معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ امام خمینی

سیّد روح‌الله مصطفوی موسوی خمینی (۳۰ شهریور ۱۲۸۱ - ۱۳ خرداد ۱۳۶۸) روحانی و مرجع تقلید شیعه بود که انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ را رهبری کرد و با پیروزی انقلاب، نظام جمهوری اسلامی ایران را بنیان‌گذاری کرد. او پس از انقلاب تا پایان عمرش رهبر ایران بود و از نظریه‎پردازان ولایت فقیه به شمار می‌رود.

غزلیات

عید نوروز : باد نوروز وزیده است به کوه و صحرا

حُسن ختام : الا یا ایها الساقی! ز می پُر ساز جامم را

جان جهان : به تو دل بستم و غیر تو کسی نیست مرا

شرح جلوه : دیده‏ای نیست نبیند رخ زیبای تو را

دریای جمال : سر زلفت به کناری زن و رخسارگشا

ملک نیستی : جزعشق تو، هیچ نیست اندر دل ما

لب دوست : گرچه از هر دو جهان هیچ نشد حاصل ما

خانقاهِ دل : الا یا ایها الساقی! برون بر حسرت دلها

آفتاب نیمه‌شب : ای خوب رخ که پرده نشینی و بی‏حجاب

دریا و سراب : ما را رها کنید در این رنج بی‏حساب

درگاه جمال : هر کجا پا بنهی حسن وی آنجا پیداست

سخن دل : عاشق دوست ز رنگش پیداست

مکتب عشق : آنکه دامن می زند بر آتش جانم، حبیب است

رخ خورشید : عیب از ما است، اگر دوست ز ما مستور است

عاشق سوخته : پرده بردار ز رخ، چهره‏گشا ناز بس است

مذهب رندان : آنکه دل بگسلد از هر دو جهان، درویش است

دیدار یار : عشق نگار، سرِّ سویدای جان ماست

سبوی عاشقان : برخیز مطربا، که طرب آرزوی ماست

قبله محراب : خم ابروی کجت قبله محراب من است

دریای عشق : افسانه جهان، دل دیوانه من است

فتوای من : سر کوی تو، به جان تو قسم! جای من است

خانه عشق : خانه عشق است و منزلگاه عشّاق حزین است

هوای وصال : در پیچ و تاب گیسوی دلبر، ترانه است

پرتو عشق : عشق اگر بال گشاید به جهان، حاکم اوست

مبتلای دوست : باد صبا، گذر کنی ار در سرای دوست

سبوی دوست : عمری گذشت و راه نبردم به کوی دوست

سرّ جان : با که گویم راز دل را، کس مرا همراز نیست

محفل دلسوختگان : عاشقم، عاشق و جز وصل تو درمانش نیست

مستی عاشق : دل که آشفته روی تو نباشد، دل نیست

حسرت روی تو : امشب از حسرت رویت، دگر آرامم نیست

هست و نیست : عالم اندر ذکر تو در شور و غوغا، هست و نیست

راه و رسم عشق : آنکه سر در کوی او نگذاشته، آزاده نیست

قصه مستی : آنکه دل خواهد، درون کعبه و بتخانه نیست

می‌گساران : عاشقان روی او را خانه و کاشانه نیست

طبیب عشق : غم دل با که بگویم که مرا یاری نیست

خرقه تزویر : ماییم و یکی خرقه تزویر و دگر هیچ

مژده دیدار : باد بهار مژده دیدار یار داد

پرواز جان : گر به سوی کوچه دلدار راهی باز گردد

غم یار : باده از پیمانه دلدار، هشیاری ندارد

اخگر غم : آنکه ما را جفت با غم کرد، بنشانید فرد

سفر عشق : با دلِ تنگ به سوی تو سفر باید کرد

قبله عاشق : بهار شد، در میخانه باز باید کرد

صبح امید : عشقت اندر دلِ ویرانه ما منزل کرد

عشق دلدار : چشم بیمار تو ای می زده، بیمارم کرد

دلجویی پیر : دست آن شیخ ببوسید که تکفیرم کرد

عشق چاره‌ساز : حدیث عشق تو، باد بهار باز آورد

اسرار جان : ای دوست، پیر میکده از راه می رسد

فارق از عالم : فقر فخر است اگر فارغ از عالم باشد

راز نهان : داستان غم من راز نهانی باشد

مژده وصل : گره از زلف خم اندر خم دلبر، وا شد

معجز عشق : ناله زد دوست که راز دل او پیدا شد

سرود عشق : بهار آمد و گلزار، نور باران شد

بهار : بهار آمد که غم از جان برد، غم در دل افزون شد

خضر راه : چه شد که امشب از اینجا گذارگاه تو شد

کتاب عمر : پیری رسید و عهد جوانی تباه شد

دعوی اخلاص : گر تو آدم‏زاده هستی عَلّم اَلاَسما چه شد؟

جلوه جمال : کوتاه سخن که یار آمد

میلاد گل : میلاد گل و بهار جان آمد

کاروان عمر : عمر را پایان رسید و یارم از در درنیامد

لذت عشق : لذت عشق تو را جز عاشق محزون، نداند

جام جم : با گلرخان بگویید ما را به خود پذیرند

جلوه جام : ای کاش، دوست درد دلم را دوا کند

راز مستی : گشای در که یار ز خُم نوش جان کند

پرده‌نشین : این قافله از صبح ازل، سوی تو رانند

سایه لطف : بوی گل آید از چمن، گویی که یار آنجا بود

دریای فنا : کاش، روزی به سر کوی توام منزل بود

طریق عشق : فراق آمد و از دیدگان، فروغ ربود

مستی نیستی : در محضر شیخ، یادی از یار نبود

سلطان عشق : گر سوز عشق در دل ما رخنه گر نبود

کعبه عشق : از دلبرم به بتکده، نام و نشان نبود

گواه دل : ساغر از دست ظریف تو، گناهی نبود

زنجیر دل : جز گل روی تو، امّید به جایی نبود

روز وصل : غم مخور، ایّام هجران رو به‏پایان می‏رود

آتش عشق : کیست کآشفته آن زلف چلیپا نشود

راز بگشا : مرغ دل پر می‏زند تا زین قفس بیرون شود

عشقِ مسیحا دم : بلبل از جلوه گل، نغمه داوود نمود

پرتو حُسن : خواست شیطان بد کند با من؛ ولی احسان نمود

عاشق دلباخته : سر خم باد سلامت که به من راه نمود

خِرقه فقر : بر در میکده‏ام دست فشان خواهی دید

بهار آرزو : بر در میکده‏ام پرسه زنان، خواهی دید

دیار قدس : دست از دلم بدار، که جانم به لب رسید

روی یار : این رهروان عشق، کجا می‏روند زار؟

با که گویم : با که گویم غم دیوانگی خود، جز یار؟

باده هوشیاری : برگیر جام و جامه زهد و ریا درآر

خُم می : دکّه عطر فروشی است و یا معبر یار؟

دیار دلدار : کور کورانه به میخانه مرو، ای هشیار

پرتو خورشید : مژده ای مرغ چمن، فصل بهار آمد باز

مستی عشق : در میخانه به روی همه باز است هنوز

سایه سرو : ابرو و مژّه او تیر و کمان است هنوز

عروس صبح : امشب که در کنار منی، خفته چون عروس

فنون عشق : جامی بنوش و بر در میخانه، شاد باش

آواز سروش : بر در میکده، پیمانه زدم خرقه به دوش

پیر مغان : عهدی که بسته بودم با پیر می فروش

آتش فراق : بیدل کجا رود، به که گوید نیاز خویش؟

در همای دوست : من در هوای دوست، گذشتم ز جان خویش

محرم عشق : وه، چه افراشته شد در دو جهان پرچم عشق

جلوه دیدار : پرده برگیر که من یار توام

محرم اسرار : هیچ دانی که منِ زار گرفتار توام

فصل طرب : دست افشان به سر کوی نگار آمده‏ام

نهانخانه اسرار : بر در میکده از روی نیاز آمده‏ام

آیینه جان : بر در میکده بگذشته ز جان، آمده‏ام

گنج نهان : بر در میکده با آه و فغان آمده‏ام

نیم‌غمزه : پروانه وار بر در میخانه، پر زدم

چشم بیمار : من به خال لبت ای دوست گرفتار شدم

شهره شهر : به کمند سر زلف تو، گرفتار شدم

یاد دوست : یاد روزی که به عشق تو گرفتار شدم

آرزوها : در دلم بود که آدم شوم؛ امّا نشدم

فراق یار : از تو ای می‏زده، در میکده نامی نشنیدم

کعبه مقصود : هر جا که شدم، از تو ندایی نشنیدم

نسیم عشق : به من نگر که رخی همچو کهربا دارم

محراب عشق : جز خم ابروی دلبر، هیچ محرابی ندارم

سایه عشق : بی هوای دوست، ای جان دلم، جانی ندارم

جامه‌دران : من خواستار جام می از دست دلبرم

بهار جان : بهار آمد، جوانی را پس از پیری ز سر گیرم

محفل رندان : آید آن روز که خاک سر کویش باشم

انتظار : از غم دوست، در این میکده فریاد کشم

بوی نگار : آن ناله ها که از غم دلدار می‏کشم

شبِ وصل : یک امشبی که در آغوش ماه تابانم

سراپرده عشق : باید از رفتن او جامه به تن، پاره کنم

شمع وجود : آید آن روز که من، هجرت از این خانه کنم؟

خلوتگه عشاق : فرّخ آن روز که از این قفس آزاد شوم

شرح پریشانی : درد خواهم، دوا نمی‏خواهم

همّت پیر : رازی است مرا، رازگشایی خواهم

جام جان : در دلم بود که جان در ره جانان بدهم

صاحب درد : ما زاده عشقیم و فزاینده دردیم

کعبه دل : تا از دیار هستی، در نیستی خزیدیم

سرّ عشق : ما ز دلبستگی حیله گران، بی‏خبریم

محرم راز : در غم هجر رخ ماه تو، در سوز و گدازیم

جام ازل : مازاده عشقیم و پسرخوانده جامیم

بار یار : اکنون که در میکده بسته است به رویم

وادی ایمن : من در این بادیه صاحبنظری می‏جویم

بت یکدانه : خرّم آن روز که ما عاکف میخانه شویم

میِ چاره‌ساز : ساقی، به روی من درِ میخانه باز کن

رازگشایی : بس کن این یاوه سرایی، بس کن

باده حضور : در لقای رُخش، ای پیر! مرا یاری کن

ساحل وجود : عاشق روی توام، دست بدار از دل من

ساغر فنا : تا در جهان بود اثر، از جای پای تو

کعبه در زنجیر : خار راه منی ای شیخ! ز گلزار برو

باده عشق : من خراباتی‏ام؛ از من، سخن یار مخواه

شمس کامل : صف بیارایید رندان، رهبر دل آمده

عطر یار : ما ندانیم که دلبسته اوییم، همه

دریای هستی : در غم عشقت فتادم، کاشکی درمان نبودی

بار امانت : غمی خواهم که غمخوارم تو باشی

کاروان عشق : پریشان‏حالی و درماندگیّ ما نمی‏دانی

گلزار جان : با که گویم غم دل، جز تو که غمخوار منی؟

محرم دل : باز گویم غم دل را که تو دلدار منی

محراب اندیشه : باید از آفاق و انفس بگذری تا جان شوی

غمزه دوست : جز سر کوی تو ای دوست، ندارم جایی

خلوت مستان : در حلقه درویش، ندیدیم صفایی

عید نوروز

باد نوروز وزیده است به کوه و صحرا

جامه عید بپوشند، چه شاه و چه گدا

بلبل باغ جنان را نبود راه به دوست

نازم آن مطرب مجلس که بود قبله نما

صوفی و عارف ازین بادیه دور افتادند

جام می گیر ز مطرب، که رَوی سوی صفا

همه در عید به صحرا و گلستان بروند

من سرمست، ز میخانه کنم رو به خدا

عید نوروز مبارک به غنی و درویش

یار دلدار، ز بتخانه دری را بگشا

گر مرا ره به در پیر خرابات دهی

به سر و جان به سویش راه نوردم نه به پا

سالها در صف ارباب عمائم بودم

تا به دلدار رسیدم نکنم باز خطا

حُسن ختام

الا یا ایها الساقی! ز می پُر ساز جامم را

که از جانم فرو ریزد، هوای ننگ و نامم را

از آن می ریز در جامم که جانم را فنا سازد

برون سازد ز هستی، هسته نیرنگ و دامم را

از آن می ده که جانم را ز قید خود رها سازد

به خود گیرد زمامم را، فرو ریزد مقامم را

از آن می ده که در خلوتگه رندان بیحرمت

به هم کوبد سجودم را، به هم ریزد قیامم را

نبودی در حریمِ قدسِ گلرویان میخانه

که از هر روزنی آیم، گلی گیرد لجامم را

روم در جرگه پیران از خود بی‏خبر، شاید

برون سازند از جانم، به می افکار خامم را

تو ای پیک سبکباران دریای عدم، از من

به دریادارِ آن وادی، رسان مدح و سلامم را

به ساغر ختم کردم این عدم اندر عدم نامه

به پیرِ صومعه برگو: ببین حُسن ختامم را

جان جهان

به تو دل بستم و غیر تو کسی نیست مرا

جُز تو ای جان جهان، دادرسی نیست مرا

عاشق روی توام، ای گل بی مثل و مثال

به خدا، غیر تو هرگز هوسی نیست مرا

با تو هستم، ز تو هرگز نشدم دور؛ ولی

چه توان کرد که بانگ جرسی نیست مرا

پرده از روی بینداز، به جان تو قسم

غیر دیدار رخت ملتمسی نیست مرا

گر نباشی برم، ای پردگی هرجایی

ارزش قدس چو بال مگسی نیست مرا

مده از جنت و از حور و قصورم خبری

جز رخ دوست نظر سوی کسی نیست مرا

شرح جلوه

دیده‏ای نیست نبیند رخ زیبای تو را

نیست گوشی که همی‏نشنود آوای تو را

هیچ دستی نشود جز بر خوان تو دراز

کس نجوید به جهان جز اثر پای تو را

رهرو عشقم و از خرقه و مسند بیزار

به دو عالم ندهم روی دل آرای تو را

قامت سرو قدان را به پشیزی نخرد

آنکه در خواب ببیند قد رعنای تو را

به کجا روی نماید که تواش قبله نه‏ای؟

آنکه جوید به حرم، منزل و ماوای تو را

همه جا منزل عشق است؛ که یارم همه جاست

کور دل آنکه نیابد به جهان، جای تو را

با که گویم که ندیده است و نبیند به جهان

جز خم ابرو و جز زلف چلیپای تو را

دکه علم و خرد بست، درِ عشق گشود

آنکه می‏داشت به سر علّت سودای تو را

بشکنم این قلم و پاره کنم این دفتر

نتوان شرح کنم جلوه والای تو را

دریای جمال

سر زلفت به کناری زن و رخسارگشا

تا جهان محو شود، خرقه کشد سوی فنا

به سر کوی تو ای قبله دل، راهی نیست

ورنه هرگز نشوم راهی وادیّ مِنا

از صفای گل روی تو هر آن کس برخورد

بَرکَند دل ز حریم و نکُند رو به صفا

طاق ابروی تو محراب دل و جان من است

من کجا و تو کجا؟ زاهد و محراب کجا؟

ملحد و عارف و درویش و خراباتی و مست

همه در امرِ تو هستند و تو فرمانفرما

خرقه صوفی و جام می و شمشیر جهاد

قبله‏گاهی تو و این جمله، همه قبله نما

رَسَم آیا به وصال تو که در جان منی؟

هجر روی تو که در جان منی، نیست روا

ما همه موج و تو دریای جمالی ای دوست

موج دریاست، عجب آنکه نباشد دریا

ملک نیستی

جزعشق تو، هیچ نیست اندر دل ما

عشق تو سرشته گشته اندر گلِ ما

اسفار و شفاء ابن سینا نگشود

با آن همه جرّ و بحثها مشکل ما

با شیخ بگو که راه من باطل خواند

بر حقّ تو لبخند زند باطل ما

گر سالک او منازلی سیر کند

خود مسلک نیستی بود منزل ما

صد قافله دل، بار به مقصد بستند

بر جای بماند این دل غافل ما

گر نوح ز غرق سوی ساحل ره یافت

این غرق شدن همی بود ساحل ما

لب دوست

گرچه از هر دو جهان هیچ نشد حاصل ما

غم نباشد، چو بود مهر تو اندر دل ما

حاصل کونْ و مکان، جمله ز عکس رخ توست

پس همین بس که همه کوْن و مکانْ حاصل ما

جمله اسرار نهان است درونِ لب دوست

لب گشا! پرده برانداز ازین مشکل ما

یا بکش یا برَهان زین قفس تنگ، مرا

یا برون ساز ز دل، این هوس باطل ما

لایق طوْف حریم تو نبودیم اگر

از چه رو پس ز محبت بسرشتی گِل ما؟

خانقاهِ دل

الا یا ایها الساقی! برون بر حسرت دلها

که جامت حل نماید یکسره اسرار مشکلها

به می بر بند راه عقل را از خانقاه دل

که این دارالجنون هرگز نباشد جای عاقلها

اگر دل بسته‏ای بر عشق جانان، جای خالی کن

که این میخانه هرگز نیست جز ماوای بیدلها

تو گر از نشئه می کمتر از آنی به خود آیی

برون شو بید رنگ از مرز خلوتگاه غافلها

چه از گلهای باغ دوست رنگ آن صنم دیدی

جدا گشتی ز باغ دوست دریاها و ساحلها

تو راه جنت و فردوس را در پیش خود دیدی

جدا گشتی ز راه حق و پیوستی به باطلها

اگر دل داده‏ای بر عالم هستی و بالاتر

به خود بستی ز تار عنکبوتی بس سلاسلها

آفتاب نیمه‌شب

ای خوب رخ که پرده نشینی و بی‏حجاب

ای صدهزار جلوه‏گر و باز در نقاب

ای آفتابِ نیم شب، ای ماهِ نیمروز

ای نجم دوربین که نه ماهی، نه آفتاب

کیهان طلایه دارت و خورشید سایه‏ات

گیسوی حور خیمه ناز تو را طناب

جانهای قدسیان همه در حسرتت به سوز

دلهای حوریان همه در فرقتت کباب

انموذج جمالی و اسطوره جلال

دریای بیکرانی و عالم همه سراب

آیا شود که نیم نظر سوی ما کنی

تا پر گشوده کوچ نماییم از این قِباب

ای جلوه ات جمالْ دهِ هرچه خوبرو

ای غمزه ات هلاکْ کنِ هر چه شیخ و شاب

چشم خرابِ دوست خرابم نموده است

آبادی دو کوْن به قربان این خراب

دریا و سراب

ما را رها کنید در این رنج بی‏حساب

با قلب پاره پاره و با سینه‏ای کباب

عمری گذشت در غم هجران روی دوست

مرغم درون آتش، و ماهی برون آب

حالی، نشد نصیبم از این رنج و زندگی

پیری رسید غرق بطالت، پس از شباب

از درس و بحث مدرسه ام حاصلی نشد

کی می‏توان رسید به دریا از این سراب

هرچه فراگرفتم و هرچه ورق زدم

چیزی نبود غیر حجابی پس از حجاب

هان ای عزیز، فصل جوانی بهوش باش

در پیری، از تو هیچ نیاید به غیر خواب

این جاهلان که دعوی ارشاد می کنند

در خرقه شان به غیر منم تحفه‏ای میاب

ما عیب و نقص خویش، و کمال و جمال غیر

پنهان نموده‏ایم، چو پیری پس خضاب

دم در نی‏آر و دفتر بیهوده پاره کن

تا کی کلام بیهده گفتار ناصواب

درگاه جمال

هر کجا پا بنهی حسن وی آنجا پیداست

هرکجا سر بنهی سجده‏گه آن زیباست

همه سرگشته آن زلف چلیپای ویند

در غم هجر رُخش، این همه شور و غوغاست

جمله خوبان برِ حُسن تو سجود آوردند

این چه رنجی است که گنجینه پیر و برناست؟

عاشقان، صدرنشینانِ جهانِ قدسند

سرفراز آنکه به درگاه جمال تو گداست

فارغ از ما و من است آنکه به کوی تو خزید

غافل از هر دو جهان، کی به هوای من و ماست؟

بر کن این خرقه آلوده و این بت بشکن

به در عشق فرود آی که آن قبله نماست

سخن دل

عاشق دوست ز رنگش پیداست

بیدلی از دل تنگش پیداست

نتوان نرم نمودش به سخن

این سخن، از دل سنگش پیداست

از در صلح برون ناید دوست

دیگر امروز، ز جنگش پیداست

مَی زده است، از رُخ سرخش پرسید

مستی از چشم قشنگش پیداست

یار، امشب پی عاشق کشی است

من نگویم؛ ز خَدَنگش پیداست

رازِ عشق تو نگوید هندی

چه کنم من که ز رنگش پیداست

مکتب عشق

آنکه دامن می زند بر آتش جانم، حبیب است

آنکه روز افزون نماید درد من، آن خود طبیب است

آنچه روح افزاست، جام باده از دست نگار است

نی مدرّس، نی مربّی، نی‏حکیم و نی خطیب است

سرّ عشقم، رمز دردم در خم گیسوی یار است

کی به جمع حلقه صوفیّ و اصحاب صلیب است؟

از فتوحاتم نشد فتحیّ و از مصباح، نوری

هر چه خواهم، در درون جامه آن دلفریب است

درد می جویند این وارستگان مکتب عشق

آنکه درمان خواهد از اصحاب این مکتب، غریب است

جرعه‏ای می خواهم از جام تو تا بیهوش گردم

هوشمند از لذّت این جرعه می، بی نصیب است

موج لطف دوست، در دریای عشق بی کرانه

گاه در اوُج فراز و گاه در عمق نشیب است

رخ خورشید

عیب از ما است، اگر دوست ز ما مستور است

دیده بگشای که بینی همه عالم طور است

لاف کم زن که نبیند رخ خورشید جهان

چشم خفاش که از دیدن نوری کور است

یا رب، این پرده پندار که در دیده ماست

باز کن تا که ببینم همه عالم نور است

کاش در حلقه رندان خبری بود ز دوست

سخن آنجا نه ز ناصر بود از منصور است

وای اگر پرده ز اسرار بیفتد روزی

فاش گردد که چه در خرقه این مهجور است

چه کنم تا به سر کوی توام راه دهند؟

کاین سفر توشه همی‏خواهد و این ره دور است

وادی عشق که بی هوشی و سرگردانی است

مدعی در طلبش بوالهوس و مغرور است

لب فرو بست هر آن کس رخ چون ماهش دید

آنکه مدحت کند از گفته خود مسرور است

وقت آن است که بنشینم و دم در نزنم

به همه کون و مکان مدحت او مسطور است

عاشق سوخته

پرده بردار ز رخ، چهره‏گشا ناز بس است

عاشق سوخته را دیدن رویت هوس است

دست از دامنت ای دوست، نخواهم برداشت

تا من دلشده را یک رمق و یک نفس است

همه خوبان برِ زیبایی‏ات ای مایه حُسن،

فی‏المثل، در برِ دریای خروشان چو خس است

مرغ پر سوخته را نیست نصیبی ز بهار

عرصه جولانگه زاغ است و نوای مگس است

داد خواهم، غم دل را به کجا عرضه کنم؟

که چو من دادستان است و چو فریاد رس است

این همه غلغل و غوغا که در آفاق بوَد

سوی دلدار، روان و همه بانگ جرس است

مذهب رندان

آنکه دل بگسلد از هر دو جهان، درویش است

آنکه بگذشت ز پیدا و نهان، درویش است

خرقه و خانقه از مذهب رندان دور است

آنکه دوری کند از این و از آن، درویش است

نیست درویش که دارد کُله درویشی

آنکه نادیده کلاه و سر و جان، درویش است

حلقه ذکر میارای که ذاکر، یار است

آنکه ذاکر بشناسد به عیان، درویش است

هر که در جمع کسان دعوی درویشی کرد

به حقیقت، نه که با ورد زبان، درویش است

صوفی‏ای کو به هوای دل خود شد درویش

بنده همت خویش است، چسان درویش است؟

دیدار یار

عشق نگار، سرِّ سویدای جان ماست

ما خاکسار کوی تو، تا در توان ماست

با خلدیان بگو که، شما و قصور خویش

آرام ما به سایه سرو روان ماست

فردوس و هر چه هست در آن، قسمت رقیب

رنج و غمی که می رسد از او، از آن ماست

با مدعی بگو که تو و “جنت النعیم”

