معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ جویای تبریزی

میرزا دارا یا میرزا دارا بیک جویای تبریزی که اصل وی از تبریز است در کشمیر به دنیا آمد و در تبریز نشو و نما یافت و به سال ۱۱۱۰ یا ۱۱۱۸ه.ق درگذشت. در عهد عالمگیرشاه، مشهور و مورد احترام و اکرام وی وحاکمان ‏کشمیر قرار گرفت. جویا تبریزی از چهره‌های نامدار در سبک هندی است. او از مهم‌ترین شاگردان صائب تبریزی به شمار می‌آید. او خود در هند شاگردان زیادی را تربیت کرد که از آن جمله عبدالعلی طالع، عبدالعزیز ‏قبول و ملا ساطع را می‌توان نام برد. آثار وی از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : الهی ره نما سوی خود این مدهوش غافل را

شمارهٔ ۲ : درونم بی‌تو شد دریای خون از شوق دیدن‌ها

شمارهٔ ۳ : چنان به پیش فلک نالم از غمت شب‌ها

شمارهٔ ۴ : ساخت عکس عارضت رشک بهار آیینه را

شمارهٔ ۵ : چنان پرورده آغوش نزاکت در کنار او را

شمارهٔ ۶ : ای به قربان تو گردند کمان ابروها

شمارهٔ ۷ : صفای می نگر از جبههٔ گشادهٔ ما

شمارهٔ ۸ : بی سرو قدت خاک نشینند چمن‌ها

شمارهٔ ۹ : نخواهم زان گل رخسار برداری نقابش را

شمارهٔ ۱۰ : کی به گوش او کند جا ناله های زار ما

شمارهٔ ۱۱ : داغ تو بود لاله صفت زیب تن ما

شمارهٔ ۱۲ : می‌نهد بر سینه، داغم، عشق سیم‌اندام‌ها

شمارهٔ ۱۳ : پرتو حسن زبس سوخته بال و پر ما

شمارهٔ ۱۴ : شد بهار و بیخودیم از نشئهٔ جام هوا

شمارهٔ ۱۵ : مگر به سعی توان دید جسم لاغر ما

شمارهٔ ۱۶ : تو و بدمستی و رندی و میْ‌آشامی‌ها

شمارهٔ ۱۷ : قانع شده ست دل به تمنای او مرا

شمارهٔ ۱۸ : سینهٔ صد چاک مانند قفس داریم ما

شمارهٔ ۱۹ : ایمن از جور حوادث ساخت عجز من مرا

شمارهٔ ۲۰ : برده سیر آهنگی امشب بر فلک داد مرا

شمارهٔ ۲۱ : تا گشته است پای خم آرامگاه ما

شمارهٔ ۲۲ : گشت از اندیشهٔ آن ترک ستم مشرب ما

شمارهٔ ۲۳ : ما راست ای سرآمد لیلی نگاه‌ها

شمارهٔ ۲۴ : زهی از بادهٔ شوق تو ساغر کاسهٔ سرها

شمارهٔ ۲۵ : فروغ بادهٔ لعلی برافروزد چو رنگش را

شمارهٔ ۲۶ : چنین در خاک اگر باشد تپش جسم نزارم را

شمارهٔ ۲۷ : می نماید در شب تاریک راه دور را

شمارهٔ ۲۸ : هر قدر زور آورد عشقت شکیباییم ما

شمارهٔ ۲۹ : دل فرهاد درد ناخن اندیشهٔ ما

شمارهٔ ۳۰ : ساخت درد تازه محو از خاطرم آزارها

شمارهٔ ۳۱ : بسکه در راه طلب ضعف است دامنگیر ما

شمارهٔ ۳۲ : چسان بینم به دست غیردامان وصالش را

شمارهٔ ۳۳ : غمش گرم تپش گه شعله‌آسا می‌کند ما را

شمارهٔ ۳۴ : نیست باکی زآتش سودا دل شوریده را

شمارهٔ ۳۵ : ضعف کرد آگه از احوالم دلارام مرا

شمارهٔ ۳۶ : بیا از قید بیدردی دمی آزاد کن ما را

شمارهٔ ۳۷ : گرچه باشد در بر ما دلبر می نوش ما

شمارهٔ ۳۸ : در عشق دل چو مخزن اسرار شد مرا

شمارهٔ ۳۹ : نصیبی گر زسوز سینه ام می بود مجنون را

شمارهٔ ۴۰ : می تپد دل بسکه در هجر گل آن رو مرا

شمارهٔ ۴۱ : سوختم در یاد شمع عارض جانانه‌ها

شمارهٔ ۴۲ : هوای دشت چون افتاد در سر آن پریرو را

شمارهٔ ۴۳ : چسان عنقا کند با هوشم آهنگ پریدن‌ها

شمارهٔ ۴۴ : از چشم کم مبین به تن ناتوان ما

شمارهٔ ۴۵ : زراحت بیش بینند اهل خواری پایمالی را

شمارهٔ ۴۶ : بنگر رخ به آتش می تاب داده را

شمارهٔ ۴۷ : چشم بستن شمع‌سان بی‌تاب می‌سازد مرا

شمارهٔ ۴۸ : به خون دیدهٔ حسرت سر رشته اند مرا

شمارهٔ ۴۹ : ترا محرومی ارزانی زآغوش تپیدن‌ها

شمارهٔ ۵۰ : نباشد عقده‌ای در خاطر ار ابنای دنیا را

شمارهٔ ۵۱ : ز سوزنامهٔ من سوخت بال و پر کبوتر را

شمارهٔ ۵۲ : نشئهٔ می مایهٔ صد درد سر باشد مرا

شمارهٔ ۵۳ : زدل بیرون می برد یاد ایام شبابم را

شمارهٔ ۵۴ : به خلق خوش معطر ساز باغ آشنایی را

شمارهٔ ۵۵ : رنگین کنی زخون جگر گر خیال را

شمارهٔ ۵۶ : امشب فزود دل ز طپش جوش دیده را

شمارهٔ ۵۷ : گل با سر بازار بسنجد چو چمن را

شمارهٔ ۵۸ : که چو سوزن دوختی بر جامه چشم خویش را

شمارهٔ ۵۹ : هست تا ترک تعلق کرده سامان مرا

شمارهٔ ۶۰ : سرت گردم به گلشن جلوه ده آن روی چون گل را

شمارهٔ ۶۱ : نونهال من چو دید آیینه را

شمارهٔ ۶۲ : میانش نیست از جوش نزاکت در نظر پیدا

شمارهٔ ۶۳ : زخلق خوش لقب بیگانه کردی باده نوشان را

شمارهٔ ۶۴ : غیر رسوایی چه حاصل از بیان ما به ما

شمارهٔ ۶۵ : فلک به هرزه کمر بسته است جنگ مرا

شمارهٔ ۶۶ : تهی کردم زاشک و آه امشب سینهٔ خود را

شمارهٔ ۶۷ : نیست حاجت خط مشکین عارض جانانه را

شمارهٔ ۶۸ : می کنند احباب بی معنی مکدر سینه را

شمارهٔ ۶۹ : کاری نیاید از خرد ذوفنون ما

شمارهٔ ۷۰ : در سینه نیست دل به خدا ره نبرده را

شمارهٔ ۷۱ : صاف حسرت زغمت نشئه طراز است مرا

شمارهٔ ۷۲ : سوز دل در غم عشق تو گواه است مرا

شمارهٔ ۷۳ : نه در وصال و نه هجران بود قرار مرا

شمارهٔ ۷۴ : بس که بگذارد زشرم آن مه جبین آیینه را

شمارهٔ ۷۵ : کی زر دنیا برآرد پریشانی مرا

شمارهٔ ۷۶ : بی او به دیده گرد کند شیشه ریزها

شمارهٔ ۷۷ : زبون کی می توان کرد به نیرو چرخ پرفن را

شمارهٔ ۷۸ : تا زنده ام بود غم عشقش هوس مرا

شمارهٔ ۷۹ : نمی باشد زمرگ اندیشه ای پرهیزکاران را

شمارهٔ ۸۰ : حیران تو از هر خم مو دیدهٔ خط را

شمارهٔ ۸۱ : کسی کو چون دل شیر است از جرأت نشان او را

شمارهٔ ۸۲ : مزاج شعله بود وضوح شوخ و شنگ ترا

شمارهٔ ۸۳ : ای گنج‌ها ز گوهر یاد تو سینه‌ها

شمارهٔ ۸۴ : افزود عشق قدر دل دردناک را

شمارهٔ ۸۵ : رخی زآتش می رشک ایمن ست ترا

شمارهٔ ۸۶ : چوب قفس نخست زخس می کنیم ما

شمارهٔ ۸۷ : به پیری نشد چاره گردن کشان را

شمارهٔ ۸۸ : لایق نبود کینهٔ چرخ اهل صفا را

شمارهٔ ۸۹ : ز زلف و کاکلت ای نازنین گره بگشا

شمارهٔ ۹۰ : چه چاره است دل سر زدیده بر زده را

شمارهٔ ۹۱ : غم بود چاره حریف به غم آموخته را

شمارهٔ ۹۲ : بی درد بر کنار مریز آب دیده را

شمارهٔ ۹۳ : گرم دارد شیخ ما با خویشتن هنگامه را

شمارهٔ ۹۴ : برد یاد او دل غم پیشه را

شمارهٔ ۹۵ : گردد ز سیر صحرا کی حل مشکل ما

شمارهٔ ۹۶ : چون حباب از بیخودی شد کام دل حاصل مرا

شمارهٔ ۹۷ : زبسکه کرده مکرر ثنای واجب را

شمارهٔ ۹۸ : ره عشق است و نبود خاطر خرسند باب اینجا

شمارهٔ ۹۹ : از فلک هرگز نخواهم آرزوی خویش را

شمارهٔ ۱۰۰ : نماید جلوهٔ عکسش ز بس بیتاب دریا را

شمارهٔ ۱۰۱ : بزم عشق است و قدح کام نهنگ است اینجا

شمارهٔ ۱۰۲ : همچو گل تنها همین نبود صفا حسن ترا

شمارهٔ ۱۰۳ : نگه بر چهره نتوان کرد آن ترک شرابی را

شمارهٔ ۱۰۴ : از عکس تو شد گرم طپش تا دل دریا

شمارهٔ ۱۰۵ : چشم او آشیانهٔ دل ما

شمارهٔ ۱۰۶ : به عرش عزتم جا داده است اقبال خواری‌ها

شمارهٔ ۱۰۷ : به نیروی محبت در کنار آرم میانش را

شمارهٔ ۱۰۸ : آهم گشود تا پر پرواز در هوا

شمارهٔ ۱۰۹ : ز دست درد مجنون‌مشربان را در بیابان‌ها

شمارهٔ ۱۱۰ : آید صدای نالهٔ دل از نگاه ما

شمارهٔ ۱۱۱ : مگر بگذشت دل آزرده ای با درد ازین صحرا

شمارهٔ ۱۱۲ : اینقدر در کشتن من سخت استادن چرا

شمارهٔ ۱۱۳ : قضا چون باعث ایجاد شد آب و گل ما را

شمارهٔ ۱۱۴ : می دهد طرز نگاهت یاد می نوشی مرا

شمارهٔ ۱۱۵ : ترسم که خراشد تن نازک بدنم را

شمارهٔ ۱۱۶ : سخت پر شد در غم عشقت تن محزون ما

شمارهٔ ۱۱۷ : ساخت هر کس از توکل تکیه گاه خویش را

شمارهٔ ۱۱۸ : دارد همیشه عشق سخن ناتوان مرا

شمارهٔ ۱۱۹ : از ترک آرزو بفزاید کمال ما

شمارهٔ ۱۲۰ : بی طلب آورد مستی دوش دلدار مرا

شمارهٔ ۱۲۱ : مه من چون دهد عرض صفای پیکر خود را

شمارهٔ ۱۲۲ : منع نتوان کرد از بی طاقتی سیماب را

شمارهٔ ۱۲۳ : ز بس دیوانگی کردم به یاد روی او شب‌ها

شمارهٔ ۱۲۴ : بپوش از دیدهٔ نامحرم شهوت عبادت را

شمارهٔ ۱۲۵ : می کنم در سینه پنهان آه درد آلود را

شمارهٔ ۱۲۶ : بود دو نرگس آن شوخ بی تحاشی ما

شمارهٔ ۱۲۷ : چه جان باشد به پیش چشم او دل‌های سنگین را

شمارهٔ ۱۲۸ : پیچ و تاب غم فزاید انبساط مرد را

شمارهٔ ۱۲۹ : به رویم دیدهٔ حیران در فیضی گشود اینجا

شمارهٔ ۱۳۰ : نمی‌دانم چرا با من به حکم بدگمانی‌ها

شمارهٔ ۱۳۱ : نباشد مامنی چون پیکر ما عشق سرکش را

شمارهٔ ۱۳۲ : آتش به جان فکنده رخت آفتاب را

شمارهٔ ۱۳۳ : آب شد دریا ز شرم دیدهٔ گریان ما

شمارهٔ ۱۳۴ : بر نمی تابید شرم او حضور شمع را

شمارهٔ ۱۳۵ : ‏ چنان کز شهد و شکر نقل نوشین می‌شود پیدا

شمارهٔ ۱۳۶ : دل ندارد تاب صحبت های نامانوس را

شمارهٔ ۱۳۷ : نادیدن جمال تو مشکل بود مرا

شمارهٔ ۱۳۸ : باز مستی کرده خون آشام چشمان ترا

شمارهٔ ۱۳۹ : شب خیالم به خواب دید ترا

شمارهٔ ۱۴۰ : آه از بیداد چرخ دون که گردید از جفا

شمارهٔ ۱۴۱ : چشم وحدت بین چو بگشاییم ما همچون حباب

شمارهٔ ۱۴۲ : شد از یاد گل رویی دلم حسرت نصیب امشب

شمارهٔ ۱۴۳ : رشک آیدم به عشق خداداد عندلیب

شمارهٔ ۱۴۴ : مجلس گل گشته رنگین از نوای عندلیب

شمارهٔ ۱۴۵ : شب هجر است و دستم دشمن پیراهن است امشب

شمارهٔ ۱۴۶ : مگر آئینه عکس تو شد جام شراب امشب

شمارهٔ ۱۴۷ : هست هر حرف تو شکر را جواب

شمارهٔ ۱۴۸ : در خاک مرا ز آتش دل گشت بدن آب

شمارهٔ ۱۴۹ : در تن ز بسکه بی تو مرا یافت راه تاب

شمارهٔ ۱۵۰ : افتاد عکس عارضت ای مه جبین در آب

شمارهٔ ۱۵۱ : تا هوای اوست دل را در قفس همچون حباب

شمارهٔ ۱۵۲ : فصل خزان رویم به سیر کنار آب

شمارهٔ ۱۵۳ : ز سرو یار که در برکشیده ام امشب

شمارهٔ ۱۵۴ : زور شور گریه ای می شد به خواب

شمارهٔ ۱۵۵ : خیال غنچهٔ لعلی چو هوشم در سر است امشب

شمارهٔ ۱۵۶ : به جام می لبی کرد آشنا جانانه ام امشب

شمارهٔ ۱۵۷ : از تف آه من بسان حباب

شمارهٔ ۱۵۸ : احمد مرسل که عالم جمله در تسخیر اوست

شمارهٔ ۱۵۹ : زهر چشم آلوده بود این باده کاندر جام ریخت

شمارهٔ ۱۶۰ : مست و بیخود شوخ من افتاده است

شمارهٔ ۱۶۱ : دل هجران زده از سیر گلستان سیر است

شمارهٔ ۱۶۲ : آبی ز دانهٔ عنب ای دل چشیدنی است

شمارهٔ ۱۶۳ : ترا کاری بجز جور و جفا نیست

شمارهٔ ۱۶۴ : رخ نمودی و جهانی به تماشا برخاست

شمارهٔ ۱۶۵ : خون خوردن اینقدر پی تحصیل مال چیست؟

شمارهٔ ۱۶۶ : زدل جز عجز و زاری خوشنما نیست

شمارهٔ ۱۶۷ : با اشک تا ز دیده به رویم چکیده است

شمارهٔ ۱۶۸ : دارد حیات، عالمی و جان پدید نیست

شمارهٔ ۱۶۹ : هر نالهٔ دل من آواز دلگشایی است

شمارهٔ ۱۷۰ : نه همین رشک رخ و زلفش گل و سنبل گداخت

شمارهٔ ۱۷۱ : موسم جوش گل و نسترن است

شمارهٔ ۱۷۲ : خط پشت لب میگون تو عنوان گل است

شمارهٔ ۱۷۳ : گر بخرامد، نسیم خلد برین است

شمارهٔ ۱۷۴ : از دور عشقباز ترا می توان شناخت

شمارهٔ ۱۷۵ : بی زبانی روز محشر عذرخواه ما بس است

شمارهٔ ۱۷۶ : آنکه میخانه ز انداز نگاهش طرح است

شمارهٔ ۱۷۷ : رفتن زخود به دشت جنون هادی من است

شمارهٔ ۱۷۸ : آرامم از خط تو رمیدن گرفته است

شمارهٔ ۱۷۹ : راه عشق است اینکه در هر گام صد جا آتش است

شمارهٔ ۱۸۰ : دارم سری که سرخوش صهبای بیخودیست

شمارهٔ ۱۸۱ : سررشتهٔ امل همه ای دل به دست تست

شمارهٔ ۱۸۲ : لخت دل دور از تو امشب در گلوی غنچه است

شمارهٔ ۱۸۳ : دل ز پهلوی تن خاکی است گر بیدار نیست

شمارهٔ ۱۸۴ : عنوان:تیره باطنها پهلوی دل افسرده است

شمارهٔ ۱۸۵ : جان اسیر تست تا تیغت به خونم مایل است

شمارهٔ ۱۸۶ : چون نیاساید دل از هجر بتان در زیر پوست

شمارهٔ ۱۸۷ : بسکه گرد کلفتش بسته است راه از شش جهت

شمارهٔ ۱۸۸ : گل در چمن چو عارض او دلفریب نیست

شمارهٔ ۱۸۹ : از صفای خاطر ما هیچکس آگاه نیست

شمارهٔ ۱۹۰ : دیده از فیض تو پریخانه شده است

شمارهٔ ۱۹۱ : بی تو دل را سیر گلشن باعث آرام نیست

شمارهٔ ۱۹۲ : از باده غنچهٔ دل آن سیمبر شکفت

شمارهٔ ۱۹۳ : مایه ای از خون دل و زگریه سامانی نداشت

شمارهٔ ۱۹۴ : عشق آنجا کز پی ایجاد عالم رنگ ریخت

شمارهٔ ۱۹۵ : در جهان بی اعتباری اعتبار عاشقی است

شمارهٔ ۱۹۶ : ببازد غنچه رنگ از خجلت لعل قدح نوشت

شمارهٔ ۱۹۷ : محتسب امشب سبوی باده ام را پاک ریخت

شمارهٔ ۱۹۸ : دل را گشاد کار ز فیض دماغ ماست

شمارهٔ ۱۹۹ : بوالهوس را راز عشق او نهفتن رسم نیست

شمارهٔ ۲۰۰ : تا هوای شمع رویت در سر پروانه است

شمارهٔ ۲۰۱ : همتم تا دست پر زور هوس پیچیده است

شمارهٔ ۲۰۲ : بسکه رنگین جلوه از لخت دل شیدای ماست

شمارهٔ ۲۰۳ : دل و ستم ز کار افتاد از پرکاری چشمت

شمارهٔ ۲۰۴ : هر کس محروم از جوانی است

شمارهٔ ۲۰۵ : از گفتگو اشاره به دل آشناتر است

شمارهٔ ۲۰۶ : شوخ و شنگی چون بت طناز من عالم نداشت

شمارهٔ ۲۰۷ : با بال شوق در چمن قدس طایر است

شمارهٔ ۲۰۸ : دل که بزم عشقبازی را بسامان چیده است

شمارهٔ ۲۰۹ : بزم ارباب ریا را ساغری در کار نیست

شمارهٔ ۲۱۰ : در زنگ ابر هر قدر آیینه هواست

شمارهٔ ۲۱۱ : شکست رنگ نگارم شد از شراب درست

شمارهٔ ۲۱۲ : یاد ایامی که جوش گل دلم را شاد داشت

شمارهٔ ۲۱۳ : مهربانیهای پنهان را مزاج کاین ازوست

شمارهٔ ۲۱۴ : بی او هجوم غم دل بی کینه را شکست

شمارهٔ ۲۱۵ : باغ خوش از سبزه و ز سنبل از آنهم خوشتر است

شمارهٔ ۲۱۶ : ذوق درویشی ام از عالم اسباب بس است

شمارهٔ ۲۱۷ : خط آزادی است دل را خط مرغوب لبت

شمارهٔ ۲۱۸ : در حقیقت مقصد جسم و مراد دل یکی است

شمارهٔ ۲۱۹ : هر کرا دل بی غبار کینه است

شمارهٔ ۲۲۰ : حسن حیرت آفرینش جلوه پیرایی گرفت

شمارهٔ ۲۲۱ : پرده از کار تو بی باکی صهبا برداشت

شمارهٔ ۲۲۲ : برای منصب خاشاک روبی نجف است

شمارهٔ ۲۲۳ : لب چو مینا بگشود انجمنی خندان ساخت

شمارهٔ ۲۲۴ : می کند چشم تو تا بیخود ز ساغر گشته است

شمارهٔ ۲۲۵ : دشمن جان و تنش تاج زر است

شمارهٔ ۲۲۶ : اضطرابم آتش رخسار او را دامن است

شمارهٔ ۲۲۷ : هر دلی آیینه دار صورت اندیشه ای است

شمارهٔ ۲۲۸ : وارستگی از خویش ترا رهبر فیض است

شمارهٔ ۲۲۹ : دل که کارش با کریم افتاده در فرخندگی است

شمارهٔ ۲۳۰ : صفای پیکرت آئینه دار مهتاب است

شمارهٔ ۲۳۱ : بیا که موسم جوش بهار ییلاق است

شمارهٔ ۲۳۲ : ز وانمود پریشانی ام چو گل عار است

شمارهٔ ۲۳۳ : حقپرستی پیش ما ترک تمنا کردن است

شمارهٔ ۲۳۴ : طرهٔ مشکین چو جانان دسته بست

شمارهٔ ۲۳۵ : بسکه سر در صیدگاهش بر زمین افتاده است

شمارهٔ ۲۳۶ : در توبه کوش، توبه حصار سلامت است

شمارهٔ ۲۳۷ : هیچ اثر از پختگی ها با زبان معلوم نیست

شمارهٔ ۲۳۸ : دل که از بالای چشمت در گناه افتاده است

شمارهٔ ۲۳۹ : تا سر ما کشتگان آن تندخو بر کف گرفت

شمارهٔ ۲۴۰ : نهادی بر دلم ای نازنین دست

شمارهٔ ۲۴۱ : از رفتنش به خاک چمن تا کمر نشست

شمارهٔ ۲۴۲ : غافل از حق گر باو شد جام می هشیار نیست

شمارهٔ ۲۴۳ : مانده در جهل مرکب آنکه لوحش ساده است

شمارهٔ ۲۴۴ : هست آنچه از زبان تو بیگانه نام ماست

شمارهٔ ۲۴۵ : نه همین نرگس زچشم می پرستش جام یافت

شمارهٔ ۲۴۶ : جان چیست؟ عمر من که نیارم از آن گذشت

شمارهٔ ۲۴۷ : همتم کم نتواند برداشت

شمارهٔ ۲۴۸ : گلشن در این بهار نه تنها شکفته است

شمارهٔ ۲۴۹ : گرنه اشک از دیده در هجران یار افتاده است

شمارهٔ ۲۵۰ : قبای پاره نصیبش زچرخ مینایی است

شمارهٔ ۲۵۱ : شد شباب و جسم غم فرسوده با ما مانده است

شمارهٔ ۲۵۲ : سرتاسر آفاق به فرمان خط اوست

شمارهٔ ۲۵۳ : دور از تو هر لبی که می ناب خورده است

شمارهٔ ۲۵۴ : دل به غیر از باده زار و ناتوان افتاده است

شمارهٔ ۲۵۵ : چشمت که ز خون ما شرابی است

شمارهٔ ۲۵۶ : همین نه لاله به داغ تو ای سمنبر سوخت

شمارهٔ ۲۵۷ : همین نه لعل ترا معجز دم عیساست

شمارهٔ ۲۵۸ : در تماشای رخت تاب و توان از ما نیست

شمارهٔ ۲۵۹ : هر غنچه به گلشن دل مأیوس بهار است

شمارهٔ ۲۶۰ : باز در جیب و کنارم همه خون ریخته است

شمارهٔ ۲۶۱ : تا تو رفتی صحن گلشن کشت آفت دیده است

شمارهٔ ۲۶۲ : کوکب به فلک زآتش پنهان که جسته است؟

شمارهٔ ۲۶۳ : چسبیده به هم گرچه لب از شهد نکاتت

شمارهٔ ۲۶۴ : چه دور گر به زبان تو دل موافق نیست

شمارهٔ ۲۶۵ : سوختن شمع شبستان زمن آموخته است

شمارهٔ ۲۶۶ : به چشم اهل دل آن اشک اعتبار نداشت

شمارهٔ ۲۶۷ : زان لب که نوشداروی جانهای خسته است

شمارهٔ ۲۶۸ : اشک حسرت روشنی افزای چشم تر بس است

شمارهٔ ۲۶۹ : از روی نو خط تو دل زار من شکفت

شمارهٔ ۲۷۰ : تنها نه قلب دل نگه او شکسته است

شمارهٔ ۲۷۱ : پیوسته ذوق باده چو خون در دل من است

شمارهٔ ۲۷۲ : درویشیم به حشمت دارا برابر است

شمارهٔ ۲۷۳ : دل افروخته را آفت افسردن نیست

شمارهٔ ۲۷۴ : این ماه چارده که ترا در برابر است

شمارهٔ ۲۷۵ : رهزن دین و دلم آن نرگس جادو بس است

شمارهٔ ۲۷۶ : هر که او با قامت خم گشته غافل خفته است

شمارهٔ ۲۷۷ : کوکب بخت سیه روزان مدام افسرده است

شمارهٔ ۲۷۸ : لعلت مرا به کام دل آب حیات ریخت

شمارهٔ ۲۷۹ : تا نقاب از عارض آن سرو چمن پیرا گرفت

شمارهٔ ۲۸۰ : خامشی با وضع شوخ آن صنم پیوسته است

شمارهٔ ۲۸۱ : صبحدم خار چمن دامان آن دلجو گرفت

شمارهٔ ۲۸۲ : هیچگه بی پیچ و تاب این جسم غم فرسوده نیست

شمارهٔ ۲۸۳ : خوش است بوسه بر آن لعل خط دمیده خوش است

شمارهٔ ۲۸۴ : به آب و تاب حسنش عشقباز است

شمارهٔ ۲۸۵ : تا چمن از جلوه ات رشک جنان گردیده است

شمارهٔ ۲۸۶ : رفتن از خویش به یادش سفر مردان است

شمارهٔ ۲۸۷ : چرخ خاکستری از آتش سودای من است

شمارهٔ ۲۸۸ : شد دعای ناتوانان تا اجابت گاه راست

شمارهٔ ۲۸۹ : از آن، شکفتگی ای بی تو گل به باغ نداشت

شمارهٔ ۲۹۰ : چرخ را از تو نکو روی تری یاد کجاست؟

شمارهٔ ۲۹۱ : فتاد تا دلم آن مست شوخ و شنگ شکست

شمارهٔ ۲۹۲ : از سیه مستی ندانم گل چه و گلشن کجاست

شمارهٔ ۲۹۳ : دختر رز خلف سلسلهٔ بیهوشی است

شمارهٔ ۲۹۴ : جوش اشکم از شفق بر آسمان خوناب ریخت

شمارهٔ ۲۹۵ : همین نه مصرع موزون تراقد دلجوست

شمارهٔ ۲۹۶ : با اسیران نازها امروز زنجیر تو داشت

شمارهٔ ۲۹۷ : در دیاری که دلم عاشقی آموخته بود

شمارهٔ ۲۹۸ : شکرین لعل او مکیدهٔ ماست

شمارهٔ ۲۹۹ : دیار غربتم آنجا بود که انجمن است

شمارهٔ ۳۰۰ : بیدلی را که گلشن داغ و چمن هامون است

شمارهٔ ۳۰۱ : زبان تیغ تو در حشر عذرخواه من است

شمارهٔ ۳۰۲ : می تواند در نظر نقش خیال یار بست

شمارهٔ ۳۰۳ : آرام تو نشانهٔ هواداران دل است

شمارهٔ ۳۰۴ : از سوز سینه مغز سرم در گرفته است

شمارهٔ ۳۰۵ : مهی که مهر رخش در ضمیر ما گرم است

شمارهٔ ۳۰۶ : عالم آب است جام می زدست ما شکست

شمارهٔ ۳۰۷ : آنچه هرگز محرم گوشت نشد داد من است

شمارهٔ ۳۰۸ : سرمهٔ گردون به چشمم گرد راهی بیش نیست

شمارهٔ ۳۰۹ : دور از تو درونم همه باغ از گل داغ است

شمارهٔ ۳۱۰ : دل از خیال رخت سرخوش ایاغ گل است

شمارهٔ ۳۱۱ : دل گرفتار است تا گردآور سیم و زر است

شمارهٔ ۳۱۲ : دلم چو کام هوس زان دو ناب گرفت

شمارهٔ ۳۱۳ : بر آفتاب عارض او خال مشکبوست

شمارهٔ ۳۱۴ : پیش اهل دل دهان خنده زخم تن بس است

شمارهٔ ۳۱۵ : جنس آسایش متاع کشور بیگانگی است

شمارهٔ ۳۱۶ : محفل صهباپرستان بی نوای ساز نیست

شمارهٔ ۳۱۷ : تا کمان ابروش از چرب نرمی دلکش است

شمارهٔ ۳۱۸ : در مشربی که مسلک و منزل برابر است

شمارهٔ ۳۱۹ : آسوده دلی که بی قرار است

شمارهٔ ۳۲۰ : نیست چشم همتم برابر نیسان چون صدف

شمارهٔ ۳۲۱ : تا کام خواهش از می بی غش گرفته است

شمارهٔ ۳۲۲ : نخل را باد خزان تنها نه عریان کرد و رفت

شمارهٔ ۳۲۳ : آشوب جهان فتنهٔ ایام همین است

شمارهٔ ۳۲۴ : تویی که موج می ناب ارغوان لب تست

شمارهٔ ۳۲۵ : شاهد اقبال در آغوش رندان خفته است

شمارهٔ ۳۲۶ : بی لب لعلش کباب در نمک خوابیده است

شمارهٔ ۳۲۷ : تب و تاب جگر از شعله رخسارهٔ اوست

شمارهٔ ۳۲۸ : چو با تو کار دل ای ماهپاره افتاده است

شمارهٔ ۳۲۹ : حسن رخسار تو موقوف شراب ناب نیست

شمارهٔ ۳۳۰ : برخاک آنچه از مژهٔ ما چکیده است

شمارهٔ ۳۳۱ : از لقای مه تسلی دیدهٔ مهجور نیست

شمارهٔ ۳۳۲ : زاهد از دنیا پی تحصیل سیم و زر گذشت

شمارهٔ ۳۳۳ : خلوت تن از فروغ جوهر جان روشن است

شمارهٔ ۳۳۴ : لعل میگون تو تا غارتگر هوش من است

شمارهٔ ۳۳۵ : بیخود صهبای حیرت باش می نوشی بس است

شمارهٔ ۳۳۶ : از موج چین، جبین هر آن کس که ساده است

شمارهٔ ۳۳۷ : ناخنی گر می زند بر دل نوای سازهاست

شمارهٔ ۳۳۸ : کم گرفتن عشق را بسیار کافر نعمتی است

شمارهٔ ۳۳۹ : آرام در مقام رضای خدا گرفت

شمارهٔ ۳۴۰ : کام دو جهان در قدم زاری دل‌هاست

شمارهٔ ۳۴۱ : آنکه از داغ فراقت جگرش سوخته است

شمارهٔ ۳۴۲ : رفتی و حال دل از بسیاری غم درهم است

شمارهٔ ۳۴۳ : زبان که منصب او پادشاهی سخن است

شمارهٔ ۳۴۴ : خون دل تا شراب احمر ماست

شمارهٔ ۳۴۵ : مهربانی با خلایق پاسبان دولت است

شمارهٔ ۳۴۶ : قسمت هرکس ز نعمت خانه‌اش پیمانه‌ای است

شمارهٔ ۳۴۷ : سرگرانی زلف جانان با خط شبرنگ داشت

شمارهٔ ۳۴۸ : دست در کار زن آخر نه ترا کاری هست

شمارهٔ ۳۴۹ : در حریمش دل و جان باخته می باید رفت

شمارهٔ ۳۵۰ : در غمت بی طاقتی سیماب آسا جان ماست

شمارهٔ ۳۵۱ : هر کجا می نیست گر گلشن بود غمخانه است

شمارهٔ ۳۵۲ : آن را که غباری به رخ از تربت طوس است

شمارهٔ ۳۵۳ : تنها نه در ره تو مرا شمع آه سوخت

شمارهٔ ۳۵۴ : لقمهٔ بی تلخی و زرد و بالم آرزوست

شمارهٔ ۳۵۵ : وقت خود را هر که بهر این و آن گم کرده است

شمارهٔ ۳۵۶ : از بتان مثل تو کافر ماجرایی برنخاست

شمارهٔ ۳۵۷ : در غم شاه شهیدان زار می باید گریست

شمارهٔ ۳۵۸ : آه کامشب محتسب آب رخ میخانه ریخت

شمارهٔ ۳۵۹ : چشم دل بگشا که جوش حسن اوست

شمارهٔ ۳۶۰ : حاجت هر که گذشت است ز حاجات رواست

شمارهٔ ۳۶۱ : کجا روم که به دردم رسید و هیچ نگفت

شمارهٔ ۳۶۲ : مه است روی تو یا آفتاب ازین دو کدام است

شمارهٔ ۳۶۳ : عالم از جوش بهاران چه بسامان شده است

شمارهٔ ۳۶۴ : بهر روزی دلم غمین نیست

شمارهٔ ۳۶۵ : به عاشقان نه از امروز بر سر جنگ است

شمارهٔ ۳۶۶ : رقص او تنها نه گرم پیچ و تابم کرده است

شمارهٔ ۳۶۷ : هر دلی کز دست شد پابست اوست

شمارهٔ ۳۶۸ : چشم از عارض او خون جگر اندودست

شمارهٔ ۳۶۹ : غافلی کز جور خواهی شیشهٔ دلها شکست

شمارهٔ ۳۷۰ : عاشقان را با پریشانی ست پیمانی درست

شمارهٔ ۳۷۱ : شوخ بیدادگری همچو تو در عالم نیست

شمارهٔ ۳۷۲ : به آب و رنگ حسن او چمن نیست

شمارهٔ ۳۷۳ : دوش آمد و به روز سیاهم نشاند و رفت

شمارهٔ ۳۷۴ : شمع گل بر کردهٔ نور چراغ حسن اوست

شمارهٔ ۳۷۵ : آن نور که هر ذره ازو در لمعان است

شمارهٔ ۳۷۶ : تا لبم همزبان خاموشی است

شمارهٔ ۳۷۷ : بدکاره رحمت از چه سبب چشمداشت داشت

شمارهٔ ۳۷۸ : گرداب بحر عشق مرا آشیانه ای است

شمارهٔ ۳۷۹ : ای خوش آنکس کو گلی از گلشن دل چید و رفت

شمارهٔ ۳۸۰ : آنکه نتوان گشت قربانش پری روی من است

شمارهٔ ۳۸۱ : تا تو رفتی کار صبرم با جنون افتاده است

شمارهٔ ۳۸۲ : از شعاع روی او آفتاب درتاب است

شمارهٔ ۳۸۳ : آنکه کوه درد را بر آه بی بنیاد بست

شمارهٔ ۳۸۴ : همچو گلبن غرق خون شد سرو آهم بی‌رخت

شمارهٔ ۳۸۵ : نونهال من بسی از شاخ گل رعناتر است

شمارهٔ ۳۸۶ : مرا خون دل از دست جانانه ای است

شمارهٔ ۳۸۷ : نبود دلی که در طلب اعتبار نیست

شمارهٔ ۳۸۸ : در عشق فتح باب دل از اضطراب هاست

شمارهٔ ۳۸۹ : ای خودآرا ترسم از پهلوی دلآزاریت

شمارهٔ ۳۹۰ : با تو در پیری دلم جویای الفت گشته است

شمارهٔ ۳۹۱ : سهل باشد دل گر آن چشم سیه دزدیده است

شمارهٔ ۳۹۲ : پیوسته عشق درصدد خودنمایی است

شمارهٔ ۳۹۳ : ابروست که بر چهرهٔ دلدار بلند است

شمارهٔ ۳۹۴ : دیدم کلاه ابروی آن کجکلاه کج

شمارهٔ ۳۹۵ : شد در آگاهی یکی صد زو دل دانا چو موج

شمارهٔ ۳۹۶ : ریزد از هر حلقهٔ آن زلف عنبر بار کج

شمارهٔ ۳۹۷ : دل زند پهلو به نور وادی ایمن چو صبح

شمارهٔ ۳۹۸ : با صفای سینه دایم توامانم همچو صبح

شمارهٔ ۳۹۹ : هر کس شود اسیر تو بالا بلند شوخ

شمارهٔ ۴۰۰ : نوبهار است و شد از بسکه فراوان گل سرخ

شمارهٔ ۴۰۱ : بیشتر سرگشتگی زین چرخ پرفن می‌کشد

شمارهٔ ۴۰۲ : شب که در صحن چمن آن مست مل خوابیده بود

شمارهٔ ۴۰۳ : دل وارسته را پروای سیم و زر نمی‌باشد

شمارهٔ ۴۰۴ : شکوه عشق به پا سقف آسمان دارد

شمارهٔ ۴۰۵ : چو شوخ چشمی خود را ز روی آینه دید

شمارهٔ ۴۰۶ : شور آمد آمد صد مدعا گردد بلند

شمارهٔ ۴۰۷ : توصیف تو از بشر نیاید

شمارهٔ ۴۰۸ : جگر در تشنگی جان‌بخشیی کز آب می‌بیند

شمارهٔ ۴۰۹ : نجابت هر که با دولت چو خورشید برین دارد

شمارهٔ ۴۱۰ : چو دست جرأتش طرح شکار شیر می‌ریزد

شمارهٔ ۴۱۱ : لبت از خود شراب می طلبد

شمارهٔ ۴۱۲ : چون مصور صورت آن جان جانان می‌کشد

شمارهٔ ۴۱۳ : بس که از حیرت به جا در اول رفتار ماند

شمارهٔ ۴۱۴ : کسیکه رفتن ازین نشئه در نظر دارد

شمارهٔ ۴۱۵ : خون جگر زهر بن مو بی تو سر شود

شمارهٔ ۴۱۶ : مشو دل تنگ چون از عارضش خط سر برون آرد

شمارهٔ ۴۱۷ : مهر را آن حسن سرکش گرم بیتابی کند

شمارهٔ ۴۱۸ : عبث دل از غم آن شوخ کافرکیش می‌پیچد

شمارهٔ ۴۱۹ : با رقیبان مکن الفت به محبت سوگند

شمارهٔ ۴۲۰ : چنان ز نکهت زلفش هوا معطر شد

شمارهٔ ۴۲۱ : در کنار خویش هر کس آن برو دوش آورد

شمارهٔ ۴۲۲ : دعای صبح محرومان هم آغوش اثر خیزد

شمارهٔ ۴۲۳ : چو شمع جلوه شب‌ها عارض جانانه می‌سوزد

شمارهٔ ۴۲۴ : عاشق از بیداد دل آزار بی حد می کشد

شمارهٔ ۴۲۵ : دل که در او سوز عشق راه ندارد

شمارهٔ ۴۲۶ : هر شعلهٔ آهی که ز بیمار تو خیزد

شمارهٔ ۴۲۷ : آینه بی یاری سیماب بی حاصل بود

شمارهٔ ۴۲۸ : دل از ازل چو غنچه گریبان دریده بود

شمارهٔ ۴۲۹ : در وسعتگه مشرب به رخم واکردند

شمارهٔ ۴۳۰ : نوبهار آمد و گلزار صفایی دارد

شمارهٔ ۴۳۱ : هر موج خون به سینه مرا تیغ کین زند

شمارهٔ ۴۳۲ : روبرو گردد چو با آیینهٔ شرمین می شود

شمارهٔ ۴۳۳ : آنچه با دل چشم آن ترک ستمگر می کند

شمارهٔ ۴۳۴ : نازنینان را شکوه حسن با تمکین کند

شمارهٔ ۴۳۵ : هر گه پی بیداد غمت چنگ برآورد

شمارهٔ ۴۳۶ : باطنم را روشنی از عشق بی اندازه شد

شمارهٔ ۴۳۷ : به مردن کی جدا عاشق از آن بی‌باک می‌گردد

شمارهٔ ۴۳۸ : چنان از اضطرابم خوش دل آن خودکام می گردد

شمارهٔ ۴۳۹ : چنان در سینه آتش عشق آن مست هوس ریزد

شمارهٔ ۴۴۰ : کمندانداز شوخی همچو آن گیسو نمی‌باشد

شمارهٔ ۴۴۱ : بی قراران ترا تا خلعت جان داده اند

شمارهٔ ۴۴۲ : گر سری در محفل آن چهره گلناری کشد

شمارهٔ ۴۴۳ : چه کارم بی گل روی تو گلزار جهان آید

شمارهٔ ۴۴۴ : با زخم ما مباد کسی مرهمی کند

شمارهٔ ۴۴۵ : دل از بس سوی رخسار تو باشد

شمارهٔ ۴۴۶ : دل ز جانانه می تواند شد

شمارهٔ ۴۴۷ : فکر جمعیت مرا خاطر پریشان می کند

شمارهٔ ۴۴۸ : تپیدن‌ها در دل می‌زند دلدار می‌آید

شمارهٔ ۴۴۹ : شب که از بیداد او دل بیخودی آهنگ بود

شمارهٔ ۴۵۰ : جرأت می بین که مور ار بادهٔ بی غش زند

شمارهٔ ۴۵۱ : به چشمم بی رخت مینا دل افسرده را ماند

شمارهٔ ۴۵۲ : گل در چمن از رشک تو آرام ندارد

شمارهٔ ۴۵۳ : غمم را واله شیرین و لیلا برنمی تابد

شمارهٔ ۴۵۴ : به ابرو الفتی پیوسته آن مژگان خم دارد

شمارهٔ ۴۵۵ : چون برقع مشکین ز رخ آل گشاید

شمارهٔ ۴۵۶ : به صد محنت دهان ما ز روزی بهره‌ور گردد

شمارهٔ ۴۵۷ : همچو جوهر همه تن دیدهٔ حیران کردند

شمارهٔ ۴۵۸ : ز لب آهی که با لخت دل خونبار برخیزد

شمارهٔ ۴۵۹ : کردی چو کباب ستم عشوه گری چند

شمارهٔ ۴۶۰ : گر نباشد بزم حیرانی نظر نتوان گشود

شمارهٔ ۴۶۱ : سر به دورانت تهی از آرزو هرگز مباد

شمارهٔ ۴۶۲ : بگذشت نوجوانی و جسم نزار ماند

شمارهٔ ۴۶۳ : از بصیرت جوش اشکش بسکه فارغبال کرد

شمارهٔ ۴۶۴ : سرشکم بسکه پردرد از دل مهجور برخیزد

شمارهٔ ۴۶۵ : چون بهار جلوهٔ شوخش چمن پرور شود

شمارهٔ ۴۶۶ : گرفتم همچو افلاطون شوی عاقل چه خواهی شد

شمارهٔ ۴۶۷ : دل صاف من از وضع جهان کلفت نمی‌گیرد

شمارهٔ ۴۶۸ : چنان فکر میان نازک او لاغرم دارد

شمارهٔ ۴۶۹ : نقشبندان زآب و رنگ و گل چو تصویرش کنند

شمارهٔ ۴۷۰ : گریهٔ مستی شگون دارد حریفان سر کنید

شمارهٔ ۴۷۱ : در هر شکنی آهم لختی زجگر دارد

