معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ داوود ملک‌زاده

داوود ملک‌زاده متولد ۲۹ مهر ۱۳۶۱ آستاراست. دوران ابتدایی را در مدرسهٔ ظهیرنیا(۷۲-۱۳۶۷)، راه‌نمایی را در توحید و دورهٔ متوسطه را در دبیرستان‌های آستارا سپری کرد. دیپلم ریاضی گرفت اما ادامهٔ تحصیلاتش را در ادبیات دنبال کرد. علاوه بر شعر و شاعری، عمدهٔ فعالیت او روزنامه‌نگاری و تدریس بوده‌است. کار جدی مطبوعاتی‌ وی با انتشار ترلان در سال ۸۱ آغاز شد و بعد از آن در «بلم» (دانش‌گاه پیام نور) و «پیک آستارا» (خط آخر) و ویژهٔ ادب و هنر «سیزده» تکمیل شد. وی از مهر ماه ۱۳۹۵ مدیرمسئول و سردبیر دوهفته‌نامهٔ «آستارای فردا» می‌باشد. داوود ملک‌زاده هم‌پای شعرنو، در حوزهٔ شعر کلاسیک هم فعالیت داشته و دارد، و تاکنون دو مجموعه رباعی‌ هم منتشر کرده است. مجموعهٔ شعر «تهران برای شعر شدن شهر کوچکی‌ست» او به چاپ سوم رسید و در جشنوارهٔ شعر قیصر، نامزد دریافت بهترین کتاب سال شد.

دفتر اول: مانند نوک مدادها می‌شکنم

رباعی شمارۀ 1 : آرام و صبور و بی‌صدا می‌شکنم

رباعی شمارۀ 2 : دستور، همیشه، حال را می‌گیرد

رباعی شمارۀ 3 : خواندند همیشه کرکری شاعرکان

رباعی شمارۀ 4 : با هر چه نبود و بود، باید برویم

رباعی شمارۀ 5 : با «آن» بنشین، «این» یکی را دریاب!

