معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ حاجب شیرازی

میرزا حیدرعلی فرزند میرزا جعفر معروف به حاجب شیرازی (زادهٔ ۱۲۷۱ قمری در روستای کناره از توابع مرودشت، درگذشتهٔ ۱۳۳۴ قمری در تهران) شاعر، صوفی و هنرمند سدهٔ سیزدهم و چهاردهم است. پدرش، میرزا جعفر، از مشایخ سلسله ذهبیه و نقاش و قلمدان‌ساز بود. حاجب در جوانی با پدرش به شیراز رفت و علوم ادبی و نقاشی را در آن‌جا فراگرفت. پس از چندی به خورموج رفت و از محضر محمدخان، دانشمند و شاعر دشتستانی، متخلص به دشتی، شعر و ادب آموخت. عبرت نائینی، دوست و معاشر حاجب، گفته است که با زبانهای عربی، ترکی، روسی و فرانسه آشنایی داشت.در مقدمه‌ٔ نسخه خطی دیوان حاجب آشنایی وی با زبان انگلیسی نیز تأیید شده است. حاجب پس از وفات محمدخان دشتی در ۱۲۹۸، به شیراز بازگشت. زندگی‌اش همچون پدر از راه قلمدان‌سازی و نقاشی می‌گذشت. او تذهیب، میناکاری و خطاطی نیز می‌دانست. به نوشته عبرت نائینی، حاجب و پدر میان‌سالش به تهران رفتند. در آن‌جا نیز به قلمدان‌سازی و نقاشی مشغول بودند که پدر حاجب درگذشت و بنابه وصیتش، در صحن امامزاده زید (واقع در بازار تهران) دفن شد. حاجب پس از مرگ پدر دست از کار کشید و به کسوت درویشی درآمد و در خیابان جلیل‌آباد (خیام) تهران، در حجره‌ای در کاروان‌سرای قنبر سیبیلو، منزل گزید. حاجب قصایدی در مدح امین‌السلطان، از وزرای قاجار (متوفی ۱۳۲۵)، و کامران‌میرزا، پسر ناصرالدین شاه، سروده است و از آن دو صله‌هایی گرفته است. در ۱۳۱۳، در پی قتل ناصرالدین شاه، حاجب به سبب معاشرت با سید جمال‌الدین اسدآبادی و میرزا رضا کرمانی، تحت تعقیب قرار گرفت و به کامران‌میرزا پناه برد. وی در اواخر عمر در زمینی در نزدیکی دروازه دولت بنایی ساخت و مشهور است که بسیاری از مردم تهران به وی ارادت می‌ورزیدند. حاجب در ۱۳۳۴ قمری درگذشت و در اقامتگاهش، که به «حاجبیه» مشهور گردید، به خاک سپرده شد.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : اتی امرالله ای ساقی بیار آن راحت دل‌ها

شمارهٔ ۲ : از رخ فکند شاهد واحد نقاب را

شمارهٔ ۳ : ای که بس بی خبری عالم انسانی را

شمارهٔ ۴ : شنیده ایم که خون کرده ای هدر مارا

شمارهٔ ۵ : خواهی ار، روشن کنی ای ماه سیما جمع را

شمارهٔ ۶ : تا، به کی گرم کنی رخش قضا جولان را

شمارهٔ ۷ : در عدم آئینه بودم روی یار خویش را

شمارهٔ ۸ : سیمرغ بهر دانه ای کی صید گردد خام را

شمارهٔ ۹ : برناقه بند محمل ای ساربان خدا را

شمارهٔ ۱۰ : کم شانه می زن ای صنم آن طره پرتاب را

شمارهٔ ۱۱ : صبح عطسه زد یار، با وفا

شمارهٔ ۱۲ : ساقی رسان بر، ابروی مردان سلام ما

شمارهٔ ۱۳ : خورشید نور، باده و ماه است جام ما

شمارهٔ ۱۴ : اگر ای حریف جوئی به صفای دل خدا را

شمارهٔ ۱۵ : تا پریشان به رخ آن زلف سمن ساست ترا

شمارهٔ ۱۶ : چون مدعی از سر ننهی این من و ما را

شمارهٔ ۱۷ : تا، به کی خورد بباید غم دانائی را

شمارهٔ ۱۸ : جشن ملی است که آرد فرح و شادی را

شمارهٔ ۱۹ : در آن مجلس که حرمت نیست می را

شمارهٔ ۲۰ : الایا ایها الساقی دع الدنیا و ما فیها

شمارهٔ ۲۱ : به حقارت منگر مدعیا ایران را

شمارهٔ ۲۲ : سپیده دم بدم کشد اساس اعتبار شب

شمارهٔ ۲۳ : نظر از روت کی بردارم امشب

شمارهٔ ۲۴ : بود تا صبح مهمان یارم امشب

شمارهٔ ۲۵ : برفت آن مه بی مهر از کنار امشب

شمارهٔ ۲۶ : پرد، در عرش مرغ جانم امشب

شمارهٔ ۲۷ : ای ز سر، تا به قدم ناز و عطیب

شمارهٔ ۲۸ : طالع به صبحدم شود، ار با تو آفتاب

شمارهٔ ۲۹ : ز چشم ساقی و تاب شراب و بانگ رباب

شمارهٔ ۳۰ : ای فلک ببال امروز، وی زمین بناز امشب

شمارهٔ ۳۱ : ای خلق همه خلق ز اخلاق تو تذهیب

شمارهٔ ۳۲ : ای امم را سر بسر مالک رقاب

شمارهٔ ۳۳ : ناصح چو گذشت از سرم آب

شمارهٔ ۳۴ : دهر است پر از فتنه و شهر است پرآشوب

شمارهٔ ۳۵ : در کاسه دو چشم بود خون دل شراب

شمارهٔ ۳۶ : ببین که عشق تو افروخت آتش اندر آب

شمارهٔ ۳۷ : صبح شد ساقیان مست و خراب

شمارهٔ ۳۸ : عطسه مشکبار زد صبح جهان چو رفت شب

شمارهٔ ۳۹ : بر در میکده درویش بنه پای طلب

شمارهٔ ۴۰ : زد صبح صادق سر از غیائب

شمارهٔ ۴۱ : عصر شیخوخیت افضل باشد از عهد شباب

شمارهٔ ۴۲ : روی و موی تو، ای تو رب و رب

شمارهٔ ۴۳ : بسته زلف چو زنجیر تو بس شیر نر است

شمارهٔ ۴۴ : ز روی، تا مه من زلف پر زتاب گرفت

شمارهٔ ۴۵ : نزد ما خوبترین هدیه به عالم ادب است

شمارهٔ ۴۶ : آنجا که هست بود تو باد بهار چیست؟

شمارهٔ ۴۷ : این جهان جای آرمیدن نیست

شمارهٔ ۴۸ : مرا که دل حرم خاص جاودانه تست

شمارهٔ ۴۹ : گر جهان دشمن جانند مرا جانان دوست

شمارهٔ ۵۰ : دوش در برداشتم خورشید، ماه آمد گذشت

شمارهٔ ۵۱ : هر که زد بر آب و آتش حرق و غرقش باک نیست

شمارهٔ ۵۲ : قبله عالم و آدم همه جا کوی من است

شمارهٔ ۵۳ : هر آنکه واقف دم نیست بی شک آدم نیست

شمارهٔ ۵۴ : در ارض و سما غیر تو شمس و قمری نیست

شمارهٔ ۵۵ : معدوم گشت انصاف منسوخ شد مروت

شمارهٔ ۵۶ : روشنیم سر تا پا گر زمانه تاریک است

شمارهٔ ۵۷ : هر که حق گفت چو منصور نصیبش داراست

شمارهٔ ۵۸ : پادشاهان را خبر از عالم درویش نیست

شمارهٔ ۵۹ : هر که آمد گل ز باغ زندگانی چید و رفت

شمارهٔ ۶۰ : عاشق جانانه از جان بگذرد

شمارهٔ ۶۱ : صبح مؤذن چو کرد وصف تو بر بام، داد

شمارهٔ ۶۲ : چند بباید زدن از داد، داد

شمارهٔ ۶۳ : دادن جان گرچه بر ابناء عالم شاق بود

شمارهٔ ۶۴ : تا نسیم صبح، بر جهان وزید

شمارهٔ ۶۵ : صبحدم مغ بچه گان صف در میخانه زدند

شمارهٔ ۶۶ : ماه من گر طرف کاکل بشکند

شمارهٔ ۶۷ : چشم تو آهوی ختن پرورد

شمارهٔ ۶۸ : پیش بینان همه گفتند کسی می آید

شمارهٔ ۶۹ : یار آنقدر، به حسن بنازید و ناز کرد

شمارهٔ ۷۰ : خورشید اگر زانکه به سیمای تو ماند

شمارهٔ ۷۱ : نمی‌دانم چرا ساقی به کف ساغر نمی‌گیرد

شمارهٔ ۷۲ : معاشران به خدائیتی ثواب کنید

شمارهٔ ۷۳ : ای رخت آئینه مظاهر معبود

شمارهٔ ۷۴ : در لباس کثرت آن سر تا قدم وحدت درآمد

شمارهٔ ۷۵ : جم باز نظر به جام دارد

شمارهٔ ۷۶ : دلم چو صعوه به زلف تو آشیان دارد

شمارهٔ ۷۷ : هر آنکه جامه جان در محبتی بدرید

شمارهٔ ۷۸ : تا دست من ای دوست به دامان تو شد بند

شمارهٔ ۷۹ : ماه در، ابر بماند چو رخت جلوه نماید

شمارهٔ ۸۰ : آمد به فرخندگی، روز نجات ابد

شمارهٔ ۸۱ : گر، رعیت را، به ظاهر لطفِ شه می‌پرورد

شمارهٔ ۸۲ : آنکه در نثر، به دعوی ید بیضا می‌کرد

شمارهٔ ۸۳ : هست مرد را، ترک می بعید

شمارهٔ ۸۴ : مه من تنگتر از پسته خندان دهان دارد

شمارهٔ ۸۵ : همچنان تیر که ناگه ز کمان می‌گذرد

شمارهٔ ۸۶ : آنکه غایب ز نظر بود عیان می‌گذرد

شمارهٔ ۸۷ : بر سر خاکم اگر یار گذاری بکند

شمارهٔ ۸۸ : پرده وهم برانداز بتا، تات ببینند

شمارهٔ ۸۹ : سرای میکده را گو همیشه باز کنید

شمارهٔ ۹۰ : گرچه بر پیر و جوان دادن جان شاق آمد

شمارهٔ ۹۱ : خون من گر خورد آن نوش دهن نوشش باد

شمارهٔ ۹۲ : دوستان از راستی کم فکر تل و ول کنید

شمارهٔ ۹۳ : چه باشد تن گر او را جان نباشد

شمارهٔ ۹۴ : تا ماه مرا بررخ زلف سیه افشان شد

شمارهٔ ۹۵ : ای آستانت خلد مخلد

شمارهٔ ۹۶ : در حق تو کس را سر انکار نباشد

شمارهٔ ۹۷ : اسیر سنبل زلف تو گلعذارانند

شمارهٔ ۹۸ : جور اغیار و غم فرقت یار آخر شد

شمارهٔ ۹۹ : دل آئینه روی خدا شد چه بجا شد

شمارهٔ ۱۰۰ : جهان جای آرام و راحت ندارد

شمارهٔ ۱۰۱ : مئی که باده وصل تو در، دماغ کند

شمارهٔ ۱۰۲ : مرا قلم سخن از غیب و علم غیب کند

شمارهٔ ۱۰۳ : خود را، ز قید هستی، آزاد کرد باید

شمارهٔ ۱۰۴ : ای آیت مهر، وی معنی داد

شمارهٔ ۱۰۵ : دو، روز مطرب و ساقی گر اتفاق کنند

شمارهٔ ۱۰۶ : اوست مولی که ز قید غمت آزاد کند

شمارهٔ ۱۰۷ : آمد آن کس که جهان را همه ارشاد کند

شمارهٔ ۱۰۸ : عقل کل تا، به قدم از من و از ما دم زد

شمارهٔ ۱۰۹ : هیچ ملکی به شرف کشور ایران نشود

شمارهٔ ۱۱۰ : در، بند توام ای بت تجریش به دربند

شمارهٔ ۱۱۱ : شاهدان کار تموچین کرده‌اند

شمارهٔ ۱۱۲ : زلف را خوبان پر از چین کرده اند

شمارهٔ ۱۱۳ : حسن تو را، آفتاب و ماه ندارد

شمارهٔ ۱۱۴ : عمر عزم بی‌وفایی می‌کند

شمارهٔ ۱۱۵ : شد صبح وصل روشن یا ایها المدثر

شمارهٔ ۱۱۶ : به می کشان صبحدم داد صلا پیر دیر

شمارهٔ ۱۱۷ : روز جشن جم و هان نوبت جامست امروز

شمارهٔ ۱۱۸ : دلدار دوست ترک سفر کرد ساز باز

شمارهٔ ۱۱۹ : ای لعل تو شیرین و بیان تو شکرریز

شمارهٔ ۱۲۰ : مطبوع اگر که مال بود جان اگر عزیز

شمارهٔ ۱۲۱ : مستانه بسر میکده را در زده ای باز

شمارهٔ ۱۲۲ : ساقی شب زنده دار وقت صبوح است خیز

شمارهٔ ۱۲۳ : ناز تو کشیم ای ز سر تا قدمی ناز

شمارهٔ ۱۲۴ : چهره بر افروخت دلارام باز

شمارهٔ ۱۲۵ : اگرچه رشته مشروطه را سری است دراز

شمارهٔ ۱۲۶ : تو هر چه ناز کنی ما اگر کنیم نیاز

شمارهٔ ۱۲۷ : قبله آزادگان ابروی جانان است و بس

شمارهٔ ۱۲۸ : مسلم است مرا فقر و نعمت افلاس

شمارهٔ ۱۲۹ : ما را نبود شکوه ز آلمان گله از روس

شمارهٔ ۱۳۰ : امشب بخواب ناز مگر رفته این خروس؟

شمارهٔ ۱۳۱ : در دو عالم جلوه گر نور رخ یاراست و بس

شمارهٔ ۱۳۲ : پیر مغان بر در میخانه دوش

شمارهٔ ۱۳۳ : اگر خونم خورَد جانان نخواهم کرد من ترکش

شمارهٔ ۱۳۴ : رسم ایران است یا اهل فرنگ

شمارهٔ ۱۳۵ : خورشید معرفت زد سر بر ز مشرق دل

شمارهٔ ۱۳۶ : ما خرابات نشینان همه همرنگ همیم

شمارهٔ ۱۳۷ : زاغ و لاغ شب در سفیده دم

شمارهٔ ۱۳۸ : تیر ملامتت به بین بسکه نشسته بر دلم

شمارهٔ ۱۳۹ : ای سرو جهان بازآ، به چمن

شمارهٔ ۱۴۰ : نسیم صبح توئی جبرئیل نام از من

شمارهٔ ۱۴۱ : یکه تازا خنگ عزم امروز در میدان فکن

شمارهٔ ۱۴۲ : نسیم صبح به عالم زمن سلام رسان

شمارهٔ ۱۴۳ : شد فصل دی و صفای بستان

شمارهٔ ۱۴۴ : ای مست عالم سوز من شد مستی از چشمت عیان

شمارهٔ ۱۴۵ : ای تذرو خوش خرام ای طوطی شکرشکن

شمارهٔ ۱۴۶ : خیزید شمع وحدت روشن کنید روشن

شمارهٔ ۱۴۷ : جام جهان بین جم به طالع میمون

شمارهٔ ۱۴۸ : ای قبله مه رویان برقع به عذار افکن

شمارهٔ ۱۴۹ : پیش قدت، ای بت شیرین بیان

شمارهٔ ۱۵۰ : از پرتو عکس رخت، افتاده بر طرف چمن

شمارهٔ ۱۵۱ : سنجند اگر قدرت حسنت به ترازو

شمارهٔ ۱

اتی امرالله ای ساقی بیار آن راحت دل‌ها

به مشتاقان و مهجوران ادر کأسا و ناولها

بده زان راح ریحانی به منظوران روحانی

مگر زین آب رحمانی برویانی گُل از گِل‌ها

ببند ای ساربان محمل مکاهل ناقه را کامشب

نوید وصل آید از جرس‌ها وز جلاجل‌ها

ز محمل رخ چو بنماید نقاب از چهره بگشاید

صلای انظروا آید ز مرحل‌ها و محمل‌ها

به ظل خیمه جانان بباید رو نهاد از جان

که خورشید جهان‌آراست در ظل‌ها و بی‌ظل‌ها

به جز خون دل اندر عشق حاصل چیست عاشق را

فغان کامشب به دامن ریخت چشم این طرفه حاصل‌ها

نوید دنیوی باطل نعیم اخروی عاطل

چه دل دادی به عاطل‌ها چرا نازی به باطل‌ها

به کوی عشق چون پا می‌نهی از جان و سر بگذر

که خونخوار است وادی‌ها و خونریز است منزل‌ها

یکی بر، دار دست افشان یکی در نار پاکوبان

عجب شوری‌ست در سرها، عجب سوزی‌ست در دل‌ها

خدا را ناخدا کشتی مران در بحر طوفان‌زا

که کشتی‌هاست با موج در این دریا ز عاقل‌ها

روانند از پِیَت عشاق مشرق‌ها به مغرب‌ها

ز ساحل‌ها به دریاها، ز دریاها به ساحل‌ها

بباید همچو مجنون سر نهادن جانب صحرا

که شد محمل‌نشین لیلی‌وش آن خورشیدِ محفل‌ها

می از میخانه وحدت کند «حاجب» طلب امشب

اتی امرالله ای ساقی بیار آن راحت دل‌ها

شمارهٔ ۲

از رخ فکند شاهد واحد نقاب را

رونق شکست جرم مه و آفتاب را

بر صفحه دید تا خط ما آسمان کشید

بر لوح جدی اول برق و شهاب را

عیسی ستاره بود منم عین آفتاب

باید ستاره دور، زند آفتاب را

ما را مبین خراب که آباد مطلقیم

بس گنجها نهفته مکان خراب را

ای کج حساب بی خبری تو که کردگار

طومار کرده دفتر یوم الحساب را

خواهی شنید پنبه، گر، از گوش برکشی

ازمصدرجلال عتاب و خطاب را

کمترزجنگ دم زن و خواهان صلح باش

تانشنوی صلای عذا و عقاب را

رسواچوصبح کاذبی و مشک پرزباد

دردعوی خلاف سوال و جواب را

خواهی اگر ز قدرت طبعم شوی خبر

تجدید کن کتاب صلوة و نصاب را

«حاجب » حجاب و هم جهان را فرا گرفت

واجب بود، که بر فکنی این حجاب را

شمارهٔ ۳

ای که بس بی خبری عالم انسانی را

کرده بر خویش روا خصلت حیوانی را

کیست آن کس که به حیوان کند اثبات شرف

آنکه دارد صفت خاصه رحمانی را

حسن و قبح همه کس بنگر و خاموش نشین

رو، ز آئینه بیاموز تو حیرانی را

اگر امروز ز درویش وز شاهت خبر است

بگدائی بخری حشمت سلطانی را

نفسی نفس دغا پیشه اگر رام کنی

عین رحمانی و بندی دم شیطانی را

مدعی نقص کمالات مرا گفت چه باک

اهرمن خیره شود صنعت یزدانی را

ای که در عالم جسمی به حقیقت پابست

جسم حائل نشود باطن نورانی را

نیمه شب با رخ چون روز چو روشن گذری

نور باران کنی از رخ شب ظلمانی را

دل در آن شور که من در قفس سینه تنگ

شرمگین کرده ز رخ یوسف کنعانی را

زاهد این حیله و طامات و خرافات بنه

مرد دانا نخرد سکه نادانی را

گر نهی پا بسر چرخ بدین حسن و جمال

چرخ ثور و حمل آرد صف قربانی را

صلح کل باش و دل از وسوسه جنگ بشوی

تا چو دیوان نکنی خدمت دیوانی را

از پی نزع صلاح آمر کل فرمان داد

کیست گردن ننهد حکم جهان بانی را

داغ را پخته بسوزم جگر ای پخته خام

تا تو زینت نکنی صفحه پیشانی را

«حاجب » از پرده اوهام برون مینه گام

تا بداند همه کس معنی روحانی را

شمارهٔ ۴

شنیده ایم که خون کرده ای هدر مارا

شکایت از تو نبردیم پیش کس یارا

میان دایره عارض تو نقطه خال

نموده صورت معنی جمال زیبا را

نظر به سینه آئینه شکل خود می کن

عیان کن از رخ خود نور طور سینا را

به قاف تا نرسی قدر قرب نشناسی

محقق است نبینی جمال عنقا را

به مصر عکس رخت رفت یوسفان گفتند

نموده نسخ عجب یوسف و زلیخا را

بجستجوی تو ای گوهر مراد زدند

عقول غوطه چو غواص هفت دریا را

ولی به خلوت دل عشقشان هدایت کرد

که یافتند بسی آن نگار یکتا را

نه کعبه نی حجرالاسود است قبله دل

حقیقت همه سری بود سدا را

دو چشم داری و از راه چاه نشناسی

که قدر هیچ ندانی تو مرد دانا را

مسیح زنده اگر کرد عالمی چه عجب

تو زنده کرده ای از یک نفس مسیحا را

بیار ساقی از آن راح و روح ریحانی

که مرد صبح صلا داد شرب صهبا را

به جان بکوش تو در کار صلح کل «حاجب »

