معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ سلطان باهو

سلطان باهو (۱۰۳۹ - ۱۱۰۲ ه ق) از عارفان صوفی مسلک هند در سدهٔ دوازدهم متعلق به طریقهٔ سروریهٔ قادریه بود. او در قلعه شورکوت در ایالت جَهنْگ (استان پنجاب در پاکستان) زاده شد. وی به ند، کابل، بغداد، مصر، شام، عربستان و روم سفر کرد و در طول سفرهای خود به تعلیم و تعلم مشغول بود. از وی ۱۳۹ اثر عرفانی و مذهبی به زبان فارسی و یک اثر به زبان پنجابی دارد. وی در ۶۳ سالگی و در سال ۱۱۰۲ هجری قمری درگذشت. آرامگاه او در شورکوت زیارتگاه صاحبنظران و عاشقان است. آثار این صوفی و شاعر هندی توسط همراه گرامی آقای محمد عظیم (پاکستان) در اختیار گنجور قرار گرفته است.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : حب دنیا راس آمد کل خطاء

شمارهٔ ۲ : با جام باده ساقی، فی الصبح مرحبا

شمارهٔ ۳ : ایا والی معلی کن وفاداران خود ها را

شمارهٔ ۴ : نیست کس محرم که پیغامم رساند یار را

شمارهٔ ۵ : از ذات حق تعالی اعلام بی نوا را

شمارهٔ ۶ : من من مگو تو من من، هی هوی گویی ها ها

شمارهٔ ۷ : کارها این مشکل است این کارها

شمارهٔ ۸ : بارها گفتم ترا دل بارها

شمارهٔ ۹ : تارها زلفش چو دیدم مارها

شمارهٔ ۱۰ : لن ترانی گر رسد گردن متاب

شمارهٔ ۱۱ : ز دنیا تو ترک گیر که راس العبادت است

شمارهٔ ۱۲ : پیش جانان گر بمیرم تا سزاواری مراست

شمارهٔ ۱۳ : صوفی بصدق دل نشوی تاصفا کجاست

شمارهٔ ۱۴ : یاران ز تو پرسم که مرا یار کجاست

شمارهٔ ۱۵ : مبتلا در عشق گشتم، صبر ما یاران کجاست

شمارهٔ ۱۶ : کفر اول را ندانی راه چیست

شمارهٔ ۱۷ : با دوست دلنواز سخن جز وصال چیست

شمارهٔ ۱۸ : یاران صد هزار ولی یار ما یکی ست

شمارهٔ ۱۹ : آشکار ست، عشق، پنهان نیست

شمارهٔ ۲۰ : یاران ره عشق بجز جور و جفا نیست

شمارهٔ ۲۱ : می‌نالم از عشق تو، جان را خبری نیست

شمارهٔ ۲۲ : چو اینما تولوا شد قبلهٔ حقیقت

شمارهٔ ۲۳ : و هو معکم اینما کنتم نگر

شمارهٔ ۲۴ : حق تعالی بالیقین حاضر نگر

شمارهٔ ۲۵ : خود پرستی را ندانی ای پسر

شمارهٔ ۲۶ : طور سینا چیست، دانی بی خبر

شمارهٔ ۲۷ : خود پرستی چون ندانی بی خبر

شمارهٔ ۲۸ : از خدا خواه هر چه خواهی یار

شمارهٔ ۲۹ : نهایت نیست راه عشق را یار

شمارهٔ ۳۰ : تعالی الله چه زیبا روی دلدار

شمارهٔ ۳۱ : وه چه نیکو روی جانان دلپذیر

شمارهٔ ۳۲ : تجوع ترانی تجرد تصل

شمارهٔ ۳۳ : بر رُخش زیبا چو دیدم نقش و خال