رباعی شمارۀ 6 : از هر طرفی برای او می‌بارد

رباعی شمارۀ 7 : گفتم که نمی‌خواهم، اما نشنید

رباعی شمارۀ 8 : هی منت و لابه، روز و شب می‌کردیم

رباعی شمارۀ 9 : سرسبزی‌ی باغ از خیارش پیداست

رباعی شمارۀ 10 : با این که همیشه سر به راه‌اند همه

رباعی شمارۀ 11 : من نثر، تو نظم، ای فدای تن تو

رباعی شمارۀ 12 : یک کاسه عسل در شکم خامه کشید

رباعی شمارۀ 13 : ما بی‌خبر از همیشه‌مان خندیدیم

رباعی شمارۀ 14 : هر چند که سر به راه بودیم همه

رباعی شمارۀ 15 : گفتند به عشق تو هوایی هستند

رباعی شمارۀ 16 : در دست تمام شهر، یک زنبیل است

رباعی شمارۀ 17 : هم راه فرار، بسته و باریک است

رباعی شمارۀ 18 : این تیر ـ بدون شک ـ کمان می‌خواهد

رباعی شمارۀ 19 : من یار ندارم چه کسی یار مرا

رباعی شمارۀ 20 : دیوانه و بی‌تاب تو بودم امشب

رباعی شمارۀ 21 : نوروز دوباره می‌رسد از پس ِ باغ

رباعی شمارۀ 22 : هی قصه، گلایه، اشک، تکرار، شروع

رباعی شمارۀ 23 : گفتند به پایان آمد عمر زمان

رباعی شمارۀ 24 : افتاده به دام زنده‌گی، سرگردان

رباعی شمارۀ 125 : احساس تماشا، من و تو نوستالوژی

رباعی شمارۀ 26 : افسرده، تکیده، خسته و دل‌سردیم

رباعی شمارۀ 27 : یک مانع کاذب است پیراهن تو

رباعی شمارۀ 28 : شب، با شبح سیاه می‌آید ماه

رباعی شمارۀ 29 : یک روز دویدیم از تنهایی‌مان

رباعی شمارۀ 30 : زنهار که اشتباه از بر نکنی

رباعی شمارۀ 31 : دنیا همه هیچ در حضور یک تن

رباعی شمارۀ 32 : بوی خوش اسکناس‌های عیدست

رباعی شمارۀ 33 : گاهی خوب‌ایم، بیش‌تر بد هستیم

رباعی شمارۀ 34 : بی‌حرف و حدیث، راه باید برود

رباعی شمارۀ 35 : با توبه و استخاره برمی‌گردم

رباعی شمارۀ 36 : نه بوی تو را می‌دهد این پیرهن‌ام

رباعی شمارۀ 37 : با آن‌که پیاده‌ی سوارم بی‌خود

رباعی شمارۀ 38 : با آن‌که همیشه «خوب و خرم» هستیم

رباعی شمارۀ 39 : انگار زدی به سینه‌ی من مشتی

رباعی شمارۀ 40 : دو پنجره یک نگاه، یعنی پایان

رباعی شمارۀ 41 : آن شاخه‌ی جامانده‌ی ازگیل من‌ام

رباعی شمارۀ 42 : با این‌که نداشت نقشه‌ای یا جنگی

رباعی شمارۀ 43 : ما حلقه‌به‌دست تا خیابان رفتیم

رباعی شمارۀ 44 : عمری‌ست پی نان و خدا، در به دریم

رباعی شمارۀ 45 : از شرم ترنج و پیرهن آمده‌ام

رباعی شمارۀ 46 : یک روز دوباره بی‌خبر خواهد شد

رباعی شمارۀ 47 : راه پیش و پسی ندارم جز تو

رباعی شمارۀ 48 : بی‌قصه‌ی اختیار، هستیم همه

رباعی شمارۀ 49 : انداخت به جان بیشه‌ها زالوها را

رباعی شمارۀ 50 : ما قامت این حادثه را می‌شکنیم

رباعی شمارۀ 51 : نو کهنه، شکسته، دست چندم بشود

رباعی شمارۀ 1

آرام و صبور و بی‌صدا می‌شکنم

با یاد تو، من چه بی‌خدا می‌شکنم

کز کرده به گوشه‌ای چه ساده، ارزان

مانند نوک مدادها می‌شکنم

رباعی شمارۀ 2

دستور، همیشه، حال را می‌گیرد

و فرصت قیل و قال را می‌گیرد

این قاعده‌ها، ماده‌ها، تبصره‌ها

جبری‌ست که احتمال را می‌گیرد

رباعی شمارۀ 3

خواندند همیشه کرکری شاعرکان

گاهی کردند تک‌خوری شاعرکان

یک‌روز شدند مثل فردوسی، لیک ـ

فی‌الجمله شدند عنصری شاعرکان

رباعی شمارۀ 4

با هر چه نبود و بود، باید برویم

بی‌دغدغه‌ی وجود، باید برویم

هرچند که تازه اول عاشقی است

دیر آمده‌ایم و زود باید برویم

رباعی شمارۀ 5

با «آن» بنشین، «این» یکی را دریاب!

نان نه، صله‌های آبکی را دریاب!

دیدار نه، نامه نه، تلفن هم نه

این زنده‌گی‌ی پیامکی را دریاب!

رباعی شمارۀ 6

از هر طرفی برای او می‌بارد

هر کس که دو هندوانه در کف دارد

باید که به پای لرز آن بنشینید

مردی که همیشه خربزه می‌کارد

رباعی شمارۀ 7

گفتم که نمی‌خواهم، اما نشنید

هی دور سرم دور سرم هی چرخید

«باید بکشد عذاب تنهایی را»*

آن شخص که تنهایی‌ی من را دزدید

* مصراع سوم از شفیعی‌ی کدکنی

رباعی شمارۀ 8

هی منت و لابه، روز و شب می‌کردیم

تا این‌که تو را سر ِ قرار آوردیم

ما پای سفر نداشتیم از اول

ای عشق! بیا اول خط برگردیم

رباعی شمارۀ 9

سرسبزی‌ی باغ از خیارش پیداست

و سفره‌ی شام، از ناهارش پیداست

راه من و تو به سمت ترکستان است

سالی که نکوست، از بهارش پیداست

رباعی شمارۀ 10

با این که همیشه سر به راه‌اند همه

یک مشت ستاره گرد ماه‌اند همه

این دیکته هر نقطه پر از ایراد است

ای دوست! بگو که اشتباه‌اند همه

رباعی شمارۀ 11

من نثر، تو نظم، ای فدای تن تو

ای من به فدای چاک پیراهن تو

آهنگ بلم‌ران تو می‌رقصاند

با چرخش تو چین همه دامن تو

رباعی شمارۀ 12

یک کاسه عسل در شکم خامه کشید

و نام تو را در اول نامه کشید

ما را کارکنان این فلک ساخته‌اند

چشمان تو را خود خدا سرمه کشید

رباعی شمارۀ 13

ما بی‌خبر از همیشه‌مان خندیدیم

یعنی که به قوم و خویش‌مان خندیدیم

گفتند: «الف»، و راه را پیمودند

گفتیم: «الف»، به ریش‌مان خندیدیم

رباعی شمارۀ 14

هر چند که سر به راه بودیم همه

از چاله به سمت چاه بودیم همه.