که کرده جنگ چو دوزخ بهشت علیا را

شمارهٔ ۵

خواهی ار، روشن کنی ای ماه سیما جمع را

از حجاب و هم بیرون آی و بنشان شمع را

شمع عالم پرتو استی کافتابی آفتاب

روز روشن کن شب تاریک هجران جمع را

فرد، هر جمعی و جمع فردها سر جمع کل

جمع کن افراد و از هر جمع بگشا سمع را

فتنه بیدار است و امنیت بخواب و عدل مات

بر طبیعت واگذار امروز قلع و قمع را

«حاجبا» ویران شد ایران از چه؟ از کردار زشت

آستین از چشم خونین گیر و بفشان دمع را

شمارهٔ ۶

تا، به کی گرم کنی رخش قضا جولان را

تنگ کردی به دلیران جهان میدان را

گوی دلها به خم زلف چو چوگان داری

لطمه بر، گوی مزن رنجه مکن چوگان را

کس ز احسان تو محروم نخواهد بودن

هیچ شک نیست که بخشی گنه شیطان را

عاقبت خشت سرای دگران خواهی شد

ای که شداد صفت سرزده ایوان را

گر تو در باغ به این قد و خد و خط گذری

باغبان ترک کند سرو و گل و ریحان را

گر رعیت بهواداری سلطان نرود

اعتباری نبود سلطنت سلطان را

به ز تورات و زبور و صحف و انجیل است

گر تلاوت کنی ای خواجه تو این قرآن را

ایمنی خواهی اگر رشته ایمان بکف آر

عاقل آن نیست که کامل نکند ایمان را

زاهد از مستی صهبای ولا، بی خبر است

آب حیوان ندهد فایده هر حیوان را

«حاجب » از کنج خرابات چنان گنج درآی

تا خرابی چو تو آباد کند ایران را

شمارهٔ ۷

در عدم آئینه بودم روی یار خویش را

دادمی در جان و دل منزل نگار خویش را

خویش را کردم بصورت چون گدا، زان رو فزود

بختم از شاهان بمعنی اعتبار خویش را

در حریم یار نپسندم شود محرم رقیب

کی دهد صیاد، بر دشمن شکار خویش را

ساقیا در آب بسته آتش سیال ریز

بشکنم تا از یکی ساغر خمار خویش را

شاهباز عالم قدسم نیم زین خاکدان

آشیان زین پس کنم دار و دیار خویش را

آستین از پیش اشک دیده بر گیرم اگر

رشک جیحون می کنم از خون کنار خویش را

در شعار جنگ می باشند مردم روز و شب

لیک من صلح و صفا کردم شعار خویش را

لوک مست سر قطارم باردار و خار خوار

زان نهادم د رکف جانان مهار خویش را

هر بهاری را خزانی هست «حاجب » در قفا

من به عالم بی خزان بینم بهار خویش را

شمارهٔ ۸

سیمرغ بهر دانه ای کی صید گردد خام را

بر چین ز راه مرغ دل صیاد نادان دام را

ای عقل دور اندیش رو، هم قانع و درویش باش

از بهر انعامی چرا، در پی روی انعام را

ز اسرار جام جم دهد پیر خراباتم خبر

چون جم اگر پر می کنی از روی حکمت جام را

زلف و بیاض و عارضت صبحی توان آورد شام

هم شام تیره صبح را، هم صبح روشن شام را

کعبه چرا پوشد به تن هر ساله زرین پیرهن

بهر طواف کوی تو بندد، به خود احرام را

هر دم تبسم می کنی بر چشم گریان خلق را

از پسته خندان کشی روغن عجب بادام را

ز اصنام بی حس هرکسی دارد، به پنهانی بسی

با قدرت حسن ای صنم بشکن همه اصنام را

دردی کش میخانه را بعد از سلام ما بگو

کز جوششش یارآورد پیران درد آشام را

ای صلح کل از جنگ و کین مردم همه سرسامیند

با حکمت کامل ز سر بیرون کن این سرسام را

پیغمبران بت ز تو، سرمشق قانون می کنند

سرمشق را تجدید ده یکسان کن این پیغام را

جنس سلامت نادر است اندر دیار مسلمین

آن کیست تا معنی کند «حاجب » چنین اسلام را

شمارهٔ ۹

برناقه بند محمل ای ساربان خدا را

امشب به وادی دل و اصل نما تو ما را

این راه پر خطر را باید به سر دویدن

کی ناقه بود و محمل درویش بینوا را

قامت بتا برافراز تا عرشیان بگویند

قد قامت القیامه یا ایها السکا را

در علم کوش و حکمت دریاب این دو نعمت

کاین دولت و کرامت قارون کند گدایا را

آثار نیکنامی در طی این دو لفظند

با، راستان درستی با کجروان مدارا

ما را، به غیر نسبت نتوان براستی داد

با مشتری نشاید کردن قرین سها را

در سیر کعبه رفتیم شستیم رخ ز زمزم

گشتیم با، می و جام هم مروه هم صفا را

اعجاز خامه ام بین اسرار نامه بنگر

هر دو عیان نماید و اللیل و الضحا را

آداب آدمیت فضل است و بذل و رحمت

با نغمه دف و چنگ «حاجب » زد این صلا را

شمارهٔ ۱۰

کم شانه می زن ای صنم آن طره پرتاب را

از آشیان بیرون مکن مرغ دل بی تاب را

خاک وجود عاشقان برباد خودکامی مده

ای ترک آتش خوبگیر از تشنه کامان آب را

زنجیر شیران کرده ای هر تاری از گیسوی خود

پرداختن از جنس خود ای شیر شکر قاب را

محرابیان ابرویت اندر صلوة دایمند

بگذار بر اهل ریا این منبر و محراب را

دریاب عمر جاودان از جرعه پیرمغان

زین باده کن مست ابد یکباره شیخ و شاب را

بی آتش و بی دود، و دم گرمیم در سرمای دی

منعم بگو کمتر کشد منت خز و سنجاب را

ای عدل عالمگیر ما با صلح کل دمساز شو

برچین بساط ظلم و کین بر هم زن این اسباب را

خورشیدوش پنهان مشو مه خودنمائی می کند

باز آی تا رسوا کنی این کرمک شب تاب را

در خواب دیدم شمس را تابید از برج شرف

از خانقاهش یافتم تعبیر کردم خواب را

«حاجب »به می ار کرده رم از بیم گرگ و سگ چه غم

راعی چو شد خصم رمه خجلت دهد اکلاب را

شمارهٔ ۱۱

صبح عطسه زد یار، با وفا

گشت مشک بو، عطسه صبا

خون ز عارضش بر زمین چکید

شد زمین بهشت از، گل و گیا

تا صبا کشید از رخش نقاب

بر طلوع داد صبح را صلا

خضر تشنه تر، از سکندر است

در، چه فناست چشمه بقا

در فنا مرا، دولت بقاست

چون بقای مرد هست در فنا

چیست امر خیر غیر صلح کل

چیست کار نیک به از این تو را

گر برون رود زشتی از جهان

کی برون رود ز اهل ری ریا

خیر و نیکوئی در خفا نکوست

فسق در خفاست خیر بر ملا

از حجاب وهم «حاجبا» درآ

تا شود، به غیر ثابت ادعا

شمارهٔ ۱۲

ساقی رسان بر، ابروی مردان سلام ما

وانگه به نور باده برافروز جام ما

مستی ما ز نشئه شرب مدام نیست

ای ناچشیده لذت شرب مدام ما

تا هست نجم ثابت و سیار را مدار

ثبت است نجم ثابت مطلق دوام ما

چون گوهر شرف که بود، درجش اعتبار

ضبط است بر خزائن دلها کلام ما

ای شور چشم تلخ گوی ترش رو حسودوار

شیرین بود، به رغم تو بی طعم کام ما

نوبت زن زمانه زند بر زر سپهر

در هفت گاه نوبت دولت به نام ما

ز اسرار جام جم کسی آگه نشد درست

تا جام می چو جم نکشیدی ز جام ما

ما ملک عافیت به دو ساغر گرفته ایم

خورسند گشته پیر مغان از مقام ما

آید ز نظم دلکش «حاجب » ندای صلح

خیل ملایکند سپاه و نظام ما

شمارهٔ ۱۳

خورشید نور، باده و ماه است جام ما

ناهید مطرب آمد و کیوان غلام ما

ما ملک جم بهای یکی جام داده ایم

زاهد مبین به چشم حقارت به جام ما

ما، می ز دست پیر خرابات خورده ایم

پیداست شور مستی ما از کلام ما

خواهی اگر، به کوی خرابات ره بری

همت بخواه از در، دارالسلام ما

ما مهر مهر یار، به دل بر نهاده ایم

شد سکه سعادت و دولت بنام ما

ما محرمان خلوت دلدار بوده ایم

واجب شمرده اهل جهان احترام ما

«حاجب » تو مستقیم گذر کن از این صراط

زان رو، که هست مهدی هادی امام ما

شمارهٔ ۱۴

اگر ای حریف جوئی به صفای دل خدا را

بنشین به عرش وحدت بنگر جمال ما را

تو اگر خداپرستی به خود آ، ز کبر و مستی

نپرست اگر توانی ز، ره هوس هوی را

هله ای حریف رندان بگذر، ز مستمندان

بشناس اگر توانی سر کوچه وفا را

چو ز کوی لاگذشتی برسی به ملک الا

تو بلا ندیده داری سر دولت ولا را

پی دفع جند دجال و برفع جیش شیطان

تو که موسی آفرینی بفکن ز کف عصا را

چو حیات جاودانی طلبی ز حق طلب کن

که دهند قد سیانت به جهان دلا صلا را

به طواف کعبه دل چو میان جان ببستی

بطلب ز طبع «حاجب» می بی‌غش صفا را

شمارهٔ ۱۵

تا پریشان به رخ آن زلف سمن ساست ترا

جمع اسباب پریشانی دلهاست ترا

دست بردی به رخ از شرم حریفان دانند

که تو موسائی و عزم ید بیضاست ترا

چون در آئی بسخن زنده کنی عظم رمیم

ای صنم خود مگر اعجاز مسیحاست ترا

هر که بوسید لبت یافت حیات ابدی

چشمه خضر مگر در لب گویاست ترا

همچو ترسابچگان عود و صلیب افکندی

یا حمایل به دو سو، زلف چلیپاست ترا

سر کوی تو بود محشر خونین کفنان

خود ببام آی اگر میل تماشاست ترا

به تولای تو «حاجب » به دو عالم زده پا

با چنین شوخ بگو از چه تبراست ترا

شمارهٔ ۱۶

چون مدعی از سر ننهی این من و ما را

بگذر تو از این دعوی بیهوده خدا را

گر عزت و عزلت بود و علم و قناعت

از شاهی عالم نبود فرق گدا را

سرداری و سرکاری عالم همه از ماست

کس با سر وپا نیست من بی سر و پا را

یکسان بر دلدار بود شاه و گدا، زانک

یکسان نگرد شمس و قمر را و سما را

دلدار همان جوهر فرد، است که در ماست

از اوست من و ما، من با صدق و صفا را

زاهد ز در میکده بگذر که به بوئی

از دست دهی نخوت دستار و عبا را

بیهوده کنی لعن به شیطان و ندانی

کز جهل تو نشناخته ای نفس دغا را

این هستی عالم همه بی مصرف و سوداست

انسان نکند پیشه اگر مهر و وفا را

چون کلک گهر سلک بنان تو ببوسد

موسی کند از شرم نهان دست و عصا را

ساقی مکن اندیشه ز بی مهری دوران

زودآ، که ز دل دور، کنی جور و جفا را

نی پست بود محرم اسرار، نه قاصد

محرم نتوان خواند به کوی تو صبا را

زان شمع هدایت ز هدایت شده «حاجب »

خامش نکند باد بدان، شمع هدی را

شمارهٔ ۱۷

تا، به کی خورد بباید غم دانائی را

تا، به کی پیشه توان کرد شکیبائی را

نزد ارباب بصر لاف ز بینائی زن

پیش اعمی چه کنی دعوی بینائی را

ملک اسکندر و دارائی دارا چون شد؟

باش درویش و مکش زحمت دارائی را

جز، به زنجیر سر زلف تو گشتن پابست

چاره نبود دل دیوانه شیدائی را

هر که سودای تو دارد سر و سامان چه کند

سر و سامان نبود عاشقی سودائی را

پیش ناحق ز حقیقت چه زنی دم هشدار

چون به دریا فکنی وحشی صحرائی را

یوسفان دست ندانند و ترنج از حسنت

کردی افسانه عجب عشق زلیخائی را

خوش به گلزار، درآ، تا گل و سرو آموزند

از قد و خط تو، رعنائی و زیبائی را

نرگس از چشم تو مسکین شد و بیچاره بماند

تا فراموش کند شیوه شهلائی را

صوفی صافیم و ساده دل و ساده پرست

که پسندید چو من عالم رسوائی را؟

خشک و بی مغز جوانی که به پیری نرسید

چه بود، نی نکند خدمت اگر نائی را

هر کجا روی کند قبله بود ابروی یار

همه جا یافت توان آن بت هر جائی را

بخدائی نرسی تا نشوی بنده حق

ای پسر جمع کن اسباب خود آرائی را

نیست یک تن که زتنهائی من دم نزند

تا بداند پس از این لذت تنهائی را

تا که یکتا نشوی ظاهر و باطن نزنی

همچو «حاجب » بفلک نوبت یکتائی را

شمارهٔ ۱۸

جشن ملی است که آرد فرح و شادی را

یارب از ما مستان نعمت آزادی را

از حوادث نشود کشور ایران ویران

که به وی داده خدا خلعت آبادی را

ساقی از دادن می علت تأخیر چه بود؟

از چه ناقص کنی این عیش خدادادی را

شادی روی بتی می ده و میکن شادی

که بود قبله بت شاهد نو شادی را

مست مشروطه چو مشاطه عدالت چو عروس

تا، برند اهل جهان لذت دامادی را

«حاجب » از شعر تو در شور و نوا شد، بلبل

از گل آموخت مگر این فن استادی را

شمارهٔ ۱۹

در آن مجلس که حرمت نیست می را

صلا ده ای پسر خوبان ری را

می و مطرب در این مجلس مباح است

خبر کن ساقی فرخنده پی را

به ری خوبان دریغ از ما نکردند

می و چنگ و رباب و عود و نی را

چنان دارند یارانم که دارند

بنات النعش اطراف جدی را

چه سر در باده و جام است زاهد

که عالم راغب هستند این دو شی را

به یک جام آن چنانم مست گرداند

که بخشم تخت و تاج جم و کی را

تو از عکس رخ و زلف آفریدی

به حکمت نور و ظلمت شمس و فی را

معلم شد به علم و عشق جانان

که این علم و هنر آموخت وی را

بهار عمر را، هست از قفا، دی

تو کردی نوبهاری فصل دی را

بساط حاتم طی، طی نگردد

اگر دست قضا طی کرد طی را

کریمان را نگیرد، موت دامن

که «حاجب » کرد طی این طرفه حی را

شمارهٔ ۲۰

الایا ایها الساقی دع الدنیا و ما فیها

بده صوفی‌وشان را زان شراب ناب صافی‌ها

طبیب حاذقی ای دوست بیماران هجران را

بیانت صحت عاجل میانت عین شافیها

میانش را، به مو نسبت نباشد لیک دانستم

جهان را بسته با یک مو چو کردم موشکافی‌ها

غمت را بود با دل‌ها شکایت‌ها ز موج خون

لبت از یک تبسم کرد دل‌ها را تلافی‌ها

برو ای صوفی زاهد ببند این دکه حسرت

گذشت آن خرقه‌بازی‌ها و عرفان کهنه‌بافی‌ها

به «حاجب» امر شد تا صلح کل گیرد جهان لیکن

برنجد طبع جنگی زین مناهی وین منافی‌ها

شمارهٔ ۲۱

به حقارت منگر مدعیا ایران را

ایزد آباد کند عاقبت این ویران را

یوسفی هست به حسن ار چه بود زندانی

عزت مصر، ز یادش برد این زندان را

گرچه در عهد قدیمش همه مینو خواندند

میتوان مینو از این بعد بخوانند آن را

باغ رضوان که بود، وعده زاهد این است

مرد و زن حوری و غلمان شود این رضوان را

قاب شیران دژم مکمن گرگان نشود

تهی امروز مبین روبهکا میدان را

جامه وصل بپوشان و بر آتش زن آب

ای عجب این تن عریان و دل بریان را

قوت بازوی مشروطه چو نیروی قضاست

غالب آنست که مغلوب کند سلطان را

از قد و خدو خط تازه جوانان بینی

بر زمین غرقه بخون سرو و گل و ریحان را

قهقرائی که تو از راه خدا برگشتی

لعن تا کی کنی از بیخردی شیطان را

نیست جز، انس و محبت غرض از هستی کل

ورنه حیوان بشرف چیره بود انسان را

هان به میدان علی(ع) آمد، تو معاویه برو

عمرآسا بحیل کن سر، نی قرآن را

آب حیوان که دهد عمر ابد داند خضر

عین علم است که انسان کند او حیوان را

مدعی راست سری سخت تر، از سندان لیک

پتک وش خامه ما بشکند این سندان را

آخر ای صلح کجائی چه کسی، رخ بنما

روز وصل آر بپاداش شب هجران را

صلح کل چیره به جنگ است چنان صدق به کذب

«حاجبا» مژده بس این دایره امکان را

شمارهٔ ۲۲

سپیده دم بدم کشد اساس اعتبار شب

به آب صلح شوید او سیاهی عذار شب

غزال خوش خرام من فتاده شب بدام من

اگرچه ناروا بود، به راستی شکار شب

همای قدس آشیان فکنده، سایه بر جهان

به صبحدم گشود پر، پرید از دیار شب

به روز شمس در بغل به شب مهم در آستین

شبم به صبح همقدم به صبح رهسپار شب

شب سیاه عاشقان سپیدتر، ز صبح شد

چو آفتاب معدلت برون شد از حصار شب

فساد و فتنه بیشتر ز روز، شب عیان شود

مگر، به چشم و زلف تو بتا بود قرار شب

بدل به صبح وصل شد شب فراق عاشقان

به دست کیست غیر تو عنان و اختیار شب

سیاه بخت شد عدو چو روز ما سفید شد

شعار او سیه بود همیشه چون شعار شب

ببین حسود شوم را غراب بین و بوم را

ندیده روی صبحدم غنوده در کنار شب

بده صلای صلح کل به روز وصل «حاجبا»

به دست جنگجو مده زمام اقتدار شب

شمارهٔ ۲۳

نظر از روت کی بردارم امشب

اگر دشمن کشد بردارم امشب

به دار، ار کشته شد هر کس عجب نیست

من از این دار، برخوردارم امشب

اگر کم شد کسان را قدر، از دار

فزون زین دار، شد مقدارم امشب

ز یمن عشق و فیض قرب جانان

به یک عالم سرو سردارم امشب

غم دل تا سحرگه گفت باید

بدان دل برده دلدارم امشب

منم ناسوتی لاهوت خرگاه

زناسوت ار قدم بردارم امشب

ببوسم پایه دار، از سردار

رهاند دار، اگر زین دارم امشب

ببازم جان به راهت «حاجب » آسا

از این سودا که بر سر دارم امشب

شمارهٔ ۲۴

بود تا صبح مهمان یارم امشب

ز بخت و عمر برخوردارم امشب

بود روح القدس تا صبح ساقی

که هم پیمانه شد دلدارم امشب

بود در بر مرا آن آیت نور

مسلم گشت نور و نارم امشب

سر، دارم نویسد حق هوالله

اگر دستش کشد بر، دارم امشب

به دریای حقیقت غوطه زد، دل

برآمد گوهر شهوارم امشب

به شست صبح هر ماهی نهنگیست

چو شست انگشت خود بر دارم امشب

قمر شد چون سحاب از چشم بگذشت

ثوابت شد همه سیارم امشب

همه خفتند و بیداری نمانده است

زهی از طالع بیدارم امشب

تعالی الله بغیر از یار در، دار

نباشد تا سحر دیارم امشب

به من تسلیم شد آن شوخ دلدار

بحق بر یار خود مختارم امشب

شدم شیدای لیلی آفرینی

که هامون گرد مجنون وارم امشب

به همره در حیات و در مماتم

همین سودا که بر سر دارم امشب

دل و جان رفت از دستم ولیکن

چو «حاجب » بر سران سردارم امشب

شمارهٔ ۲۵

برفت آن مه بی مهر از کنار امشب

کنم ز جان و تن و عمر خود کنار امشب

بدین امید که گیرم عنان مرکب او

پیاده رفتم و آن ماهرو سوار امشب

برفت یار و من اندر قفاش رخت حیوة

برون کشیدم از این دارو این دیار امشب

چون گرد باد دویدم که گیرمش دامن

بغمزه گفت بمان خوش در انتظار امشب

قرار نیست مرا در دل و توان در تن

که رفت از کفم آن زلف بیقرار امشب

ستاره می شمرم تا که سرزند خورشید

که رفت ماه من از چشم اشبکار امشب

بغیر پیرمغان کس نگشت عقده گشا

که لطف او شکند بازوی خمار امشب

بریز ساقی از آن آب آتشین که مرا

فتد به خرمن صبر و سکون شرار امشب

فراق یار، به «حاجب » نصیب و قسمت نیست

که واصل است بدان یار گلعذار امشب

شمارهٔ ۲۶

پرد، در عرش مرغ جانم امشب

که آید در برم جانانم امشب

الا صیاد دنیا ای ستمگر

از این دام و قفس برهانم امشب

وصال یار را خواهانم امروز

بساط قدس را مهمانم امشب

بود روح الامین فراشم امروز

شود روح القدس دربانم امشب

به جنت حور و غلمان کرده زینت

که یک یک بگذرند از سانم امشب

فلک ثور و حمل را کرده حاضر

که آن دو را کند قربانم امشب

ملایک چون صف کروبیان باز

ستاده اند بر ایوانم امشب

زمن عمر ابد دارد طمع خضر

به ظلمت چشمه حیوانم امشب

بود بر کف پی تشریف اصحاب

کلید روضه رضوانم امشب

هزاران لیله اسری شب قدر

بود تا صبحگه حیرانم امشب

شب وصل است «حاجب » تا سحرگه

ز جانان کام دل بستانم امشب

شمارهٔ ۲۷

ای ز سر، تا به قدم ناز و عطیب

عضو عضو تو همه طیب طیب

این سخن با که توان گفت که ما

جز تو محبوب ندیدیم و حبیب

چند تازی فرس ای گرم عنان

خون عشاق گذشته ز، رکیب

کلک تو شافی و کافیست بلی

در حذاقت تو حکیمی و طبیب

شرف از علم بود یا ز ادب

بی ادب را نتوان خواند ادیب

تا، به ده علم معلم نشوی

نه ادیبی نه اریبی نه لبیب

روزوصل آمد و زد، بر شب هجر

پشت درماند به یک عمر رقیب

صدق و عصمت اگرت نیست درست

نه نبیلی نه اصیلی نه نجیب

«حاجب » از پرده پندار درآی

چند محجوبی و تنها و غریب

شمارهٔ ۲۸

طالع به صبحدم شود، ار با تو آفتاب

پنهان کند ز شرم تو، رخساره در سحاب

مه را، ز خجلت تو بود، روی در محاق

وز شرم، آفتاب به رخ افکند نقاب

خورشید منکسف شود و ماه منخسف

بی نقص عارض تو درآید چو از حجاب

ساقی خراب کن تو خراباتیان ز می

کاباد از تو باد جهان گر شود خراب

ویران شدست کشور ایران ز عمر و زید

زیرا که عمر بد متعدی و کج حساب

تا صلح کل به مرکز عالم شود علم

خلق از جدال و جنگ به خوفند و اضطراب

تا پرچم عدالت حق سایه نفکند

خلقند پر، زبیم و جهانی پر انقلاب

ای صلح صبح صادقی از غیب کن طلوع

تا خاک را، ز خون نشود کف دگر خضاب

آرد هجوم لشگر غم گر، به ملک دل

حصنی به گرد خویش بکش از، خم شراب

گل گشت دشت گشت ز خون همچو لاله زار

بلبل شده است کرکس و صلصل شده غراب

ای مدعی فریب و فسونت رسد ز دور

از دور آب صاف نماید بلی سراب

رو، رو از آنکه «حاجب » درویش نیستی

کی پشه ضعیف بپرد شود عقاب

شمارهٔ ۲۹

ز چشم ساقی و تاب شراب و بانگ رباب

به روز و شب همه افتاده ایم مست و خراب

رفیق صادق و یار موافق ار نبود

رفیق رطل شرابست و یار غار کباب

اگر رقیب گریزد ز کلک ما چه عجب

پرد چگونه عزازیل پیش تیر شهاب

سراب، آب نماید ز دور، و میدانیم

که از سراب نشد هیچ تشنه ای سیراب

ز ضعف پیری و جهل جهول و شدت فقر

دگر، نه حال سؤال است و نی مجال جواب

کنون که روز حساب است و حشر و نشر امم

نمیروند چرا مرد و زن به راه حساب

متاز، توسن ناز ای سوار گرم عنان

که در گذشت تو را خون عاشقان زرکاب

مشو به سنگدلی غره و به خویش مبال

که هست شیشه مر از هوا به شکل حباب

به کنج عزلت و گنج قناعتم خورسند

به پیری است مرا، کر و فر عهد شباب

حجاب وهم برانداز از میان «حاجب »

که وهم عقل جهان را بود بزرگ حجاب

شمارهٔ ۳۰

ای فلک ببال امروز، وی زمین بناز امشب

زانکه باده شد مقصد زانکه ساده شد مطلب

شاه عشق پیدا شد رایتش هویدا شد

ای جهانگیری زد، رکاب بر مرکب

صلح در رکاب او عدل در جناب او

این بود، ورا مکسب آن بود، ورا مشرب

شیر بیشه ایمان حمله ور، شد از ایران

زهر ریزد از دندان خون چکاند از مخلب

زهر، او عدوی ظلم قهر او وبال کین

جان، ز زهر و قهر او هر دو را رسد بر لب

نور او کند روشن شرق و غرب عالم را

حبذا از این مصباح مرحبا بر این کوکب

هادی سبل آم د روز صلح کل آمد

مرد حاسد اندر تاب سوخت منکر اندر، تب

معنی ذهب داند هر که این غزل خواند

«حاجب » از وهب برخواست تا ذهب کند مذهب

شمارهٔ ۳۱

ای خلق همه خلق ز اخلاق تو تذهیب

وی نام گرامت همه جا باعث تحبیب

ای دفتر انصاف ز عنوان تو تزئین

وی نامه اخلاص ز انشاء تو تذهیب

شد خانه دلها همه معمور، به امرت

پس از چه کنی، در دل ما حکم به تهذیب

راضی به هلاکم نشود کس چو نباشد

از چشم تو تحریک و ز ابروی تو ترغیب

ساقی کزک از بعد شراب آر، به تکرار

چون بعد نماز است مگر خواندن تعقیب

از پای همه تا بسری قابل تحسین

وز فرق همه تا به قدم لایق ترحیب

زلف و خط و خال و لبت از خلق ببردند

فهم و خرد و زیرکی و هوش به ترتیب

تو نقطه موهومی بی زحمت تقسیم

تو جوهر فردوسی بی صنعت ترکیب

ناقص بود آن کس که کند غیر تو تصدیق

ناحق بود آن کو که کند امر تو تکذیب

«حاجب » ز حجب گشت عیان تا بنماید

رسم و ره تحبیب و سخنرانی و تأدیب

شمارهٔ ۳۲

ای امم را سر بسر مالک رقاب

شرمگین ماه از رخت چون آفتاب

ساخت تا نقاش قدرت نقش تو

حسن یوسف گشت چون نقشی برآب

هر که دیدت رخ به بیداری به روز

آفتاب و مه به شب بیند به خواب

شد شرنگ از لعل نوشین تو شهد

گشت آب از آتشین رویت شراب

در فراقت خون دل لخت جگر

عاشقان را آن شراب است این کباب

کشوری آباد را، ویرانه کرد

اختلاف رأی و جور انقلاب

سر، به پای صلح کل باید نهاد

تا از او آباد گردد هر خراب

با بتی مهوش صبوحی کش به صبح

پیش کز رخ شمس برگیرد نقاب

بهر شیرین، خسرو، ار فرهاد کشت

تلخی شیرویه کرد او را عقاب

سر نهادن بر سر سودای عشق

منصبی عالیست سر از وی متاب

بی حسابی های عالم نیست شد

در حساب مالک یوم الحساب

از ثعالب شد تهی میدان مکر

حیدر صفدر برون آمز زغاب

در حجاب وهم «حاجب » تا بکی

ای خوش آن روزی که برگیری حجاب

شمارهٔ ۳۳

ناصح چو گذشت از سرم آب

ترسانیم از چه رو، ز غرقاب

چون آب ز سر گذشت غم نیست

گرداب بود و یا که گرد آب

امروز متاع کم بهائی است

چون حرف اضافه حب و احباب

ای آیت حب و رایت صدق

معنی جواد و عین وهاب

طبطاب ذقن به سولجان زلف

جنگی همه سولجان و طبطاب

پیچیده به پای دل به پیری

عشقت چو، به نخل خشک لبلاب

در آتش دل در آب دیده

خلقی چو، سمندرند و سرخاب

از، زلف سیاه تاب دارت

دلها همه با تب اندو، بی تاب

افسوس که هیچکس ندانست

قدر تو یگانه در نایاب

تو هیکل قدس و کعبه کویت

رو، قبله و ابروانت محراب

محبوب جهان توئی به تحقیق

حب تو بود ملاذ احباب

کوچک به بزرگ نازد از چه

رستم نخورد فسوس سهراب

نوشد به عدم روانت معدیت

«حاجب » ز زبان خامه جلاب

شمارهٔ ۳۴

دهر است پر از فتنه و شهر است پرآشوب

از چشم سیه مست تو ای بر همه محبوب

آن کس که همی گفت منم فاتح و غالب

شد با سپه و خیل و حشم عاجز و مغلوب

بس طرفه بناها که بدی جنت شداد

چون باغ ارم گشت همه ناقص و معیوب

چندیست شد از عدل شهنشاه در ایران

خون همه پامال و اثاث همه منهوب

در حضرت سلطان به چه تقصیر شدستند

اعیان همه معزول و رعیت همه منکوب

شاها تو چو یعسوبی و ملت مگس نحل

بنگر که به عدل است همه عادت یعسوب

دعویت ربوبیت و عنوانت ابوت

ای رب اب الخصم ولد قاتل مربوب

حق گویم و از دار نترسم که از این دار

از گفتن حق بس چو مسیحا شده مصلوب

زاهد چه کشی مد ولاالضال در الحمد

چون نیست در این دایره کس غیر تو مغضوب

آن صبر که در حوصله غیر نگنجد

در ماست که خارج بود از طاقت ایوب

شد از تو عزیز من آیا یوسف در مصر

روشن دل و جان همه چون دیده یعقوب

منعم خبر از جذبه جذاب چه پرسی

جذاب بود سیم و زر و عقل تو مجذوب

همت طلب از «حاجب » درویش بهرحال

گر طالب حقی به حقی بر همه مطلوب

شمارهٔ ۳۵

در کاسه دو چشم بود خون دل شراب

وز آتش درون شده لخت جگر کباب

از فتنه های دوره آخر زمان ببین

ایران در اضطراب و جهانی در انقلاب

از خون عاشقان وطن گشت کوه و دشت

کف نی خضیب وارهمی روز و شب خضاب

از بس به نعش ها شده مویان بنات نعش

شد خیره چشم انجم و شد تیره آفتاب

توپ «شنیدر» است و تفنگ «ورندل » است

کز این دو شد بنای عدالت بری ز خواب

یک قطره کرد ملت خود پاک شیخنا

نی شاهد و نه بینه بی حق و بی حساب

مشروطه خواه با بی محض است نزد شیخ

تا آنکه بسته گشت ز مشروطه باب تاب

ای صلح کل چو شمس ز مشرق طلوع کن

تا تیغ های خشک زند زنگ در غراب

«حاجب » به ملک معنی و در کشور کمال

غیر از تو کیست پادشه مالک الرقاب

شمارهٔ ۳۶

ببین که عشق تو افروخت آتش اندر آب

مراست کشتی تن غرق اشک همچو حباب

هوای کوی تو از سر نمیرود ما را

هزار، بار شویم آب اگر، به شکل حباب

زبی حسابی ابنای روزگار افسوس

که سد باب حسابست رأیشان به حساب

خران و گاو کجا آیت کلیم کجا

فغان که آب ندانند تشنگان ز سراب

به بانگ چنگ بدل شد غریو جنگ چو داد

صلای صلح به عالم شه رفیع جناب

کشید خیمه انسان بر آسمان تقدیر

که هست صلح و عدالت ورا عمود، و طناب

ز جام ساقی باقی بنوش می «حاجب »