شمارهٔ ۳۴ : طور سینا گشت موسی را مقام

شمارهٔ ۳۵ : انما اموالکم و اولاد کم فتنه تمام

شمارهٔ ۳۶ : به بازی عشق می‌بازم، سر بازار سر بازم

شمارهٔ ۳۷ : ببازی عشق میبازم، دل و جان را فدا سازم

شمارهٔ ۳۸ : بیا ای عشقِ جان‌سوزان که من خود را به تو سوزم

شمارهٔ ۳۹ : آمد خیالی در دلم، این خرقه را بر هم زنم

شمارهٔ ۴۰ : تارها زنار در گردن کنم

شمارهٔ ۴۱ : می‌نمایی خویش را صوفی منم

شمارهٔ ۴۲ : آشفته دل خویش درین دار فنائیم

شمارهٔ ۴۳ : عمریست در طریق تو جان را که دم زدیم

شمارهٔ ۴۴ : به هر حالی جمال الله جویم

شمارهٔ ۴۵ : دنیاست عین جیفه، کلابند طالبان

شمارهٔ ۴۶ : ثبتوا اقدامکم ای سالکان

شمارهٔ ۴۷ : قلب مومن مراة الرحمن یقین

شمارهٔ ۴۸ : به هردم از غمش هیها ولی یاری‌ست بی‌پرواه

شمارهٔ ۴۹ : الا ای یار فرزانه بیا با ما به میخانه

شمارهٔ ۵۰ : یقین دانم درین عالم که لا معبود الا ھُو

شمارهٔ ۵۱ : دل را ز درد دوری صد وجه بیقراری

شمارهٔ ۵۲ : کفر اول می شناسد هر کسی

شمارهٔ ۵۳ : خدایا کن تو بر من مهربانی

شمارهٔ ۵۴ : از من هزار من شد هی هی هزارهی هی

شمارهٔ ۱

حب دنیا راس آمد کل خطاء

تا نه پنداری که این باشد عطاء

کی عطا باشد که باشد بی بقا

بی بقا را تا نگوئی خود عطاء

با قلیل الفهم گر گوید کسی

این عطا هرگز مگو، باشد خطاء

بسته دل با وی نشاید مطلقا

بستگی دل با خطا باشد خطاء

یار با وی دوستی هرگز مکن

لا تقل هذا عطا الا خطاء

شمارهٔ ۲

با جام باده ساقی، فی الصبح مرحبا

بالعین انتظارم، الوصل مرحبا

کس نیست همچو من که اسیر مجستم

محنت بسی کشیدم یا نور مرحبا

در دل خیال وصلت، در راه انتظار

شب و روز بی‌قرارم محبوب مرحبا

کس نیست یار ما که بنوشد شراب عشق

با ما بده تو باده با جام مرحبا

جان را ز درد دوری غم‌ها بسی رسید

دل و جان فدای بادا مطلوب مرحبا

شمارهٔ ۳

ایا والی معلی کن وفاداران خود ها را

توئی مولی مزکی کن جفا کاران خود ها را

بقرب خویش را هم ده، دل دیوانه ء مارا

مکن بیدل بمهجوری تو غمخواران خود ها را

طبیبان جمله می هستند دوا هرگز نمی دانند

نظر رحمت مداوا کن به بیماران خود ها را

بسی گریم ز شوق تو، بسی نالم ز درد تو

نظر فضلی فراوان کن، به مشتاقان خود ها را

اگر این یار مشتاق است، گدای شب که بیدارست

نباید سخت بی‌رحمی به درویشان خود ها را

شمارهٔ ۴

نیست کس محرم که پیغامم رساند یار را

وز حقیقت حال ما آگه کند دلدار را

کین ستم بیحد مکن، ظالم مشو ای جان من!