دیدار یار، حاصل سرّ نهان ماست

ساغر بیار و باده بریز و کرشمه کن

کاین غمزه، روح‏پرور جان و روان ماست

این با هُشان و علم فروشان و صوفیان

می‏نشنوند آنچه که ورد زبان ماست

سبوی عاشقان

برخیز مطربا، که طرب آرزوی ماست

چشم خرابِ یارِ وفادار سوی ماست

دیوانگی عاشق خوبان، ز باده است

مستی عاشقان خدا، از سبوی ماست

ما عاشقان، ز قله کوه هدایتیم

روح الامین به سدره پی جستجوی ماست

گلشن کنید میکده را، ای قلندران

طیر بهشت می‏زده در گفتگوی ماست

با مطربان بگو که طرب را فزون کنند

دست گدای صومعه بالا به سوی ماست

ساقی، بریز باده گلگون به جام من

این خُمِّ پر ز می، سببِ آبروی ماست

باد بهار پرده رخسار او گشود

سرخیّ گل ز دلبر آشفته روی ماست

ای پردگی که جلوه ات از عرش بگذرد

مهر رُخت عجین به بُن موی موی ماست

قبله محراب

خم ابروی کجت قبله محراب من است

تاب گیسوی تو خود، راز تب و تاب من است

اهل دل را به نیایش، اگر آدابی هست

یاد دیدار رُخ و موی تو، آداب من است

آنچه دیدم ز حریفان همه هشیاری بود

در صف می‏زده بیداری من، خواب من است

در یَم علم و عمل، مدعیان غوطه ورند

مستی و بیهشی می زده گرداب من است

هر کسی از گنهش، پوزش و بخشش طلبد

دوست در طاعت من، غافر و توّاب من است

حاش للّه که جز این ره، ره دیگر پویم

عشق روی تو سرشته به‏گل و آب من است

هر کسی از غم و شادی است نصیبی، او را

مایه عشرت من، جامِ میِ ناب من است

دریای عشق

افسانه جهان، دل دیوانه من است

در شمع عشق سوخته، پروانه من است

گیسوی یار، دام دل عاشقان اوست

خال سیاه پشت لبش دانه من است

غوغای عاشقان، رخ غمّاز دلبران

راز و نیازها همه، در خانه من است

کوی نکوی میکده، باب صفای عشق

طاق و رواق روی تو کاشانه من است

فریاد رعد، ناله دل‏سوز جان من

دریای عشق، قطره مستانه من است

تا شد به زلف یار سرشانه آشنا

مسجود قدسیان همگی، شانه من است

فتوای من

سر کوی تو، به جان تو قسم! جای من است

به خم زلف تو، در میکده ماوای من است

عارفانِ رخ تو جمله ظلومند و جهول

این ظلومیّ و جهولی، سر و سودای من است

عاشق روی تو حسرت زده اندر طلب است

سر نهادن به سر کوی تو، فتوای من است

عالم و جاهل و زاهد، همه شیدای تواند

این نه تنها رقم سرّ سویدای من است

رخ گشا، جلوه نما، گوشه چشمی انداز

این هوای دل غمدیده شیدای من است

مسجد و صومعه و بتکده و دیر و کنیس

هر کجا می‏گذری، یاد دل‏آرای من است

در حجابیم و حجابیم و حجابیم و حجاب

این حجاب است که خود، راز معمای من است

خانه عشق

خانه عشق است و منزلگاه عشّاق حزین است

پایه آن برتر از دروازه عرشِ برین است

این سرا، بارافکن می‏خوردگان راه یار است

با پریشان حالی و مستی و بیهوشی قرین است

از جهان هستی و ملک جهان بینی برون است

با گروه نیستی جویان عاشق، همنشین است

مسکن سوداگرانِ روی یار گلعذار است

مرکز دلدادگان آن نگارِ مه جبین است

پرده داران حرم فرمانروایان طریقند

بانی این بارگه آواره از روی زمین است

عاکف این کعبه وارسته ز مدح این و آن است

خادم این میکده دور از ثنای آن و این است

هوای وصال

در پیچ و تاب گیسوی دلبر، ترانه است

دل برده فدایی هر شاخ شانه است

جان در هوای دیدن رخسار ماه توست

در مسجد و کنیسه نشستن بهانه است

در صید عارفان و ز هستی رمیدگان

زلفت چو دام و، خال لبت همچو دانه است

اندر وصال روی تو ای شمس تابناک

اشکم چو سیل جانب دریا روانه است

در کوی دوست، فصل جوانی به سر رسید

باید چه کرد؟ این همه جور زمانه است

امواج حُسن دوست، چو دریای بی‏کران

این مستِ تشنه کامْ غمش در کرانه است

میخانه در هوای وصالش طرب کنان

مطرب به رقص و شادی و چنگ و چَغانه است

پرتو عشق

عشق اگر بال گشاید به جهان، حاکم اوست

گر کند جلوه در این کوْن و مکان، حاکم اوست

روزی ار رُخ بنماید ز نهانخانه خویش

فاش گردد که به پیدا و نهان، حاکم اوست

ذرّه ای نیست به عالم که در آن عشقی نیست

بارک اللّه که کران تا به کران، حاکم اوست

گر عیان گردد روزی، رخش از پرده غیب

همه بینند که در غیب و عیان، حاکم اوست

تا که از جسم و روان بر تو حجاب است حجاب

خود نبینی به همه جسم و روان، حاکم اوست

من چه گویم؟ که جهان نیست بجز پرتو عشق

ذوالجلالی است که بر دهر و زمان، حاکم اوست

مبتلای دوست

باد صبا، گذر کنی ار در سرای دوست

بر گو که: دوست سر ننهد جز به پای دوست

من سر نمی نهم، مگر اندر قدوم یار

من جان نمی دهم، مگر اندر هوای دوست

کردی دل مرا ز فراق رُخت، کباب

انصافْ خود بده که بُوَد این سزای دوست؟

مجنون اسیر عشق شد؛ امّا چو من نشد

ای کاش کس چو من نشود مبتلای دوست

سبوی دوست

عمری گذشت و راه نبردم به کوی دوست

مجلس تمام گشت و ندیدیم روی دوست

گلشن معطّر است سراپا ز بوی یار

گشتیم هرکجا، نشنیدیم بوی دوست

هر جا که می روی، ز رخ یار، روشن است

خفاش وار راه نبردیم سوی دوست

میخوارگانِ دلشده ساغر گرفته اند

ما را نَمی نصیب نشد از سبوی دوست

گوش من و تو، وصف رُخ یار نشنود

ورنه جهان ندارد جز گفتگوی دوست

با عاقلان بگو که: رُخ یار ظاهر است

کاوش بس است این همه، در جستجوی دوست

ساقی ز دست یار به ما باده می دهد

بر گیر می، تو نیز ز دستِ نکوی دوست

سرّ جان

با که گویم راز دل را، کس مرا همراز نیست

از چه جویم سِرّ جان را، دربه رویم باز نیست

ناز کن تا می‏توانی، غمزه کن تا می‏شود

دردمندی را ندیدم، عاشق این ناز نیست

حلقه صوفی و دیر راهبم هرگز مجوی

مرغ بال و پر زده، با زاغ هم‏پرواز نیست

اهل دل، عاجز زگفتار است با اهل خرد

بی‏زبان با بی‏دلان هرگز سخن پرداز نیست

سربده در راه جانان، جان به کف سرباز باش

آنکه سر در کوی دلبر نفکند، سرباز نیست

عشق جانان ریشه دارد در دل، از روز اَلَست

عشق را انجام نبود، چون ورا آغاز نیست

این پریشان حالی از جام بلی نوشیده ام

این بلی تا وصل دلبر، بی بلا دمساز نیست

محفل دلسوختگان

عاشقم، عاشق و جز وصل تو درمانش نیست

کیست کاین آتش افروخته در جانش نیست؟

جز تو در محفل دلسوختگان، ذکری نیست

این حدیثی‏است که آغازش و پایانش نیست

راز دل را نتوان پیش کسی باز نمود

جز برِ دوست، که خود حاضر و پنهانش نیست

با که گویم که بجز دوست نبیند هرگز

آنکه اندیشه و دیدار به فرمانش نیست

گوشه چشم‏گشا، بر منِ مسکین بنگر

ناز کن ناز، که این بادیه سامانش نیست

سر خُم باز کن و ساغر لبریزم ده

که بجز تو، سر پیمانه و پیمانش نیست

نتوان بست زبانش ز پریشان‏گویی

آنکه در سینه بجز قلب پریشانش نیست

پاره کن دفتر و بشکن قلم و دم دربند

که کسی نیست که سرگشته و حیرانش نیست

مستی عاشق

دل که آشفته روی تو نباشد، دل نیست

آنکه دیوانه خال تو نشد، عاقل نیست

مستی عاشق دلباخته از باده توست

بجز این مستیم از عمر، دگر حاصل نیست

عشق روی تو درین بادیه افکند مرا

چه توان کرد که این بادیه را ساحل نیست

بگذر از خویش اگر عاشقِ دلباخته‏ای

که میان تو و او، جز تو کسی حایل نیست

رهرو عشقی اگر، خرقه و سجاده فکن

که بجز عشق، تو را رهرو این منزل نیست

اگر از اهل دلی صوفی و زاهد بگذار

که جز این طایفه را راه درین محفل نیست

برخَمِ طرّه او چنگ زنم، چنگ زنان

که جز این حاصل دیوانه لایعقل نیست

دست من گیر و از این خرقه سالوس، رهان

که در این خرقه بجز جایگه جاهل نیست

علم و عرفان به خرابات ندارد راهی

که به منزلگه عشّاق ره باطل نیست

حسرت روی تو

امشب از حسرت رویت، دگر آرامم نیست

دلم آرام نگیرد که دلاَّرامم نیست

گردش باغ نخواهم، نروم طَرْف چمن

روی گلزار نجویم که گلندامم نیست

من از آغاز که روی تو بدیدم گفتم:

در پی طلعت این حوروش، انجامم نیست

من به یک دانه، به دام تو به خود افتادم

چه گمان بود که در ملک جهان دامم نیست؟

خاک کویش شوم و کامْ طلبکار شوم

گرچه دانم که از آن کامْ طلب، کامم نیست

همه ایّام چو هندی سر راهش گیرم

گر چه توفیقِ نظر در همه ایامم نیست

هست و نیست

عالم اندر ذکر تو در شور و غوغا، هست و نیست

باده از دست تو اندر جام صهبا، هست و نیست

نور رخسار تو در دلها، فروزان شد نشد

عشق رویت در دل هر پیر و برنا، هست و نیست

بلبل اندر شاخ گل مدح تو را خواند و نخواند

بوی عطر موی تو در دشت و صحرا، هست و نیست

درد دل از روی زردم پیش او، گفت و نگفت

پاره پاره جامه صبر و شکیبا، هست و نیست

جانِ من در راه آن دلبر فدا گشت و نگشت

جان خوبانْ برخیِ خاک دلارا، هست و نیست

کاروان عشق در رویای او، رفت و نرفت

جان صدها کاروان در این تمنا، هست و نیست

راه و رسم عشق

آنکه سر در کوی او نگذاشته، آزاده نیست

آنکه جان نفکنده در درگاه او، دلداده نیست

نیستی را برگزین ای دوست، اندر راه عشق

رنگ هستی هر که بر رُخ دارد، آدم‏زاده نیست

راه و رسم عشق، بیرون از حساب ما و تو است

آنکه هشیار است و بیدار است، مست باده نیست

سر نهادن بر در او پا به سر بنهادن است

هر که خود را هست داند، پا به سر بنهاده نیست

سالها باید که راه عشق را پیدا کنی

این ره رندان میخانه است، راه ساده نیست

خرقه درویش، همچون تاج شاهنشاهی است

تاجدار و خرقه دار، از رنگ و بو افتاده نیست

تا اسیر رنگ و بویی، بوی دلبر نشنوی

هر که این اغلال در جانش بود، آماده نیست

قصه مستی

آنکه دل خواهد، درون کعبه و بتخانه نیست

آنچه جان جوید، به دست صوفی بیگانه نیست

گفته های فیلسوف و صوفی و درویش و شیخ

در خور وصف جمال دلبر فرزانه نیست

با که گویم راز دل را، از که جویم وصف یار

هر چه گویند، از زبان عاشق و دیوانه نیست

هوشمندان را بگو، دفتر ببندند از سخن

کانچه گویند، از زبان بیهش و مستانه نیست

ساغر از دست تو گر نوشم، بَرَم راهی به دوست

بی نصیب آن کس، که او را ره بر این پیمانه نیست

عاشقان دانند درد عاشق و سوز فراق

آنکه بر شمع جمالت سوخت، جز پروانه نیست

حلقه گیسو و ناز و عشوه و خال لبت

غیر مستان، کس نداند غیر دام و دانه نیست

قصه مستی و رمز بیخودی و بیهشی

عاشقان دانند کاین اسطوره و افسانه نیست

می‌گساران

عاشقان روی او را خانه و کاشانه نیست

مرغ بال و پر شکسته، فکر باغ و لانه نیست

گر اسیر روی اویی؛ نیست شو، پروانه شو

پای‏بند ملک هستی، در خور پروانه نیست

می‏گساران را دل از عالم بریدن شیوه است

آنکه رنگ و بوی دارد، لایق میخانه نیست

راه علم و عقل با دیوانگی از هم جداست

بسته این دانه‏ها و این دامها دیوانه نیست

مست شو، دیوانه شو، از خویشتن بیگانه شو

آشنا با دوست، راهش غیر این بیگانه نیست

طبیب عشق

غم دل با که بگویم که مرا یاری نیست

جز تو ای روحِ روان، هیچ مددکاری نیست

غم عشق تو به جان است و نگویم به کسی

که در این بادیه غمزده، غمخواری نیست

راز دل را نتوانم به کسی بگشایم

که در این دیر مغان رازنگهداری نیست

ساقی، از ساغر لبریز ز می دم بربند

که در این میکده می‏زده، هشیاری نیست

درد من، عشق تو و بستر من؛ بستر مرگ

جز تواَم هیچ طبیببی و پرستاری نیست

لطف کن، لطف و گذر کن به سر بالینم

که به بیماری من جان تو، بیماری نیست

قلم سرخ کشم بر ورق دفتر خویش

هان که در عشق من و حُسن تو، گفتاری نیست

خرقه تزویر

ماییم و یکی خرقه تزویر و دگر هیچ

در دام ریا، بسته به زنجیر و دگر هیچ

خودبینی و خودخواهی و خودکامگی نفس

جان را چو روان کرده زمینگیر و دگر هیچ

در بارگه دوست، نبردیم و ندیدیم

جز نامه سربسته به تقصیر و دگر هیچ

بگزیده خرابات و گسسته ز همه خلق

دل بسته به پیشامد تقدیر و دگر هیچ

درویش که درویش‏صفت نیست، گشاید

بر خلق خدا دیده تحقیر و دگر هیچ

صوفی که صفاییش نباشد، ننهد سر

جز بر در مردِ زر و شمشیر و دگر هیچ

عالِم که به اخلاص نیاراسته خود را

علمش به حجابی شده تفسیر و دگر هیچ

عارف که ز عرفان کتبی چند فراخواند

بسته است به الفاظ و تعابیر و دگر هیچ

مژده دیدار

باد بهار مژده دیدار یار داد

شاید که جان به مقدم باد بهار داد

بلبل به شاخ سرو در آوازِ دل‏فریب

بر دل نوید سرو قد گلعذار داد

ساقی به جام باده، در آن عشوه و دلال

آرامشی به جان من بیقرار داد

در بوستان عشق، نشاید غمین نشست

باید که جان به دست بتی می‏گسار داد

شیرین زبان من، گل بی‏خار بوستان

جامی ز غم به خسرو، فرهاد وار داد

تا روی دوست دید، دل جان‏گداز من

یک جان نداد در ره او، صد هزار داد

پرواز جان

گر به سوی کوچه دلدار راهی باز گردد

گر که بخت خفته ام با من دمی همساز گردد

گر نسیم صبحگاهی، ره به کوی دوست یابد

گر دل افسرده با آن سرو قد همراز گردد

گر نی از درد دل عشاق، شرحی باز گوید

گر دل غمدیده با غمخواه هم‏آواز گردد

گر سلیمان بر غم مور ضعیفی رحمت آرد

در بر صاحبدلان والای و سرافراز گردد

در هوایش سر سپارم، در قدومش جان بریزم

گر برویم در گشاید، گر به نازی باز گردد

سایه افکن بر سرم، ای سرو بستانِ نکویی

تا که جانم از جهان، آماده پرواز گردد

غم یار

باده از پیمانه دلدار، هشیاری ندارد

بی‏خودی از نوش این پیمانه، بیداری ندارد

چشم بیمار تو هر کس را به بیماری کشاند

تا ابد این عاشق بیمار، بیماری ندارد

عاشق از هر چیز جز دلدار، دل برکنده خامش

چونکه با خود جز حدیث عشق، گفتاری ندارد

با که بتوان گفت از شیرینی درد غم یار

جز غم دلدار، عاشق‏پیشه غمخواری ندارد

بر سر بالین بیمار رخت، روزی گذر کن

بین که جز عشق تو بر بالین، پرستاری ندارد

لطف کن ای دوست، از رخ پرده بگشا، ناز کم کن

دل تمنایی ز دلبر غیر دیداری ندارد

اخگر غم

آنکه ما را جفت با غم کرد، بنشانید فرد

دیدی آخر پرسشی از حال زار ما نکرد؟

بر غَمِ پنهانْ اگر خواهی گواهی آشکار

اشک سرخم را روان بنگر تو بر رخسار زرد

آتش دل را فرو بنشانم ار با آب چشم

بر دو عالم اخگر غم می‏زنم با آه سرد

گر نه خود، رخسار زیبای تو دید اندر چمن

گرد باد اندر رُخ گل می فشانَد از چه گرد؟

می نیارم ز آستانت روی خود برداشتن

گر دو صد بارم ز کوی خویشتن، سازی تو طرد

بشنوم گر، با من بیدل تو را باشد ستیز

جان به کف بگرفته بشتابم به میدان نبرد

هندی این بسرود هرچند اوستادی گفته است:

مرد این میدان نیم من، گر تو خواهی بود مرد

سفر عشق

با دلِ تنگ به سوی تو سفر باید کرد

از سر خویش به بتخانه گذر باید کرد

پیر ما گفت: ز میخانه شفا باید جست

از شفا جستنِ هر خانه حذر باید کرد

آنکه از جلوه رخسار چو ماهت، پیش است

بی‏گمان معجزه شقِّ قمر باید کرد

گر درِ میکده را پیر به عشاق گشود

پس از آن آرزوی فتح و ظفر باید کرد

گر دل از نشئه می، دعوی سرداری داشت

به خود آیید که احساس خطر باید کرد

مژده ای دوست که رندی سر خُم را بگشود

باده نوشان لب از این مائده، تر باید کرد

در رهِ جستن آتشکده سر باید باخت

به جفا کاری او سینه، سپر باید کرد

سر خُم باد سلامت که به دیدار رخش

مستِ ساغر زده را نیز خبر باید کرد

طرّه گیسوی دلدار به هر کوی و دری است

پس به هر کوی و در از شوق سفر باید کرد

قبله عاشق

بهار شد، در میخانه باز باید کرد

به سوی قبله عاشق، نماز باید کرد

نسیم قدس به عشاق باغ مژده دهد

که دل ز هر دو جهان، بی نیاز باید کرد

کنون که دست به دامان سرو می‏نرسد

به بید عاشق مجنون، نیاز باید کرد

غمی که در دلم از عشق گُلعذاران است

دوا به جام میِ چاره ساز باید کرد

کنون که دست به دامان بوستان نرسد

نظر به سرو قدی سرفراز باید کرد

صبح امید

عشقت اندر دلِ ویرانه ما منزل کرد

آشنا آمد و بیگانه مرا زین دل کرد

لبِ چون غنچه گل، بازکن و فاش بگو

سرّ آن نقطه که کار من و دل مشکل کرد

یاد روی تو، غم هر دو جهان از دل برد

صبح امّید، همه ظلمت شب باطل کرد

جان من، گر تو مرا حاصلی از عمر عزیز؟

ثمر عمر جز این نیست که دل حاصل کرد

آشنا گر تویی، از جور رقیبم غم نیست

روی نیکوی تو هر غم ز دلم، زایل کرد

نرود از سر کوی تو چو هندی هرگز

آن مسافر که در این وادی جان منزل کرد

عشق دلدار

چشم بیمار تو ای می زده، بیمارم کرد

حلقه گیسویت ای یار، گرفتارم کرد

سرو بستانِ نکویی، گل گلزار جمال

غمزه ناکرده، ز خوبان همه بیزارم کرد

همه می‏زدگان هوش خود از کف دادند

ساغر از دست روانبخش تو، هشیارم کرد

چه کنم؟ شیفته‏ام، سوخته‏ام، غمزده‏ام

عشوه ات، واله آن لعل گهر بارم کرد

عشق دلدار چنان کرد که منصورمنش

از دیارم به در آورد و سر دارم کرد

عشقت از مدرسه و حلقه صوفی راندم

بنده حلقه به گوش در خمّارم کرد

باده از ساغرِ لبریز تو، جاویدم ساخت

بوسه از خاک درت، محرم اسرارم کرد

دلجویی پیر

دست آن شیخ ببوسید که تکفیرم کرد

محتسب را بنوازید که زنجیرم کرد

معتکف گشتم از این پس، به در پیر مغان

که به یک جرعه می از هر دو جهان سیرم کرد

آب کوثر نخورم، منّت رضوان نبرم

پرتو روی تو ای دوست، جهانگیرم کرد

دل درویش به دست آر که از سرّ اَلَست

پرده برداشته، آگاه ز تقدیرم کرد

پیر میخانه بنازم که به سر پنجه خویش

فانیم کرده، عدم کرده و تسخیرم کرد

خادم درگه پیرم که ز دلجویی خود

غافل از خویش نمود و زبر و زیرم کرد

عشق چاره‌ساز

حدیث عشق تو، باد بهار باز آورد

صبا ز طَرْف چمن، بوی دلنواز آورد

طرب کنان گل از اسرار بوستان می گفت

فسرده جان، خبر از عشق چاره ساز آورد

بنفشه از غم دوریّ یار، نالان بود

فرشته آیه هجران جان‏گداز آورد

هلال از خم ابروی یار، دم می زد

نسیم عطر بهاری، چه سرفراز آورد

اسرار جان

ای دوست، پیر میکده از راه می رسد

با یک گلِ شکفته به همراه، می رسد

گل نیست، بلکه غنچه باغ سعادت است

کز جان دوست بر دل آگاه می رسد

آن روی با طراوت و آن موی عطرگین

از خیمه‏گه گذشته، به خرگاه می رسد

از خطه حقیقت و از خیمه مجاز

برخاسته، به خلوت دلخواه می رسد

آن نغمه فرشته فردوسِ جاودان

بر گوشِ جانِ می زده گهگاه می رسد

دود درونِ عاشقِ سرمست از شراب

بر قلب پیر میکده، با آه می رسد

دست از دلم بدار که فریاد این گدا

از چاه دل برون شده، بر شاه می رسد

دردِ دل فقیر ز ماهی به ماه رفت

درویش ناله‏اش به دل ماه، می رسد

زیر کمان ابروی دلدار، جادویی ست

کاسرار آن به قلب کمینگاه می رسد

فارق از عالم

فقر فخر است اگر فارغ از عالم باشد

آنکه از خویش گذر کرد، چه‏اش غم باشد؟

طالع بخت در آن روز بر آید که شبش

یار تا صبح ورا مونس و همدم باشد

طربِ ساغرِ درویش نفهمد، صوفی

باده از دست بتی گیر که محرم باشد

طوطی باغ محبّت نرود کلبه جغد

بازِ فردوس کجا کلب معلّم باشد؟

این دل گمشده را یا به پناهت بپذیر

یا رها ساز که سرگشته عالم باشد

راز نهان

داستان غم من راز نهانی باشد

آن شناسد که ز خود یکسره فانی باشد

به خمِ طره زلفت نتوانم ره یافت

آن تواند که دلش آنچه تو دانی، باشد

ساغری از خُم میخانه مرا باز دهید

که تواند که در این میکده بانی باشد؟

گردِ دلدار نگردد، غم ساقی نخورد

غیر آن رند که بی نام و نشانی باشد

گرچه پیرم؛ به سر زلف تو ای دوست، قسم

در سرم، عشق چو ایّام جوانی باشد

دورم از کوی تو، ای عشوه‏گر هر جایی

که نصیبم ز رُخت، نامه پرانی باشد

گر شبانان به سر کوی تو آیند و روند

خرّم آن دم که مرا شغل، شبانی باشد

مژده وصل

گره از زلف خم اندر خم دلبر، وا شد

زاهد پیر چو عشّاق جوان رسوا شد

قطره باده ز جام کرمت نوشیدم

جانم از موج غمت، همقدم دریا شد

قصه دوست رها کن که در اندیشه او

آتشی ریخت به جانم که روان فرسا شد

مژده وصل به رندان خرابات رسید

ناگهان غلغله و رقص و طرب بر پا شد

آتشی را که ز عشقش، به دل و جانم زد

جانم از خویش گذر کرد و خلیل آسا شد

معجز عشق

ناله زد دوست که راز دل او پیدا شد

پیش رندان خرابات چسان رسوا شد

خواستم راز دلم پیش خودم باشد و بس

در میخانه گشودند و چنین غوغا شد

سر خُم را بگشایید که یار آمده است

مژده ای میکده، عیش ازلی بر پا شد

سر زلف تو بنازم که به افشاندن آن

ذرّه خورشید شد و قطره همی دریا شد

لب گشودی و ز می گفتی و میخواره شدی

پیش ساقی، همه اسرار جهان افشا شد

گویی از کوچه میخانه گذر کرده، مسیح

که به درگاه خداوند بلند آوا شد

معجز عشق ندانی تو، زلیخا داند

که برش یوسف محبوب، چنان زیبا شد

سرود عشق

بهار آمد و گلزار، نور باران شد

چمن ز عشق رُخ یار، لاله افشان شد

سرود عشق ز مرغان بوستان بشنو!