از آنکه شاهد واحد ز رخ کشید نقاب

شمارهٔ ۳۷

صبح شد ساقیان مست و خراب

در کدو، از سبو کنید شراب

شب تاریک روز روشن شد

الصبوح الصبوح یا اصحاب

صبح شد نوبت صبوحی شد

رخ بشوئید از خماری خواب

صبح شد کرد آفتاب طلوع

تابکی می کشیم در مهتاب

صبح صادق چو شد سهیل دمید

مرد بیچاره کرمک شب تاب

باده ده ساقیا ادب تا چند

بین الاحباب تسقط آلاداب

ما ز خم یافتیم و میخانه

آنچه می خواست زاهد از محراب

سبحه آن دور، را نخواهد زد

که زند دور جام باده ناب

نقد با ساقی است و نسیه به محض

خلد کوثر کوائب الاتراب

چند ساغر، به «حاجب » درویش

داد باید به بانگ چنگ و رباب

شمارهٔ ۳۸

عطسه مشکبار زد صبح جهان چو رفت شب

لخلخه سای شد صبا باده مشکبو طلب

باده جام جم بکش تا خط جور دمبدم

زانکه تو، هم به جای جم منتجبی و منتخب

باغ بهشت شد عدن دشت بصورت ارم

سرو چمان هر چمن شد به لوازم طرب

نیست نمونه جهل را غیر جسارت و جدل

چیست نشانه علم را به ز کرامت و ادب

پیرمغان به رایگان می دهد و نمی خرد

فر و شهامت و حسب فخر و شرافت و نسب

دختر تاک تا مرا، یافت به کس نباخت دل

دختر بکر چون بود در بر شوهر عزب

گشت زمان صلح کل دوره جنگجو گذشت

توپ و تفنگ بعد از این بی جهت است و بی سبب

پای شرف نهد تو را علم به فرق فرقدان

گر، ادبت بود نسب ور کرمت بود حسب

«حاجب » پارسی تو را نیست حریف و مدعی

پشک به مشک کی رسد عود نمی‌شود حطب

شمارهٔ ۳۹

بر در میکده درویش بنه پای طلب

رو حیات ابد امروز از این خانه طلب

میخ این چادر، صد پاره به دل زن نه به گل

هر چه خواهی طلب از باده فروشان به ادب

خدمت پیرمغان رو، به حقارت نه به کبر

کاندر اینخانه حسب کس ز تو خواهد نه نسب

پای عرعر منشین و ثمر از بید مخواه

رو تو در سایه نخلی که بچینش رطب

عرب از پارسیان تربیت آموخت درست

که سعادت ز عجم بود و شقاوت ز عرب

علم آموز و ادب زانکه به چیزی نخرند

مردم با ادبت جامه دیبا وقصب

لذتی هست بتحصیل علوم ار دانی

که ز دوشیزه نبردند جوانان عزب

«حاجب » از پرده درآ، روی به عالم بنما

که جهانند ز هجران تو در رنج و تعب

شمارهٔ ۴۰

زد صبح صادق سر از غیائب

چون روی یار از مشگین ذوائب

از شمس رویت شد مملو نور

حب المشارق ذیل المغارب

شمشیر خون ریز از کف بیفکن

عاشق نتابد روی از مضارب

ای لیث ثاقب وی از تو هارب

جند ثعالب جیش ارائب

زیبا غزالان بهر تو پویان

گرد صحاری طرف مشارب

مد غم به نامت اندر محامد

ملزم به ذاتت اندر مناقب

غیث المکارم غوث الاعاظم

لیث المواکب کیش الکتائب

بهر تمنات بر هم نمایند

مردان عالم «حاجب » حواجب

هم حاضر هستی اندر معارک

هم صابر هستی اندر مصائب

شمارهٔ ۴۱

عصر شیخوخیت افضل باشد از عهد شباب

تا، به خم چندی نماند صاف کی گردد شراب

ای که چون کف الخضیبت کف بود رنگین ز خون

چون ز خون دختر رز نبودت کفها خضاب

از گدایان در میخانه یاری می طلب

تا دهندت تخت کاووس افسر افراسیاب

از مناجات تو زاهد در خرابات مغان

این خراباتیست کاباد است در وی هر خراب

پشت لب چون پر طوطی عارضت منقار کبک

لب چنان خون کبوتر زلف چون پر غراب

موی مشکین را نقاب روی رنگین کرده ای

دیده ایم ابر سیه گردد حجاب آفتاب

مدعی از دور، ناحق، خودنمائی می کند

آب بنماید بلی در دیده کج بین سراب

روز و شب خورشید و مه از شرم نور عارضت

این توارث بالضمام و آن توارث باالجواب

بر زمین بخرام ای شمس حقیقت کاسمان

گوید از رشک و حسد یالیتنی کنت تراب

نیستی در عین هستی هستی اندر نیستی

انه امر عظیم هذه شیئی عجاب

نامه ای چون صبح صادق هست «حاجب » را، به شب

خامه اندر وی دوان چونانکه اندر جو شهاب

شمارهٔ ۴۲

روی و موی تو، ای تو رب و رب

چون بیاض صبح در سواد شب

تاخت عشق تو، بر حصار دل

همچو برعجم لشگر عرب

بی سبب به عقل عاشقا مخند

زانکه عقل شد عشق را سبب

مدعی تو را، گر ستاره ایست

بینم آشکار شکل ذو ذنب

یکتن از رسل غیر تو نکرد

سحر از دو چشم معجز از دو لب

باش بنده پیر می فروش

چون نواکند بنده عنب

ای که طالبی علم و عشق را

نیمه شب به صدق از خدا طلب

خوانده خویش را قطب الخریف

کو نداندی اقطب از قطب

نی فصاحت است خصم را نه صدق

کس نچیده است از حطب رطب

هست چون عروس علم من عریس

با عروس بکر چون کند عزب

علم راست فخر و زادب شرف

حبذا، ز علم بخ بخ از ادب

ضد صلح شد آنکه را بود

جهل بوالحکم عذر بولهب

شمارهٔ ۴۳

بسته زلف چو زنجیر تو بس شیر نر است

خسته چشم تو بس آهوی دشت تتراست

ابرویت سخت کمان است بر و مژگان بر

پیش این تیر و کمان سینه عالم سپر است

درج یاقوت لب لعل تو ای در سمین

هست درجی که در او درج دو رشته کمر است

زاده هفت آب و چار امی نی نی از انک

امهاتند تو را دختر و آبا پسر است

سه موالید نواده تو از آنند یقین

زاده هر پسر و دختر فرخ سیر است

غیر بتگر که بود مادر، بت یا پدرش

توئی آن بت که هنر مادر و علمت پدر است

هر شجر را ثمری باید اگر نه حطب است

شخص بی علم و هنر چون شجر بی ثمر است

از قدم شمس و قمر این سفری آن حضری است

بنگر این شمس و قمر وش به زمین نوسفر است

سرور آنست سر افراخته بر در نایند

درگهت سجده گه اینهمه بی پا و سر است

علم صلح برافراشته با پرچم عدل

سایه اش تا، به ابد بر سر هر خشک و تر است

بی هنر را تو مدان کامل و فرزانه و راد

«حاجب » واجب ما مایل اهل هنر است

شمارهٔ ۴۴

ز روی، تا مه من زلف پر زتاب گرفت

هزار نکته روشن بر آفتاب گرفت

غراب شب بر زلف وی آشیان دارد

که صبح ناز سپید آن سیه غراب گرفت

شراب بیغش ساقی فزود مستی من

بدان مثال که هستی من شراب گرفت

خوی از جبین به زمین ریخت یار گلرخ من

همه بساط زمین در گل و گلاب گرفت

جهان چو، سینه سینا شد از تجلی نور

مگر، ز رخ مه من نیمه شب نقاب گرفت

الست ربکم اول سئوال جانان بود

ز مهر و ماه بلی ربنا جواب گرفت

خراب مردم چشم مراست خانه ز آب

دو چشمه را نتوان بست و راه آب گرفت

بیا، به کوی خرابات از طریق ادب

که عقل کل به ادب جا در آن جناب گرفت

تو راست بر سر چشم جهان مکان «حاجب »

که یار پیش تو ناگه ز رخ حجاب گرفت

شمارهٔ ۴۵

نزد ما خوبترین هدیه به عالم ادب است

که ادب مهر ووفا را، به حقیقت حسب است

به ادب کوش و خود از اصل و نسب دور، بدار

همه دانند ادب حاصل اصل و نسب است

یار، افروخته رخ آمد و افراخته قد

ای خوش آن عاشق سرگشته که اندر طلب است

خاک پای عجم امروز، به فرهنگ و کمال

توتیائی است که روشن کن چشم عرب است

هر که را نیست سر عشق مجو، زو ثمری

شجر بی ثمر از روی حقیقت حطب است

مرد را علم و عمل به بود از مال و منال

عبث آنکو که گرفتار پرند و قصب است

خیمه سلطنت فقر کنون گشت بلند

«حاجبا» مژده که هنگام نشاط و طرب است

شمارهٔ ۴۶

آنجا که هست بود تو باد بهار چیست؟

وآنجا که هست موی تو مشک تتار چیست؟

زلف و رخ تو معنی لیل و نهار ماست

با بودن تو گردش لیل و نهار چیست؟

باز آ و پا به دیده خونبار ما گذار

تا گویمت که سرو، چه و جویبار چیست؟

ما اختیار در کف جانان نهاده ایم

مختار چونکه یار بود اختیار چیست؟

شد بی حجاب شاهد ما روبرو بما

باز این بلای هجر و غم انتظار چیست؟

خواهی اگر ز حال دل ما شوی خبر

از لاله پرس کاین جگر داغدار چیست؟

ما روزگار را به غم یار طی کنیم

تا در دل این غم است غم روزگار چیست؟

ما در وصال بی خبریم از غم فراق

تا باده در سبوست بلای خمار چیست؟

«حاجب » چو وصل یار میسر بود ترا

این آه و ناله و فزع انکسار چیست؟

شمارهٔ ۴۷

این جهان جای آرمیدن نیست

هیچ از او چاره جز رمیدن نیست

سخت دامی است مرغ دلها را

که از آن دامشان پریدن نیست

بر سرم هست سر بریدن خویش

وز تو هیچم سر بریدن نیست

سر عشق آشکار باید گفت

گرچه کس قادر شنیدن نیست

دست، درویش کن در این گلزار

زانکه این گل برای چیدن نیست

کام شیرین مرا از آن حلواست

که کسش قابل چشیدن نیست

کاهی از خرمن ریاضت ما

کوه را طاقت کشیدن نیست

برقع وهم بر جمال افکن

که بهر دیده تاب دیدن نیست

خسروی نامه ایست (حاجب) را

کش فلک قادر دریدن نیست

شمارهٔ ۴۸

مرا که دل حرم خاص جاودانه تست

مکن خراب خدا را که خانه خانه تست

مرا ز خویش چو بیگانگان مران ای دوست

که این گهر به خدا قابل خزانه تست

کسی که پای سر فرقدان نهاد از فخر

به راستان که سر او بر آستانه تست

به حق راست روان و به صدق پاکدلان

که پاکتر، ز همه گوهر یگانه تست

بخلق سایه فکن ای همای فرخ بال

که بر، زوهم وز اندیشه آشیانه تست

ز مژه تیر بر ابروی چون کمان داری

بیا که سینه ما بهترین نشانه تست

سخن بوصف لب لعل او بگو «حاجب »

چرا که این سبب عمر جاودانه تست

شمارهٔ ۴۹

گر جهان دشمن جانند مرا جانان دوست

همه مغز است نصیب من و از آنان پوست

تاکه چوگان سر زلف فکندی بر دوش

ای بسا سر، که به میدان تو برگشته چو، گوست

سرب ار ریزد، و مس جیوه نگردد، زر و سیم

ای چدن پاره مگر روی تو از آهن و روست

صحبت ما و تو دانی به چه ماند ای خصم

صحبت بلبل و زاغ و صفت سنگ و سبوست

عزت و عزلت و توقیر و قناعت چه کند

آنکه یک عمرپی نان چو سگان در تک و پوست

مرد حق جو به‌جز از حق نتواند دیدن

به حقیقت چو رود راه، ببیند همه اوست

لب به خون بینمت آلوده ندانم ز چه رو

مگر ای ترک تو را خوردن خون عادت و خوست

عقده از موی تو کس باز نکرده است هنوز

نکته‌ای گفتم و باریک‌تر این نکته ز موست

خوبی از، بد مطلب زانکه ندارد، به سرشت

همچنان نیست بدی در گهر آنکه نکوست

هر سحر زلف تو در دست من و باد صباست

زین سبب دست من و باد صبا غالیه بوست

پای بگذار، به چشمم که رقیبان گویند

ای خوش آن سرو که آزاد چنین بر لب جوست

کهنه شد خرقه ما در گرو باده چنان

که مبری ز غم وصله و فارغ ز رفوست

عقل کل را کدوی فقر بپا خواهم بست

تا مرا، پر زمی عشق تو کشکول و کدوست

«حاجب » از تیغ تو ابرو نکند خم ای خصم

که مرا، رحم و تو را ظلم و ستم عادت و خوست

شمارهٔ ۵۰

دوش در برداشتم خورشید، ماه آمد گذشت

ماه را تصویر می کردم که شاه آمد گذشت

من جهاد و جنگ را تغییر می دادم به صلح

کز من آن ترک سپاهی با سپاه آمد گذشت

پیش تیغش جان سپر کردم ولیک آن جنگجو

با کمان ابرو و تیر نگاه آمد گذشت

دیده با دل گفت روز وصل یار آمد پدید

دل به جان می گفت شام هجر آه آمد گذشت

دوش دیدار مه نو، مشتبه شد بر همه

و آن هلال ابرو، به دفع اشتباه آمد گذشت

هر گنه غیر ازجفا و ظلم و کین بخشیدنی است

آنکه از یک آه بخشد صد گناه آمد گذشت

من پناه و پشت خوبانم به معنی در جهان

تا نپندارد کسی پشت و پناه آمد گذشت

با حریف عشق نر دیدم سر بر تافت عقل

دعوی جان باختن کردم گواه آمد گذشت

رفت صبح روشن وصل و شب تاریک هجر

آن سپیداندام با زلف سیاه آمد گذشت

یوسفان مصر معنی را بشیر، از ما بگو

آنکه بخشد جاه و عزت قعر چاه آمد گذشت

داد مظلومان بخواهد «حاجب » از ظالم بحکم

تا بگویند اهل صورت دادخواه آمد گذشت

شمارهٔ ۵۱

هر که زد بر آب و آتش حرق و غرقش باک نیست

تنبل و منبل براه عاشقی چالاک نیست

آنکه را در عاشقی از سر رود سودای وصل

سر بزیر است ار سر او نیزه و فتراک نیست

آنکه در شبهای هجران ریخت سیل خون ز چشم

زیر تیغ از دادن جان دیده اش نمناک نیست

پاکبازی در قمار دوستی مردانگی است

بدقماری در حقیقت کار مرد پاک نیست

سرو، و بید از بار آزادند با آن اعتبار

باغ را پست و بلندی به ز نخل و تاک نیست

آن بود سر، یا کدوی خشک کز سودا تهیست؟

سینه یا سنگ است آن کز تیر عشقی چاک نیست؟

چشم پر آز و دل پر آرزو را در جهان

بهره ای جز باد حسرت توشه ای جز خاک نیست

پاک مردان جهان تریاکی حسن تواند

هیچ تریاقی به عالم به از این تریاک نیست

مدرک ار حیوان به کلیات نبود عیب نیست

کم ز حیوان آدمی زادیست کش ادراک نیست

گر در افلاک است چون خورشید یا مه آیتی

کوکبی «حاجب » به کف دارد که در افلاک نیست

شمارهٔ ۵۲

قبله عالم و آدم همه جا کوی من است

روی دلها چو، به حق درنگری سوی من است

چشم خونین بگشا تا، به تو گردد روشن

که شعاع مه و مهر از رخ نیکوی من است

آهو، ار نیست به ذات تو بدانی کز عزم

قدرت شیر فلک از، رم آهوی من است

کنج عزلت بنشستم ز سخن لب بستم

لیک دانم همه جا بانگ هیاهوی من است

شد مشام همه پر رایحه مشک و عبیر

که به همراه صبا نکهتی از بوی من است

شعله آتش نمرود و بهشت شداد

نکته بسته سر از خلق من و خوی من است

سرو کشمر که بدی معجزه زردشتی

با سر افتاده به پیش قد دلجوی من است

رو، تو در آب نگر مدعیا صورت خود

که دل مرد خدا آئینه روی من است

آبرو نیست و را باب فضاحت حاشا

زآنکه این آب روان روز و شب از جوی من است

هرچه معجز ز نبی هر چه کرامت ز ولیست

همه سحریست که در خامه جادوی من است

گردن شیر فلک گر نپذیرد زنجیر

روزگاریست که در حلقه یک موی من است

معنی عروة وثقی صفت حبل متین

موی افتاده ای از حلقه گیسوی من است

طاق محراب و رواق حرم و دیر و کنشت

«حاجبا» راکع و ساجد به دو ابروی من است

شمارهٔ ۵۳

هر آنکه واقف دم نیست بی شک آدم نیست

نه آدم است هر آنکس که واقف دم نیست

ز جسم رایحه روح می کن استشمام

چه حاصل است ز روحی که او مجسم نیست

بروب خانه دل پاک از محبت غیر

در این حرم به خدا غیر دوست محرم نیست

ز دست پیر، ستان باده ای که قطره او

به حوض کوثر و در چاه ژرف زمزم نیست

قسم به ذروه کاخ رفیع حضرت تو

که با عریش جلال تو عرش اعظم نیست

علم به علمی و از عالم اعلمی جانا

چو تو، به علم و عمل عالمی به عالم نیست

تو را، ز هفت خط جام جم کنم آگاه

که ملک فقر کم از هفت کشور جم نیست

قدم ز ملک قدم در حدوث نه کز تو

کسی به شهر قدم یک قدم مقدم نیست

به پیش کلب تو چون لابه کرد شیر فلک

از آنکه شیر فلک همچو او معلم نیست

ز بانگ توپ و تفنگم گرفت دل «حاجب »