ای بی گنه مارا مکش، خنجر مزن بیمار را

با بیکسان خود مشفقی، بر بیدلان قاهر شدی

برما چرا ظالم شدی، برقع مکن رُخسار را

دردی که دارم در دلی، آن را تو دانی مرهمی

یا طبیب العاشقان! دارو بده بیمار را

مسکین غریب بی‌نوا، باری ز تو جوید جفا

بهر خدا درمان بده این عاشق غمخوار را

شمارهٔ ۵

از ذات حق تعالی اعلام بی نوا را

گر عاشق تو مائی، کن ترک ماسوی را

ماذات ذوالجلالیم و از کبریا کمالیم

ما شاه با عطائیم از ما بجو تو مارا

من ذات بی نشانم، فارغ ز این و آنم

کس را غمی ندارم، غمخوار باش مارا

من با تو مهربانم، بس شوق با تو دارم

ذوق دگر ندارم، جز قرب تو گدا را

گر شوق وصل داری، باما بکن تو زاری

جز ما مجو تو یاری، خود یار باش مارا

شمارهٔ ۶

من من مگو تو من من، هی هوی گویی ها ها

ها ها و های هی هی، هُو های های ها ها

اسرار کس نداند، این های هوی هی را

واقف کسی نگردد هی هوی های ها ها

شوق دلم نداند، هی هی چه چاره سازم

از خود چرا براندی، هی هوی های ها ها

دانی تو درد دل را، جز تو کسی نداند

جز تو به کس نگویم، هی هوی های ها ها

یاری غزل بخواند، حالش دگر نه داند

لیکن ز در براندی، هی هوی های ها ها

شمارهٔ ۷

کارها این مشکل است این کارها

زارها باید دل خود زارها

تا زمین دل نگردد لایقش

کی برآید از گلی گلزارها

دل ز دستم رفت جانم شد خراب

تار زلفش چونکه دیدم مارها

بر مراد کس نه گردد هیچ چیز

تا چه سازند عاشقان بیچارها

یار باید جان فدا خود کرد نیست

غیر جان دادن ندیدم چارها

شمارهٔ ۸

بارها گفتم ترا دل بارها

گرد این هرگز مگرد این کارها

تو نه ء واقف ز درد دلبران

عشق آسان نیست، مشکل کارها

بوالهوس گر رو بر راهش آورد

می‌خلد در پای‌هایش خارها

جای آسایش ندیدی ای دلا

بالیقین دان شعله‌های نارها

دم زدن در راه عشق یار نیست

پاره شو در راه او صد پارها

شمارهٔ ۹

تارها زلفش چو دیدم مارها

پارها گشته دلم چون پارها

کارهای جمله مشکل مانده است

زارها باید دل خود زارها

صورت حسنش مبین ای بی خبر

نور ها این نیست جمله نارها

یار با خوبان تو هرگز دل مده

تا نباشی همچو ما غمخوارها

دین ز دست خود چو ما بگذاشتیم

تا چه کار آید مرا زنارها

شمارهٔ ۱۰

لن ترانی گر رسد گردن متاب

رب ارنی گو تو باری شو شتاب

دوست با تو دوستی دارد کمال

هان مترس از وی که آید این عتاب

کس نداند سر معشوقان که چیست

واقف اسرار شو، گردن متاب

رمز عاشق ناز محبوبان نگر

از عتاب دوستان باشد خطاب

یار در ره عشق بازی چشم باز

رو تجلی حق نگر، چون آفتاب

شمارهٔ ۱۱

ز دنیا تو ترک گیر که راس العبادت است

آری عبادت است ولیکن عنایت است

آنها که تَرک کرد ز اهل عِنایت اند

آن مَردِ حق شناس که اهل قناعت است

عارف بگرد دُنیا ای جان کجا بگردد

آنکس که ترک کرد از اهل سعادت است

دنیا درین جهان چو مردار منجلاب است

هر کس گرفت باخود زهر این کفایت است

آنکس که میل کرد بهمت تمام خویش

بختش به بین تو یاور ز اهل سعادت است

شمارهٔ ۱۲

پیش جانان گر بمیرم تا سزاواری مراست

زانکه شیوه دوستی جز دوستان مردن خطاست

یار را باید که خون ریزد به پیش دوستان

تابزیر چشم بیند یار کین یار مراست

غیر هرگز نیست باهُو در جهان جمله که اوست

این حقیقت راس را جز دوستان فهم کراست

شمارهٔ ۱۳

صوفی بصدق دل نشوی تاصفا کجاست

این راه باصفاست ولی جز جفا کجاست

مقصود از جفاست خلاصی ز ما و من

جز ما و من خلاص شُدن راه صفا کجاست

گر دلق فقر را تو به پوشی چه میشود

آن لایق تو سیرت درویشی را کجاست

وین پوشش تو دلق همه خودنمائی است

جائیکه خود نمائی ست، فقر و فنا کجاست

ای یار خود نمائی با دلق میکنی

آخر ازین خیال پشیمانیت کجاست