هی دور به دور خودمان چرخیدیم

دنبال «نخودسیاه» بودیم همه

رباعی شمارۀ 15

گفتند به عشق تو هوایی هستند

مانند شکر، داخل چایی هستند

«این جمعه و جمعه‌های دیگر حرف است»

یاران تو با تو تا نیایی هستند

رباعی شمارۀ 16

در دست تمام شهر، یک زنبیل است

از غصه‌ی نان، معاشقه تعطیل است

در باغ کتاب، پرفروش است «خزان»

انگار زمانه‌ی الک‌غربیل است

رباعی شمارۀ 17

هم راه فرار، بسته و باریک است

هم پنجره‌های کوچه‌ها تاریک است

با این همه شب، دوباره می‌آید روز

گفتند کمی صبر، سحر نزدیک است

رباعی شمارۀ 18

این تیر ـ بدون شک ـ کمان می‌خواهد

این تیر کمان همین زمان می‌خواهد

این پنجره، بی‌نور، دل‌اش می‌گیرد

این پنجره ـ قطعن ـ آسمان می‌خواهد

رباعی شمارۀ 19

من یار ندارم چه کسی یار مرا

من کوله ندارم چه کسی بار مرا

یک کوه پر از سفر، پر از عشوه و ناز

یک بار تو بردار، تو بردار مرا

رباعی شمارۀ 20

دیوانه و بی‌تاب تو بودم امشب

پیشانی‌ی سرد و پای زخمی از تب

از حسرت من کسی خبردار نشد

یارب! یارب! یارب! یارب! یارب!