جمال یار ز گلبرگِ سبز، تابان شد

ندا به ساقی سرمستِ گلعذار رسید

که طرْف دشت چو رُخسار سرخِ مستان شد

به غنچه گوی که از روی خویش، پرده فکن

که مرغ دل ز فراق رُخت، پریشان شد

ز حال قلبِ جفا دیده ام، مپرس، مپرس

چو ابر از غم دلدار، اشک ریزان شد

بهار

بهار آمد که غم از جان برد، غم در دل افزون شد

چه گویم کز غم آن سروِ خندان، جان و دل خون شد

گروه عاشقان بستند محملها و وارستند

تو دانی حال ما واماندگان در این میان چون شد

گل از هجران بلبل، بلبل از دوریّ گل، هر دم

به طرْف گلستان هر یک، به عشق خویش مفتون شد

حجاب از چهره دلدار ما، باد صبا بگرفت

چو من هر کس بر او یک دم نظر افکند، مجنون شد

بهار آمد، ز گلشن برد زردیها و سردیها

به یُمن خور، گلستان سبز و بستان گرم و گلگون شد

بهار آمد، بهار آمد، بهار گل‏عذار آمد

به میخواران عاشق گو: خمار از صحنه بیرون شد

خضر راه

چه شد که امشب از اینجا گذارگاه تو شد

مگر که آه من خسته، خضر راه تو شد؟

بساط چون تو سلیمان و کلبه درویش

نعوذ باللّه، گویی ز اشتباه تو شد

کنون که آمدی و با چو من صفا کردی

بساط فقر چو کاخ شه از پناه تو شد

شبی که ظلمتش از دود آه من، بُد بیش

چو روز، روشن از نور روی ماه تو شد

بگو به شیخ که امشب بهشت موعود است

نصیب من به عیان، خواه یا نخواه تو شد

تو شاه انجمنِ حُسن و هندی بیدل

هر آنچه هست ز جان، خاک بارگاه تو شد

کتاب عمر

پیری رسید و عهد جوانی تباه شد

ایّام زندگی، همه صرف گناه شد

بیراهه رفته پشت به مقصد، همی روم

عمری دراز، صرف در این کوره راه شد

وارستگان، به دوست پناهنده گشته‏اند

وابسته‏ای چو من به جهان، بی پناه شد

خودخواهی است و خودسری و خودپسندی است

حاصل ز عمرِ آنکه خودش، قبله‏گاه شد

دلدادگان، که روی سفیدند پیش یار

رنج مرا ندیده که رویم سیاه شد

افسوس بر گذشته، بر آینده صد فسوس

آن را که بسته در رسن مال و جاه شد

از نورْ رو به ظلمتم؛ ای دوست، دست گیر

آن را که رو سیه به سراشیب چاه شد

دعوی اخلاص

گر تو آدم‏زاده هستی عَلّم اَلاَسما چه شد؟

قابَ قَوْسینت کجا رفته است؟ اَوْاَدْنی چه شد؟

بر فراز دار، فریاد اَنَا الحق می‏زنی

مدّعیِ حق طلب، اِنیّت و اِنّا چه شد؟

صوفی صافی اگر هستی، بکن این خرقه را

دم زدن از خویشتن با بوق و با کرنا چه شد؟

زهد مفروش ای قلندر، آبروی خود مریز

زاهد ار هستی تو، پس اقبال بر دنیا چه شد؟

این عبادتها که ما کردیم، خوبش کاسبی‏است

دعوی اخلاص با این خود پرستیها چه شد؟

مرشد از دعوت به سوی خویشتن، بردار دست

لا الهت را شنیدستم؛ ولی الاّ چه شد؟

ماعر بیمایه، بشکن خامه آلوده‏ات

کم دل‏آزاری نما، پس از خدا پروا چه شد؟

جلوه جمال

کوتاه سخن که یار آمد

با گیسوی مُشکبار آمد

بگشود در و نقاب برداشت

بی پرده نگر، نگار آمد

او بود و کسی نبود با او

یکتای و غریب وار آمد

بنشست و ببست در ز اغیار

گویی پی یار غار آمد

من محو جمال بی‏مثالش

او جلوه‏گر از کنار آمد

برداشت حجاب از میانه

تا بر سر میگسار آمد

دنباله صبح لیلة القدر

خور با رُخ آشکار آمد

بگذار چراغ، صبح گردید

خورشید جهانمدار آمد

بگذار قلم، بپیچ دفتر

کوتاه سخن که یار آمد

میلاد گل

میلاد گل و بهار جان آمد

برخیز که عید می‏کشان آمد

خاموش مباش، زیر این خرقه

بر جان جهان، دوباره جان آمد

برگیر به دستْ پرچم عشّاق

فرمانده ملکِ لامکان آمد

گلزارْ ز عیش، لاله باران شد

سلطانِ زمین و آسمان آمد

با یار بگو که پرده بردارد

هین! عاشق آخر الزّمان آمد

آماده امر و نهی و فرمان باش

هشدار، که منجی جهان آمد

کاروان عمر

عمر را پایان رسید و یارم از در درنیامد

قصّه‏ام آخر شد و این غصّه را آخر نیامد

جام مرگ آمد به دستم، جام می هرگز ندیدم

سالها بر من گذشت و لطفی از دلبر نیامد

مرغ جان در این قفس بی بال و پر افتاد و هرگز

آنکه باید این قفس را بشکند از در نیامد

عاشقانِ روی جانان، جمله بی نام و نشانند

نامداران را هوای او، دمی بر سر نیامد

کاروانِ عشق رویش، صف به صف در انتظارند

با که گویم: آخر آن معشوق جان‏پرور نیامد

مردگان را روح بخشد، عاشقان را جان ستاند

جاهلان را این‏چنین عاشق کشی باور نیامد

لذت عشق

لذت عشق تو را جز عاشق محزون، نداند

رنج لذت‏بخش هجران را بجز مجنون، نداند

تا نگشتی کوهکن، شیرینی هجران ندانی

ناز پرورده، ره آورد دل پر خون نداند

خسرو از شیرینی شیرین، نیابد رنگ و بویی

تا چو فرهاد از درونش، رنگ و بو بیرون نداند

یوسفی باید که در دام زلیخا، دل نبازد

ورنه خورشید و کواکب در برش مفتون نداند

غرق دریا جز خروش موج بی پایان، نبیند

بادیه پیمای عشقت ساحل و هامون نداند

جلوه دلدار را آغاز و انجامی نباشد

عشق بی پایان ما جز آن چرا و چون، نداند

جام جم

با گلرخان بگویید ما را به خود پذیرند

از عاشقان بیدل، همواره دست گیرند

دردی است در دلِ ما، درمان نمی پذیرد

دستی به عاشقان ده، کز شوقِ دل بمیرند

پا نه به محفلِ ما، تاراج کن دل ما

بنگر به باطل ما، کز آب و گِل خمیرند

سوداگرانِ مرگیم، یاران شاخ و برگیم

رندان پا برهنه، بر حال ما بصیرند

پاکند می‏فروشان، مستانِ دل‏خروشان

بربسته چشم و گوشان، پیران سر به زیرند

بردار جام می را، جم را گذار و کی را

فرزند ماه و دی را، کاینان چو ما اسیرند

جلوه جام

ای کاش، دوست درد دلم را دوا کند

گر مهربانیم ننماید، جفا کند

صوفی که از صفا، به دلش جلوه‏ای ندید

جامی از او گرفت که با آن صفا کند

دردی ز بی‏وفایی دلبر، به جان ماست

ساقی، بیار ساغر می تا وفا کند

بیگانه گشته، دوست ز من، جرعه‏ای بده

باشد که یار غمزده را آشنا کند

پنهان به سوی منزل دلدار بر شدم

ترسم که محتسب، غم من بر ملا کند

آن یار گلعذار قدم زد به محفلم

تا کشف راز از دل این پارسا کند

با گیسوی گشاده، سری زن به شیخ شهر

مگذار شیخِ مجلس رندان، ریا کند

راز مستی

گشای در که یار ز خُم نوش جان کند

راز درون خویش ز مستی، عیان کند

با دوستان بگو که به میخانه رو کنند

تا یار از خماری خود، داستان کند

بردار پرده از دل غمدیده‏ات که دوست

اشک روانِ خویش ز دامن، روان کند

با گل بگو که چهره گشاید به بوستان

تا طیر قدس، راز نهان را بیان کند

جامی بیار بر در درویش بی‏نوا

تا رازِ دل عیان، برِ پیر و جوان کند

بلبل به باغ، ناله کند همچو عاشقان

گویی که یاد از غم فصل خزان کند

بگذار دردمندِ فراقِ رُخ نگار

از درد خویش، ناله و آه و فغان کند

پرده‌نشین

این قافله از صبح ازل، سوی تو رانند

تا شام ابد نیز به سوی تو روانند

سرگشته و حیران، همه در عشق تو غرقند

دلسوخته، هر ناحیه بی تاب و توانند

بگشای نقاب از رُخ و بنمای جمالت

تا فاش شود آنچه همه در پی آنند

ای پرده نشین در پی دیدار رُخ تو

جانها همه دل باخته، دلها نگرانند

در میکده، رندان همه در یاد تو مستند

با ذکر تو در بتکده‏ها پرسه زنانند

ای دوست، دل سوخته‏ام را تو هدف گیر

مژگان تو و ابروی تو، تیر و کمانند

سایه لطف

بوی گل آید از چمن، گویی که یار آنجا بود

در باغ جشنی دلپسند از یاد او، بر پا بود

بر هر دیاری بگذری، بر هر گروهی بنگری

با صد زبان، با صد بیان، در ذکر او غوغا بود

آن سرو دل آرای من، آن روح جان افزای من

در سایه لطفش نشین کاین سایه دل آرا بود

این قفلها را باز کن، از این قفس پرواز کن

انجام را آغاز کن کآنجا ز یار آوا بود

این تارها را پاره کن و این دردها را چاره کن

آواره شو، آواره کن از هر چه هستی‏زا بود

بردار این ارقام را، بگذار این اوهام را

بستان ز ساقی جام را، جامی که در آن لا بود

دریای فنا

کاش، روزی به سر کوی توام منزل بود

که در آن شادی و اندوه، مراد دل بود

کاش، از حلقه زلفت، گرهی در کف بود

که گره بازکن عقده هر مشکل بود

دوش کز هجر تو دلْ حالت ظلمتکده داشت

یاد تو، شمع فروزنده آن محفل بود

دوستان می‏زده و مست و ز هوش افتاده

بی نصیب آنکه در این جمع، چو من عاقل بود

آنکه بشکست همه قید، ظلوم است و جهول

وآنکه از خویش و همه کون و مکان غافل بود

در بر دلشدگان، علمْ حجاب است، حجاب

از حجاب آنکه برون رفت، بحق جاهل بود

عاشق از شوق به دریای فنا غوطه ور است

بیخبر آنکه به ظلمتکده ساحل بود

چون به عشق آمدم از حوزه عرفان، دیدم

آنچه خواندیم و شنیدیم، همه باطل بود

طریق عشق

فراق آمد و از دیدگان، فروغ ربود

اگر جفا نکند یار، دوستیش چه سود؟

طلوع صبح سعادت، فرا رسد که شبش

یگانه یار، به خلوت بداد اذن ورود

طبیبِ دردِ من، آن گلرخ جفا پیشه

به روی من دری از خانقاه خود نگشود

از آن دمی که دل از خویشتن فرو بستم

طریق عشق، به بتخانه‏ام روانه نمود

به روز حشر که خوبان روند در جنّت

ز عاشقان طریقت کسی نخواهد بود

اگر ز عارف سالک، سخن بود روزی

یقین بدان که نخواهد رسید بر مقصود

مستی نیستی

در محضر شیخ، یادی از یار نبود

در خانقه از آن صنم آثار نبود

در دیر و کلیسا و کنیس و مسجد

از ساقی گلعذار دیار نبود

سرّی که نهفته است در ساغر می

با اهل خِرد، جرأت گفتار نبود

دردی که ز عشق، در دلِ می زده است

با هشیاران مجال اظهار نبود

راهی است ره عشق که با رهرو آن

رمزی باشد که پیش هشیار نبود

زین مستی نیستی که در جان من است

در محکمه هیچ جای انکار نبود

هشیار مباش و راه مستان را گیر

کاندر صف هشیاران، دیدار نبود

سلطان عشق

گر سوز عشق در دل ما رخنه گر نبود

سلطان عشق را به سوی ما نظر نبود

جان در هوای دیدن دلدار داده‏ام

باید چه عذر خواست، متاع دگر نبود

آن سر که در وصال رخ او، به باد رفت

گر مانده بود، در نظر یار سر نبود

موسی اگر ندید به شاخ شجر رُخش

بی‏شک درخت معرفتش را ثمر نبود

گر بار عشق را به رضا می‏کشی، چه باک

خاور به جا نبود و یا باختر نبود

بلقیس وار گر در عشقش نمی زدیم

ما را به بارگاه سلیمان، گذر نبود

گر مرغ باغ قدس، به وصلش رسیده بود

در جمع عاشقان تو، بی بال و پر نبود

کعبه عشق

از دلبرم به بتکده، نام و نشان نبود

در کعبه نیز جلوه‏ای از او عیان نبود

در خانقاه، ذکری از آن گلعذار نیست

در دیر و در کنیسه، کلامی از آن نبود

در مَدْرسِ فقیه به جز قیل و قال نیست

در دادگاه، هیچ از او داستان نبود

در محضر ادیب شدم، بلکه یابمش

دیدم کلام، جز ز معانی بیان نبود

حیرت‏زده شدم به صفوف قلندران

آنجا بجز مدیحتی از قلدران نبود

یک قطره می ز جام تو ای یار دلفریب

آن می دهد که در همه ملک جهان نبود

یک غمزه کرد و ریخت به جان، یک شرر کز آن

در بارگاه قدس برِ قدسیان نبود

گواه دل

ساغر از دست ظریف تو، گناهی نبود

جز سر کوی تو ای دوست، پناهی نبود

درِ امّید ز هر سوی به رویم بسته است

جز در میکده امّید به راهی نبود

آنکه از باده عشق تو، لبی تازه نمود

ملک هستی بر چشمش پرِ کاهی نبود

گر تو در حلقه رندان نظری ننمایی

به نگاهت، که در آن حلقه، نگاهی نبود

جان فدای صنم باده فروشی که بَرَش

هستی و نیستی و بنده و شاهی نبود

نظری کن که نباشد چو تو صاحبنظری

به مریضی که در او جز غم و آهی نبود

عاشقم، عاشق دلسوخته از دوری یار

در کفم جز دل افسرده گواهی نبود

زنجیر دل

جز گل روی تو، امّید به جایی نبود

درد عشق است، به غیر تو دوایی نبود

بنده موی توام، دست فشانی نرسد

راهی کوی توام، راهنمایی نبود

حلقه زلف تو زنجیر دل غمگین است

از دلم جز رُخ تو حلقه گشایی نبود

صوفی صافی از این میکده بیرون نرود

که بجز کلبه عشاق صفایی نبود

عاکف کوی بتان باش که در مسلک عشق

بوسه بر گونه دلدار خطایی نبود

خادم پیر مغان باش که در مذهب عشق

جز بت جام به کف، حکمروایی نبود

روز وصل

غم مخور، ایّام هجران رو به‏پایان می‏رود

این خماری از سر ما می‏گساران می رود

پرده را از روی ماه خویش، بالا می‏زند

غمزه را سر می‏دهد، غم از دل و جان می‏رود

بلبل اندر شاخسار گل هویدا می‏شود

زاغ با صد شرمساری از گلستان می‏رود

محفل از نور رخ او نورافشان می‏شود

هر چه غیر از ذکر یار، از یاد رندان می‏رود

ابرها از نور خورشید رخش پنهان شوند

پرده از رخسار آن سرو خرامان می‏رود

وعده دیدار نزدیک است، یاران مژده باد

روز وصلش می رسد، ایّام هجران می‏رود

آتش عشق

کیست کآشفته آن زلف چلیپا نشود

دیده ای نیست که بیند تو و شیدا نشود

ناز کن، ناز که دلها همه در بند تواند

غمزه کن، غمزه که دلبر چو تو پیدا نشود

رُخ نما تا همه خوبان خجل از خویش شوند

گر کشی پرده ز رُخ، کیست که رسوا نشود

آتش عشق بیفزا، غمِ دل افزون کن

این دل غمزده نتوان که غم افزا نشود

چاره‏ای نیست، بجز سوختن از آتش عشق

آتشی ده که بیفتد به دل و پا نشود

ذرّه‏ای نیست که از لطف تو هامون نبود

قطره‏ای نیست که از مهر تو دریا نشود

سر به خاک سر کوی تو نهد جان، ای دوست

جان چه باشد که فدای رُخ زیبا نشود؟

راز بگشا

مرغ دل پر می‏زند تا زین قفس بیرون شود

جان به‏جان آمد، توانش تا دمی مجنون شود

کس نداند حال این پروانه دلسوخته

در برِ شمعِ وجود دوست، آخر چون شود؟

رهروان بستند بار و بر شدند از این دیار

باز مانده در خم این کوچه، دل پر خون شود

راز بگشا، پرده بردار از رخ زیبای خویش

کز غم دیدار رویت، دیده چون جیحون شود

ساقی از لب تشنگانِ بازمانده یاد کن

ساغرت لبریز گردد، مستیت افزون شود

گر ببارد ابر رحمت باده روزی جای آب

دشتها سرمست گردد، چهره ها گلگون شود

عشقِ مسیحا دم

بلبل از جلوه گل، نغمه داوود نمود

نغمه‏اش درد دل غمزده بهبود نمود

ساقی از جام جهان‏تاب به جانِ عاشق

آنچه با جان خلیل، آتش نمرود نمود

بنده عشقِ مسیحا دم آن دلدارم

که به یُمن قدمش، هستی من دود نمود

در پریشانی ما هر چه شنیدی، هیچ‏است

هیچ را کس نتوانست که نابود نمود

نازم آن دلبر پر شور که با صهبایش

پرده بردارِ رُخ عابد و معبود نمود

قدرت دوست نگر کز نگهی از سر لطف

ساجد خاک در میکده مسجود نمود

پرتو حُسن

خواست شیطان بد کند با من؛ ولی احسان نمود

از بهشتم برد بیرون، بسته جانان نمود

خواست از فردوس بیرونم کند، خوارم کند

عشق پیدا گشت و از مُلک و مَلَک پرّان نمود

ساقی آمد تا ز جام باده بیهوشم کند

بی‏هُشی از مُلک، بیرونم نمود و جان نمود

پرتو حُسنت به جان افتاد و آن را نیست کرد

عشق آمد، دردها را هر چه بُد درمان نمود

غمزه‏ات در جان عاشق برفروزد آتشی

آنچنان کز جلوه‏ای با موسی عمران نمود

ابن سینا را بگو در طور سینا ره نیافت

آنکه را برهان حیران‏ساز تو، حیران نمود

عاشق دلباخته

سر خم باد سلامت که به من راه نمود

ساقی باده به کف، جان من آگاه نمود

خادم درگه میخانه عشّاق شدم

عاشق مست، مرا خادم درگاه نمود

سر و جانم به فدای صنم باده فروش

که به یک جرعه، مرا خسرو جم‏جاه نمود

ماهِ رُخسار فروزنده‏ات ای مایه عیش

بی نیازم به خدا از خور و از ماه نمود

برگ سبزی ز گلستان رُخت بخشودی

فارغم از همه فردوسی(۱) گمراه، نمود

با که گویم غم آن عاشق دلباخته را

که همه راز خود اندر شکم چاه نمود

(۱) منسوب به فردوس به معنی بهشت؛ فردوسی یعنی بهشتی، اهل بهشت.

خِرقه فقر

بر در میکده‏ام دست فشان خواهی دید

پای‏کوبان، چو قلندرمنشان خواهی دید

باز سرمست از آن ساغر می، خواهم شد

بیهُشم مسخره پیر و جوان خواهی دید

از درِ مدرسه و دیْر برون خواهم تاخت

عاکف سایه آن سرو روان خواهی دید

از اقامتگه هستی، به سفر خواهم رفت

به سوی نیستی‏ام رخت کشان خواهی دید

خرقه فقر به یکباره تهی خواهم کرد

ننگ این خرقه پوسیده، عیان خواهی دید

باده از ساغر آن دلزده خواهم نوشید

فارغم از همه ملک دو جهان خواهی دید

بهار آرزو

بر در میکده‏ام پرسه زنان، خواهی دید

پیر دلباخته با بخت جوان، خواهی دید

نو بهار آید و گلزار شکوفا گردد

بی‏گمان کوتهی عمر خزان، خواهی دید

مرغ افسرده که در کنج قفس محبوس است

بر فراز فلک از شوق، پران خواهی دید

سوزش باد دی، از صحنه برون خواهد رفت

بارش ابر بهاری به عیان خواهی دید

قوس را باد بهاری به عقب خواهد راند

پس از آن قوس قزح را چو کمان، خواهی دید

دلبر پردگی از پرده برون خواهد شد

پرتو نور رُخش، در دو جهان خواهی دید

دیار قدس

دست از دلم بدار، که جانم به لب رسید

اندر فراقِ روی تو، روزم به شب رسید

گفتم به جان غمزده: دیگر تو غم مخور

غم رخت بست و موسم عیش و طرب رسید

دلدار من چو یوسف گمگشته بازگشت

کنعان، مرا ز روی دل ملتهب رسید

راز دلم که قلب جفا دیده ام درید

از سینه‏ام گذشت و به مغز عصب رسید

مرغ دیار قدس، از آن پر زنان رمید

بر درگهی که بود ورا منتخب، رسید

دارالسلام، روی سلامت نشان نداد

بگذشت جان از آن و به دارالعجب رسید

روی یار

این رهروان عشق، کجا می‏روند زار؟

ره را کناره نیست، چرا می نهند بار؟

هر جا روند، جز سر کوی نگار نیست

هر جا نهند بار، همانجا بود نگار

ساغر نمی‏ستانند از غیر دست دوست

ساقی نمی‏شناسند از غیر آن دیار

در عشق روی اوست، همه شادی و سرور

در هجر وصل اوست، همه زاری و نزار

از نور روی اوست، گلستان شود چمن

در یاد سرو قامت او، بشکفد بهار

ما را نصیب روی تو، با این حجاب نیست

بردار این حجاب از آن روی گلعذار

با که گویم

با که گویم غم دیوانگی خود، جز یار؟

از که جویم ره میخانه، به غیر از دلدار؟

سرّ عشق است که جز دوست نداند دیگر

می‏نگنجد غم هجران وی، اندر گفتار

نو بهار است، درِ میکده را بگشایید

نتوان بست در میکده در فصل بهار

باده آرید در این فصل، به یاد ساقی

نسزد رفت به گلزار بدین حال خمار

خَم زلفی بگشا، ای صنم باده فروش

حاجت این دل غمگین به سر زلف برآر

روز میلادِ مهین عاشق یار است، امروز

مددی کن، سر خُم را بگشا بر ابرار

حالتی رفت ز دیدار رُخش بر مستان

می‏نگویم به کسی، جز صنم باده گسار

باده هوشیاری

برگیر جام و جامه زهد و ریا درآر

محراب را به شیخ ریاکار واگذار

با پیر میکده، خبر حال ما بگو

با ساغری، برون کند از جان ما خمار

کشکول فقر شد سبب افتخار ما

ای یار دلفریب، بیفزای افتخار

ما ریزه خوار صحبت رند قلندریم

با غمزه‏ای نواز، دل پیر جیره خوار

از زهر جان‏گداز رقیبم سخن مگوی

دانی چه‏ها کشیدم از این مار خالدار؟

بوس و کنار یار، به جانم حیات داد

در هجر او، نه بوس نصیب است و نی کنار

هشدار ده به پیر خرابات، از غمم

ساقی، ز جام باده مرا کرد هوشیار

خُم می

دکّه عطر فروشی است و یا معبر یار؟

ماه روشنگر بزم است و یا روی نگار؟

ای نسیم سحری، از سر کویش آیی

که چنین روح فزایی و چنین غالیه بار؟

غمزه‏ای تا بگشایی به رُخم راه امید

لطفی ای دوست، بر این دلشده زار و نزار

در میخانه به رویم بگشوده است حریف

ساغری از کف خود بازده، ای لاله عذار

خُم می زنده، اگر ساغری از دست برفت

سر خُم باز کن و عقده ز جانم بردار

بر کَنَم خرقه سالوس، اگر لطف کنی

سر نهم بر قَدَمَت خرقه گذارم بکنار

دیار دلدار

کور کورانه به میخانه مرو، ای هشیار

خانه عشق بود، جامه تزویر برآر

عاشقانند در آن خانه، همه بی سر و پا

سروپایی اگرت هست، در آن پانگذار

تو که دلبسته تسبیحی و وابسته دیر

ساغر باده از آن میکده، امید مدار

پاره کن سبحه و بشکن درِ این دیر خراب

گر که خواهی شوی آگاه، ز سرّالاسرار

گر نداری سر عشاق و ندانی ره عشق

سر خود گیر و ره عشق به رهوار سپار

باز کن این قفس و پاره کن این دام از پای

پرزنان، پرده‏دران رو به دیار دلدار

پرتو خورشید

مژده ای مرغ چمن، فصل بهار آمد باز

موسم می‏زدن و بوس و کنار آمد باز

وقت پژمردگی و غمزدگی آخر شد

روز آویختن از دامن یار آمد باز

مردگیها و فرو ریختگیها بشدند

زندگیها به دو صد نقش و نگار، آمد باز

زردی از روی چمن بار فرابست و برفت

گلبن از پرتو خورشید به بار آمد باز

ساقی و میکده و مُطرب و دست افشانی

به هوای خَم گیسوی نگار آمد باز

گر گذشتی به درِ مدرسه، با شیخ بگو:

پی تعلیم تو، آن لاله عذار آمد باز

دکه زُهد ببندید در این فصل طَرب

که به گوش دلِ ما نغمه تار آمد باز

مستی عشق

در میخانه به روی همه باز است هنوز

سینه سوخته در سوز و گداز است هنوز

بی نیازی است در این مستی و بیهوشی عشق

درِ هستی زدن از روی نیاز است هنوز

چاره از دوری دلبر نبود، لب بربند

که غلام درِ او، بنده نواز است هنوز

راز مگشای، مگر در برِمست رُخ یار

که در این مرحله، او محرم راز است هنوز

دست ب-ردار ز سوداگری و بوالهوسی

دست عشاق سوی دوست دراز است هنوز

نرسد دست من سوخته بردامن یار

چه توان کرد که در عشوه و ناز است هنوز؟

ای نسیم سحری، گر سر کویش گذری

عطر برگیر که او غالیه ساز است هنوز

سایه سرو

ابرو و مژّه او تیر و کمان است هنوز

طرّه گیسوی او عطر فشان است هنوز

ما به سوداگری خویش، روانیم همه

او به دلبردگی خویش روان است هنوز

ما پی سایه سَروش به تلاشیم، همه

او ز پندار من خسته، نهان است هنوز

سر و جانی نبود تا که به او هدیه کنم

او سراپایْ همه روح و روان است هنوز

من دل‏سوخته، پروانه شمع رخ او

رُخِ زیباش عیان بود و عیان است هنوز

قدسیان را نرسد تا که به ما فخر کنند

قصّه عَلّمَ الاسما به زبان است هنوز

عروس صبح

امشب که در کنار منی، خفته چون عروس

زنهار تا دریغ نداری، کنار و بوس

ای شب، بگیر تنگ به بر نوعروس صبح

امشب که تنگ در بر من، خفته این عروس

لب بر ندارم از لب شیرین شکّرش

گر بانگ صبح بشنوم و گر غریو کوس

یا رب، ببند بر رُخ خورشید، راه صبح

در خواب کن موذن و در خاک کن خروس

یک امشبی که با منی، از راه لطف و مهر

جبران شود بقیّه عمر، ار بود فسوس

نارِندَم ار بخواهم کاین شب، سحر شود

باشد اگر به تخت سلیمانی‏ام جلوس

هندی ز هند تا به سر کویت آمده است

کی دل دهد به شاهی شیراز و ملک طوس

فنون عشق

جامی بنوش و بر در میخانه، شاد باش

در یاد آن فرشته که توفیق داد، باش

گر تیشه‏ات نباشد تا کوه برکنی

فرهاد باش در غم دلدار و شاد باش

رو حلقه غلامی رندان به گوش کن

فرمانروای عالم کون و فساد باش

در پیچ و تاب گیسوی ساقی، ترانه ساز

با جان و دل لوای کش این نهاد، باش

شاگرد پیرمیکده شو در فنون عشق

گردن فرازْ بر همه خلق، اوستاد باش

مستان، مقام را به پشیزی نمی‏خرند

گو خسرو زمانه و یا کیقباد باش

فرزند دلپذیر خرابات، گر شدی

بگذار ملک قیصر و کسری به باد باش

آواز سروش

بر در میکده، پیمانه زدم خرقه به دوش

تا شود از کفم آرام و رَوَد از سر هوش

از دم شیخ، شفای دل من حاصل نیست

بایدم، شکوه برم پیش بت باده فروش

نه محقق خبری داشت، نه عارف اثری

بعد از این، دست من و دامن پیری خاموش

عالم و حوزه خود، صوفی و خلوتگه خویش

ما و کوی بت حیرت‏زده خانه به دوش

از در مدرسه و دیر و خرابات شدم

تا شوم بر در میعادگهش حلقه به گوش

گوش از عربده صوفی و درویش ببند

تا به جانت رسد از کوی دل، آواز سروش

پیر مغان

عهدی که بسته بودم با پیر می فروش

در سال قبل، تازه نمودم دوباره دوش

افسوس آیدم که در این فصل نوبهار

یاران تمام، طرف گلستان و من خموش

من نیز با یکی دو گُلندام سیم‏تن

بیرون روم به جانب صحرا، به عیش و نوش

حیف است این لطیفه عمر خدای داد

ضایع کنم به دلق ریاییّ و دیگجوش

دستی به دامن بت مه طلعتی زنم

اکنون که حاصلم نشد از شیخ خرقه پوش

از قیل و قال مدرسه‏ام، حاصلی نشد

جز حرف دلخراش پس از آنهمه خروش

حالی به کنج میکده، با دلبری لطیف

بنشینم و ببندم از این خلق، چشم و گوش

دیگر حدیث از لب هندی تو نشنوی

جز صحبت صفای می و حرف می‏فروش

آتش فراق

بیدل کجا رود، به که گوید نیاز خویش؟

با ناکسان چگونه کند فاش، راز خویش؟

با عاقلانِ بی‏خبر از سوز عاشقی

نتوان دری گشود ز سوز و گداز خویش

اکنون که یار راه ندادم به کوی خود

ما در نیاز خویشتن و او به ناز خویش

با او بگو که: گوشه چشمی ز راه مهر

بگُشا دمی به سوخته پاکباز خویش

ما عاشقیم و سوخته آتش فراق

آبی بریز، با کف عاشق نواز خویش

بیچاره‏ام ز درد و کسی چاره ساز نیست

لطفی نمای، با نظر چاره ساز خویش

با موبدان بگو: ره ما و شما جداست

ما با ایاز خویش و شما با نماز خویش

در همای دوست

من در هوای دوست، گذشتم ز جان خویش

دل از وطن بریدم و از خاندان خویش

در شهر خویش، بود مرا دوستان بسی

کردم جدا، هوای تو از دوستان خویش

من داشتم به گلشن خود، آشیانه‏ای

آواره کرد عشق توام ز آشیان خویش

می‏داشتم گمان که تو با من وفا کنی

ورنه، برون نمی‏شدم از بوستان خویش

محرم عشق

وه، چه افراشته شد در دو جهان پرچم عشق

آدم و جنّ و مَلَک، مانده به پیچ و خم عشق

عرشیان، ناله و فریاد کنان در ره یار

قدسیان بر سر و بر سینه زنان، از غم عشق

عاشقان از در و دیوار هجوم آوردند

طرفه سرّی است هویدا، ز در محکم عشق

ریزه خوارانِ درِ میکده شاداب شدند

جلوه‏گاهی است ز رندان، به درِ خاتم عشق

غم مخور، ای دل دیوانه که راهت ندهند

پیش سالک نبود فرق، ز بیش و کم عشق

به حریفانِ ستم پیشه، پیامم برسان

جز من مست، نباشد دگری محرم عشق

جلوه دیدار

پرده برگیر که من یار توام

عاشقم، عاشق رخسار توام

عشوه کن، ناز نما، لب بگشا

جان من، عاشق گفتار توام

بر سر بستر من پا بگذار

منِ دل‏سوخته، بیمار توام

با وصالت ز دلم عقده گشا

جلوه‏ای کن که گرفتار توام

عاشقی سر به گریبانم، من

مستم و مرده دیدار توام

گر کُشی یا بنوازی، ای دوست

عاشقم، یار وفادار توام

هر که بینیم، خریدار تو است

من خریدارِ خریدارِ توام

محرم اسرار

هیچ دانی که منِ زار گرفتار توام

با دل و جان، سببِ گرمیِ بازار توام

هر جفا از تو به من رفت، به منت بخرم

به خدا یار توام، یارِ وفادار توام

تار گیسوی تو آخر به کمندم افکند

من، اسیر خم گیسوی تو و تار توام

بس کن ای جغد، ز ویرانه خود دم بربند

که در این دایره، من نقطه پرگار توام

عارفان پرده بیفکنده به رخسار حبیب

من دیوانه، گشاینده رخسار توام

عاشقان سرّ سویدای تو را فاش کنند

پیش من آی که من محرم اسرار توام

روی بگشای بر این پیر ز پا افتاده

تا دم مرگ به جان، عاشق دیدار توام

فصل طرب

دست افشان به سر کوی نگار آمده‏ام

پای‏کوبان ز پی نغمه تار آمده ام

حاصل عمر اگر نیْم نگاهی باشد

بهر آن نیم نگه، با دل زار آمده ام

باده از دست لطیف تو در این فصل بهار

جان فزاید که در این فصل بهار آمده ام

مطرب عشق کجا رفته، در این فصل طرب

که به عشق و طربش باده گسار آمده‏ام

در میخانه گشایید که از مسلخ عشق

به هوای رُخ آن لاله عذار آمده‏ام

جامه زهد دریدم، رهم از دام بلا

باز رستم، ز پی دیدن یار آمده‏ام

به تماشای صفای رخت، ای کعبه دل

به صفا پشت و سوی شهر نگار آمده‏ام

نهانخانه اسرار

بر در میکده از روی نیاز آمده‏ام

پیش اصحاب طریقت، به نماز آمده‏ام

از نهانخانه اسرار، ندارم خبری

به در پیر مغان صاحب راز آمده‏ام

از سر کوی تو راندند مرا با خواری

با دلی سوخته از بادیه باز آمده‏ام

صوفی و خرقه خود، زاهد و سجّاده خویش

من سوی دیر مغان، نغمه نواز آمده‏ام

با دلی غمزده از دیر به مسجد رفتم

به امیدی هِله با سوز و گداز آمده ام

تا کند پرتو رویت به دو عالم غوغا

بر هر ذره، به صد راز و نیاز آمده‏ام

آیینه جان

بر در میکده بگذشته ز جان، آمده‏ام

پشت پایی زده بر هر دو جهان، آمده‏ام

جان که آیینه هستی است در اقلیم وجود

بر زده سنگ به آیینه جان، آمده‏ام

سرّهستی چو نشد حاصلم از ملک شهود

در نهانخانه پی سرّ نهان، آمده‏ام

جلوه روی تو بی منّت کس مقصود است

کاین همه راهْ کران تا به کران آمده‏ام

دستگیری کنم ای خضر که در این ظلمات

پی سرچشمه آب حَیوان آمده‏ام

همّت ای دوست که من، چشم ببستم ز جهان

به سر کوی تو، چشمِ نگران آمده‏ام

خوشدل از عاقبت کار شو، ای هندی، از آنک

بر در پیر ره از بخت جوان آمده ام

گنج نهان

بر در میکده با آه و فغان آمده‏ام

از دغل‏بازی صوفی به امان آمده‏ام

شیخ را گو که درِ مدرسه بربند که من

زین همه قال و مقال تو، به جان آمده‏ام

سر خم باز کن ای پیر که در درگه تو

با شعف، رقص کنان دست فشان آمده‏ام

گرهی باز نگردد، مگر از غمزه یار

بر درش با تن شوریده، روان آمده‏ام

همه جا خانه یار است که یارم همه جاست

پس ز بتخانه سوی کعبه چسان آمده‏ام؟

راز بگشا و گره باز و معما حل کن

که از این بادیه، بی تاب و توان آمده‏ام

تا که از هیچ کنم کوچ به سوی همه چیز

بوالهوس در طمع گنج نهان، آمده‏ام

نیم‌غمزه

پروانه وار بر در میخانه، پر زدم

در بسته بود با دل دیوانه در زدم

خوابم ربود، آن بت دلدار تا به صبح

چون رغ حق، ز عشق ندا تا سحر زدم

دیدار یار گر چه میسر نمی شود

من در هوای او، به همه بام و بر زدم

در هر چه بنگری، رخ او جلوه‏گر بُوَد

لوح رُخش به هر در و هر رهگذر زدم

در حال مستی، از غم آن یار دلفریب

گاهی به سینه، گاه به رُخ، گه به سر زدم

جان عزیز من، بت من چهره باز کرد

طعنه به روی شمس و به روی قمر زدم

یارم به نیم غمزه چنان جان من بسوخت

کآتش به ملک خاور و هم، باختر زدم

چشم بیمار

من به خال لبت ای دوست گرفتار شدم

چشم بیمار تو را دیدم و بیمار شدم

فارغ از خود شدم و کوس اناالحق بزدم

همچو منصور خریدار سرِ دار شدم

غم دلدار فکنده است به جانم، شرری

که به جان آمدم و شهره بازار شدم

درِ میخانه گشایید به رویم، شب و روز

که من از مسجد و از مدرسه، بیزار شدم

جامه زهد و ریا کَندم و بر تن کردم

خرقه پیر خراباتی و هشیار شدم

واعظ شهر که از پند خود آزارم داد

از دم رند می‏آلوده مددکار شدم

بگذارید که از بتکده یادی بکنم

من که با دستِ بت میکده، بیدار شدم

شهره شهر

به کمند سر زلف تو، گرفتار شدم

شهره شهر به هر کوچه و بازار شدم

گر برانی ز درم، از در دیگر آیم

گر برون راندی‏ام، از خانه ز دیوار شدم

مستی علم و عمل رخت ببست از سر من

تا که از ساغر لبریز تو، هشیار شدم

پیش من هیچ به از لذّت بیماری نیست

تا ز بیماری چشمان تو بیمار شدم

نشود بر سر کوی تو بیابم راهی

از دم پیر در این راه، مددکار شدم

دامن از آنچه که انباشته‏ام، برچیدم

تا که خجلت زده در خدمت خمّار شدم

یاد دوست

یاد روزی که به عشق تو گرفتار شدم

از سر خویش گذر کرده، سوی یار شدم

آرزوی خم گیسوی تو، خم کرد قدم

باز، انگشت نمای سر بازار شدم

طُرفه روزی که شبش با تو به پایان بردم

از پی حسرت آن مونس خمّار شدم

با که گویم که دل از دوری جانان چه کشید

طاقت از دست برون شد که چنین زار شدم

یار در میکده ، باید سخن دوست شنید

طوطی باغ چه داند، برِ دلدار شدم

آن طرب را که ز بیماری چشمت دیدم

فارغ از کوْن و مکان گشتم و بیمار شدم

آرزوها

در دلم بود که آدم شوم؛ امّا نشدم

بی‏خبر از همه عالم شوم؛ امّا نشدم

بر درِ پیرِ خرابات نهم روی نیاز

تا به این طایفه محرم شوم؛ امّا نشدم

هجرت از خویش کنم، خانه به محبوب دهم

تا به اسماء معلّم شوم؛ امّا نشدم

از کف دوست بنوشم همه شب باده عشق

رسته از کوثر و زمزم شوم؛ امّا نشدم

فارغ از خویشتن و واله رخسار حبیب

همچنان روح مجسم شوم؛ امّا نشدم

سر و پا گوش شوم، پای به سر هوش شوم

کز دَم گرم تو مُلهَم شوم؛ امّا نشدم

از صفا راه بیابم به سوی دار فنا

در وفا یار مسلّم شوم؛ امّا نشدم

خواستم بر کنم از کعبه دل، هر چه بت است

تا برِ دوست مکرّم شوم؛ امّا نشدم

آرزوها همه در گور شد ای نفس خبیث

در دلم بود که آدم شوم؛ امّا نشدم

فراق یار

از تو ای می‏زده، در میکده نامی نشنیدم

نزد عشاق شدم، قامت سرو تو ندیدم

از وطن رخت ببستم که تو را باز بیابم

هر چه حیرت‏زده گشتم، به نوایی نرسیدم

گفتم از خود برهم تا رخ ماه تو ببینم

چه کنم من که از این قید منیّت نرهیدم؟

کوچ کردند حریفان و رسیدند به مقصد

بی نصیبم من بیچاره که در خانه خزیدم

لطفی ای دوست که پروانه شوم در بر رویت

رحمی ای یار که از دور رسانند نویدم

ای که روح منی، از رنج فراقت چه نبردم؟

ای که در جان منی، از غم هجرت چه کشیدم؟

کعبه مقصود

هر جا که شدم، از تو ندایی نشنیدم

جز از بت و بتخانه، اثر هیچ ندیدم

آفاق پر از غلغله است از تو و هرگز

با گوش کر خود به صدایی نرسیدم

دنیا همه دریای حیات و من مسکین

یک قطره از این موج خروشان، نچشیدم

رفتند حریفان به سوی کعبه مقصود

با محملی از نور و به گردش نرسیدم

این خرقه پوسیده، رها کرده و رفتند

من شاد به این پوسته در خرقه خزیدم

صاحبدل آشفته گذشت از پل و من باز

دنبال خسان پشت به پل کرده دویدم

مرغان همه بشکسته قفس را و پریدند

من در قفس افتاده، به خود تار تنیدم

یا رب! شود آن روز که در جمع حریفان

بینم که از این لانه گندیده پریدم؟

نسیم عشق

به من نگر که رخی همچو کهربا دارم

دلی به سوی رخ یار دلربا دارم

ز جام عشق چشیدم شراب صدق و صفا

به خمّ میکده با جان و دل، وفادارم

مرا که مستی عشقت، ز عقل و زهد رهاند

چه ره به مدرسه یا مسجد ریا دارم؟

غلام همّت جام شراب ساقی باش

که هر چه هست از آن روی با صفا دارم

نسیم عشق ، به آن یار دلربا برگو

ز جای خیز که من درد بی‏دوا دارم

چه رازهاست در این خمّ و ساقی و دلبر

به جان دوست ز درگاه کبریا دارم

سخن ز تخت سلیمان و جام جم نزنید

که تاج خسروِ کی را منِ گدا دارم

محراب عشق

جز خم ابروی دلبر، هیچ محرابی ندارم

جز غم هجران رویش، من تب و تابی ندارم

گفتم اندر خواب بینم چهره چون آفتابش

حسرت این خواب در دل ماند، چون خوابی ندارم

سر نهم بر خاک کویش، جان دهم در یاد رویش

سرچه باشد؟ جان چه باشد؟ چیز نایابی ندارم

با که گویم درد دل را؟ از که جویم راز جان را؟

جز تو ای جان رازجویی، دردِ دل یابی ندارم

تشنه عشق تو هستم، باده جانبخش خواهم

هر چه بینم جز سرابی نیست، من آبی ندارم

من پریشان حالم از عشق تو و حالی ندارم

من پریشان گویم از دست تو آدابی ندارم

سایه عشق

بی هوای دوست، ای جان دلم، جانی ندارم

دردمندم، عاشقم بی دوست، درمانی ندارم

آتشی از عشق در جانم فکندی، خوش فکندی

من که جز عشق تو آغازی و پایانی ندارم

عشق آوردم در این میخانه با مشتی قلندر

پرگشایم سوی سامانی که سامانی ندارم

عالم عشق است، هر جا بنگری از پست و بالا

سایه عشقم که خود پیدا و پنهانی ندارم

هر چه گوید عشق گوید، هر چه سازد عشق سازد

من چه گویم، من چه سازم، من که فرمانی ندارم

غمزه کردی، هر چه غیر از عشق را بنیان فکندی

غمزه کن بر من که غیر از عشق بنیانی ندارم

سر نهم در کوی عشقت، جان دهم در راه عشقت

من چه می‏گویم که جز عشقت سر و جانی ندارم

عاشقم، جز عشق تو، در دست من چیزی نباشد

عاشقم، جز عشق تو بر عشق برهانی ندارم

جامه‌دران

من خواستار جام می از دست دلبرم

این راز با که گویم و این غم کجا برم؟

جان باختم به حسرت دیدار روی دوست

پروانه دور شمعم و اسپند آذرم

پرپر شدم ز دوری او، کنج این قفس

این دام باز گیر تا که معلّق زنان پرم

این خرقه ملوّث و سجاده ریا

آیا شود که بر درِ میخانه بردرم؟

گر از سبوی عشق، دهد یار جرعه‏ای

مستانه، جان ز خرقه هستی درآورم

پیرم؛ ولی به گوشه چشمی جوان شوم

لطفی که از سراچه آفاق بگذرم

بهار جان

بهار آمد، جوانی را پس از پیری ز سر گیرم

کنار یار بنشینم ز عمر خود ثمرگیرم

به گلشن باز گردم، با گل و گلبن در آمیزم

به طرف بوستان دلدار مهوش را به برگیرم

خزان و زردی آن را نهم در پشت سر، روزی

که در گلزار جان از گل‏عذار خود خبر گیرم

پَر و بالم که در دیْ از غم دلدار، پرپر شد

به فروردین به یاد وصل دلبر بال و پر گیرم

به هنگام خزان در این خراب آباد، بنشستم

بهار آمد که بهر وصل او بار سفر گیرم

اگر ساقی از آن جامی که بر عشاق افشاند

بیفشاند ، به مستی از رخ او، پرده بر گیرم

محفل رندان

آید آن روز که خاک سر کویش باشم

ترک جان کرده و آشفته رویَش باشم

ساغر روح‏فزا از کف لطفش گیرم

غافل از هر دو جهان، بسته مویش باشم

سر نهم بر قدمش، بوسه زنان تا دم مرگ

مست تا صبح قیامت ز سبویش باشم

همچو پروانه بسوزم برِ شمعش، همه عمر

محو چون می‏زده در روی نکویش باشم

رسد آن روز که در محفل رندان، سرمست

راز دار همه اسرار مگویش باشم

یوسفم، گر نزند بر سر بالینم سر

همچو یعقوب، دل آشفته بویش باشم

انتظار

از غم دوست، در این میکده فریاد کشم

داد رس نیست که در هجر رخش داد کشم

داد و بیداد که در محفل ما رندی نیست

که برش شکوه برم، داد ز بیداد کشم

شادیم داد، غمم داد و جفا داد و وفا

با صفا منّت آن را که به من داد، کشم

عاشقم، عاشق روی تو، نه چیز دگری

بار هجران و وصالت به دل شاد، کشم

در غمت ای گل وحشیِ من، ای خسرو من

جور مجنون ببرم، تیشه فرهاد کشم

مُردم از زندگیِ بی تو که با من هستی

طرفه سرّی است که باید برِ استاد کشم

سالها می گذرد، حادثه ها می آید

انتظار فرج از نیمه خرداد کشم

بوی نگار

آن ناله ها که از غم دلدار می‏کشم

آهی‏است کز درون شرربار می‏کشم

با یار دلفریب بگو: پرده برگشا

کز هجر روی ماه تو، آزار می‏کشم

منصور را گذار که فریاد او به دوست

در جمع گلرخان به سرِدار می‏کشم

ساقی، بریز باده به جامم که هجر یار

باری‏است بس‏گران به سربار می‏کشم

گفتی که دوست، باز کند در به روی دوست

این حسرتی است تازه که بسیار می‏کشم

کوچک مگیر کلبه پیر مغان که من

بوی نگار زان در و دیوار می‏کشم

سالک در این سلوک به دنبال کیستی؟

من یار را به کوچه و بازار می‏کشم

شبِ وصل

یک امشبی که در آغوش ماه تابانم

ز هر چه در دو جهان است، روی گردانم

بگیر دامن خورشید را دمی، ای صبح

که مه نهاده سر خویش را به دامانم

هزار ساغر آب حیات خوردم از آن

لبان و همچو سکندر هنوز عطشانم

خدای را که چه سرّی نهفته اندر عشق

که یار در بر من خفته، من پریشانم؟

ندانم از شب وصل است یا ز صبح فراق

که همچو مرغ سحرگاه، من غزلخوانم؟