دائم تو ذکر هُو خوان، باصدق دل ای یار

باهُو بساز هر دم آن هوی ها کُجاست

شمارهٔ ۱۴

یاران ز تو پرسم که مرا یار کجاست

آن نگاری که دلم بردهمان یار کجاست

ای عزیزان شناسنده ره، بهر خدا

از که پرسم سخن یار که آن یار کجاست

بیماری من بسر آمد، یاران مابگوئید

جانم بلب آمد رخ دلدار کجا ست

ای ندانی که تو پُرسی ز من یار تو کیست

پرسم آن یار هُو الله که مرا یار کجاست

ای محبان خدا! چاره این یار کنید

زان که اول به شما پرسد که مرا یار کجاست

شمارهٔ ۱۵

مبتلا در عشق گشتم، صبر ما یاران کجاست

سخت بیماریست در جان مرهم جانان کجاست

من ز سوز هجر او خون گریه کردم روز و شب

طاقت دوری ندارم، شاه غمخواران کجاست

از برای دیدن رخ ماه وش دلدار خویش

شوق در جانم بسی آن ماه مشتاقان کجاست

اشتیاق از حد گذشته جانب جانان ما

وصل جانان کی شود آن گلشن شاهان کجاست

ماسوی المحبوب شوقی نیست در جان مرا

گلرخ و سیمین تن و آن نرگس مستان کجاست

این نهال بدن من از تشنگی گشت ست خشک

جوی دهانم خشک گشته، آن ابر باران کجاست

گرد کویش گریه کرده یار بهر یار خویش

لب لسانم خشک گشته بحر بی‌پایان کجاست

شمارهٔ ۱۶

کفر اول را ندانی راه چیست

کفر ثانی کی شناسی هان که چیست

کفر اول نزد اهل بالبصر

گشت واضح هان سخن دروی که چیست

کفر ثانی گر بدانی بالیقین

تا نه پرسی بار دیگر کفر چیست

کفر ثالث را ز حق جان مرا

جز موحد کس نداند کُفر چیست

رمز در زنار می بینم بسی

یار کافر شو تو این ایمان چیست

شمارهٔ ۱۷

با دوست دلنواز سخن جز وصال چیست

حسنش چو بی‌مثال، سمن زلف خال چیست

بی مثل خواند خود را از جمله بی نیاز

تشبیه گفتن آنجا خام خیال چیست

دانی که دست وصل بدامن نمی رسد

عقلت چو ناقص است سخن از کمال چیست

مقصود جمله عالم و محبوب عاشقان

مذکورغیر وصف جلال و جمال چیست

ای یار گر تو طالبی مطلوب خود شناس

مطلوب عین طالب زو قیل و قال چیست

شمارهٔ ۱۸

یاران صد هزار ولی یار ما یکی ست

غمخوار کس ندیدم دلدار ما یکی ست

من اُنس کس نگیرم، جز دوست آن حقیقی

گر هم انیس بامن زان اُنس ما یکی ست

گر رشة ءِ گسته شود از هزار ستم

از کس وفا ندیدم دلدار ما یکی ست

بس آزموده کردم با دلبران هر یک

با کی ز کس ندارم، مشکل بما یکی ست

باری وفا ندیدم ز یاران صد هزار

زان رو دلم گسیخت که غمخوار ما یکی ست

شمارهٔ ۱۹

آشکار ست، عشق، پنهان نیست

همچو ما در جهان رسوا نیست

آه ازین سوز بی‌قراری‌ها

درد دارم و لیک درمان نیست

کاشکی زین خیال باز رهم

لیک آن هم عنان بدستم نیست

بردلم همچو لاله داغ بماند

چون کنم نظر تو مجالم نیست

یار هرگز ز تو نتابد رو

زانکه او را بجز تو دیگر نیست

شمارهٔ ۲۰

یاران ره عشق بجز جور و جفا نیست

کس لایق این راه بجز اهل صفا نیست

گر راه صفا می طلبی راه جفا جو

کین راه مصفا ست بجز اهل صفا نیست

ای مرد خدا گر طلبی راه خدا را

این راه چنین ست که جز جور و جفا نیست

با صدق دل خود شنو وانگه قدم نه

زیرا که ره عشق بجز صدق و صفا نیست

ای یار بجز کار جفا خود دگری چیست

این راه صفا نیست، بجز اهل صفا نیست

شمارهٔ ۲۱

می‌نالم از عشق تو، جان را خبری نیست

بیمارم غمخوارم کس را خبری نیست

تا پای نهادیم درین راه تو جانان

حیران شده ام مرده دلان را خبری نیست

از حال من آگاه کجا میشود آن یار

هی های که این سنگدلان را خبری نیست

ای آنکه توئی طعنه زنی محض خطاست

این سوز دلم را تو چه دانی خبری نیست

خوشبوی وفا می‌شنود یار ز هر آه

آه صد این بی‌خبران را خبری نیست

شمارهٔ ۲۲

چو اینما تولوا شد قبلهٔ حقیقت

جهتی دگر ندارم جز صاحب حقیقت

دل مسجد الحرام یقین قبلهٔ من است

شوق دگر ندارم جز شوقت حقیقت