بیا که غیر تو کس صلح را مصمم نیست

شمارهٔ ۵۴

در ارض و سما غیر تو شمس و قمری نیست

وز شمس و قمر جز تو نشان و اثری نیست

مادر مگرت بود قمر، شمس پدر زانک

غیر از تو، به حق شمس و قمر را پسری نیست

قدت شجر طیبه حسنت ثمر اوست

طیب شجری چون تو و طاهر ثمری نیست

در زیر و زبر معنی شمس و قمری تو

خالی ز تو یک نقطه زیر و زبری نیست

در عالم جان سیر و سفر کن ز تنستان

چون بهتر از این مرحله سیر و سفری نیست

در مرحله عشق تو بی پا و سرانند

پیش سر و پای تو به خط پا و سری نیست

از مخبر صادق شنو احوال جهان را

اینجاست خبرها که در آنجا خبری نیست

اندر پی دیدار تو صاحب نظرانند

نزد رخ زیبای تو صاحب نظری نیست

گر هست قضا و قدری از قلم تست

ور نیست چنین هیچ قضا و قدری نیست

شد نیشکر از خامه «حاجب » شکرستان

بهتر زنی خامه او نیشکری نیست

شمارهٔ ۵۵

معدوم گشت انصاف منسوخ شد مروت

مرفوع شد عدالت مقهور شد فتوت

قانون صلح شد لاش آئین جنگ شد فاش

متروک شد ابوت مخذول شد اخوت

رستم ز عشق گردید بیچاره تر ز گرگین

دست قضا ببندد بازوی پر ز قوت

ای پیک صبح بر خلق آیات صلح برخوان

هی هی از این رسالت به به از این نبوت

از آسمان مسیحا شد بر زمین ممسک

ای روح قدس بگشا بر او در ابوت

«حاجب » به خلق بنما رسم و ره محبت

هم عادت عدالت هم معنی مروت

شمارهٔ ۵۶

روشنیم سر تا پا گر زمانه تاریک است

گلشنیم پا تا سر راه وصل باریک است

یار، از قدم با ماست گر رقیب نامحرم

گه به فکر تفریق و گاه فکر تفکیک است

کیست کز غم عشقش جان به در تواند برد

دیلم است یا کرد است ترک یا که تاجیک است

انگلیس یا آلمان روس یا که اتریش است

ژاپنی است یا چینی روم یا که بلژیک است

هرچه امپراتور، است یا رئیس‌جمهور است

یا ز مسجد اقصی یا ز خاک مکزیک است

امر تو، بر او جاری‌ست نهی تو، بر او ساری‌ست

نی مجال شبهه استی نی مقام تشکیک است

خرمگس مکن زین بیش در کدوی ما وِز وِز

کز حق این گرامافون بر صدای موزیک است

در نهاد این کشتی در ضمیر این دریا

نور رستگاری بین چون کناره نزدیک است

از تصرف این بیت فخرهاست بر حافظ

روح پاک او حاضر هان برای تبریک است

مدعی تو خونخواری صلح کل مدزد از ما

این چه رندی بی‌جا این چه وضع پولتیک است

خامه‌ام تفنگ آمد چامه‌ام شرپنل توپ

«حاجبا» به دشمن گو، هان زمان شلیک است

شمارهٔ ۵۷

هر که حق گفت چو منصور نصیبش داراست

بر سر دار شدن مرد خدا را کار است

یار اگر می طلبی از غم اغیار منال

همه یار است به چشم تو اگر اغیار است

مستی باده ندارد اثر هشیاری

ای خوش آن مست که در مستی خود هشیار است

ناصح از گفته بی حاصل خود لب بربند

تو، به گفتاری و درویش پی کردار است

نیست جز صلح و صفا شور دگر در سرما

ملک ما نیستی و دولت ما دلدار است

آه ما را علم و ناله علمدار، بود

درد و محنت سپه و فقر سپهسالار است

ای که جان و تن ما را تو خریدار استی

دکه ماست که اکنون بسر بازار است

ما دم از صلح زنیم و همه قهرند از ما

خلق را این چه ره و رسم و چسان کردار است

لا مکانیم و نداریم مکان جز دل دوست

دوست داند که دلش مأمن هر دلدار است

خواهی ار مرد خدا را تو نکو بشناسی

صلح میزان بود و صدق و صفا معیار است

«حاجب » ار قصد کند جان تو را خصم چه باک

محتسب را همه دانند که در بازار است

شمارهٔ ۵۸

پادشاهان را خبر از عالم درویش نیست

پادشاهی جز خیال و خواب و مستی بیش نیست

شکوه از دشمن مکن رو، با جهانی دوست باش

دشمنی بدتر تو را، از نفس کافر کیش نیست

صبر من تلخی ز صبر بیش بردارد خواص

گرچه دشمن را، به لب زهریست کاندر نیش نیست

دست کی شوید عدو چون زاهدان از صید عام

گرگ را، بر سر خیالی جز شکار میش نیست

ای مفتش هر چه خواهی عرضه کن در نزد شاه

من اناالحق فاش گویم حاجت تفتیش نیست

جود و همت عصمت و غیرت نشان مردی است

مردی از کفش و کلاه و از سبیل و ریش نیست

بیضه ها بشکست چرخ حقه بازت در کلاه

روی عالم حقه بازی چون تو نادرویش نیست

جاهل ار، نوشت دهدنیش است مستان نوش نیست

کامل ار، نیشت دهد نوش است بستان نیش نیست

رو، به ایران آر کامروز است اندر شهر فارس

طرفه دلداری که در آمریک و در اطریش نیست

قدسیانت طرقو گویند «حاجب » پیش و پس

دور باش نخوتت گر، از پس و از پیش نیست

شمارهٔ ۵۹

هر که آمد گل ز باغ زندگانی چید و رفت

عاقبت بر سستی اهل جهان خندید و رفت

کس در این ویرانه جز یکدانه حاصل برنچید

هر که آمد دانه بذر هوس پاشید و رفت

سر چرا عاقل فرود آرد، به تاجل سلطنت

باید آخر پای خود را در کفن پیچید و رفت

گر تو هم از رفتن راه عدم ترسی مترس

بس که آسانست این ره می‌توان خوابید و رفت

بس که در گل گل عذاران خفته در پهلوی هم

همچو شبنم میتوان در روی گل غلتید و رفت

در جهان از رفتن معراج خود ترسی مترس

بسکه خوش جائیست با سر میتوان گردید و رفت

«حاجب » اندر دار دنیا میل آسایش نداشت

چند روزی آمد و یاران خود را دید و رفت

شمارهٔ ۶۰

عاشق جانانه از جان بگذرد

جان کند قربان جانان بگذرد

دین و ایمان چیست در سودای عشق

عشقباز، از دین و ایمان بگذرد

دردمند عشق کی خواهد طبیب

از علاج درد و درمان بگذرد

زین بساط دهر از یک تندباد

همچنان موری سلیمان بگذرد

کس نخواهد ماند باقی جز خدا

چون گدا یکروز سلطان بگذرد

چون سکندر، از فراق دوستان

خضر نیز از آب حیوان بگذرد

دار، را عیسی گهی رفتی فراز

گه ز داری پور عمران بگذرد

کفر و ایمان صلح کردند و گذشت

کافر است آنکو، به کفران بگذرد

نیست کس انسان پرست و حق پسند

کز بتی بر شکل انسان بگذرد

ظالم ار، سندان بود مظلوم را

تیر آه از سخت سندان بگذرد

ملک ویران، نوجوانان غرق خون

این ستم بر آل سامان بگذرد

شعله آه از جگر سر بر کشید

سیل اشک از دل به دامان بگذرد

هر دهی آباد از دهقان شود

ده خراب افتد چو دهقان بگذرد

«حاجبا» تا صلح کل گیرد رواج

این بلا بر اهل ایران بگذرد

شمارهٔ ۶۱

صبح مؤذن چو کرد وصف تو بر بام، داد

باده روشن بزن، تا به شب از بامداد

گیتی فرتوت شد باز، به عهدت جوان

از سر پیر و جوان سایه تو کم مباد

ای که بود عقل کل طفل دبستان تو

علم ز شاگردیت بر همه شد اوستاد

صورت بر دالعجوز گر، به جهانی بتاخت

گرم شود روزگار، مرد رسد بر مراد

درگه پیرمغان کعبه آمال شد

که خشت او در قدم به عدل بنا نهاد

صلح ز حب و وداد با همه کرد اتحاد

جنگ چه جانها که داد ز ظلم و عدوان بباد

تا علم علم و عدل صلح برافراخت شد

محنت و زحمت چنان وحشت و دهشت ز، یاد

تا دو، زبان و قلم کرد رقم نام دوست

بر دهن مدعی مهر خموشی نهاد

از می وحدت بنوش جامی و جم نو به طبع

خسرو پرویز را یاد کن از نوش یاد

خامه «حاجب » نوشت این غزل جان فزا

داد فصاحت به دهر طبع خداداد، داد

شمارهٔ ۶۲

چند بباید زدن از داد، داد

دادرس آمد که دهد داد، داد

دکمه علمی که طبیعت گشود

بر همه شاگرد و تو شد اوستاد

کس نشناسد دل آزاده را

تا نبود با دل آزاد و راد

عشق تو شد باعث رسوائیم

زانکه مرا طشت ز بام اوفتاد

تا که شد آئینه تو آفتاب

بر، مه و انجم همه منت نهاد

هفت ابت شبه و همالی ندید

چار، امت مثل و نظیری نزاد

تا بسر خاک نهادی قدیم

گفت فلک بر بزمین خیر باد

نیست سری کز تو نشد سر فراز

نیست دلی کز تو نشد پاک شاد

فخر فقیران به تو و فقر تست

فقر کیان بود گر، از کیقباد

مهره در این نرد ز ششدر بجست

بس به غلط داد حریفم گشاد

ملک سلیمان ز چه بر باد رفت

باد برد هرچه بیاورد باد

صلح بنائیست که معمار چرخ

ریخت ورا رنگ و بنائی نهاد

گشت چو نظم تو منظم جهان

رفت ز قانون تو قانون ز، یاد

پور، به «حاجب » به جم و کی رسد

زاده در، یافت گهر در کناد

شمارهٔ ۶۳

دادن جان گرچه بر ابناء عالم شاق بود

لیک عاشق این هنر را، از ازل مشتاق بود

طاق ابروی تو را نازم که افتاده است طاق

به به از طاقی که جفتش در حقیقت طاق بود

نوش وصل و نیش هجرانت به میزان درست

جان گزا، چون زهر و روح افزای چون تریاق بود

آنکه بیرون ز، انفس و آفاق جویا بودمش

چون بگردیدم عیان در انفس و آفاق بود

مصحف ما را چنان شیرازه زد صحاف عقل

کاسمانی نامه ها پیشش همه اوراق بود

حادث مطلق وجودم محترم را بازگو

تا که بد ذات قدم درگردش این نه طاق بود

آنکه سرو کاشمر را تیشه زد بر ریشه گفت

این حسود قامت آن سرو سیمین ساق بود

با کفت تشبیه می کردم به همت بحر و کان

بحر اگر رزاق بود و کان اگر خلاق بود

در بساط قرب جانان با تو هر عهدی که بست

خود تو بشکستی درست او بر سر میثاق بود

از حجاز آن ترک شهر آشوب چون شد در عراق

یافت هر، شور و نوا، در پرده عشاق بود

حرف حق زد، دوش «حاجب » صوفئی از خانقاه

پاسخش تا صبحدم با زهره و مطراق بود

شمارهٔ ۶۴

تا نسیم صبح، بر جهان وزید

در چمن شکفت نوگل امید

شد غزال عدل در چمن چمان

گرگ هار ظلم از، رمه رمید

دست حق برون شد ز آستین

پرده های وهم از میان درید

زاغ و راغ هجر شد در آشیان

شاهباز وصل ز آشیان پرید

ای منجم ار عالمی ببین

نجم شاه عشق بر فلک پدید

رخش عزم تاخت یکه تاز عشق

تیغ بی دریغ از میان کشید

هر که اهل بود مرحمت فزود

وانکه جهل بود دل از او برید

از سواد شب طره ات عیان

وی بیاض صبح در رخت پدید

«حاجب » آنکه شد سرفراز عشق

خار خاریش درد و پا خلید

شمارهٔ ۶۵

صبحدم مغ بچه گان صف در میخانه زدند

بنگاهی ره هر عاقل و دیوانه زدند

صوفیان باده صافی ز ره صدق و صفا

از کف پیرمغان یک دو سه پیمانه زدند

در گدایان خرابات به نخوت منگر

که در این میکده بس ساغر شاهانه زدند

عرش را فرش شمردند در آن از سر شوق

باده با خانه خدا سر خوش و مستانه زدند

محرمان حرم دل ز سر صلح و صلاح

راه هفتاد و دو ملت به یک افسانه زدند

عاشقانی که ز جان در ره جانان گذرند

باده وصل همه از کف جانانه زدند

نفس باد بهار از چه بود مشک افشان

حوریان سنبل زلف تو، به یک شانه زدند

بلبل از، گل به فغان و من و پروانه خموش

شمع رویان شرری بر من و پروانه زدند

طبع عشاق چو غواص به دریای وجود

غوطه ها بهر تو ای گوهر یکدانه زدند

عشق و فرزانگی از پنبه و آتش بترند

آتش عشق تو چون بر من فرزانه زدند

مرغ دل لانه به شاخ سحر افکند ز غیب

آتش عشق به طور دل ویرانه زدند

داشتم کلبه و کاشانه ای از عالم عقل

عشق و ذوقم بهم آن کلبه و کاشانه زدند

دوش بر، یاد خم ابروی «حاجب » تا صبح

پاک مردان جهان می همه مردانه زدند

شمارهٔ ۶۶

ماه من گر طرف کاکل بشکند

رونق بازار سنبل بشکند

گر نقاب وهم از، رخ افکند

قدر ماه و قیمت گل بشکند

در تغنی آن نگار گل عذار

نغمه را، در نای بلبل بشکند

با حقیقت بگذر، از پل نی مجاز

می برد آبت اگر پل بشکند

کوک کن مطرب تو، بربط را چو فور

تا خماری را، بطی مل بشکند

در کمند آرد مگس را عنکبوت

وقت حمله شیر نر، غل بشکند

روز میدان شیر چون جولان کند

جیش گرگان بی تأمل بشکند

جزء و کل گر، بر خلافش صف کشند

صف بدرد جزء با کل بشکند

نیست «حاجب » را توسل با کسی

چون توسل را، توکل بشکند

شمارهٔ ۶۷

چشم تو آهوی ختن پرورد

لعل لبت در عدن پرورد

عکس لب و روی تو لعل و عقیق

آن به بدخش این به یمن پرورد

سرو جوانا، به چمن چم چو من

تا که قدت سرو چمن پرورد

در صدف سینه و دریای دل

علم بیان در سخن پرورد

ثابت و سیار فلک را، ز مهر

از سر قدرت مه من پرورد

بی خبر از جان وز جانانه کیست

پر خور و خوابست که تن پرورد

بر جدو آب علم ادب درس ده

نخل جوان نخل کهن پرورد

بیشه ببران سر شیران بود

گرچه زبانیست که زن پرورد

«حاجب » درویش به اندرز و پند

روز و شب ابناء وطن پرورد

شمارهٔ ۶۸

پیش بینان همه گفتند کسی می آید

بدل او به غلط نیز بسی می آید

یوسفی عصمت و احمد صفتی برخیزد

موسی آیات و مسیحا نفسی می آید

خر سواران همه رفتند چو دجال امروز

مهدئی گرم عنان بر فرسی می آید

حاکم نزع سلاح است بود آمر صلح

این چنین دادگر و دادرسی می آید

بلکه موسی کندش جده و عیسی تنعیم

شحنه آدم اول عسسی می آید

عنکبوتا ندهی تار نبندند قنار

هر طرف بانگ گسستن مگسی می آید

شمس در طور سرایت ز چه تابد، هر صبح

موسی آسا، به امید قبسی می آید

کاروان رفت و در این مرحله گم گشته بسی است

سعی کن تا که صدای جرسی می آید

طایر گلشن جاویدم و اندر نظرم

وسعت کون و مکان چون قفسی می آید

منعما خرمنت ار بگذرد از خرمن ماه

پیش ماش ار نگری چون عدسی می آید

پاکتر ز آینه رخساره دریاست چه باک

بر سر موج اگر خار و خسی می آید

نیست کس عاشق آن شاهد یکتا «حاجب »

نارسی می رود و بوالهوسی می آید

شمارهٔ ۶۹

یار آنقدر، به حسن بنازید و ناز کرد

کش روزگار هستی خود را نیاز کرد

با حقه بازیش فلک حقه باز باخت

باید قمار با فلک حقه باز کرد

زاهد ز کعبه رخت به دیر مغان کشید

تبدیل بر حقیقت مطلق مجاز کرد

گر مسجد است میکده و قبله خم می

باید به هفت وقت به مستی نماز کرد

زاهد بیا، به مسجد و میخوارگان ببین

کاین خانه را خدا ز، ریا بی نیاز کرد

تا این سرای را، در رحمت نمود باز

درهای کذب و نکبت و زحمت فراز کرد

دانست عشق من ذهب خالصم به عهد

چون کوره گشت بوته خود شکل گاز کرد

کوتاه پای ظلم و دراز است دست عدل

باید نشست راحت و پائی دراز کرد

دهر مشعبد فلک حقه باز، را

حق دست بست و بسته ارباب راز کرد

جز آرزو، چه صرفه و سود، از جهان برد

آن کس که عمر صرف طمع وقت آز کرد

«حاجب » بگوی مردم آزاده را خدای

ممتاز کرد و قابل هر امتیاز کرد

شمارهٔ ۷۰

خورشید اگر زانکه به سیمای تو ماند

از چیست به پیش تو تجلی نتواند؟

گر سرو، به پیش قدت از پا ننشیند

دیگر، به لب جوی کس او را ننشاند

دل خون شد و از دیده فرو ریخت بدامان

دلبر دل اگر خواست ستاند چه ستاند؟

جان طایر قدس است پرد، در حرم قدس

صیاد ار از قفس تن بپراند

تابوت مرا بر سر راهش بگذارید

تا بو که به من دامن نازی بفشاند

ای صبح سعادت بدم از مشرق امید

تا ظلمت غم در همه آفاق نماند

آمد بسرم باز نگیرید عزایش

مرکب بگذارید به نعشم بدواند

کی رشته پیمان تو جانا گسلانم

گر، زانکه اجل رشته عمرم گسلاند

در میکده عشق طلب نشئه جاوید

کاین باده خمار آرد و این عیش نماند

این خودسری از چیست فلک را که ز دامان

بذر طرب امروز، به عالم نفشاند

بر «حاجب » این انجمن امروز خدایا

چشم بد، و بدخواه زیانی نرساند

شمارهٔ ۷۱

نمی‌دانم چرا ساقی به کف ساغر نمی‌گیرد

سر آمد دور مشتاقان چرا، از سر نمی‌گیرد

رقیبان را نمی‌دانم چرا، از در نمی‌راند

غرض آن ماه‌عارض تا کی از جوهر نمی‌گیرد

تو را دامان عصمت گیرد آخر خون مشتاقان

ز سختی بر دلت چون عجز و زاری درنمی‌گیرد

کسی کز دست او جامی چو جم گیرد در این گلشن

گل جنت نمی‌بوید می کوثر نمی‌گیرد

نصیحت کم کن ای ناصِح که عقل و عشق گویندم

کزین دلبر در این عالم کسی دل برنمی‌گیرد

عدو کفران نعمت کرد قدر وقت را نشناخت

چرا تیر قضا کیفر از آن کافر نمی‌گیرد

شب مظلم ز رخسارت چراغ صبح روشن شد

چرا، اخترشناس امشب پی اختر نمی‌گیرد

بنای صلح شد محکم اساس جنگ شد در هم

که بهرام فلک دیگر به کف خنجر نمی‌گیرد

عزیزان روز و شب «حاجب» به مصر دانش و حکمت

فروشد یوسف خود را و سیم و زر نمی‌گیرد

شمارهٔ ۷۲

معاشران به خدائیتی ثواب کنید

حدیث نغز مرا، زینت کتاب کنید

عنان پیش رخ از شه پیاده است وزیر

گرفته سخت و سبک پای در رکاب کنید

به کار صلح که طراح خیر و فلاح

درنگ نیست مرا، نوبتی شتاب کنید

به غیر پیر خرابات دادخواهی نیست

دل خراب خود آباد از آن خراب کنید

ز کارهای ثواب آنچه واجب آمد و فرض

دوبیت نغز، به جان حفظ از این نصاب کنید

نصاب موج طباق است بیت بیتش را

به گوش هوش به از لؤلؤ خوشاب کنید

سرود خوان چو شود عندیب گلشن قدس

چرا، به گوش فرو نوحه غراب کنید

اگر خضاب توانید کرد پنجه ز خون

به خون دختر رز دست ها خضاب کنید

کف سئوال گشاید به پیشتان هر کس

به خیر و خوبی و احسان و را جواب کنید

سرای پیر مغان را چو آستان بوسید

برای کسب شرف جا در آن جناب کنید

حجاب وهم ز رخ برگرفت «حاجب » را

بهشت گشت جهان از چه اش حجاب کنید

شمارهٔ ۷۳

ای رخت آئینه مظاهر معبود

وی سر کویت صفای کعبه مقصود

قلبه نمائیست کعبه از ره تحقیق

طاق دو ابروی تست قبله مسجود

آنکه کشد یوسف عزیز، به بازار

عشق زلیخاست نی دراهم معدود

درپی دنیا برفتی ای دل دانا

غیب شهود است زانکه پیش تو مشهود

باد ز بنیان برد بساط سلیمان

تیر قضا بگذرد ز جوشن داوود

آیت یا نار خواند بلبل ازیراک

گل چو خلیل است لاله آتش نمرود

جز سرو جان نیست بر کفم پی ایثار

غایت جود است هر چه حاضر و موجود

ذوق سخن مرد را نشان کمال است

درد کند آشکار رایحه عود

شعر تو «حاجب » کند صفات تو ثابت

بخت تو مسعود باد و ذات تو محمود

شمارهٔ ۷۴

در لباس کثرت آن سر تا قدم وحدت درآمد

معنی وحدت عیان در کسوت کثرت درآمد

صد هزاران تشنه گم کرده ره را مژده بادا

چشمه آب حیات عالم از ظلمت درآمد

آنکه می جستندش اندر کعبه و دیر و کلیسا

در خرابات مغان با بهترین صورت درآمد

ضیغم یکتای بی همتای غاب کبریائی

از پی دفع ثعالب با، ید قدرت درآمد

تا شود تکمیل عالم از رواج علم و حکمت

از ره علم و ادب در مشرق حکمت درآمد

خواست ترویج صنایع را و تکمیل بدایع

از پی تصویب بدع و سکر صنعت درآمد

جنبشی فرمود شاه عاشقان محبوب خوبان

با قفایت در نیاب دولت و حشمت درآمد

دولت و ملت به هم ریزند طرح جنگ و غوغا

صلح کل در این میان با دولت و ملت درآمد

شمارهٔ ۷۵

جم باز نظر به جام دارد

وین عیش علی الدوام دارد

کس جم نشود از آنکه جمشید

اهریمن نفس رام دارد

زد جم به سپاه شوم ضحاک

گویا، سر انتقام دارد

مال دگران و عصمت خلق

جمشید به خود حرام دارد

چون کشتن زیردست ننگ است

شمشیرش از آن نیام دارد

این کره توسن فلک را

دلدار، به کف لجام دارد

شاه همه دلبران نامی

امروز بگو، چه نام دارد

خرم بود آن خجسته صحرا

کاین آهوی خوش خرام دارد

آن ماه که زهره اش کنیز است

مریخ و زحل غلام دارد

امروز گدای ره نشین بین

در، دهر، چه احتشام دارد

هر صبح نسیم از آن گل روی

بر مغز جهان پیام دارد

زد صلح علم به عالم از آنک

قیوم سر قیام دارد

هر روی نکو، به شهر دیدم

خوبی ز رخ تو وام دارد

«حاجب » ز پی مدام منزل

در کوی مغان مدام دارد

شمارهٔ ۷۶

دلم چو صعوه به زلف تو آشیان دارد

که آشیانه سیمرغ زیر، ران دارد

امید دانه خالت به دام زلف کشید

خوش است دام که این دانه در میان دارد

دهان تنگ تو چون غنچه هر زمان بشکفت

به عارضت گل و مل رنگ و بو از آن دارد

کسی حقیقت حسن تو را نکرد انکار

یکی یقین نبود دیگری گمان دارد

گذشت مژه ات از، ابروان و چشمت گفت

خوش آنکه زخمی از این تیر و آن کمان دارد

به درگه تو، کرا، دست و لب رسد حاشا

که آسمان سر خدمت در آستان دارد

شکفته شد گل و مغز جهان معطر شد

ز شوق بلبل دل ناله و فغان دارد

ببین به دولت اردیبهشت و وضع بهشت

کجا بهشت چنین لاله ارغوان دارد

گلی به سایه نیلوفر است، یا که رخت

همه ز طره شبرنگ سایه بان دارد

ز صلح گشت دی از راستی خجسته بهار

کز اعتدال جهان باده بوی جان دارد

به نظم و نثر تو «حاجب » هر آنکه خورده گرفت

سر عناد و عداوت به یک جهان دارد

شمارهٔ ۷۷

هر آنکه جامه جان در محبتی بدرید

به قد و قامت خود خلعت شرف ببرید

حسود ما همه خر مهره داشت ما همه در

ازو خرید به خروار و کس ز ما نخرید

چمان چو من بگذر، زان چمن که گرگ در اوست

که آهوی دل ما اندر این چمن بچرید

گه رحیل ز خواب ار تنی نشد بیدار

چو رحل ماند به مرحل به کاروان نرسید

کجا دگر، به گلستان پرد، دمی آزاد

اگر که مرغ گرفتار از قفس بپرید

کجا شود، سر، سرکردگان کسی که به شوق

به جان و سر، بسر کوی سروری نرسید

کسی که فصل جوانی نکرد خدمت پیر

نبرد راه به مقصد به مسلکی نرسید

چگونه می شنود صوت مرغ گلشن راز

هر آنکه پنبه غفلت ز گوش جان نکشید

بیا چو «حاجب » درویش صلح کل میباش

کز اهل حرب کسی بوی مردمی نشنید

شمارهٔ ۷۸

تا دست من ای دوست به دامان تو شد بند

دربند توام بسته و وارسته ز هر بند

چون نی به نیستان ولای تو، برستیم

نالیم از آن در غم عشق تو ز هر بند

ای ذات قدم غوث عرب لیث عجم باز

بخرام به میدان کمر عزم فروبند

صلح آمد و، زد، بر سپه جنگ شبیخون

بفکن زره از بر بگشا کیش و کمربند

عمری به قفای تو دویدیم چو سایه

بیغوله به بیغوله و دربند به دربند

بگذر سوی تجریش و جماران و نظر کن

روح و ره روحانی ما تا در، دربند

ما رایض نفسیم نه پا بست هوائیم

اسبی که هرونست بود، در خور پابند

دور، از نظر بد، رخ تو مصحف خوبست

خال و خط و زلف و رخت آیات نظربند

عمریست که ما بی سر و پایان به دل و جان

بندیم بهرحال به آن دلبر دلبند

عالم همه محتاج کرامات فقیرند

درویش بیا دست فرا بر تو، به جنبند

از امر تو «حاجب » چه عجب کز سر بادت

سر کوفته گردد پس از این هم سرو هم بند

شمارهٔ ۷۹

ماه در، ابر بماند چو رخت جلوه نماید

غیر خورشید کسی حسن تو جانا نستاید

یار اگر غیر گشاید در تزویر ببندد

ور ببندد، ره انصاف بقدرت بگشاید

جر اثقال بود حسن تو، بی شبهه و دل را

گر بود کوه گران سنگ چو کاهی برباید

بس عجب دارم از آن کس که به دوران تو میرد

زانکه دیدار، تو جان پرورد و عمر فزاید

صلح کل نزع و صلاح از همم خالی خود کن

کاین چنین همت مردانه ز شخص تو برآید

عارضت آینه مهر و مه ار نیست لبت چیست

زنگ ز آئینه دلها بنگاهی بزداید

مگس نحل ز گل گو بپرد، باز پس آید

هر که با، پا رود از کوی تو بی شک به سر آید

ای گل واحد گلزار حقیقت که به عالم

بلبلی نیست که جز حمد تو مدحی بسر آید

آنکه در پرده پندار نهان بود چو «حاجب »

برقع از روی براندازد و خود را بنماید

شمارهٔ ۸۰

آمد به فرخندگی، روز نجات ابد

روز نجات ابد، آمد حیات ابد

تا کی قیام و قعود، تا کی رکوع و سجود

کز فیض رب و دود، آمد صلات ابد

زد موج بحر ولا، بارید ابر بلا

ای تشنگان الصلا سوی فرات ابد

در جمع افتادگان در بزم دلدادگان

از دست آزادگان بستان برات ابد

از حق براتی طلب وز حق نجاتی طلب

از حق حیاتی طلب روز ممات ابد

جان برخی یار کن دل محو دلدار کن

رو جلوه بر، دار کن اینت حیات ابد

«حاجب » پی صلح کل پیوسته کوبد دهل

ای سالکان سبل اینک صفات ابد

شمارهٔ ۸۱

گر، رعیت را، به ظاهر لطفِ شه می‌پرورد

خود، رعیت پادشه را با سپه می‌پرورد

پرورد خورشید مه را، نزد دانا روشن است

حسن روی یار من خورشید و مه می‌پرورد

موی تو شام ابد روی تو چون صبح ازل

صبح روشن از چه رو، شام سیه می‌پرورد؟

خط و خالت را سواد است از شعاع عارضت

آری آری برق در، دریا شبه می‌پرورد

خاکساری بین که غیر از مادر آگاه خویش

کس ندیدم گوهری در خاک ره می‌پرورد

گر ترحم می‌کنی درویش را منت منه

کاین ثواب بی‌ریا چندین گنه می‌پرورد

نیست پروا، مرد را «حاجب» ز دهر بی‌ثبات

دهر بی‌پروا، تباه است و تبه می‌پرورد

شمارهٔ ۸۲

آنکه در نثر، به دعوی ید بیضا می‌کرد

کاش بر صفحه نظم تو تماشا می‌کرد

نظم و نثر تو یقین آب حیات ابد است

که سکندر، دمی از خضر تمنا می‌کرد

طوطی از خامه تو شکر انشا می‌خورد

بلبل از نامه تو خواهش املا می‌کرد

در پی رسم تقاضات علی الرسم لبم

بعد مدح از دهنت بوسه تقاضا می‌کرد

شاه از پیل پیاده کند، از اسب وزیر

آنکه عالم همه مات رخ زیبا می‌کرد

فیض روح‌القدس اندر قلم قدرت اوست

زان که گاه سخن اعجاز مسیحا می‌کرد

دل صدف‌وار، پر از معنی گوهر، بد از آن

سینه صافی ما صنعت دریا می‌کرد

سوختم از شرر آتش غیرت «حاجب»