هزار سال، اگر بگذرد از این شب وصل

ز داستان لطیفش، هزار دستانم

مخوان حدیث شب وصل خویش را، هندی

که بیمناک ز چشمِ بدِ حسودانم

سراپرده عشق

باید از رفتن او جامه به تن، پاره کنم

درد دل را به چه انگیزه توان چاره کنم؟

در میخانه گشایید به رویم که دمی

درد دل را به می و ساقی میخواره، کنم

مگذارید که درد دل من فاش شود

که دل پیر خرابات ز غم، پاره کنم

سر خُم باد سلامت که به غمخواری آن

ذرّه در پرده عشق تو، چو خمپاره کنم

از سراپرده عشقِش به در آیم، روزی

ساکنان سر کویش همه آواره کنم

رخ نما، ای بت هر جایی بی نام و نشان

تا ز سیلی دل خود همسر رخساره کنم

شمع وجود

آید آن روز که من، هجرت از این خانه کنم؟

از جهان پرزده، در شاخ عدم لانه کنم؟

رسد آن حال که در شمعِ وجود دلدار

بال و پر سوخته، کارِ شب پروانه کنم؟

روی از خانقه و صومعه برگردانم

سجده بر خاک در ساقی میخانه کنم؟

حال، حاصل نشد از موعظه صوفی و شیخ

رو به کوی صنمی واله و دیوانه کنم

گیسو و خال لبت دانه و دامند، چسان

مرغ دل فارغ از این دام و از این دانه کنم؟

شود آیا که از این بتکده، بر بندم رخت

پر زنان، پشت بر این خانه بیگانه کنم؟

خلوتگه عشاق

فرّخ آن روز که از این قفس آزاد شوم

از غم دوری دلدار رهم، شاد شوم

سر نهم بر قدم دوست، به خلوتگه عشق

لب نهم بر لب شیرین تو، فرهاد شوم

طی کنم راه خرابات و به پیری برسم

از دم پیر خرابات دل آباد شوم

یاد روزی که به خلوتگه عشاق روم

طرب انگیز و طرب خیز و طرب‏زاد شوم

نه به میخانه مرا راه، نه در مسجد جا

یار را گو: سببی ساز که ارشاد شوم

شرح پریشانی

درد خواهم، دوا نمی‏خواهم

غصّه خواهم، نوا نمی‏خواهم

عاشقم، عاشقم، مریض توام

زین مرض، من شفا نمی‏خواهم

من جفایت به جان خریدارم

از تو ترک جفا، نمی‏خواهم

از تو جانا، جفا وفا باشد

پس دگر، من وفا نمی‏خواهم

تو صفای منی و مروه من

مروه را با صفا نمی‏خواهم

صوفی از وصل دوست، بی‏خبر است

صوفی بی صفا، نمی‏خواهم

تو دعای منی، تو ذکر منی

ذکر و فکر و دعا نمی‏خواهم

هر طرف رو کنم، تویی قبله

قبله، قبله نما نمی‏خواهم

هر که را بنگری، فدایی تو است

من فدایم، فدا نمی‏خواهم

همه آفاق، روشن از رُخ تو است

ظاهری، جای پا نمی‏خواهم

همّت پیر

رازی است مرا، رازگشایی خواهم

دردی است به جانم و دوایی خواهم

گر طور ندیدم و نخواهم دیدن

در طور دل از تو، جای پایی خواهم

گر صوفی صافی نشدم در ره عشق

از همّت پیر ره، صفایی خواهم

گر دوست وفایی نکند بر درویش

با جان و دلم از او جفایی خواهم

بردار حجاب از رخ، ای دلبر حسن

در ظلمت شب، راهنمایی خواهم

از خویش برون شو، ای فرو رفته به خود

من عاشقِ از خویش رهایی خواهم

در جان منیّ و می نیابم رخ تو

در کنز عیان، کنز خفایی خواهم

این دفتر عشق را بِبَند ای درویش

من غرقم و دستِ ناخدایی خواهم

جام جان

در دلم بود که جان در ره جانان بدهم

جان ز من نیست که در مقدم او، جان بدهم

جام می ده که در آغوش بتی جا دارم

که از آن جایزه بر یوسف کنعان بدهم

تا شدم خادم درگاه بت باده فروش

به امیران دو عالم همه فرمان بدهم

از پریشانی جانم ز غمش، باز مپرس

سر و جان در ره آن زلف پریشان بدهم

زاهد، از روضه رضوان و رخ حور مگوی

خَم زلفش نه به صد روضه رضوان بدهم

شیخ محراب ، تو و وعده گلزار بهشت

غمزه دوست نشاید که من ارزان بدهم

صاحب درد

ما زاده عشقیم و فزاینده دردیم

با مدّعیِ عاکفِ مسجد، به نبردیم

با مدعیان، در طلبش عهد نبستیم

با بی‏خبران، سازش بیهوده نکردیم

در آتش عشق تو، خلیلانه خزیدیم

در مسلخ عشاق تو، فرزانه و فردیم

در میکده با می‏زدگان، بیهش و مستیم

در بتکده با بت زده، هم‏عهد چو مردیم

در حلقه خود باختگان، چون گل سرخیم

در جرگه زالوصفتان، با رخِ زردیم

در زمره آشفته دلان، زار و نزاریم

در حوزه صاحبنظران، چون یخ سردیم

با صوفی و درویش و قلندر به ستیزیم

با می زدگان، گمشدگان، بادیه گردیم

با کس ننماییم بیان، حال دل خویش

ما خانه به دوشان، همگی صاحب دردیم

کعبه دل

تا از دیار هستی، در نیستی خزیدیم

از هر چه غیر دلبر، از جان و دل بریدیم

با کاروان بگویید: از راه کعبه برگرد

ما یار را به مستی، بیرون خانه دیدیم

لبّیک از چه گویید، ای رهروان غافل ؟

لَبیّک او به خلوت، از جامِ می شنیدیم

تا چند در حجابید، ای صوفیان محجوب؟

ما پرده خودی را در نیستی دریدیم

ای پرده دار کعبه، بردار پرده از پیش

کز روی کعبه دل، ما پرده را کشیدیم

ساقی، بریز باده در ساغر حریفان

ما طعم باده عشق، از دست او چشیدیم

سرّ عشق

ما ز دلبستگی حیله گران، بی‏خبریم

از پریشانی صاحبنظران، بی‏خبریم

عاقلان از سر سودایی ما بی‏خبرند

ما ز بیهودگی هوشوران بی‏خبریم

خبری نیست ز عشاق رُخش در دو جهان

چه توان کرد که از بی‏خبران بی‏خبریم؟

سرّ عشق از نظر پرده دران پوشیده است

ما ز رسوایی این پرده دران بی‏خبریم

راز بیهوشی و مستی و خراباتی عشق

نتوان گفت که از راهبران بی‏خبریم

ساغری از کف خود بازده، ای مایه عیش

ما که از شادی و عیش دگران بی‏خبریم

محرم راز

در غم هجر رخ ماه تو، در سوز و گدازیم

تا به کی زین غم جانکاه بسوزیم و بسازیم؟

شب هجران تو آخر نشود، رُخ ننمایی

در همه دهر تو در نازی و ما گرد نیازیم

آید آن روز که در باز کنی، پرده‏گشایی؟

تا به خاک قدمت جان و سر خویش ببازیم

به اشارت، اگرم وعده دیدار دهد یار

تا پس از مرگ به وجد آمده در ساز و نوازیم

گر به اندیشه بیاید که پناهی است به کویت

نه سوی بتکده رو کرده، نه راهی حجازیم

ساقی از آن خُمِ پنهان که ز بیگانه نهان است

باده در ساغر ما ریز که ما محرم رازیم

جام ازل

مازاده عشقیم و پسرخوانده جامیم

در مستی و جانبازی دلدار تمامیم

دلداده میخانه و قربانی شربیم

در بارگه پیرمغان، پیر غلامیم

همبستر دلدار و زهجرش به عذابیم

در وصل غریقیم و به هجران مدامیم

بی رنگ و نواییم؛ ولی بسته رنگیم

بی نام ونشانیم و همی در پی نامیم

با صوفی و با عارف و درویش، به جنگیم

پرخاشگر فلسفه و علم کلامیم

از مدرسه مهجور و ز مخلوق کناریم

مطرود خرد پیشه و منفور عوامیم

با هستی و هستی طلبان، پشت به پشتیم

با نیستی از روز ازل گام به گامیم

بار یار

اکنون که در میکده بسته است به رویم

بهتر که غم خویش به خمار بگویم

من کشته آن ساقی و پیمانه عشقم

من عاشِق دلداده آن روی نکویم

پروانه صفت در برِ آن شمع بسوزم

مجنونم و در راه جنون بادیه پویم

راز دل غمدیده خود را به که گویم؟

من تشنه جام می از آن کهنه سبویم

بردار کتاب از برم و جام می آور

تا آنچه که در جمع کتب نیست، بجویم

از پیچ و خم عِلم و خرد، رخت ببندم

تا بار دهد یار، به پیچ و خم مویم

وادی ایمن

من در این بادیه صاحبنظری می‏جویم

راه گم کرده‏ام و راهبری می‏جویم

از ورق پاره عرفان، خبری حاصل نیست

از نهانخانه رندان، خبری می‏جویم

مسند و خرقه و سجاده ثمربخش نشد

از گلستان رُخ او، ثمری می‏جویم

ایمنی نیست در این وادی ایمن، ما را

من در این وادی ایمن، شجری می‏جویم

ترک میخانه و بتخانه و مسجد کردم

در ره عشقِ رُخت، رهگذری می‏جویم

سفر از هیچ به سوی همه چیزم، در پیش

لنگ لنگن روم و همسفری می‏جویم

گفته بودی که ره عشق، ره پر خطری است

عاشقم من که ره پر خطری می‏جویم

اندر این دیر کهن، ریخته شد بال و پرم

بهر منزلگه خود، بال و پری می‏جویم

بت یکدانه

خرّم آن روز که ما عاکف میخانه شویم

از کف عقل، برون جسته و دیوانه شویم

بشکنیم آینه فلسفه و عرفان را

از صنمخانه این قافله، بیگانه شویم

فارغ از خانقه و مدرسه و دیر شده

پشت پایی زده بر هستی و فرزانه شویم

هجرت از خویش نموده، سوی دلدار رویم

واله شمع رُخش گشته و پروانه شویم

از همه قید بریده، ز همه دانه رها

تا مگر بسته دام بت یکدانه شویم

مستی عقل ز سر برده و آییم به خویش

تا بهوش از قدح باده مستانه شویم

میِ چاره‌ساز

ساقی، به روی من درِ میخانه باز کن

از درس و بحث و زهد و ریا، بی‏نیاز کن

تاری ز زلفِ خم خم خود در رهم بنه

فارغ ز علم و مسجد و درس و نماز کن

داوودوار نغمه زنان ساغری بیار

غافل ز درد جاه و نشیب و فراز کن

بر چین حجاب، از رُخ زیبا و زلف یار

بیگانه ام ز کعبه و مُلک حجاز کن

لبریز کن از آن میِ صافی، سبوی من

دل از صفا به سوی بت ترکتاز کن

بیچاره گشته‏ام، ز غم هجر روی دوست

دعوت مرا به جام می چاره ساز کن

رازگشایی

بس کن این یاوه سرایی، بس کن

تا به کی خویش ستایی، بس کن

مخلصان لب به سخن وا نکنند

برکَن این ثوبِ ریایی، بس کن

تو خطا کاری و حق، آگاه است

حیله گر، زهد نمایی بس کن

حق غنیّ است، برو پیش غنی

نزد مخلوق، گدایی بس کن

هر پرستش که تو کردی، شرک است

بی خدا، چند خدایی بس کن

شرک در جان تو منزل دارد

دعوی شرک زدایی بس کن

توی شیطان زده و عشقِ خدا !

نبری راه به جایی، بس کن

سیّئات تو، به است از حسنات

جان من، شرک فزایی بس کن

خیل شیطان، نبود اهل اللّه

ای قلم، راز گشایی بس کن

بس کن که در گفتار و نوشتار تو با همه ادعاهای پوچ، بویی از حق نیست؛ پس این قلم را که در دست ابلیس است، عفو کن و راه خود پیش گیر؛ ولی از رحمت خداوند - تعالی - مایوس مباش که آن، سر حلقه همه خطاها است.

والسلام

روح اللّه الموسوی الخمینی

۲۵ بهمن ۱۳۶۵

باده حضور

در لقای رُخش، ای پیر! مرا یاری کن

دستگیری کن و پیری کن و غمخواری کن

از سر کوی تو، مایوس نگردم هرگز

غمزه‏ای، غمزدگان را تو مددکاری کن

هله، با جرعه‏ای از باده میخانه خویش

هوشم از سر ببر، آماده هشیاری کن

گر به لطفم ننوازی و پناهم ندهی

عشوه کن، ناز کن، آغاز ستمکاری کن

عاشقم، عاشقم، افتاده و بیمار توام

لطف کن، لطف، ز بیمار پرستاری کن

تو و سجّاده خویش و من و پیمانه خویش

با من باده زده، هر چه به دل داری، کن

گر نخواهی ز سر لطف نوازی ما را

از درِ قهر برون آی و دل آزاری کن

ساحل وجود

عاشق روی توام، دست بدار از دل من

به خدا! جز رخ تو، حل نکند مشکل من

مهر کوی تو، در آمیخته در خلقت ما

عشق روی تو، سرشته است به آب و گل من

نیست جز ذکر گل روی تو، در محفل ما

نیست جز وصل تو، چیز دگری حاصل من

پاره کن پرده انوار، میان من و خود

تا کند جلوه، رخ ماه تو اندر دل من

جلوه کن در جبل قلب من، ای یار عزیز

تا چو موسی بشود زنده، دل غافل من

در سراپای دو عالم، رخ او جلوه‏گر است

که کند پوچ، همه زندگی باطل من

موج دریاست جهان، ساحل و دریایی نیست

قطره ای از نم دریای تو شد، ساحل من

زد خلیل، عالم چون شمس و قمر را به کنار

جلوه دوست نباشد، چو من و آفل من

ساغر فنا

تا در جهان بود اثر، از جای پای تو

تا نغمه‏ای بود به فلک، از ندای تو

تا ساغر است و مستی و میخوارگی و عشق

تا مسجد است و بتکده و دیر، جای تو

تا هست رنگی، از سخن دلپذیر تو

تا هست بویی، از تو و از مدّعای تو

تا هست واژه ای ز تو در بین واژه ها

تا هست رونقی ز تو و گفته های تو

هرگز نه آنچه در خور عشق است و عاشقی

تا یک نشانه‏ای نبود، از فنای تو

کعبه در زنجیر

خار راه منی ای شیخ! ز گلزار برو

از سر راه من ای رند تبهکار، برو

تو و ارشاد من، ای مرشد بی رشد و تباه؟!

از برِ روی من ای صوفی غدّار، برو

ای گرفتار هواهای خود، ای دیر نشین

از صف شیفتگان رخ دلدار، برو

ای قلندر منش، ای باد به کف، خرقه به دوش

خرقه شرک تهی کرده و بگذار برو

خانه کعبه که اکنون، تو شدی خادم آن

ای دغل! خادم شیطانی، از این دار برو

زین کلیسای که در خدمت جبّاران است

عیسیِ مریم از آن، خود شده بیزار، برو

ای قلم بر کف نقادِ تبهکارِ پلید

بنه این خامه و مخلوق میازار، برو

باده عشق

من خراباتی‏ام؛ از من، سخن یار مخواه

گنگم، از گنگ پریشان شده، گفتار مخواه

من که با کوری ومهجوری خود سرگرمم

از چنین کور، تو بینایی و دیدار مخواه

چشم بیمار تو، بیمار نموده است مرا

غیر هذیان سخنی از من بیمار مخواه

با قلندر منشین، گر که نشستی هرگز

حکمت و فلسفه و آیه و اخبار مخواه

مستم از باده عشق تو و از مستِ چنین

پند مردان جهان دیده و هشیار، مخواه

شمس کامل

صف بیارایید رندان، رهبر دل آمده

جان برای دیدنش، منزل به منزل آمده

بلبل از شوق لقایش، پر زنان بر شاخ گل

گل ز هجر روی ماهش، پای در گِل آمده

طور سینا را بگو: ایّام صَعْق آخر رسید

موسی حق، در پی فرعون باطل آمده

بانگ زن، بر جمع خفّاشان پست کوردل

از ورای کوهساران، شمس کامل آمده

بازگو اهریمنان را، فصل عشرت بار بست

زندگی بر کامتان زهر هلاهِل آمده

دلبر مشکل گشا، از بام چرخ چارمین

با دم عیسی، برای حل مشکل آمده

غم مخور ای غرق دریای مصیبت، غم مخور

در نجاتت نوح کشتیبان به ساحل آمده

عطر یار

ما ندانیم که دلبسته اوییم، همه

مست و سرگشته آن روی نکوییم، همه

فارغ از هر دو جهانیم و ندانیم که ما

در پی غمزه او بادیه پوییم، همه

ساکنان در میخانه عشقیم، مدام

از ازل، مست از آن طرفه سبوییم، همه

هر چه بوییم ز گلزار گلستان وی است

عطر یار است که بوییده و بوییم، همه

جز رخ یار، جمالی و جمیلی نبود

در غم اوست که در گفت و مگوییم، همه

خود ندانیم که سرگشته و حیران همگی

پی آنیم که خود روی به روییم، همه

دریای هستی

در غم عشقت فتادم، کاشکی درمان نبودی

من سر و سامان نجویم، کاشکی سامان نبودی

زاده اسماء را با جَنّةُ الْمَأوی چه کاری؟

در چمِ فردوس می ماندم، اگر شیطان نبودی

از مَلَک پرواز کن و ز ملک هستی، رخت بر بند

نیست آدم‏زاده آنکس کز مَلَک پرّان نبودی

یوسفا، از چاه بیرون آی تا شاهی نمایی

گرچه از این چاه بیرون آمدن، آسان نبودی

ساغری از دست ساقی گیر و دل بر کن ز هستی

بر شود از قید هستی آنکه فکر جان نبودی

عاشقم، عاشق که درد عشق را جز او نداند

غرق بحر عشقم و چون نوح پشتیبان نبودی

بار امانت

غمی خواهم که غمخوارم تو باشی

دلی خواهم، دل آزارم تو باشی

جهان را یک جوی ارزش نباشد

اگر یارم، اگر یارم تو باشی

ببوسم چوبه دارم به شادی

اگر در پای آن دارم تو باشی

به بیماری، دهم جان و سر خود

اگر یار پرستارم تو باشی

شوم، ای دوست! پرچمدار هستی

در آن روزی که سردارم تو باشی

رسد جانم به فوق قاب قوسین

که خورشید شب تارم تو باشی

کِشم بار امانت، با دلی زار

امانتدار اسرارم تو باشی

کاروان عشق

پریشان‏حالی و درماندگیّ ما نمی‏دانی

خطا کاری ما را فاش بی پروا نمی‏دانی

به مستی، کاروان عاشقان رفتند از این منزل

برون رفتند از لا جانب الّا، نمی‏دانی

تهی‏دستی و ظالم پیشگیّ ما نمی‏بینی

سبکباری عاشق پیشه والا، نمی‏دانی

برون رفتند از خود تا که دریابند دلبر را

تو در کنج قفس منزلگه عنقا نمی‏دانی

زجا برخیز و بشکن این قفس، بگشای غلها را

تو منزلگاه آدم را ورأ لا نمی‏دانی

نبردی حاصلی از عمر، جز دعوای بی‏حاصل

تو گویی آدمیّت را جز این دعوا نمی‏دانی

گلزار جان

با که گویم غم دل، جز تو که غمخوار منی؟

همه عالم اگرم پشت کند، یار منی

دل نبندم به کسی، روی نیارم به دری

تا تو رویای منی، تا تو مدد کار منی

راهی کوی توام، قافله سالاری نیست

غم نباشد که تو خود، قافله سالار منی

به چمن روی نیارم، نروم در گلزار

تو چمنزار من استیّ و تو گلزار منی

دردمندم، نه طبیبی، نه پرستاری هست

دلخوشم، چون تو طبیب و تو پرستار منی

عاشقم، سوخته ام، هیچ مددکاری نیست

تو مددکار منِ عاشق و دلدار منی

محرم دل

باز گویم غم دل را که تو دلدار منی

در غم و شادی و اندوه و اَلَم، یار منی

جز گل رویِ توام در دو جهان، یاری نیست

چهره بگشای به رویم که تو غمخوار منی

چشم بیمار تو ای می زده، بیمارم کرد

پای بگذار به چشمم که پرستار منی

محرمی نیست که مرهم بنهد بر دل من

جز تو، ای دوست که خود محرم اسرار منی

زاری از غمزه غمزای تو، پیش که کنم؟

با که گویم که تو، سرچشمه آزار منی؟

بر گشا موی خم اندر خم و دست افشان باش

به خدا، یار منی، یار منی، یار منی

محراب اندیشه

باید از آفاق و انفس بگذری تا جان شوی

و آنگه از جان بگذری تا در خور جانان شوی

طُرّه گیسوی او، در کف نیاید رایگان

باید اندر این طریقت، پای و سر چوگان شوی

کی توانی خواند در محراب ابرویش نماز؟

قرنها باید در این اندیشه، سرگردان شوی

در ره خال لبش، لبریز باید جام درد

رنج را افزون کنی، نی در پی درمان، شوی

در هوای چشم مستش، در صف مستان شهر

پای کوبی، دست افشانی و هم‏پیمان شوی

این ره عشق است و اندر نیستی حاصل شود

بایدت از شوق، پروانه شوی؛ بریان شوی

غمزه دوست

جز سر کوی تو ای دوست، ندارم جایی

در سرم نیست، بجز خاک درت سودایی

بر در میکده و بتکده و مسجد و دیر

سجده آرم که تو شاید، نظری بنمایی

مشکلی حل نشد از مدرسه و صحبت شیخ

غمزه ای تا گره از مشکل ما بگشایی

این همه ما و منی، صوفی درویش نمود

جلوه ای تا من و ما را ز دلم بزدایی

نیستم، نیست، که هستی همه در نیستی است

هیچم و هیچ که در هیچ نظر فرمایی

پی هر کس شدم، از اهل دل و حال و طرب

نشنیدم طرب از شاهد بزم آرایی

عاکف درگه آن پرده نشینم، شب و روز

تا به یک غمزه او، قطره شود دریایی

خلوت مستان

در حلقه درویش، ندیدیم صفایی

در صومعه، از او نشنیدیم ندایی

در مدرسه، از دوست نخواندیم کتابی

در ماذنه، از یار ندیدیم صدایی

در جمع کتب، هیچ حجابی ندریدیم

در درس صحف، راه نبردیم به جایی

در بتکده، عمری به بطالت گذراندیم

در جمع حریفان نه دوایی و نه دائی

در جرگه عشاق روم، بلکه بیابم

از گلشن دلدار نسیمی، رد پایی

این ما و منی جمله ز عقل است و عقال است

در خلوت مستان، نه منی هست و نه مایی

رباعیات

دل خواب : چشم تو و خورشید جهانتاب کجا؟

در وصل : ای دوست، ببین حال دل زار مرا

طفل طریق : ای پیرطریق، دستگیری فرما!

باده اَلَست : هشیاری من بگیر و مستم بنما

هیهات : فاطی تو و ره به کوی دلبر؟ هیهات!