بیرون منه قدم ز شریعت محمدی

گر عارفی تو محرم اسرار الحقیقت

باهُو بذکر هُو هُو دائم تو شُغل دار

هُو هُو بکن تُو هُو هُو های حق حقیقت

ای یار قبله هرکس دارد به قدر خویش

تو قبله همان کن، کو قبلهٔ حقیقت

شمارهٔ ۲۳

و هو معکم اینما کنتم نگر

ورنه خواندی رو تو در قرآن نگر

قرب حق با تو چنان دارد یقین

تو همیدانی که ازما دور تر

کاشکی از قرب او واقف شوی

تا نه گردی گرد دنیا در بدر

یار منزل دوستان خود دور نیست

چشم باید تا شوی صاحب نظر

شمارهٔ ۲۴

حق تعالی بالیقین حاضر نگر

چند ریزی از درون خون جگر

قرب حق نزدیک من حبل الورید

تو جمالش را نه بینی بی بصر

چون حجاب ما و من آمد میان

زان سبب بینی بیابان بیشتر

وادی ای، طی کُن زخود نزدیک آ

منزل جانان به جان خود نگر

یار دلبر خود زخود نزدیک دان

هان مشو از قرب جانان بی خبر

شمارهٔ ۲۵

خود پرستی را ندانی ای پسر

هان ز کس صوفی تو نشنیدی مگر

سر آن را بر تو واضح میکنم

زود باش از من شنو نیکو نگر

خود پرستی این همه افعال تو

جامه نو پوشیده دستار سر

بنگری بر کتف خود چون پیش پس

این همه فعل بد آرد درد سر

حل بکن این نکته را در جان خویش

گفتهٔ این یار فی الواقع نگر

شمارهٔ ۲۶

طور سینا چیست، دانی بی خبر

طور سینا سینهءِ خُود را نگر

همچو موسی مست شو بر طور خویش

رب ارنی گو تجلی حق نگر

گر نداری سوز آتش ای دلا

کی به بینی نور حق را بالبصر

نور حق آنکس به بیند بی حجاب

باصفاتش گشت چون موسی نگر

رب ارنی گو بیا ای نعره زن

تا شوی چو مست موسی بی خبر

شمارهٔ ۲۷

خود پرستی چون ندانی بی خبر

رو ردای خویش را بر خود نگر

جامه را پوشیده ای بهر هوا

کس نمی بیند بتو صافی نظر

پوشش خود را بجز تقوی مکن

با حیا و زیب و زینت خود نگر

گر همی خواهی شوم آسوده حال

رو ردای دور کن باخود مبر

یار گر خواهی لباس مقبلان

رو چو صوفی شو لباس صوف بر

شمارهٔ ۲۸

از خدا خواه هر چه خواهی یار

زانکه او جمله را برآرد کار

کیست کو غیر او که داند سوز

بخدا گو که عالم الاسرار

واحد لایزال حق موجود

کل شی ء هلاک خواهی یار

عارفان گفته اند در ره عشق

صبر باید ترا دگر بگزار

بگذر ای یار زین مقام فنا

روی خود را تو در بقای بیار

شمارهٔ ۲۹

نهایت نیست راه عشق را یار

تو یک روباش دست ازکار بردار

فنا کن خویش را در راه جانان

چه کار آید ترا این درم و دنیار

اگر یک دل نباشی در طریقش

نه بینی روی او هرگز درین دار

و فی الکونین کی بیند جمالش

فدا کن جان بگرد زلف آن یار

دریغ از وی چه داری پاره زر را

تو خاصه جان خود با یار بسپار

شمارهٔ ۳۰

تعالی الله چه زیبا روی دلدار

چو حسنش دیدم و دل گشت گلزار

منور گشت جانم همچو خورشید

هویدا گشت برما جمله اسرار

دلم چون دید آن نور تجلی

معلی گشت با ماشد باقرار

که لا مقصود فی الکونین مارا

هوالله الاحد موجود بس یار

فناشد ماومن خود جمله او ماند

نمانده غیر او شد رنگ رخسار

نماید صورت خود خویش هر دم

به حسن صورت بی مثل در یار

بکن سجده به پیش روی معشوق

تو باهُو باش دائم همچو غمخوار

شمارهٔ ۳۱

وه چه نیکو روی جانان دلپذیر

کس ندیدم مثل آن بدر منیر

من نه واقف بود می ای دوستان

دل مرا دزدید برد آن بینظیر

بیقرارم سوز در جانم رسید

و هُو عالم بالیقین ما فی الضمیر

در فراقش سوزم، آرامی نماند

مانده ام حیران چو اصحاب السعیر

یار در غم عشق تو نالد بسی

باید او را سخت ای جانان بگیر

شمارهٔ ۳۲

تجوع ترانی تجرد تصل

چه خوش لذت آید چشی گر عسل

عسل نیست جز جوع مردان حق

چرا باز پرسی ازین لاتسل

تو راه صفا گر بجوئی بیا

که جوی مصفاست راه رسل

مجرد نهء گر تو قید همه

کجا وصل با آنکه او بی مثل

بجان خود مجرد شو، ای یار بس