مدعی گر هوس سوختن ما می‌کرد

شمارهٔ ۸۳

هست مرد را، ترک می بعید

ویژه روز وصل خاصه صبح عید

اهل جنگ را حکم صلح داد

خالق حمید قادر مجید

نقد صلح را، داد حق رواج

حبذا، از این سکه جدید

وجه کردگار گشت آشکار

گر، به غیب بود مدتی مدید

اهل صلح را، حق دم ممات

بر کفن نوشت مؤمن شهید

گشت بی فروغ آن چنان دروغ

کز جلو گریخت مرشد از مرید

تا سلاح حرب، کس نکرد چرب

رنگ و مشک را، هر چه بد جدید

اهل صلح را، «حاجبا» بگو

عمر کم طویل، عز کم مزید

شمارهٔ ۸۴

مه من تنگتر از پسته خندان دهان دارد

مسلم چشمه آب بقا زیر زبان دارد

همه سوداست، در باطن قمار عشق و جانبازی

ولی در قید جان بودن در این بازی زیان دارد

ببین داغ جبین زاهد خودبین وین سحریست

میان جمع حیوانات این حیوان نشان دارد

مگر آن نوگل زیبا شکفت از گلشن وحدت

که هر بلبل در این گلزار فریاد و فغان دارد

بسان مرغ بسمل جان طپد در خاک و خون لیکن

به قاف قرب سیمرغ دل من آشیان دارد

به چشم یار گفتم چیست باعث فتنه را گفتا

هزاران فتنه از این صعبتر آخر زمان دارد

تو ای زیبا جوان میدان غنیمت پند پیران را

که پیری هست در عالم که عالم را جوان دارد

نیستان حقیقت را نئی چون من نمی روید

ولی در، بند، بندم آتش سوزان مکان دارد

چرا پروانه چون بلبل ز سوز دل نمی تابد

مگر ز اغیار جور یار را چون من نهان دارد

چو «حاجب » از چه ای مرغ سحر آه و فغان داری

مگر صیاد بی پروا، به دامت قصد جان دارد

شمارهٔ ۸۵

همچنان تیر که ناگه ز کمان می‌گذرد

از من آن ترک کماندار چنان می‌گذرد

هرکه را دست دهد منصب ما بوسه یار

از سر تخت جم و تاج کیان می‌گذرد

تا شبان است در این گله، به راحت گذران

گرگ، سگ را بفریبد چو شبان می‌گذرد

گر بخواهی به جهان زنده و جاوید شوی

به جهان تکیه مکن زان که جهان می‌گذرد

تن فولادی خود جوشن جان کردم لیک

تیر نازش عجب از جوشن جان می‌گذرد

عشق ورزیدن و جان خواستن از بوالهوسی است

هرکه دارد غم جانانه، ز جان می‌گذرد

هر زیانی که ز عشق است بود مایه سود

این چه سود است، که از سود و زیان می‌گذرد؟

هرکجا می‌گذرد، در پیش از دلشدگان

بر فلک ناله و فریاد و فغان می‌گذرد

چه عجب روبه اگر بگذرد از بیشه ما

پا نگه دار و ببین شیر ژیان می‌گذرد

خرمن قدر تو را، گرچه دهد دهر، به باد

جو، ز جوزا و که از کاهکشان می‌گذرد

آن بیانی که معطر کند آن کام و دهان

حرف صلح است که ناگه به زبان می‌گذرد

غیرت ماه فلک بین که روان می‌آید

عبرت سرو چمن بین که چمان می‌گذرد

گرچه مرگ از پی پیری است جوان غره مشو

کاین بلایی‌ست که بر پیر و جوان می‌گذرد

هرکه از حسن صور، درک معانی نکند

به یقین آمده است و به گمان می‌گذرد

در کمین گرچه ز هرسوی کماندارانند

«حاجبا» تیر تو، تا پر ز نشان می‌گذرد

شمارهٔ ۸۶

آنکه غایب ز نظر بود عیان می‌گذرد

تک‌سواری‌ست عجب گرم‌عنان می‌گذرد

هرکجا بگذرد آن خسرو جمشید غلام

از فلک طنطنه شوکت و شان می‌گذرد

یار چون برق یمانی به سحرگاه گذشت

خود تو در خوابی و آن برق یمان می‌گذرد

گر قرین با تو شود جنگ چه پروای به صلح

قرن‌ها باش که اینگونه قران می‌گذرد

از تسلسل مفکن جام تو ای ساقی بزم

دور، زن دور، که این دور زمان می‌گذرد

ما به جز صلح چه کردیم که آن سخت‌کمان

از سر جنگ به شمشیر و سنان می‌گذرد

بر در پیر مغان هرکه ز جان گشت مکین

می‌کند همت و از کون و مکان می‌گذرد

بگذارد قلم از دست اگر «حاجب» ما

وصف رخسار تو از حد و بیان می‌گذرد

شمارهٔ ۸۷

بر سر خاکم اگر یار گذاری بکند

روح باز آید و با جسم قراری بکند

هیچ دانی ز چه دامان فلک پرگهر است

خواست هر صبح بپای تو نثاری بکند

کرده حایل به رخ آن ترک حصاری خم زلف

تا به صبح از شب دیجور حصاری بکند

هر که از عقل زند دم به بر شیفتگان

عشق البته به بینیش مهاری بکند

دیگر از گردش گیتی چه تمنا دارد

عارف ار سیر خزانی و بهاری بکند

دهر چون تخته قضا مهره فلک کهنه حریف

کیست مردی که در این نرد قماری بکند

عاشق آن است که در عرصه شطرنج بلا

دین و دل مات رخ شاهسواری بکند

علم آموز و قناعت کن و عزلت بگزین

مرد باید که از این یک دو سه کاری بکند

وقت مردن نبرد حسرت دنیا در خاک

ورنه هر عربده جو دفع خماری بکند

«حاجبا» سعد شود طالع عالم زین پس

کوکب بخت تو گر زانکه مداری بکند

شمارهٔ ۸۸

پرده وهم برانداز بتا، تات ببینند

تا که سیرت عرب و کرد و لر وفات ببینند

مات مائیم چو آئینه به رخسار دلارات

کاش در ظاهر و باطن هم چون مات ببینند

به سر و پای تو سوگند که بی پا و سران را

سر آن است که پیوسته سراپات ببینند

شکرافشان، که همه لعل شکرخات ببوسند

روی بنما که همه طلعت زیبات ببینند

ای به بالا همه والا و به قامت چو قیامت

قد برافراز که در عالم بالات ببینند

پایداری کن و پا بر سر این دار فنا، نه

تا که بردار حواری چو مسیحات ببینند

«حاجبا» از حجب وهم برون آی خدا را

تا که بین همه با دیده بینات ببینند

شمارهٔ ۸۹

سرای میکده را گو همیشه باز کنید

دری جز این در اگر باز شد فراز کنید

کنید سجده به خم پس ز می وضو سازید

نماز را بگذارید و جان نیاز کنید

حقیقت است اگر در دل است در گل نیست

ریاست، روی چو در قبله مجاز کنید

گدای میکده را بر شماست روی نیاز

به یک دو ساغرش از غیر بی نیاز کنید

به عزم صید چو شهباز حق کند پرواز

همه کبوتر دل نزد شاهباز کنید

شد از دو ترک مخالف حصار شهر آشوب

عراق پر ز نوا، شور در حجاز کنید

به راه راست شد از چار و سه همایون فال

ز خسروی و امیری به شاه ناز کنید

ز دستبرد زمانه اگر بجاست دلی

نثار «حاجب » شیراز دلنواز کنید

شمارهٔ ۹۰

گرچه بر پیر و جوان دادن جان شاق آمد

لیک عاشق به چنین مرحله مشتاق آمد

تو برون ز انفس و آفاقی ای نفس نفیس

کی دگر مثل تو در انفس و آفاق آمد

زهر در دست تو چون آب حیات ابد است

زهرنوشان تو را عار ز تریاق آمد

از لب لعل و دهان تو شود حوصله تنگ

طاقت از طاق دو ابرو و لبت طاق آمد

گرچه اغراق تو بس واجب و فرض آسان شد

وصف حسن تو صنم خالی از اغراق آمد

نتوان از سر کوی تو جفا جوی گذشت

خون عشاق به حدی است که تا ساق آمد

اشک خونین چو، شراب است و دل خسته کباب

رزق عشاق تو اینگونه ز، رزاق آمد

عهد و میثاق شکستن نبود شرط وفا

یار باید همه جا بر سر میثاق آمد

«حاجبا» علم و کمال و هنر و فضل و ادب

هر یکی را قلم دست تو مصداق آمد

شمارهٔ ۹۱

خون من گر خورد آن نوش دهن نوشش باد

دل بخون همه آلوده لب نوشش باد

مهر و مه عکس رخ و قامت دلجویش بود

روز و شب آینه زلف بناگوشش باد

ساخت از شمس و قمر آینه طلعت خویش

آفرین بر هنر و زیرکی و هوشش باد

زلف بر دوش بیفکند که از قدرت حسن

بار دلهای پریشان همه بر دوشش باد

دامن عصمت آن کس که ز گل پاکتر است

یاد وصل تو شب و روز در آغوشش باد

خون عاشق به ستم ریختن انصاف نبود

یارب این کینه دیرینه فراموشش باد

در کمین کیست که از آه کند رنجه تنت

بسر تیر قضا زلف زره پوشش باد

هر که چون شمع نخواهد که تو روشن باشی

در غمام ابدی افتد و خاموشش باد

کاوس دهر که سودا به دهرش بفریفت

روی تو آتش و خال تو سیاووشش باد

آنکه فریاد کس او را نرسد هیچ بگوش

پند «حاجب » چو در آویخته گوشش باد

شمارهٔ ۹۲

دوستان از راستی کم فکر تل و ول کنید

می توانید آنچه آخر می کنید اول کنید

صلح را محکم میان بندید با نزع و صلاح

رسم درویشی بیاموزید و کم کل کل کنید

وقت بدبینی و رفتار کج و حرص و طمع

چشم خود را کور، دست و پای خود را شل کنید

صلح را یکدل میان آرید بردارید جنگ

ادهم بخت خود امشب در نشد ارجل کنید

میتوان در دل عبادت کرد حق را متصل

کس نمیگوید وجود خویش را محمل کنید

اندر آن شرعی که جز صلح و صلاح و صدق نیست

میتوانید از شرف خود را همه مرسل کنید

یا به شکل شعله جواله جولانی دهید

ورنه تند آتش خدا را خویش منقل کنید

نوع آزادند از رویت دین ها پرست

پیش هر ناکس مبادا خویش را انگل کنید

با گروه ناکس و بی عصمت و ناموس، کوی

می نشاید راه مخرج را، ره مدخل کنید

نیست شیطانی بجز نفس دغا در جلدتان

تا بکی باید حواس خویش را مختل کنید

روزی از کد یمین و از حلال استی مباد

از امیدی خویش را بیچاره و تنبل کنید

این زمین گوژپشت از خود شما را نادرست

سنبلش را قوز یا خود قوز او سنبل کنید

از سر یاران نیارد باد موئی کم کند

گرچه با قاتل چو «حاجب » روی در مقتل کنید

شمارهٔ ۹۳

چه باشد تن گر او را جان نباشد

چه باشد جان اگر جانان نباشد

عزیزی چون تو ای یوسف شمایل

نه در مصر و نه در کنعان نباشد

مکش منت ز خضر و آب حیوان

که نامی باقی از حیوان نباشد

کسی کو دست شست از آب حیوان

به غیر از حضرت انسان نباشد

زهی آن عاشق صادق که او را

غم مأیوسی و حرمان نباشد

عروس ملک را قانون جهیز است

عروس با جهیز . . .ـان نباشد

شود ایران بهشت عدن روزی

که در قانون او نقصان نباشد

بیا وصل بتی جو، گر توانی

چه وصلی کش ز پی هجران نباشد

چرا عیسی دمی نشناسی آخر

گرت دردیست کش درمان نباشد

چو خورشید است برهان تو «حاجب »

چه باشد دعوی ار برهان نباشد

شمارهٔ ۹۴

تا ماه مرا بررخ زلف سیه افشان شد

در ظلمت شب خورشید پیدا شد و پنهان شد

تا زلف مسلسل را در جمع پریشان کرد

صد طایفه بر هم خورد صد جمع پریشان شد

آباد نخواهد شد عالم ز کسی کز او

صد طایفه بر هم ریخت صد ناحیه ویران شد

از سایه زلفش خط برگرد لبش سرزد

چون خضر که از ظلمت در چشمه حیوان شد

جانبازی هر نادان مقبول نخواهد ماند

اینجاست که هر دانا در بند سروجان شد

کی همچو قدت سروی در باغ وجود آمد

کی همچو رخت یک گل زینت گربستان شد

«حاجب » به فنا فاالله شد عین بقا بالله

هم مظهر و هم مظهر از حضرت جانان شد

شمارهٔ ۹۵

ای آستانت خلد مخلد

وی پاسبانت عقل مجرد

اندر جنابت جیش معظم

وندر رکابت جند مجند

مبنای عزمت به از سکندر

کز دست بنهاد سدی مسدد

تا شبنم فیض باری به رویش

بشکفت در باغ ورد مورد

از قید و بندم دشمن مترسان

شیر است در بند باز است مردد

متروک کردی زایمای ابرو

با، بی کمانی تیغ مهند

از صلح پیچید هر جنگجو، سر

در شرع عشقش، باید زدن حد

فرقی که ساید بر مرقد تو

فرقی ندارد از فرق مرقد

فخر از تو دارند جد و اب و ام

مجد از تو یابند ام و اب و جد

شق حجب کرد انگشت «حاجب »

شق القمر کرد گردست احمد

شمارهٔ ۹۶

در حق تو کس را سر انکار نباشد

ناحق بود آن کس که به اقرار نباشد

زنهار ز شمشیر زبانت که به میدان

کس نیست که پیش تو به زنهار نباشد

گر علم و عمل داری و درویشی و کردار

حاجت به زبان بازی و گفتار نباشد

درد و غم هجر تو به دیوار بگویم

دانم سرخر، در پس دیوار نباشد

پر شعبده و سحر شود عرصه عالم

گر معجز آن لعل درر بار نباشد

بلبل چو زلیخا نکند ناله و افغان

تا یوسف گل بر سر بازار نباشد

ما مست و خرابیم و توئی عاقل و هشیار

میخانه ما قابل هشیار نباشد

هان در گرانمایه عشقم به کنار است

بازار کساد است و خریدار نباشد

چون عیسی منصور زدم کوس اناالحق

دردا که در این دار یکی دار نباشد

دجال براند خرک لنگ به میدان

بر اسب اگر حیدر کرار نباشد

«حاجب » به ره مرد، دهد جان گرامی

جان دادن بیهوده سزاوار نباشد

شمارهٔ ۹۷

اسیر سنبل زلف تو گلعذارانند

خمار نرگس مست تو هوشیارانند

تو آن گلی که ز تاب رخت به گلشن دهر

سخن بر آن همه چون لاله داغدارانند

جفا و جور و تطاول ز ما دریغ مدار

که عاشقان تو ایدوست بردبارانند

بر آی بر لب بام و ببین بگوشه چشم

که زیر تیغ اجل خیل جان نثارانند

بگیر جام که بر باد رفت کشور جم

ببین به تخته تابوت تاجدارانند

به اسب و پیل بنه رخ دلا چو فرزین راه

پیادگان ره عشق شهسوارانند

غبار راه تو اکسیر اعظم است ایدوست

از آن به کوی تو عشاق خاکسارانند

پسند ماهرخان چیست غیر عجز و نیاز

که زود رنج و دل آزار و ناز دارانند

امید وصل تو باشد خیال خام ولیک

بر آستان رفیعت امیدوارانند

برآ، ز مشرق توحید آفتاب آسا

که عاشقانت چو ذرات بی قرارانند

گلی چو روی تو از شاخ مردمی بشکفت

ولی هزار تو را در چمن هزارانند

ببین به حالت ایران و اهل او «حاجب »

که شهسواران محتاج نی سوارانند

شمارهٔ ۹۸

جور اغیار و غم فرقت یار آخر شد

عهد ناکامی عشاق فکار آخر شد

خم بجوش آمد و برخواست ز میخانه خروش

ابشرو، باده کشان دور خمار آخر شد

ساقیا صبحک الله بده جام صبوح

تا بدانند حریفان شب تار آخر شد

تو بمان تازه بهارا که جهان زنده شود

چه غم ار فصل خزان رفت و بهار آخر شد

داشت هر سحر و فسونی فلک شعبده باز

همه از معجز لعل لب یار آخر شد

بلبلان مژده که بشکفت گل تازه به باغ

عهد گلچین بسرآمد غم خار آخر شد

«حاجبا در دل مردان خدا منزل تست

چون دلت آینه روی نگار آخر شد

شمارهٔ ۹۹

دل آئینه روی خدا شد چه بجا شد

جان نور یقین گشت و دلم تیر بقا شد

صبح آمد و شد همچو رقیب از بر ما رفت

ظلمت عجبی نیست گر از نور جدا شد

چون خضر سکندر، ز پی آب بقا رفت

اندر طلب آب بقا رفت و فنا شد

کس را ندهد آب بقا دست به شمشیر

چون آب بقا قسمت شاهان گدا شد

قدقام و قدقال منادیت ندا، داد

دجال تو گوئی که ز تن سنگ و ندا شد

روح القدسا گوی به ساسان نخستین

شاهی جهان وقت من بی سروپا شد

سر، مایل سامان بد، و دل طالب جانان

از گردنم این دین زلطف تو ادا شد

ثابت چو زمین بود بدی اسفل و ادنی

چون شد متحرک همه اعلی و علا شد

در مذبحت اسحاق و اسماعیل ندیدیم

دیدیم ولی صد چو براهیم فدا شد

با مدعی شوم بداندیش بگوئید

اجر تو هدر سعی تو یکباره هبا شد

به گشت طبیبا مرض جان که بد از هجر

چون نوش لب لعل تو داروی شفا شد

ما آمد صلحیم و بدائی نشناسیم

کی لفظ دعا مدعی کار خدا شد

در ظلمت جهل ابدی بود جهانی

روشن ز تو ای نور خدا، ارض و سما شد

از لفظ بدا، در گذر ای خصم چو «حاجب »

حاصل چه بجز کذب از این لفظ بدا شد

شمارهٔ ۱۰۰

جهان جای آرام و راحت ندارد

بجز محنت و رنج و زحمت ندارد

به دنیا مبندی دل ار عاقل استی

که این دهر جز زجر و ذلت ندارد

به نعمت مشو غره منعم که نعمت

ثمر در جهان غیر نقمت ندارد

عزیز خدا هست آن کس به باطن

که در ظاهر او ملک و دولت ندارد

اگر اهل حقی و معصوم و پاکی

بزن قید آن زن که عصمت ندارد

بود دشمن مرد آن زن که لطفش

به غیر است و با شوی الفت ندارد

شود مرد را قدر عالی ز همت

نه مرد است آن کس که همت ندارد

ز درویش شد صلح کل جنگ مطلق

که گوید که درویش قدرت ندارد

مخواه از مخنث کفی آب هرگز

مخور نان آن کس که غیرت ندارد

طبیبی نخواهد دوائی نجوید

کسی کو به جان عیب و علت ندارد

مده پند گر عاقل هستی به جاهل

که جاهل بجز جهل و غفلت ندارد

خرد گوهری گوهرت را به قیمت

خزف نزد کس قدر و قیمت ندارد

نخواهد اگر منکر ابیات ما را

سلامت نخواهد سعادت ندارد

ز «حاجب » زر و سم هرگز نبینی

که گنجی به از کنج عزلت ندارد

شمارهٔ ۱۰۱

مئی که باده وصل تو در، دماغ کند

دهان خم چو گشاید مرا سراغ کند

کسیکه آتش عشقش بسوخت سرتاپا

جبین و سینه و بازو، بهل که داغ کند

به پیش روی تو، بر خویش ننگرد یوسف

در آفتاب تجلی کجا چراغ کند

امیر و فاخته خواند غنا بگل بلبل

بباغ از چه زغن نوحه همچو زاغ کند

اگر قمر، به رخت لاف همسری زندا

مهار از شبهش چرخ در دماغ کند

عدو، به پایه «حاجب » رسد ز علم و حکم

خرام کبک اگر فی المثل کلاغ کند

شمارهٔ ۱۰۲

مرا قلم سخن از غیب و علم غیب کند

کجاست آنکه در این نکته شک و ریب کند

چنان ز، خم بسبو کرده باده پیرمغان

که خاکروبی میخانه را صهیب کند

گذار باد بهار، ار، ز زلف جانان است

چرا بساط زمین را عبیر حبیب کند

به عنفوان شبابم سفید شد سر و روی

کسی به فصل شباب آرزوی شیب کند؟

ز عیب و نقص کسان در گذر که جمله از اوست

خدای را که تواند که نقص و عیب کند

میان ببندگی پیر وقت باید بست

که خدمت تو، بسی یونس و شعیب کند

بدین وطیر سخن گر کسی کند «حاجب »

چو «حافظ » است که خود را لسان غیب کند

شمارهٔ ۱۰۳

خود را، ز قید هستی، آزاد کرد باید

زین خوبتر بنائی، بنیاد کرد باید

ویران شده است ایران از ظلم و جور عدوان

بازش ز عدل و احسان آباد کرد باید

از دست رفت کشور، درهم شکست لشگر

از شاه و از رعیت فریاد کرد باید

معزول گشت فرعون مفعول گشت هامان

نمرود را، ز حسرت شداد کرد باید

ای شیخ مستبد کیش مشروطه باش و درویش

یک ملت از خود ای شیخ دلشاد کرد باید

علم و بیان عروسیست خوش با جهیز و حکمت

خود را، به حجله طبع داماد کرد باید

فریاد اهل ایران هر دم رسد به کیوان

رفع از چنین ضعیفان بیداد کرد باید

توپ شربنل ار کرد بنیاد عدل ویران

محکم تر، از نخستین آباد کرد باید

در مدرسی که ادریس یک عمر کرده تدریس

شاگرد شو که خود را استاد کرد باید

در صبحگه بکوشید گر، دال ذال گردد

از، یک سخن جهانی ارشاد کرد باید

«حاجب » بگو، به پرویز رو، با شکر درآویز

مست از، وصال شیرین فرهاد کرد باید

شمارهٔ ۱۰۴

ای آیت مهر، وی معنی داد

ایزد ز کرم داد همه داد

از، زلف و رخت پیدا و عیان

هم صبح امید هم شام مراد

ای عمر ابد با عمر تو کم

چون صبح ازل در عهد تو داد

گرگ اجل است صیاد امل

در گله تو این گرگ مباد

عزم تو نهاد بنیاد جمال

ای پاک سرشت وی نیک نهاد

ای مادر دهر بعد از تو عقیم

کز مادر دهر کس چون تو نزاد

«حاجب » به جهان کس غیر تو نیست

آسوده و خوش دانا دل و راد

شمارهٔ ۱۰۵

دو، روز مطرب و ساقی گر اتفاق کنند

وفاق در، می و خون در، دل نفاق کنند

حصار شهر مخالف ز ترک پر آشوب

حجاز پر، زنوا، شور، در عراق کنند

شب و خیال ز سیم رباب و پرده تار

مهار تفرقه در بینی فراق کنند

به علم منطقه چرخ را کره سازند

کسان که در کمرت دست خود نطاق کنند

مگر قمر به رخت لاف همسری زندا

که هر مهی دوشبش روی در محاق کنند

هلال بدر، شود طاق از آسمان گذرد

که ابروی تو شبیه هلال طاق کنند

کسان که بی خبرند از سیاق درویشی

. . . پر ز طمطراق کنند

ز می فروش تو «کأس الکرام معنی » خواه

که تا کدوی سرت کاسه رحاق کنند

گرت هواست که رخت افکنی به ساحت حرب

بگو عنان بسر رفرف و براق کنند

مکن عجوزه دنیا نکاح کاین رندان

عروس کاوس و پرویز را طلاق کنند

معطر است دماغ جهان ز عطسه صبح

سزد قنینه و مینا و بط فراق کنند

به امهات و به آبا جواب ده «حاجب »