رباعی شمارۀ 21

نوروز دوباره می‌رسد از پس ِ باغ

سبزی به تن و گرفته در دست، چراغ

ماندیم بهار دیگر از راه رسید

دیدیم هزار و سی‌صد و اندی داغ

رباعی شمارۀ 22

هی قصه، گلایه، اشک، تکرار، شروع

لب‌خند، نگاه، عشق، انکار، شروع

یک‌عالمه انتظار، یک عالمه راه

دارد همه‌چی تمام، انگار شروع

رباعی شمارۀ 23

گفتند به پایان آمد عمر زمان

یک گوشه برو، سوار شو، ورد بخوان

نه زلزله آمد، و نه سیلی، اما

من تا برسم به تو، تمام است جهان

رباعی شمارۀ 24

افتاده به دام زنده‌گی، سرگردان

از ماه خودش دور، ولی در گردان

من مترسک همان حوالی هستم

من را به سر ِ مزرعه‌ام برگردان

رباعی شمارۀ 125

احساس تماشا، من و تو نوستالوژی

یک عمر تمنا، من و تو، نوستالوژی

این قصه هزار و بی‌نهایت شده است

تا آخر دنیا، من و تو، نوستالوژی

رباعی شمارۀ 26

افسرده، تکیده، خسته و دل‌سردیم

انگار که با زمانه، بد تا کردیم

ما اهل زمین نبوده‌ایم از اول

ای عشق! بیا به آسمان برگردیم

رباعی شمارۀ 27

یک مانع کاذب است پیراهن تو

تو بی‌منی و من شده‌ام بی‌من تو

یک نقطه، دو نقطه، بی‌نهایت نقطه

باید برسم به نقطه‌چین تن تو

رباعی شمارۀ 28

شب، با شبح سیاه می‌آید ماه

با پیرهن و کلاه می‌آید ماه

دی‌روز شبیه هر چه زیبایی بود

امروز شبیه ماه می‌آید ماه

رباعی شمارۀ 29

یک روز دویدیم از تنهایی‌مان

تا کوچه‌ رسیدیم از تنهایی‌مان

از خود نگذشتیم و گذشتیم از او

یک عمر کشیدیم از تنهایی‌مان

رباعی شمارۀ 30

زنهار که اشتباه از بر نکنی

یا در سر ِ ما قصه‌ی دیگر نکنی

این شهر عجیب ماست‌مالی شده است

حال همه خوب است، تو باور نکنی

رباعی شمارۀ 31

دنیا همه هیچ در حضور یک تن

یک تن یعنی دو روح، یک پیراهن

تو تو تو، تو تو تو، تو تو تو، تو

من من من، من من من، من من من، من

رباعی شمارۀ 32

بوی خوش اسکناس‌های عیدست

مجنون شده‌ام موی سیاه‌اش بیدست

او شعر سپید روزگار تاریک

ای ماه! نتاب! او خودش خورشیدست

رباعی شمارۀ 33

گاهی خوب‌ایم، بیش‌تر بد هستیم

در بازی‌ی عشق «بی‌یقین» رد هستیم

در فتح جزیره‌های سرگردانی

ما دن‌کیشوت بدون درصد هستیم

رباعی شمارۀ 34

بی‌حرف و حدیث، راه باید برود

بر دوش لب و نگاه باید برود

با قلقلک ترنج‌ها، لیموها

این برج، درون چاه باید برود

رباعی شمارۀ 35

با توبه و استخاره برمی‌گردم

با گوشه‌ی یک اشاره برمی‌گردم

با این‌که نگفتی و نمی‌گویم هیچ

برمی‌گردم، دوباره برمی‌گردم

رباعی شمارۀ 36

نه بوی تو را می‌دهد این پیرهن‌ام

نه دل دارم که از شما دل بکنم

نه راه پسی، نه راه پیشی مانده

مانند خری که توی گل مانده من‌ام

رباعی شمارۀ 37

با آن‌که پیاده‌ی سوارم بی‌خود

هم قاضی و هم، سر به دارم بی‌خود

من آن شمن‌ام که می‌پرستد خود را

من حوصله‌ی کسی ندارم، بی‌خود!

رباعی شمارۀ 38

با آن‌که همیشه «خوب و خرم» هستیم

با آن‌که نمی‌خوریم اما مست‌ایم،

ما خط خطا کجا کشیدیم که ما ـ

در جاده‌ی باز هم، ته ِ بن‌بست‌ایم؟!

رباعی شمارۀ 39

انگار زدی به سینه‌ی من مشتی

راه‌ام بردی از در ِ تنگ ِ پشتی

لعنت به خودم که کرم قلاب شدم

لعنت به تو که ترانه‌ام را کشتی

رباعی شمارۀ 40

دو پنجره یک نگاه، یعنی پایان

اصرار بر این گناه، یعنی پایان

هرچند مقصرم ولی می‌دانم

اقرار به اشتباه، یعنی پایان

رباعی شمارۀ 41

آن شاخه‌ی جامانده‌ی ازگیل من‌ام

در تاب و تب افتاده ز تعجیل من‌ام

هر روز شبیه جمعه‌های متروک

داوود ملک‌زاده‌ی تعطیل من‌ام

رباعی شمارۀ 42

با این‌که نداشت نقشه‌ای یا جنگی

می‌خوانْد همیشه از سر ِ دل‌تنگی

ای بچه‌ی ماهی‌صفت خرچنگی!

بدرود! حنای تو ندارد رنگی

رباعی شمارۀ 43

ما حلقه‌به‌دست تا خیابان رفتیم

یا حلقه‌به‌دست تا خیابان رفتیم

انگار نمودیم که دنیا ما را

تا حلقه‌به‌دست تا خیابان رفتیم

رباعی شمارۀ 44

عمری‌ست پی نان و خدا، در به دریم

یعنی که به راه یک نفر، منتظریم

هی می‌گویند جمعه می‌آید او

او آمده و رفته و ما بی‌خبریم

رباعی شمارۀ 45

از شرم ترنج و پیرهن آمده‌ام

از تردی‌ی بوسه‌های زن آمده‌ام

می‌سازم و باز می‌شود نقش بر آب

من توبه به لب، توبه ‌شکن آمده‌ام

رباعی شمارۀ 46

یک روز دوباره بی‌خبر خواهد شد

در نیست اگر چه در به در خواهد شد

شیطان که بیاید سر سطر اول

قدیسه‌ی شب چهل‌پدر خواهد شد

رباعی شمارۀ 47

راه پیش و پسی ندارم جز تو

پرونده و بررسی ندارم جز تو

من پرنده‌ی همین حوالی هستم

من حوصله‌ی کسی ندارم جز تو

رباعی شمارۀ 48

بی‌قصه‌ی اختیار، هستیم همه

یک چرت، نخوابیده و مست‌ایم همه

یک صندلی‌ی بزرگ جبرست جهان

مختار به اجبار، نشستیم همه

رباعی شمارۀ 49

انداخت به جان بیشه‌ها زالوها را

بالای سرش نشاند یابوها را

«باید بکشد عذاب تنهایی را»