که وصل این کمالست و ز غیر گسل

شنو حین قدر یار باهُو هنوز

مجرد شو از جمله ناید خجل

شمارهٔ ۳۳

بر رُخش زیبا چو دیدم نقش و خال

باز ماندم ماورایش قیل و قال

حرف حسنش بردلم واضح بماند

بس نگر دو لب لسانم زین مقال

لعل لب عارض چو گلگون، دلبربا

نیست مثلش در جهان اندر جمال

کس ندیده در جهان با دیده

چونکه دیدم حسن او را باکمال

تاکه دیدم حسن رو را بالیقین

جز جمالش را نه بینم در خیال

عاشق اندر حسن او دائم نگر

تابمانی درجهان خود حسن و خال

براُمید وصل اُو، دل زنده دار

یک زمان گوید ترا باری تعال

شمارهٔ ۳۴

طور سینا گشت موسی را مقام

بی حجاب آنجا شنیدی خود کلام

عاشقی را طور معراج دل ست

هر زمان از حق رسد او را سلام

دل که انسان ست عرش الله بدان

از حدیث حضرت، آمد این کلام

این دل انسان بیضهء ناسوتی ثمر

لیک در وی سر لاهوتی تمام

ذات انسان عین سر الله بدان

هان شنو گفتم ترا مجمل کلام

یار انسان مخزن خاصه خدا ست

غیر عارف کس نداند والسلام

شمارهٔ ۳۵

انما اموالکم و اولاد کم فتنه تمام

فاحذروالا خیر فیهم واسمعوا هذا لکلام

مال و اولاد ابن آدم را جهنم می برد

کس نباشد ایمن از وی گرچه باشد خاص و عام

کس نه ورزد دوستی با وی که باشد اهل حق

اهل حق را دوستی با غیر حق باشد حرام

غیر مفرد کس نیابد بار در درگاه دوست

هان تو از اموال و از اولاد فارغ شو تمام

کس نگردد بهره ور با دوستی این هر دو چیز

قصه کوته مرد مفلس باش باری والسلام

شمارهٔ ۳۶

به بازی عشق می‌بازم، سر بازار سر بازم

ره مردان صفا سازم، سر بازار سر بازم

به میدان اسپ تازم، توئی واقف نه از رازم

چنین نازیست می نازم، سر بازار سر بازم

زجام عشق می خودرم، ز هستی خویش خود مردم

سعادت گوی خود بردم، سر بازار سر بازم

بمستی از چنان مستم، ز عالم دست خود شستم

ز شوق جان چنان مستم، سر بازار سر بازم

منم یاری چنان مستم، ز این و آن همه رستم

کمر خود را چنان بستم، سر بازار سر بازم

شمارهٔ ۳۷

ببازی عشق میبازم، دل و جان را فدا سازم

بدم منصور می نازم، یقین خُود را فدا سازم

عجب وقتیست ای یاران! اگر باشید غمخواران

شوید آگاه دلداران که من خود را فدا سازم

بزلف یار دل بستم، به بستن دل چنان مستم

دو عالم رفت از دستم، کنون خُود را فدا سازم

ز درد دل چنان خستم، زجان هم دست خود شستم

کنون از درد دل گفتم که من خود را فدا سازم

فدا سازم دگر باری، سر خود را بدلداری

چه خوش باشد نکو کاری که من خود را فدا سازم

شمارهٔ ۳۸

بیا ای عشقِ جان‌سوزان که من خود را به تو سوزم

اگر سوزی وگرنه من یقین خود را به تو سوزم

خس و خاشاک می‌سوزی درون خویش می‌جوشی

کنون ما را شدی روزی بیا خود را به تو سوزم

مکان خود لامکان دارم ز زندان غم بسی دارم

کنون روی به حق آرم بیا خود را به تو سوزم

بدم مردان سُخن گویم، جمال یار می‌جویم

هوالحق را به حق جویم، بیا خود را به تو سوزم

دلی با یار خود بستم، ز جان هم دست خود شُستم

چون مستان‌وار من مستم، بیا خود را به تو سوزم

شمارهٔ ۳۹

آمد خیالی در دلم، این خرقه را بر هم زنم

تسبیح را ویران کنم، سجاده را بر هم زنم

چوب عصا بر هم زنم، دلق صفا پاره کنم

فارغ ز خودبینی شوم این خانه را بر هم زنم

من خویش را صحرا برم، خود را ز خود فارغ کنم

از بهر این خون را خورم، کین نفس را گردن زنم

جامی ز خمخانه برم، آن را یقین من می‌خورم

فارغ ز دنیا دین شوم، آتش به این عالم زنم

با دوست خود مفتون شوم، امروز چون مجنون شوم

تنها به هامون می‌روم، با بی‌خودی دم هم زنم

چون خودنمایی در منم، طاقت نیارد این دلم

بیمار جان با تن شدم، با کوس رحلت هم زنم

با یار با یاری شدم، پی دوست دلداری روم