شمارهٔ ۴۷۲ : دل از عشق مجازی کی مرا مسرور می‌گردد

شمارهٔ ۴۷۳ : هر کس ز تو چشم کام دارد

شمارهٔ ۴۷۴ : چشم خودبینی که مست جام زیبایی بود

شمارهٔ ۴۷۵ : در شب هجران که یادت طاقت از من می برد

شمارهٔ ۴۷۶ : به گردون آفتاب چون گرد دامن افشاند

شمارهٔ ۴۷۷ : دلم در رقص مانند شرر از ساز می آید

شمارهٔ ۴۷۸ : رفتی و دل در طپش چون طایر بی بال ماند

شمارهٔ ۴۷۹ : شب که عریان به بر آن شوخ قدح نوشم بود

شمارهٔ ۴۸۰ : آنانکه جام مهر تو بر سر کشیده اند

شمارهٔ ۴۸۱ : از باغ رفت و گل خون دایم به جام دارد

شمارهٔ ۴۸۲ : اگر در گریه خودداری کنم چشمم خطر دارد

شمارهٔ ۴۸۳ : طول زلفت کم ز قامت نیست گر سنجی بگو

شمارهٔ ۴۸۴ : بی تو اخگر در درونم از جگر پرکاله بود

شمارهٔ ۴۸۵ : تو آفت دل و جان نزار خواهی شد

شمارهٔ ۴۸۶ : در این صحرا به گوشم شور محزونی نمی‌آید

شمارهٔ ۴۸۷ : سراپا را چو در رخت زمردفام می‌پیچد

شمارهٔ ۴۸۸ : امشب زمی چو مجلس دلدار گرم شد

شمارهٔ ۴۸۹ : آنانکه میل وصل تو خود کام می کنند

شمارهٔ ۴۹۰ : ترک همره رهنمای کوی ماه من بود

شمارهٔ ۴۹۱ : آه تا برخاست از دل اشک غلتان می‌شود

شمارهٔ ۴۹۲ : چو یادم ابروی آن ماه عالمگیر می آید

شمارهٔ ۴۹۳ : ز بس تمکین تکلم بر لبش اسرار را ماند

شمارهٔ ۴۹۴ : حسن صوتی آتش افروز دل من می شود

شمارهٔ ۴۹۵ : ز تیغ ناز خون خلق بیرحمانه می ریزد

شمارهٔ ۴۹۶ : جان آزاد گرفتار تن زار بماند

شمارهٔ ۴۹۷ : زفریادم نه بیجا کوهسار آهنگ بردارد

شمارهٔ ۴۹۸ : سهی سروی که رفتارش ز دل خوناب می ریزد

شمارهٔ ۴۹۹ : عیب نخوت در لباس فقر عریان تر شود

شمارهٔ ۵۰۰ : پیش از آن دم که قضا در پی ایجادم بود

شمارهٔ ۵۰۱ : دل مرا در پیری از قهر الهی می‌تپد

شمارهٔ ۵۰۲ : چو مست باده رخ از روزنی برون آرد

شمارهٔ ۵۰۳ : دل به زخم خنجر احسان کس بسمل نشد

شمارهٔ ۵۰۴ : میان او که در اندیشه در نمی آید

شمارهٔ ۵۰۵ : چو زلفت بیدلان را در پی تسخیر می گردد

شمارهٔ ۵۰۶ : عشقم غلام خویش ز بخت سعید کرد

شمارهٔ ۵۰۷ : بیدلی کو واله دیدار آن طناز ماند

شمارهٔ ۵۰۸ : زبزم غیر در ظاهر چه شد گر یار برگردد

شمارهٔ ۵۰۹ : آه از لب چون شکر خوبان سمرقند

شمارهٔ ۵۱۰ : نسبتی باشد بتان هند را با پان هند

شمارهٔ ۵۱۱ : مانع سوز دل خستگی آزرم شود

شمارهٔ ۵۱۲ : زاضطراب چو موج سراب آب نخورد

شمارهٔ ۵۱۳ : زمین ز بار غم ما همین نه در ماند

شمارهٔ ۵۱۴ : شعلهٔ رخسار او تا شمع بزم باده بود

شمارهٔ ۵۱۵ : خصم چون گردید عاجز بردباری پیشه کرد

شمارهٔ ۵۱۶ : بهر دنیا بودنت غمگین زنادانی بود

شمارهٔ ۵۱۷ : من که در سیر گلم بیخودی مل باشد

شمارهٔ ۵۱۸ : با شوخی چنان به کنارم نشسته ماند

شمارهٔ ۵۱۹ : بزم عیشم یک نفس بی جلوهٔ خوبان مباد

شمارهٔ ۵۲۰ : تا نفس باشد ستون خیمهٔ تن چون حباب

شمارهٔ ۵۲۱ : اهل عالم جب به سوز عشق دل افسرده اند

شمارهٔ ۵۲۲ : پای بر آسودگان خواب راحت می زند

شمارهٔ ۵۲۳ : دل آشفتهٔ من کی دماغ گلستان دارد

شمارهٔ ۵۲۴ : آنکه چون جامی خورد آتش به بزمی در زند

شمارهٔ ۵۲۵ : دلی که نیست حزین شادمان نمی باشد

شمارهٔ ۵۲۶ : فلک تیغ ستم کی از من مهجور بردارد؟

شمارهٔ ۵۲۷ : دلم هر گاه احرام طواف یار می بندد

شمارهٔ ۵۲۸ : غنچه از نسبت لعل تو نزاکت دارد

شمارهٔ ۵۲۹ : بی‌رخت گل در چمن آشفتگی‌ها می‌کند

شمارهٔ ۵۳۰ : خلعت بی طمعی زیب هنرور باشد

شمارهٔ ۵۳۱ : پا ز سر در ره شوقش چو شرر باید کرد

شمارهٔ ۵۳۲ : تا قامتش به سیر چمن شد ز جا بلند

شمارهٔ ۵۳۳ : ترک دنیا باعث نیکویی حال تو شد

شمارهٔ ۵۳۴ : زلف مشکین تو سرمایهٔ سودا باشد

شمارهٔ ۵۳۵ : به معشوقی سزاوار است حسنی گو ادا دارد

شمارهٔ ۵۳۶ : آنانکه رو به خلوت آن دلربا کنند

شمارهٔ ۵۳۷ : ماه من از بام قصر امروز چون سر برکشید

شمارهٔ ۵۳۸ : گر صبا با نکهت زلفش سوی هامون شود

شمارهٔ ۵۳۹ : به دام عشق هر آن دل که مبتلا گردد

شمارهٔ ۵۴۰ : از رفتنت خوشی ز چمن دور می شود

شمارهٔ ۵۴۱ : اگر شه ور گدا کز مرگ دایم بر حذر باشد

شمارهٔ ۵۴۲ : به ره طرح چمن پیوسته رخسار تو می ریزد

شمارهٔ ۵۴۳ : شبی که مستی باد تو در سرم باشد

شمارهٔ ۵۴۴ : در باغ چو گل برخ جانان نظر افکند

شمارهٔ ۵۴۵ : کباب خود دلم را شعلهٔ آواز او دارد

شمارهٔ ۵۴۶ : خون دلم چو از سر مژگان فرو چکید

شمارهٔ ۵۴۷ : رازها را لب خاموش نگهبان باشد

شمارهٔ ۵۴۸ : خاکساری جوشن شمشیر آفت می شود

شمارهٔ ۵۴۹ : پیش رخت مراست دل داغ داغ بند

شمارهٔ ۵۵۰ : سرو نازم چون بی گلگشت در رفتار شد

شمارهٔ ۵۵۱ : ز فیض نور معنی شام اهل دل سحر باشد

شمارهٔ ۵۵۲ : چو بیداد محبت بیش شد حاجت روا گردد

شمارهٔ ۵۵۳ : آنچه از بوسی بر آن لب‌های شیرین می‌رود

شمارهٔ ۵۵۴ : نونهال من ز طفلی آشنا بیگانه بود

شمارهٔ ۵۵۵ : با بار آن گل رو دل بی حجاب باشد

شمارهٔ ۵۵۶ : نه تنها غنچه را کیفیت چشمش سبو بخشد

شمارهٔ ۵۵۷ : شب که یاد چشم مستش از غمم افزوده بود

شمارهٔ ۵۵۸ : دولت کسی ز پهلوی حسنت هوس کند

شمارهٔ ۵۵۹ : چون نگاهی سوی من زان چشم مخمور افکند

شمارهٔ ۵۶۰ : هر که از شمشیر نازت نیم بسمل ماند ماند

شمارهٔ ۵۶۱ : شب که دل اندیشهٔ آن نشتر مژگان کند

شمارهٔ ۵۶۲ : هر سحر کز روزن آن رشک پری سر می کشد

شمارهٔ ۵۶۳ : از سینه دل جدا به تپیدن نمی شود

شمارهٔ ۵۶۴ : مفت رندی است که کام از لب ساغر گیرد

شمارهٔ ۵۶۵ : رخت آیینه را لبریز صاف نور می سازد

شمارهٔ ۵۶۶ : زورآوران که پنجهٔ افلاک می برند

شمارهٔ ۵۶۷ : خامه ام گاهی به او گر نامه ای انشا کند

شمارهٔ ۵۶۸ : دلها بسی بر آتش حسنش سپند شد

شمارهٔ ۵۶۹ : چون به صحرا نکهت آن زلف شبگون می‌رود

شمارهٔ ۵۷۰ : از گریه دیده ای که سفیدش نمی کنند

شمارهٔ ۵۷۱ : ای خضر هر که مست شراب جنون بود

شمارهٔ ۵۷۲ : چون شدم از خویش ره در بزم یارم داده اند

شمارهٔ ۵۷۳ : سرو من چون به سر شوخی انداز آمد

شمارهٔ ۵۷۴ : می‌رود ظلمت چو خورشید از کمین پیدا شود

شمارهٔ ۵۷۵ : می توان صد عمر داد ناله و فریاد داد

شمارهٔ ۵۷۶ : شکست از جوش غم بازار رنگم ناله پیدا شد

شمارهٔ ۵۷۷ : نه تنها بی تو رنگ از روی گل آزاد برخیزد

شمارهٔ ۵۷۸ : عاقلان موعظه را زیب ده هوش کنند

شمارهٔ ۵۷۹ : ز چشمم جز سرشک لعل‌گون بیرون نمی‌آید

شمارهٔ ۵۸۰ : لاله آسا هر که در عشق تو خون آشام شد

شمارهٔ ۵۸۱ : بی تو چشمم حلقهٔ گلدام حیرانی مباد

شمارهٔ ۵۸۲ : زفن خویش نفعی اهل فن هرگز نمی یابد

شمارهٔ ۵۸۳ : کس به سعی از پای دل زنجیر نتواند گشود

شمارهٔ ۵۸۴ : بی تو دل در خوردن غم مرغ آتشخوار بود

شمارهٔ ۵۸۵ : سرخی از لعل تو زایل به مکیدن نشود

شمارهٔ ۵۸۶ : زهجرت همچو خارا در تنم آتش نهان باشد

شمارهٔ ۵۸۷ : دلا ببال که روزی غبار خواهی شد

شمارهٔ ۵۸۸ : غنچه تا بگشود لب، خونین‌دلم آمد به یاد

شمارهٔ ۵۸۹ : گل داغ سر پرشور سودا عالمی دارد

شمارهٔ ۵۹۰ : شور خندیدن گل چون به سر جوش آید

شمارهٔ ۵۹۱ : رنگ حسن گل رخان هند را چون ریختند

شمارهٔ ۵۹۲ : یاد رخسار تو تا در جیب دل گلها فشاند

شمارهٔ ۵۹۳ : اشکم چون خون زدیده چکان بی تو می رود

شمارهٔ ۵۹۴ : دلم را گریه بر مژگان آتش بار می آرد

شمارهٔ ۵۹۵ : در سینه آنچه این دل مایوس می کند

شمارهٔ ۵۹۶ : رفتی و نقش فنایت زیب آن کاشانه ماند

شمارهٔ ۵۹۷ : بسکه از آهم هوا امشب کدورتناک بود

شمارهٔ ۵۹۸ : زجوش ناز دندانت در نایاب را ماند

شمارهٔ ۵۹۹ : تا غنچهٔ دل بلبل گل پیرهنی شد

شمارهٔ ۶۰۰ : شوخی ات چون شیوهٔ عاشقکشی بنیاد کرد

شمارهٔ ۶۰۱ : باز دل زآتش سودای تو درمی گیرد

شمارهٔ ۶۰۲ : شور در زیر فلک زان لعل میگون شد بلند

شمارهٔ ۶۰۳ : هر که از چشم تو کیفیت والا دارد

شمارهٔ ۶۰۴ : اسم باید که موافق بمسمی باشد

شمارهٔ ۶۰۵ : ز آهم حسن روی یار بی‌اندازه می‌گردد

شمارهٔ ۶۰۶ : خوی آن جور آشنا بیگانه از هوشم کند

شمارهٔ ۶۰۷ : غبارم بر فلک پرواز مانند ملک دارد

شمارهٔ ۶۰۸ : نخل بلندی است عشق داغ تو بارش بود

شمارهٔ ۶۰۹ : در فضای سینه چون شاهین یادش بر پرد

شمارهٔ ۶۱۰ : هوای او فلاطون را زخود بیگانه می سازد

شمارهٔ ۶۱۱ : دل غافل ز ریاضت به صفایی نرسید

شمارهٔ ۶۱۲ : آه اگر از پیش چشم آن سرو قامت بگذرد

شمارهٔ ۶۱۳ : با لب خشک آنکه در عشق تو دامن تر کند

شمارهٔ ۶۱۴ : از خطش آیینهٔ عارض مکدر می شود

شمارهٔ ۶۱۵ : از آن گلگشت با غم بر سر فریاد می آرد

شمارهٔ ۶۱۶ : زمی حسن فرنگش چون به فکر آب و رنگ افتد

شمارهٔ ۶۱۷ : نه همین عشق سر و تن دل و جان را هم خورد

شمارهٔ ۶۱۸ : مار زلفش را نمی دانم چه افسون می کند

شمارهٔ ۶۱۹ : بگو به پیرمغان که شبها به روی میخواره درنبندد

شمارهٔ ۶۲۰ : تنها نه چرخ بی سر و پا رقص می کند

شمارهٔ ۶۲۱ : به لقای تو هر آن دیده که روشن باشد

شمارهٔ ۶۲۲ : از سخن یک جو نه بر قدر سخن پرور فزود

شمارهٔ ۶۲۳ : بس که گوهر بر کنارم چشم خون‌پالا فشاند

شمارهٔ ۶۲۴ : از زمین و آسمان هرگز دلم آبی نخورد

شمارهٔ ۶۲۵ : کسی که در طلبش درد جستجو دارد

شمارهٔ ۶۲۶ : زخم دلم چو غنچه فراهم نمی شود

شمارهٔ ۶۲۷ : چو آفتاب جمال تو آشکاره شود

شمارهٔ ۶۲۸ : غنچه در صحن چمن دل را نه آسان واکند

شمارهٔ ۶۲۹ : سوار شو که جمالت یکی شود

شمارهٔ ۶۳۰ : چه کامها که قدح از تو برنمی گیرد

شمارهٔ ۶۳۱ : گل فیض از ریاض حسن زاهد چیدنی دارد

شمارهٔ ۶۳۲ : آمدی چون چشم روزن دیده بیخواب از تو شد

شمارهٔ ۶۳۳ : پیچ و خم مو را چو آن مشکین سلاسل می‌دهد

شمارهٔ ۶۳۴ : چو او در بزم ارباب هوس می‌رفت و می‌آمد

شمارهٔ ۶۳۵ : آشنا با عشق اگر شد عقده دل واشود

شمارهٔ ۶۳۶ : در دل، آنانکه غم یار نهان می دارند

شمارهٔ ۶۳۷ : سالکانی که به خورشید رخت دل بستند

شمارهٔ ۶۳۸ : کامت چو در شوی به خطرها همی دهند

شمارهٔ ۶۳۹ : چو از فکر کام تو حاصل شود

شمارهٔ ۶۴۰ : هرکه در عشقت ز مژگان اشک نابش می‌چکد

شمارهٔ ۶۴۱ : آنکه زلفش به دلم دست تطاول پیچد

شمارهٔ ۶۴۲ : عجزم از عشق محال است عنان تاب شود

شمارهٔ ۶۴۳ : بلبلی نیست دل خسته که نالان نشود

شمارهٔ ۶۴۴ : ز روز حشر شهید ترا چه بیم بود

شمارهٔ ۶۴۵ : چشم مخمور تو چون بازار صهبا بشکند

شمارهٔ ۶۴۶ : تا بر رخ تو زلف پریشان نمی شود

شمارهٔ ۶۴۷ : گل به آن روی نکو می ماند

شمارهٔ ۶۴۸ : رهی از خود نرفتن غیر گمراهی نمی‌باشد

شمارهٔ ۶۴۹ : دل به قدر عقل هر کس را اسیر غم شود

شمارهٔ ۶۵۰ : در این زمانه خوشش باد اگر غمی دارد

شمارهٔ ۶۵۱ : زموج چین توانی ساده کردن گر جبین خود

شمارهٔ ۶۵۲ : می نشاط که در جام شاه ریخته اند

شمارهٔ ۶۵۳ : فصل نوبهاران است ابر در خروش آمد

شمارهٔ ۶۵۴ : عشاق همچو دل به بر شیر خفته اند

شمارهٔ ۶۵۵ : لب تو چون نمک نوشخند خواهد شد

شمارهٔ ۶۵۶ : هر که محو جلوهٔ جانان شود، جانان شود

شمارهٔ ۶۵۷ : طعن ها زاهد به عشق پاک دامن می زند

شمارهٔ ۶۵۸ : غنچه مانند این دهن باشد

شمارهٔ ۶۵۹ : می به جام گل از آن رخسار زیبا ریختند

شمارهٔ ۶۶۰ : بحر را چشم تر ما از نظر می افکند

شمارهٔ ۶۶۱ : به قدر دستگه پامال حب مال خواهی شد

شمارهٔ ۶۶۲ : صید خلق اهل ریا در گوشه گیری دیده اند

شمارهٔ ۶۶۳ : سوار ابلق لیل و نهار خود باشد

شمارهٔ ۶۶۴ : چو مهر دوست مرا در حریم جان تابد

شمارهٔ ۶۶۵ : آیینه با وقار تو سیماب می شود

شمارهٔ ۶۶۶ : از شور جنون هیچ کس آگاه نمی بود

شمارهٔ ۶۶۷ : اگر غبار ره یار می توانی شد

شمارهٔ ۶۶۸ : شب که حالم زغم هجر تو دیگرگون بود

شمارهٔ ۶۶۹ : سوی گلشن شو اکسیر حیاتت گر هوس باشد

شمارهٔ ۶۷۰ : آن دم که باده کلفتم از سینه می برد

شمارهٔ ۶۷۱ : خط به گرد عارضش گرد شمیم گل بود

شمارهٔ ۶۷۲ : شب که در ساغر شراب ارغوان افکنده بود

شمارهٔ ۶۷۳ : دایما خون دلم زان زلف و کاکل می‌چکد

شمارهٔ ۶۷۴ : عیار ناقصان از فکر کامل می تواند شد

شمارهٔ ۶۷۵ : غمی به خاطرم از بیش و کم نمی آید

شمارهٔ ۶۷۶ : چو انگشتان نایی دایما در رقص می آید

شمارهٔ ۶۷۷ : تا چند رود دل پی کاری که ندارد

شمارهٔ ۶۷۸ : دست خواهش تا توان از مدعا باید کشید

شمارهٔ ۶۷۹ : لب خندان به تو ای غنچه دهن بخشیدند

شمارهٔ ۶۸۰ : دگر بوی کبابم از دل آواره می آید

شمارهٔ ۶۸۱ : دل عاشق ز منع اشک خونین غرق خون می گردد

شمارهٔ ۶۸۲ : دل از مهر می و معشوقم آسان بر نمی خیزد

شمارهٔ ۶۸۳ : هرگز از پیش نظر آن رخ رخشان نرود

شمارهٔ ۶۸۴ : به شوخی برق را راه تپش بر بال و پر بندد

شمارهٔ ۶۸۵ : دل را به قدر خمکده ها جوش داده اند

شمارهٔ ۶۸۶ : تنها نه همین یارم گوش سبکی دارد

شمارهٔ ۶۸۷ : نه آسان زان سر کو عاشق بیدل برون آید

شمارهٔ ۶۸۸ : نیکی به خلق چرخ زبرجد نمی کند

شمارهٔ ۶۸۹ : گر از بحرین چشمم ابر نیسان مایه ور می شد

شمارهٔ ۶۹۰ : تا دلم هنگامهٔ مهر و وفا را گرم کرد

شمارهٔ ۶۹۱ : قهقهه خنده مرا در غم او ناله بود

شمارهٔ ۶۹۲ : با همه اعضا مرا چون ابر گریان ساختند

شمارهٔ ۶۹۳ : اشک ما موج شراب دل بود

شمارهٔ ۶۹۴ : هر که چون صبح خودنمایی کرد

شمارهٔ ۶۹۵ : در این زمانه کسی نیست رو به من خندد

شمارهٔ ۶۹۶ : ‏ آتش آهم ز بس گلزار بی نم می شود

شمارهٔ ۶۹۷ : با چمن دوش به شوخی چه اداها می‌کرد

شمارهٔ ۶۹۸ : کدامین شب به خواب آن روی خندانم نمی‌آید

شمارهٔ ۶۹۹ : وای بر دیده اگر محو بدایع نشود

شمارهٔ ۷۰۰ : اشتیاقم جام می را جان تصور می کند

شمارهٔ ۷۰۱ : سخن سازی چو چشم یار در دنیا نمی باشد

شمارهٔ ۷۰۲ : قصیده ای که درآن مدح مرتضی نبود

شمارهٔ ۷۰۳ : آه ما کی در شب هجرت فلک پیما نشد

شمارهٔ ۷۰۴ : ز رنگ چهره ام بوی بهار درد می آید

شمارهٔ ۷۰۵ : چه جورها که غمت با دل تباه نکرد

شمارهٔ ۷۰۶ : از نخستم تن ز درد عشق غم فرسوده بود

شمارهٔ ۷۰۷ : آشنا با عشق اگر شد عقدهٔ دل وا شود

شمارهٔ ۷۰۸ : اضطرابی دارم از آرام شوخ و شنگ تر

شمارهٔ ۷۰۹ : روم از خویشتن دنبال دلدار

شمارهٔ ۷۱۰ : ای ز فیض لطف عامت گشته خون ناب شیر

شمارهٔ ۷۱۱ : فصل بهاران شده ساغر بگیر

شمارهٔ ۷۱۲ : غفل نبرده بهره ای از روزگار عمر

شمارهٔ ۷۱۳ : گرچه از موج هوا چین بر جبین دارد بهار

شمارهٔ ۷۱۴ : نونهالم را ز بس بگذاشت بر شوخی مدار

شمارهٔ ۷۱۵ : بی ذکر تو نیکو نبود پیشهٔ دیگر

شمارهٔ ۷۱۶ : به بیخودی شد از آن همزبان من تصویر

شمارهٔ ۷۱۷ : می رباید خط روی لاله گونم بیشتر

شمارهٔ ۷۱۸ : گریم ز هجر آن گل رو چون سحاب وار

شمارهٔ ۷۱۹ : بی جلوهٔ روی تو نظر بسته نکوتر

شمارهٔ ۷۲۰ : از گل داغ جنون دارم بهاری در نظر

شمارهٔ ۷۲۱ : شد دل دریا کنارم ته همین از چشم تر

شمارهٔ ۷۲۲ : اگر از سوز عشقت سوخت دل دیوانه‌ای کمتر

شمارهٔ ۷۲۳ : پای هر نخلی که بوسیدم به دوران بهار

شمارهٔ ۷۲۴ : باشد ارباب رعونت را ز بی مغزی غرور

شمارهٔ ۷۲۵ : کار دنیا فکر ای دانا ندارد اینقدر

شمارهٔ ۷۲۶ : نباشد غیر عشق نیکوانم پیشهٔ دیگر

شمارهٔ ۷۲۷ : آب از گداز دل نخورد سرو آه اگر

شمارهٔ ۷۲۸ : از ازل بی وحشتی نبود دل ما را قرار

شمارهٔ ۷۲۹ : رفت می نوشیم ز یاد آخر

شمارهٔ ۷۳۰ : نیست جز افغان مرا در بزم آن مکار کار

شمارهٔ ۷۳۱ : به فکر نام مباش اینقدر همین زنهار

شمارهٔ ۷۳۲ : چون شود محو از دل خاکی سرشت ما غبار؟

شمارهٔ ۷۳۳ : یادش از شوخی به دل ما را نمی گیرد قرار

شمارهٔ ۷۳۴ : گذشتم از سر عشقت من و خیال دگر

شمارهٔ ۷۳۵ : آمدی مستانه و گل گل طرب دارد بهار

شمارهٔ ۷۳۶ : دلم از هجر تو خون است امروز

شمارهٔ ۷۳۷ : عمر رفت و هست ذوق آن بر و دوشم هنوز

شمارهٔ ۷۳۸ : چشم آینه پرآب است از مثال من هنوز

شمارهٔ ۷۳۹ : دل عاشق زفغان سیر نگردد هرگز

شمارهٔ ۷۴۰ : صبح شد ساقی همان مستی شب دارم هنوز

شمارهٔ ۷۴۱ : شد از نگاه که آشفته یار ما امروز

شمارهٔ ۷۴۲ : مردم و مهر ترا در دل نهان دارم هنوز

شمارهٔ ۷۴۳ : در دامن دل اشک ز مژگان تر انداز

شمارهٔ ۷۴۴ : نوبهار آمد هوا آیینه پرواز است باز

شمارهٔ ۷۴۵ : فریاد چقدرها خورد افسوس بر امروز

شمارهٔ ۷۴۶ : مستان پی گلگشت چمن می رسد امروز

شمارهٔ ۷۴۷ : به سیر باغ خرامان شد آن نگار امروز

شمارهٔ ۷۴۸ : غیر از ایام وصال بت دلخواه مپرس

شمارهٔ ۷۴۹ : معنیی گر هست با رند می آشام است و بس

شمارهٔ ۷۵۰ : ز لب به سینه عبث نیست ترکناز نفس

شمارهٔ ۷۵۱ : غنچه از دلبستگی گردیده پنهان در لباس

شمارهٔ ۷۵۲ : به رنگ شمع بگدازد ز سوز سینه ام تیرش

شمارهٔ ۷۵۳ : بی تو ساغر لخت دل چون لاله دارد در کفش

شمارهٔ ۷۵۴ : با صدانداز نشست آن بت رعنا در پیش

شمارهٔ ۷۵۵ : می مکد خون دلم را غنچه عنابی اش

شمارهٔ ۷۵۶ : طراوت دارد از بس نوبهار حسن سرشارش

شمارهٔ ۷۵۷ : سرشته اند ز فیض هوای صبح تنش

شمارهٔ ۷۵۸ : تا یاد ترا کرده دلم راهبر خویش

شمارهٔ ۷۵۹ : هر قدر غم بیند از گردون بود دانا خموش

شمارهٔ ۷۶۰ : ز حیرت ماند در بند چکیدن گوهر کوشش

شمارهٔ ۷۶۱ : ندارد بیش ازین دل طاقت صهبای پر زورش

شمارهٔ ۷۶۲ : نشست و کان کیفیت ازو شد بزم رنگینش

شمارهٔ ۷۶۳ : در بند پاس خاطر غیر اینقدر مباش

شمارهٔ ۷۶۴ : حسن معنی را وی بینا ز نادیدن به خویش

شمارهٔ ۷۶۵ : به گلزاری که در رفتار آید سرو موزونش

شمارهٔ ۷۶۶ : چنان کز قهر او مانند صهبا آب شد آتش

شمارهٔ ۷۶۷ : دل به عشق از بستگی وا می شود غمگین مباش

شمارهٔ ۷۶۸ : از یاد که گردید دلت مسکن آتش

شمارهٔ ۷۶۹ : به وادیی که کند تیغ عشق تسخیرش

شمارهٔ ۷۷۰ : ز مستی گر رسد دستم به لب‌های نمک سودش

شمارهٔ ۷۷۱ : شکاریی که دلم گشته است نخجیرش

شمارهٔ ۷۷۲ : هرگز صدا نبرده در این بزم ره به گوش

شمارهٔ ۷۷۳ : ای دل هم آرمیده و هم می رمیده باشد

شمارهٔ ۷۷۴ : زل بند چاشنی باشد حلاوت از لبش

شمارهٔ ۷۷۵ : خوشا جوش بهار تبت و دامان کهسارش

شمارهٔ ۷۷۶ : بتی که برده دلم زلف عنبر بویش

شمارهٔ ۷۷۷ : از آن چون آب در گل‌ها بود آهسته رفتارش

شمارهٔ ۷۷۸ : در بزم می چو آمده ای بی حجاب باش

شمارهٔ ۷۷۹ : سبزه پامال شد از نرمی خویش

شمارهٔ ۷۸۰ : بود لبریز صهبای لطافت ساغر رنگش

شمارهٔ ۷۸۱ : یار مست است امشب و من کامرانم از لبش

شمارهٔ ۷۸۲ : بهره از یاری یاری نیستش

شمارهٔ ۷۸۳ : گیرم غم تو و دل خونین دهم عوض

شمارهٔ ۷۸۴ : نوبهار آمد خرامان دوش بر دوش نشاط

شمارهٔ ۷۸۵ : تنها نه تنگنای دلم شد خراب خط

شمارهٔ ۷۸۶ : هرگز نیامده است و نیاید ز ما غلط

شمارهٔ ۷۸۷ : چو بیند آن عذار لاله گون شمع

شمارهٔ ۷۸۸ : غیر از دلم که بی تو در او گشته داغ جمع

شمارهٔ ۷۸۹ : بود از سوز دلم هر قطره خون در تن چراغ

شمارهٔ ۷۹۰ : میستاند باج از صرصر نگاه تند خلق

شمارهٔ ۷۹۱ : هر سبزه سراپای زبانست در این باغ

شمارهٔ ۷۹۲ : گر نیست آفتاب برین در کمین برف

شمارهٔ ۷۹۳ : ز فیض باده شود پیکر ضعیف شگرف

شمارهٔ ۷۹۴ : جمله عالم را هویدا کرد عشق

شمارهٔ ۷۹۵ : هر که بگشاید زبان نطق بیجا پیش خلق

شمارهٔ ۷۹۶ : رفتم اما بی تو بس بی طاقتم داد از فراق

شمارهٔ ۷۹۷ : در کسب هوا کوش که آزاد کند مشک

شمارهٔ ۷۹۸ : لعل لب او راست ز رنگین سخنی رنگ

شمارهٔ ۷۹۹ : در راه شوق جانان عزم سفر مبارک

شمارهٔ ۸۰۰ : از سوز دلم دیدهٔ مهجور شود خشک

شمارهٔ ۸۰۱ : نه همین چون نی، گلو بی دور ساغر بود خشک

شمارهٔ ۸۰۲ : در تنم از خون نمی گذاشت فریاد

شمارهٔ ۸۰۳ : دل از کف رفت بدگو را ز کلفت در وفور زنگ

شمارهٔ ۸۰۴ : کشیده لاله شراب شبانه از رگ سنگ

شمارهٔ ۸۰۵ : حسن صدا از آن دهن غنچه فام تنگ

شمارهٔ ۸۰۶ : باشد کسی که سر خوی او ز جام دل

شمارهٔ ۸۰۷ : گل کی نهد از ناز قدم بر سر بلبل

شمارهٔ ۸۰۸ : خنجر مژگان او زد زخم پنهانی به دل

شمارهٔ ۸۰۹ : چو گل ز فیض صبوحی پر است جام جمال

شمارهٔ ۸۱۰ : از فیض عشق دید بسی فتح باب دل

شمارهٔ ۸۱۱ : از نور بندگیست فروغ جبین دل

شمارهٔ ۸۱۲ : یار می آید و به استقبال

شمارهٔ ۸۱۳ : می گشاید چشم بستن قفل درهای وصال

شمارهٔ ۸۱۴ : بیند چو خرامیدن رنگین ترا گل

شمارهٔ ۸۱۵ : به محشر تا سری از خاک بیرون آورم چون گل

شمارهٔ ۸۱۶ : دارد دلم مهر علی از بس که پنهان در بغل

شمارهٔ ۸۱۷ : آن سبک مغزی که بر تن پروری بنهاد دل

شمارهٔ ۸۱۸ : هرگز نبوده غیر توام آرزوی دل

شمارهٔ ۸۱۹ : کو زبانی که دهم شرح گرفتاری دل

شمارهٔ ۸۲۰ : کی غمی از پا و کی پروای از سر داشتم

شمارهٔ ۸۲۱ : ما خاک ره جلوه آن سرو روانیم

شمارهٔ ۸۲۲ : چشم تا بر آفتاب عارضت وا می کنیم

شمارهٔ ۸۲۳ : کرده جا تا آن لب میگون به افسون در دلم

شمارهٔ ۸۲۴ : در راه تو گه جان و گهی سر بفشانیم

شمارهٔ ۸۲۵ : با شیخ خانقاه می ناب می زنم

شمارهٔ ۸۲۶ : چو وصف ابروی آن ماه عالمگیر می‌گفتم

شمارهٔ ۸۲۷ : شب غم، بی جمالش، ساغر، اخگر بود در دستم

شمارهٔ ۸۲۸ : عقل افلاطون منش را ریشخندی می زنم

شمارهٔ ۸۲۹ : ما را بود ز خون جگر لاله رنگ چشم

شمارهٔ ۸۳۰ : دیده بر روی خیال تو شبی واکردیم

شمارهٔ ۸۳۱ : تا ز یاد او دل غم پیشه رنگین می کنم

شمارهٔ ۸۳۲ : بود آسودگی در اضطراب از چشم بی‌تابم

شمارهٔ ۸۳۳ : به راه عشق در گام نخست از خود سفر کردم

شمارهٔ ۸۳۴ : بسکه جا کرده است مهرت در سراپای تنم

شمارهٔ ۸۳۵ : از غار راه ریزد عشق رنگ خانه ام

شمارهٔ ۸۳۶ : تا بود سودای زلفش در سر شوریده‌ام

شمارهٔ ۸۳۷ : نه از بیگانه چشم مردمی نه زآشنا دارم

شمارهٔ ۸۳۸ : دشت را از جلوه اش رشک گلستان دیده ام

شمارهٔ ۸۳۹ : نخست از پهلوی خود دید آفت ها دل تنگم

شمارهٔ ۸۴۰ : به یمن همت عشقت ز قید دل رستم

شمارهٔ ۸۴۱ : ز بیدردان مرا وا می نماید زخم پنهانم

شمارهٔ ۸۴۲ : روشن از سوز درون امشب چراغت می کنم

شمارهٔ ۸۴۳ : بی تو چون پسته طرب ساخته غمناکترم

شمارهٔ ۸۴۴ : و قمری از فغان خود را دمی بیکار نگذارم

شمارهٔ ۸۴۵ : دهد دل را به سیلاب فنا سیرابی اشکم

شمارهٔ ۸۴۶ : درآمد تا در آغوش تمنا آن برو دوشم

شمارهٔ ۸۴۷ : بسکه با سامان شد از حسن ملیحی دیدنم

شمارهٔ ۸۴۸ : کبود از بوسه امشب لعل آن رشک پری دیدم

شمارهٔ ۸۴۹ : فصل بهار اسیر گل و سرو و سوسنم

شمارهٔ ۸۵۰ : دور از تو زبسکه بی دماغم

شمارهٔ ۸۵۱ : فارغ از اندیشهٔ خار کف پا بوده ام

شمارهٔ ۸۵۲ : دلی از فیض یاد عارضش رشک چمن دارم

شمارهٔ ۸۵۳ : خوش آن دم کز جفایش خوشدلی بنیاد می‌کردم

شمارهٔ ۸۵۴ : گرنه از جوش نزاکت بر تنش سنگین بود

شمارهٔ ۸۵۵ : آن ملاحت راست در مستی ثناگستر لبم

شمارهٔ ۸۵۶ : بی او ز خون ناب دماغی چو تر کنیم

شمارهٔ ۸۵۷ : کبوتر را ره آگاهی از احوال خود بستم

شمارهٔ ۸۵۸ : صد شکر کز غم چو تویی زار و خسته ام

شمارهٔ ۸۵۹ : به شهربند تعلق دمی قرار ندارم

شمارهٔ ۸۶۰ : بشکفت، شد نشانهٔ آن تیر اگر دلم

شمارهٔ ۸۶۱ : بی تو بیگانه چو عکس رخت از هوش خودم

شمارهٔ ۸۶۲ : بستهٔ خود بودم از فیض ریاضت وا شدم

شمارهٔ ۸۶۳ : به جز سر جوش می عقل‌آفرینی چون نمی‌دانم

شمارهٔ ۸۶۴ : تا ز جام عشق دل مستان شد و دیوانه هم

شمارهٔ ۸۶۵ : اسیر پیچش آن طره شکن گیرم

شمارهٔ ۸۶۶ : مکن آرایش آن زلف پی تسخیرم

شمارهٔ ۸۶۷ : دست هوس زنعمت دنیا کشیده ام

شمارهٔ ۸۶۸ : آشنا خواهد شدن ما و ترا دل‌ها به هم

شمارهٔ ۸۶۹ : ز بس بالد نگه از دیدنت در چشم حیرانم

شمارهٔ ۸۷۰ : ما منت مرهم به جراحت نپسندیم

شمارهٔ ۸۷۱ : از غرور توبه غرق معصیت تا گردنم

شمارهٔ ۸۷۲ : من که از جوش تجلی رشک نخل ایمنم

شمارهٔ ۸۷۳ : افروخت تا ز باده عذار سمن برم

شمارهٔ ۸۷۴ : مستیش افزود تا بشکست مینای دلم

شمارهٔ ۸۷۵ : اگر حرفی ز سوز آتش عشقش بیان کردم

شمارهٔ ۸۷۶ : افروختهٔ عشقم و پروانهٔ خویشم

شمارهٔ ۸۷۷ : ز شوق آنکه به گوشت رسیده آوازم

شمارهٔ ۸۷۸ : در حریم وصل از دلدار دور افتاده ام

شمارهٔ ۸۷۹ : نیست تنها بی‌رخت دشمن گریبان ناله‌ام

شمارهٔ ۸۸۰ : در کدورت خون شدم از خویش شادان آمدم

شمارهٔ ۸۸۱ : ما دل خویش به ابروی خم آویخته ایم

شمارهٔ ۸۸۲ : حباب آسا فتد از دیدهٔ تر قطره اشکم

شمارهٔ ۸۸۳ : اصلا بمی شکایتی از غم نکرده ایم

شمارهٔ ۸۸۴ : به او نزدیکم و از شرم خود را دور پندارم

شمارهٔ ۸۸۵ : رفتی و بی تو باده کشیدن نسازدم

شمارهٔ ۸۸۶ : خاکساری را چو نقش پای تا دل بسته ایم

شمارهٔ ۸۸۷ : ما که دل در فکر دنیای خراب افکنده ایم

شمارهٔ ۸۸۸ : بی تو از بس گرد غم بر چهرهٔ دل داشتیم

شمارهٔ ۸۸۹ : زحال من چسان آگاه گردد شوخ خودکامم

شمارهٔ ۸۹۰ : ای من خراب طورک رندانه تان شوم

شمارهٔ ۸۹۱ : سوخت تا از پرتو آن آتشین خو پیکرم

شمارهٔ ۸۹۲ : یک‌رنگ بی‌خودی شده از خود بریده‌ام

شمارهٔ ۸۹۳ : ضعف نگذاشت که یک ره جهد از جا آهم

شمارهٔ ۸۹۴ : غمی در خاطر هر کس وطن گیرد غمین باشم

شمارهٔ ۸۹۵ : گلگشت چارباغ برو دوش کرده ایم

شمارهٔ ۸۹۶ : لخت لخت از یاد رویت شد دل بی کینه ام

شمارهٔ ۸۹۷ : تا ز عکست برگ گل سیما بود آیینه ام

شمارهٔ ۸۹۸ : نماید چون جرس در راه شوق شوخ بیباکم

شمارهٔ ۸۹۹ : ننگ منت بر نتابد همت مردانه ام

شمارهٔ ۹۰۰ : کرد دلها را به مژگان نرگس جانانه موم

شمارهٔ ۹۰۱ : در سراغ تو غبار رم عنقا گشتیم

شمارهٔ ۹۰۲ : خیال ساغر چشم تو کرده مدهوشم

شمارهٔ ۹۰۳ : بی‌خطا از بس رساند زخم بر بالای زخم

شمارهٔ ۹۰۴ : تا نهاد آن مست رنگین جلوه پا در کلبه ام

شمارهٔ ۹۰۵ : به تماشای تو بشفت بهار نگهم

شمارهٔ ۹۰۶ : چنان ز زشتی کردار خود خجل شده ام

شمارهٔ ۹۰۷ : ز بی‌تابی شود هردم فزون‌تر آتش شوقم

شمارهٔ ۹۰۸ : گرفت عشقش ازین دست اگر گریانم

شمارهٔ ۹۰۹ : دهد بوی جگر پرکاله آهم

شمارهٔ ۹۱۰ : از وصال مایوس است این دلی که من دارم

شمارهٔ ۹۱۱ : بسکه تلخی چشانده هجرانم

شمارهٔ ۹۱۲ : فزونتر گردد از زهد ریایی نخوت مردم

شمارهٔ ۹۱۳ : شبی کز یاد آن مه بر جگر دندان بیفشارم

شمارهٔ ۹۱۴ : عشق در زنهار باشد از دل غم پیشه ام

شمارهٔ ۹۱۵ : دل را اسیر پیچش آن مو گذاشتیم

شمارهٔ ۹۱۶ : نمک پروردهٔ لعلت تکلم

شمارهٔ ۹۱۷ : بزم رقصی زا ن نگار سیمبر می خواستیم

شمارهٔ ۹۱۸ : تا به معراج فنا یعنی شهادتگاه عشق

شمارهٔ ۹۱۹ : گل دیدار ترا چون پی چیدن رفتم

شمارهٔ ۹۲۰ : چون آینه بر روی تو مدهوش نگاهم

شمارهٔ ۹۲۱ : دل پراضطرابی؛ دست و پا گم کرده‌ای دارم

شمارهٔ ۹۲۲ : در چمن با درد عشقت گر دمی منزل کنم

شمارهٔ ۹۲۳ : خاک راه آن سیه مستم به هنگام خرام

شمارهٔ ۹۲۴ : سبز در خون جگر شد ریشهٔ اندیشه ام

شمارهٔ ۹۲۵ : خموشم ارچه به ظاهر ولی پر از سخنم

شمارهٔ ۹۲۶ : مرا بس بود روز دیوان عام

شمارهٔ ۹۲۷ : شدم پیر و همان مغلوب نفس غفلت آیینم

شمارهٔ ۹۲۸ : طاقتم طاقست یاران! یار می خواهد دلم

شمارهٔ ۹۲۹ : به هیچ کس نرسیده است سود ازین مردم

شمارهٔ ۹۳۰ : زخنده ساغر بر لب رسیده ای دارم

شمارهٔ ۹۳۱ : خود را به تو بی راحله رفتم برسانم

شمارهٔ ۹۳۲ : تنها همین ز چشم نه گوهر فکنده ایم

شمارهٔ ۹۳۳ : رسته از قید مذاهب دست در مولا زدیم

شمارهٔ ۹۳۴ : ز لعل او دلی شوریده دارم

شمارهٔ ۹۳۵ : از سکوت افشای اسرار نهانی کرده ایم

شمارهٔ ۹۳۶ : عذار لعل‌گون خوب است از خوبان به هم سودن

شمارهٔ ۹۳۷ : زین بیش جور با دل خونین ما مکن

شمارهٔ ۹۳۸ : بی جان بود قدح شب آدینه بر زمین

شمارهٔ ۹۳۹ : شب پا نهد چو مست می ناب بر زمین

شمارهٔ ۹۴۰ : جهان را محتسب، چندی به کام می پرستان کن!‏

شمارهٔ ۹۴۱ : چو یافت لذت بیداد خنجر مژگان

شمارهٔ ۹۴۲ : چه می شود؟ نفسی در کنار ما بنشین!‏

شمارهٔ ۹۴۳ : آنچه در حق گلستان می کند فصل خزان

شمارهٔ ۹۴۴ : تو و نامهربانی و به قصد ما میان بستن

شمارهٔ ۹۴۵ : نخواهد کرد گردون بعد از این آهنگ جنگ من

شمارهٔ ۹۴۶ : گر چنین در ضعف دایم بگذرد احوال من

شمارهٔ ۹۴۷ : کام دل از لب شکرشکنی شیرین کن

شمارهٔ ۹۴۸ : در دیار همتم فرش است گوهر بر زمین

شمارهٔ ۹۴۹ : بر لب منه پیالهٔ سرشار بیش ازین

شمارهٔ ۹۵۰ : تو و مستی و ناز و عشوه و مغرور خود بودن

شمارهٔ ۹۵۱ : چو رو از برقع آن رشک قمر می آورد بیرون

شمارهٔ ۹۵۲ : آشفته زلف را ز صبا می‌کنی، مکن!