که غافلان نتوانند خرق آق کنند

شمارهٔ ۱۰۶

اوست مولی که ز قید غمت آزاد کند

اوست اعلا که خرابی تو آباد کند

اوست سلطان به حقیقت که به دستوری عقل

مملکت را تهی از ظلم و پر از داد کند

ای که از خنجر خونریز تو خونهاست هدر

چون پسندی که زبیداد تو کس داد کند

میل استادی لقمان و فلاطون نکند

آنکه شاگرد تو از حکمتش استاد کند

گر جهان گشت خراب از ستم و ظلم چه باک

رند، و سرمست و خراباتیش آباد کند

دولت سرمد و ملک ابدت داد خدا

بی خبر تفرقه در ملک خداداد کند

دادگر غیر خدا نیست خدا را دریاب

خیره آنست که از عدل خدا، داد کند

آنکه یادش نرودروز و شب از خاطر ما

چه شود گر، زمن سوخته دل یاد کند

دل بدنیا مده و عشوه او خیره مخر

این عروسیست که خون در دل داماد کند

صلح و انصاف و مواسات و مواخات تمام

چار، رکن است که معمار تو بنیاد کند

«حاجب » از عشق تو خواهد هنر و طبع سلیم

تا که از حسن بتان قلب جهان شاد کند

شمارهٔ ۱۰۷

آمد آن کس که جهان را همه ارشاد کند

آخرین نامه حق را، زنو انشاد کند

آمد آن شاهسواری که به میدان جهان

دل ز ابدال برد حکم بر، اوتاد کند

آمد آن قادر قیوم که از خامه صنع

عالم و آدم دیگر زنو ایجاد کند

آمد آن کس که سمیع است و علیم است و حکیم

تا، به تأثیر بیان در ره اضداد کند

همه اولاد، ویند، از، زن و مرد اهل جهان

پدر، آمد که مگر رحم به اولاد کند

آمد آن مجمع احسان و مکارم که ز لطف

مرحمت در حق هر فرد، از افراد کند

جبت نمرود، در او لطمه به فرعون زند

خاک غم در، دهن و دیده شداد کند

جام جم تا بخط بصره و بغداد کشد

شطی از، داد، روان در شط بغداد کند

حیدر، از بیشه توحید درآمد که ز عدل

بر، به روبه صفتان حمله چو اجداد کند

شمارهٔ ۱۰۸

عقل کل تا، به قدم از من و از ما دم زد

جلوه حسن تو آن ما و منی بر هم زد

غیرت عشق بنازم که چو افروخت چراغ

شعله بر خرمن خاصان بنی آدم زد

مدعی خواست کند شرح غم عشق بیان

دست قدرت دهنش بست و بلب خاتم زد

راند نامحرم و، ره در حرم قرب نداد

خیمه سلطنت اندر دل هر محرم زد

کرد منسوخ ابد قاعده جنگ و جدال

علم صلح چو اندر وسط عالم زد

از یقین تافت سر خود ز شک شیطانی

در قفا دست خدایش به قفا محکم زد

کرد از ار جهان عقده گشائی جانان

تا که صد عقده بر آن زلف خم اندر خم زد

«حاجبا» کم زن از این عالم و سر فاش مکن

که ز حق گوئی تو دشمن احمق کم زد

شمارهٔ ۱۰۹

هیچ ملکی به شرف کشور ایران نشود

بیش از این درهم و آشفته و ویران نشود

اهل و نااهل وی ار متحد از جان نشوند

رنگ ویرانی از این روضه رضوان نشود

شهر شیراز که شیرازه علم است و ادب

مأمن و مسکن غولان بیابان نشود

ای که با خویش به جنگ هستی و با غیر به صلح

از چه رو خاطر جمع تو پریشان نشود

ملک جم قسمت اهریمن ریمن نشود

دیو، اگر خاتم دزدید سلیمان نشود

زینت حضرت انسان نگر، و انسان باش

زآن که جنس سبع از معرفت انسان نشود

ثابت ار، دعوی انسانیت خود نکنی

اصل حیوانی و دعوی تو برهان نشود

نتوان بیهوده زد، لاف بزرگی و کمال

خزف از فخر و شرف گوهر و مرجان نشود

رازداری نبود، راز خود ابراز مکن

محرم راز نبی جز شه مردان نشود

نخرند اهل یقین وسوسهٔ بوالهوسان

نفس شیطان دغا مظهر رحمان نشود

صلح و وصل است مرا، مقصد و امّید که باز

بدل از جنگ و جدل با غم و هجران نشود

هنری نیست به از علم و ادب در عالم

چه توان کرد که مستوجب حرمان نشود

نیست کس محرم اسرار حقیقت «حاجب»

چون گدا، خازن گنجینهٔ سلطان نشود

شمارهٔ ۱۱۰

در، بند توام ای بت تجریش به دربند

بخرام به دربند ببین خسته در، بند

انگشت تو، بر قفل مهمات کلید است

زان باز بود، بر رخ تو، هر درو دربند

از فیض تو تجریش و جماران و دزاشیب

بهتر بود از بلخ و بخارا، و سمرقند

فیض ارطلبی در، ره روحانی ما آی

با روح خدا، تاکه شود، روح تو پیوند

کاهی اگر از کوه وقار تو بسنجد

زانو، بر آن کاه زند کوه دماوند

ور، نام تو، بر سینه الوند نویسند

هر صبح کند سجده دماوند به الوند

گر نور خدا تافت به تصدیق تو در طور

بگذشت ز البرز و دماوند خداوند

بگذر سوی پس قلعه فضول ار بگذارد

تا شاه نداند تو کجائی و چه و چند

از قلهک و زرگنده گذر سوی خلد زیر

ور چنده دروس نگر خرم و خورسند

«حاجب » پی سیر است همه ساله به شمران

دروازه به دروازه و دربند به دربند

شمارهٔ ۱۱۱

شاهدان کار تموچین کرده‌اند

ره به تبت رخنه در چین کرده‌اند

چین و ژاپن تبت و تاتار، را

مشک با راز، زلف پرچین کرده‌اند

کرد گلزار عذار از خط سبز

چشم بد، را خوب برچین کرده‌اند

لادن و عود و عبیر و مشک‌بان

در میان هر عرقچین کرده‌اند

زلف را، در دست بهر صید دل

چون کمند رستمی چین کرده‌اند

بهر قربانی ره مشروطه را

در صف عشاق گلچین کرده‌اند

دین‌فروشان دکه باطل چیده‌اند

وحی حقْشان حکم برچین کرده‌اند

یوسفان صدق و عصمت «حاجبا»

حسن را عطف کمر، چین کرده‌اند

شمارهٔ ۱۱۲

زلف را خوبان پر از چین کرده اند

راه از این رخنه در چین کرده اند

با سپاه حسن و خیل خال و خط

در جهان کاری به موچین کرده اند

حور و غلمان از، گل و ریحان خلد

عرش را تا فرش تزئین کرده اند

شاهد مشروطه را، ارواح پاک

با، سر و جان مهر و کابین کرده اند

مشتری طبعان به گوش و گردنش

طوق ماه و عقد پروین کرده اند

ملک دلها خوب ویران کرده ای

خسروان دادگر این کرده اند

زین سبب پرویز را بگذاشتند

تکیه بر بهرام چوبین کرده اند

وضع این قانون و این مشروطه را

عارفان زانصاف تمکین کرده اند

در، عدد، روحانیان و قدسیان

منتخب از سبع و سبعین کرده اند

تا متاع کاسدی رایج شود

زین فروشان تکیه بر، زین کرده اند

شعر «حاجب » را به جان ارباب هوش

از ره، تصدیق تحسین کرده اند

شمارهٔ ۱۱۳

حسن تو را، آفتاب و ماه ندارد

فر و شکوه تو پادشاه ندارد

ای شه انجم طلایه دار سپاهت

غیر تو شاهی چنین سپاه ندارد

راست بپیمود هر که راه تو باشد

کجرو محض است، هر که راه ندارد

تیره گی موی و روشنائی رویت

روز سپید و شب سیاه ندارد

شبهه کند آنکه شه نداند و مه را

شاهی و ماهی کس اشتباه ندارد

خشک شود زمزم اوفتد حجر، از جای

کعبه اگر حرمتت نگاه ندارد

رست گیاهی اگر ز گلشن قدرت

هیچ گلی شأن آن گیاه ندارد

هستی عالم تو را طفیل وجود است

غیر تو کس این جلال و جاه ندارد

حب کله داریت ز، سر رود ای خصم

کله دانا غم کلاه ندارد

دزد، ولی شد به اهل دل به همه باب

دزد چنین برگه و گواه ندارد

کوهی اگر کاه را به وزن که اینجا

کوه گران قدر پر کاه ندارد

نیست پناهی بجز خدای کسی را

گرسنه روی زمین پناه ندارد

خام طمع را، بگو که پختگیم سوخت

آتش دل غیر دود آه ندارد

دید ثواب از حجاب و هم برآمد

«حاجب » ما غیر از این گناه ندارد

شمارهٔ ۱۱۴

عمر عزم بی‌وفایی می‌کند

روز و شب مشق جدایی می‌کند

می‌گریزد عقل از میدان عشق

باز، در ما، خودستایی می‌کند

مست و مخمور است زاهد روز و شب

باز عرض خودستایی می‌کند

هرکه در مسجد رود بیند به چشم

کور و روی رهنمایی می‌کند

درگه پیر مغان می‌بوس از آنک

شاه در این در گدایی می‌کند

این دلیری بین که آن زیبا صنم

از جهانی دلربایی می‌کند

بنده پیر خرابات از غلو

بر همه عالم خدایی می‌کند

دیو، را مشروطه چون برداشت بند

چون سلیمان خودستایی می‌کند

طفلک نادان نارس را ببین

دعوی علم رسایی می‌کند

عشوه دنیا مخر کاین نوعروس

زود ترک آشنایی می‌کند

هست پست افتاده پس ماندگان

ادعای پیشوایی می‌کند

دشمن بدخواه و بی‌کردار ما

بی‌حجابی، بی‌حیایی می‌کند

پای نه بر چرخ کان دهقان پیر

بره و گاوت فدایی می‌کند

طبع «حاجب» بحر و فلکش فکرت است

خوب فهمش ناخدایی می‌کند

شمارهٔ ۱۱۵

شد صبح وصل روشن یا ایها المدثر

تا کی به خواب نازی ای دوست قُم فَاَنذَر

نخل کمال بریافت جیب جلال بشکافت

خورشید معرفت تافت قم یا بشیر بشر

خلقی در استماعند یا مصطفی فحدث

جمعی در انتظارند یا مرتضی فقدر

معبود عالمی تو مقصود عالمی تو

مسجود عالمی تو قم ربک فکبر

این شعر خود گواه است کز نور همچو ماه است

زیبای بزم شاه است ای پیک صبح فانشر

«حاجب » به عین عزلت دارد بساط عشرت

دلبر نموده ما را در امر خود مخیر

شمارهٔ ۱۱۶

به می کشان صبحدم داد صلا پیر دیر

که ای صبوحی کشان صبح سعادت بخیر

باده وحدت کشید تا که بخود پی برید

چون ز، دوئی بگذرید نیست در این دیر غیر

سیر در آفاق کن تا که به انفس رسی

نفس نفیسی بجو کامل از او ساز سیر

خلقت سیمرغ کرد همت والای ما

زاده مریم بساخت اربشب تیره طیر

زنده جاوید باش کز عقب موت تن

زحمت مردن دوبار تا نکشی چون عزیر

رو، به پناه کسی تا که تو هم کس شوی

ورنه که بودی بلال یا ز کجا بد بریر

ای علی الله یا باش تو درویش کیش

چونکه ز نصرانی است ملت و کیش نصیر

آنکه بود یار ما کی شود اغیار ما

فی المثل اغیار ما طلحه بود یا زبیر

با همه در صلح کل دست ده و دست گیر

تا که شود از تو نو عادت این کهنه دیر

«حاجب » درویش را کی شود آن کس حریف

کو نشناسد به عمر لفظ حمار از حمیر

شمارهٔ ۱۱۷

روز جشن جم و هان نوبت جامست امروز

جام ده جام که هر کار بکامست امروز

گل چو شاه است و غلامان سرا، سرو، و سمن

ساز، زد صیحه چو چاووش سلامست امروز

آنکه یک عمر بدی معتکف اندر مسجد

پیکرش بر در میخانه مقامست امروز

بلبل از شوق گل امروز بود نغمه سرا

کار عشاق همانا به نظامست امروز

فتوی پیر مغان است که در مذهب ما

می حلال است ریا محض حرامست امروز

خال مشگین تو در زلف دلم کرده اسیر

مرغی اندر طمع دانه به دامست امروز

گفتم از روز قیامت خبری هست تو را

قد، بر افراخت که هان روز قیامست امروز

در خرابات که سر منزل قلاشان است

مسکن واعظ و مأوای امامست امروز

باده خور زانکه بود شحنه چنان مست که باز

مست و هشیار نداند که کدامست امروز

مدعی را مچشان باده معنی «حاجب »