زین جا ز تن تنها روم، ها هوی غوغا هم زنم

شمارهٔ ۴۰

تارها زنار در گردن کنم

خویش را باید که من کافر کنم

راه مسلمانی ندانم راه چیست

زان سبب زنار در گردن کنم

ننگ می آید مرا ز ایمان خویش

بالیقین من خویش را کافر کنم

بسته ام زنار کافر گشته ام

مومنان را هر زمان کافر کنم

یار کافر گشت ایمان خود فروخت

وای این زنار در گردن کُنم

شمارهٔ ۴۱

می‌نمایی خویش را صوفی منم

در دیار عابد و زاهد منم

چند با خود بینی و باشی مدام

کی رهی زین دلق درویشی منم

گر منی را سر دانی راه رو

تا نگویی بار دیگر کین منم

یار گفتن من نمی‌شاید ترا

زان که من ابلیس گفته کین منم

تو چرا من من کنی، ای جان من

آنکه یک قطره منی، گویی منم

شمارهٔ ۴۲

آشفته دل خویش درین دار فنائیم

بنمائی رخ خویش که مشتاق لقائیم

کس نیست چو ما بیدل در هجر تو ای یار

مغموم درین عالم بافقر و فنائیم

با ما ستم و ظلم مکن جور و جفا را

کوتاه بکن قصه که مهجور بماندیم

کس نیست که تدبیر کند سوز دل ما

بیچاره که ما یار بجز یار بماندیم

ای دوست بسی نالم در هجر تو هیهات

مجنون صفت آشفته و حیران بماندیم

شمارهٔ ۴۳

عمریست در طریق تو جان را که دم زدیم

هیچت صفا ندیدیم حیران بتر شدیم

تا کی شود ز لعل تو کامی بر آوریم

کز بهر کام خویش پریشان خود شدیم

با تو سخن که گوید که این هم مجال نیست

لیکن ز حال خویش بسی تنگ تر شدیم

جانان نبود آگاه زناموس بگزریم

حالم چنان رسید که مجنون صفت شدیم

ای یار چون ببستی دل خود به زلف یار

هرگز مگو چنین که پریشان خود شدیم

شمارهٔ ۴۴

به هر حالی جمال الله جویم

به هر قالی جمال الله جویم

به جز رویش نبینم هیچ چیزی

ز شوق جان جمال الله جویم

ز پیش و پس، خبر هرگز ندارم

ز این و آن جمال الله جویم

به مستی یار یاران گرچه مستم

به مستی هم جمال الله جویم

طریق عشق مارا نیست دیگر

به هر ذره جمال الله جویم

فدا شد جسم و جان در ذات یاهُو

به هستی هم، جمال الله جویم

شمارهٔ ۴۵

دنیاست عین جیفه، کلابند طالبان

این قول واضح است ز نبی آخرالزمان

از بهر جیفه محنت، در وی چرا کشی

توکل تو بر خدا کن هُو الله است مهربان

بی رنج و محنت تو چو روزی دهد خدا

جیفه است پی جیفه چه گردی تو چون سگان

هان سگ نه‌ای تو انسان، پی جیفه چیست غم

انسان انیس حق شو، حق را به حق رسان

غو غو سگی مکن تو درین دار الفناء

این جیفه حرامست سگی را به سگ رسان

ای یار بهر جیفه تو دندان چو سگ مزن

این جیفه حرام است چو غدود قصابگان

شمارهٔ ۴۶

ثبتوا اقدامکم ای سالکان

راه ملامتها بجو ای صادقان

کس نجوید غیر صادق راه چنین

دائما خوش باش باهم مفلسان

مفلسان را توشه ء خود مفلسی ست

صادقان آیند درین راه خونفشان

زاهد و عابد ز دنیا در گذشت

همت عارف مکان تا لامکان

جود عارف را ببین اندر طریق

خود فنا گردد به یاری بی نشان

یار سر بازی بکن در راه عشق

زانکه سر بازیست بازی عاشقان

شمارهٔ ۴۷

قلب مومن مراة الرحمن یقین

جز جمالش را مبین در وی یقین

ما سوایش جمله، از خود دور کن

تا جمالش را به بینی بالیقین

گر به بینی غیر حق ناچیز دان

زنگ زده آئینه مانده بالیقین

زنگ از دل دور کن صیقل بزن

لایزل لاصیقل آمد بالیقین

ذکر هُو را دم به دم باهُو بساز

تا ببینی نور آن اندر یقین

باجمال حق جمال الله بین

یار بین، حق بین مبین جز بالیقین

شمارهٔ ۴۸

به هردم از غمش هیها ولی یاری‌ست بی‌پرواه

ندارم غیر او ماوی، ولی یاری‌ست بی‌پرواه

ز عشق آن پری سوزم، درون خویش می‌جوشم

تبه شد کار امروزم، ولی یاری‌ست بی‌پرواه

به عقل خویش معقولم، به نزد خلق مجنونم

نشانه‌وار این جانم، ولی یاری‌ست بی‌پرواه

طریق عشق می‌دانم، ز درد اوراق می‌خوانم