جمهوری اسلامی : جمهوری اسلامی ما جاوید است

فریاد : از درد دلم، بجز تو کی با خبر است؟

چراغ فطرت : فاطی که به قول خویش، اهل نظر است

فریاد ز من : ای پیر، هوای خانقاهم هوس است

جمهوری ما : جمهوری ما نشانگر اسلام است

ما عرفناک : فاطی که ز من نامه عرفانی خواست

تشنه پاسخ : ای دوست، هر آنچه هست، نورِ رُخ تو است

پرچم : این عید سعید، عید حزب اللّه است

دُرّ یتیم : فاطی که به نور فطرت، آراسته است

طوطی‌وار : فاطی که به دانشکده ره یافته است

مهمان : هر ذرّه در این مزرعه، مهمان تو هست

ایمان : آن را که زمین و آسمانش جا نیست

عشق : آن دل که به یاد تو نباشد، دل نیست

شیرین : در محفل دوستان، بجز یاد تو نیست

افسوس : افسوس که عمر در بطالت بگذشت

گمان : افسوس که ایّام جوانی بگذشت

هستی دوست : جز هستیِ دوست در جهان، نتوان یافت

نتوان یافت : با فلسفه، ره به سوی او نتوان یافت

طریق : فاطی که طریق ملکوتی سپرَد

فنا : صوفی، به ره عشق، صفا باید کرد

حذر : فاطی، به‏سوی دوست سفر باید کرد

سفر : از هستی خویشتن، گذر باید کرد

حجاب اکبر : فاطی که به علم فلسفه می‏نازد

راه : فصلی بگشا که وصف رویت باشد

نشان : فاطی گُل بوستان احمد باشد

عید : این عید سعید، عید اسعد باشد

عارف : آن کس که به زعم خویش، عارف باشد

قبله : ابروی تو قبله نمازم باشد

پریشان : تا تکیه‏گهت عصایِ برهان باشد

رها باید شد : از هستیِ خویشتن، رها باید شد

جلوه حق : موسی نشده، کلیم کی خواهی شد؟

فلسفه : فاطی که فنون فلسفه می‏خواند

حجاب : آنان که به علم فلسفه می‏نازند

جفا : فولاد دلی که آه، نرمش نکند

لَن تَرانی : تا جلوه او جبال را دَک نکند

همراز : آن شب که همه میکده ها باز شوند

ثنای حق : ذرّات جهان، ثنای حق می‏گویند

سوی او : ذرّات وجود، عاشق روی وی‏اند

بیراهه : علمی که جز اصطلاح و الفاظ نبود

فروغ رخ : آن کس که رخش ندید، خفاش بُوَد

پند : تا دوست بُوَد، تو را گزندی نَبُود

قرار : جز یاد تو در دلم قراری نَبُود

بُت : با چشم منی، جمال او نتوان دید

آن کیست؟ : آن کیست که روی تو به هر کوی ندید؟

راه معرفت : آن کس که ره معرفت اللّه پوید

بی‌قرار : یاران، دل دردمندِ ما را نگرید

مهجور : گر اهل نه‏ای زِ اهلِ‏حق خرده مگیر

فیض وجود : جز فیض وجود او، نباشد هرگز

مدّعی : از صوفی‏ها صفا ندیدم هرگز

جوینده تو : ای یاد تو روح‏بخش جان درویش

عقل و عشق : ای عشق، ببار بر سرم رحمت خویش

دام دل : افتاده به دام شمع، پروانه دل

رسوای تو : پروانه شمعِ رُخِ زیبای توام

غرق کمال : آن روز که عاشقِ جمالت گشتم

بیگانه خویش : تا روی تو را دیدم و دیوانه شدم

چه کنم؟ : فرهادم و سوزِ عشق شیرین دارم

کوی دوست : گر بر سرِ کوی دوست، راهی دارم

یاد : از دست فراقت، برِ کی داد برم؟

از دست تو : از دست تو در پیش که فریاد برم؟

آن روز : آن روز که ره به‏سوی میخانه برم

مدد نما : ای دوست، مدد نما که سیری بکنم

واله : گر بر سر کوی تو نباشم، چکنم؟

گناه : تا چند ز دست خویش، فریاد کنم؟

قطره : من پشّه‏ام، از لطف تو طاووس شوم

یاران نظری : یاران، نظری که نیک اندیش شوم

باغ زیبایی : ای روی تو نور بخش خلوتگاهم

فکر راه : طاعت نتوان کرد، گناهی بکنیم

شمع محفل : ای روی تو شمع محفل بیماران

خورشید جهان : بیدار شو ای یار، از این خواب گران

طور : ای دوست، مرا خدمت پیری برسان

پناهی نرسید : ای پیر، مرا به خانقاهی برسان

راحت دل : ای یاد تو، راحت دل درویشان

مستی : سرمست ز باده تو خواهم گشتن

بیدار شو : غیر ره دوست، کی توانی رفتن؟

اسیر : فخر است برای من، فقیرِ تو شدن

دور فکن : فرهاد شو و تیشه بر این کوه بزن

مفتون : دیوانه شو، این عقال از پا واکن

جمال مطلق : فاطی! ز علایق جهان دل برکن

سایه : ای فرّ هما، بر سر من سایه فکن

شادی : ای پیر خرابات دل، آبادم کن

ای پیر : ای پیر، بیا به حق من پیری کن

هما : طاووس هما، سایه فکن بر سر من

طوفان : فاش است به نزد دوست، راز دلِ من

بنمای نظری : ای شادی من، غصّه من، ای غم من

چراغ : ای عقده‏گشای دلِ دیوانه من

یاد تو : ای یاد تو، مایه غم و شادی من

راه دیوانگی : فرزانه شو و ز فرّ خود غافل شو

مجنون شو : ای مرغ چمن، از این قفس بیرون شو

معرفت : فاطی، تو و حقِّ معرفت یعنی چه؟

مراد دل : ای پیر، مرا به خانقه منزل ده

مجنون : یا رب، نظری ز پاکبازانم ده

شیفتگان : این شیفتگان که در صراطند، همه

رهروان : برخیز که رهروان به راهند، همه

ای مهر : ای مهر، طلوع کن که خوابیم، همه

کوی غم : ای دوست، به عشق تو دچاریم، همه

دوست : غیر از در دوست، در جهان کی یابی؟

فرزانه من : از دیده عاشقان، نهان کی بودی؟

عیان : فارغ اگر از هر دو جهان گردیدی

جام : عاشق نشدی، اگر که نامی داری

ای عشق : ای دیده، نگر رُخش به هر بام و دری

خبر : ای دوست، به روی دوست بگشای دری

اسیر نفس : فاطی، اگر از طارم اعلا گذری

فریاد رس : در هیچ دلی، نیست بجز تو هوسی

محفل دوست : در محفل دوست، نیست جز دود و دمی

خار راه : این فلسفه را که علم اعلا خوانی

خودبین : گر نیست شوی، کوس اَنَاالحق نزنی

لاف اَنَاالحَق : تا منصوری، لاف انا الحق بزنی

لاف عرفان : طوطی صفتی و لاف عرفان بزنی

خورشید : بردار حجاب تا جمالش بینی

فارغ : فرّخ روزی که فارغ از خویش شوی

بردار حجاب! : تا کوس اَنَاالحق بزنی، خودخواهی

پناه : فریادرس ناله درویش تویی

دل خواب

چشم تو و خورشید جهانتاب کجا؟

یاد رخ دلدار و دل خواب کجا؟

با این تن خاکی، ملکوتی نشوی

ای دوست تراب و ربّ الاَرباب کجا؟

در وصل

ای دوست، ببین حال دل زار مرا

وین جانِ بلا دیده بیمار مرا

تا کی درِ وصلِ خود به رویم بندی؟

جانا، مپسند دیگر آزار مرا

طفل طریق

ای پیرطریق، دستگیری فرما!

طفلیم در این طریق پیری فرما

فرسوده شدیم و ره به جایی نرسید

یارا، تو درین راه امیری فرما!

باده اَلَست

هشیاری من بگیر و مستم بنما

سر مست ز باده الستم بنما

بر نیستیم فزون کن، از راه کَرم

در دیده خود هر آنچه هستم، بنما

هیهات

فاطی تو و ره به کوی دلبر؟ هیهات!

نظّاره گریِّ روی دلبر؟ هیهات!

این راه، رهی نیست که پیمایی تو

جبریل در آن فکنده شهپر، هیهات!

جمهوری اسلامی

جمهوری اسلامی ما جاوید است

دشمن ز حیات خویشتن، نومید است

آن روز که عالم ز ستمگر خالی است

ما را و همه ستمکشان را عید است

فریاد

از درد دلم، بجز تو کی با خبر است؟

یا با من دیوانه که در بام و در است؟

طغیان درون را به که بتوانم گفت؟

فریاد نهان را به دل کی اثر است؟

چراغ فطرت

فاطی که به قول خویش، اهل نظر است

در فلسفه کوششش بسی بیشتر است

باشد که به خود آید و بیدار شود

داند که چراغ فطرتش در خطر است

فریاد ز من

ای پیر، هوای خانقاهم هوس است

طاعت نکند سود، گناهم هوس است

یاران همه سوی کعبه، کردند رحیل

فریاد ز من، گناهگاهم هوس است!