شیری که گرسنه کرد آهوها را

رباعی شمارۀ 50

ما قامت این حادثه را می‌شکنیم

حیثیت این حادثه را می‌شکنیم

هر چند که خرداد پر از حادثه است

ما عادت این حادثه را می‌شکنیم

رباعی شمارۀ 51

نو کهنه، شکسته، دست چندم بشود

داخل به خرابه‌های مردم بشود

بد می‌چرخد حال زمین‌ام به خدا

این عید بیاید برود گم بشود

دفتر دوم: آدم‌نامه

رباعی شمارۀ 1 : یک عده فقط به فکر خواب و آب است

رباعی شمارۀ 2 : ای آدم خوب! نان و آب‌ات کم بود؟

رباعی شمارۀ 3 : هرچند همیشه ناله و آخی داشت

رباعی شمارۀ 4 : حوای عزیز! از تو باید پرسید

رباعی شمارۀ 5 : هی موی پریشان را کج شانه نکن!

رباعی شمارۀ 6 : سر را که به شانه تکیه زد، خواب‌اش برد

رباعی شمارۀ 7 : از صبح نشسته تا به شب، تنهایی

رباعی شمارۀ 8 : افسوس که زود، پای در دام شدی

رباعی شمارۀ 9 : با قصه‌ی آب و گل، مرا کشتی تو

رباعی شمارۀ 10 : یک روز تو با عشق ربودی ما را

رباعی شمارۀ 11 : بی‌ماه و ستاره، من تو را می‌خواهم

رباعی شمارۀ 12 : یک‌روز به فرق‌ام قمه‌ای خواهم زد

رباعی شمارۀ 13 : بی‌چاره پدر در دم در خوابیده

رباعی شمارۀ 14 : هی شعر و ترانه و پیامک دادیم

رباعی شمارۀ 15 : ـ به ابررند آفاق و هم‌‌شهری‌اش محمد خادمی

رباعی شمارۀ 1

یک عده فقط به فکر خواب و آب است

یک عده ـ ندانسته ـ ته مرداب است

ای آن‌که به فکر هدیه در روز زنی؛

ای مرد! بدان که سهم تو جوراب است

رباعی شمارۀ 2

ای آدم خوب! نان و آب‌ات کم بود؟

آن روز مگر نشانی از آدم بود؟

در غار خودت نشسته بودی خوش‌حال

حوا در زد: چرک‌نویس غم بود

رباعی شمارۀ 3

هرچند همیشه ناله و آخی داشت

در ذهن، حرم‌سرایی و کاخی داشت

یک عمر به سوراخ شده آویزان

جوراب پدر همیشه سوراخی داشت

رباعی شمارۀ 4

حوای عزیز! از تو باید پرسید

آن کی‌ست که در هیکل آدم‌ها رید؟

یک دشنه به دست جدمان داد خدا

آن مادر نقطه‌چین، گرفت از ته چید

رباعی شمارۀ 5

هی موی پریشان را کج شانه نکن!

این‌قدر تو فکر خارج از خانه نکن!

زن باش که «زیر» ابتدای کلمه‌ست

زن باش و ادعای مردانه نکن!