بله پخته کجا در زر خامست امروز

شمارهٔ ۱۱۸

دلدار دوست ترک سفر کرد ساز باز

یا رب بوصل او سبب خیر ساز باز

ساز سفر به شهر صفر کرد باز یار

ای کاش باز از سفر آید صحیح و ساز

کوته چو روز وصل بود سال و ماه عمر

شرح غم تو و شب هجران بود دراز

ساقی تو باز کن سر مینا که بازگشت

ابواب عدل باز و ره جنگ و کین فراز

در کعبه ایم و مرحله پیمای کوی تو

مستغرق حقیقت و آلوده مجاز

چشم سیاه مست تو یغمای دین کند

آری به ترک می سزد آئین ترکتاز

محراب ابروان بنما پیش عاشقان

تا کس به قبقبه نبرد بعد از این نماز

منسوخ شد جراز و محن در زمان تو

ای عارض تو همچو محن ابروان جراز

رخ برفروخت لاله، تو رخ نیز برفروز

قد برفراخت سرو تو قد باز برفراز

«حاجب » نیازمند تو را کبر و ناز نیست

نازت کشم از آنکه توئی قبله نیاز

شمارهٔ ۱۱۹

ای لعل تو شیرین و بیان تو شکرریز

شیدای تو عالم همه چون خسرو پرویز

ای باربد وقت نکیسا صفت امروز

در کاسه بربط شکر و شهد درآمیز

نقاشی شاپور ز عکست به هدر رفت

شیرین بود از صورت پرویز به پرهیز

چشمت ز صفت مژده عشاق جگر خون

کرد آنچه نکرده است به کس لشگر چنگیز

روی تو و موی تو بود دام دل خلق

از موی، دل آویزی و، و ز روی دل انگیز

از صلح زمین صیت تو موعود شد امروز

طوبی قدمن باده کوثر به قدح ریز

لقمان به زبان صحت امراض شفا داد

می کرد چو گل قند لبت بر همه تجویز

شد صبح دوم ساقی شب، خیز خدا را

همرنگ شفق باده به هنگام فلق ریز

نفس هوس انگیز، ادب کن به ریاضت

این اسب هرون رام کن از قمچی و مهمیز

زد آتش تبریز به جانها شرر امروز

چون ساغر دلها همه از خون شده لبریز

«حاجب » سخنت صدق و کلامت حق و خود حق

هی هی ز چنین دانش و این نطق دلاویز

شمارهٔ ۱۲۰

مطبوع اگر که مال بود جان اگر عزیز

این هر دو را به پای یکی مرد فرد ریز

در صد هزار مصر عزیزی، از آن تو راست

یوسف به دل غلام و زلیخا به جان کنیز

دنیا عجوزه ایست نیرزد نگاه را

آرد عروس کاوس و پرویز اگر جهیز

از جعد مشگبار تو خیزد مگر نسیم

که هر سحر عبیر فشانست و مشگ بیز

با ترک چشم مست تو، ابرو، بناز گفت

کندی مکن که تکیه گه تست تیغ تیز

برچیده مرغ همت ما دانه ها درشت

چون شد درشت دانه هم از ماست خورد و ریز

بر اعتدال قد تو از سرکشی سزد

تا، سرو، را بنشانی بپای خیز

از نور صبح، ظلمت شب رفع شد، ندیم

برخیز و می بریز که برخواست رستخیز

کاسد متاع حسن به عهد تو شد چنانک

صد یوسف و بشیر نیرزد به یک عزیز

«حاجب » به عین فقر مریز آبروی خویش

بر پای هر مخنث بی آبروی هیز

شمارهٔ ۱۲۱

مستانه بسر میکده را در زده ای باز

وز باده معنی دو سه ساغر زده ای باز

درپای خم افتاده ای از تاب می ناب

یا خیمه بسر چشمه کوثر زده ای باز

از خاک و ز خشت است گرت بستر و بالش

پا بر سرمه تکیه بر اختر زده ای باز

از باده تلخ کهنی بوسه شیرین

راه دل رندان قلندر زده ای باز

شد چهره چون سیم من از عشق رخت زرد

از سیم عجب سکه ای از زر، زده ای باز

بر، قصد که ناهدوش ای معنی برجیس

بهرام صفت دست به خنجر زده ای باز

ای بلبل گل طوطی شکر که همی طعن

بر بلبل و گل طوطی و شکر زده ای باز

روح القدس از فخر پناهنده شد امروز

در سایه هر پر که به مغفر زده ای باز

خورشید چو مه کسب کند نور، ز رویت

با آن در و گوهر که بر افسر زده ای باز

جنگ و جدل از نیت تو صلح و صفا شد

زآن سکه که در کشور و لشگر زده ای باز

جان و دل عشاق چو کبک است وکبوتر

شهباز که بر کبک و کبوتر زده ای باز

از جیش ثعالب چه غم استی که بقدرت

تنها به دو صد بیشه غضنفر زده ای باز

«حاجب » علم صلح برافراز تو در جنگ

خیر است وجود تو که بر شر زده ای باز

شمارهٔ ۱۲۲

ساقی شب زنده دار وقت صبوح است خیز

باده همرنگ صبح جم شو، در جام ریز

معنی یوسف توئی، از چه زندان در آی

ای مه کنعان حسن در همه مصری عزیز

کیستی ای ذات غیب کت زقدم بوده است

موسی و عیسی غلام مریم و هاجر کنیز

در ره عشقت مرا نیست غم جان و دل

گر شود این ریش ریش ور شود آن ریز ریز

در پی دنیا مرو غافل و احمق مشو

کز جلو آمال تست وز عقب افعال نیز

ز صنع طباخ طبع ببین به سطح زمین

چیده چنان میزبان ظلمت ایوان به میز

جان پی دنیا مکن قانع و درویش باش

که گنج قارون بود پیش تو کم از پشیز

روی چو «حاجب » ز ما ای بت یکتا مپوش

خاک سیه بیش از این بر سر یاران مریز

شمارهٔ ۱۲۳

ناز تو کشیم ای ز سر تا قدمی ناز

با ناز تو گشتیم به عمری همه دمساز

راز تو نهفتم به دل و ناز تو در جان

تا کس نشود واقف از این ناز و از این راز

ز آغاز به پیشانی من عشق تو شد ثبت

انجام کجا محو شود سکه آغاز

در علم بهر دور توئی بر همه اعلم

وز حسن بهرکوی توئی از همه ممتاز

تا لعل لبت گشت به شیراز شکرپاش

شد عقرب جرار همه شکر اهواز

در روز و شبی شمع و مه و مشعل خورشید

کس نیست در این مرتبه با شخص تو انباز

در حسن بسی واحد و فردند در این دور

یک تن چو تو نبود به جهان شاهد و طناز

در حرفه و صنعت همه شبهند ولیکن

بسیار بود فرق ز خراز و ز خباز

«حاجب » نشود منطفی از هر پف و فوتی

آن شمع که روشن ز خدا گشت به شیراز

شمارهٔ ۱۲۴

چهره بر افروخت دلارام باز

تا برد از اهل دل آرام باز

عشق درخشید و جهانگیر شد

عقل در افتاد به سرسام باز

معنی جم آیت جامیم باز

جام دل ماست بده جام باز

دانه فشان تاک گل تک نشین

تا رهی از ذلت ایام باز

روز وصال است غنیمت شمر

تا نکشد کار به پیغام باز

نفس دعا پیشه خود رام کن

تا شودت خنک فلک رام باز

قوت بازوی تو انصاف نیست

چند دوی از پی انعام باز

بیضه مرغ همه عصفور شد

باز بود بیضه اسلام باز

دام ز راه همه برداشتند

دانه میفشان و منه دام باز

«حاجب » ما قبله اهل دعاست

حاجب ما باش و بجو نام باز

شمارهٔ ۱۲۵

اگرچه رشته مشروطه را سری است دراز

بیا، به کوتهی ای چرخ کینه جو پرداز

ببین به ساحت ری کز نهیب توپ و تفنگ

تگرگ مرگ، زا بر بلا ببارد باز

به کوه هیکل خاصان ببین فراز و نشیب

به دشت پیکر خوبان نگر نشیب و فراز

زمین چو، سروستان گشت یا چو لاله ستان

ز قد و خد جوانان عاشق جانباز

به نعش تازه جوانان ببین به دامن دشت

به گردشان چو نوابغ غراب و کرکس و باز

حجازیان پس از این قبله گاه خود سازید

زمین روح فزای مقدس شیراز

ز فرق تا به قدم در حقیقتیم غریق

چه غم که گمشدگانند در طریق مجاز

تو ای همای همایون نهاد عنقافر

چرا، از این قفس تن نمیکنی پرواز

نیازمند تواند اهل راز میدانی

نیاز بر همه زیباست بر تو عشوه و ناز

شکار «حاجب » اگر نیست مدعی غم نیست

زهر شکار بود سخت تر شکار گراز

شمارهٔ ۱۲۶

تو هر چه ناز کنی ما اگر کنیم نیاز

نیازمند تو هستیم ناز میکن ناز

ز کعبه راه به کوی تو می توان بردن

از آنکه قنطره ای بر حقیقت است مجاز

حدیث عشق بر پیر عقل بردم دوش

چنان بخویش فرو رفت کش ندیدم باز

تو، باز حسن پراندی و من کبوتر دل

کبوتری که رود سوی باز ناید باز

تو گر، به حسن و جمالی ز جمع خوبان فرد

منم ز فضل و معانی زعاشقان ممتاز

شب فراق ز زلف تو شکوه خواهم کرد

که روز وصل بسی کوته است و قصه دراز

تو ای عشق نبدر است کوزند آن ترک

هزار شور برانگیزد از عراق و حجاز

گذشت ناوک نازش مرا ز جوشن جان

فغان ز دست کمان ابروان تیرانداز

نبات «زند» به مازندران شده است شکر

ز شهد شعر شکرریز «حاجب » شیراز

شمارهٔ ۱۲۷

قبله آزادگان ابروی جانان است و بس

فتنه آخر زمان آن چشم فتان است و بس

دختر رزصد مسیح از یک شکم بی شوی زاد

تا نگویند این هنر با دخت عمران است و بس

نیست در جن و ملک سودای عشق و ذوق طبع

این دو خصلت در جهان مخصوص انسان است و بس

ای که در شق القمر انکار داری هان ببین

سر او اندر خم ابروی جانان است و بس

مصحف روی تو را هر کس که یک آیت بخواند

اولین توصیف او آیات قرآن است و بس

دردمندان غمت را میل درمان هیچ نیست

هر چه آید از ما تو را عین درمان است و بس

«حاجب » این زیبا غزل برخوان به بزم عارفان

تا نگویند این فصاحت خاص حسان است و بس

شمارهٔ ۱۲۸

مسلم است مرا فقر و نعمت افلاس

که طبع من نکند هیچکس به غیر قیاس

مرا که هست پر از باده رقیق عتیق

چه غم که نیست ز، زرجام یا ز سیمم کاس

سکندر آب بقا را ندید می دانم

که آن نصیبه خضر است و قسمت الیاس

پلاس پوشم و پشمینه خرقه ای دارم

که نیست پادشهی را چنین ستوده لباس

به کسب کوش و مکش منت از وزیر و شریف

که به ز، زمره دیوانیان بود کناس

مرا به کلک زبان هیچ سهو و نسیان نیست

اگرچه این دو مخمره برد به طینت ناس

حدیث عشق بهر ناسزا نشاید گفت

که نیست ذوق بهر ناسپاس حق نشناس

چگونه فرق دهد جوهر عروض الحق

کسی که نیست ورا فهم و درک و هوش و حواس

نه هر که صورت درویش گشت «حاجب » شد

نه هر زجاجه به قدر است و قیمت الماس

شمارهٔ ۱۲۹

ما را نبود شکوه ز آلمان گله از روس

گر، روس زما برد بسی کشور محروس

لیکن همه ایران بود از مردم ایران

وز، یاد برفت آن همه عرض آن همه ناموس

روزی که بود صلح، جهان دار و جهانگیر

محروم شود ظالم مردم کش مأیوس

از میمنت صلح شود خاک بهم وصل

مردم همه مربوط و جوانان همه مأنوس

بهر خبر صلح چه زد صور سرافیل

نی طبل زند بر سر و نی سینه زند کوس

در جامه دیبا تنت ای مه به چه ماند

رخشنده چراغ است جهانتاب به فانوس

کی جنت شداد و بهشت عدن استی

آن باغ حیاتی که کند عشق تو مفروس

هر شیئی فزون است، بود قیمت او کم

بی شبهه خروس است و بد از طوطی و طاووس

درویش فزون است در این شهر و در این دهر

بی قدر از آنند ببین در همه محسوس

دجال خر لنگ به میدان جهان تاخت

از طالع میشوم خود و اختر منحوس

زد صیحه خروس سحر ای مرغ شب آهنگ

طالع شود از حق حق تو طلعت قدوس

در کعبه و در بتکده و دیر و کلیسا

شد نام تو تکبیر از آن نغمه ناقوس

آنان که ندانند تو را قدر و مراتب

زین پس همه سایند ز حسرت کف افسوس

«حاجب » مکن اسرار حقیقت پس از این فاش

کابلیس وشانند بر احوال تو جاسوس

شمارهٔ ۱۳۰

امشب بخواب ناز مگر رفته این خروس؟

تا کی به درد و غم کنم امشب کنار وبوس؟

نوبت زن زمانه بخواب است یا خمار؟

یا نای برشکسته و یا بر دریده کوس؟

تا سندروس بر شبه افشاند چرخ ریخت

بیچاره اشکم از دو رخ همچو سندروس

ای صبح صادقاز افق غیب کن طلوع

تا نگذرد خدنگ تهمتن بر اشکبوس

امروز، بر، دریچه صبح است پیک صلح

در، روم و هندوچین و فرنگ و پروس و روس

صبح است صبح، ساقی شب زنده دار خیز

می ده مخواه عمر گرانمایه برفسوس

کام کسی نداد عروس جهان و ما

برداشتیم مهر بکارت از این عروس

ما ملک جم به یک تن تنها گرفته ایم

بی سعی زال و رستم و گودزر و گیو، و طوس

رو، قدر وقت دان و غنیمت شمار عمر

بگذر ز چرخ سفله و دوران چاپلوس

«حاجب » بر آن سرم که به چوگان راستی

بس گوی عاج گیرم از این چرخ آبنوس

شمارهٔ ۱۳۱

در دو عالم جلوه گر نور رخ یاراست و بس

جمله اشیاء تجلی گاه دلدار است و بس

سینه سیناست، عالم نور حق طالع در اوست

هر که را بینم چو موسی محو دیدار است و بس

معنی قرآن بود مکتوم اندر با، بسم

نقطه فی تحتها خال لب یار است و بس

دوش از پیر مغان پرسیدم از سر وجود

گفت ازخم پرس کو دانای اسرار است و بس

عارفان مست می دیدار و ما مست وصال

در میان جمع امشب شمع هشیار است و بس

یوسف معنی برآمد بر سر بازارها

هر کجا بینم هیاهوی خریدار است وبس

هر کسی آثار نیکوئی در این عالم نهاد

شعر شورانگیز ما فرخنده آثار است و بس

«حاجب » از مستی اناالحق می زند منصور وار

چاره دیوانه بی‌باک را دار است و بس

شمارهٔ ۱۳۲

پیر مغان بر در میخانه دوش

داد بشارت که خم آمد بجوش

صبح دوم صبحک الله گفت

داد خروس سحر از دل خروش

باده کشان را، ز کرم صبحدم

داد صلامغبچه می فروش

عاشقی و مفلسی ار هست عیب

از چه پسندید بخود عیب پوش

غنچه چو بشگفت گل آرد ببار

بلبل بیدل ننشیند خموش

شد علم نصر من الله بلند

مژده فتح لک آمد بگوش

کوشش «حاجب » پی توفیق تست

تا بتوانی تو هم ای دل بکوش

شمارهٔ ۱۳۳

اگر خونم خورَد جانان نخواهم کرد من ترکش

دلا می‌بوس دست و تیغ و نازش را نکوتر کش

مرا ابرو کمان، صیاد زد با تیر مژگانش

به خون چون دید غلتانم چو آهو بست بر ترکش

خورد گر خون مشتاقان چو می روزی بت جانان

نه یک تن می‌دهد ترکش نه یک کس می‌کند ترکش

مرا ماهی است مهر آیین که خورشیدِ جهان‌آرا

بُوَد تاجی که از عهد قدم بوداست بر ترکش

اگر گویند عیسی گشته با خورشید هم‌زانو

تو از خورشید و از کیوان لوای خویش بر ترکش

فلک تیری است زهرآلوده کورا در نیام استی

قدر تیری است سوهان خورده کو را هست برترکش

بریزی خون «حاجب» زان سرانگشتانِ عنابی

تو دستی بر لب خشک من و بر دیدهٔ تر کش

شمارهٔ ۱۳۴

رسم ایران است یا اهل فرنگ

با بدان یکرنگ و با خوبان دورنگ

با بدان خوبی و با خوبان بدی

شیوه گرگ است و رفتار پلنگ

شهرت درویشی و دام و کمند

نام فقر و وضع ششلول و تفنگ

کیست آن درویش کودارد گذشت

از زنان شوخ و وز طفلان شنگ

کیست آن درویش کو، هرگز نبود

در پی . . . فراخ و . . . تنگ

ای بسا اسب همایون تیزتک

روز پیری کمتر از یابوی لنگ

دوستان را دشمن ناموس و نام

دشمنان را دوست با ادبار ننگ

ای بسا بهمن بکام اژدها

وی بسا یونس گرفتار نهنگ

دانمت آخر پشیمان می شوی

پای امیدت خورود روزی بسنگ

نیست این آئین درویشی حق

کار الواط است این کار جفنگ

هر که خود نشناخت نشناسد خدا

بنده نفس است و خودخواه و دورنگ

شخص نابینا نبیند راه و چاه

هر چه داند خویش را چست و زرنگ

می نشاید غره شد «حاجب » به خویش

بخت چون برگشت زد آئینه زنگ

شمارهٔ ۱۳۵

خورشید معرفت زد سر بر ز مشرق دل

تا کی به خواب نازی یا ایهاالمزمل

ای عشق این چه سوداست کز یک کرشمه تو

در زیر تیغ بوسد مقتول دست قاتل

در مکتب حقیقت داند ادیب عشقش

جاهل اگر نخواند سرمشق پیر کامل

کشتی تن شکستیم از ناخدا برستیم

ما غرق بحر عشقیم ای خفتگان ساحل

از قید و بند ما را ای مدعی مترسان

پیریم در محافل شیریم در سلاسل

خورشید و ماه با هم تابند این عجب نیست

گویا نهاده جانان آئینه در مقابل

هر کس بدین نمط گفت شعر ملیح و دلکش

از «حاجبش » بگوئید لله در قائل

شمارهٔ ۱۳۶

ما خرابات نشینان همه همرنگ همیم

در نهان عین وجودیم و به ظاهر عدمیم

کارفرمای بلاعزل قضا و قدریم

راه پیمای بیابان حدوث و قدمیم

بسر مرده دلان و به ره گمشدگان

خضر فرخ قدم و عیسی فرخنده دمیم

کو سکندر چه شد آئینه کجا جم کو جام؟

ما، هم آئینه اسکندر، و هم جام جمیم

واقف سر وجودیم و به گیتی سمریم

عالم علم علیمیم و به عالم علمیم

گر گدائیم و فقیریم و پریشان و حقیر

منبع جود و عطا بحر سخا و کرمیم

«حاجب » آسا دو سه جام از می توحید زدیم

زانکه درویش نکوکیش همایون رقمیم

شمارهٔ ۱۳۷

زاغ و لاغ شب در سفیده دم

خفت وزد به دم جفت زد به دم

کس ندیده بود، تاکنون کند

از غزال رام، گرگ هار رم

وقت الصبوح راح فی القلوب

پای خم بخم زیر گل به چم

روبها برو کر بزی بهل

کامد از عرب حیدر عجم

مدعی، تو را با بیان چکار

تا بکی زنی پیش ما، منم

سم اژدرم نیش چون زند؟

عقربم ز دم، افعیم ز دم

چیره شد به جنگ، صلح زین سپس

تیغها کشد در نیام نم

چارده خط است در کدوی ما

هر یکی به از هفت جام جم

پیش جام ما است، رهن جاودان

رخت و بخت کی تخت و تاج جم

عزم و جزم تو «حاجبا» برید

هم ز پیل پی هم ز شیر شم

شمارهٔ ۱۳۸

تیر ملامتت به بین بسکه نشسته بر دلم

کیست که متصل کند ضربت شست قاتلم

خصم کند خراب اگر خلوت قدس یار را

باز شود عمارت این هیکل اعظم از گلم

من بسر ره افکند سایه همای همتم

چند به خاک و خون طپد طایر روح بسملم

حاصل کذب مدعی سیم و زر است و نقل و می

کشته ماست صدق از آن خون دل است حاصلم

باز سفید و حدتم شیر سیاه کثرتم

خوف نه از مراد دم بیم نه از سلاسلم

گر توبه حسن و دلبری از هه خلق برتری

من به فنون عاشقی از همه دور کاملم

کشتی عزم مدعی غرق یم فنا بود

من که شکسته کشتیم حافظ بحر و ساحلم

برمه و آفتاب از مینگرم که بگذرد

آینه وار می رود روی تو از مقابلم

عزم تو «حاجبا» دهد نظم جهان و گویدا

آیت رحمتم از آن بر همه خلق نازلم

شمارهٔ ۱۳۹

ای سرو جهان بازآ، به چمن

تا سرو، رود در سجده چو من

با قد، و رخت مانند خجل

هم سرو سهی هم تازه سمن

مشتاق تواند با عجز و نیاز

هر تازه جوان هر پیر کهن

در مصر جمال دارد مه من

بس یوسف مصر در چاره ذقن

تابنده رخت در شرق نتافت

در عالم جان در ملک بدن

مرهون لب و دندان تواند

هر لعل بدخش هر در عدن

بی بهره نماند از حسن تو کس

نی شیخ و نه شاب نی مرد و نه زن

مقتول تو باد محبوب جهان

نامت چو نوشت با خون به کفن

ای جوهر فرد در شیشه جان

وی زر عیار در بوته تن

هر معجزه ایست از علم و بیان

ریزی چو درر از درج دهن

آزادی گل از طینت تست

ای ماه زمین وی شاه زمن

شد کشو دل تسخیر، تو را

ناشسته لبت مادر زلبن

سحریست ببین در خامه تو

منسوخ گر احکام و سنن

استاد بود «حاجب »ز قدم

بر اهل کمال در باب سخن

شمارهٔ ۱۴۰

نسیم صبح توئی جبرئیل نام از من

به طاق ابروی مردان رسان سلام از من

اگر که از من گمنام نام پرسد یار

ز بعد سجده شکرانه بر تو، نام از من

اگر ز قتل من آن دوست را به دل هوس است

میسر است در این کار اهتمام از من

عیال و مال و کسان شد حرام و باده حلال

گر، از حلال بپرسید یا حرام از من

غنا و ثروت کل منعما تمام از تو

ملال و ذلت و فقر و فنا تمام از من

اگر که نعمت وصل تو قدر نشناسم

کشد زمانه به هجر تو انتقام از من

از آن زمان که چو گل آمدی به دست مرا

همیشه می طلبد بوی تو مشام از من

غلام ناطق حقم قلم گواه من است

برد ملک به فلک روز وشب پیام از من

اگر قیامت موعود را توانی دید

بگو به خلق قیامت بود قیام از من

منم که محرم خلوتسرای قدسم و بس

بگو به کعبه نگهدار احترام از من

مرا که غیر دل آشنا مقامی نیست

زمانه از چه طلب می کند مقام از من

تو ای نسیم صبا تاز سوی ما گذری

رسان به دوست سلام از من و پیام از من

ز غیر من مطلب التیام و خرق جهان

تو نیز خرق زمن خواه و التیام از من

منی نماند بجا هر چه هست «حاجب » اوست

که دوست می طلبد من علی الدوام از من

شمارهٔ ۱۴۱

یکه تازا خنگ عزم امروز در میدان فکن

گوی نه افلاک را با لطمه چوگان فکن

گر که شیطانت بود در قصد و دجالت رقیب

تیر بر دجال زن شمشیر بر شیطان فکن

ذات واجب را، اگر فرض و قیاسی بایدت

قرعه بر نام کرام حضرت انسان فکن

نام جاویدان اگر خواهی و عمر سرمدی

جان خود را جان من در مقدم جانان فکن

ای که هستی ناخدای کشتی دریای فیض

کشتی عزت در این دریای بی پایان فکن

از برای حفظ ناموس ای عزیز مصر دل

صدهزاران ماه کنعان در چه زندان فکن

چشمت از ابروی مژگان تیر دارد برکمان

پس دل وحشی تر، از آهو، به یک پیکان فکن

لؤلؤ، و مرجان نشانی از لب و دندان تست

از لب و دندان اثر در لؤلؤ، و مرجان فکن

همچو «حاجب » گر توانی در کمال و معرفت

سایه خود بر سر هر بی سروسامان فکن

شمارهٔ ۱۴۲

نسیم صبح به عالم زمن سلام رسان

پس از سلام تو این بهترین پیام رسان

به بزم مردم دانا چو بگذری زنهار

تو این پیام به خوبان زخاص و عام رسان

بگو که فصل بهار است و جشن جمشید است

بگوش جمله پیامم به احترام رسان

اگر که مفتی شهرت خم و سبو بشکست

بحکم شهنه عدلش به انتقام رسان

مقام فقر بسی برتر از مقامات است

بسعی و جهد تو خود را در این مقام رسان

شهان به قدرت و حشمت به خویش می بالند

تو خود زفقر و قناعت به احتشام رسان

بیا نسیم سحر چون تو روح قدس منی

به طاق ابروی مردان ز من سلام رسان

به کوه و دشت چو خود مشکبار می گذری

تواین غزل به غزالان خوش خرام رسان

رسد بیان و فصاحت به اهتمام ولی

کنون تو نامه خود رابه اختتام رسان

اثر به صحبت خامان و ناتمامان نیست

تو این کلام بهر پخته و تمام رسان

سلام معنی خیر و سلامت است بلی

زمن سلام به هر سالم همام رسان

زماه عارض او شامها به صبح رسید

ززلف تیره خود صبحها به شام رسان

امام رسته ز، هر قید و تارک دنیاست

تو این حدیث به مأموم و بر امام رسان

ز «حاجب » این غزل نغز و این عطیه خاص

بگوش اهل حقیقت به اهتمام رسان

شمارهٔ ۱۴۳

شد فصل دی و صفای بستان

از لاله رخی پیاله بستان

بستان چو بهشت عدن شد باز

در باغ خرام از شبستان

در گلشن قدس گلبن فیض

بخرام چو سرو در گلستان

رندان جهان بحق سرآیند

شرح غم و عشق ما بدستان

ادریس که شد به خلق استاد

شاگرد تو بوده در دبستان

از تو همه صدق و رحم و انصاف

وز ضد تو کذب و مکر و دستان

شیری تو، به نیستان وحدت

ناشسته دهان ز شیر پستان

. . . و زبان هوشیاریست

از مست دوای هوش مستان

گل قند لبت دوای دلهاست

عناب چه حاجت و سه پستان

مستان تو «حاجبا» توانند

آورد بهار در زمستان

شمارهٔ ۱۴۴

ای مست عالم سوز من شد مستی از چشمت عیان

از چشم مستت تا ابد مستند ذرات جهان

جانها فدای مستیت عالم طفیل هستیت

بالاتر از گل پستیت عالیست تن والاست جان

ای از تو ارسال رسل از تو طراط از تو سبل

ای آیت تقدیس کل وی رایت علم و بیان

دانند ارباب بصر کز شمس ضو یابد قمر

شمس از تو دارد این اثر چرخ از تو دارد این نشان

ای قبله مسجود دین وی کعبه اهل یقین

یا رحمت للعالمین یا صاحب عصر و زمان

حسن تو عالم گیر شد عالم زعشقت پیر شد

خاک رهت اکسیر شد کوی تو شد دارلامان

ای قبله دل کوی تو محراب جان ابروی تو

حبل المتین گیسوی تو قد تو طوبای جنان

«حاجب » تو اسم اعظمی جم را تو نقش خاتمی

بالای چشم عالمی ای چشم بینای جهان

شمارهٔ ۱۴۵

ای تذرو خوش خرام ای طوطی شکرشکن

طاوس باغ بهشتی آهوی دشت ختن

با لب لعل و در دندان تو بس کاسد است

هر چه لعل اندر بدخشان هر چه در اندر عدن

طفل هنگام سخن نام تو آرد بر زبان

پیر در نزع روان اسم تو دارد در دهن

صنعت حق را نباید کم نمودن یا فزون

صورتی کی می توانی بهتر از وی ساختن

ناقص العقل است هر کس کرد ناقص صنع حق

از نواقص خویش را باید مبرا ساختن

نقش نقاش طبیعت را تصرف باطل است

صنع صانع را نباید پشت سر انداختن

پاکبازی رسم عشاق است و باید از نخست

در قمار عشق دین ومال و جان را باختن

در مقام هست مطلق نیست باید بود از آنک

نیست را نتوان ز روی عمد هست انگاشتن

«حاجبا» بودی مدرس مدرس ادریس را

بی‌سواد محض نتوان خویش را پنداشتن

شمارهٔ ۱۴۶

خیزید شمع وحدت روشن کنید روشن

بر تن ز نور معنی جوشن کنید جوشن

از سرو قد موزون وز، رنگ روی گلگون

امروز بزم ما را روشن کنید روشن

بذری است صلح نافع، نخلی است عدل مثمر

درکشت زار خاطر کشتن کنید کشتن

بانگ اناالحق آمد یا حق مطلق آمد

چون مرغ حق تن از دار آون کنید آون

دربند چرخه دوک اعدا چه پیر زالند

کو پنبه گردد آخر رشتن کنید رشتن

کشتیم بذر معنی دادیم آبش از خون

وقت درو، رسیده خرمن کنید خرمن

نفس اژدری است غژمان این خصم خانگی را

یاران حواله تیغ گردن کنید گردن

ای کودکان دنیا مجنون و منکم عقل

از سنگ طعنه خالی دامن کنید دامن

در قتلگاه مردم در زیر تیغ قاتل

گر عاشقید و جان باز مردن کنید مردن

نی همچو گوسفندان در زیر تیغ قصاب

بیچاره وار و ناچار مردن کنید مردن

دوران صلح و عدل است هنگام عفو و جود است

هر جنگ و هر جدالیست با من کنید با من

تیغ زبان «حاجب » بشکست جیش دجال

ای لشگر عزازیل شیون کنید شیون

شمارهٔ ۱۴۷

جام جهان بین جم به طالع میمون

پر می وحدت کنم ز خم فلاطون

خم فلاطون و جام جم به چه ارزد

هر چه بود جام دل ز جوهر مکنون

گل به چه ارزد چو باشد آن رخ زیبا

سرو چه باشد چو بالد آن قد موزون

سرو بنالد به باغ و گل نشود باز

با قد موزون و آن دو گونه گلگون

بسته عشق تو را به سلسله غم نیست

طره لیلی است عقد گردن مجنون

نام نکو مایه تجارت دنیاست

کس نشود از چنین معامله مغبون

چونکه تجارت به من ز تیغ متاع است

عقل مبیع است و جان به حسن تو مرهون

مهر تو با آب و خاک پاک عجین است

ای همه تریاکیت ز نشئه معجون

شهرت سیل سرشکم از غم عشقت

ساحل سیحون گرفت و ساحل جیحون

تشنگی عالمی به آب زلال است

تشنگی اهل دل به شربت قانون

لجه مواج طبع «حاجب » واجب

ریخت همی بر کنار لؤلؤ مخزون

شمارهٔ ۱۴۸

ای قبله مه رویان برقع به عذار افکن

بر آئینه خورشید عکس شب تارافکن

خوب است بپوشی رو، از چشم بداندیشان

برقرص قمر گردی از مشک تتار افکن

نی نی که همه نوری تابنده بهر جوری

از پرده درآ، جانا برقع به کنار افکن

بشگفت گل رویت مستانه به گلشن آی

منت به گلستان نه رونق به بهار افکن

دشمن به کمین ما چون هند جگرخوار است

لختی ز جگر ایدل پیش سگ هار افکن

ای مقصد درویشان بگذر ز بداندیشان

خورشید صفت پرتو بر هر خس و خارافکن

«حاجب » ز سبو در جام هان باده وحدت ریز

وانگه نظری از لطف بر باده گسار افکن

شمارهٔ ۱۴۹

پیش قدت، ای بت شیرین بیان

النجم والشجر یسجدان

از دو رخ نیک تو پیداستی

آیت من دونهما جنتان

عقل ندارد خبر از سر عشق

بینهما برزخ لایبغیان

سبزه خط تو گرو، برده است

ای صنم از معنی مدهامتان

در رهت ای دوست دو چشمان من

صورت عینان نضاختان

در رخت از خون شهیدان عشق

مرحله عینان تجریان

درگه جانان حرم کبریاست

«حاجب » و دل هر دو، ورا محرمان

شمارهٔ ۱۵۰

از پرتو عکس رخت، افتاده بر طرف چمن

یکجا صبا یکجا خزان یکجا گل ویکجا سمن

برقع ز عارض برگشا تا عالمی شیدا کنی

جمعی ز مو برخی زرو، خلق از لب و من از دهن

چون در تبسم می روی از فرقتت گم می کند

سوسن زبان قمری فغان بلبل نوا طوطی سخن

هر گه که بر خیزی بپا بر گرد سر می گرددا

شمع از زمین مه از سما روح از تن و جان از بدن

افتاده بر طرف چمن از خرمی های رخت

آب از روش باد از طپش ریگ از گل و حالت زمن

دانم زمن رنجیده ای ای نازنین خونم بریز

این خنجر و این حنجرم این هم من و این هم کفن

از وصف آن شیرین زبان پرسید «حاجب » گفتمش

رخساره مه ابرو کمان زلفان سیه چشمان ختن

شمارهٔ ۱۵۱

سنجند اگر قدرت حسنت به ترازو

سنگینی عالم بودت وزن یکی مو

چشمان و دو ابروت دو شیرند و دو شمشیر

من شیر ندیدم که بود در صفت آهو

سیمین ذقنت گوی بود زلف تو چوگان

پشت همه خم گشته چو چوگان بر آن گو

خون همه عشاق روان کرد و هدر داد

چشمان سیه مست تو و نرگس جادو

در علم بود فخر نه در، ریش مطول

گیرم گذرد ریش عوام از سر زانو

ریش بری از دانش و دست تهی از جود

آن ریش چو جارو بود آن دست چو پارو

دنیا نبود یک سر مو قابل تمجید

بگذر تو از این خیره سر ناکس جادو

شب مرغ حقم روز نمایند کبوتر

پر کرده جهان را همه از حق حق و هوهو

کوکو، به لب دجله بغداد همی گفت

کو نغمه چنگیزی و کو عزم هلاکو

«حاجب » خبر صلح دهد در وسط جنگ

با نغمه موزیک و دف و چنگ و پیانو

سایر اشعار

شمارهٔ ۱ - قسمتی از یک چکامه : آینه خورشید برابر گرفت

شمارهٔ ۲ - قصیده در مدح و میلاد ولی الله الاعظم امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

شمارهٔ ۳ - درد بی دوا : گفتم به یار غمزه چشم تو دلرباست

شمارهٔ ۴ - مسمط در میلاد با سعادت امام زمان علیه السلام

شمارهٔ ۵ - ترجیع بند در مدح و میلاد قطب عالم امکان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

شمارهٔ ۶ - ترکیب بند در مدح و میلاد آخرین ودیعه الهی بقیة الله الاعظم ارواح العالمین له الفدا

شمارهٔ ۱ - قسمتی از یک چکامه

آینه خورشید برابر گرفت

یا مه من پرده ز رخ برگرفت

ماه من از جانب خاور دمید

راه ز خورشید به خاور گرفت

زلف مسلسل چو بهم برشکست

رایحه از مشک وزعنبر گرفت

طره مشکین پرستو و شش

زآتش رخ طبع سمندر گرفت

غنچه لب چون به تبسم گشود

روی زمین در گل و شکر گرفت

درج دهان چون به سخن باز کرد

خرده به یاقوت و به گوهر گرفت

ابروی او آبروی تیغ برد

مژه او عادت خنجر گرفت

آن بوغا لشگر خاقان شکست

این به غزا کشور قیصر گرفت

طنطنه اش شوکت طغرل شکست

جمجمه اش سطوت سنجر گرفت

خالش چون هندوی آذرپرست

برهنه تن جای در آذر گرفت

قامت چون سرو وی، از اعتدال

سایه سرو از همه کشمر گرفت

هندوی چشمش پی غارتگری

کاسه زر از کف عبهر گرفت

قرص رخش از اثر روشنی

آئینه از دست سکندر گرفت

می زده و خوی زده در بزم دوش

گردن مینا لب ساغر گرفت

گفتمش باده به اندازه نوش

تا بتوان خامه و دفتر گرفت

جای گزک لعل چو شکر مزید

از دو رطب قند مکرر گرفت

تا بتوان چامه دلکش سرود

تا بتوان صفحه و مسطر گرفت

تا بتوان نامه مانی درید

تا بتوان تیشه ز آذر گرفت

تا بتوان لشکر مزدک شکست

تا بتوانشان کله از سر گرفت

تا بتوان بر سر دجال تاخت

با دم گاوی خر از آن خر گرفت

باز سخن قدر زر و سیم یافت

باز سخن قیمت گوهر گرفت

باز در گنج درر باز شد

در، دری روی زمین در گرفت

باز گشودند در کنز علم

عرش علا زینت و زیور گرفت

مر تو ندانی صله شعر چیست

سکه سیمی که فر، از زر گرفت

شمارهٔ ۲ - قصیده در مدح و میلاد ولی الله الاعظم امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

مگر نسیم به زلف تو شب مکان گیرد

که بامداد جهان را به مشک بان گیرد

ز قیرگون سر زلف تو یافت بس تو قیر

که قیروان سپهش تا به قیروان گیرد

اگر که ابرو، و مژگان به قوس بنمائی

زشست تیر نهد چله از کمان گیرد

گر ای جوان تو به زال زمان نمائی روی

جهان پیر زنو طالع جوان گیرد

تموز سد شدیدی است در بهار خزان

ولی ز جیش بهاری عنان خزان گیرد

تو آن ستوده بهاری که روز جلوه تو

خزان ز بیم پی صرصر وزان گیرد

مزین است و مرصع ز مقدم تو زمین

سبق ز نه طبق آسمان از آن گیرد

نه بلکه گوی زمین از شرافت قدمت

هزار نکته به رفتار آسمان گیرد

وجود نقطه موهوم و اصل جوهر فرد

بماست ثابت اگر مدعی نشان گیرد

لب تو جوهر فرد است و نقطه موهوم

تبسمت به یقین شبهه از میان گیرد

کمند زلف تو بر گردنی که شد محکم

گهیش ناله فشارد گهی فغان گیرد

هلال وار نمودند هر که راز انگشت

کنون ز حسن تو انگشت بر دهان گیرد

اگر تو سرو چمان جای در چمن گیری

چمن صفای جنان زآن قد چمان گیرد

به سیر لاله و گل هر کسی رود در باغ

به بازگشت گلی بهر ارمغان گیرد

تو آن گلی که چو در طرف باغ بخرامی

هزار خرمن گل باغ و باغبان گیرد

در آب دید مگر سرو عکس قامت تو

که جا همیشه لب آب و آبدان گیرد

به این عذار اگر در چمن کنی تو گذر

بنفشه از نگهت رنگ ارغوان گیرد

برای دیدن چشمان عافیت سوزت

عصا چو نرگس بیمار اقهوان گیرد

ز درد هجر تو جانا کسی امان یابد

که خط ایمنی از صاحب الزمان گیرد

ستوده قائم موعود و حجت یزدان

شهی که حجت طاعت ز انس و جان گیرد

شنیده ام که بگرداند آسیا از خون

به روز واقعه چون تیغ جان ستان گیرد

سری به تن نکند فخر یا تنی به سری

اگر نه رحم و مروت ورا عنان گیرد

به عرض و طول کمالش خرد رسد حاشا

کس آسمان را پهنا به ریسمان گیرد

به صدق یوسف با عزم موسوی خیزد

مسیح وار محمد صفت جهان گیرد

به کاه کوه گران سنگ بندد ار از عزم

زراه کاه سبک راه کهکشان گیرد

خدا یگانا ای آنکه طوق بندگیت

به گردن از سر و جان هر خدایگان گیرد

سری که بر در دارالامان نهاد تو را

ز حادثات زمان سرخط امان گیرد

دوال رخش تو را صد چو اردلان بندد

رکاب اسب تورا صد چو اردوان گیرد

نوشته اند دهد دین حق رواج علی(ع)