جمهوری ما

جمهوری ما نشانگر اسلام است

افکارِ پلیدِ فتنه جویان، خام است

ملّت به ره خویش جلو می‏تازد

صدام به دست خویش در صد دام است

ما عرفناک

فاطی که ز من نامه عرفانی خواست

از مورچه‏ای، تخت سلیمانی خواست

گویی نشنیده ما عرفناک از آنک

جبریل از او نفخه رحمانی خواست

تشنه پاسخ

ای دوست، هر آنچه هست، نورِ رُخ تو است

فریاد رس ِ دل، نظرِ فرّخ تو است

طی شد شب هجر (قدر) و مطلع فجر نشد

یارا! دل مرده، تشنه پاسخ تو است

پرچم

این عید سعید، عید حزب اللّه است

دشمن زشکست خویشتن، آگاه است

چون پرچم جمهوری اسلامی ما

جاوید به اسمِ اعظمِ اللّه است

دُرّ یتیم

فاطی که به نور فطرت، آراسته است

از قید حجاب عقل، پیراسته است

گویی که ز بحر نور سلطانی و صدر

این دُرّ یتیم پاک برخاسته است

طوطی‌وار

فاطی که به دانشکده ره یافته است

الفاظی چند را به هم بافته است

گویی که به یک دو جمله طوطی وار

سوداگرِ ذاتِ پاکِ نایافته است

مهمان

هر ذرّه در این مزرعه، مهمان تو هست

هر ریش دلی بحق، پریشان تو هست

کس را نتوان یافت که جویای تو نیست

جوینده هر چه هست، خواهان تو هست

ایمان

آن را که زمین و آسمانش جا نیست

بر عرش برین و کرسی‏اش ماوا نیست

اندر دل عاشقش بگنجد، ای دوست

ایمان است این و غیر از این معنا نیست

خرداد ۱۳۶۳

عشق

آن دل که به یاد تو نباشد، دل نیست

قلبی که به عشقت نتپد جز گِل نیست

آن کس که ندارد به سر کوی تو، راه

از زندگی بی ثمرش حاصل نیست

شیرین

در محفل دوستان، بجز یاد تو نیست

آزاده نباشد آنکه آزاد تو نیست

شیرین لب و شیرین خط و شیرین گفتار

آن کیست که با این همه، فرهاد تو نیست؟

افسوس

افسوس که عمر در بطالت بگذشت

با بارِ گنه، بدونِ طاعت بگذشت

فردا که به صحنه مجازات روم

گویند که هنگام ندامت بگذشت

گمان

افسوس که ایّام جوانی بگذشت

حالی نشد و جهان فانی بگذشت

مطلوب همه جهانْ نهان است، هنوز

دیدی همه عمر در گمانی بگذشت؟

هستی دوست

جز هستیِ دوست در جهان، نتوان یافت

در نیست نشانه‏ای ز جان نتوان یافت

در خانه اگر کس است، یک حرف بس است

در کوْن و مکان به غیر آن نتوان یافت

نتوان یافت

با فلسفه، ره به سوی او نتوان یافت

با چشم علیل، کوی او نتوان یافت

این فلسفه را بِهِل که بی شهپر عشق

اشراقِ جمیلِ رویِ او نتوان یافت

طریق

فاطی که طریق ملکوتی سپرَد

خواهد ز مقام جبروتی گذرَد

نابینایی است کو ز چاه ناسوت

بی راهنما به سوی لاهوت روَد

فنا

صوفی، به ره عشق، صفا باید کرد

عهدی که نموده‏ای، وفا باید کرد

تا خویشتنی، به وصل جانان نرسی

خود را به ره دوست، فنا باید کرد

حذر

فاطی، به‏سوی دوست سفر باید کرد

از خویشتنِ خویش گذر باید کرد

هر معرفتی که بویِ هستیِ تو داد

دیوی است به ره، از آن حذر باید کرد

سفر

از هستی خویشتن، گذر باید کرد

زین دیو لعین، صرف نظر باید کرد

گر طالب دیدار رخ محبوبی

از منزل بیگانه سفر باید کرد

حجاب اکبر

فاطی که به علم فلسفه می‏نازد

بر علم دگر به آشکارا تازد

ترسم که در این حجاب اکبر، آخر

غافل شود و هستی خود را بازد

راه

فصلی بگشا که وصف رویت باشد

آغازگر طُرّه مویت باشد

طومار علوم و فلسفه درهم پیچ

یارا، نظری که ره به سویت باشد

نشان

فاطی گُل بوستان احمد باشد

فرزند دلارام محمّد باشد

گفتار من از نشانِ سلطانی و صدر

در جبهه سعد او مویّد باشد

عید

این عید سعید، عید اسعد باشد

ملّت به پناه لطف احمد باشد

بر پرچم جمهوری اسلامی ما

تمثال مبارک محمّد(ص) باشد

عارف

آن کس که به زعم خویش، عارف باشد

غوّاص به دریای معارف باشد

روزی اگر از حجاب آزاد شود

بیند که به لاک خویش واقف باشد

قبله

ابروی تو قبله نمازم باشد

یاد تو گره‏گشای رازم باشد

از هر دو جهان، برفکنم روی نیاز

گر گوشه چشمت به نیازم باشد

پریشان

تا تکیه‏گهت عصایِ برهان باشد

تا دیدگهت کتابِ عرفان باشد

در هجر جمال دوست تا آخرِ عمر

قلب تو دگرگون و پریشان باشد

رها باید شد

از هستیِ خویشتن، رها باید شد

از دیو خودیّ خود، جدا باید شد

آن کس که به شیطان درون سرگرم است

کی راهی راه انبیا خواهد شد؟

جلوه حق

موسی نشده، کلیم کی خواهی شد؟

در طور رهش، مقیم کی خواهی شد؟

تا جلوه حق، تو را ز خود نرهاند

با یار ازل، ندیم کی خواهی شد؟

فلسفه

فاطی که فنون فلسفه می‏خواند

از فلسفه فا و لام و سین می‏داند

امیّد من آن است که با نورِخدا

خود را ز حجاب فلسفه برهاند

حجاب

آنان که به علم فلسفه می‏نازند

بر علم دگر به آشکارا تازند

ترسم که در این حجاب اکبر، آخر

سرگرم شوند و خویشتن را بازند

جفا

فولاد دلی که آه، نرمش نکند

یا ناله دلسوخته گرمش نکند

طوقی ز جفا فکنده بر گردن خویش

آزار دلم، دچار شرمش نکند

لَن تَرانی

تا جلوه او جبال را دَک نکند

تا صَعْق، تو را ز خویش مُندَک نکند

پیوسته خطاب لَن تَرانی شنوی

فانی شو تا خود از تو منفک نکند

همراز

آن شب که همه میکده ها باز شوند

یارانِ خرابات هم آواز شوند

فارغ ز رقیب، در کنارِ محبوب

طومار فراق بسته، همراز شوند

ثنای حق

ذرّات جهان، ثنای حق می‏گویند

تسبیح کنان، لقای او می‏جویند

ما کوردلان خامششان پنداریم

با ذکر فصیح راه او می پویند

سوی او

ذرّات وجود، عاشق روی وی‏اند

با فطرت خویشتن، ثناجوی وی‏اند

ناخواسته و خواسته دلها همگی

ر جا که نظر کنند، در سوی وی‏اند

بیراهه

علمی که جز اصطلاح و الفاظ نبود

تیرگی و حجاب، چیزی نفزود

هر چند تو حکمت الهی خوانیش

راهی به سوی کعبه عاشق ننمود

فروغ رخ

آن کس که رخش ندید، خفاش بُوَد

خورشیدْ، فروغ رخ زیباش بُوَد

سرّ است و هر آنچه هست اندر دو جهان

از جلوه نورِ روی او فاش بُوَد

پند

تا دوست بُوَد، تو را گزندی نَبُود

تا اوست، غبارِ چون و چندی نَبُود

بگذار هر آنچه هست و او را بگزین

نیکوتر از این دو حرف، پندی نَبُود

قرار

جز یاد تو در دلم قراری نَبُود

ای دوست، بجز تو غمگساری نَبُود

دیوانه شدم، ز عقل بیزار شدم

خواهان تو را به عقل، کاری نَبُود

بُت

با چشم منی، جمال او نتوان دید

با گوش تویی، نغمه او کس نشنید

این ما و تویی، مایه کوری و کری است

این بت بشکن تا شَوَدَت دوست پدید

آن کیست؟

آن کیست که روی تو به هر کوی ندید؟

آوای تو در هر در و منزل نشنید؟

کو آنکه سخن ز هرکه گفت، از تو نگفت؟

آن کیست که از می وصالت نچشید؟

راه معرفت

آن کس که ره معرفت اللّه پوید

پیوسته زِ هر ذرّه، خدا می‏جوید

تا هستیِ خویشتن فرامُش نکند

خواهد که زِ شِرک، عطر وحدت بوید

بی‌قرار

یاران، دل دردمندِ ما را نگرید

طوفانِ کُشنده بلا را نگرید

از ما دلِ بیقرار و پرشور و نوا

فارغْ، دلِ یارِ بی‏وفا را نگرید

مهجور

گر اهل نه‏ای زِ اهلِ‏حق خرده مگیر

ای مرده، چو خودْ زنده دلان مرده مگیر

برخیز ازاین خواب گران، ای مهجور

بیدار دلان، خواب گران برده مگیر

فیض وجود

جز فیض وجود او، نباشد هرگز

عکس نمود او، نباشد هرگز

مرگ است، اگر هستی دیگر بینی

بودی جز بود او، نباشد هرگز

مدّعی

از صوفی‏ها صفا ندیدم هرگز

زین طایفه من، وفا ندیدم هرگز

زین مدّعیان که فاش اناالحق گویند

با خودبینی، فنا ندیدم هرگز

جوینده تو

ای یاد تو روح‏بخش جان درویش

ای مهرِ جمالِ تو دوای دلِ ریش

دلها همه صیدهای در بند تواند

جوینده توست هر کسی در هر کیش

عقل و عشق

ای عشق، ببار بر سرم رحمت خویش

ای عقل، مرا رها کن از زحمت خویش

از عقل بریدم و به او پیوستم

شاید کشدم به لطف در خلوت خویش

دام دل

افتاده به دام شمع، پروانه دل

حاشا که رها کند غمش، خانه دل

مطرود شود ز جرگه درویشان

دیوانه وشی که نیست دیوانه دل

رسوای تو

پروانه شمعِ رُخِ زیبای توام

دلباخته قامت رعنای توام

آشفته‏ام از فراقت، ای دلبر حُسن

برگیر حجاب من که رسوای توام

غرق کمال

آن روز که عاشقِ جمالت گشتم

دیوانه روی بی‏مثالت گشتم

دیدم، نبود در دو جهان جز تو کسی

بیخود شدم و غرق کمالت گشتم

بیگانه خویش

تا روی تو را دیدم و دیوانه شدم

از هستی و هر چه هست، بیگانه شدم

بیخود شدم از خویشتن و خویشیها

تا مست، ز یک جرعه پیمانه شدم

چه کنم؟

فرهادم و سوزِ عشق شیرین دارم

امّید لقاء یار دیرین دارم

طاقت ز کفم رفت و ندانم چکنم

یادش همه شب در دل غمگین دارم

کوی دوست

گر بر سرِ کوی دوست، راهی دارم

در سایه لطف او، پناهی دارم

غم نیست که راه رفت و آمد باز است

طاعت اگرم نیست، گناهی دارم

یاد

از دست فراقت، برِ کی داد برم؟

فریاد رس، از تو، به که فریاد برم؟

طوفان غمت رشته هستی بگسیخت

یاد تو شود، یاد خود از یاد برم

از دست تو

از دست تو در پیش که فریاد برم؟

از دادستان همچو تویی داد برم؟

گر لطف کنی، نوازیم با نظری

صاحب نظران را همه از یاد برم

آن روز

آن روز که ره به‏سوی میخانه برم

یاران همه را به دلق و مسند سپرم

طومار حکیم و فیلسوف و عارف

فریاد کشان و پای‏کوبان بدرم

مدد نما

ای دوست، مدد نما که سیری بکنم

طاعت به کناری زده، خیری بکنم

فارغ ز تویی و منی و سرّ و علن

یاری طلبم، روی به دیری بکنم

واله

گر بر سر کوی تو نباشم، چکنم؟

گر واله روی تو نباشم، چکنم؟

ای جان جهان به تار موی تو اسیر

گر بسته موی تو نباشم، چکنم؟

گناه

تا چند ز دست خویش، فریاد کنم؟

از کرده خود کجا روم داد کنم؟

طاعات مرا گناه باید شمری

پس از گنه خویش چسان یاد کنم؟

قطره

من پشّه‏ام، از لطف تو طاووس شوم

یک قطره‏ام، ازیم تو قاموس شوم

گر لطف کنی، پربگشایم چو ملک

آماده پابوس شه طوس شوم

یاران نظری

یاران، نظری که نیک اندیش شوم

بیگانه ز قید هستیِ خویش شوم

تکبیر زنان رو سوی محبوب کنم

از خرقه برون آیم و درویش شوم

باغ زیبایی

ای روی تو نور بخش خلوتگاهم

یادِ تو فروغِ دلِ ناآگاهم

آن سرو بلند باغ زیبایی را

دیدن نتوان، با نظر کوتاهم

فکر راه

طاعت نتوان کرد، گناهی بکنیم

از مدرسه رو به خانقاهی بکنیم

فریاد اناالحق، رهِ منصور بود

یا رب مددی که فکر راهی بکنیم

شمع محفل

ای روی تو شمع محفل بیماران

وی یاد تو مرهم دل بیماران

بر بستر مرگ ما، طبیبانه بیا

ای دیدِ تو حلّ مشکل بیماران

خورشید جهان

بیدار شو ای یار، از این خواب گران

بنگر رخ دوست را به هر ذرّه عیان

تا خوابی، در خودیّ خود پنهانی

خورشید جهان بُوَد ز چشم تو نهان

طور

ای دوست، مرا خدمت پیری برسان

فریاد رَسا، به دستگیری برسان

طورست، هوس در این ره دور و دراز

یاری کن و یارِ خوش‏ضمیری برسان

پناهی نرسید

ای پیر، مرا به خانقاهی برسان

یاران همه رفتند، به راهی برسان

طاقت شدم از دست و پناهی نرسید

فریاد رَسا، پناهگاهی برسان

راحت دل

ای یاد تو، راحت دل درویشان

فریاد رسانِ مشکل درویشان

طور و شجر است و جلوه روی نگار

یاران! این است حاصل درویشان

مستی

سرمست ز باده تو خواهم گشتن

بی‏هوش فتاده تو خواهم گشتن

از هوش گریزانم و از مستی، مست

تا شاد ز داده تو خواهم گشتن

بیدار شو

غیر ره دوست، کی توانی رفتن؟

جز مدحت او کجا توانی گفتن؟

هر مدح و ثنا که می‏کنی، مدحِ وی است

بیدار شو ای رفیق، تا کی خفتن؟

اسیر

فخر است برای من، فقیرِ تو شدن

از خویش گسستن و اسیرِ تو شدن

طوفان زده بلای قهرت بودن

یکتا هدفِ کمان و تیر تو شدن

دور فکن

فرهاد شو و تیشه بر این کوه بزن

از عشق، به تیشه ریشه کوه بکن

طور است و جمال دوست همچون موسی

یاد همه چیز را جز او دور فکن

مفتون

دیوانه شو، این عقال از پا واکن

طاووس، ز جلوه زاغ را رسوا کن

حال دلِ عقل را ز دیوانه مپرس

مفتون عقال و عقل را پیدا کن

جمال مطلق

فاطی! ز علایق جهان دل برکن

از دوست شدن به این و آن، دل برکن

یک دوست که آن، جمال مطلق باشد

بگزین تو و از کون و مکان دل برکن

سایه

ای فرّ هما، بر سر من سایه فکن

فریاد رس و وجودم از پایه فکن

طوقی که به گردنم فکنده است، هوس

یارا، تو به گردن فرومایه فکن

شادی

ای پیر خرابات دل، آبادم کن

از بندگی خویشتن، آزادم کن

شادی بجز از دیدن او، رنج بود

شادی بزدای از دلم، شادم کن

ای پیر

ای پیر، بیا به حق من پیری کن

حالم دِه و دیوانه زنجیری کن

از دانش و عقل، یار را نتوان یافت

از جهل در این راه مددگیری کن

هما

طاووس هما، سایه فکن بر سر من

یاری کن و برگشای بال و پر من

فریاد رس، از قید خود آزادم کن

از اختر خود، نیک نما اختر من

طوفان

فاش است به نزد دوست، راز دلِ من

آشفته دلیّ و رنج بی‏حاصل من

طوفان فزاینده‏ای اندر دل ماست

یا رب! ز چه خاکی بسرشتی گِل من

بنمای نظری

ای شادی من، غصّه من، ای غم من

ای زخم درون من و ای مرهم من

بنما نظری، به ذرّه ای بی‏مقدار

تا بر سر آفاق رود، پرچم من

چراغ

ای عقده‏گشای دلِ دیوانه من

ای نوِر رخت، چراغ کاشانه من

بردار حجاب از میان تا یابد

راهی به رخ تو چشم بیگانه من

یاد تو

ای یاد تو، مایه غم و شادی من

سرو قد تو نهال آزادی من

بردار حجاب از رخ و رو بگشای

ای اصل همه خراب و آبادی من

راه دیوانگی

فرزانه شو و ز فرّ خود غافل شو

از علم و هنر گریز کن، جاهل شو

طی کن ره دیوانگی و بیخردی

یا دوست بخواه یا برو عاقل شو

مجنون شو

ای مرغ چمن، از این قفس بیرون شو

فردوس، تو را می طلبد، مفتون شو

طاووسی و از دیار یار آمده ای

یادآور روی دوست شو، مجنون شو

معرفت

فاطی، تو و حقِّ معرفت یعنی چه؟

دریافت ذات بی‏صفت یعنی چه؟

ناخوانده الف به یا نخواهی رَه یافت

ناکرده سلوک موهبت، یعنی چه؟

مراد دل

ای پیر، مرا به خانقه منزل ده

از یاد رخ دوست، مراد دل ده

حاصل نشد از مدرسه، جز دوری یار

جانا مددی به عمر بی‏حاصل ده

مجنون

یا رب، نظری ز پاکبازانم ده

لطفی کن و ره به‏دلنوازانم ده

از مدرسه و خانقهم، باز رهان

مجنون کن و خاطرِ پریشانم ده

شیفتگان

این شیفتگان که در صراطند، همه

جوینده چشمه حیاتند، همه

حق می‏طلبند و خود ندانند آن را

در آب به دنبال فُراتند، همه

رهروان

برخیز که رهروان به راهند، همه

پیوسته به سوی جایگاهند، همه

آنجا که بجز دوست، ز کس یادی نیست

افسرده دلان روی سیاهند، همه

ای مهر

ای مهر، طلوع کن که خوابیم، همه

در هجر رُخت در تب و تابیم، همه

هر برزن و بام از رخت روشن و ما

خفّاش وشیم و در حجابیم، همه

کوی غم

ای دوست، به عشق تو دچاریم، همه

در یاد رُخ تو داغداریم، همه

گر دور کنی یا بپذیری ما را

در کوی غم تو پایداریم، همه

دوست

غیر از در دوست، در جهان کی یابی؟

جز او به زمین و آسمان کی یابی؟

او نور زمین و آسمانها باشد

قرآن گوید، چنان نشان کی یابی؟

فرزانه من

از دیده عاشقان، نهان کی بودی؟

فرزانه من، جدا ز جان کی بودی؟

طوفان غمت ریشه هستی برکند

یارا، تو بریده از روان کی بودی؟

عیان

فارغ اگر از هر دو جهان گردیدی

از دیده این و آن، نهان گردیدی

طومار وجود را به هم پیچیدی

یار از پس پرده‏ها عیان گردیدی

جام

عاشق نشدی، اگر که نامی داری

دیوانه نه‏ای، اگر پیامی داری

مستی نچشیده‏ای، اگر هوش توراست

ما را بنواز تا که جامی داری

ای عشق

ای دیده، نگر رُخش به هر بام و دری

ای گوش، صداش بشنو از هر گذری

ای عشق، بیاب یار را در همه جا

ای عقل، ببند دیده بی‏خبری

خبر

ای دوست، به روی دوست بگشای دری

صاحب نظرا، به مستمندان، نظری

ما بی‏خبرانیم ز منزلگه عشق

ای با خبر از بی‏خبر آور خبری

اسیر نفس

فاطی، اگر از طارم اعلا گذری

از خاکْ گذشته، از ثریا گذری

هیهات که تا اسیر دیو نفسی

از راه دَنی سوی تَدَلّی گذری

فریاد رس

در هیچ دلی، نیست بجز تو هوسی

ما را نبود به غیر تو دادرسی

کس نیست که عشق تو ندارد در دل

باشد که به فریاد دل ما برسی

محفل دوست

در محفل دوست، نیست جز دود و دمی

در حلقه صوفیان، نه لا، نه نعمی

گر شادی و غم می‏طلبی، بیرون شو

اینجا نتوان یافت، نه شادی، نه غمی

خار راه

این فلسفه را که علم اعلا خوانی

برتر ز علوم دیگرش می‏دانی

خاری زره سالک عاشق نگرفت

هر چند به‏عرش اعظمش بنشانی

خودبین

گر نیست شوی، کوس اَنَاالحق نزنی

با دعوی پوچ خود، معلق نزنی

تا خود بینی تو، مشرکی بیش نه‏ای

بی‏خود بشوی که لاف مطلق نزنی

لاف اَنَاالحَق

تا منصوری، لاف انا الحق بزنی

نادیده جمال دوست، غوغا فکنی

دک کن جبل خودی خود، چون موسی

تا جلوه کند جمال او بی ازلی

لاف عرفان

طوطی صفتی و لاف عرفان بزنی

ای مور، دم از تخت سلیمان بزنی

فرهاد ندیده‏ای و شیرین گشتی

یاسر نشدی و دم ز سلمان بزنی

خورشید

بردار حجاب تا جمالش بینی

تا طلعت ذات بی‏مثالش بینی

خفّاش! ز جلد خویشتن بیرون آی

تا جلوه خورشیدِ جلالش بینی

فارغ

فرّخ روزی که فارغ از خویش شوی

از هر دو جهان گذشته، درویش شوی

طغیان کنی و خرمن هستی سوزی

یا حق گویان، رسته ز هر کیش شوی

بردار حجاب!

تا کوس اَنَاالحق بزنی، خودخواهی

در سرّ هویّتش تو ناآگاهی

بَردار حجاب خویشتن از سر راه

با بودن آن، هنوز اندر راهی

پناه

فریادرس ناله درویش تویی

آرامی بخش این دل ریش تویی

طوفان فزاینده مرا غرق نمود

یادآور راه کشتی خویش، تویی

قصاید

مدیحه نوریْن نیّرین فاطمه زهرا و فاطمه معصومه، سلام اللّه علیهما

قصیده بهاریه انتظار : آمد بهار و بوستان شد رشک فردوس برین

در مدح ولی‏عصر (عج) : دوستان، آمد بهار عیش و فصل کامرانی

مدیحه نوریْن نیّرین فاطمه زهرا و فاطمه معصومه، سلام اللّه علیهما

ای ازلیّت به تربت تو، مخمر

وی ابدیّت به طلعت تو، مقرّر

آیت رحمت ز جلوه تو هویدا

رایت قدرت در آستین تو مُضْمَر

جودت هم بسترا به فیض مقدس

لطفت هم بالشا به صدرِ مُصَدّر

عصمت تو تا کشید پرده به اجسام

عالَم اجسام گردد عالَم دیگر

جلوه تو نور ایزدی را مَجْلی

عصمت تو سرّ مختفی را مَظهر

گویم واجب تو را، نه آنَتْ رتبت

خوانم ممکن تو را، ز ممکن برتر

ممکن اندر لباس واجب پیدا

واجبی اندر ردای امکان مَظْهر

ممکن؛ امّا چه ممکن، علت امکان

واجب؛ اما شعاع خالق اکبر

ممکن؛ امّا یگانه واسطه فیض

فیض به مهتر رسد وزان پس کهتر

ممکن؛ اما نمود هستی از وی

ممکن؛ اما ز ممکنات فزونتر

وین نه عجب؛ زانکه نور اوست ز زهرا

نور وی از حیدر است و او ز پیمبر

نور خدا در رسول اکرم پیدا

کرد تجلّی ز وی، به حیدر صفدر

وز وی، تابان شده به حضرت زهرا

اینک ظاهر ز دخت موسیِ جعفر

این است آن نور کز مشیّت کُنْ کرد

عالم، آن کو به عالم است منّور

این است آن نور کز تجلّی قدرت

داد به دوشیزگان هستی، زیور

شیطانْ عالِم شدی، اگر که بدین نور

ناگفتی آدم است خاک و من آذر

آبروی ممکناتْ جمله از این نور

گر نَبدی، باطل آمدند سراسر

جلوه این، خود عَرَض نمود عَرَض را

ظلّش بخشود جوهریّت جوهر

عیسی مریم به پیشگاهش دربان

موسیِ عمران به بارگاهش چاکر

آن یک چون دیده بان فرا شده بردار

وین یک چون قاپقان معطی بر در

یا که دو طفلند در حریم جلالش

از پی تکمیل نفس آمده مضطر

آن یک انجیل را نماید از حفظ

وین یک تورات را بخواند از بر

گر که نگفتی امام هستم بر خلق

موسی جعفر، ولّی حضرت داور

فاش بگفتم که این رسول خدای است

معجزه اش می بوَد همانا دختر

دختر، جز فاطمه نیاید چون این

صُلب پدر را و هم مشیمه مادر

دختر، چون این دو از مشیمه قدرت

نامد و ناید دگر هماره مقدّر

آن یک، امواج علم را شده مبدا

وین یک، افواج حلم را شده مصدر

آن یک موجود از خطابش مَجْلی

وین یک، معدوم از عقابش مُسْتَر

آن یک بر فرق انبیا شده تارک

وین یک اندر سرْ اولیا را مغفر

آن یک در عالم جلالت کعبه

وین یک در مُلک کبریایی مَشْعر

لَمْ یَلِدم بسته لب وگرنه بگفتم

دخت خدایند این دو نور مطهّر

آن یک، کوْن و مکانْش بسته به مَقْنَع

وین یک، مُلکِ جهانْش بسته به معْجَر

چادر آن یک، حجاب عصمت ایزد

معْجرِ این یک، نقاب عفّت داور

آن یک، بر مُلک لا یزالی تارُک

وین یک، بر عرش کبریایی افسر

تابشی از لطف آن، بهشت مُخَلّد

سایه‏ای از قهر این، جحیم مُقَعّر

قطره‏ای از جود آن، بحار سماوی

رشحه‏ای از فیض این، ذخایر اغیر

آن یک، خاکِ مدینه کرده مزّین

صفحه قم را نموده، این یک انور

خاک قم، این کرده از شرافتْ، جنّت

آب مدینه نموده آن یک، کوثر

عرصه قم، غیرت بهشت برین است

بلکه بهشتش یَساولی است برابر

زیبد اگر خاک قم به عرش کند فخر

شاید گر لوح را بیابد همسر

خاکی عجب خاک آبروی خلایق

ملجا بر مسلم و پناه به کافر

گر که شنیدندی این قصیده هندی

شاعر شیراز و آن ادیب سخنور

آن یک طوطی صفت همی نسرودی

ای به جلالت ز آفرینش برتر

وین یک قمری نمط هماره نگفتی

ای که جهان از رخ تو گشته منوّر

قصیده بهاریه انتظار

آمد بهار و بوستان شد رشک فردوس برین

گلها شکفته در چمن، چون روی یار نازنین

گسترده، باد جانفزا، فرش زمرّد بی شُمر

افشانده، ابر پرعطا بیرون ز حد، دُرِّ ثمین

از ارغوان و یاسمن، طرف چمن شد پرنیان

وَز اُقحوان و نسترن، سطح دَمَن دیبای چین

از لادن و میمون رسد، هر لحظه بوی جانفزا

وَز سوری و نعمان وزد، هر دم شمیم عنبرین

از سنبل و نرگس، جهان باشد به مانند جنان

وز سوسن و نسرین، زمین چون روضه خُلدبرین

از فرط لاله، بوستان گشته به از باغ اِرَم

وز فیض ژاله، گلسِتان رشک نگارستان چین

از قمری و کبک و هزار، آید نوای ارغنون

وز سیره و کوکو و سار، آواز چنگ راستین

از شارک و توکا رسد، هر لحظه صوتی دلربا

وز بوالملیح و فاخته، هر دم نوایی دلنشین

بر شاخ باشد زند خوان، هر شام چون رامشگران

ورشان به سان موبدان، هر صبح با صوت حزین

یک سو نوای بلبلان، یک سو گل و ریحان و بان

یک سو نسیم خوش وزان، یک سو روان ماء معین

شد موسم عیش و طرب، بگذشت هنگام کرب

جام می گلگون طلب، از گلعذاری مه جبین

قدّش چو سرو بوستان، خدّش به رنگ ارغوان

بویش چو بوی ضیمران، جسمش چو برگ یاسمین

چشمش چو چشم آهوان، ابروش مانند کمان

آب بقایش در دهان، مهرش هویدا از جبین

رویش چو روز وصل او، گیتی فروز و دلگشا

مویش چو شام هجر من، آشفته و پرتاب و چین

با اینچنین زیبا صنم، باید به بستان زد قدم

جان فارغ از هر رنج و غم، دل خالی از هر مهر و کین

خاصه کنون کاندر جهان، گردیده مولودی عیان

کز بهر ذات پا ک آن، شد امتزاج ماء و طین

از بهر تکریمش میان، بربسته خیل انبیا

از بهر تعظیمش کمر، خم کرده چرخ هفتمین

مهدی امام منتظر، نو باوه خیرالبشر

خلق دو عالم سر به سر، بر خوان احسانش، نگین

مهر از ضیائش ذرّه ای، بدر از عطایش بدره‏ای

دریا ز جودش قطره ای، گردون زِ کشتش خوشه چین

مرآت ذات کبریا، مشکوة انوار هدا

منظور بعث انبیا، مقصود خلق عالمین

امرش قضا، حکمش قدر، حُبّش جنان، بغضش سقر

خاک رهش، زیبد اگر بر طُرّه ساید حورِعین

دانند قرآن سر به سر، بابی ز مدحش مختصر

اصحاب علم و معرفت، ارباب ایمان و یقین

سلطان دین، شاه زَمَن، مالک رقاب مرد و زن

دارد به امرِ ذوالمِنَن، روی زمین زیر نگین

ذاتش به امر دادگر، شد منبع فیض بشر

خیل ملایک سر به سر، در بند الطافش رهین

حبّش، سفینه نوح آمد در مَثل، لیکن اگر

مهرش نبودی نوح را، می بود با طوفان قرین

گر نه وجود اقدسش، ظاهر شدی اندر جهان

کامل نگشتی دین حق، ز امروز تا روز پسین

ایزد به نامش زد رقم، منشور ختم الاوصیا

چونانکه جدّ امجدش، گردید ختم المرسلین

نوح و خلیل و بوالبشر، ادریس و داوود و پسر

از ابر فیضش مُستمد، از کان علمش مستعین

موسی به کف دارد عصا، دربانی‏اش را منتظر

آماده بهر اقتدا، عیسی به چرخ چارمین

ای خسرو گردون فَرَم، لختی نظر کن از کَرَم

کفّار مستولی نگر، اسلام مستضعف ببین

ناموس ایمان در خطر، از حیله لامذهبان

خون مسلمانان هدر، از حمله اعداء دین

ظاهر شود آن شه اگر، شمشیر حیدر بر کمر

دستار پیغمبر به سر، دست خدا در آستین

دیاری از این ملحدان، باقی نماند در جهان

ایمن شود روی زمین، از جور و ظلم ظالمین

من گر چه از فرط گنه شرمنده و زارم؛ ولی

شادم که خاکم کرده حق، با آب مهر تو عجین

خاصه کنون کز فیض حق، مدحت سرودم آنچنان

کز خامه ریزد بر ورق، جای مرکّب انگبین

تا چنگل شاهین کند، صید کبوتر در هوا

تا گرگ باشد در زمین، بر گوسفندانْ خشمگین

بر روی احبابت شود، مفتوح ابواب ظفر

بر جان اعدایت رسد، هر دم بلای سهمگین

تا باد نوروزی وزد، هر ساله اندر بوستان

تا ز ابر آذاری دمد، ریحان و گل اندر زمین

بر دشمنان دولتت، هر فصل باشد چون خزان

بر دوستانت هر مهی، بادا چو ماه فرودین

عالم شود از مقدمش، خالی ز جهل، از علم پر

چون شهر قم، از مقدم شیخ اجل، میر مهین

ابر عطا، فیض عمیم، بحر سخی، کنز نعیم

کان کَرَم عبدالکریم پشت و پناه مسلمین

گنجینه علم سَلَف، سرچشمه فضل خلف

دادش خداوند از شرف، بر کف زمام شرع و دین

در سایه اش گرد آمده، اعلام دین از هر بلد

بر ساحتش آورده رو، طلّاب از هر سرزمین

یا رب به عمر و عزتش، افزای و جاه و حرمتش

کاحیا کند از همتش، آیین خیرالمرسلین

ای حضرت صاحب زمان ، ای پادشاه انس و جان

لطفی نما بر شیعیان، تایید کن دین مبین!

توفیق تحصیلم عطا فرما و زهد بی ریا

تا گردم از لطف خدا، از عالِمین عاملین

در مدح ولی‏عصر (عج)

دوستان، آمد بهار عیش و فصل کامرانی

مژده آورده گل و خواهد ز بلبل مژدگانی

باد در گلشن فزون از حد، نموده مُشک بیزی

ابر در بستان، برون از حد نموده دُر فشانی

برقْ رخشان در فضا چون نیزه سالارِ توران

رعدْ نالان چون شه ایران ز تیر سیستانی

از وصول قطره باران به روی آب صافی

جلوه‏گر گشته طبقها پر ز دُرهای یمانی

دشت و صحرا گشته یکسر فرش، از دیبای اخضر

مر درختان راست در بر، جامه های پرنیانی

گوییا گیتی، چراغان است از گلهای الوان

سوسن و نسرین و یاس و یاسمین و استکانی

هم، منزّه طَرْف گلشن از شمیم اُقحوانی

هم، معطّر ساحت بستان ز عطر ضیمرانی

ارغوان و رُزّ و گل، صحن چمن را کرده قصری

فرش او سبز و فضایش زرد و سقفش ارغوانی

وآن شقایق، عاشق است و التفات یار دیده

روی از این‏رو، نیم دارد سرخ و نیمی زعفرانی

لادن و میمون و شاه اِسْپَرغم و خیری و شب بو

برده‏اند از طز خوش، گوی سبق از نقش مانی

ژاله بر لاله چو خال دلبران در دلربایی

نرگس و سنبل چو چشم و زلفشان در دلستانی

وآن بنفشه بین، پریشان کرده آن زلف معطّر

کرده دلها را پریشان همچو زلفین فلانی

زین سبب بنگر سر خجلت به زیر افکنده، گوید

من کجا و طُرّه مشکین و پُرچین فلانی؟

عشق بلبل کرده گل را در حریم باغ، بیتاب

آشکارا گوید از شهناز و شور و مهربانی

قمریک ماهور خواند، هدهد آواز عراقی

کبکْ صوت دشتی و تیهو بیات اصفهانی

این جهانِ تازه را گر مردگان بینند، گویند

ای خدای …

کی چنین خرّم بهاران دیده چشم اهل ایران؟

کرده نوروز کهن از نو خیال نوجوانی

یا خداوند این بساط عیش را کرده فراهم

تا به صد عزّت نماید از ولی‏اش میهمانی

حضرت صاحب زمان، مشکوة انوار الهی

مالک کوْن و مکان، مرآت ذات لامکانی

مظهر قدرت، ولیّ عصر، سلطان دو عالم

قائم آل محمّد،مهدی آخر زمانی

با بقاء ذات مسعودش، همه موجود باقی

بی لحاظ اقدسش، یکدم همه مخلوق فانی

خوشه چین خرمن فیضش، همه عرشی و فرشی

ریزه خوار خوان احسانش، همه انسی و جانی

از طفیل هستی‏اش، هستیّ موجودات عالم

جوهری و عقلی و نامی و حیوانیّ و کانی

شاهدی کو از ازل، از عاشقان بر بست رُخ را

بر سر مهر آمد و گردید مشهود و عیانی

از ضیائش ذرّه‏ای برخاست، شد مهر سپهری

از عطایش بدره‏ای گردید بدر آسمانی

بهر تقبیل قدومش، انبیا گشتند حاضر

بهر تعظیمش، کمر خم کرد چرخ کهکشانی

گو بیا بشنو به گوش دل، ندای اُنظُرونی

ای که گشتی بی‏خود از خوف خطاب لَنْ ترانی

عید خُم با حشمت و فرّ سلیمانی بیامد

که نهادم بر سر از میلاد شه، تاج کیانی

جمعه می گوید من آن یارم که دائم در کنارم

نیمه شعبان مرا داد عزّت و جاه گرانی

قرنها باید که تا آید چنین عیدی به عالم

عید امسال از شرف، زد سکه صاحبقرانی

عقل گوید باش خامش، چند گویی مدح شاهی ؟

که سروده مدحتش حق، با زبان بی زبانی

ای که بی نور جمالت، نیست عالم را فروغی

تا به کی در ظلِّ امر غیبت کبری ، نهانی؟

پرده بردار از رخ و ما مردگان را جان ببخشا

ای که قلب عالم امکانی و جانِ جهانی

تا به کی این کافران، نوشند خون اهل ایمان؟

چند این گرگان، کنند این گوسفندان را شبانی؟

تا به کی این ناکسان، باشند بر ما حکمرانان؟

تا کی این دزدان، کنند این بی کسان را پاسبانی؟

تا به کی بر ما روا باشد جفای انگلیسی؟

آنکه در ظلم و ستم، فرد است و او را نیست ثانی

آنکه از حرصش، نصیب عالمی شد تنگدستی

آنکه بر آیات حق رفت از خطایش، آنچه دانی

خوار کن شاها تو او را در جهان تا صبح محشر

آنکه می زد در بسیط ارض، کوس کامرانی

تا بدانند از خداوند جهان، این دادخواهی

تا ببینند از شه اسلامیان، این حکمرانی

حوزه علمیّه قم را عَلَم فرما به عالم

تا کند فُلک نجات مسلمین را، بادبانی

بس کرم کن عمر و عزّت بر کریمی کز کرامت

کرده بر ایشان چو ابر رحمت حق، دُر فشانی

نیکخواهش را عطا فرما، بقای جاودانی

بهر بدخواهش رسان هر دم، بلای آسمانی

تا ز فرط گل، شود شاها زمین چون طرف گلشن

تا ز فیض فرودین، گردد جهانی چون جنانی

بگذرد بر دوستانت هر خزانی چون بهاری

رو کند بر دشمنانت هر بهاری چون خزانی

مسمط

در توصیف بهاران و مدیح ابا صالح امام زمان(عج) و تخلّص به نام آیت اللّه حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی - قدّس اللّه سرّه

حدیث دل : بر سر کوی تو ای می زده، دیوانه شدم

در توصیف بهاران و مدیح ابا صالح امام زمان(عج) و تخلّص به نام آیت اللّه حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی - قدّس اللّه سرّه