شمارهٔ ۹۵۳ : بی سخن نیست ترا یک سر مو بیش دهن

شمارهٔ ۹۵۴ : کی کمال مرد بدخو بر کسی گردد عیان

شمارهٔ ۹۵۵ : چون شمیم غنچه آیی گر ز قید دل برون

شمارهٔ ۹۵۶ : خضر نتوانست نرد عشق آسان باختن

شمارهٔ ۹۵۷ : ز پهلوی ریاضت کسب انوار سعادت کن

شمارهٔ ۹۵۸ : پنهان تراست ساعد سیمین در آستین

شمارهٔ ۹۵۹ : ز خویشتن نفسی گر نهی قدم بیرون

شمارهٔ ۹۶۰ : کرده تا از گرمی خویت حکایت سر زبان

شمارهٔ ۹۶۱ : غازه از عکس رخت بر چهرهٔ گلشن مزن

شمارهٔ ۹۶۲ : از نسیم صبحگاهی کرده در بر پیرهن

شمارهٔ ۹۶۳ : نیست جای پانهادن بر زمین

شمارهٔ ۹۶۴ : در خرام آمد چو آن مشکین سلاسل بر زمین

شمارهٔ ۹۶۵ : ساعد او می زند بر شمع کافور آستین

شمارهٔ ۹۶۶ : خوبرو بسیار از کشمیر می آید برون

شمارهٔ ۹۶۷ : برون آی از نقاب و مشهدم را رشک ایمن کن!‏

شمارهٔ ۹۶۸ : لرزد از جورت دل خلق خدا بر خویشتن

شمارهٔ ۹۶۹ : از آن دو لب چه گل کام می توان چیدن

شمارهٔ ۹۷۰ : چون شمع برافروختی از باده کشیدن

شمارهٔ ۹۷۱ : چون نهد عارف به پر از خلوت دل پا برون؟

شمارهٔ ۹۷۲ : تا خزان آمد گل کامی نچیدیم از چمن

شمارهٔ ۹۷۳ : دل آگاه آزاد است از اندیشهٔ مردن

شمارهٔ ۹۷۴ : به سعی در طلبش راه جستجو سر کن

شمارهٔ ۹۷۵ : از عاشقان چه گویم و صبر و توانشان

شمارهٔ ۹۷۶ : تا نهاد آن آفتاب شعله خو پا در چمن

شمارهٔ ۹۷۷ : ساز شد در پردهٔ خاموشی آخر جنگ من

شمارهٔ ۹۷۸ : بوسی ز کنج لعل لبش انتخاب کن

شمارهٔ ۹۷۹ : انکسار مرا تماشا کن

شمارهٔ ۹۸۰ : غیر را امشب کباب از اختلاط یار کن

شمارهٔ ۹۸۱ : ساقی بیار باده و عیشم به کام کن

شمارهٔ ۹۸۲ : امروز چون توان به مدارا گریستن

شمارهٔ ۹۸۳ : چراغ دودهٔ مجد و علا امام حسین

شمارهٔ ۹۸۴ : شعلهٔ حسن ز تو سینهٔ سوزان از من

شمارهٔ ۹۸۵ : شد بهار و گشت عالم گلستان، ما همچنان

شمارهٔ ۹۸۶ : چو گل شکفت دگر توبه اختیار مکن

شمارهٔ ۹۸۷ : چنان یکباره ترک تیغ باز من برید از من

شمارهٔ ۹۸۸ : شد خیال رویش از بس آشنای چشم من

شمارهٔ ۹۸۹ : عجب ز غنچه به آن لعل همسری کردن

شمارهٔ ۹۹۰ : شمعی که مرا روشنی جان تن است آن

شمارهٔ ۹۹۱ : ساقیا رحمی بر احوال من افتاده کن

شمارهٔ ۹۹۲ : حیف باشد واله دنیای دون پرور شدن

شمارهٔ ۹۹۳ : خداوندا دل وارسته از دنیا کرامت کن

شمارهٔ ۹۹۴ : به خود بست آنکه ز آب و تاب خود چون گوهر غلتان

شمارهٔ ۹۹۵ : چشم بد دور آفتاب می نماید بر زمین

شمارهٔ ۹۹۶ : پرند بوی گل پیراهن او

شمارهٔ ۹۹۷ : ریخت مژگانت که ویرانی بود آباد ازو

شمارهٔ ۹۹۸ : گلستان بی‌بر رویی به زندان می‌زند پهلو

شمارهٔ ۹۹۹ : بسکه نرم و صاف باشد سربسر اعضای او

شمارهٔ ۱۰۰۰ : جواب ناله ام را کی دهد چشم سیاه او

شمارهٔ ۱۰۰۱ : نیست آسان چارهٔ دیوانهٔ گیسوی او

شمارهٔ ۱۰۰۲ : بس که سنگینم ز بار غم به راه جست‌و‌جو

شمارهٔ ۱۰۰۳ : صحبت بی نفاق یاران کو

شمارهٔ ۱۰۰۴ : نه همین پیچد به خود از شوق رویت موی تو

شمارهٔ ۱۰۰۵ : حسن از تاب و تب است از شعلهٔ دیدار او

شمارهٔ ۱۰۰۶ : صفا دارد ز بس اندام سیمین سمین او

شمارهٔ ۱۰۰۷ : دمیده همچو مهر از مشرق خوبی جمال او

شمارهٔ ۱۰۰۸ : آنکه شور صد قیامت بود با خلخال او

شمارهٔ ۱۰۰۹ : ای شوخ قوشجی که ز بیداد خوی تو

شمارهٔ ۱۰۱۰ : چه کنم با صف مژگان بلا پرور او

شمارهٔ ۱۰۱۱ : در سحرخیزی به ارباب سعادت یار شو

شمارهٔ ۱۰۱۲ : مستغنی از می آیم ز جان نگاه او

شمارهٔ ۱۰۱۳ : چون سر راه تو گیرم دادخواه از دست تو

شمارهٔ ۱۰۱۴ : ترا دو ابروی پیوسته بر جبین شکفته

شمارهٔ ۱۰۱۵ : کی کنم سودا به نقد جان و دل کالای آه

شمارهٔ ۱۰۱۶ : در گلویم بی‌تو هردم آب می‌گردد گره

شمارهٔ ۱۰۱۷ : کو بهاران تا برآید از کمین ابرسیاه

شمارهٔ ۱۰۱۸ : گشته بی لعل تو خم در دل میخانه گره

شمارهٔ ۱۰۱۹ : از حیا تا رنگ رخسارت به پرواز آمده

شمارهٔ ۱۰۲۰ : بسکه در شادی و غم با خلق یک رنگ است کوه

شمارهٔ ۱۰۲۱ : زفیض فکر شب ها چون به دور شمع، پروانه

شمارهٔ ۱۰۲۲ : سال سال از من نمی رسی چه جای ماه ماه

شمارهٔ ۱۰۲۳ : به جام لاله می رنگ تا بود در کوه

شمارهٔ ۱۰۲۴ : برنتابد دیدهٔ خونین ما بار نگاه

شمارهٔ ۱۰۲۵ : رفتیم ز بس با دل پر شور در این راه

شمارهٔ ۱۰۲۶ : می کشد عکس ترا پر تنگ در بر آینه

شمارهٔ ۱۰۲۷ : زان چشم مست کار صبوحی کند نگاه

شمارهٔ ۱۰۲۸ : به زر نگین صفت از بس دل تو بند شده

شمارهٔ ۱۰۲۹ : در دلم از گریه دایم سخت تر گردد گره

شمارهٔ ۱۰۳۰ : ز اشک آخر به دل فیضی رسد آهسته آهسته

شمارهٔ ۱۰۳۱ : غنچه بی جلوهٔ دیدار تو دل تنگ شده

شمارهٔ ۱۰۳۲ : الهی در ره فقرم شکوه پادشاهی ده

شمارهٔ ۱۰۳۳ : نور عرفان در دل صافی ضمیران برده راه

شمارهٔ ۱۰۳۴ : پرتو افکن گشت رخسار تو تا در آینه

شمارهٔ ۱۰۳۵ : کردم از لخت جگر طرح زبان تازه ای

شمارهٔ ۱۰۳۶ : گشتم اسیر نوگل بلبل ندیده ای

شمارهٔ ۱۰۳۷ : دل چیست واله نگه ترک زاده ای

شمارهٔ ۱۰۳۸ : صورت حالش دگرگون شد ز گل رخساره‌ای

شمارهٔ ۱۰۳۹ : دوش بر قلب دل غم زده غافل زده ای

شمارهٔ ۱۰۴۰ : آه که امشب چه‌ها با دل ما کرده‌ای

شمارهٔ ۱۰۴۱ : ای دل از فیض محبت چه بسامان شده ای

شمارهٔ ۱۰۴۲ : عید من باشد گرفتاری به یار تازه ای

شمارهٔ ۱۰۴۳ : منظور دیده ها نه ای و نور دیده ای

شمارهٔ ۱۰۴۴ : باز از تغافلی صف پیمان شکسته ای

شمارهٔ ۱۰۴۵ : از برم دل می برد هر دم به رنگ تازه ای

شمارهٔ ۱۰۴۶ : تو جنگجو چقدر جور آشنا که نه ای

شمارهٔ ۱۰۴۷ : خیال تندخویی با دلم سر می‌کند بازی

شمارهٔ ۱۰۴۸ : ز بس با خویش بردم آرزوی سرمه سا چشمی

شمارهٔ ۱۰۴۹ : چون بی تو چارهٔ دل محزون کند کسی

شمارهٔ ۱۰۵۰ : نهانی در حجاب زندگانی

شمارهٔ ۱۰۵۱ : می افزود چراغ زندگانی

شمارهٔ ۱۰۵۲ : تا مرا شد با تو ای گل پیرهن دلبستگی

شمارهٔ ۱۰۵۳ : دست ریزش ساقیا هرگز مباد از ما کشی

شمارهٔ ۱۰۵۴ : ز زنجیری که عشق انداخت بر پای من ای قمری

شمارهٔ ۱۰۵۵ : گشاید بر رخت درهای فیض از یمن هشیاری

شمارهٔ ۱۰۵۶ : ای من فدای نام تو یا مرتضی علی

شمارهٔ ۱۰۵۷ : سر کویی بود عشرتگه ما یا گلستانی

شمارهٔ ۱۰۵۸ : ز هجرت پیکرم خواب فراموش است پنداری

شمارهٔ ۱۰۵۹ : چه خواهد شد دمی با غنچه هم‌آواز اگر باشی

شمارهٔ ۱۰۶۰ : خود را چو زخود جدا بیابی

شمارهٔ ۱۰۶۱ : زاهد از خشکی است کز مینا کند پهلو تهی

شمارهٔ ۱۰۶۲ : تا قیامت در شکنج دام زلف دلبری

شمارهٔ ۱۰۶۳ : دل دیوانهٔ عشق تو از هر قطرهٔ خونی

شمارهٔ ۱۰۶۴ : چند دل را به جهان گذران شاد کنی؟

شمارهٔ ۱۰۶۵ : خوش آن رندی که مینا را به ساغر می کند خالی

شمارهٔ ۱۰۶۶ : شوی ز خویش چو بیگانه یار خود باشی

شمارهٔ ۱۰۶۷ : ز چشمت سرمه گرد وحشت آهوست پنداری

شمارهٔ ۱۰۶۸ : جز تو روشن نبود دیدهٔ بیخواب کسی

شمارهٔ ۱۰۶۹ : اگر تن را نه در اول ز بالیدن نگهداری

شمارهٔ ۱۰۷۰ : کشید شور جنونم سوی بیابانی

شمارهٔ ۱۰۷۱ : دولت اگر ز پهلوی خست هوس کنی

شمارهٔ ۱۰۷۲ : در تعب باشد روانت تا گرفتار تنی

شمارهٔ ۱۰۷۳ : از رعونت تا به کی سرو پا در گل شوی

شمارهٔ ۱۰۷۴ : عقدهٔ دل واکند زلف گرهگیر کسی

شمارهٔ ۱۰۷۵ : دل می بردم غنچهٔ خندان تو جتی

شمارهٔ ۱۰۷۶ : از چه رو بی وجه با ما اینقدر بیگانگی

شمارهٔ ۱۰۷۷ : تا دور ز رخ نقاب کردی

شمارهٔ ۱۰۷۸ : به چشمم موج می دور از تو شمشیر است پنداری

شمارهٔ ۱۰۷۹ : از هر که گشت محو تو مستور نیستی

شمارهٔ ۱۰۸۰ : این چه بیداد است ای شمشاد قامت می‌کنی

شمارهٔ ۱۰۸۱ : به قصد کشتنم افراخت قد خورشید سیمایی

شمارهٔ ۱۰۸۲ : فسون‌سازی که دل را می‌برد نیرنگش از شوخی

شمارهٔ ۱۰۸۳ : هر قطرهٔ اشکم ز پی دیدن چشمی

شمارهٔ ۱۰۸۴ : چو شبنم به که فارغ از امید بال و پر باشی

شمارهٔ ۱۰۸۵ : از پای فکنده است مرا محنت و غم، های!‏

شمارهٔ ۱۰۸۶ : جبین را صندل اندود از چه ای ابرو کمان کردی؟

شمارهٔ ۱۰۸۷ : نصرت ده حبیب خدا مرتضی علی

شمارهٔ ۱۰۸۸ : به دنیا پشت پا زن تا شه روی زمین باشی

شمارهٔ ۱۰۸۹ : مستور گشت رویش زیر نقاب نیمی

شمارهٔ ۱۰۹۰ : اگر از دیدن عیب خلایق چشم می‌پوشی

شمارهٔ ۱۰۹۱ : موسم مستی است ایام بهاران های های

شمارهٔ ۱۰۹۲ : اگر چشمی به زیر افکنده باشی

شمارهٔ ۱۰۹۳ : مقصد ظاهرپرستان است و اهل دل یکی

شمارهٔ ۱۰۹۴ : تا که تو بر خویشتن سوار نباشی

شمارهٔ ۱۰۹۵ : اگر محاسبه روز حشر در نظر آری

شمارهٔ ۱۰۹۶ : چو شمع بزم حسن روستایی

شمارهٔ ۱۰۹۷ : به ششدر کار خود از شش جهت انداختی رفتی

شمارهٔ ۱

الهی ره نما سوی خود این مدهوش غافل را

ز دردت جامه زیب داغ چون طاووس کن دل را

برد بی‌طاقتی از عالم هستی برون دل را

تپیدن بال پرواز است مرغ نیم بسمل را

تب عشقت چنان در آتش بی‌تابی‌ام دارد

که شریان از تپیدن در فلاخن می‌نهد دل را

برآ از خویش و در گلزار مقصد کامرانی کن

ز خود رفتن به سالک می‌کند نزدیک منزل را

شود از جنبش گهواره خواب طفل سنگین‌تر

تپیدن بیشتر غافل کند دل‌های غافل را

ز طوفان حوادث فیض عجزت ایمنی بخشد

شکستن می‌برد جویا به ساحل کشتی دل را

شمارهٔ ۲

درونم بی‌تو شد دریای خون از شوق دیدن‌ها

حبابش داغ‌های سینه، موجش دل تپیدن‌ها

تپیدن می‌کند محروم‌تر از دولت وصلت

که سازد موج‌ها را عین دریا آرمیدن‌ها

به مطلب می‌رسد هرکس خلاف نفس بگزیند

به مقصد عاقبت خواهی رسیده زین تپیدن‌ها

مرو دنبال صید مطلب ای بیگانه از مطلب

که در آخر به سر خواهی درآمد زین دویدن‌ها

ز خود رایی چو معشوق تو جویا عالمی دارد

تبسم گونه‌ای در عین رنجش واکشیدن‌ها

چنان افکنده دام دلبری زلفت به محفل‌ها

که می‌آید صدای نالهٔ زنجیر از دل‌ها

قدم بردار در راه سلوک ای غافل از مطلب

که غیر از وادی بی‌خود شدن پیش است منزل‌ها

به مطلب می‌رسی گر از سر خود دست برداری

در این وادی شود از بی‌خودی‌ها حل مشکل‌ها

شود نیسان لطفش گرم ریزش چون بر اعمالت

نماید جمع از یک دانه اشک تو حاصل‌ها

نمی‌بینیم جویا غیر حیرت حاصل مردم

شد از خونابهٔ دل‌ها مگر تخمیر این دل‌ها

شمارهٔ ۳

چنان به پیش فلک نالم از غمت شب‌ها

که خون دل می‌چکد از دیده‌های کوکب‌ها

چو بسته خون دلم را به خویش می‌آرد

برای خنده گشایم اگر ز هم لب‌ها

نگاه برق گذارش چو شمع دل‌ها گشت

شرار شعلهٔ آهم شده است کوکب‌ها

دلم ز سختی ره ناله می‌کند چو جرس

که سنگ راه طلب گشته است مطلب‌ها

نمی‌کشم دم گرمی به کام دل جویا

ز ترس ریزش این آبگینهٔ قالب‌ها

شمارهٔ ۴

ساخت عکس عارضت رشک بهار آیینه را

تا تو ره دادی بیفزود اعتبار آیینه را

گرد کلفت می نشیند بر دل از اندک غمی

می کند آهی نهان زیر غبار آیینه را

شوخی حسن ترا نازم صفایش کم مباد

می کند دایم ز رویت شرمسار آیینه را

در پناه جرأتیم ایمن ز جور دشمنان

دایم از شمشیر می سازیم چار آیینه را

بشکن ای جویا دل آسوده را از سنگ درد

پیش مردان نیست اصلا اعتبار آیینه را

شمارهٔ ۵

چنان پرورده آغوش نزاکت در کنار او را

که سنگینی کند پیراهن بوی بهار او را

به سیر گلشنش با این نزاکت چون توان بردن

رسد ترسم ز موج نکهت گل زخم خار او را

خراش خار بیند از رگ گل رنگ رخسارش

شود گر در چمن برگ گلی آیینه دار او را

نباشد بی فشار غم بر ما عزتی دل را

دل عاشق چو خون گردید باشد اعتبار او را

گلاب از عارض او گرمی نظاره ام گیرد

دهم جویا در آغوش نگه از بس فشار او را

شمارهٔ ۶

ای به قربان تو گردند کمان ابروها

گردش چشم تو تعلیم رم آهوها

تا به کی در نظرت جلوهٔ صورت باشد

حسن معنی نگر از آینهٔ زانوها

پرتو افکن بود از مهر رخت بسکه دلم

استخوان همچو مه نو شده در پهلوها

حلقهٔ چشم تو دام ره خوبان باشد

سر نپیچند ز حکم نگهت آهوها

بحر عشق است میندیش که دارد جویا

موج سان همت دل تقویت بازوها

شمارهٔ ۷

صفای می نگر از جبههٔ گشادهٔ ما

حباب آب حیاتست جام بادهٔ ما

ز قوت دل و بازوی ناتوانیهاست

اگر ز رخ نبرد رنگ ایستادهٔ ما

هزار مرحله دوریم از خودی، پیداست

نشان نیستی ما زلوح سادهٔ ما

حریف بازوی جویا نمی شود گردون

که پشت قوس قزح بکشند کبادهٔ ما

شمارهٔ ۸

بی سرو قدت خاک نشینند چمن‌ها

شد پنبهٔ داغ جگر لاله سمن‌ها

کارم به حریف دو زبان کاش فتادی

چون غنچه سراپای زبانند دهن‌ها

بارید چو از ابر عطایش نم رحمت

در خاک کف بحر کرم گشت کفن‌ها

هرکس که ترا دید دمی بس که ز خود رفت

در بزم تو بوی خبر آید ز سخن‌ها

آهنگ گلستان چو کند سرو تو از شوق

آیند چو طاووس به پرواز چمن‌ها

بر زلف مزن شانه که محتاج نباشد

دل‌بستگی عاشق مسکین به رسن‌ها

هرکس شده جویا چو تو سرگشتهٔ غربت

اکسیر فراغت شمرد خاک وطن‌ها

شمارهٔ ۹

نخواهم زان گل رخسار برداری نقابش را

که ترسم گرمی نظاره ای گیرد گلابش را

نسیم امروز با بوی که آمد رو به این وادی

که ماند آغوش حسرت باز هر موج سرابش را

نباشد با رم ما برق را لاف سبک سیری

که آرام رگ خوابست موج اضطرابش را

خبردار دل خود باش در بزم شراب او

نسازی خام سوز از گرمی مجلس کبابش را

دلم بگداخت جویا از خیال شعلهٔ حسنش

ندارد ظرف مینا طاقت زور شرابش را

شمارهٔ ۱۰

کی به گوش او کند جا ناله های زار ما

سرمهٔ آواز شد خون دل افگار ما

غنچه سان از شکوه گر لبریز خون دل شویم

گل کند رنگ خموشی از لب اظهار ما

می رویم افتان و خیزان در ره دردت چو گره

می توان بر حال ما بی پرداز رفتار ما

گفتگوی ما اسیران جز صغیر درد نیست

می تراود ناله چون نی از لب گفتار ما

از خیالش کلبه ام جویا تجلی زار شد

حیرت دیدار دارد صورت دیوار ما

شمارهٔ ۱۱

داغ تو بود لاله صفت زیب تن ما

چون غنچه بود زخم تو جزو بدن ما

دور از گل رخسار تو مانند شکوفه

از پنبهٔ داغ است به تن پیرهن ما

ما بلبل پر سوختهٔ گلشن عشقیم

نشکفت گلی غیر جنون از چمن ما

ای مرده دلان یک نفس از ما نگریزید

بوی دم عیسی شنوید از سخن ما

خو کردهٔ آغوش نزاکت منشانیم

از پرتو مهتاب سزد پیرهن ما

داریم ز بس حسرت دیدار چو جویا

هم مجلس تصویر بود انجمن ما

شمارهٔ ۱۲

می‌نهد بر سینه، داغم، عشق سیم‌اندام‌ها

یا برای مرغ دل می‌گسترد گل، دام‌ها

سینه را چندان کند تا از برش دور افکند

می‌کند دایم نگین پهلو تهی زین نام‌ها

نیست حرف راست‌بازانت، دورو، کاین قوم را

غنچه آسا لخت دل باشد زبان در کام‌ها

خرم آن بیدل که در شب‌های هجران با تو بود

گرم گلبازی ز رفت و آمد پیغام‌ها

مهربان‌تر شو که در آیین عاشق‌پروری

ناز چون بسیار شد کم نیست از ابرام‌ها

تلخکام آرزوی او به نقد جان خرد

چون کند شکرفروشی لعلش از دشنام‌ها

شیشه را تنها نشد در محفلت قالب تهی

بازماند از حیرت بزمت دهان جام‌ها

گر چنین از فیض نقش پای او بالد به خویش

‏ بگذرد روی زمین جویا ز پشت بام‌ها

شمارهٔ ۱۳

پرتو حسن زبس سوخته بال و پر ما

سرمهٔ دیدهٔ عنقا شده خاکستر ما

کشتهٔ عشق بتان زندهٔ جاوید بود

دم عیساست دم تیغ جفا بر سر ما

اول گام به سر منزل مقصود رسیم

بیخودی در ره تحیق بود رهبر ما

از غلاف هوس نفس برآییم چو تیغ

تا به کی در پس این پرده بود جوهر ما

مهر، نقش قدمم همت جویا باشد

چتر شاهنشهی فقر بود بر سر ما

شمارهٔ ۱۴

شد بهار و بیخودیم از نشئهٔ جام هوا

توبهٔ ما را شکست امروز ابرام هوا

جلوهٔ آهم هوا را بسکه رنگین کرده است

صد تذرو اینجا گرفتارند در دام هوا

سینه چاک از پردهٔ عصمت دم بیرون نهد

هر که همچون صبح می گردد می آشام هوا

می دهیدم می که با صد تر زبانی گفته است

قاصد شبنم به گوش غنچه پیغام هوا

زودتر جویا به گلشن رو که علوی گفته است:‏

‏«نالهٔ بلبل به یاران بود پیغام هوا»‏

شمارهٔ ۱۵

مگر به سعی توان دید جسم لاغر ما

یک استخوان چو هلال است پای تا سر ما

همیشه سایهٔ عشق تو بود بر سر ما

چکیدهٔ جگر آتش است گوهر ما

نوید وصل ترا احتیاج قاصد نیست

که هر پریدن چشمی بود کبوتر ما

در آتشیم ز بس در هوای گمنامی

چراغ دودهٔ عنقا بود سمندر ما

زدست و پا زدن آخر به هیچ جا نرسد

در این محیط چو موج هوا شناور ما

زجوش گریه جلا یافت دیده ام جویا

نکو زآب برون آمده است ساغر ما

شمارهٔ ۱۶

تو و بدمستی و رندی و میْ‌آشامی‌ها

من و خون خوردن و رسوایی و ناکامی‌ها

صبح نوروز خرام است، مبارک باشد

بر تنت جامهٔ چسپان خوش‌اندامی‌ها

نشئه‌ای نیست به غربت می رسوایی را

به وطن می‌بردم خواهش بدنامی‌ها

پختهٔ عشق کجا، شکوهٔ بیداد کجا؟

دل کم حوصله باشد ثمر خامی‌ها

باده می‌نوش که تا هست جهان، خواهد بود

رنگ بر چهرهٔ گل از قدح‌آشامی‌ها

شمارهٔ ۱۷

قانع شده ست دل به تمنای او مرا

در سر بس است شورش سودای او مرا

در عشق پای تا به سرم خون شد و چکید

از بس فشرده پنجهٔ گیرای او مرا

کی در حریم کعبهٔ مقصود ره دهد

از خود برون نکرده تمنای او مرا

در حیرتم که جان به کجایش فدا کنم

از بس گرفته شوق سراپای او مرا

پیش از نگه به گلشن دیدار می رسم

از جای برده شوق تمنای او مرا

جویا به رنگ لاله ز بخت سیه مدام

در خون نشانده داغ تمنای او مرا

خط سبز خو برویان یاد می آید مرا

یعنی از جوش بهاران یاد می آید مرا

کرده جا در تنگنای سینه ام یک شهر غم

مصر دردم از عزیزان یا دمی آید مرا

اختلاط جام و مینا هر کجا بینم بهم

گرمخونیهای مستان یاد می آید مرا

چون به یاد آن گل رخسار می نالد دلم

از بهار و عندلیبان یاد می آید مرا

هر کجا بینم به خاک افتاده برگ لاله ای

لخت دل با داغ حرمان یاد می آید مرا

گرم شوخی سرمه را بینم چو در چشم بتان

گرد میدان صفاهان یاد می آید مرا

صحبت تسلیم را جویا کنم چون آرزو

دامن تخت سلیمان یاد می آید مرا

شمارهٔ ۱۸

سینهٔ صد چاک مانند قفس داریم ما

نالهٔ پهلو شکافی چون جرس داریم ما

رازدار عشق را نبود مجال دم زدن

بخیه بر زخم دل از تار نفس داریم ما

عاقبت با گوشه ای از هر دو عالم ساختیم

کنج چشم سرمه آلودی هوس داریم ما

عشق سرکش را به جسم زار، الفت داده ایم

صد نیستان شعله در آغوش خس داریم ما

زندگانی در گرفتاریست ما را چون حباب

از قفس گوییم جویا تا نفس داریم ما

شمارهٔ ۱۹

ایمن از جور حوادث ساخت عجز من مرا

شیشه جانیها حصاری گشت از آهن مرا

چون نباشم خوشدل از بیتابیی کز درد اوست

صبح نوروزیست هر چاکی ز پیراهن مرا

آتشم؛ آتش، مکن تکلیف سیر گلشنم

پر فشانیهای بلبل می زند دامن مرا

بر نمی تابد مزاج نازکم گلگشت باغ

بی دماغ از نکهت گل می کند گلشن مرا

پردهٔ فانوس نتواند حجاب شمع شد

کی نهان در سینه می ماند دل روشن مرا

بار سنگین گریبان برنتابد وحشتم

در جنون جویا چو صحرا بس بود دامن مرا

شمارهٔ ۲۰

برده سیر آهنگی امشب بر فلک داد مرا

دل شکستن داده پهلو تند فریاد مرا

چون شرر هر ذرهٔ او بال بیتابی زند

کوه قاف ار بشنود نام پریزاد مرا

صید دلها می کند هردم به رنگ تازه ای

دام صد نیرنگ در خاکست صیاد مرا

تا کند نو رسم و آئین فراموشی گهی

می دهد ره در حریم خاطرش داد مرا

بسکه بر گرد کورت کشته ام شوقت، دهد

بال و پر در خاک همچون ریشه فریاد مرا

در شب هجران او جویا به خود پیچیدنم

نالهٔ زنجیر سازد تند فریاد مرا

شمارهٔ ۲۱

تا گشته است پای خم آرامگاه ما

گردیده است کوه بدخشان پناه ما

سنگین ز گرد کلفت دل بسکه گشته است

بر پای ما چو سلسله افتاده آه ما

تا آب تربیت نخورد از گداز دل

چون داغ لاله قد نکشد سرو آه ما

در رنگ همچو رشتهٔ یاقوت غوطه خورد

از پهلوی عذار تو مد نگاه ما

سنگین دلیست لنگر شمشیر ابروش

کس جان بدر نبرد زمژگان سپاه ما

از دل متاع درد به تاراج گریه رفت

پنهان در اشک همچو حباب ست آه ما

از بس به شوق دیدنت از جا درآمده

چون شمع بر سر مژه باشد نگاه ما

برقع ز رخ فکنده درآ در حریم وصل

باشد نقاب روی تو شرم نگاه ما

جویا به بزم حیرت او همچو پیک کنگ

گویید خبر زحال دل ما نگاه ما

شمارهٔ ۲۲

گشت از اندیشهٔ آن ترک ستم مشرب ما

همچو تبخال گره بر لب ما مطلب ما

سوز عشق از سر ما تا دم آخر نرود

استخوانی شده چون شمع ز داغت تب ما

آرزوها همه در پردهٔ دل پنهان ماند

حرف مطلب نشنیده است کسی از لب ما

کوکب طالع ما در دل شب روشن گشت

‏ صبح نوروز شد از فیض وصالت شب ما

چشم بد دور از آن آتش رخسار که دوش

سوخت جویا چو سپند از غم او کوکب ما

شمارهٔ ۲۳

ما راست ای سرآمد لیلی نگاه‌ها

از هر نگه به وادی وصل تو راه‌ها

از حیرت تو چون صف مژگان به دور چشم

مانده است خشک بر لب ما فوج آه‌ها

بر خاک جلوه‌گاه تو ای شمع بزم قدس

پروانه‌وار گرم تپیدن نگاه‌ها

توحید را وجود فلک‌ها دلیل بس

استاده بی‌ستون ز که این بارگاه‌ها؟

از مهر و ماه، پرردگیان حریم قدس

بر آسمان فکنده ز شوقت کلاه‌ها

جویا جواب آن غزل واعظ است این

دل‌ها ز های های غمت خانقاه‌ها

شمارهٔ ۲۴

زهی از بادهٔ شوق تو ساغر کاسهٔ سرها

نهان در هر دل از شور تمنای تو محشرها

به باغ از جلوهٔ رنگین فروزی آتش رشکی

که دود از گل گل طاووس برخیزد چو مجمرها

به بحر خون، تپیدن‌های دل‌ها کی عبث باشد؟

به جایی می رسد آخر تلاش این شناورها

زشرح زخمهای سینه کردم نامه ای انشا

که باشد چاک چاک از درد او بال کبوترها

تماشا دارد امشب سینهٔ سوراخ سوراخم

به دم آورده است از داغ‌ها فوج سمندرها

گدای نعمت دردم به راه جست و جو جویا

ببندم بر میان دل را، چو کشکول قلندرها

شمارهٔ ۲۵

فروغ بادهٔ لعلی برافروزد چو رنگش را

نقاب از پرنیان گل سزد حسن فرنگش را

نگاه نازپرورد تو بر کهسار اگر افتد

به چشم شوخی مژگان بود رگهای سنگش را

مشو غافل! زبان ناز هم فمیدنی دارد

هزاران آشتی باشد نهان در پرده جنگش را

زبس جوش لطافت در نظرها در نمی آید

نقاب از بوی گل سازند حسن نیم رنگش را

شود از پهلوی من ناوک او شوختر جویا

دلم مانند شریان در طپش آرد خدنگش را

شمارهٔ ۲۶

چنین در خاک اگر باشد تپش جسم نزارم را

زند بر شیشهٔ چرخ برین سنگ مزارم را

نه تنها درد حرمان تو روزم را سیه دارد

چو داغ لاله در خون می‌کشد شب‌های تارم را

به یاد آن بهار جلوه گلریزان اشک من

کند رشک گلستان ارم، جیب و کنارم را

عجب گر تا دم محشر زخواب ناز برخیزد

ربود از بسکه چشم نیم مست او قرارم را

نشسته چو رگ یاقوت در خون جگر جویا

غمش در سختی از بس بگذراند روزگارم را

شمارهٔ ۲۷

می نماید در شب تاریک راه دور را

چشمی از شمع است روشن تر عصای کور را

رستمی، تا چون کمان حلقه بر خود غالبی

می کند گردآوری برگشتن از خود زور را

در پناه عجز ایمن گشتم از جور سپهر

رهزنی در پی نباشد کاروان مور را

شوخی مژگان شد از بیماری چشم تو بیش

اضطراب نبض افزون تر بود رنجور را

عشق را نازم که چون بر تخت استغنا نشست

کرد کشکول گدایی کاسهٔ فغفور را

شمارهٔ ۲۸

هر قدر زور آورد عشقت شکیباییم ما

شمع سان در سوختنها پای بر جاییم ما

کس زحال تیره روزان جنون آگاه نیست

همچو شب در خود نهان از جوش سوداییم ما

می رویم از خویشتن چون شمع با بال نگاه

تا به رخسار تو سرگرم تماشاییم ما

مشت خاک ما کند جولان قمری بر هوا

گرد راه جلوهٔ آن سرو بالاییم ما

واله دیدار را نظاره از جا می برد

همچو شبنم محو آن خورشید سیماییم ما

ما نه ما باشیم تا مستیم اسیر خویشتن

چون زخود رفتیم در راه طلب ماییم ما

تنگنای شهر مانوس مزاج عشق نیست

همچو مجنون از هواداران صحراییم ما

در نظرشان دگر جویا قناعت پیشه راست

پای در دامان اگر بردیم دریاییم ما

شمارهٔ ۲۹

دل فرهاد درد ناخن اندیشهٔ ما

آب از خون رگ سنگ خورد شیشهٔ ما

بازوی همت ما قوت دیگر دارد

می کند جلوهٔ شیرین شرر تیشهٔ ما

نالهٔ برق شکارش دل خارا بشکافت

جگر شیر بلرزد زنی بیشهٔ ما

مستی ما همه از جلوه دیدار تو بود

می تجلی بود و طور بود شیشهٔ ما

ما و جای دگر از کوی تو رفتن؟ هیهات!‏

به وصال تو که نگذشت در اندیشهٔ ما

آتش دل بشد از گریه فزون تر جویا

سوخت همچون مژه در آب رگ و ریشهٔ ما

شمارهٔ ۳۰

ساخت درد تازه محو از خاطرم آزارها

می کند سوزن تهی پارا علاج خارها

پرنیان شعله می بافم زتار و پود آه

می توان دریافت حالم از قماش کارها

گرد کلفت بسکه آید با سرشک از دل به چشم

پرده های دیده در ما و تو شد دیوارها

هر قدر طول امل، آزار مردم بیشتر

هست درخورد درازی پیچ و تاب مارها

نشتر مضراب چون بر رگ زنی طنبور را

خون به جای نغمه می آید برون از تارها

با بزرگانست جویا نشئهٔ کوچک دلی

هم‌زبان گردند با هر کودکی کهسارها

شمارهٔ ۳۱

بسکه در راه طلب ضعف است دامنگیر ما

می‌تواند نقش پا شد حلقهٔ زنجیر ما

ما خراب از رنجش بیجای او گردیده‌ایم

گر بیفشاند غبار از دل، شود تعمیر ما

قدرت ما پنجهٔ خورشید را تابیده است

برق در کار رم است از هیبت شمشیر ما

رنگ رویم را نه تنها قوت پرواز نیست

ناله هم برخاستن نتواند از زنجیر ما

سرگرانی بی‌سبب آزار جویا می‌کند

اینقدرها رنجش بیجا چرا تقصیر ما

شمارهٔ ۳۲

چسان بینم به دست غیردامان وصالش را

پریرویی که پروردم به خون دل نهالش را

به جای اشک حسرت خون دل می بارد از چشمم

زمژگان تا به چنگ آورده دامان خیالش را

به چشم کم مبین افتادگان عشق را هرگز

که از چرخ برین برتر بود جا، پایمالش را

از این پیمانه، چون پیمانهٔ دل، بوی درد آید

که آورد از مزار عاشقان خاک سفالش را؟

چو عمر رفته دیگر بر سرت هرگز نمی آید

مگر در خواب بینی بعد از این جویا خیالش را

شمارهٔ ۳۳

غمش گرم تپش گه شعله‌آسا می‌کند ما را

گهی بی‌دست و پا چون موج دریا می‌کند ما را

چنان در پردهٔ خاموشی‌ایم از دیده‌ها پنهان

که آواز شکست رنگ پیدا می‌کند ما را

ز هم‌پروازی عنقا نبستم طرفی از عزلت

به گمنامی چو خود مشهور دنیا می‌کند ما را

به راه کعبهٔ شوقت فغان از دل تپیدن‌ها

که مانند جرس هر لحظه رسوا می‌کند ما را

ز خود بیگانه یابم خویش را تا به خودم، جویا!‏

بنازم بی‌خودی‌ها را که از ما می‌کند ما را

شمارهٔ ۳۴

نیست باکی زآتش سودا دل شوریده را

کی هراس از برق باشد کشت آفت دیده را

تهمت آلود علایق چون شود عزلت گزین؟

گرد ره کی می نشیند دامن برچیده را؟

حلقه های دود آهم می شود قلاب دل

در نظر آرم چو آن مژگان برگردیده را

کی شوم روشن سواد زلف او از دیدنی

کس به یک خواندن نفهمد معنی پیچیده را

چشم خواب آلود او را سرمه بیهوشی فزود

خامشی افسانه باشد فتنهٔ خوابیده را

شمارهٔ ۳۵

ضعف کرد آگه از احوالم دلارام مرا

رنگ از رخ رفتهٔ من برد پیغام مرا

ترسم از جوش نزاکت چون رگ گل جا کند

تار پیراهن به تن شوخ گل اندام مرا

دام در خاکی بود هر جلوه موج مرا

بگذراند بسکه غم در کلفت ایام مرا

همچو آن زخمی که بعد از به شدن آید بهم

محو می سازد نگین از ننگ من نام مرا

بسکه جویا خو به سختیهای دوران کرده ام

در دل خارا شرر کی دارد آرام مرا

شمارهٔ ۳۶

بیا از قید بیدردی دمی آزاد کن ما را

ز درد ساغر غم ای محبت شاد کن ما را

نوشتم در وصیت نامهٔ طومار آه خود

که صیدی را به خون غلطان چو بینی یاد کن ما را

خمارم رهبر دشت فنا گردید ای ساقی

کرم فرما و از ته جرعه ای ایجاد کن ما را

خراب رنجش بیجا شده معمورهٔ طاقت

بیفشان گرد کلفت از دل و آباد کن ما را

خماره باده غفلت فراوان درد سر دارد

زسر جوش ندامت ساغری امداد کن ما را

سراغ ما نمی یابی مگر در وادی عنقا

زخود رفتن به هر جا می رسی فریاد کن ما را!‏

شمارهٔ ۳۷

گرچه باشد در بر ما دلبر می نوش ما

نیست جز ما چون کمان حلقه در آغوش ما

هیچگه آواز بوی غنچه ای نشنیده ای؟

غافلی از جوش فریاد لب خاموش ما

نیست خورشید اینکه صبح و شام بینی بر افق

کف به لب می آورد دیگ فلک از جوش ما

بسکه غیر از غنچه اش حرفی زکس نشنیده ایم

همچو گل لبریز رنگ و بوست دایم گوش ما

در پی وحشی غزالی بسکه از خود رفته ایم

نوش بر دوش رم عنقاست جویا هوش ما

شمارهٔ ۳۸

در عشق دل چو مخزن اسرار شد مرا

آئینه تجلی دیدار شد مرا

از بس نهان ز درد تو در گرد کلفتم

رنگ شکسته رخنهٔ دیوار شد مرا

برباد پای شوق و برون تاختم زخویش

پست و بلند مرحله هموار شد مرا

باشد مدام گرم پرافشانی از طپش

دل عندلیب آن گل رخسار شد مرا

تنگی دل فزود به کتمان راز عشق

قفل در خزینهٔ اسرار شد مرا

شمارهٔ ۳۹

نصیبی گر زسوز سینه ام می بود مجنون را

زابر چشم تر دریای خون می کرد هامون را

دمی گر پشتگرمی از بسوی باده می دیدم

سبک می کردم از بار خرد دوش فلاطون را

نماید از پس تسخیر عالم خسرو حسنت

نگین کنده از موج نزاکت لعل میکون را

خدا از چشم بد لیلی نگاهان را نگه دارد

رواجی داده اند از تیغ ابرو دین مجنون را

به رنگ غنچه اسرار درونم گل کند آخر

نهان در پرده باشد صدزبان دلهای پرخون را

اگر دردی کش پیمانهٔ مجنون شوی، دانی

کف دریای بی مغزی بود در سر فلاطون را

تو جویا با چنین رنگین خیالی چون نهان مانی

بود شهرت ز یک برجسته مصرع سرو موزون را

شمارهٔ ۴۰

می تپد دل بسکه در هجر گل آن رو مرا

مضطرب شد استخوان چون نبض در پهلو مرا

حسن معنی تا نمود آیینهٔ زانو مرا

شد بلند از هر سو مو نغمهٔ یاهو مرا

گر به قدر غم به فریاد آیم از بیداد عشق

می شکافد چون جرس درد فغان پهلو مرا

مو بموی پیکرم آیینهٔ معنی نماست

تا به دام حیرت آورد آن خم گیسو مرا

آه گرمم بوی گل ریزد به دامان هوا

گرم گلبازیست در دل یاد روی او مرا

می روم جویا به سیر لامکان بیخودی

گردل وحشت گزین من دهد پهلو مرا

شمارهٔ ۴۱

سوختم در یاد شمع عارض جانانه‌ها

بر هوا دارد غبارم شوخی پروانه‌ها

باده تا افروخت شمع عارضش را می‌کند

موج می بی‌تابی پروانه در پیمانه‌ها

هیچگه بی‌آه دودی از دل ما برنخاست

باشد از دیوانه‌ها آبادی ویرانه‌ها

مهر و مه بی‌تابی پروانه بر گردش کنند

گر بریزند از غبارم رنگ آتشخانه‌ها

داغ دل از قصه فرهاد و مجنون تازه شد

ریخت بر زخمم نمک‌ها شور این دیوانه‌ها

در کف ما اختیار توبه را نگذاشتند

سرنوشت ماست جویا از خط پیمانه‌ها

شمارهٔ ۴۲

هوای دشت چون افتاد در سر آن پریرو را

طپیدن های دل صحرا به صحرا برد آهو را

حریف نکته چین را پاسداری کن چو آیینه

یکی صد گوید از عیبت شکستی گر رسد او را

چو نقش پا به هر گامی سری بر خاک اندازد

فسان از سخت رویی باشد آن شمشیر ابرو را

نگردد تنگ دستی پردهٔ روی هنر هرگز

به جیب پاره چون پنهان تواند داشت گل، بو را

وفور نور حسنش مانع نظاره شد جویا

صفای جبهه اش باشد نقاب آن روی نیکو را

شمارهٔ ۴۳

چسان عنقا کند با هوشم آهنگ پریدن‌ها

که ریزد سستی پرواز او رنگ تپیدن‌ها

به عزم چیدن گل تا خرامت گلشن‌آرا شد

بود از شوق دستت غنچه دلتنگ نچیدن‌ها

نمی‌زیبد تواضع از تو با این قامت رعنا

که زیبا نیست جیب سرو در چنگ خمیدن‌ها

چمن پیرا شود او با لب میگون اگر روزی

کند گل هم به رنگ غنچه آهنگ مکیدن‌ها

ز وحشت گشت با عنقا دلم هم آشیان جویا

بود بر تخت، این دیوانه را ننگ رمیدن‌ها

شمارهٔ ۴۴

از چشم کم مبین به تن ناتوان ما

سنگین بود بسان گهر استخوان ما

جز خویش با که شکوهٔ درد تو سر کنیم

پنهان چو غنچه در دل ما شد زبان ما

ای آسمان زقامت خم گشته ام بترس

دست تو نیست در خور زور کمان ما

تا ازوفور تنگدلی غنچه گشته ایم

بی بهره اند خلق زفیض نهان ما

کردم ز بس بدل به شنیدن مقال را

جویا چو غنچه گوش شد آخر دهان ما

شمارهٔ ۴۵

زراحت بیش بینند اهل خواری پایمالی را

بجز افتادگی تعبیر نبود خواب قالی را

مکدر خاطرم سا قی، از آن می ریز در کامم

که می سازد بلورین از صفا جام سفالی را

به عالم اعتبار کیمیا می داشت جمعیت

به زلف او نمی دادند اگر آشفته حالی را

فرنگی نرگسش چون می به جام طاقتم ریزد

کنم آب خمار او شراب پرتگالی را

نگاهی چشم دارم از تو کز وی بوی لطف آید

چه پیمایی به من ساقی دمادم جام خالی را

برات عشرتم بر گلشن کشمیر شد جویا

بحمدالله که دارم منصب آسوده حالی را

بنگر رخ بر گلشن کشمیر شد جویا

بحمدالله که دارم منصب آسوده حالی را

شمارهٔ ۴۶

بنگر رخ به آتش می تاب داده را

حسن صفا به گوهر سیراب داده را

هردم ز آسمان زبون کش رسد شکست

همچون حباب خانه به سیلاب داده را

در سینه ام ز شوخی مژگان شکسته ای

صد دشنه ای به زهر ستم آب داده را

ماند ز نازها که به ابرو کند مدام

چشم تو مست پشت به محراب داده را

جویا به طرز آن غزل بینش است این

‏«ماند دلم سفینه به گرداب داده را»‏

شمارهٔ ۴۷

چشم بستن شمع‌سان بی‌تاب می‌سازد مرا

ور به رخسارت گشایم آب می‌سازد مرا

آتش رخسار او نگذاشت در چشمم نمی

با وجود آنکه هردم آب می‌سازد مرا

صندل درد سرم، از درد می سامان مکن!‏

من که مخمورم شراب ناب می‌سازد مرا

گر توانم کردن از خود پهلوی همت تهی

آسمان با سرکشی محراب می‌سازد مرا

با وجود آنکه جویا در گداز حیرتم

لذت سرگشتگی گرداب می‌سازد مرا

شمارهٔ ۴۸

به خون دیدهٔ حسرت سر رشته اند مرا

زسوز عشق نکویان برشته اند مرا

ندیده رنگ رخم روی سرخیی هرگز

خط جبین مگر از زر نوشته اند مرا

همیشه بسته لب از عیب مردمان باشم

برای بخیهٔ این زخم رشته اند مرا

جواب آن غزل «فکرت» است این جویا