رباعی شمارۀ 6

سر را که به شانه تکیه زد، خواب‌اش برد

لولو ممه را گرفت و با آب‌اش برد

بی‌چاره پدر ندید هیچ‌ از مادر

در حسرت بوسه، بوی جوراب‌اش برد

رباعی شمارۀ 7

از صبح نشسته تا به شب، تنهایی

شب‌های سیاه‌سرفه، تب، تنهایی

دارایی‌ی مرد از تمام دنیا

یک خانه به قد یک وجب تنهایی

رباعی شمارۀ 8

افسوس که زود، پای در دام شدی

با یک شب جمعه، زود آرام شدی

یک عمر شدی پیک خرید خانه

گفتند که مردی، پدری، خام شدی

رباعی شمارۀ 9

با قصه‌ی آب و گل، مرا کشتی تو

با حقه‌ی عشق و دل مرا کشتی تو

تو نیمه‌ی دیگرم نبودی حوا

یک روز در این دوئل مرا کشتی تو

رباعی شمارۀ 10

یک روز تو با عشق ربودی ما را

هم نیمه‌شب و صبح، تو بودی ما را

هر چند که من «مرد»م و «دارم» اما ـ

با این‌که ضعیفه‌ای نمودی ما را

رباعی شمارۀ 11

بی‌ماه و ستاره، من تو را می‌خواهم

بی‌هیچ اشاره، من تو را می‌خواهم

شب‌های دراز عاشقی تا خود صبح

با ... پاره، من تو را می‌خواهم

رباعی شمارۀ 12

یک‌روز به فرق‌ام قمه‌ای خواهم زد

در زیر زمین همهمه‌ای خواهم زد

اندام تو دیوانه نموده ما را

با یاد تو شب، ......‌ای خواهم زد

رباعی شمارۀ 13

بی‌چاره پدر در دم در خوابیده

ما در تشک لطیف‌پر خوابیده

در جمعه‌شبی کل جهان بیدار است

بخت پدر و ... پدر خوابیده

رباعی شمارۀ 14

هی شعر و ترانه و پیامک دادیم

گفتیم: «ز هر چه رنگ غم آزادیم»

اما خبری نبود در داخل آن

از هول حلیم، توی دیگ افتادیم

رباعی شمارۀ 15

ـ به ابررند آفاق و هم‌‌شهری‌اش محمد خادمی

انگار هوای عاشقی بر کام است

یک دست به زلف و دست دیگر کام است

فعلن غزل و قصیده و نو تعطیل

امروز شب رباعی و خیام است

دفتر سوم: تقدیمی‌ها

رباعی شمارۀ 1 : ـ برای اکبر اکسیر

رباعی شمارۀ 2 : ـ به دکتر شفیعی‌ی کدکنی و «مفلس کیمیا فروش‌»اش

رباعی شمارۀ 3 : «منصور! اگر همیشه مستی، خوش باش!»

رباعی شمارۀ 4 : ـ به شهرام پوررستم

رباعی شمارۀ 5 : ـ به زنده‌یاد دکتر احمدی‌ گیوی

رباعی شمارۀ 6 : ـ برای زنده‌یاد صمد جامی

رباعی شمارۀ 7 : ـ به دکتر حسن روحانی

رباعی شمارۀ 8 : ـ برای رضای رفیع سابقن بامرام!

رباعی شمارۀ 9 : * مصرع آخر از صفربیگی

رباعی شمارۀ 10 : ـ برای جلیل صفربیگی

رباعی شمارۀ 11 : ـ برای طاهر خیامی

رباعی شمارۀ 12 : ـ برای خلیل جوادی

رباعی شمارۀ 13 : ـ به دکتر «و.ض»

رباعی شمارۀ 14 : ـ برای یاسر قنبرلو

رباعی شمارۀ 15 : ـ برای برادرزاده‌ام؛ تداعی

رباعی شمارۀ 16 : ـ برای روزهای ناخوش نصف جهان

رباعی شمارۀ 17 : ـ ایضاً له

رباعی شمارۀ 1

ـ برای اکبر اکسیر

مهمان عزیز برده آب و تاب‌ام

آمد، وَ نشست وُ خورد وُ من در خواب‌ام

بر لشگر آجیل، شبیخون زد و رفت

از پسته‌ی لال*، پر شده بشقاب‌ام

* «پسته‌ی لال، سکوت دندان‌شکن است» نام مجموعه‌ی شعری‌ست از اکبر اکسیر

رباعی شمارۀ 2

ـ به دکتر شفیعی‌ی کدکنی و «مفلس کیمیا فروش‌»اش

ای «انوری‌»ی عزیز! با مدح و غزل

گاهی شکرآلوده شده جام عسل

این «کدکنی»ی عزیز، هم‌شهری‌ی تو

با وصف تو انداخته ما را به هچل!

رباعی شمارۀ 3

«منصور! اگر همیشه مستی، خوش باش!»

با خاله‌ی شعر اگر نشستی، خوش باش!

آن چار کتاب*، دار حلاج خرید

انگار رکورد را شکستی، خوش باش!

* زنده‌یاد بنی‌مجیدی(1334 – 1387) در سال 83 چاهار مجموعه‌ی شعر هم‌زمان به نام‌های «قرائت دوم من تویی»، «سهم من همیشه دل‌تنگی‌ست»، «بانوی باد، شب‌نامه پخش می‌کند» و «دیگر نمی‌توانم شاعر بمانم» منتشر کرد.

