتی تبریز شدم و پس از پایان مقطع کاردانی در رشتهٔ ادبیات فارسی، در مدرسهٔ راهنمایی روستای کلهر به مدت یک سال تدریس نمودم. سپس در سال ۱۳۷۱ در پی قبولی در آزمون کنکور، در مرکز آموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان تبریز ادامهٔ تحصیل داده، موفّق به دریافت مدرک لیسانس ادبیات فارسی شدم. علاقهٔ من به سیر درآسمان ادب و عرفان باعث شد که این رشته را برگزینم.لازم به ذکر است که در همان سال، یعنی ۶/۳/۱۳۷۱ با دختری سکینه نام از شهر خودمان ازدواج کردم و حاصل این ازدواج دو پسر به نام‌های « محسن » و« محمد » نیز احساس خوشبختی بنده تا کنون بوده است. ازهمان سال ۱۳۷۱ ضمن ادامهٔ تحصیل، در مرکز بخش ترکمان‌چای مشغول به تدریس در مدارس دخترانه و پسرانهٔ مقطع متوسطه شدم. پس از سالها تدریس، در آبان‌ماه سال۱۳۸۸ بر مبنای قانون بازنشستگی پیش از موعد با ۲۵ سال سابقه، بازنشسته شدم.در هیجدهم آبان سال ۱۳۸۵ اولین بار در دفتر مدرسه مطلعی به ذهنـم رسید؛ احساس نمودم که می‌توانم شعر بگویم و غزلی را با همان مطلع نوشتم و این، سرآغـازی بر شـاعری من شد. تا امروز دو جلد کتاب شعر با عنوان‌های « غزال غزل » و« صُراحی اندیشه »را در قالب‌ها و مضامین مختلف، عمدتاً در سبک کلاسیک با تخلص «‌‌ اِلیــار» به چاپ رسانده‌ام و اگر خدا بخواهد اشعار دیگری را نیز به دو زبان ترکی و فارسی درآینده به زیر چاپ خواهم برد. ‌‌‌‌‌‌‌ ببینیم تا آن فراز دیگر را دست تقدیر چه سان خواهد نوشت.«الحمـدُ لِـلّه» آرزومند سعادت و هدایت همهٔ انسان‌‌ها جبـار محمـدی « اِلیـار » ۱۳۹۰/۱۰/۰۱ هجری شمسی

الیار

دیـوان اشعـار

آشنایی با اِلیـــار