‏«چو صفحهٔ غلط از سر نوشته اند مرا»‏

شمارهٔ ۴۹

ترا محرومی ارزانی زآغوش تپیدن‌ها

مرا صحرا به صحرا می‌برد جوش تپیدن‌ها

به جای شیر از طفلی ز بس خوناب غم خوردم

مرا گهوارهٔ راحت شد آغوش تپیدن‌ها

چنان از شش جهت افشرد سختی‌های ایامم

که رفتم چون رگ یاقوت از هوش تپیدن‌ها

بحمدالله که شد دردم دوای درد بی‌دردی

نهد مرهم به نیش راحتم نوش تپیدن‌ها

شمارهٔ ۵۰

نباشد عقده‌ای در خاطر ار ابنای دنیا را

به سان رشتهٔ گوهر به هم راهیست دل‌ها را

به خال روی رنگی می‌دهم نسبت سویدا را

نهان در گرد کلفت دیده‌ام از بس که دل‌ها را

شوم چون اشکریزان در تمنای گل رویی

سرشکم دامن گلچین کند دامان صحرا را

ز وحشت درتنم هر موج خون باشد رگ برقی

سراغم منصب آوارگی بخشیده عنقا را

زبان نازش از هر جنبش ابرو بفهماند

که اینک با همین شمشیر گیرم ملک دلها را

بود هر مد آهم رشته طول امل جویا

نهان کردم زبس در پرده های دل تمنا را

شمارهٔ ۵۱

ز سوزنامهٔ من سوخت بال و پر کبوتر را

چو قمری آتش من ساخت خاکستر کبوتر را

چو دریایی که باشد موجزن، از شوق کوی او

به تن بال پریدن می شود هر پر کبوتر را

زشوق نامه ام بر خاک بیتابی تپیدنها

زبال و پر مرقع می کند در بر کبوتر را

چنان خوناب حسرت می چکد دایم زمکتوبم

که هر پرگشته چون مژگان عاشق تر کبوتر را

زشرح زهر غم جویا عجب نبود زمکتوبم

که سازد همچو طوطی سبز پا تا سر کبوتر را

شمارهٔ ۵۲

نشئهٔ می مایهٔ صد درد سر باشد مرا

دور ساغر بی تو گرداب خطر باشد مرا

سرگردان دارد خمار باده ام از زندگی

آسمان چون کوه بر بالای سر باشد مرا

نیستم مانند بلبل هرزه گرد هر چمن

باغها طاؤس سان از بال و پر باشد مرا

زندگی بی جلوهٔ نازک میانان مشکل است

رشته جان بستهٔ موی کمر باشد مرا

نقش بر آب است اساس هستی من چون حباب

تکیه بر سیلاب اشک چشم تر باشد مرا

گریهٔ بیتاب عشقم خالی از دردی نمی ام

نالهٔ بی طاقت هجرم اثر باشد مرا

طینت پاک است جویا لازم اهل سخن

آب شمشیر زبان آب گهر باشد مرا

شمارهٔ ۵۳

زدل بیرون می برد یاد ایام شبابم را

عمارت می کند پیمانه ای حال خرابم را

زبان رمز می فهمی مشو غافل زمکتوبم

به خود پیچیدن او می نماید پیچ و تابم را

به یک لبخند قانع نیست دل، ساقی سرت گردم

تبسم بیشتر کن، شورتر گردان کبابم را

شب هجران دلم را می گزد پیمانه پیمایی

زبان مار سازد دوریت موج شرابم را

دلم افلاک را از هر طپش در لرزه اندازد

به چشم کم نشاید دید جویا اضطرابم را

شمارهٔ ۵۴

به خلق خوش معطر ساز باغ آشنایی را

زدلگرمی فروزان کن چراغ آشنایی را

سر و سامان دشمن بودنم با خصم کی باشد؟

ندارم من که با یاران دماغ آشنایی را

زارباب محبت غیرنامی نیست در عالم

مگر گیریم از عنقا سراغ آشنایی را

به یاد آب و تاب او دهد چشم و دلم هر شب

زخون و اشک، آب و رنگ باغ آشنایی را

چو خون مرده، بی درد محبت، شد سیه جویا

چراغ خلوت دل ساز داغ آشنایی را

شمارهٔ ۵۵

رنگین کنی زخون جگر گر خیال را

شاید که دلنشین شود اهل کمال را

در پیش قامت تو چو بید موله است

سر بر زمین ز بار خجالت نهال را

مایل به ابروی تو دم حیرتم که هست

حاجت به همنشین ادافهم لال را

ترسم به شیشه خانهٔ رنگت فتد شکست

با ماهتاب چهره مکن آن جمال را

تا در خیال نرگس پرخواب او شدم

بستم به چشم و دل، ره خواب و خیال را

از فیض عجز در چمن عرش طایریم

اینجا شکست شاهپری کرده بال را

سروت به گلشنی که خرامان شود به ناز

خجلت، چو نخل موم، گدازد نهال را

جویا به روی خفتهٔ غفلت زند گلاب

با چشم کم مبین عرق انفعال را

شمارهٔ ۵۶

امشب فزود دل ز طپش جوش دیده را

گردیده دامن آتش خس پوش دیده را

بالد طراوت از گل رخسار او به خویش

پر کرده سیر غبغبش آغوش دیده را

خودداری از نگاه من امشب مدار چشم

حیرانیم ربوده زبس هوش دیده را

موج سرشک پرده در راز عاشق است

بر دل بریز ساغر سر جوش دیده را

جویا شنیده آنکه زبان فهم حیرت است

فریادها بود لب خاموش دیده را

شمارهٔ ۵۷

گل با سر بازار بسنجد چو چمن را

بازر به ترازو ننهد خاک وطن را

بر سرو، نسیم سحری برگ گل افشاند

بنگر به گلستان دم طاووس چمن را

ای هم نفسان سیر چمن فرع دماغ است

دور از گل آن رو چه کنم سرو و سمن را

کو دل که کس اندیشهٔ گلگشت نماید

کو دیده که یک ره بتوان دید چمن را

عریان نشوی همچو گهر در همهٔ عمر

از گرد یتیمی کنی ارجامهٔ تن را

جویا بر هر کس نتوان نکته سرا بود

بر خاک میفکن در نایاب سخن را

شمارهٔ ۵۸

که چو سوزن دوختی بر جامه چشم خویش را

گاه عینک وار بر عمامه چشم خویش را

می نویسم نامه و از فرط شوق دیدنت

بسته ام نرگس صفت بر خامه چشم خویش را

همچو آن عینک که در جزوی فراموشش کنند

کردم از شوقت نهان در نامه چشم خویش را

ترک دنیا کرده ام در عین خواهش های نفس

بسته ام در گرمی هنگامه چشم خویش را

تا به کی مانند داغ لاله خواهی دوختن

از طمع بر سرخ و زرد جامه چشم خویش را

از خیال مهر رویی دیده ام جویا چو شمع

روشنی افزای صد هنگامه چشم خویش را

شمارهٔ ۵۹

هست تا ترک تعلق کرده سامان مرا

پرتو مه شمع کافوری شبستان مرا

چشم آن دارم که گردد بحر رحمت موج زن

در گداز آرد چو خجلت کوه عصیان مرا

غنچه گردید از فشار پنجهٔ غم سینه ام

تنگی دل در قفس دارد بیابان مرا

گر به خاک افتادم از عجزم مباش ایمن که هست

خندهٔ شیران لب زخم نمایان مرا

از صفای سینه ام آئینه ساز جلوه شو

مطلع صبح سعادت کن گریبان مرا

جرأتم در معصیت افزون شد از امید عفو

ابر رحمت سبز دارد کشت عصیان مرا

خرمن عصیان رود جویا به سیلاب فنا

پنجهٔ لطفش بیفشارد چو دامان مرا

شمارهٔ ۶۰

سرت گردم به گلشن جلوه ده آن روی چون گل را

رگ لبریز خون ناله کن منقار بلبل را

مرا سرپنجهٔ حسن است طاقت آزما امشب

که موج بحر بی تابی کند کوه تحمل را

مبادا حالی او گردد و بیگانگی آرد

نگاه شوخش از حد می برد با ما تغافل را

تجرد پیشگان مستغنی اند از دولت دنیا

گهر ریگ تا دریا بود بحر توکل را

ز صرصر پنجه زردار گل بر خاک می افتد

بپیچد باددستی‌های ما دست تمول را

تهی دارند پیران خمیده غور کن یک ره

که جا پیوسته جویا بر سر دریا بود پل را

شمارهٔ ۶۱

نونهال من چو دید آیینه را

از گریبان گل دمید آیینه را

خلق خوش با سینهٔ صفای تو است

هیچ کس بی رو ندید آیینه را

از گداز شرم پیش عارضش

چون عرق جوهر چکید آیینه را

دیده چون بگشود عکست بر رخت

همچو دل بر طپید آیینه را

می کند نام خدا عکس لبت

جام لبریز نبید آیینه را

صورتت چون عکس اندازد درو

جان توان داد و خرید آیینه را

گشته جویا جلوه گاه عکس او

می توان دربرکشید آیینه را

شمارهٔ ۶۲

میانش نیست از جوش نزاکت در نظر پیدا

بود چون معنی از مصرع زقد او کمر پیدا

ندارم آگهی از حال دل لیک اینقدر دانم

که گاهی می شود در دود آهم چون شرر پیدا

نهان از خلق بر دوش سبک روحی بود سیرم

نباشد همچو رنگم در پریدن بال و پر پیدا

چو شمعی کز شکاف پردهٔ فانوش بنماید

بود از رخنه های سینه ام داغ جگر پیدا

مجو در رفتن از خود نقش پا آزاد مردان را

نباشد از سبک سیران این وادی اثر پیدا

به پاس عزت خود سعی کن تا معتبر کردی

به قدر آبرو جویا کند قیمت گهر پیدا

شمارهٔ ۶۳

زخلق خوش لقب بیگانه کردی باده نوشان را

به زهر چشمی امشب آب ده پیکان مژگان را

نباشم تنگدل از فیض مشرب در گرفتاری

نهان در هر شکنج دام دارم صد بیابان را

اگر بر خوان نعمتهای معنی دسترس خواهی

زشور فکر کن شبها نمکدان چشم حیران را

ز لبخندی که کردی رو به سوی غیر از غیرت

به داغ سینهٔ من سرنگون کردی نمکدان را

به گلشن قهقه گل نالهٔ زنجیر شد جویا

نسیم آورده گویا بوی آن زلف پریشان را

شمارهٔ ۶۴

غیر رسوایی چه حاصل از بیان ما به ما

سوز دل روشن چو شمع ست از زبان ما به ما

شمع آسا آتش افتد از زبان ما به ما

می توان پی برد از طور بیان ما به ما

همدهی در بزم یکرنگی نباشد چون کتاب

داستانها می سراید از زبان ما به ما

در قناعت دل صفا اندوز کی گردد چو شمع

تا غذای تن نگردد استخوان ما به ما

قامت خم گشته بار خاطر پیران بود

شد زیاد از ضعف تن زور کمال ما به ما

هر قدر کاهد تنم لبریز جانان می شود

سود می بخشد هلال آسا زیان ما به ما

خویش را در راه عشق از ضعف تن گم کرده ایم

نالهٔ دل می دهد جویا نشان ما به ما

شمارهٔ ۶۵

فلک به هرزه کمر بسته است جنگ مرا

که نیست شیشه شکستن شعار سنگ مرا

چنین که مانده به جا در طلسم بی تابی

شکسته شوخی پرواز بال رنگ مرا

زآه نیم شب عاشق الحذر ای غیر

که آسمان نشود سد ره خدنگ مرا

به سخت جانی من عشق تا چه افسون خواند

که شیشه شیشه نزاکت فزود سنگ مرا

غم تو گرچه شبنم را به بیخودی گذراند

به باد آه سحر داد نام و ننگ مرا

شمارهٔ ۶۶

تهی کردم زاشک و آه امشب سینهٔ خود را

زنقد و جنس خالی ساختم گنجینهٔ خود را

بیفزاید به قدر محنت و غم رتبهٔ دلها

یکی صد می شود چون بشکنی آیینهٔ خود را

زلب بر لب نهادن کی تسلی می شوم ساقی

سرت گردم دمی بر سینه ام نه سینهٔ خود را

مکن تکلیف صهبا ساقی ارباب مروت را

چسان بیرون کنم از دل غم دیرینهٔ خود را

جدا از هم توان کردن اگر خارا و آتش را

توان برد از دل سخت تو بیرون کینهٔ خود را

نخواهد دوش تجریدت لباسی غیر عریانی

زتن جویا بیفکن خرقهٔ پشمینهٔ خود را

شمارهٔ ۶۷

نیست حاجت خط مشکین عارض جانانه را

این چمن لایق نباشد سبزهٔ بیگانه را

می رسد زلف کجت را زاد استغفا به خال

کرده یکجا جمع چون زنجیر دام و دانه را

تا قیامت شکوه ز زلف تو دارم بر زبان

درخور شب طول باید داد این افسانه را

از دل ما یعنی از وستگه مشرب مپرس

نه فلک سرگشتهٔ چندند این ویرانه را

گرد باد خاک مجنون را به چشم کم مبین

دشت در دامان خود پروده این دیوانه را

قیمت اشکم فزود از پهلوی چشم سفید

میفزاید پنبه آب گوهر یکدانه را

سیر کن برپای شمع قامتش از برگ گل

در بهاران برگ ریزان پر پروانه را

نشئهٔ دیگر بود با مجلس ارباب درد

بادهٔ ما چشم پرخون می کند پیمانه را

دانه را از قطره های خون دل سامان دهم

تا به دام لفظ آرم معنی بیگانه را

با ضعیفان بسکه خست می کند گردون چه دور

گر رباید از دهان مور جویا دانه را

شمارهٔ ۶۸

می کنند احباب بی معنی مکدر سینه را

عکس طوطی سبزهٔ زنگار بس آیینه را

دیدنت از غم بپردازد دل بی کینه را

روی خندانت کند صیقل گری آیینه را

طاقت یکدم خمارم نیست یا پیر مغان

از قطار هفته بیرون کن شب آدینه را

هرزه خرج گوهر رنگین معنی نیستم

از خموشی قفل بر در می نهم گنجینه را

رخنه ها افکند درد ناله اش همچون جرس

گرچه کردم آهنین از سخت جانی سینه را

یاد پیچ و تاب زلفش کی رود از خاطرم

جوهر آیینه گردیداین دل بی کینه را

با چنین ضعفی که شد پیراهن تن بار او

چون توان برداشت جویا خرقهٔ پشمینه را

شمارهٔ ۶۹

کاری نیاید از خرد ذوفنون ما

ما را بس است مرشد کامل جنون ما

سر در کنار دامن محشر نهاده است

خوش دل ازین مباش که خوابیده خون ما

پیرا نه سر ز سرکشی نفس فارغیم

خصم از شکست ما شده آخر زبون ما

مانند داغ لالهٔ نشکفته در چمن

گردیده دود آه گره در درون ما

دل را کمال حسن برآشفتگی فزود

دور خط است فصل بهار جنون ما

جویا سزد اگر به فلاطون زنیم طعن

استاد ماست موسوی ذوفنون ما

شمارهٔ ۷۰

در سینه نیست دل به خدا ره نبرده را

نسبت مده به حضرت دل خون مرده را

افتادگی خوش است که در روز بازخواست

بیم حساب نیست به خود ناسپرده را

کم گوی تا خلاص شوی از زبان خلق

کس عیب نشمرد سخنان شمرده را

غافل مشو زخویش که ارباب معرفت

گمره شمرده اند به خود ره نبرده را

صد نافه مشک قیمت یک تار موی اوست

با زلف او چه همسری این خون مرده را

شمارهٔ ۷۱

صاف حسرت زغمت نشئه طراز است مرا

شیشه دل زتو لبریز گداز است مرا

خوش نماتر شده از جوش غرورش عجزم

نار او رونق بازار نیاز است مرا

رخنهٔ سینه که چون چشم عزیزش دارم

بر رخ دل در فیضی است که باز است مرا

نغمه باشد سب الفت جانم با جم

رشتهٔ عمر همانا رگ ساز است مرا

می نماید غم عشق تو زسر تا پایم

هر سو مو به تن آیینهٔ راز است مرا

شمع سان زنده ام از کاهش عشقش جویا

آب حیوان تن و سرگرم گداز است مرا

شمارهٔ ۷۲

سوز دل در غم عشق تو گواه است مرا

سینه فانوس صفت منبع آه ست مرا

شب هجر تو نظرباز خیالت باشم

دل چون آینه لبریز نگاه ست مرا

هست سرو ازدن از کار جهان تاج سرم

ترک اسباب هوس ترک کلاه ست مرا

عیشم از فکر سخن بسکه به تلخی گذرد

هر شب وصل بتان روز سیاه ست مرا

جلوه کن در نظر خاک نشینان امروز

بی تو چون نقش قدم چشم براه ست مرا

باکم از تیرگی کنج لحد جویا نیست

روشن از مهر علی سینه چو ماه ست مرا

شمارهٔ ۷۳

نه در وصال و نه هجران بود قرار مرا

نه در خزان شکفد دل نه در بهار مرا

لباس دولت دنیاست بر تنم سنگین

نهال پانم و گردیده برگ بار مرا

صدای شیون زنجیر دارد اعضایم

شکسته است زبس بی تو روزگار مرا

چنان به بوی گل عارض تو خرسندم

که بی دماغ کند نکهت بهار مرا

ضیای دیدهٔ اهل بصیرتم جویا

اگرچه از نظر انداخت روزگار مرا

شمارهٔ ۷۴

بس که بگذارد زشرم آن مه جبین آیینه را

همچو آب از دست ریزد بر زمین آیینه را

پاک طینت قانع است از صاف لذتها به درد

موم باشد خوبتر از انگبین آیینه را

در کف هر کس که باشد صفحهٔ تصویر اوست

گشته از بس عکس رویش دلنشین آیینه را

می نماید عارضش از حلقهٔ زلف سیاه

یا نشانیده است بر انگشترین آیینه را

شهد ناب آمد به جوش از حلقه های جوهرش

عکس لعلت کرده شان انگبین آیینه را

چون مصفا شد دل از اندوه دنیا فارغ ست

ساده است از چین غم لوح جبین آیینه را

جوهرش افتد چو راز از سینهٔ مستان برون

عکس او گر در طپش آرد چنین آیینه را

از سراپایش بسان چشمه میجوشد عرق

کرده جویا بس که عکسش شرمگین آیینه را

شمارهٔ ۷۵

کی زر دنیا برآرد پریشانی مرا

گشته جزو تن چو گل تشریف عریانی مرا

دامن آلوده شست اشک پشیمانی مرا

حاصل از تر دامنی شد پاکدامانی مرا

مانع جودم نمی گردد تهی دستی که هست

هر مژه دست دگر در گوهر افشانی مرا

جای از بس داده ام در سر هوای عشق را

تختهٔ مشق جنون شد لوح پیشانی مرا

تا به کی باشم به بند عیب پوشیهای خلق

چشم بستن چون نگه کرده است زندانی مرا

شد دل از فیض شکستن آشنای بحر وصل

چون حباب آخر عمارت کرد ویرانی مرا

تنگ گیرد گر چنین گردون دون بر بیدلان

دور دامانش کند جویا گریبانی مرا

شمارهٔ ۷۶

بی او به دیده گرد کند شیشه ریزها

در دل خزیده گرد کند شیشه ریزها

دل تا رمیده گرد کند شیشه ریزها

از بس تپیده گرد کند شیشه ریزها

مینای دل شکسته زخارای بی غمی

تا آرمیده گرد کند شیشه ریزها

در راه توسن تو دل نازک ست فرش

هر جا دویده گرد کند شیشه ریزها

اشکم زدیده بر دل نازک ز بیم او

تا واچکیده گرد کند شیشه ریزها

هر کس شکسته خاطر عشق ست تا نفس

از دل کشیده گرد کند شیشه ریزها

در سینه تا زسنگدلی های او شکست

دل را رسیده گرد کند شیشه ریزها

جویا شکست خوردهٔ در دست تا زدل

آهی کشیده گرد کند شیشه ریزها

شمارهٔ ۷۷

زبون کی می توان کرد به نیرو چرخ پرفن را

به خاک افکنده این زال کهن چندین تهمتن را

چراغان کرده از شمع مزار کشتگان هر سو

تو چون از جوش رعنایی کشی بر خاک دامن را

چه ترسی از حوادث چون توسل با خدا جستی

که با فانوس نبود احتیاجی شمعی ایمن را

نگردانیده برگرد سر خود دورم اندازد

چه اقبال ست یا رب طالع سنگ فلاخن را

نهان در گرد کلفت می شود آیینه از آهی

مکدر می کند اندک غمی دلهای روشن را

غمم بسیار شد وقتست اگر برداری ای ساقی

به زور باده از روی دلم این کوه آهن را

مددجو در حوادث دایم از آل عبا جویا

ز صرصر آفتی نبود چراغ زیر دامن را

شمارهٔ ۷۸

تا زنده ام بود غم عشقش هوس مرا

دامن زدن بر آتش دل هر نفس مرا

عشق آمد و رهاند زننگ هوس مرا

گردیده رزق شعله همه خار و خس مرا

در کشمکش فکنده به دریای زندگی

این جذر و مد آمد و رفت نفس مرا

با آنکه سینه را چو جرس کردم آهنین

پنهان نماند نالهٔ دل در قفس مرا

درد فغان شبی که جدا مانم از درت

پهلو شکاف آمده همچون جرس مرا

کم دانم زخسروی هند کافرم

جویا به زلف او چو بود دسترس مرا

پیکری از درد دلبر پرفغان داریم ما

چون نی آه و ناله مغز استخوان داریم ما

از حریم دل شمیم یارد می آرد سرشک

ای عزیزان یوسفی در کاروان داریم ما

همچو ما رستم تلاشی در نبرد عشق نیست

زخم ها بر رو زچشم خونفشان داریم ما

بسکه همچون شمع یکرنگیم در بزم وجود

هرچه باشد در دل ما بر زبان داریم ما

شعله بس باشد نهال شمع را جویا بهار

هست تا در سر هوای عشق جان داریم ما

شمارهٔ ۷۹

نمی باشد زمرگ اندیشه ای پرهیزکاران را

سفر فیض صباح عید بخشد روزداران را

چکد خون گشته از منقار بلبل نالهٔ حسرت

طراوت از سرشک ماست پنداری بهاران را

نیارد زد قدم در عالم آزادگی هرکس

بود این مملکت با تیغ چوبین نی سواران را

به رنگ شمع محفل مظهر نور یقین گردند

اگر باشد زبان و دل یکی شب زنده داران را

سرشک افشانی چشم سفیدم را تماشا کن

که باشد فیض دیگر سیر صبح روز باران را

به چشم اهل عبرت سنگساری بیشتر نبود

نهان سازد فلک چون در مرصع تاجداران را

به رنگ غنچه از شرم بهار عارضش جویا

سر خجلت به زیر افکنده دیدم گلعذاران را

شمارهٔ ۸۰

حیران تو از هر خم مو دیدهٔ خط را

دل دید و پسندیدهٔ خط را

چندین چه زنی آب طراوت به رخ از می

بیدار مکن سیزهٔ خوابیدهٔ خط را

هرچند به رنگینی لعل تو فزاید

دیدن نتوانم لب پوشیدهٔ خط را

عزم سفری در دلش افتاده که برزد

حسنت به میان دامن برچیدهٔ خط را

گوید که شکست همه از پهلوی حسن است

جویا بشنو معنی پیچیدهٔ خط را

بود خطر زبداندیشی اول اعدا را

رسد شکست نخستین زموج دریا را

بجز زبان که به تحریک او لبت بگشود

کلید قفل ندیده است کس معما را

به آرزوی بر و ناف او دلم خوش بود

خدا علاج کند شوخی تمنا را

ز ناله های نهانی دلم تسلی بود

کنون چه چاره کنم خامشی رسوا را

دمی که شد رم ماگرم دشت پیمایی

به چشم مور نهان ساختیم صحرا را

به خاک کوی تو نقشم نشسته است درست

ز دست چون اثر داغ کی دهم جا را

امید هست که جویا چو شانه دست به دست

به چنگ آورم آن طرهٔ سمنسا را

شمارهٔ ۸۱

کسی کو چون دل شیر است از جرأت نشان او را

رود گر در بر شیران بود مهد امان او را

کند طوفان به عالم ابرو از بالای چشم او

که هست از موج مژگان شور در بحر گمان او را

شقاوت پیشه را گمراه تر سازد دلیل حق

بود غول ره سرگشتگی شک نشان او را

ز بس لطف بدن نام خدا از دور بنماید

چو از فانوس شمع از سینه اسرار نهان او را

شمارهٔ ۸۲

مزاج شعله بود وضوح شوخ و شنگ ترا

زهم چه فرق شتاب بود و درنگ ترا

مباد چون عرق شرم قطره قطره چکد

چنین که جوش ترقیست آب و رنگ ترا

دلم زقهر و عتاب تو برد لذت لطف

که رنگ و بوی گل آشتی ست جنگ ترا

بجز مشاهدهٔ طوطی خط سبزان

ز روی آینهٔ دل که برد زنگ ترا

بود به عالم دیوانگی مرصع پوش

کسی که جا به بدن داده است سنگ ترا

زشور نالهٔ بلبل به موج می آیی

خدا زیاد کند ای گل آب و رنگ ترا

مزن به سنگ، میفکن به سوی اغیارش

که می خرد دل جویا به جان خدنگ ترا

شمارهٔ ۸۳

ای گنج‌ها ز گوهر یاد تو سینه‌ها

و ز نقد داغ عشق تو دل‌ها دفینه‌ها

در جستجوی ذات تو افتاده سرنگون

افلاک را به لجه حیرت سفینه‌ها

از تندی شراب نگاه تو می‌زنند

موج شکست در دل سنگ آبگینه‌ها

شمارهٔ ۸۴

افزود عشق قدر دل دردناک را

اکسیر درد کرده زر این مشت خاک را

از آفتاب روز جزا فیض بیخودی

آسوده کرد سایه نشینان تاک را

مهمان نواز باش و برای خدا مکن

آلودهٔ هزار گنه جان پاک را

عشقش چنان نهفته بماند که دست شوق

در جیب صبر ریخته گل‌های چاک را

شمارهٔ ۸۵

رخی زآتش می رشک ایمن ست ترا

چراغ بزم ز روی تو روشن است ترا

به پیچ و تاب اگر تن دهی چو جوهر تیغ

همیشه پشت به دیوار آهن است ترا

به زور پستی فطرت فتاده ای به زمین

فراز عرش وگرنه نشیمن است ترا

تهی ز خویش شدی گرچو کسوت فانوس

فروغ شمع غباری به دامن است ترا

ز ما و من بگذر تا زمن شوی جویا

ز من نه ای تو اگر کار با من است ترا

شمارهٔ ۸۶

چوب قفس نخست زخس می کنیم ما

پس مرغ شعله را بقفس می کنیم ما

صحرای دلگشای دل ماست خامشی

کسب هوا ز حبس نفس می کنیم ما

در سینه سر عشق زخامی نهفته ایم

پنهان رموز شعله به خس می کنیم ما

جویا حیات ما به دم مرتضی علیست

روشن چراغ خود به نفس می کنیم ما

شمارهٔ ۸۷

به پیری نشد چاره گردن کشان را

که زورین کند حلقه گشتن کمان را

ز ترک هوابشکفان غنچهٔ دل

به یک گل گلستان کن این خاکدان را

صفا بس که اندوخت سر تا به پایش

توان دید از آن سینه راز نهان را

دلم محو رویی است کز جوش حیرت

کند عکسش آیینه آب روان را

ز ذکر خدا زاد برگیر جویا

در این راه برگ سفر کن زبان را

شمارهٔ ۸۸

لایق نبود کینهٔ چرخ اهل صفا را

معذور توان داشتن این بی سر و پا را

دولت نتوان یافتن از پهلوی خست

هرگز نکند کس به مگس صید هما را

صیقل زده تردستی ابرش ز بس امروز

آیینهٔ گلشن ز صفا کرد هوا را

از بس نبرد راه به جایی چو شبیه است

فریاد دلم طاعت ارباب ریا را

محتاج ملک نیستم امروز که آهم

جویا ز تراکم به فلک برد دعا را

شمارهٔ ۸۹

ز زلف و کاکلت ای نازنین گره بگشا

زکار عاشق زار حزین گره بگشا

گره شد به دلم مطلبی خداوندا

تو با انامل فض خود این گره بگشا

زبان شکوه ببند و به داده خوشدل باش

بنه به درج دهان و زجبین گره بگشا

به سر گرانیت افسرده خاطرم داری

ز جبهه ای صنم خشمگین گره بگشا

ز سر گرانیت افتاده عقده ها به دلم

از آن دو ابروی نازآفرین گره بگشا

شمارهٔ ۹۰

چه چاره است دل سر زدیده بر زده را

خدا علاج کند این جنون به سر زده را

مخور فریب رعونت که از پشیمانی

بسی زنند به سر دست بر کمر زده را

مرا جدا ز تو هر شاخ گل به چشم تمیز

مشابه آمده شریان نیشتر زده را

مدام پنجهٔ خورشید گرم زرپاشی است

چه فیضها که بود بادهٔ سحر زده را

به سرزنش متقاعد نمی شود دشمن

که پیچ و تاب بود بیش مار سرزده را

خدا نصیب دل دردمند جویا کرد

خدنگ آن مژهٔ تکیه بر جگر زده را

شمارهٔ ۹۱

غم بود چاره حریف به غم آموخته را

بستم از داغ تو بر زخم جگر سوخته را

پردهٔ شرم تو شد حیرت نظارهٔ ما

کرده ای جامهٔ آن تن نظر دوخته را

گر خجالت کش رخسار تو نبود گل باغ

از کجا آورد این رنگ برافروخته را

زود چون شمع بری راه به سر منزل وصل

هادی خویش کنی گر نفس سوخته را

نونیاز است دل و چشم تو پرمایل ناز

مکن از دست رها مرغ نوآموخته را

کرده ای باز زهم صحبتی پیرمغان

آتش خرمن طاقت رخ افروخته را

هر که خو کرده به هجران نبود طالب وصل

هست شادی غم دیگر به غم آموخته را

کوه را چون پرکاهی برد از جا جویا

سردهم گر ز مژه گریهٔ اندوخته را

شمارهٔ ۹۲

بی درد بر کنار مریز آب دیده را

در کار دل کن آن می صاف چکیده را

از فیض عشق همت والای ما بدوش

بگرفته جامهٔ ز دو عالم بریده را

در گلشنی که بلبل ما خامشی نو است

باشد شبیه غنچه دهان دریده را

زین آتشی که در جگر ماست از غمت

بی آب کرده ایم عقیق مکیده را

پیری که دید قامت رعنای او کشید

بر بام هوش حلقهٔ قد خمیده را

تا خون نگردد اشک مده ره بدیده اش

جویا مکن به شیشه می نارسیده را

شمارهٔ ۹۳

گرم دارد شیخ ما با خویشتن هنگامه را

کی بود از خود رهایی بستهٔ عمامه را

کسوت عریان تنی را مخترع طبع من است

من چو گل از خود برون آورده ام این جامه را

نامهٔ پیچیدهٔ عشاق زخم بسته است

دست در خون می زنی گر واکنی این نامه را

بسکه رفتم در سخن از من اثر باقی نماند

جمله تن صرف زبان می گردد آخر خامه را

کی ز دوزخ می‌شود راضی دلش جویا به خلد

بس که زاهد دوست دارد گرمی هنگامه را

شمارهٔ ۹۴

برد یاد او دل غم پیشه را

جوش می برداشت از جا شیشه را

شمع سان گلهای داغت بر سرم

می دواند تا کف پا ریشه را

چشمش از هر جنبش مژگان شوخ

می زند یکجا به دل صد تیشه را

بیشتر از اقربا بینی شکست

دشمنی چون سنگ نبود شیشه را

تکیه گاه نشتر مژگان او

کرده ام جویا رگ اندیشه را

شمارهٔ ۹۵

گردد ز سیر صحرا کی حل مشکل ما

شد پردهٔ بیابان قفل در دل ما

از خاک مقصد ما چون گرد درد خیزد

باشد ز پردهٔ دل دامان منزل ما

امروز تخم اشکی مژگان ما نیفشاند

اتی همنشین چه پرسی فردا ز حاصل ما

آیم ز بزم بیرون همچون شرر ز خارا

سنگین ز بار غم شد از بسکه محفل ما

شبهای وصل جویا از درد هجر نالم

شرم نگه برویش گردید حایل ما

شمارهٔ ۹۶

چون حباب از بیخودی شد کام دل حاصل مرا

رفتن از خود گام اول بود تا منزل مرا

مشهدم جولانگه او گر شود در زیر خاک

می دود چون ریشه از دنبال سروش دل مرا

در جوابم وا نشد هرگز لب تمکین یار

بخت آنم کو که گردد حل این مشکل مرا

طبع وحشت مشربان پیوسته کثرت دشمن است

بار خاطر می شود سنگینی محفل مرا

از تو گویم بعد از این کز خویشتن ببریده ام

از مرا گفتن پشیمانم که خواهد دل ترا

همچو شاخ نازک گل از نسیم نوبهار

جوش مستی می کند در هر طرف مایل ترا

ای زخود غافل چه در تعمیر تن جان می کنی

زندگانی صرف شد در کار آب و گل ترا

گر سراپا دست و پای سعی گردی همچو موج

دور می اندازد از پهلوی خود ساحل ترا

خاطرت را فیض بخشش بشکفاند باغ باغ

برگ عیشی نیست جویا چون کف سائل ترا

شمارهٔ ۹۷

زبسکه کرده مکرر ثنای واجب را

ز هم گسیخته تار نفس کواکب را

همین که بیم فتادن نباشد اقبال است

به چشم کم منگر پستی مراتب را

چنین که جای کند تنگ هم به کلبهٔ دل

عجب که راه برآمد بود مطالب را

کسی که با تو طریق مناسبت جوید

برون کند زدل اندیشهٔ مناصب را

رود زدست هر آن کو به آن میان آویخت

عبث نه پهلو تهی کرده است قالب را

دلا ز شوخی دنبال چشم یار مپرس

خدا به خیر و صلاح آورد عواقب را

شمارهٔ ۹۸

ره عشق است و نبود خاطر خرسند باب اینجا

به یک لبخند از خود می رود دل چون حباب اینجا

زداید غم به هیچ از سینه فیض دشت پیمایی

گره از دل گشاید ناخن موج سراب اینجا

ز فیض درد عشقش بیشتر دل بهره بردارد

شکستن را نشاید غیر فرد انتخاب اینجا

سحر موجی است کز دریای عشق افتاده بر ساحل

گهر را مهرهٔ گل بشمرد هر قطره آب اینجا

ز خون دل به بزم ما شمیم یار می آید

گلاب ناب می گیرند از اشک کباب اینجا

چو بردارد نقاب از چهرهٔ خود عقل می بازد

فلاطون گشته جویا ملزم از روی کتاب اینجا

شمارهٔ ۹۹

از فلک هرگز نخواهم آرزوی خویش را

در گره دارم چو گوهر آبروی خویش را

قسمتم لبریز صهبا می کند همچون سبو

گر فشارم با دو دست خود گلوی خویش را

نیست هرگز خالی از سودای عشق او سرم

کی تهی از مغز می سازم کدوی خویش را

پشت بر دیوار جنت می دهم جویا اگر

جا دهم یک دم به دوش خود کدوی خویش را

شمارهٔ ۱۰۰

نماید جلوهٔ عکسش ز بس بیتاب دریا را

بلرزد عضو عضو از قطره چون سیماب دریا را

رسد فیض دگر زاهل نظر کامل عیاران را

فلک سان محشر کوکب کند مهتاب دریا را

غبار آلوده سازد صحبت دیوانگان دل را

مکدر می کند آمیزش سیلاب دریا را

صفای حسن ظاهر پاک گوهر را دهد زینت

بود شور دگر در جلوهٔ مهتاب دریا را

شمارهٔ ۱۰۱

بزم عشق است و قدح کام نهنگ است اینجا

باده خونابه صراحی دل تنگ است اینجا

شیشهٔ دل ز نزاکت گرهی بر باد است

آمد و رفت نفس صدمهٔ سنگ است اینجا

چشم پرخون جگر جام می گلناری

موج صهبا طپش بسمل رنگ است اینجا

در پس پرده غم حسن کلامم مخفی است

قفل گنجینهٔ لبها دل تنگ است اینجا

شمارهٔ ۱۰۲

همچو گل تنها همین نبود صفا حسن ترا

صد ادا باشد نهان در هر ادا حسن ترا

بارها سنجیده ام با عارض خورشید و ماه

رتبهٔ دیگر بود نام خدا حسن ترا

چون نباشد لایقت غیر تو دیگر هدیه ای

داده ام آیینهٔ دل رونما حسن ترا

همچو مه گر ظلمت شبها فروزان تر شود

تیره بختی های ما داده جلا حسن ترا

شمارهٔ ۱۰۳

نگه بر چهره نتوان کرد آن ترک شرابی را

یکایک چون در آتش افکند کس مرغ آبی را

هلاک گردش چشمی که از هر جنبش مژگان

عمارت می کند در کشور دلها خرابی را

فریب حسن هندی خورده ام دل مرده چون باشم

که هست آب بقا در شیر رنگ ماهتابی را

مرا جویا به بزم وصل او از جوش حیرانی

لب تصویر آموزد فن حاضر جوابی را

شمارهٔ ۱۰۴

از عکس تو شد گرم طپش تا دل دریا

گوهر شده تبخال لب ساحل دریا

اشکم چو نهد قطره زنان روی سوی بحر

پنهان شود از شرم گهر در گل دریا

هر ذره ام آیینهٔ معشوق نمایی است

دریا شود آن قطره که شد واصل دریا

جویا نگه گرم که رو کرد سوی بحر

کز موج پر و بال زند بسمل دریا

شمارهٔ ۱۰۵

چشم او آشیانهٔ دل ما

حلقهٔ زلف خانهٔ دل ما

اشک ما حلقه ایست سربسته

رازدار فسانهٔ دل ما

عشق آتش مزاج گل رویان

گشته معمار خانهٔ دل ما

نیست جویا غریب این گلشن

گل بود آشیانهٔ دل ما

شمارهٔ ۱۰۶

به عرش عزتم جا داده است اقبال خواری‌ها

نماند ضایع آخر فیض ضایع روزگاری‌ها

چو با تیغ تضرع رو به سویم کرد دانستم

که تابد پنجهٔ خورشید را نیروی زاری‌ها

به نام خویشتن گیری برات لامکان سیری

نهی گر پای استغنا به دوش بردباری‌ها

من و در خاک و خون غلتیدن و بی‌طاقتی و غم

تو و مژگان خون‌آلود و شغل دشنه‌کاری‌ها

شمارهٔ ۱۰۷

به نیروی محبت در کنار آرم میانش را

به زور ناتوانی می کشم آخر کمانش را

بساطی چیده رنگین چشم بد دور از نگاه او

بود هردم زخون تازه ای گرمی دکانش را

وطن مرغ دلم در گرم سیر عشق او دارد

سزد بر سرو آهم گر ببندد آشیانش را

نگاه چشم خواب آلوده ای دشمن هوشم

ندارم چون تو جویا طاقت رطل گرانش را

شمارهٔ ۱۰۸

آهم گشود تا پر پرواز در هوا

شد رشک گلستان ارم سربسر هوا

تا شمع یاد روی تو افروخت در دلم

آهم عبیر بوی گل افشاند در هوا

جویا بگیر می زکف گلرخان که هست

خرم بهار و تازه گلستان و تر هوا

شمارهٔ ۱۰۹

ز دست درد مجنون‌مشربان را در بیابان‌ها

به دامن می‌رسد مانند گل چاک گریبان‌ها

مبادا خار خواهش دامن دل را به چنگ آرد

در این گلشن به رنگ غنچه جمع آرید دامان‌ها

چرا شیرین نباشد گفتگوی شکرین لعلی

که می‌ریزند در بزمش به ساغر شیرهٔ جان‌ها

شمارهٔ ۱۱۰

آید صدای نالهٔ دل از نگاه ما

چون شاخ ارغوان بچکد خون ز آه ما

در دیده ای که محو تو شد جلوه گر شوی

باشد نقاب روی تو شرم نگاه ما

شمارهٔ ۱۱۱

مگر بگذشت دل آزرده ای با درد ازین صحرا

که همچون آه دردآلود خیزد گرد ازین صحرا

ز فیض خاک دردآلوده ام جویا عجب نبود

به جای گرد برخیزد اگر فریاد ازین صحرا

شمارهٔ ۱۱۲

اینقدر در کشتن من سخت استادن چرا

چون دل من جان من یک پهلو افتادن چرا

رحم بر خود کن که بیخود گشتی از یک دیدنش

این قدر آیینه را بی رحم رو دادن چرا

شمارهٔ ۱۱۳

قضا چون باعث ایجاد شد آب و گل ما را

ز خون چشم حسرت کرد تخمیر دل ما را

ز خود وارستگان وادی شوقیم تا نبود

چو بلبل تهمت مشت خسی هم منزل ما را

شمارهٔ ۱۱۴

می دهد طرز نگاهت یاد می نوشی مرا

یاد آغوشت کند گرم همآغوشی مرا

قطره ای در کام دل از جام درد او چکید

می برد تا منزل تحقیق بیهوشی مرا

شمارهٔ ۱۱۵

ترسم که خراشد تن نازک بدنم را

از نکهت گل جامه مکن سیم تنم را

چون موج که برهم خورد از وی کف دریا

در خاک درد دل ز طپیدن کفنم را

شمارهٔ ۱۱۶

سخت پر شد در غم عشقت تن محزون ما

می ترواد چون عرق از هر بن مو خون ما

آنکه بی امداد آتش سوخت داغ لاله را

روشنایی داد بی روغن چراغ لاله را

شمارهٔ ۱۱۷

ساخت هر کس از توکل تکیه گاه خویش را

از خس و خار خطر پرداخت راه خویش را

همچو داغ لاله ام در دل گره گردیده است

بسکه می دارم نهان در سینه آه خویش را

در قطار بی گناهانت شمردن می توان

گر توانی در شمار آری گناه خویش را

بود در گهواره ام دل مرغ دست آموز عشق

در کنار برق پروردم گیاه خویش را

گرنه لطفت هر سحر از خاک برمیگیردش

مهر چون بر چرخ اندازد کلاه خویش را

فیض بینش یافت جویا دیدهٔ داغ دلم

بسکه دزدیدم ز شرم او نگاه خویش را

شمارهٔ ۱۱۸

دارد همیشه عشق سخن ناتوان مرا

در تاب و تب چو شمع فکنده زبان مرا

در تنگنای جسم ز ضبط فغان شکافت

منقاروار هر قلم استخوان مرا

از خارخار ناوک مژگان او نماند

جز استخوان و پوست به تن چون کمان مرا

مصنونم از گداز محبت که افکند

بر پای سرو یار چو آب روان مرا

تا کی ز آشنایی سنگین دلان زند

صراف عشق بر محک امتحان مرا

اندیشه کردنی است سراپای او ولی

برده خیال موی کمر از میان مرا

لخت دل برشته و مشت سرشک تلخ

در راه جستجوی تو بس آب و نان مرا

جویا بطرز آن غزل صائب است این

در کام همچو غنچه نگردد زبان مرا

شمارهٔ ۱۱۹

از ترک آرزو بفزاید کمال ما

چون موج پرفشاندن دستی ست بال ما

عاشق فریب نیست بت خردسال ما

چون بار دل کشد صنم نونهال ما

از خویش رفتگان ره جستجوی دوست

پِی را رسانده اند به راهِ خیالِ ما

از سر به توبه، گرمی شوق می ام نرفت

نشکست این تب از عرق انفعال ما

عمریست بوسه ای ز تو می خواهم و هنوز