رباعی شمارۀ 4

ـ به شهرام پوررستم

شهرام! تو دیوان خودت را بنویس!

و شیشه‌ی دکان خودت را بنویس

دست از سر شعر من تو بردار، عزیز!

اندازه‌ی تمبان خودت را بنویس!

رباعی شمارۀ 5

ـ به زنده‌یاد دکتر احمدی‌ گیوی

در بحر ادب، برای خود دیوی بود

یا در پی ِ واژه، عوض ِ TV بود

ترکی که «به» فارس‌ها دستور نوشت

دکتر حسن احمدی‌ی گیوی بود

رباعی شمارۀ 6

ـ برای زنده‌یاد صمد جامی

تا دست به در زدیم، در آمد و رفت

سرگرم شدیم، هم‌سفر آمد و رفت

گفتند: بمانید کسی می‌آید

ماندیم، دریغ «یک نفر آمد و رفت»*

* «یک نفر آمد و رفت» نام مجموعه‌ی شعر صمد جامی(1358 – 1382) بود که یک سال پس از غرق شدن‌اش در خزر منتشر شد.

رباعی شمارۀ 7

ـ به دکتر حسن روحانی

حالا که بهت دادن رأی ِ آری

تدبیر به سر، کلید در دس داری

«طوری بکن ای حسن که وقت رفتن»

اعلام کنن با تو ندارن کاری.

رباعی شمارۀ 8

ـ برای رضای رفیع سابقن بامرام!

دیگر غم نان ندارد او، یا ـ نکند

با از ما بهتران صفاها ـ نکند

او گشته مدیر کل شعر و ـ دیگر

کوکاکولا برای ما وا نکند!

رباعی شمارۀ 9

* مصرع آخر از صفربیگی

خالو خالو شبیه هرمزگانی

اما نه شبیه چاقوی زنجانی

گفتند که هر انسان شکل میوه‌ست

انگار تو هم شبیه بادمجانی

* مصرع آخر از صفربیگی

رباعی شمارۀ 10

ـ برای جلیل صفربیگی

پیچیده به سمت شعر بن‌بست خودش

رقصیده به پای عشق، با شست خودش

با این همه عشق و شاعری آخر سر

«خسته شده این جلیل از دست خودش»

رباعی شمارۀ 11

ـ برای طاهر خیامی

خودکار به جای دسته‌بیل‌ات داری

توجیه برای قال و قیل‌ات داری

ما شانه نداریم برای سرمان

صد شانه برای آن سبیل‌ات داری

رباعی شمارۀ 12

ـ برای خلیل جوادی

یک روز نوشت از اردبیل آمده است

موسا شده از بستر نیل آمده است

او چاقوی زنجان به زبان‌اش دارد

در «محکمه‌ی خدا»، خلیل آمده است

رباعی شمارۀ 13

ـ به دکتر «و.ض»

امروز تونل فاصله‌ی او شده است

با شاعر استادش هم‌سو شده است

زن دارد و در فکر شمال است هنوز

این شاعر ترک، سخت پررو شده است!