مژده فروردین ز نو، بنمود گیتی را مسخّر

جیشش از مغرب زمین بگرفت تا مشرق، سراسر

رایتش افراشت پرچم زین مُقَرنس چرخ اخضر

گشت از فرمان وی، در خدمتش گردون مقرّر

بر جهان و هر چه اندر اوست یکسر حکمران شد

قدرتش بگرفت از خطّ عرب تا مُلک ایران

از فراز توده آنوِرسْ تا سر حدّ غازان

هند و قفقاز و حبش، بلغار و ترکستان و سودان

هم، طراز دشت و کوهستان و هم، پهنای عمان

دولتش از فرّ و حشمت، تالی ساسانیان شد

کرد لشکر را ز ابر تیره، اردویی منظّم

داد هر یک را ز صَرصَر، بادیه پیمایی ادهم

بر سرانِ لشکر از خورشید نیّر، داد پرچم

رعد را فرمان حاضر باش دادی چون شه جم

برق از بهر سلام عید نو آتشفشان شد

چون سرانِ لشکری حاضر شدند از دور و نزدیک

هم امیران سپه آماده شد از ترک و تاجیک

داد از امر قضا بر رعد غُرّّان، حکم موزیک

زان سپس دادی بر آن غژمان سپه، فرمان شلیک

توده غبرا ز شلیک یلان بمباردمان شد

از شلیک لشکری بر خاک تیره، خون بریزد

قلبها سوراخ و اندر صفحه هامون بریزد

هم به خاک تیره از گُردان دو صد میلیون بریزد

زَهره قیصر شکافد، قلب ناپلئون بریزد

لیک زین بمباردمان، عالم بهشت جاودان شد

روزگار از نو جوان گردید و عالم گشت بُرنا

چرخْ پیروز و جهانْ بهروز و خوش اقبال دنیا

در طرب خورشید و مه در رقص و در عشرت ثریّا

بس که اسبابِ طرب، گردید از هر سو مهیّا

پیرِ فرتوتِ کهن از فرط عشرت، نوجوان شد

سر به سر دوشیزگان بوستان چون نوعروسان

داشته فرصت غنیمت در غیاب بوستان‏بان

کرده خلوت با جوانهای سحابی در گلستان

رفته در یک پیرهن با یکدگر چون جان و جانان

من گزارش را نمی‏دانم دگر آنجا چسان شد

لیک دانم اینقدر گل چون عروسان باروَر گشت

نسترن آبستن آمد سنبل تر پُر ثمر گشت

آن عقیمی را که در دِی بخت رفت، اقبال برگشت

این زمان طفلش یکی دوشیزه و آن دیگر، پسر گشت

موسم عیشش بیامد، سوگواریّش کران شد

چند روزی رفت تا ز ایام فصل نو بهاری

وقت زاییدن بیامدْشان و روزِ طفل‏داری

دست قدرت قابله گردید هر یک را به یاری

زاد آن یک طفلکی مهپاره وین سیمین عذاری

پاک یزدان هر چه را تقدیر فرمود، آن‏چنان شد

دختر رَز اندک اندک، شد مهی رخساره گلگون

غیرت لیلی شد و هر کس ورا گردید مجنون

غمزه زد تا رفته رفته می‏فروشش گشت مفتون

خواستگاری کرد و بردش از سرای مام بیرون

از نِتاجش باده گلرنگ روح افزای جان شد

سیب سیم اندامْ فتّان گشت و شد دلدار عیّار

گشت پنهان پشت شاخ، از برگ محکم بست رخسار

تا که به روزی ورا دید و ز جان گشتش خریدار

بس که رو بر آستانش سود، آن رنجور افگار

چهره‏اش زرد و رخش پرگرد و حالش ناتوان شد

جامه گلنارگون پوشیده بر اندام نار است

گوییا چون من، گرفتار بتی بی‏اعتبار است

جامه‏اش از رنگ خونِ دل، چنین گلناروار است

یا که چون فرهادِ خونین‏دل، قتیل راه یار است

پیرهن از خون اندامش، بسی گلنارسان شد

جانفزا بزمی طرب انگیز و خوش، آراست بلبل

تا که آید در حباله عقد او گل بی‏تامل

تار صَلصَل زد، نوا طوطی و گرمِ رقص سنبل

بس که روح افزا، طرب انگیز شد بزم طرب، گل

برخلاف شیوه معشوقگان تصنیف خوان شد

نی اساس شادی اندر توده غبرا مهیّاست

یا که اندر بوستانهای زمینی، عیش برپاست

خود در این نوروز اندر هشت جنّت، شور و غوغاست

قدسیان را نیز در لاهوت، جشنی شادی افزاست

چون که این نوروز با میلاد مهدی توامان شد

مصدرِ هر هشت گردون، مبدا هر هفت اختر

خالق هر شش جهت، نورِ دلِ هر پنج مصدر

والی هر چار عنصر، حکمران هر سه دختر

پادشاه هر دو عالم، حجّت یکتای اکبر

آنکه جودش شهره نُه آسمان بل لامکان شد

مصطفی سیرت، علی فر، فاطمه عصمت، حسن خو

هم حسین قدرت، علی زهد و محمّد علم مَهرو

شاه جعفر فیض و کاظم حلم و هشتم قبله گیسو

هم تقی تقوا، نقی بخشایش و هم عسکری مو

مهدی قائم که در وی جمع، اوصاف شهان شد

پادشاه عسکری طلعت، تقی حشمت، نقی فر

بوالحسن فرمان و موسی قدرت و تقدیر جعفر

علم باقر، زهد سجاد و حسینی تاج و افسر

مجتبی حلم و رضیّه عفّت و صولت چو حیدر

مصطفی اوصاف و مجلای خداوند جهان شد

جلوه ذاتش به قدرتْ تالیِ فیض مقدّس

فیض بی‏حدّش به بخشش، ثانیِ مجلای اقدس

نورش از کن کرد بر پا هشت گردون مقرنس

نطق من هر جا چو شمشیر است و در وصف شه، اخرس

لیک پای عقل در وصف وی اندر گل نهان شد

دست تقدیرش به نیرو، جلوه عقل مجرّد

آینه انوار داور، مظهر اوصاف احمد

حکم و فرمانش محکّم، امر و گفتارش مُسدّد

در خصایل ثانی اِثنینِ ابوالقاسم محمّد(ص)

آنکه از یزدان خدا بر جمله پیدا و نهان شد

روزگارش گرچه از پیشینیان بودی موخّر

لیک از آدم بُدی فرمانْش تا عیسی مقرّر

از فراز توده غبرا تا گردون اخضر

وز طرازِ قبّه ناسوت تا لاهوت، یکسر

بنده فرمانبرش گردید و عبد آستان شد

پادشاها، کار اسلام است و اسلامی پریشان

در چنین عیدی که باید هر کسی باشد غزلخوان

بنگرم از هر طرف، هر بیدلی سر در گریبان

خسروا، از جای برخیز و مدد کن اهل ایمان

خاصه این آیت که پشت و ملجا اسلامیان شد

راستی، این آیت اللّه گر در این سامان نبودی

کشتی اسلام را، از مهر پشتیبان نبودی

دشمنان را گر که تیغ حشمتش بر جان نبودی

اسمی از اسلامیان و رسمی از ایمان نبودی

حَبّذا از یزد، کزوی طالعْ این خورشید جان شد

جای دارد گر نهد رو، آسمان بر آستانش

لشکر فتح و ظفر، گردد هماره جانفشانش

نیرِ اعظم به خدمت آید و هم اخترانش

عبد درگه بنده فرمان شود، نُه آسمانش

چون که بر کشتی اسلامی، یگانه پشتبان شد

حوزه اسلام کز ظلم ستمکاران زبون بود

پیکرش بی‏روح و روح اقدسش از تن برون بود

روحش افسرده ز ظلمِ ظلم‏اندیشان دون بود

قلب پیغمبر، دلِ حیدر ز مظلومیش خون بود

از عطایش، باز سوی پیکرش روحْ روان شد

ابر فیضش بر سر اسلامیان، گوهر فشان است

بادِ عدلش از فراز شرق تا مغرب وزان است

دادِ علمش شهره دستان، شهود داستان است

حجّت کبری ز بعد حضرت صاحب زمان است

آنکه از جودش زمین ساکن، گرایان آسمان شد

تا ولایت بر ولیّ عصر (عج) می باشد مقرّر

تا نبوّت را محمّد (ص)، تا خلافت راست حیدر

تا که شعر هندی است از شهد، چون قند مکرّر

پوستْ زندان، رگْ سنان و مژّهْ پیکان، مویْ نشتر

باد، آن کس را که خصم جاه تو از انس و جان شد

حدیث دل

بر سر کوی تو ای می زده، دیوانه شدم

عقل را راندم و وابسته میخانه شدم

دور آن شمع دل افروز چو پروانه شدم

به هوای شکن گیسوی تو شانه شدم

درد دل را به که گویم که دوایی بدهد

من که درویشم، میخانه بود منزل من

دوستیّ رُخش آمیخته اندر گِل من

از همه مُلک جهان، میکده شد حاصل من

حق سرافکنده شود در قِبَل باطل من

کاش میخانه به این تشنه صفایی بدهد

مژده ای ساکن بتخانه که پیروز تویی

یارِ آتشکده مستِ جهانسوز تویی

خادم صومعه فتنه برافروز تویی

واقفِ سرّ صنمخانه مرموز تویی

شاید آن شاه، نوایی به گدایی بدهد

س و سرّی است مرا با صنم باده فروش

گفت و گویی است که نایش برسد بر دل گوش

پیر صاحبدل ما گفت: ازین رمز، خموش !

هر دو عالم نکشد ب-ار امانت بر دوش

دست‏تقدیر به میخواره نوایی بدهد

ای گل باغ وفا، درد مرا درمان کن

جرعه ای ریز و مرا بنده نافرمان کن

راز میخوارگی‏ام از همه کس پنهان کن

گوشه چشم به حال من بی‏سامان کن

باشد آن شاهد دلدار سرایی بدهد

یادگاری که در آن منزل درویشان است

درد عشاق قلندر به همین درمان است

طایر قدس بر این منزلِ دل، دربان است

حضرت روحِ قُدُس منتظر فرمان است

تا که درویش خرابات صلایی بدهد

پرده برداشت ز اسرار ازل، پیر مغان

باز شد در برِ رندان، گره فاشِ نهان

راز هستی بگشود از کرم درویشان

غم فرو ریخت ز دامان بلند ایشان

دوست شاید که به دریوزه ردایی بدهد

ساغر از دست من افتاد، دوایی برسان

راه پیدا نکنم، راهنمایی برسان

گر وفایی نبود در تو، جفایی برسان

از من غمزده ب-ر پیر، ندایی برسان

که به این می زده در میکده جایی بدهد

ترجیع‌بند

نقطه عطف : خم را بگشا به روی مستان

نقطه عطف

خم را بگشا به روی مستان

بیزار شو از هوا پرستان

از من بپذیر رمز مستی

چون طفل صبور، در دبستان

آرام ده گُل صفا باش

چون ابر بهار در گلستان

تاریخچه جمال او شو

بشنو خبر هزار دستان

بردار پیاله و فرو خوان

بر می زدگان و تنگدستان

ای نقطه عطف راز هستی

بر گیر ز دوست، جام مستی

من شاهد شهر آشنایم

من شاهم و عاشق گدایم

فرمانده جمع عاشقانم

فرمانبر یار بیوفایم

از شهر گذشت نام و ننگم

بازیچه دور و آشنایم

مست از قدح شراب نابم

دور از برِ یار دلربایم

سازنده دیر عاشقانم

بازنده رند بینوایم

این نغمه بر آمد از روانم

از جان و دل و زبان و نایم

ای نقطه عطف راز هستی

بر گیر ز دوست، جام مستی

رازی است درون آستینم

رمزی است برون ز عقل و دینم

در زمره عاشقان سر مست

بی قید ز عار صلح و کینم

در جرگه طیر آسمانم

در حلقه نمله زمینم

در دیده عاشقان، چنانم

در منظر سالکان، چنینم

دلباخته جمال یارم

وارسته ز روضه برینم

با غمزه چشم گلعذاران

بیزار ز ناز حور عینم

گویم به زبان بی‏زبانی

در جمع بتان نازنینم

ای نقطه عطف راز هستی

بر گیر ز دوست، جام مستی

برخاست ز عاشقی، صفیری

می خواست ز دوست دستگیری

او را به شرابخانه آورد

تا توبه کند به دست پیری

از عشق، دگر سخن نگوید

تا زنده کند دلش فقیری

درویش صفت، اگر نباشی

از دوری دلبرت بمیری

میخانه، نه جای افتخار است

جای گنه است و سر به زیری

با عشوه بگو به جمع یاران

آهسته، و لیک با دلیری

ای نقطه عطف راز هستی

بر گیر ز دوست، جام مستی

ای صوت رسای آسمانی،

ای رمز ندای جاودانی،

ای قله کوه عشق و عاشق،

وی مرشد ظاهر و نهانی،

ای جلوه کامل انا الحق

در عرش مُرفّع جهانی،

ای موسی صَعْق دیده در عشق

از جلوه طور لامکانی،

ای اصل شجر، ظهوری از تو

در پرتو سرّ سَرمدانی،

بر گوی به عشق، سرّ لاهوت

در جمع قلندران فانی

ای نقطه عطف راز هستی

بر گیر ز دوست، جام مستی

ای دور نمای پور آزر،

نادیده افول حق ز منظر

ای نار فراق، بر تو گلشن

شد بَرد و سلام از تو آذر

بردار حجاب یار از پیش

بنمای رُخش چو گل مصوّر

از چهره گلعذار دلدار

شد شهر قلندران، منّور

آشفته چه گشت پیچ زلفش

شد هر دو جهان، چو گل معطّر

بر گوش دل و روان درویش

بر گوی به صد زبان مکرّر

ای نقطه عطف راز هستی

بر گیر ز دوست، جام مستی

در حلقه سالکان درویش

رندان صبور دوراندیش

راهب صفتان جام بر کف

آن می زدگان فارغ از خویش

در جمله زاهدان و می‏نوش

در صورت عالمان و بد کیش

در راه رسیدن به دلدار

بیگانه بود ز نوش یا نیش

فارغ بود از جهان، به جامی

در خلوت می‏خورانِ دلریش

فریاد زند ز عشق و مستی

بر پاکدلان مرده از پیش

ای نقطه عطف راز هستی

بر گیر ز دوست، جام مستی

قطعات و اشعار پراکنده

جام چشم : تاراج کرد روی گلش، هستی مرا

مایه ناز : دست من بر سر زلفیْن تو بند است، امشب

نوش باد : فروغ روی تو در جام میْ فتاد، امشب

نازْپرورد : قامتت نازم که از سرو سهی، دلکش‏تر است

آب زندگانی : قد دلجویت اندر گلشن حسن

باده : ماه رمضان شد، می و میخانه برافتاد

اگر بگذارد … : قم بدکی نیست از برای محصِّل

بلای هجران : هیچ دانی که ز هجران تو حالم چون شد؟

گلبرگ تر : ای پریروی که گُلبرگِ تَرَت ساخته‏اند

برای احمد : احمد است از محمّد مختار

ناله هزار : ز سبزه زار چمن، بوی نو بهار آید

استخاره : بهار آمده، دستار زهد پاره کنید!

پیام بلبل : بوسه زد باد بهاری به لب سبزه، به ناز

کوثر : بر لب کوثرم ای دوست؛ ولی تشنه لبم

دریای وصال : مست صهبای تو می‏باشم و اندر هوسم

خراب چشم : به یاد روی تو، بیرون ز آشیانه شدم

تکرار مکرّرات : به آخر کلام رسیدیم ۱

بشارت باد : گرفتم ساغری، از دست مستی

عبادت : عیب خود گویم، به عمرم من نکردم بندگی

علی (ع) : فارغ از هر دو جهانم، به گل روی علی

دخترم : فاطی، از فاطمه خواهد سخنی

تک بیت : با عشق رُخت، خلیل را ناری نیست

تک بیت : روی تو، کعبه دلِ عشّاقِ زنده است

تک بیت : بسترم بر در میخانه فکن تا ساقی

تک بیت : کاش، از حلقه زلفت گرهی وا می‏شد

تک بیت : شاعر اگر سعدی شیرازی است

تک بیت : در غم دوری رویش، همه در تاب و تبند

تک بیت : حاصل عمر صرف شد در طلب وصال تو

تک بیت : پیوسته‏تر از ابروی تو، یافت نگردد

تک بیت : آشفته‏تر از حال منِ زار نباشد

قتیل دلبر : اسیر عشقم و این رتبه، پادشاه ندارد

بُت عشوه‌گر : رندانه، گاه از سر کویت گذر کنم

جُور : از جور رضا شاه، کجا داد کنیم؟

جام چشم

تاراج کرد روی گلش، هستی مرا

افزود چشم می‏زده‏اش، مستی مرا

افروخت آتشی به روانم، ز غمزه‏اش

بر باد داد سرکشی و پستی مرا

افشاند زلف خم خم و چین چین خویش را

خم کرد قامت من و تردستی مرا

آن دم که با صراحی می، سوی من دوید

بر کند هستی من و سرمستی مرا

مایه ناز

دست من بر سر زلفیْن تو بند است، امشب

با خبر باش که پایم به کمند است، امشب

جان من درخور یک بوسه ای از لعل تو نیست

قدس من! باز بگو بوسه به چند است امشب؟

لب من بر لب چون لعل تو ای مایه ناز

مگسی سوخته بنشسته به قند است، امشب

نوش باد

فروغ روی تو در جام میْ فتاد، امشب

ز آفتاب شنیدیم نوش باد امشب

می و چغانه و روی نگار طَرْفِ چمن

خدای هر چه از او خواستیم، داد امشب

نازْپرورد

قامتت نازم که از سرو سهی، دلکش‏تر است

نوک مژگانت، همی خونریزتر از خنجر است

از سرشکم گر به پاخیزد ز نو، طوفان نوح

ای خدایا، ناخدا اندر میانه رهبر است

ناز پروردی که در بازار حسن و دلبری

قیمت یک طاق ابرویش ز یوسف، برتر است

آب زندگانی

قد دلجویت اندر گلشن حسن

یکی سروی است کاندر کاشمر نیست

در آیینه من، آب زندگانی

از آن شیرین دهن، پاکیزه تر نیست

سری کان گوی چوگانت نباشد

به چوگانش زنم آن را؛ که سر نیست

اگر تخم محبّت جز تو کارد

ز بیخش بر کَنَم، کان با ثمر نیست

نهال عشقت اندر قلب هندی

به غیر از آه و حسرت، بارور نیست

باده

ماه رمضان شد، می و میخانه برافتاد

عشق و طرب و باده به وقت سحر افتاد

افطار به می، کرد برم پیر خرابات

گفتم که تو را روزه به برگ و ثمر افتاد

با باده وضو گیر که در مذهب رندان

در حضرت حق، این عملت بارور افتاد

اگر بگذارد …

قم بدکی نیست از برای محصِّل

سنگک نرم و کباب، اگر بگذارد

حوزه علمیّه دایر است و لیکن

خانِ فرنگی مآب، اگر بگذارد

هیکل بعضی شیوخ، قدس مآب است

عینک با آب و تاب، اگر بگذارد

ساعت ده، موقع مطالعه ما است

پینکی و چُرت و خواب، اگر بگذارد

بلای هجران

هیچ دانی که ز هجران تو حالم چون شد؟

جگرم، خون و دلم، خون و سرشکم، خون شد

لب شیرین تو ای می‏زده، فرهادم کرد

جانم از هر دو جهان، رسته شد و مجنون شد

تار و پودم به هوا رفت و توانم بگسست

تا به تار سر زلف تو، دلم مفتون شد

گلبرگ تر

ای پریروی که گُلبرگِ تَرَت ساخته‏اند

ز چه رو، قلبِ ز خارا بَتَرت ساخته‏اند؟

پسر خاک بدین حسن و لطافت؟ عجب است!

ز بهشتی، نه ز خاک پدرت ساخته‏اند

ثمر خوبرخی، بوسه شیرین باشد

آخر ای سرو! برای ثمرت ساخته‏اند

برای احمد

احمد است از محمّد مختار

که حمیدش نگاهدار بُود

فاطی، از عرش بطن فاطمه است

فاطِر آسمانْش یار بُوَد

حسن این میوه درخت حسن

محسنش یار پایدار بُوَد

یاسر، از آل پاک سبطین است

سرّ احسان ورا نثار بُوَد

علی از بوستان آل علی است

علی عالی‏اش شعار بُوَد

پنج تن از سلاله احمد

شافع جمله هشت و چار بُوَد

دخترم شعر تازه خواست ز من

مِعر گفتم که یادگار بُوَد

ناله هزار

ز سبزه زار چمن، بوی نو بهار آید

ز ابر، چشمه‏ای از چشم اشکبار آید

هزار از غم دلدار ناله‏ها سرداد

ز غنچه، آه دل زار صد هزار آید

استخاره

بهار آمده، دستار زهد پاره کنید!

به پیش پیر مغان، رفته استشاره کنید!

سزد ز دانه انگور سُبحه ای سازید!

برای رفتن میخانه، استخاره کنید!

پیام بلبل

بوسه زد باد بهاری به لب سبزه، به ناز

گفت در گوش شقایق، گل نسرین صد راز

بلبل از شاخه گل، داد به عشّاق پیام

که: در آیید به میخانه عشّاق نواز

کوثر

بر لب کوثرم ای دوست؛ ولی تشنه لبم

در کنار منی، از هجر تو در تاب و تبم

روز من با تو به شب آمد و شب با تو به روز

در فراقِ رخ ماهت، گذرد روز و شبم

دریای وصال

مست صهبای تو می‏باشم و اندر هوسم

غرق دریای وصال توام و در طلبم

پرتو نور چو خورشید تو اندر همه جااست

جستجو در حرم و بتکده ؟! اندر عجبم

خراب چشم

به یاد روی تو، بیرون ز آشیانه شدم

خراب چشم تو دیدم، خرابْ خانه شدم

برای دیدن مه طلعتانِ محضر شیخ

نیازمند به تسبیح دانه دانه شدم

تکرار مکرّرات

به آخر کلام رسیدیم ۱

ای وازده، ترّهات بس کن

تکرار مکرّرات بس کن

بر بند، زبان یاوه گویی

بشکن قلم و دوات، بس کن

ای عاشق شهرت، ای دغل‏باز

بس کن تو خُزعبلات، بس کن

گفتار تو از برای دنیااست

پیگیری مهملات، بس کن

بردار تو دست از سر ما

تکرار مکرّرات بس کن

تکرار مکرّرات بس کن

تکرار مکرّرات بس کن(۲)

و سلام بر بندگان خداوند که بی نام و نشانند

اولیائی تحت قبا بی‏لایعرفهم غیری

۱.حضرت امام - قدس سرّه - این اشعار را در دفترچه های گوناگون و در حاشیه نامه‏ها و گاهی روزنامه نوشته‏اند؛ لذا این جمله در پایان یک جلد از دفترها نوشته شده است.

بشارت باد

گرفتم ساغری، از دست مستی

تعالی اللّه، چه مستی و چه دستی!

بشارت باد خاصان حرم را!

که قصد کعبه دارد، بت پرستی۱

۱. این دو بیت، منسوب به امام(س) است و نسخه‏ای دستنویس به خطّ ایشان، از این شعر موجود نیست؛ در نقلی دیگر بیت دوم چنین آمده:

مگر از ننگِ چون من بت پرستی

بُتی چون تو کجا در پرده ماند

عبادت

عیب خود گویم، به عمرم من نکردم بندگی

این عبادتها بود سرمایه شرمندگی

دعوی ایّاک نعبد یک دروغی بیش نیست

من که در جان و سرم باشد هوای بندگی

آنکه حمد از غیر حق مسلوب سازد در نماز

………

علی (ع)

فارغ از هر دو جهانم، به گل روی علی

از خُم دوست جوانم، به خَم موی علی

طی کنم عرصه ملک و ملکوت از پی دوست

یاد آرم به خرابات، چو ابروی علی

دخترم

فاطی، از فاطمه خواهد سخنی

بین، چه می‏خواهد از مثل منی؟

آن که جبریل، پیام آور اوست

عارف منزلتش داورِ اوست

کیست در جمع رسل، جز احمد

کاتب وحی وی از سوی احد؟

دخترم، دست بدار از دل من

عشق من جوی در آب و گل من

تک بیت

با عشق رُخت، خلیل را ناری نیست

جویای تو، با فرشته‏اش کاری نیست

تک بیت

روی تو، کعبه دلِ عشّاقِ زنده است

دل‏مرده آن که طیّ طریق حجاز کرد

تک بیت

بسترم بر در میخانه فکن تا ساقی

ساغری آرد و دردم همه درمان سازد

تک بیت

کاش، از حلقه زلفت گرهی وا می‏شد

تا چو من، زاهد دل گمشده، رسوا می‏شد

تک بیت

شاعر اگر سعدی شیرازی است

بافته های من و تو بازی است

تک بیت

در غم دوری رویش، همه در تاب و تبند

همه ذرّات جهان، در پی او در طلبند

تک بیت

حاصل عمر صرف شد در طلب وصال تو

با همه سعی اگر به خود، ره ندهی چه حاصلم؟

تک بیت

پیوسته‏تر از ابروی تو، یافت نگردد

مشکین تری از گیسوی تو، یافت نگردد

تک بیت

آشفته‏تر از حال منِ زار نباشد

بلبل از دوری گل، ناله و افغان بکند

قتیل دلبر

اسیر عشقم و این رتبه، پادشاه ندارد

قتیل دلبرم و همچو جاه، شاه ندارد

اگر در آینه بینی جمال خویش، بگویی

اسیر عشق من آن کس که شد، گناه ندارد

اگر به گوشه قلبم نظر کنی، تو ببینی

لوای عشق به جایی زدم که راه ندارد

قسم به عشق که هر عاشقی، اسیر تو گردد

گرش برانی از این در، دگر پناه ندارد

بُت عشوه‌گر

رندانه، گاه از سر کویت گذر کنم

شاید به زیر چشم، به رویت نظر کنم

تسبیح پارسایی و سجاده ریا

در رهن باده، چون نبود سیم و زر، کنم

آمد شدن به مدرسه‏ام نیست بعد از این

جز آنکه جستجوی بتی عشوه‏گر کنم

در صحن مسجدم نبود راه، غیر از آنک

بر کوی میْ فروش از آن ره، گذر کنم

جُور

از جور رضا شاه، کجا داد کنیم؟

زین دیو بَرِ که ناله بنیاد کنیم؟

آن دم که نفس بود، ره ناله ببست

اکنون نفسی نیست که فریاد کنیم

دیوان اشعار

غزلیات

رباعیات

قصاید

مسمط

ترجیع‌بند

قطعات و اشعار پراکنده

امام خمینی

دیوان اشعار