بال طپش زند ز لب ما سوال ما

در دام، صید از طپش افزون فتد به بند

شد زیرچرخ، بال و پر ما، و بال ما

کام دلم بر آر به یک بوسه زان دو لب

پیش تو ممکن است خیال محال ما

جان جهانیان همه پهلو به تن زند

جویا ز بسکه گشته مکدر زلال ما

شمارهٔ ۱۲۰

بی طلب آورد مستی دوش دلدار مرا

آن گل خودرو چه رنگین کرد گلزار مرا

در بهاران بسکه لبریز طراوت شد چمن

نکهت گل موج سیلاب ست دیوار مرا

گشته هر برگ گلی بر آتش دل دامنی

در بهاران رونق دیگر بود کار مرا

داد و بیداد از لبم بی خواست گر خیزد چه دور؟

ظرف، دلتنگی نماید شوق سرشار مرا

هر که جویا دورتر باشد به دل نزدیک تر

رتبهٔ یاری بود پیش من اغیار مرا

شمارهٔ ۱۲۱

مه من چون دهد عرض صفای پیکر خود را

کشد صبح از خجالت بر سر خود چادر خود را

از آن با چشم دل حیران حسن خوبرویانم

که صنعت می نماید خوبی صنعتگر خود را

زبان خبث یاران سر کند چون تیغ بازی را

ز بس می ترسم از بزم چنین گیرم سر خود را

بتی دارم که سازد لیلی شب از حجاب او

نهان در حقهٔ مهر از کواکب زیور خود را

مگر گیرند در وجه بهای یک دهن خنده

بهار است و به رنگ غنچه گردآور زر خود را

مده در موج خیز غم عنان صبر را از کف

به ساحل می رسد هر کس نبازد لنگر خود را

میفکن بر زبان سخت گویان خویش را جویا

چرا عاقل زند بر سنگ خارا گوهر خود را

شمارهٔ ۱۲۲

منع نتوان کرد از بی طاقتی سیماب را

مشکل است آری عنان داری دل بیتاب را

چون حسب کامل عیار افتاد از گوهر مپرس

کس نمی جوید نسب خورشید عالمتاب را

مخزن دل را زبان خامشی باشد کلید

یافتم از بستن لب فیض فتح الباب را

در شب هجرت چو چشمم گوهر افشانی کند

می کشد در گوش دریا حلقهٔ گرداب را

در حریم وصل از فیض شمیم زلف او

کرده محکم هر نفس در کام دل قلاب را

از بناگوشی کزو صبح تجلی را صفاست

می نماید حلقهٔ زلفش گل مهتاب را

ابروش زان شعلهٔ رخسار شد خون ریزتر

می برد با آنکه از شمشیر، آتش آب را

آرزوی خاطر از بحرین چشم و دل بجوی

گر تو جویا طالبی آن گوهر نایاب را

شمارهٔ ۱۲۳

ز بس دیوانگی کردم به یاد روی او شب‌ها

ز وحشت گشته‌اند آشفته چون گیسوی او شب‌ها

مگر درمان تواند گشت درد احتیاجش را

عرق چیند به دامن ماهتاب از روی او شب‌ها

جواب منکر روز قیامت چون توان گفتن

به چنگ آرند تار عمر اگر از موی او شب‌ها

خوش آن روشن دلی کز صافی فکرش توان چیدن

گل خورشید از آیینهٔ زانوی او شب‌ها

عبیرافشان که یارب کرده زلف عنبرینش را

که عطرآگین به رنگ نافه شد از بوی او شب‌ها

فضولی بر طرف کافی‌ست شمع خلوتم جویا

خیال نور رخسار و قد دلجوی او شب‌ها

شمارهٔ ۱۲۴

بپوش از دیدهٔ نامحرم شهوت عبادت را

نهان کن در نقاب ظلمت شب حسن طاعت را

هواپیما شود بر دوش آهت گر زبان و دل

ز برگ و بار آرایش دهی نخل سعادت را

شکست نفس باغ زندگانی را کند خرم

بچشم کم نبینم سنگ باران ملامت را

ز شوق ز خم شمشیرت دلم بر خاک می‌غلتد

سرت گردم دمی هم کارفرما شو مروت را

من و دامان صحرای نجف کاندر صف محشر

بسر از هر کف خاکم نهد دست حمایت را

دل تنگم دهد چون عرض وسعت مشربی جویا

بگنجاند بچشم مور صحرای قیامت را

شمارهٔ ۱۲۵

می کنم در سینه پنهان آه درد آلود را

آتش ما در گره چون لاله دارد دود را

رونداده حسن شوخش خط مشک اندود را

با وجود آنکه لازم دارد آتش دود را

برگ برگ غنچه با صد ترزبانی گفته است

واشدن باشد ز پی دلهای خون آلود را

می توان در عاشقی دیدن عیار مرد کار

سوختن عیب و هنر ظاهر نماید عود را

اختیاری نیست گل را در زر افشاندن به خاک

کی پریشانی تواند گشت مانع جود را

تشنهٔ جام می ام ساقی مگر لطفت کند

سایه افکن بر سرم آن اختر مسعود را

یا علی گو تا ز فیض نام او یابد ز غیب

این غزل جویا خطاب عاقبت محمود را

شمارهٔ ۱۲۶

بود دو نرگس آن شوخ بی تحاشی ما

ز جنبش مژه در کار دلخراشی ما

به نرگس تو که بیهوش ساغر ناز است

اثر نکرد گلاب نیاز پاشی ما

جنون ما نمک شور صد قیامت شد

ز واعظان که نشستند در حواشی ما

مرا ز رشتهٔ آهست تار و پود وجود

دگر چه حرف کسی را به خوش قماشی ما

دل از خیال تسلی نمی شود جویا

به کار کعبه نیاید صنم تراشی ما

شمارهٔ ۱۲۷

چه جان باشد به پیش چشم او دل‌های سنگین را

زمژگان در فلاخن می گدازد کوه تمکین را

بحمدالله که در بزم محبت شمع تابانم

به آتش داده ام از گرم خونیها شرائین را

لب میگون جانان را چه نقصان از غبار خط

ز رنگینی نیندازد مداد اشعار رنگین را

به مستی نکته پیرا می شود لعلت از آن کز هم

جدا سازد می از تردستی آن لبهای شیرین را

ز شوخی های مژگان چشم او دارد جگر خونم

خدا رحمی به دل اندازد آن مست شرابین را

نیندیشد دل دیوانه از جور فلک جویا

چه پروا باشد از زور کمان بازوی زورین را

شمارهٔ ۱۲۸

پیچ و تاب غم فزاید انبساط مرد را

دل طپیدن دست گلباز است عاشق درد را

هر که تن را دوست دارد دشمن جان خود است

به که افشانی ز دامان ذلت این گرد را

پشت و روی کار خود با چشم عبرت دیده است

چون گل رعنا نخواهد آنکه سرخ و زرد را

امتیاز اهل تجرد را بود از کسر نفس

نشکنند ارباب دفتر گوشهٔ هر فرد را

حاصلی جویا ز سرد و گرم عالم برنداشت

هر که نپسندید اشک گرم و آه سرد را

شمارهٔ ۱۲۹

به رویم دیدهٔ حیران در فیضی گشود اینجا

چو شبنم باختم از یک نگه بود و نبود اینجا

نماز و سبحه و کبر و ریا ارزانی زاهد

بود بر خاک خجلت روی مالیدن سجود اینجا

کدامین عیب باشد هم ترازو خودستایی را

بود بر ساده لوحی رحم کو خود را ستود اینجا

چه پرسی حال دل کان غمزه هر کس را بزد تیغی

نخستین ضرب دست خویشتن را آزمود اینجا

چو گل تا کی سراپا خنده بودن ای ز خود غافل

فغانی هم چو بلبل می توان گاهی سرود اینجا

گشاد کار دل در بند خاموشی بود جویا

چه درها بر رخم از لب فروبستن گشود اینجا

شمارهٔ ۱۳۰

نمی‌دانم چرا با من به حکم بدگمانی‌ها

چو بادامی همه تن پشت چشم از سرگرانی‌ها

به قدر طاقت عاشق بود بی‌رحمی خوبان

کشم شمشیر جورش را به سنگ از سخت‌جانی‌ها

بهاران را از آن رو دوست می‌دارم که این موسم

شباهت گونه‌ای دارد به ایام جوانی‌ها

فراگیرم هزاران نکته از طرز نگاه او

کسی چون من نمی‌فهمد زبان بی‌زبانی‌ها

ازو در رقص پاکوبی، ز من سر در رهش دادن

ازو افشاندن دستی و از من جان‌فشانی‌ها

چنان کز زور ضعف از چهره رنگ عاشقان خیزد

بود سوی تو پروازم به بال ناتوانی‌ها

هلاک آن خم ابرو که در هر جنبشی جویا

شکار خود کند دل را به زور شخ کمانی‌ها

شمارهٔ ۱۳۱

نباشد مامنی چون پیکر ما عشق سرکش را

که نبود غیر خاکستر حصاری امن، آتش را

دل یکدسته عاشق تا بکی گرد سرت گردد

حیا را کارفرما، دسته کن زلف مشوش را!‏

برو ساقی که من از ساغر آن چشم سرمستم

چه کیفیت رسد از می کشی رند هلاکش را

نمی دانم چسان در آن یک مژگان بهم سودن

نگاهت بر دل غمدیده خالی کرد ترکش را

بسی ناموس دلها می رود بر باد رسوایی

مبادا آشنایی با نسیم آن زلف دلکش را

خوشا روزی که جویا روز و شب چون چشم می نوشش

به طاق ابروی او می زدم صهبای بی غش را

شمارهٔ ۱۳۲

آتش به جان فکنده رخت آفتاب را

زلف تو کرده خون به جگر مشک ناب را

امروز چیزی از نسپاری به خویشتن

روز جزاکس از تو نخواهد حساب را

دایم ز درد نقص دل من بر آتش است

اینجاست سیخ از رگ خامی کباب را

مستوفی حساب شب و روزت ار شوی

دانی زمان طاعتت اوقاف خواب را

کیفیت بهار چو رند سیاه مست

دامن کشان به جلوه ای آرد سحاب را

شمارهٔ ۱۳۳

آب شد دریا ز شرم دیدهٔ گریان ما

کوه را چون ابر می پاشد زهم افغان ما

شمارهٔ ۱۳۴

بر نمی تابید شرم او حضور شمع را

داشت بزمش چون گهر از خویش نور شمع را

آفتابی تا نگردد از نزاکت رنگ یار

بیختند از پردهٔ فانوس نور شمع را

شوخ چشمان را به بزم عصمت او راه نیست

طبع او مکروه می دارد ظهور شمع را

از رگ گردن نبیند پیش پای خویشتن

دارد امشب ترک مست من غرور شمع را

الحق امشب حسن او جویا ید بیضا نمود

کرده رخسارش تجلی زار طور شمع را

شمارهٔ ۱۳۵

‏ چنان کز شهد و شکر نقل نوشین می‌شود پیدا

چو لب بر لب گذاری جان شیرین می‌شود پیدا

از این سنگین‌دلان قانع به زهراب جفا گشتم

وفا شهدی‌ست در دل‌های مؤمنین می‌شود پیدا

قران مهر تابانی است با کف الخضیب اینجا

چو با جام می آن دست نگارین می‌شود پیدا

مباد شوخی از یادش رود زین کم‌نگاهی‌ها

چو ناز از حد فزون گردید تمکین می‌شود پیدا

ز خون دل شوی گر آبیار گلشن طبعت

سخن رعناتر از گل‌های رنگین می‌شود پیدا

به سان بوی گل رنگ از رخ خوبان هوا گیرد

چو ساغر در کف آن مست شلایین می‌شود پیدا

چنان کز صبح صادق پنجهٔ خورشید سر برزد

ترا از آستین دست نگارین می‌شود پیدا

کنم غربال اگر در جستن دل کوه و صحرا را

همان در کوچه بند زلف مشکین می‌شود پیدا

مجو کیفیت صاف غم از هر ساغری جویا

شراب درد در دل‌های خونین می‌شود پیدا

شمارهٔ ۱۳۶

دل ندارد تاب صحبت های نامانوس را

ره مده در بزم رندان زاهد سالوس را

در حقیقت این خود آرایان گرفتار خودند

حسن خط و خال بس باشد قفس طاووس را

جوش شوخی معنی آزرم از یاد تو برد

مانده ای بر طاق نیسان شیشهٔ ناموس را

از صفای طینتم در تنگنای سینه، دل

سخت مانند است شمع خلوت فانوس را

گردد از فیض ندامت کامیاب نشأتین

هر که او دست دعا سازد کف افسوس را

از وصال او کسی جویا نگشته کامیاب

جز لب بامش که دارد رخصت پابوس را؟

شمارهٔ ۱۳۷

نادیدن جمال تو مشکل بود مرا

مژگان بهم زدن تپش دل بود مرا

آهی که سرکشد ز لبم شاخ سنبلی ست

از بسکه دل به زلف تو مایل بود مرا

همچون حباب در رفتن ز خویشتن

گام نخست دامن منزل بود مرا

تا کی توان کشید ترش رویی سحاب

در دیده هر صدف کف سائل بود مرا

کو نیم قطره خون که نثار رهش کنم

خجلت ز دست و بازوی قاتل بود مرا

در سینه دل ز فیض تو لای اهل بیت

جویا به از هزار حمایل بود مرا

شمارهٔ ۱۳۸

باز مستی کرده خون آشام چشمان ترا

در فشار دل ید طولاست مژگان ترا

بیختند از پردهٔ دل گونیا گرد خطت

ریختند از شیرهٔ جان نقل دندان ترا

زالتهاب سینهٔ سوزانم از بس نرم شد

از دل من فرق نتوان کرد پیکان ترا

دیدن خواب پریشان عاشقان را تهمت است

خواب گرد دیده کی گردد پریشان ترا

در نظر بازیت چون شبنم رسد لاف کمال

گر نگاه از جا رباید چشم گریان را

ای که پا بر پای ارباب ندامت می نهی

سربسر اشک ریا تر کرده دامان ترا

ناز می بارد ز دیوار و در جولانگهت

شوخی مژگان بود خار گلستان ترا

اینقدرها رو مده آئینه را ترسم مباد

پنجهٔ بی طاقتی گیرد گریبان ترا

این چه دیدار است کاندر دیدهٔ جویای تو

فرق نتوان کرد از گل روی خندان ترا

شمارهٔ ۱۳۹

شب خیالم به خواب دید ترا

چقدرها به بر کشید ترا

مور ره یافته به خرمن گل

یا خط عنبرین دمید ترا

پای تا سر مزه است اندامت

به نگه می توان چشید ترا

آب رنگی نماند با لعلت

تشنه ای ظاهرا مکید ترا

گل و شمشاد و سرو را دیدم

به همه ناز می رسید ترا

باز مانده زکار قطره زدن

بسکه اشکم ز پی دوید ترا

گشت جویا ز خود تهی چون ماه

تا تواند به بر کشید ترا

شمارهٔ ۱۴۰

آه از بیداد چرخ دون که گردید از جفا

آتش افروز بلا در دودمان مصطفا

داد از بی مهری چرخ ستم پرور که کرد

زهر غم در کاسه لب تشنگان کربلا

آه از مظلومی آن ثالث هشت و چهار

داد از ناکامی آن خامس آل عبا

آه از تنهایی آن قرة العین بتول

داد از حالی که رفت آندم به شاه اولیا

آه از درد جگرسوزی که بر زهرا رسید

داد از محرومی آن نور چشم مرتضا

آه از داغی که تا دنیاست نپذیرد علاج

داد از دردی که باشد تا قیامت بی دوا

بعد ازین جویا من و توفیق طوف درگهش

بعد ازین دست من و دامان دشت کربلا

شمارهٔ ۱۴۱

چشم وحدت بین چو بگشاییم ما همچون حباب

فارغ از خود عین دریاییم ما همچون حباب

هستی ما مانع نظارهٔ دیدار گشت

پردهٔ چشم تماشاییم ما همچون حباب

می شود لبریز کیفیت دل از بالای عشق

ساغر سر جوش دریاییم ما همچون حباب

زندگی خواهی اگر جاوید، دم را پاس دار!‏

تا نفس باقی است برپاییم ما همچون حباب

سینه را درهم درد جوش تمنا هر نفس

با هواها بر نمی آییم ما همچون حباب

داد از هجران که شبهای غمت پا تا بسر

اشک و آه درد پیراییم ما همچون حباب

دیدهٔ ما خود زحیرت پردهٔ ما گشته است

ورنه جویا چشم بینایم ما همچون حباب

شمارهٔ ۱۴۲

شد از یاد گل رویی دلم حسرت نصیب امشب

بود پرواز رنگ می به بال عندلیب امشب

تب گرم محبت دارم و از جستن نبضم

رگ برق است هر انگشت در دست طبیب امشب

شود هر غنچه را در بر قبا پیراهن طاقت

چو بخرامد به باغ آن سرو قد جامه زیب امشب

چسان فردا نگهدارم عنان اضطرابش را

به امید وفایی گر دهم دل را فریب امشب

ز دل عزم طواف دیده دارد اشک می ترسم

که ماند در ره از حیرانیم جویا غریب امشب

شمارهٔ ۱۴۳

رشک آیدم به عشق خداداد عندلیب

در ناله نیست هیچ کس استاد عندلیب

اشکم گلاب گشته ز مژگان فرو چکد

هر گه به گوش دل شنوم داد عندلیب

گلریزوار از نفسم شعله می جهد

آتش فروز دل شده فریاد عندلیب

جویا به غیر یار به پیش کسی منال

جز گوش گل که می شنود داد عندلیب؟

شمارهٔ ۱۴۴

مجلس گل گشته رنگین از نوای عندلیب

می‌فزاید جوش گلشن را صدای عندلیب

برگ گل لخت دل و آب و هوا اشکست و آه

بی‌تکلف تحفه‌ها دارم برای عندلیب

ما و او را عشق در یک آشیان پرورده است

هیچ کس چون من نباشد آشنای عندلیب

نالهٔ من بر سر کوی تو رنگین‌تر بود

در چمن فریادها دارد نوای عندلیب

گر فشاند دامن حسنش غباری بر چمن

بشکند رنگ از رخ معشوق های عندلیب

پُر مکدر گشته‌ای، جویا به گلشن رو دمی!‏

زنگ از دل می‌زداید ناله‌های عندلیب

شمارهٔ ۱۴۵

شب هجر است و دستم دشمن پیراهن است امشب

چو گل چاک گریبان بی‌تو وقف دامن است امشب

نباشد در فن نیرنگ سازی چون تو استادی

که چشمت جانب غیر و نگاهت با من است امشب

چراغم روشن است از پهلوی خورشید رخساری

چو ما هم زینت عالم ز گرد دامن است امشب

گل کیفیت از هم بزمی خونابه نوشی چین!‏

که چون مینای می پرخون دل تا گردن است امشب

جگر کاو که شد مژگان خونریزش، که از غیرت

به تن هر مو مرا چون خار در پیراهن است امشب

تجلی کرد در دل یاد رخساری مرا جویا

از آن رو سرو آهم رشک نخل ایمن است امشب

شمارهٔ ۱۴۶

مگر آئینه عکس تو شد جام شراب امشب

که در صهبا رگ تلخی است موج ماهتاب امشب

پرد پر در پر خاکستر پروانه پروانه رنگ گل

برآید شمع روشن گر ز فانوس نقاب امشب

ز کوی می فروشان باز سرمستانه می آید

ندارم از تو ای بخت ستمگر چشم خواب امشب

دلم را اینقدرها تاب الفت نیست، می ترسم

که گردد خامسوز از گرمی مجلس کباب امشب

مگر شد خاطرش آئینه یادم که می یابم

ز هر شب بیشتر در خویش جویا اضطراب امشب

شمارهٔ ۱۴۷

هست هر حرف تو شکر را جواب

و آن دو لب قند مکرر را جواب

قطرهٔ اشک نهان در دیده ام

در صدف گردیده گوهر را جواب

حسن رخسار و دهان تنگ او

می دهد صد خلد و کوثر را جواب

می کند رنگین تر از طاووس خلد

از لب لعلش کبوتر را جواب

قد موزونش دهد در صحن باغ

مصرع شوخ صنوبر را جواب

داده روی و موی و چشم مست او

سنبل و نسرین و عبهر را جواب

گر کنی آئینه دل را، می دهی

در فقیری صد سکندر را جواب

مرغ دل در آتش سوزان عشق

می دهد جویا سمندر را جواب

شمارهٔ ۱۴۸

در خاک مرا ز آتش دل گشت بدن آب

شد هممچو حبابم کفن از پهلوی تن آب

از هر گل این باغ شمیم جگر آید

گویا که ز ابر مژه ام خورده چمن آب

چون غنچه بهر قطرهٔ اشکم گل زخمی است

برداشته از چاک جگر دیدهٔ من آب

از یاد شکرخند تو گردیده ز شبنم

گرداب صفت غنچهٔ گل را بدهن آب

شمارهٔ ۱۴۹

در تن ز بسکه بی تو مرا یافت راه تاب

در سینه ام چو زلف تو برداشت آه تاب

خوابانده ام به سرمه چو سوسن زبان خویش

در زنگ خامشی شده تیغم سیاه تاب

بگرفت نور بدر نقاب کلفت به رو

رفت از حجاب عارض او در پناه تاب

طاقت رباست عشق ز جویا توان مجو

نگذاشت با دل آن صنم کج کلاه تاب

شمارهٔ ۱۵۰

افتاد عکس عارضت ای مه جبین در آب

شد موسم بهار گل آتشین در آب

شمشیر موج تیغ سیه تاب می شود

شوید سیاه بخت غمت گر جبین در آب

با اشک ریزد از مژهٔ صافست گر دلت

آری همیشه درد بود ته نشین در آب

مینای چرخ تا شده لبریز اشک ما

مانند درد اده نهان شد زمین در آب

شمارهٔ ۱۵۱

تا هوای اوست دل را در قفس همچون حباب

می روم از ضعف بر باد نفس همچون حباب

مرهم ناسور دل را گشت شکر خنده ات

شد فراهم زخم اندام جرس همچون حباب

کم نگردد اشک و آه عاشقان مانند شمع

می‌رود از خود به آهی بوالهوس همچون حباب

شمارهٔ ۱۵۲

فصل خزان رویم به سیر کنار آب

فواره گلبنی است که دارد بهار آب

عزلت گزین و منزلت خویش را ببین

در گل زجوی بیشتر است اعتبار آب

ای من اسیر عالم رندی که باشدش

معشوق مست و جام شراب و کنار آب

شمارهٔ ۱۵۳

ز سرو یار که در برکشیده ام امشب

بغل بغل گل آغوش چیده ام امشب

به راه شوق تو مانند شمع در ره باد

زچشم منتظر خود چکیده ام امشب

ز رفتن تو چنان دل فسرده ام که بس است

دهان قهقهه جیب دریده ام امشب

خیال گلشن کوی تو خوابم از سر برد

شمیم گل شده رنگ پریده ام امشب

سخن چون شیرهٔ جان سالها چکد ز لبم

به اینکه لعل لبت را مکیده ام امشب

به شاهراه طریقت رسیده ام جویا

به کوچه باغ دو زلفش دویده ام امشب

شمارهٔ ۱۵۴

زور شور گریه ای می شد به خواب

خواب می آرد بلی آواز آب

بوی تحقیق از مقلد نشنوی

کس نگیرد از گل کاغذ، گلاب

در بلند و پست دنیای اسیر

کشتی ات بشکست از موجب سراب

لازم هر کس بود طول امل

هست بر پا خیمهٔ تن زین طناب

کی گذارد غنچهٔ او را بحرف

بسکه باشد نرگسش حاضر جواب

چون زگل شبنم عرق از روی او

هر سحر چیند به دامن آفتاب

با دل نازک نسازد انبساط

هست برجا غنچه تا باشد حباب

شمارهٔ ۱۵۵

خیال غنچهٔ لعلی چو هوشم در سر است امشب

می ام افشردهٔ یاقوت گل در ساغر است امشب

شمارهٔ ۱۵۶

به جام می لبی کرد آشنا جانانه ام امشب

خط یاقوت را ماند خط پیمانه ام امشب

شمارهٔ ۱۵۷

از تف آه من بسان حباب

فرش و دیوار و سقف خانه شد آب

شعلهٔ حسن او بسوزاند

کز نقابش کنی ز چادر آب

هر سحرگه زجام آئینه

چشم مستش کشیده بادهٔ ناب

دوش شرم نگه به آتش نرم

از گل روی او گرفته گلاب

شمارهٔ ۱۵۸

احمد مرسل که عالم جمله در تسخیر اوست

ممکنات از حلقه های چرخ در زنجیر اوست

قاضی باز و کبوتر، غازی دلدل سوار

تا قیامت برق در کار رم از شمشیر اوست

بضعهٔ خیرالبشر کدبانوی دنیا و دین

آنکه نور چشم احمد، شبر و شبیر اوست

سرور دنیا و دین زین العباد و باقرند

آنگهی صادق که عالم روشن از تنویر اوست

آسمان جاه نور دیدهٔ موسی علی

آنکه آرام زمین در سایهٔ توقیر اوست

تاج عصمت بر نقی زیبا بود بعد از تقی

آنکه نظم کار عالم بستهٔ تدبیر اوست

عسکری باشد امام اهل حق بعد از تقی

آنکه نه قوس فلک در قبضهٔ تسخیر اوست

پیر گردون را مرید خود نمی گیرد ز عار

هر که جویا قایم آل محمد پیر اوست

شمارهٔ ۱۵۹

زهر چشم آلوده بود این باده کاندر جام ریخت

ساقی امشب لخت دل چون غنچه ام در کام ریخت

بسکه لبریز طراوت در خرام آمد به باغ

آبروی صد خیابان گل از آن اندام ریخت

شکوه ای کردم رقم از اشک ریزی های چشم

چون ز گل شبنم ز حسرت نامه ام پیغام ریخت

گریه شست آن داغ را کز یاد چشمت داشت دل

حیف کز بسیاری باران گل بادام ریخت

کی شراب خوشدلی جویا به دست آسان فتد

غنچه از بهر شکفتن خون دل در جام ریخت

شمارهٔ ۱۶۰

مست و بیخود شوخ من افتاده است

بر زمین همچون چمن افتاده است

هر که در تعریف خود کوشد مدام

بر زبان خویشتن افتاده است

گوهر معنی نمی جویند خلق

ورنه بیرون از سخن افتاده است

از صفای عارضش لغزیده است

دل که در چاه ذقن افتاده است

کرده سامان حیات جاودان

آنکه در فکر سخن افتاده است

دور از آزادی چو مرغ بیضه است

هر که در دام وطن افتاده است

هر کجا شوری ست جویا در جهان

زان لب شکرشکن افتاده است

شمارهٔ ۱۶۱

دل هجران زده از سیر گلستان سیر است

دور از او موج هوابر سر ما شمشیر است

نزند ال و پرش در دم حیرت رنگم

این خزان جلوه، تذرو چمن تصویر است

نالهٔ العطش آمد ز نگاهش چون شمع

آتش عشق تو آنرا که گریبانگیر است

گریه نگذاشت چو پروانه به گردش گردد

موج اشکم به پر و بال نگه زنجیر است

آه جویا چو جرس پهلوی گردون بشکافت

نفس خستهٔ درد تو دم شمشیر است

شمارهٔ ۱۶۲

آبی ز دانهٔ عنب ای دل چشیدنی است

غافل مشو که این سر پستان مکیدنی است

یک صبحدم چو پنجهٔ خورشید جلوه کن

پیراهن تحمل عاشق دریدنی است

از آبیاری مژه ام چون گل چراغ

بالیده است بسکه گل داغ چیدنی است

بگذر ز خواهش دل و محمود وقت باش

زلف ایاز طول املها بریدنی است

باشد هلاک یک شبه منظور خاص و عام

حسنی که ماه ماه کند جلوه دیدنی است

از پهلوی دل است تنم محشر بلا

این قطره خون ز پنجهٔ مژگان چکیدنی است

از ضعف قوتی طلب از عجز همتی

جویا کمان ناز نکویان کشیدنی است

شمارهٔ ۱۶۳

ترا کاری بجز جور و جفا نیست

مرا هم شیوه ای غیر از وفا نیست

مکرر سیر باغ حسن کردیم

گلشن را رنگ و بویی از وفا نیست

گزیدم بسکه شبها از ندامت

چو مقراضم لب و دندان جدا نیست

به جان شرمنده ام از همت دل

که در بند حصول مدعا نیست

دوای دل بود دردی که ما راست

دل عشاق محتاج دوا نیست

حریفی را به پیری می پرستم

که همچون صبح بی صدق و صفا نیست

به خود امیدها دارم که هرگز

امیدی از کسم غیر از خدا نیست

دلم بیگانهٔ بزمی است کآنجا

نگاهی با نگاهی آشنا نیست

مرا در عشقبازی از نکویان

به جز مهر و وفایی مدعا نیست

چه می دانستم ای بیگانه خوبان

که در شهر شما رسم وفا نیست

سرت گردم ترحم کن به جویا

دلش را اینقدر تاب جفا نیست

شمارهٔ ۱۶۴

رخ نمودی و جهانی به تماشا برخاست

برقع افکندی و فریاد ز دلها برخاست

تخم اشکی که ز درد تو فشاندیم به خاک

نخل آهی شد و از سینهٔ صحرا برخاست

جز نکویی طمع از سلسلهٔ نیک مدار

گوهر افشان بود ابری که ز دریا برخاست

هر قدم شور قیامت ز پی اش برخیزد

هر که با سلسلهٔ عشق تو از جا برخاست

کو گذشتی که سحر روی به دنیا نکند

شام آن کس که چو مهر از سر دنیا برخاست

در خیالت به ره دیده و دل بسکه دوید

نگه از چشم ترم آبله برپا برخاست

سیر در جنت آزادی اش ارزانی باد

هر که مانند تو جویا ز تمنا برخاست

شمارهٔ ۱۶۵

خون خوردن اینقدر پی تحصیل مال چیست؟

دانسته ای که زندگیت را مآل چیست؟

بی بهره نیست هیچ کس از روشنی چو ماه

جز فیض عام حاصل کسب کمال چیست؟

بر روی خواب غفلت دلها زند گلاب

آگه نگشته ای عرق انفعال چیست؟

از آسمان حصول تمنا چه ممکن است

خون خوردن تو در طلب این محال چیست؟

در پیش تیغ ابرو و خورشید عارضش

سیف الملوک کیست، بدیع الجمال چیست؟

پیچیند اهل فقر به دور شکم دوال

در صید نفس حاجت طبل و دوال چیست؟

مه را به چشم عبرت اگر کس نظر کند

داند که داغ خجلت روی سؤال چیست

جویا بنوش می که کریم است کردگارد

آنجا که فضل اوست هراس از وبال چیست؟

شمارهٔ ۱۶۶

زدل جز عجز و زاری خوشنما نیست

به غیر از بیقراری خوشنما نیست

تو شهبازی به کار خویش می باش

ترحم از شکاری خوشنما نیست

زما پیش تو هنگام جدایی

بجز دل یادگاری خوشنما نیست

ترحم کن که از شاهان گه خشم

به غیر از بردباری خوشنما نیست

نوای خنده از عشاق جویا

چو کبک کوهساری خوشنما نیست

شمارهٔ ۱۶۷

با اشک تا ز دیده به رویم چکیده است

دل عندلیب گلشن رنگ پریده است

دور از خرام سرو تو ماتم سراست باغ

هر لاله بسملی است که در خون تپیده است

آن بیخودی که محرم بزم وصال اوست

بوی گل است یا نفس آرمیده است

در طالع کسی که بود داغ مهر او

چون صبح از نخست گریبان دریده است

در چشم آن که واله نیرنگ رنگ نیست

آز از شفق چو دامن در خون کشیده است

شمارهٔ ۱۶۸

دارد حیات، عالمی و جان پدید نیست

دنیا ز آدمی پر و انسان پدید نیست

در پردهٔ ظهور نهان است جلوه اش

از بسکه گشته است نمایان پدید نیست

در خط نهان شده است تو را آب و رنگ حسن

گل از وفور سنبل و ریحان پدید نیست

محو جمالم و رخش از دیده ام نهان

آب از سرم گذشته و عمان پدید نیست

پنهان شده است آینه ام از هجوم عکس

جویا اگر چه جلوهٔ جانان پدید نیست

شمارهٔ ۱۶۹

هر نالهٔ دل من آواز دلگشایی است

هر آه شعله سوزم مکتوب آشنایی است

هر داغ سینهٔ من مجنون خانه سوزی است

هر قطرهٔ سرشکم طفل برهنه پایی است

هر سبزه ای در این باغ آشفته ای است بی خود

هر خار این گلستان کلک سخن سرایی است

هر سنبل پریشان رند سیاه مستی است

هر گل به رنگ خورشید جام جهان نمایی است

از زور طبع بگرفت ملک سخنوری را

جویا به کشور هند طوطی خوش نوایی است

شمارهٔ ۱۷۰

نه همین رشک رخ و زلفش گل و سنبل گداخت

خاک پای باغ را تا ریشه های گل گداخت

از هوای گلستان صاف طراوت می چکد

یا ز شرم بوی زلفش نکهت سنبل گداخت؟

صد گلستان آرزو را آبیاری می کند

در خزان از بس ز هجر گل دل بلبل گداخت

همچو شبنم آب شد جویا گل از رشک رخش

نه همین سنبل به باغ از شرم آن کاکل گداخت

شمارهٔ ۱۷۱

موسم جوش گل و نسترن است

لاله تریاکی سیر چمن است

شوخ چشم است ز بس نرگس باغ

غنچه در پردهٔ صد پیرهن است

سوسن از قشقهٔ زرین در باغ

بت خنجر به کف برهمن است

غنچه سرمست می رنگ گل است

سنبل آشفتهٔ بوی سمن است

طوطی هند شکرافشانی است

بسکه جویای تو شیرین سخن است

شمارهٔ ۱۷۲

خط پشت لب میگون تو عنوان گل است

دهنت نقطهٔ بسم الله دیوان گل است

شده از یاد تو هر قطرهٔ خونم چمنی

موج خون جگرم جوش خیابان گل است

مزه از شور دلم رفت چو زخمش به شد

نمک نالهٔ بلبل لب خندان گل است

دهنت غنچهٔ نشکفتهٔ باغ سخن است

خندهٔ زیر لبت چاک گریبان گل است

نحسن رنگین تو از بس نمکین افتاده است

چشم جویا ز خیال تو نمکدان گل است

شمارهٔ ۱۷۳

گر بخرامد، نسیم خلد برین است

چون بنشیند، بهشت روی زمین است

ناز تو رنگینی جمال تو افزود

شهپر طاووس حسن، چین جبین است

مست نگاهم، تبسمی مزه ام بس

لعل تو از خنده پستهٔ نمکین است

از چه نگردم به گرد دشت چو مجنون

لیلی چشم سیهت خانه نشین است

دیدهٔ بد دور از رخی که ز عکسش

آینه رشک نگارخانهٔ چین است

برد ز جویا توان و صبر به یغما

نرگسش مستش که رهزن دل و دین است

شمارهٔ ۱۷۴

از دور عشقباز ترا می توان شناخت

دوا نخست هر که ترا دید رنگ باخت

هرگز نمیرد آنکه پی جستجوی اوست

آب حیات شد چو در این ره نفس گداخت

شرمنده شد زهمسری بهتر از خودی

تا شد مقابل رخت آئینه روی ساخت

دنبال کرده نفس به جایی نمی رسد

یکران همت آنکه در این راه تاخت باخت

از اهل خلق کس نگریزد که صحبتش

با نیک و بد ز فیض نوازش بود نواخت

سنگ نمک بود محک اهل روزگار

نامرد و مرد را به همین می توان شناخت

جویا چه فیضها که نبرد از جهاد نفس

هر کس سمند سعی در این رزمگاه تاخت

شمارهٔ ۱۷۵

بی زبانی روز محشر عذرخواه ما بس است

خامشی در شرمساریها گواه ما بس است

ما تنگ ظرفان به یاد باده مستی می کنیم

در بهاران سایهٔ تا کی پناه ما بس است

گرد راه نیستی شو تا به مقصد پی بری

در محبت، رفتن از خود خضر راه ما بس است

احتیاج شاهدی در دعوی عشق تو نیست

مهر داغی بر سر طومار آه ما بس است

در شب هجران او جویا ز یادش می رویم

اینقدر در عشق بازیها گناه ما بس است

شمارهٔ ۱۷۶

آنکه میخانه ز انداز نگاهش طرح است

دیدهٔ چون نقش قدم بر سر راهش طرح است

ناز بر دیدهٔ خورشید پرستان دارد

حلقهٔ زلف که بر روی چو ماهش طرح است

می توان گشت به گرد سر او کز شوخی

دام صد فتنه ز هر موی کلاهش طرح است

مغز در سر مه نو را شده آشفته مگر

بیت برجستهٔ ابروی سیاهش طرح است

قوت آه کشیدن نبود جویا را

بسکه بر گردن او بار گناهش طرح است

شمارهٔ ۱۷۷

رفتن زخود به دشت جنون هادی من است

طومار آه محضر آزادی من است

از جوش درد منبع غم های عالمم

هر دل که در فغان شده فریادی من است

طرح مرا زمانه ز رنگ پریده ریخت

عنقا خراب رشک ز آبادی من است

صد کوه قاف را کند از جا چو پرکاه

آنجا که زور بازوی فرهادی من است

جویا محیط عالم امکان بود دلم

در رقص خوشدلی فلک از شادی من است

شمارهٔ ۱۷۸

آرامم از خط تو رمیدن گرفته است

تا نکهت بهار دمیدن گرفته است

خون دلم ز پنجهٔ مژگان به راه او

دامان انتظار چکیدن گرفته است

صهبا به بزم تا نرسیده است نارس است

می در پیاله رنگ رسیدن گرفته است

وحشت مرا رساند به سر منزل وصال

آن صید را دلم ز رمیدن گرفته است

از فیض آبیاری می لاله های رنگ

جویا به باغ حسن دمیدن گرفته است

شمارهٔ ۱۷۹

راه عشق است اینکه در هر گام صد جا آتش است

گرم رفتاران این ره را ته پا آتش است

دیده ام آیینه دار صورت خوبی کیست؟

چون شرر تار نگاهم را گره با آتش است

از خرام یاد رخسار تو می سوزد دلم

همچو نخل شعله اندامت سراپا آتش است

ما سمندر طینتان غواص بحر خود شدیم

عشق گوهر دل صدف گردیده دریا آتش است

جای خونم نیست در تن بلکه لبریزم ز عشق

زندگی جویا چو شمع محفلم با آتش است

شمارهٔ ۱۸۰

دارم سری که سرخوش صهبای بیخودیست

چشم تری که محو تماشای بیخودیست

در محشر شهادتیان نگاه او

دشت جنون و دامن صحرای بیخودیست

بی رنگ باش تا سبک از خویشتن روی

رنگ پریده زینت سیمای بیخودیست

خود را مگر ز روزن آیینه دیده است

چشم تو مست ساغر صهبای بیخودیست

جویا اسیر فکر «اسیر» که گفته است:‏

‏«آهم گواه محضر دعوای بیخودیست»‏

شمارهٔ ۱۸۱

سررشتهٔ امل همه ای دل به دست تست

تعمیر قصر عافیت اندر شکست تست

ترسیده چشم آینه رویان روزگار

از صافیی که با قدرانداز شست تست

قمری همین نه در گلوی تو است طوق

آزاده سرو هم به چمن پای بست تست

از خط جام حلقه کند نام باده را

این نشئه ای که در نگه نیم مست تست

جویا به خون نشسته گل و لاله در چمن

از رشک رنگ و بوی بت می پرست تست

شمارهٔ ۱۸۲

لخت دل دور از تو امشب در گلوی غنچه است

بی تو خوناب جگر صاف سبوی غنچه است

حسن مستور از بت بازار دلکش تر بود

آشنایی دلم با گل ز روی غنچه است

خون عشرت بی تو در پیمانه باشد لاله را

باده پهلو شکافی در سبوی غنچه است

باز امشب گوییا با دختر صوفی نشست

بر زبان عندلیبان گفتگوی غنچه است

کی توان گل چید از من نشکفد تا خاطرم

معنی ام در دل نهان جویا چو بوی غنچه است

شمارهٔ ۱۸۳

دل ز پهلوی تن خاکی است گر بیدار نیست

دانه را نشو و نما در سایهٔ دیوار نیست

در حریم سینهٔ عاشق هوس را بار نیست

هر فضولی محرم خلوتگه اسرار نیست

دیده ها بیگانه دیدند، مستوری زکیست؟

شهرکوران است عالم، پرده ای در کار نیست

تا به کی عصیان؟ نوای توبه ای هم ساز کن

گرچه عفوش گوش بر آواز استغفار نیست

با درشتی دولت دنیا میسر کی شود

رشته محروم از گهر ماند اگر هموار نیست

مجلس آرایی نمی باشد به غیر از شمع حسن

گرمیی با بزمها بی شعلهٔ دیدار نیست

بی بلد جویا به مقصد قوت ضعفم رساند

رهنمایی کاروان مور را در کار نیست

شمارهٔ ۱۸۴

عنوان:تیره باطنها پهلوی دل افسرده است

متن:دل که بی سوز غمی باشد چراغ مرده است

بسکه از پهلوی دل هر ذره ام افسرده است

مردمک در دیده ام یک قطره خون مرده است

گردش افلاک از بس بی نظام افتاده است

آسمانها گوییا اوراق بر هم خورده است

کی به وحشتگاه عنقا می شود الفت گزین

هر کرا سودای او از خویش بیرون برده است

پیش آن کس کز غمت با تنگی دل خو گرفت

وسعت آباد جهان یک خاطر آزرده است

هیچکس جویا به عالم طرفی از وصلش نیست

دست در دامان عشقش هر که زد پا خورده است

شمارهٔ ۱۸۵

جان اسیر تست تا تیغت به خونم مایل است

می کشم ناز تو تا تیرت ترازو در دل است

چون توان آسوده زیر چرخ کین ویرانه را

هر طرف دیدیم دیوارش به این سو مایل است

گر ز دنیا نگذرد سالک به مقصد کی رسد؟

چون شرر تا چشم پوشید از جهان در منزل است

حسن کردار تو را اشک ندامت آبروست

گرنه این باران بود تخم عمل بی حاصل است

گریه کی از رفتن جان می کنند آزادگان

در فشانیهای چشمم مزد دست قاتل است

پیش رخسارت صفای مه نباشد در حساب

آفتاب از دفتر حسن تو فرد باطل است

شد دلم جویا حدی خوان از فغان عندلیب

غنچه را لیلای بوی او مگر در محمل است

شمارهٔ ۱۸۶

چون نیاساید دل از هجر بتان در زیر پوست

دارم از هر موج خون خاری نهان در زیر پوست

بسکه خوردم زهر غم با شیر از طفلی مرا

سبز شد چون پسته مغز استخوان در زیر پوست

چون نوازش دیدم از دردش دلی خالی کنم

همچو دف تا کی نهان دارم فغان در زیر پوست

بی تو شبها از هجوم درد بیمار ترا

می تپد چون نبض جسم ناتوان در زیر پوست

از شکاف سینه جویا غنچه سان گل می کند

تا به کی ماند دل خونین نهان در زیر پوست

شمارهٔ ۱۸۷

بسکه گرد کلفتش بسته است راه از شش جهت

چون لحد تنگست بر دل دستگاه از شش جهت

همچو بوی غنچه از یاد تو هر شب تا سحر

گشته ما را بستر گل تکیه گاه از شش جهت

هر طرف دیوانه سان زان روی می بینم که هست