رباعی شمارۀ 14

ـ برای یاسر قنبرلو

در بند دو چشم زید باید باشی

هر لحظه شبیه عید باید باشی

سجده نکنی، و لو سر جاده

در شهر دخو، ‌عبید باید باشی

رباعی شمارۀ 15

ـ برای برادرزاده‌ام؛ تداعی

در حسرت تلخ چائی‌ی چشمان‌ات

آوار شده تداعی‌ی چشمان‌ات

جای تو و لب‌خنده‌ی تو بر دیوار ـ

فواره زده رباعی‌ی چشمان‌ات

رباعی شمارۀ 16

ـ برای روزهای ناخوش نصف جهان

خشکیده به زنده‌گی دچارش بکنند

از زیبایی بر سر ِ دارش بکنند

ترسیده که باز زنده رودی گردد

یک لحظه اسید را نثارش بکنند

رباعی شمارۀ 17

ـ ایضاً له

یک روز تبسم از لب‌ام قیچیدی

نه حرف خدا، نه حجت‌اش را دیدی

انگار که زنده توی گورم کردند

حالا که اسید روی من پاشیدی

دفتر چاهارم: رباعیات ترکی

رباعی شمارۀ 1 : ئو سِئر کی خدواند بیلَر من یازارام

رباعی شمارۀ 2 : عیسا دا گَلَه شَب‌پَرَه‌لر گؤن گؤرمَز

رباعی شمارۀ 3 : بیر گؤن ائشیدرسَن کی گئدیب شب‌پره‌لر

رباعی شمارۀ 4 : ئوندا کی گره‌ک ئوله‌م، منیم یوخ اجلیم

رباعی شمارۀ 5 : دئدی‌لر یارم یارم هامی‌سی

رباعی شمارۀ 1

ئو سِئر کی خدواند بیلَر من یازارام

تاریخده یازار یازیچیلر من یازارام

دِیدؤن کی روباعی شعرینین یوخدی دادی؟

گَل گؤر کی نئجه روباعی‌لر من یازارام!

(برگردان: سِرّ خداوندی را می‌دانم / از حرف‌هایی که تاریخ‌نویسان می‌زنند، می‌زنم / می‌گفتی که رباعی، طعم خوبی ندارد / بیا ببین که چه رباعی‌های نابی می‌نویسم.)

رباعی شمارۀ 2

عیسا دا گَلَه شَب‌پَرَه‌لر گؤن گؤرمَز

شیطان‌لار آچان دربچه‌لر ئورتولمَز

دِیدیم کی بَکه سَن گَلَسَن ایش دؤزَه‌له

دؤنیا هامی‌سی گلسَه‌ده دای کار وِئرمز

(برگردان: حتا حضرت عیسا هم بیاید این خفاش‌ها بینا نمی‌شوند / دریچه‌هایی که شیطان باز می‌کند، بسته نمی‌شوند / گفتم شاید تو بیایی و اوضاع رو به راه شود / اما حتا کل دنیا هم بیاید فایده‌ای ندارد.)

رباعی شمارۀ 3

بیر گؤن ائشیدرسَن کی گئدیب شب‌پره‌لر

بیر گؤن گؤره‌جَک‌سن آچیلیب پنجره‌لر

بیر گؤن داغیلار کهنه‌باشین، کهنه‌سؤزی

صوبح اولسا داهی محو اولاجاک بو قره‌لر

(برگردان: آن زمان که وقت مردن‌ام هست، اجلی در کار نیست / پس کجا مردی ای اجل من؟ بیا و با چاقو مرا بزن! / مثل کسی که در عروسی بگرید و در عزا بخندند / این اجل بدشانس من، اجل بدشانس من، اجل بدشانس من!)

رباعی شمارۀ 4

ئوندا کی گره‌ک ئوله‌م، منیم یوخ اجلیم

پس هاردا ئولوب‌سن؟ پیچاقی سوخ اجلیم!

توی‌دا آغلیَر، تشت قاباغیندا گولَر

ئو پُخ اجلیم، پخ اجلیم، پخ اجلیم!

(برگردان: آن زمان که وقت مردن‌ام هست، اجلی در کار نیست / پس کجا مردی ای اجل من؟ بیا و چاقو را در من فرو کن! / مثل کسی که در عروسی بگرید و در عزا بخندند / این اجل بدشانس من، اجل بدشانس من، اجل بدشنانس من!)

رباعی شمارۀ 5

دئدی‌لر یارم یارم هامی‌سی

وئردی‌لر آخریندا غم هامی‌سی

داها بئل باغلامارم هئچ کیمه من

قُؤی آچیلسون بوتون عالم هامی‌سی

(برگردان: همه‌گی ادعای یار و همراهی کردند / آخر سر اما باعث غم شدند / دیگر به هیچ‌کس دل نمی‌بندم / بگذار همه‌ی دنیا پی ِ کارشان بروند!) این شعر پیداست که در وزن رباعی نی‌ست، در وزن دوبیتی هم نی‌ست؛ اما در دو بیت سروده شده و جز کارهای ترکی‌ای هست که دوست‌اش دارم و مصرع چاهارش، تاثیر و ضربه‌ی رباعی را دارد و برای مخاطبان ترک‌زبان ملموس و جالب است و حتا می‌تواند حکم ضرب‌المثل پیدا کند.)

این زندگی پیامکی را دریاب

دفتر اول: مانند نوک مدادها می‌شکنم

دفتر دوم: آدم‌نامه

دفتر سوم: تقدیمی‌ها

دفتر چاهارم: رباعیات ترکی

داوود ملک‌زاده

این زندگی پیامکی را دریاب