چو از جمال قدم پرده گمان گیرد

شهنشه دو سرا مظهر خدا حیدر

که شیر چرخ چو یک ران به زیر ران گیرد

کسی که خواست خدا را به چشم سر بیند

نشانه وانگه از آن دست بی نشان گیرد

زند به دامن دست خدای دست امید

که دست او بتوان دست ناتوان گیرد

دوباره گر، به زبان حرف کاف و نون آرد

جهان دیگر از آن صورت فکان گیرد

بهر دیار به دفع حسود بارد تیغ

بهر حصار به رفع عدو سنان گیرد

زمین و کوه و در و دشت و آن حصار و دیار

غریوالحذر و بانگ الامان گیرد

حکایتی ز سلیمان و میهمانی اوست

مباد نکته از این نکته نکته دان گیرد

هزار همچو سلیمان و ماهی و دد و دام

کف کریم تو هر روز میهمان گیرد

تو ای ظهور خدا آئینه ی خدای نمای

توئی که از تو جنین در مشیمه جان گیرد

مسلم است که ارکان آسمان این است

که روز بار تو را جا در آسمان گیرد

به داستان سخن از کیمیا و سیمرغ است

بداند آنکه ره و رسم باستان گیرد

به پای عز تو آن کیمیا شود پامال

به بام قدر تو سیمرغ آشیان گیرد

شبان کند به سگی گله را ز گرگ ایمن

وگرنه گرگ از او بره ناگهان گیرد

تو آن شهی که ز پاس تو گرگ گله فریب

به پاس این گله چون سگ پی شبان گیرد

کمند عزم تو هر چین و حلقه و چنبر

هزار قیصر و خاقان و رای و خان گیرد

سخن ز جزر و اصم رفت در طریق حساب

حساب از این سخنم هر حساب دان گیرد

قلم به دست تو مفتاح یا که مسمار است

که قفل مخزن جزر و اصم از آن گیرد

به کشوری که کند جیش قهر تو جنبش

تمام بوم و برش تیغ سرفشان گیرد

ار تو حکم کنی پشه ضعیفی را

ز پیل قوت و قدرت چو پیل بان گیرد

ایا ولی خدا مظهر جمال و جلال

که از وجود تو آمال عزوشان گیرد

منم که از مدد قلب پاک و سعی درست

معانی قلمم نکته بر بیان گیرد

سخن به مرتبه اکسیر اعظم است ولی

زبال را عدوی من قرین آن گیرد

مرا به شعر نخواهد شکست بی خردی

که نسخه ای ز فلان یا ز بهمدان گیرد

ولی ز فقر که پاینده باد دولت او

اگر بساط زمین جمله آب و نان گیرد

دهان نه ز آب شود تر نه معده سیر از نان

که خود قناعت من طبع را زمان گیرد

ولی به گاه سخن خصم را چنان گیرم

که شیر گرسنه نخجیر را چنان گیرد

ز گفت خویش نترسم، یزیدوار فلک

گر از شهاب به کف چوب خیزران گیرد

به طبع هر که خورد زعفران بخندد فاش

چه شد که عارض من گریه را امان گیرد

گر این خواص به زردی زعفران باشد

که زردی از رخ من وام زعفران گیرد

بیان مشک تهی عاقبت شود رسوا

کسی که خورده بر این گنج شایگان گیرد

به قدردان دهم این گنج شایگانی خویش

که قدر داند اگر زانکه رایگان گیرد

هماره تا به شب و روز نیمه شعبان

سخن بهای سرو شعر نرخ جان گیرد

حسود را ز ندامت لب و زبان سوزد

بخیل را ز خجالت دل و زبان گیرد

شمارهٔ ۳ - درد بی دوا

گفتم به یار غمزه چشم تو دلرباست

لعل تو شکر است کلام تو جان فزاست

زلف تو عنبر است ز کوتش به ما رواست

ای نازنین صنم دل تو مایل جفاست

عمر عزیز ماست چه حاصل که بی بقاست

یکدم ز دام عشق تو جانا رها شدم

بنگر چسان به درد و الم مبتلا شدم

از بهر تو ز قوم و ز خویشان جدا شدم

«تنها نه من به خال لبت مبتلا شدم »

«بر هر که بنگری به همین درد مبتلاست»

از بهر تو مدام اسیرم به درد و غم

جور و جفا بس است رها کن مرا زغم

زلف سیاه تست چه پرپیچ و پر زخم

چشمت گر اندکی به سیاهی زند رقم

فیروزه را نظر چه کنی دیده را جلاست

تکذیب غیر، نقص کمالت نمی‌شود

ماه بلند همچو هلالت نمی‌شود

ابروی زرد نقص جمالت نمی‌شود

... الت نمی‌شود

سر سوره کلام خدا اکثرش طلاست

ترسم از آنکه مرگ هوای دلم کند

تب عارضم گرفته اجل غافلم کند

غسال شوید و بر دو در گلم کند

رفتم بر طبیب علاج دلم کند

آهی کشید و گفت که این درد بی دواست

چشم طمع بپوش تو ایدل از این جهان

پیمانه پر کنیم چه از پیر و از جوان

روزی به عزم سیر به صحرا شدم روان

صیاد می دوید و اجل از پیش دوان

گفتم مرو مرو که تو را مرگ در قفاست

ساقی ز جای خیز و میم در پیاله کن

بر رغم مدعی ز غمم آه و ناله کن

ما را به خاندان مروت حواله کن

«حاجب » به خم باده وحدت غساله کن

گر زین میانه جام ببرم شاهدم خداست

شمارهٔ ۴ - مسمط در میلاد با سعادت امام زمان علیه السلام

شد صبح وصل روشن یا ایهاالنائمون

قومو وقت الصباح یا معشرالمؤمنون

باده فراز آورید فانکم قادرون

عیان شد از جیب غیب ماکانو یوعدون

منعم مطلب رسید لعلکم تشکرون

وحدت صرف آمده است لوکره المشرکون

صبح سعادت دمید شد در میخانه باز

شد ره جور و ستم بر همه عالم فراز

قبله بود خم می فرض از آن شد نماز

ساقی، عمر تو باد چون سر زلفت دراز

عود، به مجمر بسوز، زود، به محضر بساز

به کوی مستان حق ایاه تعبدون

ز جیب خاور نمود، روی منیر آفتاب

بر آسمان شد بلند خیمه زرین طناب

قبابش از سیم خام طنابش از زرناب

تاخت به میدان سمند خسرو مالک رقاب

به دست صلحش عنان به پای عدلش رکاب

گوید ابطال را، ایاه فارهبون

خسرو ثانی عشر روی به عالم نمود

ز روی روشن عذار منیر، عالم نمود

دهان معجز بیان به اهل عالم گشود

ز آینه روزگار، زنگ دوئیت زدود

ز ظلم و عدوان بکاست به عدل و احسان فزود

قولو للعالمین لعلهم ینتهون

ای صنم حق شناس یار خداجوی من

شاهد خوشخوی من دلبر خوشبوی من

قدرت و نیروی من قوت بازوی من

بسته به هر موی تو جان و تن و موی من

بگو به ارباب حال ز زلف نیکوی من

اغلبکم فائزون اکثرکم مفلحون

ساقی سرمست ما عید تو بادا سعید

جام صبوحی خوش است خاصه درین صبح عید

در این مبارک صباح، بود ز رندان بعید

که ترک مستی کنند به مدتی بس بعید

بگو که شد آشکار طلعت رب مجید

شد متولد زمام آنکه به تمترون

در این مبارک صباح شد می صافی مباح

شد می صافی مباح در این مبارک صباح

زانکه پدیدار شد رایت خیر و فلاح

روز ظهور حق است دوره صلح و صلاح

ساقی مستان عشق ای تو مسیح صباح

به خصم گو گشت فاش ماکنتم تنذرون

جام به دست توام جمجمه جم چه شد

نیروی رستم چه بود همت حاتم چه شد

علم رهین وی است عالم و اعلم چه شد

دل حرم خاص اوست عرش معظم چه شد

خاتم حاتم چه بود معن مکرم چه شد

بگوی با مشرکین انتم لایهتدون

شد متولد زمام شاه حجاز و عراق

زبس به گوشش رسید زمزمه الفراق

به مهد هستی نشست از این همایون رواق

ز بعد چندی دگر، به مرکبی چون براق

زکنز غیبت شتافت، دو اسبه با طمطراق

نک همه جا حاضر است یا قوم ماتنظرون

دهر خرافت مأب تازه و اخضر بود

چرخ معمر، ز نو ساده و سرمد بود

دیو دغل با شتاب از در حق رد بود

راه وفا گشت باز، باب ستم سد بود

طالب دجال چشم ناقص و مرتد بود

قائم دائم رسید یا ایهاالغافلون

شور قیامت به پا مهدی مطلق کند

چو جد خود مصطفی مه را منشق کند

حجت حق در جهان کار، به رونق کند

نگون به چاه عدم دشمن احمق کند

به اهل بطلان بگو، هر چه کند حق کند

صراط حق شد عیان لعلکم ترجعون

مهدی صاحب زمان امام حی مبین

کعبه ارباب صدق قبله اهل یقین

مظهر پروردگار، رحمت بر عالمین

آنکه پی نصرتش آید حبل المتین

علی عالی نسب پادشه یوم دین

قائم بر ذوالفقار لوکره المشرکون

نور الهی بتافت باز، در این ناحیه

چو قله طور، شد ساحت این بادیه

دلبر صد نقش بین فی عیشة راضیه

دشمن بوجهل شد مأواه هاویه

کسان که پوشند تن به کسوت عاریه

عزیز بینندشان و انهم صاغرون

ماه سحرخیز من ساقی شب زنده دار

خیز در این صبحدم جام صبوحی بیار

وقت غنیمت شمار پای محبت بدار

به روز و شب از دو لب گوهر معنی ببار

چونکه شده آشکار مظهر پروردگار

دع ذکرالمنکرین فانهم داخرون

ای گهر بحر جود خسرو عالی نسب

به خلقت ممکنات شخص تو باشد سبب

قائد خلق عجم قائم قوم عرب

خصم تو رسواتر، است ز همسر بولهب

توئی که هر بی ادب شد ز کلامت ادب

ز منکرینت چه باک از آنکه لایفقهون

خجسته این انجمن از این مسمط بود

مسمط ما، به از هر چه مسمط بود

جود و خریط و نهاد فی المثل بط بود

شود، در آتش کباب اگرچه در شط بود

کیست که اندر سخن چو من مسلط بود

گویند ار هست کس گویم لایعلمون

«حاجب » درویش را خامه سحرآفرین

نویسد اندر کلام هذا سحر مبین

گیرد با نظم خود تمام روی زمین

ملک، به حق آن اوست بی حشم و بی نگین

کسان که نشناختند هستند خود مشرکین

به شأنشان کی سزد لفظ هم المفلحون

شمارهٔ ۵ - ترجیع بند در مدح و میلاد قطب عالم امکان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

وقت صبوحست ای به جسم جهان روح

خیز که شد باز، باب میکده مفتوح

صبحک الله باکرامة والخیر

راح مروق بسیار و رایحه روح

مؤذن میخوارگان خروس خوش الحان

آیه قدوس خواند از پی سبوح

ناله شب زنده دار و آه سحرخیز

از دل خونین خوش است و سینه مجروح

نی نی خاک درتو حله جودیست

فایده حاصله مثلث بدوح

ای بت سرمست وی نگار قوی دست

ای دو جهان مادح و تو بر همه ممدوح

در شب میلاد شاه حاضر غائب

انجمن قدس راست شأن تو مطروح

ذکر جهان و جهانیان شده یکسر

این سخن جان فزا مفصل و مشروح

کعبه مقصود گشت قبله مسجود

مهد زمین از ظهور مهدی موعود

زد علم عدل یار باز به عالم

بر همه عالم فکنده پرتو پرچم

سر نهان آشکار گشت به دنیا

شاهد معنی ظهور کرد در این دم

محتسب عدل کرد شحنه انصاف

هفت قلم را به یک نظام منظم

از دم روح القدس دوباره عیان شد

طلعت عیسی به مهد دامن مریم

تافت ز نو، بر فلک ستاره موسی

نخوت فرعون شد ز تابش او کم

زآتش نمرود و قهر آتش شداد

رست رسول خدا خلیل مکرم

کشتی نوح است در برابر جودی

ماهی یونس پدید شد زدل یم

نی نی نوبت زن زمانه فرو کوفت

نوبت دولت به نام شاه معظم

مهدی هادی امام حاضر غائب

قائم دائم وصی آدم و خاتم

شد متولد زمام آن ولدی کش

قابله حوا و شوی قابله آدم

ابر هدایت چنان به کعبه ببارید

کاب زمیزاب ریخت در چه زمزم

ای تو بقوت به ممکنات مسلط

وی تو بقدرت به کائنات مسلم

در شب میلاد حضرت تو، به ایران

انجمنی کرده بزم قدس فراهم

انجمن قدسیان به مجلس قدس است

کش پی تعظیم گشته پشت فلک خم

از لب روحانیان عالم بالا

این سخن آید به گوش هوش دمادم

کعبه مقصود گشت قبله مسجود

مهد زمین از ظهور مهدی موعود

ساقی روحانیان عالم بالا

ریخت به ساغر شراب ناب تولا

از خم وحدت کشید ساغر اول

کرد ظهور دومت به کثرت اشیا

صبح به میخوارگان صلای صبوحی

داد، بغمز و برمز عشوه و ایما

اقترب الساعة الصبوح فقومو

کز دم روح الله است راح مصفا

صبح ازل گشت شام، شام ابد صبح

صبح دوم شد پدید از شب یلدا

صبح سعادت طلوع کرد زمشرق

شمس حقیقت نمود طلعت زیبا

صبح چنین ای ندیم باز چه خسبی

نوبت بیداری است و وقت تماشا

خیز که شمعی وجود یافت به عالم

خیز که شد ساعت ولادت مولا

خیز که نوبت زن زمانه فرو کوفت

نوبت دولت به نام داور دنیا

قائم موعود شهریار مظفر

مهدی هادی امام حی توانا

انکه بدین شعر دلکشش بسرایند

مجمع کروبیان عالم بالا

کعبه مقصود گشت قبله مسجود

مهد زمین از ظهور مهدی موعود

عرشه عرش است یا که روضه رضوان

خلوت قدس است یا مدینه ایمان

سینه سیناست یا که وادی ایمن

صحنه صنعاست یا که ساحت کنعان

بیت حرام است یا که بیت مقدس

مسجد اقصی است یا که معبد رهبان

محضر شیث است یا که مدرس ادریس

خیمه داود یا بساط سلیمان

خانقه عدل یا که مصطبه عشق

منزل جان است یاکه محفل جانان

بزم حقیقت و یا مقام طریقت

عالم معنی است یا قلمرو عرفان

باغ ارم یا فزای خلد مخلد

جنت شداد یا حدیقه رحمان

تبت تاتار یا که خلخ فرخار

کشور چین است یا طراز بدخشان

کاخ خورنق و یا که صرح ممرد

جرگه بهرام یا که خرگه نعمان

قطعه شعر است یا که آیه منزل

صفحه نصر است یا که سوره فرقان

صفحه ارژنگ یا که کبک دساتیر

نامه زید است یا نصایح لقمان

سوره نور است یا تلاوت تورات

نغمه انجیل یا قرائت قرآن

مصرع هر بیت تیر دیده دجال

مطلع هر شعر تیغ تارک شیطان

آن شب قدری که قر اوست معظم

هست شب نیمه مبارک شعبان

انجمنی کرده ماه انجمنی را

انجمنی چون فلک زانجم تابان

انجمنی این چنین تمام سخن سنج

انجمنی این چنین تمام سخندان

انجم این انجمن تمام غزل گو

انجم این انجمن تمام غزل خوان

انجم این انجمن مسلم آفاق

انجم این انجمن مشخص دوران

انجم این انجمن خلاصه کونین

انجم این انجمن سرآمد کیهان

انجم این انجمن مدیر زمانه

انجم این انجمن مؤید ایران

انجم این انجمن تمام سرایند

این سخن جان فزا چو بلبل دستان

کعبه مقصود گشت قبله مسجود

مهد زمین از ظهور مهدی موعود

شمس حقیقت امام حاضر غائب

در خور حمد و ثنا و مدح و مناقب

خدمت اوراست جبرئیل مواظب

درگه اوراست روح قدس مراقب

رتبت درگاه او سپهر مطبق

قبه خرگاه او نجوم ثواقب

آدم و نوح و خلیل عیسی و موسی

راجل و راکب ورا دوان به مواکب

در شب میلاد با سعادت او شد

اختر دجال شوم ساقط و خائب

اوست چه شهباز و خلق جمله چه عصفور

اوست چه ضرغام و جیش خصم ثعالب

ای همه مقهور و تو بر همه قاهر

وی همه مغلوب و تو بر همه غالب

مدح سرای تو عالمند ولیکن

گوی سعادت ربوده از همه «حاجب »

کعبه مقصود گشت قبله مسجود

مهد زمین از ظهور مهدی موعود

ای زده در عرش کبریا علم کوس

وی ز تو بانگ اذان و نغمه ناقوس

بنده فرمان تست دادگر روم

چاکر دربان تست پادشه روس

دشمن جاه تو مبتلاست شب و روز

بر، سل و دق بضرع سکته و کابوس

کوی تو خلد مخلد است به تحقیق

دشمن تو مارملک چون پر طاووس

ای خلف ارشد ستوده آدم

سنگ قصاصش بزن به سینه ناموس

عصر ظهور تو گشت بر همه عالم

روز قیام تو گشت بر همه محسوس

ای شه آفاق گیر عصر ظهور است

چند نهی ملک و دین به دشمن منحوس

آی و به یادآور آن زمان که شه دین

جد گرامت شدی ز یاران مأیوس

یکه و تنها میان لشگر کفار

نه پسر و نه پدر نه یار و نه مأنوس

تشنه لب و داغدار زخم فراوان

مرهم او تیغ تیز و غلغله کوس

تشنگیش زد شرر به عالم هستی

آبش باران تیر شد به صد افسوس

ذکر ملائک شد است این سخن من

هر که بخواند شود ز حادثه محروس

کعبه مقصود گشت قبله مسجود

مهد زمین از ظهور مهدی موعود

شمارهٔ ۶ - ترکیب بند در مدح و میلاد آخرین ودیعه الهی بقیة الله الاعظم ارواح العالمین له الفدا

باز به فرمان قضا زد چو کوس

نوبت شعبان فلک آبنوس

نوبت شعبان معظم زند

پشت فلک کوس قضا را دو، بوس

آیت سبوح قدوس خواند

صبح صبوحی زدگان را خروس

گشت جهان حجله گهی پر مهیز

علم و بیانش چو دلا را عروس

وه چه عروسی که ز سر تا بپاست

قابل آغوش و سزاوار بوس

خامه قدرت پی مشاطگی

هفت قلم ساخت عروسی ملوس

گنج عروسی که زکاووس بود

قسمت گودرز شد و آن طوس

نوذر و پرویز عروس دوم

دولت بادآور و گنج مروس

روی نمائید عروس مرا

هر دو چو ملک پسر فیلقوس

غیرسخن سنج کسش جفت نیست

تیر تهمتن فکند اشگبوس

دوش از او مهر بکارت ربود

کوری هر بوالهوس چابلوس

تازه عروسا به رخ افکن نقاب

تا نرود عمر جهان برفسوس

شهرت این عیش و عروسی گرفت

ژاپن و استانبول و هند و پروس

نیست در این دایره به زین عریس

نیست در این حجله به از این عروس

باد به داماد و عروس آفرین

هم به سخن هم به سخن آفرین

نیمه شعبان به چنین انجمن

نرخ گهر یافت مطاع سخن

گشت زمین دکه گوهرفروش

بسکه گهر ریخت ز درج دهن

گوهر غلطان حقیقت نشان

لؤلؤ رخشان سعادت ثمن

شمسه الماسش عقد نجوم

شده لؤلویش عقدپرن

دامن دامن همه لعل بدخش

خرمن خرمن همه در عدن

معدن معدن گهر منتخب

مخزن مخزن درر ممتحن

در گران قیمت با آب و رنگ

قابل تحسین همه مرد و زن

زمره مرجان و لئالی به رطل

کهرب و یاقوت و زبرجد به من

معدن فیروزه به نیشابور است

کان عقیق است اگر در یمن

مشتریان کرده مزین رسوم

گوهریان کرده مرصع دمن

مشتریان یکسره خامش چو تو

گوهریان جمله سخن همچو من

گشته زراندوده از آنان زمین

شد گهر آموده از اینان زمن

هی هی از این مشتری تیزهوش

بخ بخ از این گوهر و گوهرفروش

نیمه شعبان که بر او آفرین

رشک گلستان ارم شد زمین

انجمن قدس مقدس بود

روز چنین رشک بهشت برین

گل به سر تخت چو بهرام رفت

نصرت و فتحش ز یسار و یمین

با دو سر شست و دو زانو دو کف

بر در او ناصیه ساید جبین

باغ پر از میوه و گل شد درست

کاخ همایون شه جم نگین

مشک عنب بنگر و وضع رطب

کرده به کپسول شکر انگبین

صورت بتیغ و خج اندر نظر

گنبد گردون شده گوی زمین

این یک در مرتبه برجی بلند

وآن یک بی شائبه حصنی حصین

دختر بکر ید به زهدان نهان

کرده بسی دختر بکری جنین

باطن آن ظاهر یاقوت ناب

ظاهر آن باطن در ثمین

اشمکشان چشمه آب حیات

پیکرشان منبع ما، معین

چون ببریشان نگری در مثال

صورت دو بدر و دو چندان هلال

انجمن امروز جهانیست نو

نور گرفت از قمر و شمس ضو

هست نو این مجلس و عالم کهن

کهنه دیرینه عجب گشته نو

عقل هر آن بذر که از علم کاشت

داس عمل کرد به عشقش درو

خواست دود جهل به میدان عقل

عشق زدش سخت قفائی که رو

سنبله از دور شبیه است لیک

فرق بسی دارد گندم ز جو

کس نشود مرد خدا را حریف

کس نرسد باد صبا را به دو

عاشق حق را به جهان کفو نیست

خنگ قضا را که ستاند جلو

مشک بهرجا که بود نرخ پشک

فرق قلمدان نکند از قشو

کوه عظیم است چه بیم از نسیم

بهر محیط است چه سود از شنو

مدعی افروخت بس آتش ز دور

دودش پیدا و نه پیدا الو

حبس هنر کس نشده رایگان

به که در این بزم بماند گرو

روی از این انجمن ایدون متاب

این سخن از روی حقیقت شنو

نو بود این مجلس و عالم کهن

تازه به از مانده به از کهنه نو

هی هی از این انجمن دلنواز

کش در رحمت به جهان کرده باز

هست در این عید مرا مستحب

مست شدن زآتش آب عنب

باده اگر رجس بود یا حرام

نیمه شعبان کندش مستحب

آب حیاتستی و ساقیش خضر

صد چو سکندر ز پیش تشنه لب

مست چنان شو که ندانی تو باز

روز سفید و صفت تیره شب

زانکه شد امروز تولد زمام

پادشه ذوالحسب و ذوالنسب

مهدی قائم گل گلزار دین

مظهر حق سیدهادی لقب

ذات شریفش جهت هر جهت

امر بدیعش سبب هر سبب

اسمش سرمایه فضل و کمال

رسمش سررشته علم و ادب

مالک ملک است و مطاع ملوک

صاحب امر است بر ارباب رب

فخر ولد از اب و جد است لیک

فخر بر او کرده کنون جد و اب

باغ نبوت را فرخ نهال

نخل ولایت را شیرین رطب

هان مه شعبان وسط العقد دان

وزپس و پیشش رمضان ورجب

نه مه دیگر همه برگرد وی

دایره بر بسته به طرزی عجب

این مه و این هفته و این روز خاص

بوته سیم استی و زر خلاص

مهدی هادی گل گلزار حق

برده سبق در گهر از ماسبق

معنی حق آئینه حق نما

عین حق و وحی حق و حرف حق

بی خبرش مضغه نگردد جنین

بی مددش نطفه نگردد علق

بی اثر حکمت فرمان او

رنگ غسق می نپذیرد فلق

نیست گل آلوده ز شبنم به صبح

با رخ او کرده ز خجلت عرق

گر مرق مطبخ فیضش نبود

کس نشدی صاحب حس و رمق

شیر شکاری که به بندد به رزم

گردن شیران دژم بی وهق

بعثش چونانکه دهد گر مثال

مور درد شیر و خورد پیل بق

پادشهی کز سر انگشت عزم

پرده اوهام جهان کرده شق

ای که به اقبال تو مادر نزاد

از همه ماسبق و ماخلق

شمس بهر صبح به درگاه تو

تحفه اخلاص نهد بر طبق

طبع من و حاسد من در سخن

صوت هزار است و صدای وزق

لیک ز خونابه دل شد مرا

دامن جان رشک کنار شفق

زین هنر و فضل و کمال و ادب

بهره نبردیم بجز طعن و دق

هان ظلمات است مرا در دوات

خامه چو خضر و سخن آب حیات

کاش که بدهند همه خاص و عام

ابروی مردانه او را سلام

کاش بگویند که از مقدمش

روی زمین شد همه بیت الحرام

کاش بگویند قیامت رسید

کرده به حق مهدی قائم قیام

ای خلف ارشد آدم که شد

آدم و حوات کنیز و غلام

شحنه انصاف تو در روزگار

روی زمین را دهد آخر نظام

در خبراستی که بسعی علی

دین مبین از تو پذیرد قوام

سید سرمد علی نامدار

بر همه کس سید عالی مقام

قادر مطلق شه بر حق علی

ای به کفت خنگ فلک را زمام

در قدمت آیت حسن المأب

با قلمت معنی خیرالختام

ای همه چون بنده و تو چون خدای

وی همه مأموم و تو تنها امام

غیر تو کس نیست عدیم المثال

غیر تو کس نیست علی المقام

انجمن قدس مقدس توئی

روز چنین روضه دارالسلام

«حاجب » این انجمن فیض یافت

نیمه مه قدرت ماه تمام

باد همی نو به جهان کهن

انجمن و انجم این انجمن

گزیدهٔ اشعار

غزلیات

سایر اشعار

حاجب شیرازی

گزیدهٔ اشعار