جلوهٔ دیدار مقصود نگاه از شش جهت

تیره روزان تو را از تنگنای آسمان

بسته شد مانند خون مرده را از شش جهت

کشتی ما ایمن است از چار موج حادثات

شد و لای «پنج تن» ما را پناه از شش جهت

این جواب آن غزل جویا که می گوید وحید:‏

‏«همچو شب زلفش کند روزم سیاه از شش جهت»‏

شمارهٔ ۱۸۸

گل در چمن چو عارض او دلفریب نیست

گویم برهنه سرو چو او جامه زیب نیست

از دود آه کرده سیه خیمه ها بلند

در گرم سیر عشق دل ما غریب نیست

در آرزوی آنکه غبار رهت شود

یک گل زمین کجاست که حسرت نصیب نیست

در باغ ناز خار چمن خوارتر بود

با غنچه ای که سوز دل عندلیب نیست

تکرار درس ناله به جایی نمی رسد

جویا به مکتبی که غم او ادیب نیست

شمارهٔ ۱۸۹

از صفای خاطر ما هیچکس آگاه نیست

عکس را در خلوت آیینهٔ ما راه نیست

فارغ از قید عبادت نیست در عالم دلی

این نگین را نقش شیر از بندهٔ درگاه نیست

قامت خم بسته از حرص آنکه از طول امل

رشتهٔ قلاب صید مطلبش کوتاه نیست

داغ خواری لازم روی طلب افتاده است

دعوی ما را دلیل روشنی چون ماه نیست

هر طرف رو می کنی جویا به مقصد می رسی

در ره از خویش رفتن هیچکس گمراه نیست

شمارهٔ ۱۹۰

دیده از فیض تو پریخانه شده است

نکته از جوش تماشای تو دیوانه شده است

می پرستان همه وارسته ز بند خویشند

خط آزادی دلها خط پیمانه شده است

نرسیدی دمی ای بخت به فریاد دلم

بهر خواب تو مگر ناله ام افسانه شده است

در هوای طلب وصل تو ای شمع نگاه

نفس سوخته خاکستر پروانه شده است

شوخ طبعان چو سویدا به دلت جای دهند

بسکه جویا سخنکهای تو رندانه شده است

شمارهٔ ۱۹۱

بی تو دل را سیر گلشن باعث آرام نیست

لاله و گل را شراب عیش ما در جام نیست

بسکه در هر حالتی طبعت به شوخی مایل است

ون در غلطان ترا در خواب هم آرام نیست

اینقدر ناآشنایی هم زخوبان ناخوش است

چون تغافل بگذرد از حد کم از ابرام نیست

جنگهای آشتی فرمای او را دیده ام

هیچ حلوا پیش ما شیرین تر از دشنام نیست

زخمی شمشیر عشقت تن به مردن کی دهد؟

لذت بی طاقتی در عالم آرام نیست

هر نوید آمدن جویا حیات تازه است

وصل را در مشرب ما لذت پیغام نیست

شمارهٔ ۱۹۲

از باده غنچهٔ دل آن سیمبر شکفت

لعل لبش زخنده گلبرگ تر شکفت

بوی بهار مهر دهد جور گل رخان

از آب تیغ او گل چاک جگر شکفت

با یاد عارض تو زفیض بهار عشق

بر روی من هزار گل از چشم تر شکفت

از ناخن صبا گره غنچه وا نشد

گلهای فیض در دل از آه سحر شکفت

دور از بهار وصل گل داغ بر دلم

مانند داغ لاله ز خون جگر شکفت

شمارهٔ ۱۹۳

مایه ای از خون دل و زگریه سامانی نداشت

هر که چون مینا به بزمت چشم گریانی نداشت

بر جنونم وسعت این عرصه دایم تنگ بود

جامهٔ عریانی ام چون دشت دامانی نداشت

از تپیدنهای بسمل شرم می آید مرا

اینقدَرها از برای رفتنَش جانی نداشت

در سراپا خنجرش را بسکه بشکستم نود

در تنم از استخوان کلکی که پیکانی نداشت

هر کدورت را گشادی هست جویا کس ندید

هیچ کهساری که در پهلو بیابانی نداشت

شمارهٔ ۱۹۴

عشق آنجا کز پی ایجاد عالم رنگ ریخت

رنگ ویرانی مرا در دل به صد نیرنگ ریخت

مو به مویم شد زجوش شوق بیتاب سماع

نالهٔ قانون دل از بسکه سیر آهنگ ریخت

بسکه بردم شکوهٔ سنگین دلی هایت به خاک

بر سر کوی تو بعد از من غبارم سنگ ریخت

نالهٔ بیتاب عشق از بسکه وحشت خیز بود

ساقی حسن ترا از کف شراب رنگ ریخت

با خیال او گذشت امشب عجب هنگامه ای

طرح صلح انداخت جنگ و صلح رنگ جنگ ریخت

شمارهٔ ۱۹۵

در جهان بی اعتباری اعتبار عاشقی است

هر که صاحب اعتبار افتاد خوار عاشقی است

غنچهٔ دل گشت خندان دیده گریان شد چو ابر

داغها بشکفت گل گل، نوبهار عاشقی است

پرتو خورشید با نورش چو گرد تیره ای است

چهره آنکس که پنهان در غبار عاشقی است

داد از طوفان درد بیقراریهای عشق

زیر تیغ او تپیدنها قرار عاشقی است

از تزلزل در بنای عشق باشد محکمی

بر تپیدنهای دل جویا مدار عاشقی است

شمارهٔ ۱۹۶

ببازد غنچه رنگ از خجلت لعل قدح نوشت

کند تر شبنم گل را صفای گوهر گوشت

مگیر آیینه بر کف گر به معشوقی سری داری

می مرد آزمای عشق خواهد برد از هوشت

شوم سر تا به پا در یاد او خمیازهٔ حسرت

اگر یکبار مانند کمان گیرم در آغوشت

به زور روشنی سر پنجهٔ خورشید را تابم

فتد بر طالعم گر سایهٔ صبح بنا گوشت

به غیرم آشنا گشتی از آن رو رفتم از یادت

به غیرت آشنا باشم اگر سازم فراموشت

شمارهٔ ۱۹۷

محتسب امشب سبوی باده ام را پاک ریخت

خون عشرت را ز بی دردی عبث بر خاک ریخت

همچو آب جو که برگ گل برون آرد ز باغ

با سرشکم لخت دل از دیدهٔ غمناک ریخت

هر گیاهی را رسد لاف فلاطونی زدن

محتسب تا بر زمین افشردهٔ ادراک ریخت

از گل پیمانه می آید شمیم درد عشق

باغبان خون دلم گویی به پای تاک ریخت

شمارهٔ ۱۹۸

دل را گشاد کار ز فیض دماغ ماست

این قفل را کلید ز خط ایاغ ماست

پاشیدن از خجالت رخسار او به خاک

طور نیازپاشی گلهای باغ ماست

ارواح قدسیان دم پروانگی زنند

در محفلی که روشنی اش از چراغ ماست

در خون نشسته لاله صفت برگ برگ گل

از رشک لخت لخت دل داغ داغ ماست

هر قطرهٔ سرشک جگر گوشهٔ دلست

آن گوهر است اشک که چشم و چراغ ماست

باشد برون ز عالم هستی دیار ما

جویا کسی که رفت ز خود در سراغ ماست

شمارهٔ ۱۹۹

بوالهوس را راز عشق او نهفتن رسم نیست

همچنان کز عاشق دل خسته گفتن رسم نیست

یک گل افشا کسی از باغ تمکینم نچید

در ریاض راز دار است شکفتن رسم نیست

عاقبت چون غنچه های لاله رازم گل کند

پیش ما داغ دل خونین نهفتن رسم نیست

دستبرد عم چو بیند انبساط از دل مجوی

غنچه را در دامن گلچین شکتن رسم نیست

غنچه های لاله را هر صبحدم گوید نسیم

با وجود نشئهٔ تریاک خفتن رسم نیست

این به طور آنغزل جویا که طالب گفته است

از رخ فرش چمن گلبرگ رفتن رسم نیست

شمارهٔ ۲۰۰

تا هوای شمع رویت در سر پروانه است

زآتش غیرت تنم خاکستر پروانه است

می تپد در آتش حسرت نصیبی بی رخت

پلک و مژگان گوییا بال و پر و پروانه است

دیده ام از بس پرد در شوق شمع عارضی

مردم چشمم چو دل در پیکر پروانه است

بسکه گرد شمع رویش قدسیان پر می زنند

از زمین تا عرش گویی محشر پروانه است

سوختن در آتش حسرت دلم را راحت است

پرنیان شعله جویا بستر پروانه است

شمارهٔ ۲۰۱

همتم تا دست پر زور هوس پیچیده است

در دل تنگم حباب آسا نفس پیچیده است

می چکد خون نیاز عاشق از بال و پرت

ای کبوتر نامه را دست چه کس پیچیده است

از زمین تا آسمان آوازهٔ بیداد اوست

ناله ام در تنگنای این قفس پیچیده است

تا دل صد چاک ر ا دردت به شور آورده است

در فضای سینه آواز جرس پیچیده است

شب، شراری در دل از گرمی خوی او فتاد

بر سراپا آتشم مانند خس پیچیده است

بادهٔ غفلت ز هوشش برد تا صبح نشور

بر تو بیجا اینقدر جویا عسس پیچیده است

شمارهٔ ۲۰۲

بسکه رنگین جلوه از لخت دل شیدای ماست

آه ما طاووس هند تیره بختیهای ماست

بر فراز عرش جوش بی نیازی می زنیم

آسمان درد ته مینای استغنای ماست

اول دیوانگی فکر شهنشاهی بود

سایهٔ بال هما سرمایهٔ سودای ماست

عالم تجرید را آزادی ما رونق است

زینت پیراهن عریان تنی بالای ماست

گر رسی جویا به کنه خویشتن، عارف شوی

باعث ایجاد عالم گوهر یکتای ماست

شمارهٔ ۲۰۳

دل و ستم ز کار افتاد از پرکاری چشمت

تنم لاغر چو مژگان است از بیماری چشمت

شدم آباد ویرانی چو منظور تو گردیدم

خرابی را عمارت می کند معماری چشمت

دل خون گشته ام را می کشد بر خار مژگانش

نباشد بیش ازین با عاشقان دلداری چشمت

حذر اولی ز بدمستی که خنجر در کفش باشد

از آن ترسم که مژگانت نماید یاری چشمت

زبان فهم نگه شاید به این معنی رسد جویا

نهان با دل ز مژگان است خنجر کاری چشمت

شمارهٔ ۲۰۴

هر کس محروم از جوانی است

دردی کش صاف زندگانی است

از یاد تو با نسیم آهم

بویی ز بهار نوجوانی است

کس پی نبرد که قاتلم کیست

دل کشتهٔ غمزدهٔ نهانی است

با چشم کبود می برد دل

آن چشم بلای آسمانی است

مغرور به چند روزه حسنی

غافل شده ای که آنت آنی است

لطفت آیا چه طور باشد

جور تو تمام مهربانی است

از دولت هندوان نخورد آب

روتی گو باش قحط پانی است

نگشود ز سینه عقدهٔ دل

پیکان توام که یار جانی است

جویا از دور چون بدیدت

از لطف بگفت: که این فلانی است

شمارهٔ ۲۰۵

از گفتگو اشاره به دل آشناتر است

ابروی او ز چشم سیه خوش اداتر است

از شخص سایه می گذرد ابتدای روز

زلفش ز قد در اول خوبی رساتر است

قمری چو عندلیب گریان دریده نیست

نسبت به سرو قد، گل رو دلرباتر است

چون آفتاب، منت مشاطه کی کشد؟

بی خط و خال روی نکو با صفاتر است

سیاره راست در دل شب جلوهٔ دگر

با سرمه چشم شوخ بتان خوشنماتر است

پرورده ناز بسکه تو را در کنار شرم

در چشمم از نگاه تو مژگان رساتر است

جویا به سیر باغ برد بوی گل مرا

یعنی نگه زچشم به ما آشناتر است

شمارهٔ ۲۰۶

شوخ و شنگی چون بت طناز من عالم نداشت

چون پریزاد من این غمخانه یک آدم نداشت

در گرانجانی زحق بیگانه پای کم نداشت

ورنه هرگز از کسی نخچیر مطلب رم نداشت

از ریاضت کرده ام بیماری دل را علاج

جز گداز خویش زخم شیشه ام مرهم نداشت

بود دایم دست اقبال جوانمردان بلند

بازوی پر قوت ارباب همت خم نداشت

سخت دیشب شیشه و پیمانه را برهم زدی

محتسب از حق نرنجی اینقدرها هم نداشت

کاوکاو عشق هر دم می زند نقشی دگر

بود دل جویا نگین ساده ای تا غم نداشت

شمارهٔ ۲۰۷

با بال شوق در چمن قدس طایر است

دل گر به راه بی خبریها مسافر است

دارد خطر ز موج نفس چون حباب جسم

در چار موجه کشتی تن از عناصر است

گشتم چو آینه همه جان از خیال دوست

جسمی که یافت رتبهٔ ارواح نادر است

زنهار! روح شو، که به عالم، بقای روح

مانند بی ثباتی اجسام ظاهر است

جویا شکور باش که در کیش اهل دید

کفران نعمت آنکه کند پیشه، کافر است

شمارهٔ ۲۰۸

دل که بزم عشقبازی را بسامان چیده است

شمع ها در هر طرف از داغ حرمان چیده است

می تواند باعث احیای عالم شد دلت

گر گل فیض سحر چون مهر تابان چیده است

غنچه هم عرض بساط دردمندی می دهد

ته به ته لخت دل خونین به دکان چیده است

خار در پیراهنش دست مکافات افکند

گر گل شمعی حریفی زین شبستان چیده است

شادی بی اختیاری در گره دارد دلش

زین چمن هر کس به رنگ غنچه دامان چیده است

سرخ رو شد عاشق از پهلوی خوناب جگر

مجلس رنگینی از مال یتیمان چیده است

پیش اهل درد خون بیگناهی ریخته است

غافلی جویا گلی گر زین گلستان چیده است

شمارهٔ ۲۰۹

بزم ارباب ریا را ساغری در کار نیست

زاهدان خشک را چشم تری در کار نیست

از گرانجانی است گر زاهد نشد محتاج می

تیغهٔ کهسار را روشنگری در کار نیست

هست چون بحر توکل سیرگه درویش را

کشتی اش را بادبان و لنگری در کار نیست

بر سرم منت منه گو سایهٔ بال هما!‏

عاشق بی پا و سر را افسری در کار نیست

خال او در دلبری مستغنی از حسن خط است

در شکست قلب عاشق لشکری در کار نیست

از سبکروحی توان رستن ز ننگ احتیاج

در پریدن رنگ را بال و پری در کار نیست

غنچه ای هم زین چمن جویا نچیند همتم

نیستم بلبل مرا مشت زری در کار نیست

شمارهٔ ۲۱۰

در زنگ ابر هر قدر آیینه هواست

چشم و دل صراحی و پیمانه را صفاست

روشن ز شمع بزم بود اهل دید را

کاخر به چشم می رود آنکس که خودنماست

خواهی به مدعا رسی از مدعا گذر

زشت است مدعای تو گر ترک مدعاست

ناحق به خاک ریخته ای خون عیش را

قاضی میان ما و تو ای محتسب، خداست!‏

جویا فریب چشم سخنگوی او مخور

کس از زبان آن مژه نشنیده است راست

شمارهٔ ۲۱۱

شکست رنگ نگارم شد از شراب درست

که ناتمامی ماه است زآفتاب درست

به بزم باده پرستان منم که همچو حباب

سبوی خویش برون آورم ز آب درست

به رنگ و بوی جهان دل مده که گردیده است

نظام عالم امکان ز انقلاب درست

مرا عمارت حال خراب کن ساقی

شود شکست دلم از شراب ناب درست

به قصد زینت رو، رو به روی آینه شو!‏

که بی مقابله کی می شود کتاب درست

به خویش پیچد از آنرو دل شکسته که شد

شکست زلف سیاهش به پیچ و تاب درست

چنان کنند تغافل به کار ما جویا

که نشنویم ز کهسار هم جواب درست

شمارهٔ ۲۱۲

یاد ایامی که جوش گل دلم را شاد داشت

با هزاران بود افغانی که صد فریاد داشت

مشق بیتابی رسانیدم ز فیض اضطراب

دل تپیدنها خواص سیلی استاد داشت

صورت او بسکه شب بر پرده های دل نگاشت

چشم از مژگان تو گویی خامهٔ بهزاد داشت

زخمهای سینه اش منت کش مرهم نشد

هر که همچون لاله بر دل داغ مادرزاد داشت

همچو موسیقار هر شب تا سحر جویا زغم

استخوان پهلوم یک یک جدا فریاد داشت

شمارهٔ ۲۱۳

مهربانیهای پنهان را مزاج کاین ازوست

خنده مستانهٔ زخم دل خونین ازوست

چیده ام از بس گل نظاره زان گلزار حسن

پنچهٔ مژگان مرا تا چاک دل رنگین ازوست

درد او با روی دلها می کند مشتاطکی

زلف آهی هر کجا آشفته شد پرچین از اوست

صد چمن گل یادش از دل تا به مژگان چیده است

دامن صحرا ز اشکم دامن گلچین ازوست

چیست دل جویا چه باشد جان کز او دارم تیغ

دین از او دنیا از او اسلام از او آیین از اوست

شمارهٔ ۲۱۴

بی او هجوم غم دل بی کینه را شکست

رنگم چنان شکست که آیینه را شکست

جانا بیا که صید تو ترسم رها شود

مرغ دل از تپش، قفس سینه را شکست

از ما چو یافت خلعت عریان تنی رواج

بازار گرم خرقهٔ پشمینه را شکست

بگشود باز رو به حریفان لب جواب

امروز عهد بستهٔ دوشینه را شکست

جویا پیاله تکیه به فضل کریم خورد

بر سنگ کعبه توبهٔ دیرینه را شکست

شمارهٔ ۲۱۵

باغ خوش از سبزه و ز سنبل از آنهم خوشتر است

خوش بود رویت زخط و ز زلف پرخم خوشتر است

چون توان دید از رخش چیند گل نظاره غیر

حسن او در پرده گو من هم نبینم خوشتر است

از کتاب علم می نوشی سه حرفم ماند یاد

بد بود بسیار خوش حد وسط کم خوشتر است

تنگ شد جا بر تمنا در دل از جوش غمم

جلوه گاه آرزو دلهای بی غم خوشتر است

گوهر معنی چو دریا ریخت جویا در کنار

از غزل گویان عالم پیش ما جم خوشتر است

شمارهٔ ۲۱۶

ذوق درویشی ام از عالم اسباب بس است

شمع کافوری من پرتو مهتاب بس است

ساقی از حدت طبعم نه ای آگاه هنوز

تیغم و نیست مرا حاجت می، آب بس است

گر به مطلب نرسم نیست ز دون همتی ام

شده ام طالب آن گوهر نایاب، بس است

حیف از آن دیده کز او قطره اشکی نچکد

باعث زینت دریا در سیراب بس است

‏ روشن از پرتو عشق است چراغم جویا

بر سرم سایهٔ آن مهر جهانتاب بس است

شمارهٔ ۲۱۷

خط آزادی است دل را خط مرغوب لبت

ظاهر از عنوان بود مضمون مکتوب لبت

برگ گل را شور لبخندت گریبان چاک کرد

شد قیامت در چمن بر پا ز آشوب لبت

دل ترا با ماست، سهل است ار ستایی غیر را

نیست چون مرغوب دل گو باش محبوب لبت

گشته تا صاحب نگین، لعل تو، خط و خال و زلف

جا به جا در کشور حسنند منصوب لبت

حسن رنگینت به دل جا کرده جویا را چو روح

می دهد جان در بدنها نکتهٔ خوب لبت

شمارهٔ ۲۱۸

در حقیقت مقصد جسم و مراد دل یکی است

ره نوردان طریق عشق را منزل یکی است

مایه دار از توشهٔ عقبا نماید خلق را

رتبهٔ دست کریمان و کف سایل یکی است

هیچ از من تا رقیب بوالهوس نگذاشت فرق

کافر چشمت که در کیشش حق و باطل یکی است

دلنشین گردد گشاید دیده تا بر عارضش

واله او را که چون آیینه چشم و دل یکی است

تا ز خود جویا قدم بیرون نهم در مقصدم

عاشقان را در ز خود رفتن ره و منزل یکی است

شمارهٔ ۲۱۹

هر کرا دل بی غبار کینه است

خشت دیوار تنش آیینه است

دل که پنهان در صفای سینه است

پیچ و تابش جوهر آیینه است

بادهٔ جامم گداز دل بود

شیشهٔ بزمم صفای سینه است

از زمین در کاسه اش کردیم خاک

چرخ با ما دشمن دیرینه است

در کلاه معرفت پشمیش نیست

هر که جویا خرقه اش پشمینه است

شمارهٔ ۲۲۰

حسن حیرت آفرینش جلوه پیرایی گرفت

تا نقاب از پردهٔ چشم تماشایی گرفت

بسته شد اشکم درون سینه چون در یتیم

بسکه از غربت دلم در کنج تنهایی گرفت

دیده واری توتیا برداشت از راهش نسیم

چشم صد گلزار نرگس نور بینایی گرفت

لب نیالایی به می کز روز شد رسوایی دهر

صبحدم چون جام مهر از چرخ مینایی گرفت

باطن پیرمغان امروز با ساز و شراب

محتسب را بر سر بازار رسوایی گرفت

طبل شهرت از تپیدن های دل جویا زدم

لالهٔ داغ نهانم رنگ رسوایی گرفت

شمارهٔ ۲۲۱

پرده از کار تو بی باکی صهبا برداشت

کوه تمکین ترا زور می از جا برداشت

کاش برداشتی از خواش دنیا دل را

آنکه بر دوش هوس بار تمنا برداشت

داده رم وحشت ما کوهکن و مجنون را

این به کهسار شد و آن ره صحرا برداشت

نقش نعلین تجرد سزدش مهر منیر

آنکه پا از سر دنیا چو مسیحا برداشت

کرده آزاد شب هجر تو فیض اشکم

زور این سیل مرا سلسله از پا برداشت

ریگ صحرای نجف گرنه روان است چرا

در رهش آب حیات آبله پا برداشت

عشق جویا چو به تعمیر خرابی پرداخت

طرح ویرانی دلها ز دل ما برداشت

شمارهٔ ۲۲۲

برای منصب خاشاک روبی نجف است

اگر بهم مژگان را همیشه جنگ صف است

زکشتزار دگر روزی اهل معنی را

برات دانهٔ ما بر قلمرو صدف است

نگاه شوخ تو غافل به سوی من افتد

فغان که تیر خطای ترا دلم هدف است

شکست آن در دندان ز بس رواج گهر

صدف به بحر ز افلاس سایل به کف است

فزود قدر زمعنی شناس معنی را

که رتبهٔ سخن از قابلیت ظرف است

به حضرت تو کسی را چه هم سری جویا

غلام قنبری و بر ملایکت شرف است

شمارهٔ ۲۲۳

لب چو مینا بگشود انجمنی خندان ساخت

بزم را نام خدا از سخنی خندان ساخت

چرخ کس را ندهد خرمی از پهلوی خویش

صد دل غنچه شکست و چمنی خندان ساخت

دل ابنای زمان را خبر از شادی نیست

همچو گل هر که بدیدم دهنی خندان ساخت

گشت از گریه فرح بخش چمن ابر بهار

باغ را از مژه بر هم زدنی خندان ساخت

لاف اعجاز رسد پیر مغان را جویا

دل آزردهٔ مانند منی خندان ساخت

شمارهٔ ۲۲۴

می کند چشم تو تا بیخود ز ساغر گشته است

آنقدر مستی که مژگان هم از او برگشته است

در ره شوق تو از بس پر برون آورده است

نامه ام مستغنی از بال کبوتر گشته است

کارهای چرخ از بس بی نظام افتاده است

آسمانها گوییا اوراق ابتر گشته است

چون توانم گرد دل را منع کلفت از غمش

شیشه افلاک از آهم مکدر گشته است

چارهٔ سرگشتگی ها را مجوی از آسمان

چون تو جویا او هم از بیچارگی سرگشته است

شمارهٔ ۲۲۵

دشمن جان و تنش تاج زر است

هر که همچون شمع زرین افسر است

سبزهٔ خط را دهد نشو و نما

داد از حسنت که دشمن پرور است

با خیال آن سر مژگان مرا

تکیه گاه دیده نوک خنجر است

کی شناسد کس شهید ناز را

زخم تیغت را نشان دیگر است

پلک و مژگانم به راه شوق او

طائر نظاره را بال و پر است

کشتی دل را چو طوفانی شود

ذره ای صبری به از صد لنگر است

هم سری با تاجدارانش رواست

هر که جویا خاک پای قنبر است

شمارهٔ ۲۲۶

اضطرابم آتش رخسار او را دامن است

شمع گل از شعلهٔ آواز بلبل روشن است

تیغ اقبالش خورد بر ابر در پیکار نفس

هر کرا چون کوه پای جستجو در دامن است

هر که از سر بگذرد آسان برون آید زخویش

بر تن آزادگان سر تکمهٔ پیراهن است

عیب پوشی عین بینایی است اهل دید را

ظلمت شب سرمهٔ بینش بچشم روزن است

بیخود از عالم به آسانی کند قطع نظر

باده را در طبع ها تأثیر آب آهن است

با گریبان نیست وحشت مشربان را الفتی

جامهٔ عریانی صحرا سراپا دامن است

یک نظر سیرش نبینم بسکه از بیم سحر

دیده ام تا صبحدم جویا به روی روزن است

شمارهٔ ۲۲۷

هر دلی آیینه دار صورت اندیشه ای است

این پری هر دم برنگ تازه ای در شیشه ای است

هر دم از عمر سبکسیر تو قدری کم شود

آمد و رفت نفس در کندن جان تیشه ای است

بسکه از آهم مکدر شد هوای گلستان

هر رگ گل گوییا در خاک پنهان ریشه ای است

اینقدرها در پی آزار خاطرها مکوش

جان من دل در فضای سینه شیر بیشه ای است

ای که می پرسی ز احوال دل جویا مپرس

دردمند عاشقی بیچاره ای غم پیشه ای است

شمارهٔ ۲۲۸

وارستگی از خویش ترا رهبر فیض است

دلبستگی تست که قفل در فیض است

مانند نسیم سحری در ره شوقش

پرواز دل از سینه به بال و پر فیض است

از جوش صفا طعنه زن طور تجلی است

آن سینه که از یاد خدا مظهر فیض است

پیداست ز در باری بحرین دو چشمم

کز یاد کسی دل صدف گوهر فیض است

تا جلوهٔ دیدار بود گرم تجلی

جویا به رخم دیدهٔ حیران در فیض است

شمارهٔ ۲۲۹

دل که کارش با کریم افتاده در فرخندگی است

زانکه بیشک پیشهٔ اهل کرم بخشندگی است

سربلندی اهل عالم را ز سر افکندگی است

باعث آزادی ارباب دنیا بندگی است

زندهٔ جاوید سازد مرد را درد طلب

چون نفس در راه حق بگداخت آب زندگی است

می دهد دیوانگی از حبس تکلیف نجات

تا بود برجا گریبان تو طوق بندگی است

گلستان را نیست پیش عارضش رنگ قبول

گر فروزان است رخسار گل از شرمندگی است

می توان از راست بازی گوی نیکویی ربود

باخته است آن کس که کار و پیشه‌اش با زندگی است

در حریم اهل دل جویا فنا را راه نیست

محرم اسرار حق را منصب پایندگی است

شمارهٔ ۲۳۰

صفای پیکرت آئینه دار مهتاب است

گل از رخ تو حیب و کنار مهتاب است

چمن چمن گل رنگ است بی تو در پرواز

بیا که موسم جوش بهار مهتاب است

بیا و جوش گلستان فیض را دریاب

گل پیاله به بزم بهار مهتاب است

به چشم کم منگر فیض ظلمت شب را

که نور دیدهٔ شب زنده دار مهتاب است

شبی شراب گل عیش چین ز جلوهٔ ما

که آبی آمده بر روی کار مهتاب است

شمارهٔ ۲۳۱

بیا که موسم جوش بهار ییلاق است

پیاله گیر که گل در کنار ییلاق است

چرا نهان بود از دیده ها به پردهٔ غیب

اگر نه خلد برین شرمسار ییلاق است

در آن مقام که زاهد دم صلاح زند

پیاله زن که هوای بهار ییلاق است

هوای برف و گل جام و سبزهٔ میناست

جهان به موسم دی در شمار ییلاق است

همین زند نه هوایش دم از روانبخشی

که آب حیوان در جویبار ییلاق است

نکوست موسم دی با وجود می جویا

که جوش گل سبب اعتبار ییلاق است

شمارهٔ ۲۳۲

ز وانمود پریشانی ام چو گل عار است

که مشت بسته چو غنچه هزار دینار است

ز مرد کار مجو جز ملایمت در خشم

که چین جوهر ابروی تیغ هموار است

خیال روی تو از بس به دیده صورت بست

به رنگ عکس ز آیینه ها نمودار است

به محفل تو سرش در کف نیاز بود

دماغ هر که به رنگ پیا له سرشار است

بیار باده که فصل شکست توبهٔ ماست

خط سیاه تو ابر بهار رخسار است

مرا به بزم طلب از بلندی همت

چو برگ لاله زبان سر به مهر اظهار است

پر است بسکه دل از گرد کلفتم جویا

خیال یار در او همچو نقش دیوار است

شمارهٔ ۲۳۳

حقپرستی پیش ما ترک تمنا کردن است

فرصت امروز صرف کار فردا کردن است

بهر شهرت گوشه گیریهای ارباب ریا

خویش را چون بوی گل در پرده رسوا کردن است

در خمار باده استغنا زدن بر می فروش

ناز بیجای گدا بر اهل دنیا کردن است

ساختن با کنج تنهایی ز عزلت خویش را

بهر سیر خلد امروزش مهیا کردن است

جستن از تنهای خاکی پرتو اظهار حق

مهر را در ذرهٔ ناچیز پیدا کردن ا ست

دور بینی می کند از عینک دل دیده اش

هر کرا امروز فکر کار فردا کردن است

هیچکس از خرقه پوشی تارک دنیا نشد

ترک خود کردن بر ما ترک دنیا کردن است

نشکفد هرگز به روی ما گل رخسار یار

بی دماغی کار او در کار جویا کردن است

شمارهٔ ۲۳۴

طرهٔ مشکین چو جانان دسته بست

دل ز دود آه ریحان دسته بست

از دریدن در غمت دل غنچه وار

یک بغل چاک گریبان دسته بست

بسکه شب در اشکریزیها فشرد

چشم گریان خار مژگان دسته بست

ز آب و رنگ حسن او در آتشم

از گل داغ بهاران دسته بست

رفتی و گلهای داغ سینه را

بی تو امشب رشتهٔ جان دسته بست

گریه تا سر کردن جویا دیده ام

داغ دل گلهای خندان دسته بست

شمارهٔ ۲۳۵

بسکه سر در صیدگاهش بر زمین افتاده است

هر طرف چون نقش پا نقش جبین افتاده است

پیش ما باشد یکی پست و بلند روزگار

نقش ما برخاسته تا بر زمین افتاده است

حلقه های دامنش از مژگان برگردیده است

صید دل را آنکه در فکر کمین افتاده است

هست در جولانگه او جاده ها خط شعاع

نقش پایش آفتابی بر زمین افتاده است

روشن است از توتیای گرد غربت دیده اش

شمع مجلس تاجدار از انگبین افتاده است

از غبار راهش آمد نکهت دود کباب

بسکه دلها در پی آن نازنین افتاده است

برنخیزد بعد از این جویا غبار از خاک هند

بسکه آب روی مردان بر زمین افتاده است

شمارهٔ ۲۳۶

در توبه کوش، توبه حصار سلامت است

سیلاب خرمن گنه اشک ندامت است

از شب توان گرفت مکافات روز را

روزی که نیست شب ز پی او قیامت است

صبر گرانرکاب دهد نفس را شکست

نصرت همیشه در قدم استقامت است

سرو سهی است سایهٔ بالای او، ولی

بر خاک ره فتادهٔ آن سرو قامت است

از سرزنش زیاده شود غفلت عوام

بالین خواب خلق ز سنگ ملامت است

بی رخصت رقیب به وصلش نمی رسم

چون دیدن بهشت که بعد از قیامت است

جویا ز جور نفس اگر خواهی ایمنی

از خود بپوش چشم که حصن سلامت است

شمارهٔ ۲۳۷

هیچ اثر از پختگی ها با زبان معلوم نیست

این ثمر را بسکه خام است استخوان معلوم نیست

از دلایل راه حق چون رشتهٔ گوهر گم است

جادهٔ این ره ز بس سنگ نشان معلوم نیست

اهل حق را خصمی گردون نباشد در نظر

بازوی پر زور را زور کمان معلوم نیست

هرزه گویان را سزد با بی کمالان احتیاط

زشتی آواز بر گوش گران معلوم نیست

دیده بگشا! موی را با آن میان نسبت مده

زآنکه مو معلوم و آن موی میان معلوم نیست

گردش گردون به دست قدرت پیرم علی است

بر مراد من نگردد آسمان؟ معلوم نیست!‏

از هنر فیضی نمی یابند ارباب هنر

لذت گفتار جویا بر زبان معلوم نیست

شمارهٔ ۲۳۸

دل که از بالای چشمت در گناه افتاده است

یوسفی از پهلوی اخوان به چاه افتاده است

بر فلک آهی که امشب برق جولان گشته بود

کز شفق آتش به جان صبحگاه افتاده است

سایهٔ ابروست بر پشت لب میگون یار

یا غبار سرمه زان چشم سیاه افتاده است

می توان دریافت داغ خواری روی طلب

زین کلف هایی که بر رخسار ماه افتاده است

صدمهٔ بال و پرش تا پلک و مژگان مهر شد

بر رخت در اضطراب از بس نگاه افتاده است

جلوهٔ رفتار او را تا تصور کرده ام

خون دل از دیده ام جویا به راه افتاده است

شمارهٔ ۲۳۹

تا سر ما کشتگان آن تندخو بر کف گرفت

شد چنان سرخوش که پنداری کدو بر کف گرفت

آب گردد بس که از شرم صفای عارضش

دست از آن آیینه می‌شویم که او بر کف گرفت

گفت ازین مو هم فزون‌تر عاقبت کاهد تنت

وقت گفتن تار زلف آن جعد مو بر کف گرفت

سیر دارد گلشن رخساره‌اش از عکس جام

تا گل پیمانه آن آیینه رو بر کف گرفت

ساغر پیمانه کی بر آتشم آبی زند

بعد از این باید مرا جویا سبو بر کف گرفت

شمارهٔ ۲۴۰

نهادی بر دلم ای نازنین دست

ازین دست است احوالم ازین دست

سرت درد خمار می مبیناد

مبادا تکیه گاه آن چنین دست

بود چون غنچهٔ نارسته از شاخ

ترا پنهان میان آستین دست

چه باشد دل گرم از سینه بربود

بتابد پنجهٔ خورشید این دست

بعینه پنجهٔ خورشید صبح است

برآرد چون زجیب آن نازنین است

شمارهٔ ۲۴۱

از رفتنش به خاک چمن تا کمر نشست

گلشن ز جوش لاله به خون جگر نشست

رنگ پریده ام چو ز شرم رخت گداخت

شبنم شد و به عارض گلبرگ تر نشست

از آب آهن است سرشکم برنده تر

در سینه بسکه زان مژه ام نیشتر نشست

در جوش لاله جلوه طراز است سرو باغ

یا از غم قد تو به خون تا کمر نشست

نزدیکتر به خلوت او هر قدر شدیم

جویا توان و صبر ز ما دورتر نشست

شمارهٔ ۲۴۲

غافل از حق گر باو شد جام می هشیار نیست

باز باشد دیدهٔ نرگس ولی بیدار نیست

از ریاضت در گداز دل چو پا قایم کنی

همچو شمعت هیچ باک از کسوت زرتار نیست

شکوهٔ دنیا، دلیل حب دنیای تو بس

با بد و نیک جهان جز طالبش را کار نیست

تندخو سرکش شود ز آمیزش اهل نفاق

هیچ مهمیزی سمند شعله را چون خار نیست

غافلان در زندگی بینند دنیا را به خواب

هر که پوشیده است چشم از کار حق بیدار نیست

صاف باطن را نباشد بی اثر آه سحر

کج رود تیر تفنگ گر از درون هموار نیست

دست و پا در کار دنیا هر که در باطن زند

هیچ کم جویا در ارباب ریا از مار نیست

شمارهٔ ۲۴۳

مانده در جهل مرکب آنکه لوحش ساده است

تیره بودن لازم چشم سفید افتاده است

وصل باشد لازمش حرمان، که گردیده سفید

چشم روزن تا به روی صبحدم افتاده است

بزم می دانند سربازان همت رزم را

پیش ما شمشیر خون آلود موج باده است

چشم او پر دل چرا نبود پی خون ریز خلق

هر که را دیدیم در عالم به او دل داده است

باشد از بس رفته ام در بزم حیرانی ز خویش

صفحهٔ تصویر من هر جا که لوح ساده است

چشمش از مژگان دو ترکش بسته جویا خیر باد!‏

ترک بی باکی سیه مستی به جنگ آماده است

شمارهٔ ۲۴۴

هست آنچه از زبان تو بیگانه نام ماست

چیزی که نیست محرم گوشت پیام ماست

لبهای آن صنم به دو عالم برابر است

منت خدای را که دو عالم به کام ماست

عشقی به طاق ابروت از دور می زنیم

هندوی رام چشم ترا رام رام ماست

آگه نه ای ز حال اسیران نبرده را

پای دلت به حلقهٔ چشمی که دام ماست

لبریز مهر ساقی کوثر بود دلم

شکر خدا که صاف محبت به جام ماست

ماییم از سگان در مرتضی علی

شیر درنده فلک امروز رام ماست

نواب ما زفتح تبت کامیاب شد

جویا هزار شکر که دنیا به کام ماست

شمارهٔ ۲۴۵

نه همین نرگس زچشم می پرستش جام یافت

سرو هم از نخل قدش خلعت اندام یافت

ماند در دل اضطراب عشقم آخر برقرار

چون رگ گل موج می در ساغرم آرام یافت

مدتی چون ماه نو از غم دل خود خورده است

هر که از گردون لب نانی به صد ابرام یافت

پرده های چشم او از جوش حیرت خشک ماند

رخصت نظاره ات تا دیدهٔ بادام یافت

داد گل را رنگ و می را نشئه، مینا را شراب

از لبش در خورد استعداد هر کس کام یافت

از تواند اهل چمن هر یک به انعامی نهال

غنچه بو، گل رنگ، نرگس جام و سرو اندام یافت

کوه تمکینش چو جویا سایه بر دریا فکند

جوهر آیینهٔ موجش ز بس آرام یافت

شمارهٔ ۲۴۶

جان چیست؟ عمر من که نیارم از آن گذشت

نتوان گذشت از تو ز جان می توان گذشت

بی طالعی نگر که به گوشش نمی رسد

با آنکه شور ناله ام از آسمان گذشت

از آبگینه تیر ترازو نمی شود

چون از دلم خدنگ تو ابر و کمان گذشت

نتوان گذشت از کمر تابدار یار

زلفش به حیرتم که چسان زان میان گذشت

مردانه پشت پای به افلاک می زنم

رستم کسی بود که از این هفت خوان گذشت

گویم اگر به کوه نیارد جواب داد

از ضعف آنچه به تو به این ناتوان گذشت

جویا به طور طالب آمل غزلسراست

صیت سخنوریش ز مازندران گذشت

شمارهٔ ۲۴۷

همتم کم نتواند برداشت

دولت جم نتواند برداشت

گر دو تا نیست قدم از ضعف است

قامتم خم نتواند برداشت

هر قدر راندم از جا نروم

رام او رم نتواند برداشت

چون دهم شرح سرشک افشانی

نامه ام نم نتواند برداشت

حیف بر چرخ که با این تن و توش

از دلی غم نتواند برداشت

آنچه در دیده ز دل جویا ریخت

ساغر جم نتواند برداشت

شمارهٔ ۲۴۸

گلشن در این بهار نه تنها شکفته است

کهسار و شهر و بیشه و صحرا شکفته است

شکر خدا که باز ز فیض بهار دهر

از بس شکفته تا به دل ما شکفته است

با صد هن چرا نزن خنده بر چمن

دل را که غنچه های تمنا شکفته است

یک گل برای زینت این نه چمن بس است

دنیاست گلستان چو دل ما شکفته است

از خنده های خشک مجو انبساط دل

جام تهی ز باده گل ناشکفته است

عالم تمام یک دهن خنده شد چو گل

جویا ز بس سراسر دنیا شکفته است

شمارهٔ ۲۴۹

گرنه اشک از دیده در هجران یار افتاده است

گوهر است اما زچشم اعتبار افتاده است

دوختم تا چشم خواهش بر گل رخسار یار

بخیهٔ رسوایی ام بر روی کار افتاده است

نقش پا در اضطراب از شوخی رفتار اوست

یا دل است این کز پی او بی قرار افتاده است

شکر کز بیداد چشم او چنین افتاده ام

وای بر بی طالعی کز چشم یار افتاده است

می نماید تیغ مژگان تو لنگردار تر

باده پیما باش چشمت در خمار افتاده است

بیشتر بی طاقتم جویا ز یاد آن کمر

اشک حسرت زان میانم بر کنار افتاده است

شمارهٔ ۲۵۰

قبای پاره نصیبش زچرخ مینایی است

همیشه هرکه چو گل در پی خودآرایی است

بغیر من به خیال کسی گذار مکن

به سیر خلوت دلها مرو که رسوایی است

ز حسن کامل آن دلربایی چار ابرو

کدام دل که نه در چارسوی رسوایی است

زکوة جلوه مپندار سایه بر خاکم

ترا که موسم جوش بهار رعنایی است

به غیر خون جگر خلق را نمی ریزد

میی به ساغر دل تا سپهر مینایی است

شمارهٔ ۲۵۱

شد شباب و جسم غم فرسوده با ما مانده است

شاه رفت و گردی از دنبال برجا مانده است

تا اثر در روزگار از کوه و صحرا مانده است

بر زبانها شهرت شیرین و لیلا مانده است

لاله در صحرا نشان از حال مجنون می دهد

در جهان آوازه اش زین طبل سودا مانده است

دست لطف ساقی کوثر مگر بگشایدش

نامهٔ دل سر به مهر آرزوها مانده است

رشتهٔ بال و پر او قوت ضعف من است

رنگ رویم گر شب وصل تو برجا مانده است

بر زمین ریزد سرشکم رنگ گلزار بهشت

بسکه در دل زان گل رویم تمنا مانده است

گردباد از صورت احوال مجنون گرده ای است

یک خلف زان دودمان جویا به صحرا مانده است

شمارهٔ ۲۵۲

سرتاسر آفاق به فرمان خط اوست

دور فلک از حلقه بگوشان خط اوست

در شیشه پری کرد نهان جوش صفایش

رخ آینهٔ جلوهٔ پنهان خط اوست

دل را که به زنجیر کشد سبزهٔ لعلش