به رخ دلدار مفتونم، ولی یاری‌ست بی‌پرواه

شبی بازی دراندازم، شود ظاهر همه رازم

سر خود را فدا سازم، ولی یاری‌ست بی‌پرواه

منم یاری نه آن یارم که دل از دوست بردارم

به هردم خون جگر خوارم، ولی یاری‌ست بی‌پرواه

شمارهٔ ۴۹

الا ای یار فرزانه بیا با ما به میخانه

چون مردان باش مستانه بکن با جام پیمانه

گرو باید مصلی را به دست آور قدح می را

مصفا کن دل و جان را، مشو خود مرد فرزانه

چه شد فرزانه گر گردی، به نیمی جو نمی‌ارزی

همان دم مرد می‌گردی، شوی چون مرد دیوانه

لباس فقر می‌پوشی، شرابی چون نمی‌نوشی

چرا در مکر می‌کوشی، کنی چون قصه افسانه

ز افسان و فسون باید که خودها را رها آید

درین راهی کُجا آید، به جز مرادنه مستانه

چون مستان شو چه مستوری کجا جز باده مخموری

بکش یک جام در پیری، قدم خود نه به میخانه

بیا تنها درین وادی، هوالواحد، هوالهادی

رسد هردم تُرا شادی، تو شو خود یار مردانه

سُخن از لا چه می‌گویی، تو هُو باهُو نمی‌جویی

چرا با غیر می‌پویی، هوالهو گو چو مستانه

چون مستان نوش این می را، فنا کن مأمن خود را

بجو ای یار باهُو را، صلا زد پیر میخانه

شمارهٔ ۵۰

یقین دانم درین عالم که لا معبود الا ھُو

ولا موجود فی الکونین لا مقصود الا ھُو

چو تیغ لا بدست آری بیا تنها چه غم داری

مجو از غیر حق یاری که لا فتاح الا ھُو

بلا لا لا همه لا کن بگو الله والله جو

نظر خود سوی وحدت کن که لا مطلوب الا هُو

هُو الاول هُوالآخر ظهور آمد تجلی او

بذات خود هویدا حق که لا فی الکون الا هُو

الا ای یار شو فانی مگر ثالث مگو ثانی

هوالواحد هوالمقصود لا موجود الا هُو

ھُوالھُو ھُو، ھُوالحق ھُو، ندانم غیر الا ھُو

ھُوالھُو ھُو، ھُوالحق ھُو، نخوانم غیر اِلا ھُو

یکی گویم، یکی جویم، یکی در دل چو گل رویم

همون یک را بیک پویم، نه پویم غیر الا ھُو

بگرد عالم چو گردیدم، ھُو الحق ھُو پسندیدم

یکی خواندم، یکی دیدم، ندیدم غیر الا ھُو

منم غم خوار خود هستم، به جز یاھُو نه دَر دَستم

دِل و جان را به ھُو بستم، نه بستم غیر اِلا ھُو

شمارهٔ ۵۱

دل را ز درد دوری صد وجه بیقراری

آرام گر نیابم، فریاد گریه زاری

گویم کرا، حقیقت، واقف نه راز حالم

حیران بسی بماندم، فریاد گریه زاری

صد صد خیال در دل، آید زدرد دلبر

سوزم چنانچه مجمر فریاد، گریه زاری

هُو هُو بکن تو باهُو، خواهی وصال دوست

من غیر وصل خوارم، فریاد گریه زاری

در دل هزار دردست، لیکن بکس نگویم

گویم کرا چه جویم، فریاد گریه زاری

سوزش بسی ست در دل، یار دگر ندارم

شب و روز بی‌قرارم، فریاد گریه زاری

شمارهٔ ۵۲

کفر اول می شناسد هر کسی

لیک ثانی کفر کی داند کسی

غیر خاصان کس نداند کفر این

مردمان دیدم در آن حیران بسی

خوش بود این کفر از ایمان ما

من نه گفتم عارفان گفته بسی

یار این کفرست ایمان الخواص

غیر خاص الخاص چون داند کسی

عین عارف گشت آن مرد خدا

کفر ثالث نیک گرداند کسی

شمارهٔ ۵۳

خدایا کن تو بر من مهربانی

که جز تو نیست دردم را، تو دانی

فتادم کوی تو بیمار عشقت

مداوا کن طبیبا نبض دانی

ندیدم در جهان جز تو طبیبی

طبیبا! حاذقا! دردم تو دانی

زدرد دل بسی آه است و ناله

زشوق جان ضمیرم را تو دانی

که داند جز تو حال درد مندان

یقین دانی تو حال یار جانی

شمارهٔ ۵۴

از من هزار من شد هی هی هزارهی هی

هی هی هزار از من از من هزار هی هی

هی هی که من ندانم، دائم منی برانم

زین کی کنی خلاصم، هی هی هزار هی هی

هی هی کجا شریعت، من غافل از طریقت

دانم نه آن حقیقت، هی هی هزار هی هی

دیدیم آنچه دیدیم، خوردیم آنچه خوردیم

بر سینه داغ بردیم، هی هی هزار هی هی

یاری کجاست یاری، غمخوار ها نگاری

یاری بگو تو یاری، هی هی هزار هی هی

سلطان باهو

غزلیات