یک مطلع برجستهٔ دیوان خط اوست

تنها نه ز خط لعل لبش یافته زینت

یاقوت هم از حلقه بگوشان خط اوست

بی سبزهٔ خط هست لبش بادهٔ نارس

جویا سر صد زلف بقربان خط اوست

شمارهٔ ۲۵۳

دور از تو هر لبی که می ناب خورده است

لب نیست لختی از دل خوناب خورده است

اشکم ز دیدهٔ بیضهٔ طوطی فرو چکد

زان حسن سبزه بسکه دلم آب خورده است

ننشست نیم لحظه به بزمم قدح ز دور

می همتم به ساغر گرداب خورده است

مرغابی سرشک جهد چون نگه ز چشم

گویی که طبل از دل بیتاب خورده است

از پیچ و تاب رشتهٔ عمرم عجب مدار

با موی آن کمر ز ازل تاب خورده است

ریزم گلاب ناب زمژگان بجای اشک

جویا دلم از آن گل رو آب خورده است

شمارهٔ ۲۵۴

دل به غیر از باده زار و ناتوان افتاده است

چارهٔ کارش همین آتش به جان افتاده است

تا دلم در فکر رخسار بتان افتاده است

همچو مینای می‌اش آتش به جان افتاده است

هر کرا نبود به رنگ ماه از دریوزه عار

طشت رسوایی ز بام آسمان افتاده است

بلبل نطقم ز جوش حیرت نور رخش

همچو شمع صبحگاهی از زبان افتاده است

با همه اعضا دود چون سایه از دنبال او

آهویی کز تیر آن ابرو کمان افتاده است

گر به لطف از خاک برگیرد شود نخل بهشت

سایه‌ای کز قد آن سرو روان افتاده است

ناوک دلدوز او جویا نشانش چون نساخت

همچو شمعم آتش اندر استخوان افتاده است

شمارهٔ ۲۵۵

چشمت که ز خون ما شرابی است

دایم پی خان و مان خرابی است

روی تو چو آفتاب پرنور

لعلت گل قند آفتابی است

محو خط تست چشم مستت

این کافر گوییا کتابی است

امروز لباس شاهد می

از شیشهٔ بزم او گلابی است

در عین ظهور، روی مستور

پنهان به نقاب بی حجابی است

از پلک دو چشم تر به رویم

گویی که رباعی سحابی است

شمارهٔ ۲۵۶

همین نه لاله به داغ تو ای سمنبر سوخت

به باغ غنچهٔ گل چون فتیله عنبر سوخت

زجلوه ای که نمود آفتاب دیدارت

در آینه چون پر و بال برق جوهر سوخت

اگرچه یافته صد خلعت گداز تنم

چو شمع آتش شوق تو بازم از سر سوخت

کسی که گرم رو راه نیستی گردید

گداخت شمع صفت بال سعیش و پر سوخت

بیا به باغ که بیم از نگاه نرگس نیست

سپند چشم بدت لاله تا به مجمر سوخت

زشرح نامهٔ پرسوز خود مگو جویا

همین بس است که بال و پر کبوتر سوخت

شمارهٔ ۲۵۷

همین نه لعل ترا معجز دم عیساست

ز رویت آینه را جلوهٔ ید بیضاست

چه دولتی است که در عشق بشکند رنگی

به دستم آینه از عکس خویش خشت طلاست

کسی که در غم عشقت ضعیف شد، داند

که رنگ چهره گرانخیزتر ز رنگ حناست

فزون ز لذت بیداد دولتی نبود

مرا که بر سر شمشیر جور بال هماست

به دور حسن تو دیدیم کوه و صحرا را

کدام سر که نه مانند لاله اش سوداست

مراد دل زکسی جوی بعد ازین جویا

که دست همتش از جمله دستها بالاست

شمارهٔ ۲۵۸

در تماشای رخت تاب و توان از ما نیست

در ره شوق به جان تو که جان از نیست

موج را صورت هستی نبود جز دریا

دل مسافر چو شد از سینه زبان از ما نیست

غیر یک بوسه نداریم تمنا زان لعل

آن دو لب نیست گر از ما دو جهان از ما نیست

شمع را شعله زخاموشی جاوید رهاند

گر نباشد سخن عشق زبان از ما نیست

پا به دامان قناعت به توکل بنشین

رفته هر کس ز پی سود و زیان از ما نیست

شمارهٔ ۲۵۹

هر غنچه به گلشن دل مأیوس بهار است

هر برگ که بینی کف افسوس بهار است

باد سحری بسکه بر او برگ گل افشاند

هر سرو به بستان دم طاووس بهار است

بگشا رخ و بر باده مده عرض چمن را

پرده به رخت پردهٔ ناموس بهار است

رنگین شده از بسکه ز عکس گل و سوسن

هر موج هوا شهپر طاووس بهار است

هر غنچه که گل گشته سراپا لب خواهش

جویا مگر آمادهٔ پابوس بهار است

شمارهٔ ۲۶۰

باز در جیب و کنارم همه خون ریخته است

اشک، دل را مگر از دیده برون ریخته است

بلدی در ره رفتن زخودم حاجت نیست

همه جا لخت دل افتاده و خون ریخته است

چرخ هم بی سرو پا گرد ره سودا شد

تا فلک بر سر هم بسکه جنون ریخته است

مارهای سیه زلف به خود می پیچد

تا خط پشت لبت رنگ فسون ریخته است

خالی از خویش شدم در دم نظارهٔ او

شمع سانم نگه از دیده برون ریخته است

شمارهٔ ۲۶۱

تا تو رفتی صحن گلشن کشت آفت دیده است

نکهت گل در هوا ابری زهم پاشیده است

گرنه طاق ابرو مردانه اش را دیده است

از خجالت خویش را محراب چون دزدیده است

شیشهٔ افلاک ترسم بیند آسیب شکست

بسکه از بویش هوا بر خویشتن بالیده است

گر سیاهی از سر داغم نیفتد دور نیست

تخم این گل خال او در سینه ام پاشیده است

شد غبار خاطر آخر خاک ما غمدیدگان

جای دارم در دل او تا زمن رنجیده است

هرگز از شادی نمی آید لب زخمم بهم

تا دهن غنچهٔ پیکان او بوسیده است

از گریبان غنچه سان جویا نیارد سر برون

عکس رخسار تو در آیینهٔ دل دیده است

شمارهٔ ۲۶۲

کوکب به فلک زآتش پنهان که جسته است؟

این مشت شرر از دل سوزان که جسته است؟

از دل نشنیدیم بجز رایحهٔ درد

این قطرهٔ خون از سر مژگان که جسته است؟

تا دامن محشر ز تک و تاز نماند

این گوی فلک از خم چوگان که جسته است؟

هر ذرهٔ ناچیز از او طور تجلی است

این روشنی از شمع شبستان که جسته است؟

از پرتو او هر مژه ام شد رگ برقی

این کوکب روشن زگریبان که جسته است؟

خاکستر آیینهٔ دلهای سیاه است

این گرد ندانم که زدامان که جسته است؟

افروخته جویا زنگه بزم دو عالم

این برق ز ابر صف مژگان که جسته است؟

شمارهٔ ۲۶۳

چسبیده به هم گرچه لب از شهد نکاتت

دل خون شده بی گفت و شنود از حرکاتت

عمر ابدی در گروه کشتن نفس است

این کشته تواند شدن اکسیر حیاتت

ز آب در دندان تو هنگام تبسم

ترسم بگدازد لبک همچو نباتت

خوش باش! به دل داری اگر داغ غم عشق

زینت به سجل یافته منشور نجاتت

در عشق به انجام رسد کار تو جویا

چون شمع گر از جا نرود پای ثباتت

شمارهٔ ۲۶۴

چه دور گر به زبان تو دل موافق نیست

که صبح نیز در این روزگار صادق نیست

دوا به درد کنیدم که در طبیعت دل

هوای کشور آسودگی موافق نیست

همیشه سیلی جورم نواخت بر رخ دل

فغان که آن صنم دل نواز مشفق نیست

فغان اهل محبت ز درد بی دردی است

بنالد آنکه ز بیداد عشق، عاشق نیست

ز زلف وعدهٔ تاری نموده ای دوشم

خلاف عهد سر مویی از تو لایق نیست

فروغ صدق ز سیمای او مجو جویا

چو شمع آنکه زبان با دلش موافق نیست

شمارهٔ ۲۶۵

سوختن شمع شبستان زمن آموخته است

گل ز رخسار تو افروختن آموخته است

در هوای تو سبک سیرتر از بوی گلی م

به غریبی دل ما در وطن آموخته است

بر زمین ساغر سرشار به کف غلطیدن

مست لایعقل من از چمن آموخته است

نیست بی فایده در پیش تو استادن سرو

از تو دامن به میان برزدن آموخته است

پیش از ایجاد جهان بی سر و پا می گشتیم

آسمان بیهوده گردی ز من آموخته است

‏ بی تکلف ز شکر ریزی صائب جویا

طوطی نطق تو طرز سخن آموخته است

شمارهٔ ۲۶۶

به چشم اهل دل آن اشک اعتبار نداشت

که لخت لخت جگر را به روی کار نداشت

کدام شمع در این تیره خاکدان افروخت

که تا سحر به رهش چشم انتظار نداشت

مپرس حاد دل تیره ام که از دم صبح

کدام روز که این آینه غبار نداشت

ز سرو و سوسن و گل داد خودنمایی داد

خوش آب و رنگ تری از تو نوبهار نداشت

به کوه و دشت و چمن طرح سیر افکندم

گلی به رنگ تو امروز روزگار نداشت

نهال آنکه بشد از گداز تن سیراب

چو نخل شمع بجز شعله برگ و بار نداشت

جمیله بود عروس جهان ولی جویا

به چشم اهل نظر رنگ اعتبار نداشت

شمارهٔ ۲۶۷

زان لب که نوشداروی جانهای خسته است

یک بوسه مومیایی این دلشکسته است

تا جلوه ای ز صحن چمن رخت بسته است

چشمی است داغ لاله که در خون نشسته است

شادی در این زمانه نباشد جدا زغم

هر غنچه ای که می شکفد دلشکسته است

از سیر چارباغ چه طرف بست

آن را که غم به سینه مربع نشسته است

رفت از فراق سرو تو موزونی ام زطبع

از خاطرم غزال غزل بی تو جسته است

با آنکه از صفای بناگوشت آگه است

چندین گهر برای چه بر خویش بسته است

کی عقدهٔ دلم بگشاید ز سیر باغ

دستی است گل که حسن تو برچوب بسته است

هرگز نگاه لطف، ز جویا مگیر باز

پیرو خمیده قد و نزار است و خسته است

شمارهٔ ۲۶۸

اشک حسرت روشنی افزای چشم تر بس است

آبداری شمع خلوتخانهٔ گوهر بس است

دست و بازو زیب مردان هنر پرور بس است

باغ رنگین جلوهٔ طاووس بال و پر بس است

بیش از این آیینه از رشک صفایت چون کند

اینکه دندان بر جگر افشرده از جوهر بس است

هر کجا قامت برافروزد قیامت قایم است

زلف بر هم خوردهٔ او شورش محشر بس است

بار کسوت برنتابد از نزاکت حسن هند

پرنیان اخگر تابنده خاکستر بس است

در پناه عجز از جور حوادث ایمنم

صید را جویا نگهبان پهلوی لاغر بس است

شمارهٔ ۲۶۹

از روی نو خط تو دل زار من شکفت

چون نشکفد که سبزه دمید و چمن شکفت

برداشت زلف را زبناگوش او نسیم

در باغ آروزی دل یاسمن شکفت

بی او دلش زغنچه پر از خون حسرت است

از خندهٔ گل ارچه چمن را دهن شکفت

فانوس سان زپهلوی یادش که در دل است

گلهای نور باطنم از پیرهن شکفت

جویا گل همیشه بهار است تا به حشر

هر دل کز آبیاری فکر سخن شکفت

جویا غنیمت است، تو هم دلشکفته باش!‏

کامد بهار و غنچه دمید و چمن شکفت

شمارهٔ ۲۷۰

تنها نه قلب دل نگه او شکسته است

بازار خوش نگاهی آهو شکسته است

در باغ بهر مشق ستم هر بنفشه ای

پیش خط سیاه تو زانو شکسته است

از بس سیاه مستی نازش زخود ربود

آن چشم را زبان سخنگو شکسته است

امروز محتسب نه به می متهم شده است

این کاسه بارها به سر او شکسته است

چون دیدنش توان که زهر تاب آن کمر

در دیدهٔ نظارگیان مو شکسته است

قلب هزار دل شکند با اشاره ای

طرف کلاه ناز بر ابرو شکسته است

امروز باز تا چه شنیدی، چه دیده ای؟

جویا چه شد که رنگ تو بر رو شکسته است

شمارهٔ ۲۷۱

پیوسته ذوق باده چو خون در دل من است

گویی ز صاف و درد می آب و گل من است

از تخم عشق یار که در سینه کاشتم

برداشتن دل از دو جهان حاصل من است

افتادگی است مقصد صحرا نورد عشق

واماندگی به راه طلب منزل من است

از میل خاطری که به آن دلربا مراست

دانسته ام که خاطر او مایل من است

محراب بندگی است شهیدان عشق را

این تیغ کج که در کمر قاتل من است

بیتابی ام چو گرد زمین را به یاد داد

این طور بال و پر زدن بسمل من است

عاشق که با خود است به غربت فتاده است

از خود به هر طرف که روم منزل من است

دریا به خاک ره نفشاند گهر به مفت

این اختراع دیدهٔ دریا دل من است

آن قطره خون سوخته کز کبریای عشق

قلزم خروش آمده جویا، دل من است

شمارهٔ ۲۷۲

درویشیم به حشمت دارا برابر است

فقرم به پادشاهی دنیا برابر ا ست

آنجا که عشق شور به بحر دل افکند

یک قطرهٔ سرشک به دریا برابر است

وحشت مرا به عالم دیگر فکنده است

گمنامی ام به شهرت عنقا برابر است

دون همتی که سرکشی اش می خلد به دل

در پیش ما به خار کف پا برابر است

ما خلق خوش به شاهی عالم نمی دهیم

این گوشهٔ بهشت به دنیا برابر است

جویا به آرزو نرسد در جهان کسی

عمرش اگر به طول تمنا برابر است

شمارهٔ ۲۷۳

دل افروخته را آفت افسردن نیست

هر کرا زنده به عشق است غم مردن نیست

کرد گردآوری خود دلم از پهلوی صبر

کار گرداب به جز گریه فرو خوردن نیست

بر جگر گوشهٔ دل داغ اسیری مپسند

ستمی سخت تر از معنی کس بردن نیست

این بساطی که زامید فروچیده دلت

پیش ارباب نظر قابل گستردن نیست

هوسم دست به پستان تو یکبار نیافت

این اناریست که در پنجه افشردن نیست

غافلان را نبود فکر مآلی جویا

گل تصویر در اندیشهٔ پژمردن نیست

شمارهٔ ۲۷۴

این ماه چارده که ترا در برابر است

حقا که پیش روی تو نادر برابر است

افشای عیب خود نکنی روبروی خلق

چون معصیت کنی که خدا در برابر است؟

آیینه خانه ای است جهان موسم بهار

هر سو که نگریم هوا در برابر است

ای حق طلب ز دامن حیدر مدار دست

آیینهٔ خدای نما در برابر است

آن دولتی که در طلبش عمرها گذشت

جویا هزار شکر مرا در برابر است

شمارهٔ ۲۷۵

رهزن دین و دلم آن نرگس جادو بس است

تیر روی ترکش مژگان نگاه او بس است

چشم من بر ما ضعیفان ناز آن ابرو بس است

با کمان سختی به قدر قوت بازو بس است

دل شود بیتاب تر از مهربانیهای یار

برق خرمن سوز طاقت روی گرم او بس است

می کند تسخیر عالم تیغ بی زنهار عجز

‏ از خم بازو مرا شمشیر چون ابرو بس است

یافتن بتوان به فکر آن معنی باریک را

عینک ارباب دید آیینهٔ زانو بس است

نفرت محراب از این مردم نخواهد حجتی

اینکه دزدیده ست از اهل ریا پهلو بس است

می توان داد سخن سنجی ز فیض فکر داد

طوطی نطق ترا آیینهٔ زانو بس است

گو نباشد با گل و سوسن زبان وصف یار

سرو باغ انگشت حیرت بر لب هر جو بس است

ما زلطف یار زین پس با عتابش ساختیم

شمع خلوتخانهٔ دل گرمی آن خو بس است

دست گیری اهل همت را نباشد جز کرم

مرد را حرز جوادی قوت بازو بس است

چون بر انگیزد جمالش لشکر خط را زجای

بهر تسخیر تو جویا تیغ آن ابرو بس است

شمارهٔ ۲۷۶

هر که او با قامت خم گشته غافل خفته است

بی خبر در سایهٔ دیوار مایل خفته است

گر سرپایی زنی با دست بخشش فرصت است

دولت بیدار در دامان سایل خفته است

شاهد مست خیالش ز اول شب تا سحر

همچو بوی غنچه ام در خلوت دل خفته است

سیر عالم می کند از فیض بیداری دلش

پای سعی هر که در دامن منزل خفته است

نیست غیر از سحرکاری چشم خواب آلود را

کشته جویا خلق عالم را و قاتل خفته است

شمارهٔ ۲۷۷

کوکب بخت سیه روزان مدام افسرده است

خال بر رخسارهٔ سبزان چراغ مرده است

بسکه می پیچد به خود از تیره روزیهای من

شام هجران سایهٔ آن زلف برهم خورده است

سرود نوخیز تو تا بیرون خرامید از چمن

برگ برگ غنچه اش لخت دل آزرده است

ظاهرا از روزن آیینه خود را دیده ای

یا ز رویت رنگ سیلاب طراوت برده است

قدرت آن کو که بردارم نگه از عارضش

بسکه بر رخسار او از شوق پا افشرده است

مخزن اسرار یزدان را شده گنجینه دار

در جهان هر کسی دلی جویا به دست آورده است

شمارهٔ ۲۷۸

لعلت مرا به کام دل آب حیات ریخت

گویی خدا ز شیرهٔ جان این نبات ریخت

هنگامه ساز صد چو زلیخا و یوسف است

ته جرعه ای که حسن تو بر کاینات ریخت

نام خدا، لبت رگ ابری است درفشان

از بس گهر زلعل تو حسن نکات ریخت

هندوی چشم شوخ تو از سرخی خمار

امروز رنگ میکده در سومنات ریخت

از حسن سیر مایه مرا در سبوی دل

جویا می نگاه به قصد زکات ریخت

شمارهٔ ۲۷۹

تا نقاب از عارض آن سرو چمن پیرا گرفت

لاله از شرم رخ لعلش ره صحرا گرفت

جلوه گر ز آیینهٔ نقصان شود حسن کمال

تا به سروستان شدی کار قدت بالا گرفت

در فغان چون کوهسار آمد ز درد ناله ام

پنجهٔ بیداد دل تا دامت صحرا گرفت

دانه یاقوت می ریزد سرشک از دیده اش

هر که کام دل از آن لعل قدح پیما گرفت

تا نسیم آورد بوی لیلی ما را به دشت

گل چو نقش پا به پیشانی ره صحرا گرفت

انبساط خاطرت را غنچه سان آماده باش

گر دلت امروز از اندیشهٔ فردا گرفت

بسکه از پا تا سرش جویا دو رنگی ظاهر است

سرو قدش باج از شاخ گل رعنا گرفت

شمارهٔ ۲۸۰

خامشی با وضع شوخ آن صنم پیوسته است

با لبش از جوش شیرینی بهم پیوسته است

حلقه های چشم ارباب نظر با یکدگر

در سر کوی تو چون نقش قدم پیوسته است

شد ترا از گریه ام چشم ترحم اشکریز

روز باران سرشکم نم به نم پیوسته است

شمارهٔ ۲۸۱

صبحدم خار چمن دامان آن دلجو گرفت

تا ز روی و موی او گل فیض رنگ و بو گرفت

یافتم راه فنا را همچو شمع صبحدم

جبههٔ اندیشه ام تا جای بر زانو گرفت

قطرهٔ اشکم چو گوهر بسته می ریزد زچشم

بسکه دل از سردمهریهای آن بدخو گرفت

یک سر مو کم نکرد از دلرباییهای یار

خط مگر سرمشق پیچ و تاب از آن گیسو گرفت

هر کرا در خورد استعداد جایی داده اند

لاله صحرا، گل چمن، سنبل کنار جو گرفت

روی آن آیینه رو می گیرد از ما بیدلان

با وجود آنکه کی آیینه از کس رو گرفت

چشم او، آیین ترکان، زلف، کیش هندوان

مذهب آتش پرستان خال روی او گرفت

اشک چون از دل جدا شد بر کنار ما نشست

طفل بی مادر به پیش هر که آمد خو گرفت

گوشه گیری را رسانیده به معراج قبول

تا دل آواره جویا گوشهٔ ابرو گرفت

شمارهٔ ۲۸۲

هیچگه بی پیچ و تاب این جسم غم فرسوده نیست

رشتهٔ جانم رنگ خواب ار شود آسوده نیست

حیف بر تن گر نه چون فانوس دارد سوز عشق

وای بر دل گر به رنگ غنچه خون آلوده نیست

اضطرابی هست در طالع، دل از کف داده را

بخت ما سرگشتگان در خواب هم آسوده نیست

ساخت همت فارغ از درد سر محتاجی ام

جبهه ام جویا ز صندل چون هلال اندوده نیست

شمارهٔ ۲۸۳

خوش است بوسه بر آن لعل خط دمیده خوش است

بلی حلاوت شفتالوی رسیده خوش است

پیام لاله پی منع گریه ام این بود

که اشک سوخته بر خون دل چکیده خوش است

عجب که دل پی آرام مضطرب باشد

در اضطراب چو سیماب آرمیده خوش است

منال از غم پیری که چون کمان جویا

به برکشیدن او با قد خمیده خوش است

شمارهٔ ۲۸۴

به آب و تاب حسنش عشقباز است

دلم چون شمع در سوز و گداز است

دل تنگ از تماشایش گشادید

نگاه ما کلید قفل راز است

نماید آب و تاب حسن او را

شکست رنگ ما آیینه ساز است

خیالی در برم دوش آتش افروخت

هنوزم شیشهٔ دل در گداز است

شمارهٔ ۲۸۵

تا چمن از جلوه ات رشک جنان گردیده است

برگ برگ غنچه در وصفت زبان گردیده است

شد پس از مردن غبارم سرمهٔ آوازها

بسکه در هر ذره ام رازی نهان گردیده است

بر سر خاکم هما کسب سعادت می کند

استخوانم تا خدنگت را نشان گردیده است

سرخرویی را مهیا همچو برگ غنچه باش

گر ترا جویا یکی با دل زبان گردیده است

شمارهٔ ۲۸۶

رفتن از خویش به یادش سفر مردان است

وادی بی خبری رهگذر مردان است

تیغ صاحب جگران است بریدن زجهان

چشم بستن ز دو عالم سپر مردان است

ناز بر زندگی خضر کند کشتهٔ عشق

هر که سر باخت در این راه سر مردان است

اضطرابم به ره وادی مقصود رساند

طپش دل ز غمش بال و پر مردان ا ست

شمارهٔ ۲۸۷

چرخ خاکستری از آتش سودای من است

وسعت آباد جهان گوشهٔ صحرای من است

فیض باطن سبب زینت ظاهر باشد

چاک دل غنچه صفت زیب سراپای من است

طرفه انداز خرامی است ترا فرش رهت

تا نظر کار کند چشم تمنای من است

نبض بیمار صفت در ره شوقش جویا

جاده گرم طپش از گرمرویهای من است

شمارهٔ ۲۸۸

شد دعای ناتوانان تا اجابت گاه راست

با کمان قامت خم رفت تیر آه راست

کی برند از مسلک حق فیض ارباب نفاق

مار کج کج می رود هر چند باشد راه راست

نور روی آفتاب من کم از خورشید نیست

کی توان دیدن سوی آن رشک مهر و ماه راست

چون توان دیدن ز دست اندازی باد صبا

بر رخش گه کج شود زلف سیاه و گاه راست

از چشم ترم مردمک آهی شد و برخاست

مژگان زغمت دود سیاهی شد و برخاست

ای مهر لقا هر که ترا دید چو شبنم

از هستی خود محو نگاهی شد و برخاست

چون چشم حباب آنکه ترا نیم نظر دید

از هستی موهوم خود آهی شد و برخاست

چون آینه جویا همه تن محو جمالم

هر مو به تنم مد نگاهی شد و برخاست

شمارهٔ ۲۸۹

از آن، شکفتگی ای بی تو گل به باغ نداشت

که جام لاله بجز درد در ایاغ نداشت

کدام قطرهٔ اشکم فرو چکید از چشم

که آب و رنگ گل آتشین داغ نداشت

بسان شمع ترا پای تا بسر فرسود

چون در تو بود عیان اینقدر سراغ نداشت

شدیم بی تو سراسر رو چمن چو نسیم

گلی نبود که مانند لاله داغ نداشت

شمارهٔ ۲۹۰

چرخ را از تو نکو روی تری یاد کجاست؟

آدمی در دو جهان چون تو پریزاد کجاست؟

غنچه آسا دلم از ضبط فغان بی تو شکافت

خامشی کشت مرا، شوخی فریاد کجاست؟

مرگ در حسرت دیدار چو جان سیر منست

کاردانی به جوانمردی فرهاد کجاست؟

سخت ویران شدهٔ بی غمی ام درد کسی

که دلم را زخرابی کند آباد کجاست؟

شمارهٔ ۲۹۱

فتاد تا دلم آن مست شوخ و شنگ شکست

به شیشه خانهٔ رنگم هزار رنگ شکست

نظر به حوصلهٔ من پیاله پیما باش

به روی طاقتم از شوخی تو رنگ شکست

به روی بوالهوس سنگدل نگاه مکن

نشان چون سخت بود می خورد خدنگ شکست

فروغ جبههٔ اسلام را نقابی شد

کلاه گوشهٔ ناز آن بت فرنگ شکست

شمارهٔ ۲۹۲

از سیه مستی ندانم گل چه و گلشن کجاست

کو گریبان و چه شد پیراهن و دامن کجاست

نقش ارژنگ است از رنگینی نقش خیال

سادهٔ پرکار چون چشم سفید من کجاست

آفت ایوب دردم، تشنهٔ جام شفاست

محنت یعقوب هجرم، بوی پیراهن کجاست

پشت بر دیوار هستی رو به مقصد رفته ام

گشته ام هم بزم جان جویا ندانم تن کجاست

شمارهٔ ۲۹۳

دختر رز خلف سلسلهٔ بیهوشی است

توبه از می به حقیقت گلهٔ بیهوشی است

آن گرانمایه متاعی که ز خود می جویی

با خبر باش که در قافلهٔ بیهوشی است

پی به مقصد نبرد سلسله برپای شعور

طی این بادیه بر راحلهٔ بیهوشی است

سخنم را نمک از پهلوی مستی باشد

گل تحسین به سر ما صلهٔ بیهوشی است

شمارهٔ ۲۹۴

جوش اشکم از شفق بر آسمان خوناب ریخت

شیشهٔ رنگم شکست و بر زمین مهتاب ریخت

پرتوی از آتش خوی تر بر کهسار تافت

از دل خارا شرر چون قطره های آب ریخت

دور از آن خاک سر کوبسکه می پیچم به خویش

از جگر تا دیده اشکم رنگ صد گرداب ریخت

تا نسیم نسترن زار بناگوشت وزید

شبنم از هر قطرهٔ اشکم در سیراب ریخت

شمارهٔ ۲۹۵

همین نه مصرع موزون تراقد دلجوست

که خط پشت لبت حسن مطلع ابروست

شب فراق تو خوناب اشک سیلابی است

که کبک را به سر کوهسار تا زانوست

به جنبش مژه چشمت گشود عقدهٔ دل

برات خرمی ما به شاخ این آهوست

من و تو چون دو زبان قلم یکی شده ایم

میان ما و تو جویا نگنجد ار یک موست

شمارهٔ ۲۹۶

با اسیران نازها امروز زنجیر تو داشت

حلقه از چشم بتان زلف گرهگیر تو داشت

بعد مردن هم نشد کم آتش دل گرچه ریخت

بر سر ما هر قدر آبی که شمشیر تو داشت

شرم را نازم که هر گه چهره ات را می گشود

جنگها با خامهٔ نقاش تصویر تو داشت

یاد ایامی که از هر حلقهٔ زلف کجش

صد کمند آماده جویا بهر تسخیر تو داشت

شمارهٔ ۲۹۷

در دیاری که دلم عاشقی آموخته بود

خوی دل آب و هوایش سوخته بود

پرتو شمع برون رفت چو دود از روزن

بسکه از جوش حیا چهره ات افروخته بود

رفت چون موج به سیلاب رگ ابر بهار

زآنچه امشب مژه از بحر دل اندوخته بود

تا دم از عشق زدم رازدرونم گل کرد

گویی از تار نفس زخم دلم دوخته بود

شمارهٔ ۲۹۸

شکرین لعل او مکیدهٔ ماست

کوچهٔ زلف او دویدهٔ ماست

یار ما آمد و صفا آورد

بادهٔ بی غش رسیدهٔ ماست

مزهٔ ما دل کباب بس است

اشک خونین می چکیدهٔ ماست

وحشت ما فزون زمجنون است

جیب عریان تنی دریدهٔ ماست

شمارهٔ ۲۹۹

دیار غربتم آنجا بود که انجمن است

به هر کجا که زخود می کنم سفر وطن است

هوای دیدنت از بس گرفته جا به سرم

شب وصال توام هر نگه نفس زدن است

چرا از چاشنی درد او بود محروم

دلم که غنچه صفت پای تا به سر دهن است

چنان تهی ز خود کاو کاو غم شده ام

که پای تا به سرم چون حباب پیرهن است

شمارهٔ ۳۰۰

بیدلی را که گلشن داغ و چمن هامون است

غنچهٔ گلبن امید دل پرخون است

بید بی سرو خوش آینده نباشد در باغ

آری آزادگیی لازمهٔ مجنون است

راستان را نبود ف رق زهم در باطن

مصرع قد تو با سرو به یک مضمون است

لخت خون از مژه دیدم که بدامان می ریخت

لیک از دل خبرم نیست که حالش چون ا ست

شمارهٔ ۳۰۱

زبان تیغ تو در حشر عذرخواه من است

شهید عشقم و لب تشنگی گواه من است

نشست تا به رخت گرد خط همی نالم

که آه از اثر آه صبحگاه من است

بلند گشته چنان شهرت نکویی او

که آفتاب پرستار روی ماه من است

شمارهٔ ۳۰۲

می تواند در نظر نقش خیال یار بست

آنکه راه خواب را بر دیدهٔ بیدار بست

دل نهان در گرد الفت کرده از اندک غمی

بر رخ آیینه از آهی توان دیوار بست

می توانم کرد عرض حال دل از هر نگاه

گر زبان شکوه ام را حیرت دیدار بست

شمارهٔ ۳۰۳

آرام تو نشانهٔ هواداران دل است

تعبیرخوابهای تو بیداری دل است

صبح است ای فلک به هراس از خدنگ آه

اندیشه کن که وقت کمانداری دل است

بدرد عشق ره نبرد کس به گنج وصل

یعنی کلید او به کف زاری دل است

شمارهٔ ۳۰۴

از سوز سینه مغز سرم در گرفته است

باز چو شمع سوختن از سر گرفته است

تیر گرفت بر سخنم کی رسد چو تیغ

طبعم زره به دوش زجوهر گرفته است

تا مهر اوست انجمن افروز خاطرم

با شعله صحبت دل من درگرفته است

شمارهٔ ۳۰۵

مهی که مهر رخش در ضمیر ما گرم است

به التفات کرم سرد و با جفا گرم است

زتاب آه جگر خستگان او خورشید

سربرهنه به سر می برد هوا گرم است

به دستیاری عشق تو چون فتیلهٔ داغ

به هر کجا که نشینیم جای ما گرم است

شمارهٔ ۳۰۶

عالم آب است جام می زدست ما شکست

چون حباب این کاسه آخر بر سر دریا شکست

با سرشکم شوخی در خون تپیدن هم نماند

ضعف تا بال و پر پرواز رنگم را شکست

کامیاب لذت افتادگی خواهی شدن

گرخوری از نعمت دنیا بخور جویا شکست!‏

شمارهٔ ۳۰۷

آنچه هرگز محرم گوشت نشد داد من است

وآنچه نگذشته است در خاطر ترا یاد من است

ناله می گردد تکلم بر لبم از درد هجر

گفت و گوی من چو نی دور از تو فریاد من است

پنجهٔ صد کوهکن پیچیده دست قدرتم

بیستون؛ دل، تیشه ناخن، پنجه فرهاد من است

شمارهٔ ۳۰۸

سرمهٔ گردون به چشمم گرد راهی بیش نیست

پیش ما آتش نژادان، شعله، آهی بیش نیست

نیست بیرون پای دل از حلقهٔ فرمان زلف

با وجود آنکه هندوی سیاهی بیش نیست

هر که در گام نخست عشق از خود می رود

برق پیش همت او گرد راهی بیش نیست

شمارهٔ ۳۰۹

دور از تو درونم همه باغ از گل داغ است

یاد تو نسیمی که سراسر رو باغ است

رفتی و گل از هجر تو افسرده چراغ است

هر لالهٔ خونین جگر از درد تو داغ است

جز در ره رفتن زخودش پی نتوان برد

آسوده هر آنکس چو شرر گرم سراغ است

شمارهٔ ۳۱۰

دل از خیال رخت سرخوش ایاغ گل است

نگه بروی تو پروانه چراغ گل است

به ماه عارض او چهره شد ز بی رویی

دلم همیشه ازین رو چو لاله داغ گل است

به باغ باده دلم غم کشیده ام نکشد

کرا هوای قدح نوشی و دماغ گل است

شمارهٔ ۳۱۱

دل گرفتار است تا گردآور سیم و زر است

بلبل ما در قفس چون غنچه از بال و پر است

نالهٔ عاشق بقدر درد می بخشد اثر

آه اگر بی لخت دل باشد خدنگ بی پر است

می همین دل مردگان را نیست اکسیر حیات

رنگ رخسار ترا هم کیمیای احمر است

برق بیتابیم را کهسار غم جولانگر است

دل تپیدن شهپر عنقای قاف دیگر است

حسن ذاتی را به آرایش نباشد احتیاج

خال و خط طاووس رنگین بال و پر را زیور است

هست خوبان را دورنگی در خور حسن و جمال

از گل رعنا بت زیبای من رعناتر است

قطرهٔ اشک ندامت راه چشم کم مبین

شاهد اعمال را جویا گرامی گوهر است

شمارهٔ ۳۱۲

دلم چو کام هوس زان دو ناب گرفت

دگر به ساقی کوثر که از شراب گرفت

به سیل اشک ندامت کسی که تن در داد

پی عمارت عقبا گلی در آب گرفت

خداگواست که چیزی به خویش نسپارد

محاسبی که تواند زخود حساب گرفت

عرق فشان حجاب از نگاه گرم که شد

دگر که از گل رخسار او گلاب گرفت

توان به راستی از اهل ظلم باج ستاند

خدنگ ما پر پرواز از عقاب گرفت

زند به روی چمن دست روز استغنا

سحر که موج نسیم از رخت نقاب گرفت

فتد چو پرتو خورشید بر گل رویش

گمان کنند خلایق که آفتاب گرفت

هر آنچه یک نفس اندوخت از دلم مژگان

زبحر جویا در قرنها سحاب گرفت

شمارهٔ ۳۱۳

بر آفتاب عارض او خال مشکبوست

یا نافهٔ فتاده زآهوی چشم اوست

یادت بخیر باد که مینای دل مرا

چون غنچه از خیال تو لبریز رنگ و بوست

شوقی ز هر سوی بدلم رو نهاده است

در شیشه این می شفقی خوشتر از کدوست

کس را به خوبی خط رخسار او چه حرف

آری هر آنچه سر زند از نیکوان نکوست

جویا مجو زمردم خودبین یگانگی

مردم که دارد آینه در پیش رو دو روست

شمارهٔ ۳۱۴

پیش اهل دل دهان خنده زخم تن بس است

غنچه را چاک گریبان رخنهٔ دامن بس است

اهل جوهر در لباس لاغری آسوده اند

چون صدف پیراهن تن استخوان من بس است

من ز دیدارت به اندک التفاتی قانعم

دیدهٔ یعقوبی ام را بوی پیراهن بس است

قانع از بوسیدن رویش به یک نظاره ام

چیدن گل برنتابد این چمن دیدن بس است

غنچه چون گل شد برون از عالم دل می رود

‏ غول راه اهل غفلت هرزه خندیدن بس است

پنجه ام دشمن گریبان است جویا از نخست

دشت وسعت مشربیهای مرا دامن بس است

شمارهٔ ۳۱۵

جنس آسایش متاع کشور بیگانگی است

گر فراغت هست با بال و پر بیگانگی است

هر که راه آشنایی را زهر سوبسته است

اختلاط خلق با او از در بیگانگی است

تن به جان بهر بریدن آشنایی می کند

این صدف گنجینه دار گوهر بیگانگی است

اطلس در خون طپیدن بالش آمیزش است

مخمل خواب فراغت بستر بیگانگی است

جام صاف وحشت از در کدورتها بریست

لالهٔ بی داغ در بوم و بر بیگانگی است

آشنای مردم دنیا گرفتار خود است

راه بیرون آمدن از خود در بیگانگی است

از دکان آشنایی جنس آسایش مجوی

این گهر جویا متاع بندر بیگانگی است

شمارهٔ ۳۱۶

محفل صهباپرستان بی نوای ساز نیست

گرمیی با بزم ما بی شعلهٔ آواز نیست

رنگم از حیرانی دیدار برجا مانده است

طائر تصویر را بال و پر پرواز نیست

اینقدر صوت مغنی چون زند ناخن به دل

حسن مستوری اگر در پردهٔ آواز نیست

خامشی مفتاح قفل بستهٔ دلها بود

تا نبندد لب در فیضی به رویت باز نیست

رازها را جوهر آیینهٔ دل گفته اند

آنچه بتوان بر زبان آورد آنرا راز نیست

سخت می ترسم مبادا دعوی دیگر کند

سحرکاریهای چشم او کم از اعجاز نیست

نالهٔ عاشق بقدر حسن معشوقش رساست

بلبلی با ما در این گلراز هم آواز نیست

می تپد از تنگی میدان دلم در زیر چرخ

هر فضایی در خور پرواز این شهباز نیست

خلعت تحسین بی اندازه را آماده باش

نیست جویا مصرعی اینجا که با آواز نیست

شمارهٔ ۳۱۷

تا کمان ابروش از چرب نرمی دلکش است

در صف مژگان نگاهش تیر روی ترکش است

هر که خالی شد زخود لبریز کیفیت بود

هر حبابی پیش ما جام شراب بیغش است

هر قدر پختم خیالش همچنان خام است خام

کار چشم و دل همانا کار آب و آتش است

هر قدر در راحت افتد نفس طغیان می کند

بستر نرمی چو یابد شعله شعله از خس سرکش است

از خیال دلبری جویا نیاساید دمی

چشم او از فیض معشوقی است گر عاشق وش است

شمارهٔ ۳۱۸

در مشربی که مسلک و منزل برابر است

موج عنان گسسته به ساحل برابر است

دل برد طفلی از من و داغم که پیش او

یک مهرهٔ گلین بدو صد دل برابر است

این نقد دنیوی دهد آن فیض اخروی

کی دست بخشش و کف سایل برابر است

آرام واله تو کم از اضطراب نیست

تمکین حیرت و طپش دل برابر است

در دست دل بود سر زنجیر آسمان

هر مد آه ما به سلاسل برابر است

جویا مرا به پیرهن دل عبیرجان

با گرد راه مرشد کامل برابر است

شمارهٔ ۳۱۹

آسوده دلی که بی قرار است

آن دیده خنک که شعله بار است

چون آینه عیب جو در این بزم

تا عیب نماست عیب دار است

کینم بدل تو بی مروت

پنهان در سنگ چون شرار است

بر ساحت نه فلک کند سیر

هر کس بر خویشتن سوار است

بر پشت لب تو سبزهٔ خط

چون موج نسیم نوبهار است

فریاد تو مناسبت نجوید

با شعله که طفل نی سوار است

در چشمم هر کنار موجی است

هر موج به چشم من کنار است

گر غنچهٔ دل شکفته باشد

هر سوی که بنگری بهار است

هرگز روی خوشی نبیناد

هر دل که نه از غمت فگار است

صبر و دل بیقرار عاشق

پیمانه و دست رعشه دار است

پیراهن جسم نازک او

جویا از نکهت بهار است

شمارهٔ ۳۲۰

نیست چشم همتم برابر نیسان چون صدف

دانه ام همچون زمرد سبز از آب خود است

عاشق و معشوق در چشم حقیقت بین یکی است

نور بر رخسارهٔ خورشید بیتاب خود است

دل که از آمیزش مردم کم از بتخانه نیست

گر کند پهلو تهی از خلق محراب خود است

خانهٔ چشم مرا بدنام ویرانی مباش

کاین بنای سست پی در راه سیلاب خود است

از جگر جویا نشد منت کش نقد سرکش

همچو شبنم دیدهٔ عشاق سیراب خود است

شمارهٔ ۳۲۱

تا کام خواهش از می بی غش گرفته است

برگ گلی است لعل تو کآتش گرفته است

شب تا سحر هوازدهٔ آرزوی تست

گر غنچه را دماغ مشوش گرفته است

تا خواهشم به نعمت دیدار دست یافت

صد بوسه زان دو لب به نمک چش گرفته است

تأثیر آه ماست که هر شام از شفق

اطراف دامن فلک آتش گرفته است

چون بگسلم ز یار که جویا دل مرا

با تارتار طرهٔ دلکش گرفته است

شمارهٔ ۳۲۲

نخل را باد خزان تنها نه عریان کرد و رفت

برگ عیشش عندلیبان را پریشان کرد و رفت

مشفق قیقاچی که آن برگشته مژگان کرد و رفت

لاله زار سینهٔ ما را نیستان کرد و رفت

رنگ و بویی کز رخ و زلفش نسیم اندوخت دوش

صبحگاهان صرف تعمیر گلستان کرد و رفت

شوخ رنگین جلوهٔ من تا از این وادی گذشت

دشت را از لاله خون دل به دامان کرد و رفت

کار دل با تیغ ابرویی است کز نظاره ای

چشم را بر روی ما زخم نمایان کرد و رفت

تخم اشکی هر که امروز از پشیمانی فشاند

بهر خود صحرای محشر را گلستان کرد و رفت

از سر زلف که آمد رو به این وادی نسیم

خاطر آسوده ام جویا پریشان کرد و رفت

شمارهٔ ۳۲۳

آشوب جهان فتنهٔ ایام همین است

شوخی که زدل می برد آرام همین است

مستانه خرامان شده آن شاخ گل امروز

ای سرو زحق نگذری اندام همین است

نگرفت کسی کام زوصل تو بهرحال

گر زاری اگر زورگر ابرام همین است

چندین چه کنی محرم خود باد صبا را

دل را به سر زلف تو پیغام همین است

شمارهٔ ۳۲۴

تویی که موج می ناب ارغوان لب تست

خمیرمایهٔ صبح بهار غبغب تست

به شمع بزم از آن تا به کشتنم همراه

که شوخ چشم برای چه مونس شب تست

زمانه از تو فتاده به تاب و تب شب و روز

که ماه از تو به تابست و مهر در تب تست

چسان کنم گله ات کز وفور یکرنگی

زبان من نسراید جز آنچه مطلب تست

به خواب فیض شبستان زندگی ندهی

که صبح محشر جویا سحرگه شب تست

شمارهٔ ۳۲۵

شاهد اقبال در آغوش رندان خفته است

دولت بیدار زیرپای مستان خفته است

در حقیقت کمتر از شمشیر خوابانیده نیست

وای بر قاتل اگر تیغ شهیدان خفته است

کی تواند ظرف صهبای خیالش گشت دل

یاد چشم مست او در خلوت جان خفته است

دام صد نیرنگ باشد هر خم مرغوله اش

فتنه ها زیر سر زلف پریشان خفته است

چون تواند عقل پیرامون ما گردد که دل

در بر دیوانه شیر در نیستان خفته است

شمارهٔ ۳۲۶

بی لب لعلش کباب در نمک خوابیده است

غنچه در آغوش شبنم گرببستان خفته است

ایمن از دام خط شبرنگ او جویا مباش

در پرند رنگ آن رخسار پنهان خفته است

شمارهٔ ۳۲۷

تب و تاب جگر از شعله رخسارهٔ اوست

لخت دل بر سر مژگان گل نظارهٔ اوست

نو خط گرد کدورت نبود چهرهٔ دل

گره جبههٔ غم مهرهٔ گهوارهٔ اوست

گوشه گیری نگزینند مگر اهل طلب

پا به دامن نکشد هر که نه آوارهٔ اوست

دلش از روزن چشمی چقدر آب خورد

همه تن آینه در حیرت نظارهٔ اوست

مطلب چارهٔ بیچارگی دل جویا

دل حریف است که بیچاره شدن چارهٔ اوست

شمارهٔ ۳۲۸

چو با تو کار دل ای ماهپاره افتاده است

زچشم اشک بعینه ستاره افتاده است

زبان سرمهٔ دنباله دار می گوید

سیاه مستی چشمش گذاره افتاده است

مرا ز دیدن صبح دوباره شد روشن

که چرخ را نفسش در شماره افتاده است

زجوش موج طراوت ترا زلجهٔ حسن

بهار عنبر خط بر کناره افتاده است

سزد ز خویش چو شبنم روم به بال نگاه

مرا که بر تو گذار نظاره افتاده است

ترا دلیل به بیچارگی دل جویا

همین بس است که در فکر چاره افتاده است

شمارهٔ ۳۲۹

حسن رخسار تو موقوف شراب ناب نیست

تیغ های موج را هیچ احتیاج آب نیست

قدر نعمت از زوالش بیشتر ظاهر شود

عقد دندان تا نریزد گوهر نایاب نیست

تا نبیند زابر گوهربار مژگان ریزشی

مزرع امید ما لب تشنگان سیراب نیست

ارتفاع مهر رخسار تو نتواند گرفت

آنکه بر مژگانش از لخت دل اسطرلاب نیست

فیضها از عالم بالا برند ارباب عشق

رفتن اهل درد را غیر از در دل باب نیست

دیده کی حیران بود تا دل نباشد مضطراب

صورتی آیینه را بی پشتی سیماب نیست

برد یک یک موی مژگان را چو خار و خس زجای

گریه هم در حد ذات خود کم از سیلاب نیست

بی خوش آمد هر که جویا تلخ گوید یار تست

آنکه هرگز دل نمی رنجاند از احباب نیست

شمارهٔ ۳۳۰

برخاک آنچه از مژهٔ ما چکیده است

صد آنقدر به دامن دل واچکیده است

صد چشمه ام ز هر بن مو جوش میزند

خون جگر ز دیده نه تنها چکیده است

پیوسته در نهاد زمین شور قلزم است

بر خاک اشک از مژه ام تا چکیده است

شرمنده ام که خون دل بی ادب چرا

بر دامنش ز زلف چلیپا چکیده است

فریاد از فراق تو کز چشم تر مرا

در هر فشردن مژه دریا چکیده است

موج میست لعل تو یا بال مرغ روح

یا قطره خون که از دل جویا چکیده است

شمارهٔ ۳۳۱

از لقای مه تسلی دیدهٔ مهجور نیست

الفتی این زخم را با مرهم کافور نیست

هر چه در هر جا نباشد تحفه بودن را سزاست

در جناب کبریا جز عجوز ما منظور نیست

بادهٔ پرزور نتواند زجا بردار دم

چون کنم کز ضعف رفتن از خودم مقدور نیست

از شکفتن در بهار زندگی بی بهره است

هر کرا زخم دلش مانند گل ناسور نیست

هر قدر بیگانه تر معنی به دل نزدیک تر

یار اگر دوری گزیند از بر ما دور نیست

شعلهٔ آواز چون دل را بر آتش می کشد

حسن شوخی در پس این پرده گر مستور نیست

پیش آن کو یافت جویا نشئهٔ بیداد عشق

فرقی از خون جگر تا بادهٔ انگور نیست

شمارهٔ ۳۳۲

زاهد از دنیا پی تحصیل سیم و زر گذشت

رشته شد گردآور گوهر چو از گوهر گذشت

عافیت خواهی مرو بیرون زحد اعتدال

می کشد گر آب حیوان است چون از سرگذشت

بی تکلف می توان تاج سر افلاک گفت

آنکه را چون مهر انور از سر افسر گذشت

قصهٔ طولانی زلف تو دارم بر زبان

تا قیامت کی تواند شد تمام این سرگذشت

غرق عصیان است جویا همچو درد می دلت

یاری از ساقی کوثر جو که آب از سرگذشت

شمارهٔ ۳۳۳

خلوت تن از فروغ جوهر جان روشن است

آری این مهمانسرا از فیض مهمان روشن است

از گداز تن دل ارباب عرفان روشن است

گرنه باور داری از شمع شبستان روشن است

کی نهان مانند در آفاق صاحب گوهران

استخوان پاک همچون صبح تابان روشن است

عشق در آغوش آفت پرورد عشاق را

شمع ما آزادگان از باد دامان روشن است

زاهد از ظلمت سرای جهل بیرون نه قدم

کز چراغ لاله کهسار و بیابان روشن است

آبیار نخل جرأت نیست جز جیحون عشق

زآتش دلها چراغ چشم شیران روشن است

می فشارد پای همت در ره سوز و گداز

شمع سان آن را که جویا دیدهٔ جان روشن است

شمارهٔ ۳۳۴

لعل میگون تو تا غارتگر هوش من است

چشم مخمور بتان خواب فراموش من است

آفتاب من بیا کز شوق هم آغوشی ات

چون مه نو آنچه از من مانده آغوش من است

نالهٔ حیرت نصیبان را زبان دیگر است

شور صد محشر نهان در وضع خاموش من است

در ره فخریه پر بالا دوی محمود نیست

ورنه گردون از مه نو حلقه در گوش من است

از نگاه گرم خود ترسم شود چون شمع آب

بسکه نور شرم با شوخ قدح نوش من است

با شنیدن صلح از گفتن کنند اهل کمال

غنچه بودم گل شدم جویا دهن گوش من است

شمارهٔ ۳۳۵

بیخود صهبای حیرت باش می نوشی بس است

یک نگاه آیینه را سامان بیهوشی بس است

دایم از فیض سحر روشن روانان زنده اند

مردن شمع و چراغ بزم خاموشی بس است

می پرستی محتسب از ما بلندآوازه شد

شیشه را با ساغر و پیمانه سرگوشی بس است

اینکه می گویی ندانم یار را از بیخودی

یک دلیل معرفت از خود فراموشی بس است

گر فقیری چشم از دنیا و مافیها بپوش

کسوت درویش پنداری نمد پوشی بس است

نرم نرمک چیست عمرت پنجهٔ پنجه گرفت

همچنان در فکر دنیا سخت می کوشی بس است

من کجا جویا و ره بردن به بزم او کجا

اینکه دارم با خیال او هماغوشی بس است

شمارهٔ ۳۳۶

از موج چین، جبین هر آن کس که ساده است

دایم در بهشت به رویش گشاده است

هان بی خبر سفینهٔ عمر تو از نفس

در جذر و مد بحر خطر اوفتاده است

کامل نشد هنوز بهار جمال تو

یعنی گل تو غنچه و سروت پیاده است

سر بر کنار دامن منزل نهاده است

چون نقش پای هر که ز پا اوفتاده است

بر خود ز سوی خلق ره فیض را مبند

جویا در بهشت جبین گشاده است

شمارهٔ ۳۳۷

ناخنی گر می زند بر دل نوای سازهاست

گر بود حسنی نهان در پردهٔ آوازهاست

پنبهٔ غفلت اگر برداری از گوش دلت

هر گیاهی کز زمین روید زبان رازهاست

گرچه چون سنگ از گرانجانی زمینگیرم ولی

چون شرر هر قطره خونم را جدا پروازهاست

بر نگاهم می زند از پلک و مژگان پشت دست

چشم شوخش را به ما در خواب مستی نازهاست

از غبار تربت ما چشم می پوشی بناز

نرگس مست ترا با ما هنوز اندازهاست

کی رسد جویا به پایان شرح بیداد غمش

عشق را انجام کار آبستن آغازهاست

شمارهٔ ۳۳۸

کم گرفتن عشق را بسیار کافر نعمتی است

شکوه از جورش مکن زنهار کافر نعمتی است

با وجود دست و پا در راه جست و جوی او

اندکی استادگی بسیار کافر نعمتی است

بی خودی مفتاح قفل بستهٔ دل بود

شکوه از مستی مکن مکن هشیار کافر نعمتی است

در شب وصلش که بعد از عمرها رو داده است

باده نوشان مستی سرشار کافر نعمتی است

چون توانم گفت زنار دلم گردیده زلف

زلف را مانایی زنار کافر نعمتی است

ای که همچون سینه ات صندوق سری داده اند

راز پنهان بر لب اظهار کافر نعمتی است

‏ منکه جویا از خیالش در بهشت افتاده ام

آرزو کردن وصال یار کافر نعمتی است

شمارهٔ ۳۳۹

آرام در مقام رضای خدا گرفت

دست کسی که دامن آل عبا گرفت

باشد چو صبح هر نفسش مایهٔ حیات

مهرت به دل هر آنکه زصدق و صفا گرفت

ترسم مباد سنگ شود شیشهٔ دلم

از بس ز سردمهری آن بیوفا گرفت

در پرده شمیم گل از شرم شد نهان

رنگت چو ا زخمار می از رخ هوا گرفت

خون کدام بلبل بیدل به خاک ریخت

کز گل بهار زر به سپر خونبها گرفت

داغم که امشب آینهٔ زنگ بسته ی

آن هرزه خرج جلوه ز مه رونما گرفت

جویا! زتلخکامی نومیدی آرمید

کام خود آنکه از دل بی مدعا گرفت

شمارهٔ ۳۴۰

کام دو جهان در قدم زاری دل‌هاست

هر کار که شد ساخته از یاری دل‌هاست

بی جلوهٔ دیدار تو بر صفحهٔ امکان

هر مد نگاهی خط بیزاری دل‌هاست

از خویش رهایی مطلب بی‌مدد عشق

آزادی جان‌ها ز گرفتاری دل‌هاست

بی‌قبضه محال است که شمشیر ببرد

بازو قوی از فیض مددکاری دل‌هاست

جویا نگه از درگه دل روی نتابی

اقبال و ظفر در گرو یاری دل‌هاست

شمارهٔ ۳۴۱

آنکه از داغ فراقت جگرش سوخته است

یار اغیار شدن بیشترش سوخته است

اولین گام بود راه به مقصد چون برق

هر که از گرم روی بال و پرش سوخته است

دوری از مال جهان جوی که آسوده شوی

جگر لاله ز پهلوی زرش سوخته است

شعلهٔ آه زلب تا مژه ام را دریافت

عالم هجر نگر خشک و ترش سوخته است

خویش را شمع صفت می دهد از آه به باد

هر که از آتش عشقت جگرش سوخته است

تیر آهم ندهد داد فلک را جویا

مگر از آتش دل بال و پرش سوخته است

شمارهٔ ۳۴۲

رفتی و حال دل از بسیاری غم درهم است

در چمن هر شاخ گل دور از تو نخل ماتم است

حرف بی مغزی بریزد گر ز نوک خامه ای

دلنشین ساده لوحان همچو نقش خاتم است

عذرخواهی چاره باشد خاطر رنجیده را

چرب نرمی زخم شمشیر زبان را مرهم است

گر ندانی خویش را داناترین مردمی

شعر خوب اکثر به نام مولوی لااعلم است

آرزوی مستی سرشارم امشب در سر است

گر همه پر می کنی پیمانه، ساقی! پر، کم است

شوخ ما را نیست جز در دامن وحشت قرار

چون شرار این شعله خو آغوش پرورد رم است

تا توانی در شکست دشمن سرکش مکوش

خار تا در پای نشکسته است آزارش کم است

ای جفا جو بر جوانیهای عشقم رحم کن

‏ چهرهٔ خاطر هنوزم نو خط گرد غم است

نیستی بگزین که ره یابی به معراج قبول

شکل لابر دعویم آری دلیل سلم است

شمارهٔ ۳۴۳

زبان که منصب او پادشاهی سخن است

مدام بر در دل در گدایی سخن است

مرا کلام مسلسل کشیده در زنجیر

کمند صید دل من رسایی سخن است

تلاش معنی بیگانه تا توانی کن

اگر ترا هوس آشنایی سخن است

زنرگس تو رواج دگر گرفته سخن

به دور چشم تو عهد روایی سخن است

چو آفتاب که روی زمین منور ازوست

فروغ عالم دل روشنایی سخن است

نصیب غنچه لب بستهٔ دلم بادا

شکفتگی که گل آشنایی سخن است

درستی سخن از اهل درد جو جویا

شکسته حالی ما مومیایی سخن است

شمارهٔ ۳۴۴

خون دل تا شراب احمر ماست

گردش رنگ دور ساغر ماست

خاک گردید بر شدن بفلک

شیوهٔ عجز زورآور ماست

بطپیدن زخویشتن رفتم

دل پراضطراب شهپر ماست

نامه ام نامه بر نمیخواهد

پرش رنگ ما کبوتر ماست

نگه ما شمیم گل دارد

تا هوای رخ تو در سر ماست

آسمان است اینکه در گرد است

یا غبار دل مکدر ماست

تا رگ دل گشوده مژگانت

ابر خونبار دیدهٔ تر ماست

آه ما روز و شب جهانگیر است

تیغ خورشید کی به جوهر ماست

آسمان و زمین مگو جویا

صاف مینا و درد ساغر ماست

شمارهٔ ۳۴۵

مهربانی با خلایق پاسبان دولت است

در حقیقت دل شکستن کسرشان دولت است

بر شکم سنگ قناعت بند و آسایش گزین

سیری از چیزی که ممکن نیست نان دولت است

گر حقیقت بین شوی، خون دل خود می خوری

آنکه سرمست شراب ارغوان دولت است

باده نوشی را که باشد پادشاه وقت خویش

ابر عالم گیر بر سر سایبان دولت است

در به روی خلق بگشا تا ببینی فتح باب

راندن دربان ز درگه پاسبان دولت است

لقمهٔ بی شبه در کشکول فقر آماده است

خون دلها نعمت الوان خوان دولت است

کی رود جویا علم از سیلی پرچم زجای

بردباری با سبک مغزان نشان دولت است

شمارهٔ ۳۴۶

قسمت هرکس ز نعمت خانه‌اش پیمانه‌ای است

آنکه ز ابر رحمتش هر قطره رزق دانه‌ای است

جوش یک‌رنگی ز بس با هم نیاز و ناز داشت

در نظر هر شعلهٔ شمعم پر پروانه‌ای است

بی‌تو دل در سینه‌ام افگنده شور محشری

بی‌تکلف طرفه سرمستی عجب دیوانه‌ای است

با توکل ساز و در بند غم روزی مباش

زانکه هر دندان کلید رزق را دندانه‌ای است

پیش روی ماه من لیلی نیارد سبز شد

قصهٔ مجنون به پیش وحشتم افسانه‌ای است

سر به محراب خم شمشیر می‌آرم فرود

قبله‌ام پیوسته طاق ابروی مردانه‌ای است

در هوایش دل به حیرت داده جویا دیده را

برامیدش باز آغوش در هر خانه‌ای است

شمارهٔ ۳۴۷

سرگرانی زلف جانان با خط شبرنگ داشت

از پریشانی همی با سایهٔ خود جنگ داشت

حسن مستور تو از جامی که پنهان می زدی

شمع شوخی زیر دامان پرند رنگ داشت

با وجود آنکه خاک رهگذار او شدیم

کینهٔ ما را به دل همچون شرر در سنگ داشت

شب که در فکر دهانش غنچه بودم تا سحر

وسعت آباد دلم را جوش معنی تنگ داشت

نامهٔ شوق مرا از دست قاصد می برد

دلبری کز بردن نامم زبانش ننگ داشت

من کجا و تاب استغنای او جویا کجا

سرگرانی های نازش کوه را بی سنگ داشت

شمارهٔ ۳۴۸

دست در کار زن آخر نه ترا کاری هست

نقد فرصت مده از دست که بازاری هست

چه غم از تابش خورشید قیامت باشد

همچو آه سحر آنرا که هواداری هست

به هنر کوش که محبوب خلایق گردی

آری آنجا که متاعیست خریداری هست

با دل هر که به وصف دهنت نکته سراست

منصب محرمی عالم اسراری هست

شعله عشق نماندست نمی در جگرم

دیده گو اشک مبار آه شررباری هست

داده در وجه پریشانی خاطر جویا

درکف هر که چو گل درهم و دیناری هست

شمارهٔ ۳۴۹

در حریمش دل و جان باخته می باید رفت

شمع سان پای ز سر ساخته می باید رفت

توبه کن تا سبک از خویش توانی برخاست

آنچه اندوختی، انداخته می باید رفت

بخت اگر یار و مددکار شود سایه مثال

پی آن قد برافراخته می باید رفت

تا شود آینهٔ جلوهٔ او در ره شوق

دل زفکر همه پرداخته می باید رفت

بگسلد سلسلهٔ الفت دل تا زکنار

ای سرشک از پی هم تاخته می باید رفت

شمارهٔ ۳۵۰

در غمت بی طاقتی سیماب آسا جان ماست

رفتن از رنگی به رنگی نعمت الوان ماست

تا درون ما خم صهبای صدرنگ آرزوست

بر جگر دندان فشردن نعمت الوان ماست

بسکه برچیدیم با دامن سرشک از چشم تر

مردمک چون لاله داغ گوشهٔ دامان ماست

من غلام آنکه جویا خاک پای قنبرش

قبلهٔ ما کعبهٔ ما دین ما ایمان ماست

شمارهٔ ۳۵۱

هر کجا می نیست گر گلشن بود غمخانه است

سرو و گل کی جانشین شیشه و پیمانه است

با زبان حال در رفتن ز خود گوید حباب

همدمان در بزم یکرنگی نفس بیگانه است

عاقل است آنکه که بر نادانی خود قائل است

هر که دانا می شمارد خویش را دیوانه است

در گلستانی که ریزد سرو من رنگ خرام

نکهت گل گرد راه جلوهٔ مستانه است

در ریاض دهر ناکامی گل دون فطرتی است

کامیابی در رکاب همت مردانه است

هر که دولتمندتر حرصش به دنیا بیشتر

پای تا سر گوهر شهوار آب و دانه است

در هوای شمع، آن رخسار از بس می تپد

مردمک در دیده ام جویا دل پروانه است

شمارهٔ ۳۵۲

آن را که غباری به رخ از تربت طوس است

در دیده اش اکلیل شهان، تاج خروس است

دنیا که به چشم تو بود زال کهن سال

در دیدهٔ بالغ نظران تازه عروس است

هر غنچه که دیدم بهم آورده لب شوق

بر نقش کف پای تو آمادهٔ بوس است

هر نرگس گلزار بود دیدهٔ عبرت

هر برگ گل باغ، کف دست فسوس است

جز سرزنش از اهل جهان قسمت او نیست

در پرورش دور شکم آن که چوکوس است

چون آینه جویا همه جا روی بیاید

آنرا که بری چهره اش از نقص عبوس است

شمارهٔ ۳۵۳

تنها نه در ره تو مرا شمع آه سوخت

تا پیه چشم بود چراغ نگاه سوخت

دودش بهار عنبر دریای رحمت است

هر دل که او در آتش شرم گناه سوخت

زان جلوه ای که حسن تو امشب بکار برد

دیدم ستاره داغ شد از رشک و ماه سوخت

چون شمع زآتش دل شب زنده دار خویش

ما را شب فراق تو موی کلاه سوخت

ظالم مروتی بدل ناز پرورم

بیچاره در غم تو به حال تباه سوخت

آن را که نیست زنده چو جویا دلش به عشق

چون شمع بر مزار به لب مد آه سوخت

شمارهٔ ۳۵۴

لقمهٔ بی تلخی و زرد و بالم آرزوست

همچو گندم یک دهن نان حلالم آرزوست

تا برون آید عیار من زنقصان چون هلال

تربیت در خدمت اهل کمالم آرزوست

نکته سنجی با زبان خامشی دل می برد

قال قال مجلس ارباب حالم آرزوست

محفل آرای شبستان خیالش می شوم

بی تکلف صحبت بی قیل و قالم آرزوست

تا تواند گرد کلفت پاک برد از سینه ام

می فروشان جام صهبای زلالم آرزوست

برندارم از گریبان دست در هجران یار

در کف امید دامان وصالم آرزوست

آرزوی شاهد و می بود جویا تاکنون

بعد ازین از هر چه کردم انفعالم آرزوست

شمارهٔ ۳۵۵

وقت خود را هر که بهر این و آن گم کرده است

دلبر بسیار شرین تر ز جان گم کرده است

نیستش در هیچ یک از حلقهٔ الفت قرار

این دل آواره مرغ آشیان گم کرده است

گشت افزون نخوت شیخ از هجوم اهل شهر

خویش را در اینقدر مردم چسان گم کرده است

از دلایل داده زاهد مسلک حق را زدست

ره چو تار سبحه در سنگ نشان گم کرده است

جز شکست ما ضعیفانش دمی آرام نیست

عشق جویا چون همای استخوان گم کرده است

شمارهٔ ۳۵۶

از بتان مثل تو کافر ماجرایی برنخاست

خان و مان بر هم زنی شوخ بلایی برنخاست

بر سر کوی تو چندانی که نالیدم به درد

هیچ از کهسار تمکینت صدایی برنخاست

شب که راهش از خیالت بر دم شمشیر بود

پای دل لغزیید و از کس های هایی برنخاست

بر در دلهای مردم حلقهٔ الفت زدم

زان میان هرگز صدای آشنایی برنخاست

بر در دلهای مردم حلقهٔ الفت زدم

زان میان هرگز صدای آشنایی برنخاست

طینت پروانه و من گویی از یک عالم است

هرگزم در سوختن از لب صدایی برنخاست

دوستان داد از سبکرفتاری عهد شباب

شد به نیرنگی کز او آواز پایی برنخاست

گر زسامان بگذری کارت بسامان می شود

تا نشد عریان ز برگ از نی نوایی برنخاست

تاکنون جویا پی تاراج دل چون شوخ من

جنگجویی آفتی عاشق جفایی برنخاست

شمارهٔ ۳۵۷

در غم شاه شهیدان زار می باید گریست

روز و شب با دیدهٔ خونبار می باید گریست

می کند اغیار منع گریه در یاد حسین

غم دو چندان شد کنون بسیار می باید گریست

سهل باشد گر کنارت تر شد از جوش سرشک

خون دل هم رنگ دریابار می باید گریست

همچو آن ظرف سفالینی که نم بیرون دهد

با همه اعضا در این غم زار می باید گریست

کی تواند چشم تر آبی زند بر آتشم

با دلی از خون غم سرشار می باید گریست

کم نبود این فتنه کز وی زاد بر روی زمین

مادر ایام را بسیار می باید گریست

همچنان کز غنچه ها جویا فتد شبنم بخاک

هر سحرگه با دل افگار می باید گریست

شمارهٔ ۳۵۸

آه کامشب محتسب آب رخ میخانه ریخت

خون عشرت بر زمین بسیار بیرحمانه ریخت

تا به دام عشق او آرام گیرد مرغ دل

دیده ام از قطره های اشک آب و دانه ریخت

خون آدم ریختن بر خاک پیش خوی اوست

آنقدر آسان که گویی باده در پیمانه ریخت

واله لولی وشی گشتم که چون شد گرم رقص

گرد غم از دل به دست افشاندن مستانه ریخت

شمع قدش جلوه پیراگشت تا در صحن باغ

در رهش گلبرگ ماند پر پروانه ریخت

پیروان عقل از ارباب معنی نیستند

معنیی گر بود جویا در دل دیوانه ریخت

شمارهٔ ۳۵۹

چشم دل بگشا که جوش حسن اوست

برگ برگ انجمن آیینه دار حسن اوست

یک بغل چاک گریبان را کند گردآوری

با دل هر غنچهٔ گل خارخار حسن اوست

عار باشد عارضش را گر دهی نسبت بگل

چهره گشتن با مه و خورشید کار حسن اوست

عالمی از نرگس مستش خراب افتاده است

بوالعجب کیفیتی در روزگار حسن اوست

می کشان را می به قدر زور خود سازد به خراب

خواری عشاق جویا ز اعتبار حسن اوست

شمارهٔ ۳۶۰

حاجت هر که گذشت است ز حاجات رواست

دست برداری اگر از سر خود دست دعاست

مهر رویش به دل افزود زپهلوی دو زلف

عکس مه چون دوشبه گشت در آیینه دوتاست

مسلک عشق بود هادی ارباب طلب

جاده هم راهروان را ره و هم راهنماست

نوبهار است و دل بی سر و سامان مرا

چهچه بلبل و خندیدن گل برگ و نواست

ما که چون غنچه زبان و دل ما هر دو یکی است

از تو ای شوخ به ما طعن دو رنگی رعناست

زهر قاتل به مناقش شکرناب شود

هر که او ساخته با عالم تسلیم و رضاست

شکر و صد شکر که چون گرد یتیمی گهر

کلفتی برد اگر ره به دلم عین صفاست

روشن از اشک بود دیدهٔ عاشق جویا

چشم حیرت زدهٔ آینه را آب جلاست

شمارهٔ ۳۶۱

کجا روم که به دردم رسید و هیچ نگفت

فغان که نالهٔ زارم شنید و هیچ نگفت

چو دید شوخی شبنم ببرگ گل در باغ

لب از حجاب به دندان گزید و هیچ نگفت

گرفتمش سر راهی به خاک و خون غلطان

رسید بر سرم، آهی کشید و هیچ نگفت

بگفتمش که کباب نگاه کیست دلم

به خنده جا نب من گرم دید و هیچ نگفت

شنید شکوهٔ اغیار را ز من جویا

ز غیر خاطرش از جان رمید و هیچ نگفت

شمارهٔ ۳۶۲

مه است روی تو یا آفتاب ازین دو کدام است

مزه است لعل لبت یا شراب ازین دو کدام است

دو ابر و خط پشت لبت دو مطلع شوخند

اسیر طور تو من انتخاب ازین دو کدام است

چنان ز بادهٔ شوق تو سرخوشم که ندانم

دل است در بر من یا کباب ازین دو کدام است

دماغ روح ز بویی که تازگی بپذیرد

شمیم زلف تو یا مشکناب ازین دو کدام است

شمارهٔ ۳۶۳

عالم از جوش بهاران چه بسامان شده است

شش جهت نام خدا یک گل خندان شده است

شمارهٔ ۳۶۴

بهر روزی دلم غمین نیست

گو کمتر باش بیش ازین نیست

کو پادشهی که در پی نام

دستش ته سنگ از نگین نیست

داد از اشکی که نیست خونین

آه از آهی که آتشین نیست

سرزندهٔ عشق همچو شمعم

داغم پنهان در آستین نیست

دارد همه جا چو آینه روی

بر لوح جبین هر که چین نیست

غیر از دل بیقرار جویا

ویرانهٔ پادشه نشین نیست

شمارهٔ ۳۶۵

به عاشقان نه از امروز بر سر جنگ است

که کین ما به دلش چون شراره در سنگ است

فتد ز چشم تو بر حلقه های زلف شکست

به سایهٔ خودش این مست بر سر جنگ است

نفاق و تفرقه زیر سر زبان باشد

نوای بزم خموشی همه یک آهنگ است

همیشه جلوهٔ او در لباس بی رنگی است

قبای رنگ به بالای حسن او تنگ است

ز اقربا چه عجب گر پی شکست تواند

که بیشتر خطر آبگینه از سنگ است

کلید موج شرابم بگفتگو آرد

مرا به بزم تو قفل زبان دل تنگ است

شراره ای است که از شوخی و سبک روحی

گه وقار و گرانی به کوه همسنگ است

شمیم لخت دل از آه من جهانگیر است

چو بوی گل که بساط هواش اورنگ است

کسی که ساخته جویا تنش به عریانی

قبای چرخ به اندام همتش تنگ است

شمارهٔ ۳۶۶

رقص او تنها نه گرم پیچ و تابم کرده است

شعلهٔ آواز پرسوزش کبابم کرده است

‏ عشق را نازم که بهر سکهٔ داغ جنون

از همه افراد عالم انتخابم کرده است

با زمین هموار گشتن در ره فقر و فنا

کان کیفیت چو خمهای شرابم کرده است

می فشارد بسکه دل را پنجهٔ مژگان او

پای تر سر اشک ریزان چون سحابم کرده است

اشک در چشمم ز حیرت خشک چون آیینه شد

آتش رخسار او با آنکه آبم کرده است

هر چه می گویی مسلم هر چه می خوانی قبول

دور باش حیرت امشب لاجوابم کرده است

پیش من نبود زمان زندگی بیش از دمی

تا هوایش خالی از خود چون حبابم کرده است

تا بکی جویا غم از بیداد هجرانش خورم

من که یاد عارضش خرد و خرابم کرده است

شمارهٔ ۳۶۷

هر دلی کز دست شد پابست اوست

پای بست حسن بالا دست اوست

سوختن صد داغ بر دل در دمی

کارهای عشق آتش دست اوست

ناوکش جست از دل و من بی خبر

نقد جان مزد صفای شست اوست

نه همین چرخ است ازو در وجد و حال

کف به لب آورده دریا مست اوست

هر که او جویا ز خود وحشت نکرد

راه صحرا کوچهٔ بن بست اوست

شمارهٔ ۳۶۸

چشم از عارض او خون جگر اندودست

دل سراسیمهٔ زلفش چو شرر در دو دست

نیست جز آینهٔ صورت بی رنگی او

آنچه در دائرهٔ کون و مکا ن موجودست

ناصحا! پاک سرشتا! زدل غم زده ام

دست بردار که این آبله خون آلودست

قصر هستیش به امداد هواها برپاست

چون حباب آنکه به یک چشم زدن نابودست

دیده از هر نگهی بی گل رویش جویا

جام خالی به دل غم زده ام پیمودست

شمارهٔ ۳۶۹

غافلی کز جور خواهی شیشهٔ دلها شکست

می رسد ظالم نخست از موج بر دریا شکست

خنده کمتر کن که می میرد دل از جوش نشاط

می رسد اینجا ز موج بادهٔ مینا شکست

وادیی در خورد شورم نیست در راه طلب

بر کمر کهسار گویی دامن صحرا شکست

زآب کوثر آورد بیرون سبوی خود درست

هر دلی کامروز از اندیشهٔ فردا شکست

تا توان با دشمن سرکش مدارا پیشه کن

بیشتر رنجاند آن خاری که زیرپا شکست

آه کامشب یاد مژگان بلاجوی کسی

خار حسرت در دل غمدیدهٔ جویا شکست

شمارهٔ ۳۷۰

عاشقان را با پریشانی ست پیمانی درست

نقش ما بنشسته با زلف پریشانی درست

حسن شوخش پرده برگیرد اگر از روی کار

در جهان باقی نمی ماند گریبانی درست

عاجز است از عهدهٔ تعمیر او میخانه ها

بسکه رنگم با شکستن بسته پیمانی درست

گرمی خونم گدازد بیضهٔ فولاد را

از تنم نتوان برون آورد پیکانی درست

هرزه گویا خون دل نوشند از آن کاین قوم را

ژاژخایی در دهن نگذاشت دندانی درست

چون کند زورآزمایی پنجهٔ خورشید عشق

کی بسان صبح می ماند گریبانی درست

بسکه کاهید از دل من آنقدر باقی نماند

کاندرو جویا کند جا تیر مژگانی درست

شمارهٔ ۳۷۱

شوخ بیدادگری همچو تو در عالم نیست

پریی مثل تو در نوع بنی آدم نیست

آب و رنگ چمن حسن فزاید زحیا

بر گل رو عرق شرم کم از شبنم نیست

قانعی را که سرش بر خط تسلیم و رضاست

شادیی در دلش از بیش و غمی از کم نیست

در فراق تو مدام آرزوی مرگ کنم

زانکه شق شب هجر تو ازین اسلم نیست

شیخ شهر آنکه به خوبی ملکش می خوانی

حرف من نیز همین است که او آدم نیست

آنکه از دیدن لعل نمکینش جویا

نشد از دست در این دایره جز خاتم نیست

شمارهٔ ۳۷۲

به آب و رنگ حسن او چمن نیست

به خوش حرفی لعل او سخن نیست

به جایی می رسد هر کس ز خود رفت

که امید ترقی در وطن نیست

اگر لعل است اگر یاقوت اگر می

به رنگ آن لب شکرشکن نیست

اگر بر آسمان رفته است خورشید

تکلف برطرف، چون ماه من نیست

اگر شمشاد اگر سرو ار صنوبر

به اندام تو ای گل پیرهن نیست

ز روی گرمت امشب چشم بد دور

تفاوت تا به شمع انجمن نیست

به روی آسمان حسن جویا

سهیلیی همچو آن سیب ذقن نیست

شمارهٔ ۳۷۳

دوش آمد و به روز سیاهم نشاند و رفت

با من نبود جز دلی آنهم ستاند و رفت

بگذشت نوبهار و فزون شد جنون مرا

گل تخم خار خار تو در دل فشاند و رفت

شب را چسان به صبح رسانم کجا روم

هر چند گفتمش مرو امشب نماند و رفت

از شرم ریزش مژگانم شب فراق

ابر سیه تر آمد و دامن تکاند و رفت

پا بر زمین ممال که بر بود گوی فیض

زین عرصه هر که توسن همت جهاند و رفت

صبر آمد و زگریه فرو خوردم فشاند

چندان سرشک کاتش دل را نشاند و رفت

جویا ببین که صاف نگه را به دیدنی

از پرده های چشم و دل ما چکاند و رفت

شمارهٔ ۳۷۴

شمع گل بر کردهٔ نور چراغ حسن اوست

لاله با این جوش آب و رنگ داغ حسن اوست

سبزهٔ پشت لبش موج ایاغ حسن اوست

کاکل مشکین به سر دود چراغ حسن اوست

آفتاب عالم آرا با وجود این آب و تاب

یک گل پژمرده پنداری زباغ حسن اوست

با دل صد شیر یک چشمش نیارم سیر دید

بادهٔ مرد افکن امشب در ایاغ حسن اوست

خوبی رخسار او کی سر فرود آرد به ماه

چهره با خورشید گشتن در دماغ حسن اوست

اینقدر رعنایی ناز از نیاز عاشق است

اشک خونین من آب و رنگ باغ حسن اوست

خوبی او را نبیند دیدهٔ خودبین ما

هر که از خود رفته جویا در سراغ حسن اوست

شمارهٔ ۳۷۵

آن نور که هر ذره ازو در لمعان است

در پردهٔ پیدایی او گشته نهان است

در دیدهٔ بالغ نظران پرتو خورشید

بر خاک ره افتادهٔ آن سرو روان است

تا ترک نگاه تو دگر قصد که دارد

دستی زدده بر تیرکش آن مژگان است

فریاد که دور از می چون خون کبوتر

خون دلی از دیده مرا در سیلان است

هر صبح در اندیشهٔ آن گلشن رخسار

با نکهت گل رنگ رخم در طیران است

پوشیدن ازو چشم محال است که پیوست

در خواب مرا پیش نظر در جولان است

از چشم تو رستن نتوان زانکه نگاهش

ازی است که سرپنجهٔ او از مژگان است

از خوبی رخسار تو جویا چه برآید

چیزی که عیانست چه حاجت به بیان است

شمارهٔ ۳۷۶

تا لبم همزبان خاموشی است

سخنم ترجمان خاموشی است

نگه عجز بی زبانانت

ترجمان زبان خاموشی است

مأمنی در جهان اگر باشد

کنج دارالامان خاموشی است

جنس آسایشی نمی باشد

ور بود در دکان خاموشی است

خوش عقیقی است لعل کم حرفش

که به زیر زبان خاموشی است

از لب کم سخن ترا امشب

چه نمکها به خوان خاموشی است

حرف و صوتش نیارد از جا برد

گوش دل بر بیان خاموشی است

گره ابروی حیا جویا

مهر درج دهان خاموشی است

شمارهٔ ۳۷۷

بدکاره رحمت از چه سبب چشمداشت داشت

دهقان امید حاصل هر چیز کاشت داشت

گفتم مگر زباده چو گل بشکفانمش

می خورد و سرگرانی نازی که داشت داشت

روزش مدام عید و شبش قدر بوده است

هر کس نه فکر شام و نه امید چاشت داشت

زین خاکدان کسی که بشد از دل سلیم

نقدی که بهر توشه عقبی گذاشت داشت

جویا ندید از غم عشق تو فتح باب

امیدها ز هر چه که بر دل گماشت داشت

شمارهٔ ۳۷۸

گرداب بحر عشق مرا آشیانه ای است

هر موج پیش همت مردان کرانه ای است

از دخل و خرج آمد و رفت نفس ببین

کاین تنگنای جسم عجب کارخانه ای است

شمارهٔ ۳۷۹

ای خوش آنکس کو گلی از گلشن دل چید و رفت

جلوهٔ روی تو چون آیینه در خور دید و رفت

در ره همت به پای شوق مانند حباب

چشم را از هر دو عالم می توان پوشید و رفت

شمارهٔ ۳۸۰

آنکه نتوان گشت قربانش پری روی من است

وانکه بر گردش توان گردید بدخوی من است

شمارهٔ ۳۸۱

تا تو رفتی کار صبرم با جنون افتاده است

داغ دل چون لاله در گرداب خون افتاده است

شمارهٔ ۳۸۲

از شعاع روی او آفتاب درتاب است

پیش مهر رخسارش ماه کرم شب تاب است

کی به دولت دنیا می رسد زخامی ها

تاب گوهری نبود رشته را چو بیتاب است

شمارهٔ ۳۸۳

آنکه کوه درد را بر آه بی بنیاد بست

از نفس مشت غبار جسم را برباد بست

می تواند نالهٔ دل را به گوش او رساند

درد را از رشتهٔ آه آنکه بر فریاد بست

شمارهٔ ۳۸۴

همچو گلبن غرق خون شد سرو آهم بی‌رخت

چون رگ بسمل تپد تار نگاهم بی‌رخت

می‌چکد خونم ز دل چون می‌روم از خویشتن

می‌توان چیدن گل حسرت ز آهم بی‌رخت

شمارهٔ ۳۸۵

نونهال من بسی از شاخ گل رعناتر است

سرو من بسیار از شمشاد خوش بالاتر است

هست خوبان را دورنگی در خور حسن و جمال

از گل رعنا بت زیبای من رعناتر است

شمارهٔ ۳۸۶

مرا خون دل از دست جانانه ای است

که هر نقش پایش پریخانه ای است

شمارهٔ ۳۸۷

نبود دلی که در طلب اعتبار نیست

آسودگی گل چمن روزگار نیست

از فیض داغ عشق که گل گل شکفته است

دل را امید و بیم خزان و بهار نیست

شمارهٔ ۳۸۸

در عشق فتح باب دل از اضطراب هاست

انگشت موج عقده گشای حباب هاست

خلوت نشین دیدهٔ من تا شدی بناز

از پردهٔ خیال برویت نقاب هاست

شمارهٔ ۳۸۹

ای خودآرا ترسم از پهلوی دلآزاریت

دود برخیزد چو شمع از طرهٔ زرتاریت

همچو آن چشمی که مژگان باز در دیدن کند

برتنم بگسیخت تار بخیه زخم کاریت

شمارهٔ ۳۹۰

با تو در پیری دلم جویای الفت گشته است

تا قدم خم گشت قلاب محبت گشته است

آب و رنگ حسنش از جوش نیاز عاشق است

بر گل آن رو سرشک ما طراوت گشته است

شمارهٔ ۳۹۱

سهل باشد دل گر آن چشم سیه دزدیده است

داغ از بیداد او کز من نگه دزدیده است

کار دست انداز حسن او زبس بالا گرفت

بارها خورشید را از سر کله دزدیده است

شمارهٔ ۳۹۲

پیوسته عشق درصدد خودنمایی است

این سرو و قمری و گل و بلبل بهانه ای است

شبهای وصل هر مژه برهم زدن مرا

بسیار دردناک تر از تازیانه ای است

ما بیدلان غریب دیار چمن نه ایم

هر گل برای بلبل ما آشیانه ای است

در گرد سرمه حلقهٔ چشمش ز مردمک

از بهر صید طایر دل دام و دانه ای است

جویا ز خویشتن به طلب نقد مدعا

کاین پیکر ضعیف طلسم خزانه ای است

شمارهٔ ۳۹۳

ابروست که بر چهرهٔ دلدار بلند است

یا مطلع برجستهٔ بسیار بلند است

در ظرف خیال تو محال است درآید

پست است ترا دانش و اسرار بلند است

بگرفت دل از تربیت جسم که خانه

آید به نظر تنگ چو دیوار بلند است

هرگز چو چیده گلی از فیض بهاران

زان روی زبان گلهٔ خار بلند است

گوته بود از ساغر می دست امیدم

یا مصطبهٔ خانهٔ خمار بلند است

خود را به مکان در و دیوار نسنجی

هشدار که این مرتبه بسیار بلند است

پهلو زده بر مقطع او مطلع خورشید

جویای ترا پایهٔ افکار بلند است

شمارهٔ ۳۹۴

دیدم کلاه ابروی آن کجکلاه کج

از پیچ و تاب شد به دلم تیر آه کج

کج کج بود خرام سیه مست باده را

چشمت از کند به سوی من نگاه کج

افغان دل به نالهٔ زنجیر شد بدل

بر عارضش فتاده چو زلف سیاه کج

افتاد تاج مهر به خاک از سر فلک

بر سر چو از غرور نهادی کلاه کج

جز حق پرستی راست از کس طمع مدار

کج می رود رونده چو گردید راه کج

شمارهٔ ۳۹۵

شد در آگاهی یکی صد زو دل دانا چو موج

محشر خورشید می گردد زند دریا چو موج

نیست مانند صدف دل بستگی با گوهرم

می زنم بر بحر پشت پای استغنا چو موج

هست سیماب دلم را زندگی در اضطراب

دارد از فیض تپیدن خویش را بر پا چو موج

می دهی جان خودنمایی را زبالای لباس

جلوه ات رنگین بود از پهلوی خارا چو موج

شهرت بی صبریت در عشق عالمگیر شد

از تپیدن طبل بی‌تابی زدی جویا چو موج

شمارهٔ ۳۹۶

ریزد از هر حلقهٔ آن زلف عنبر بار کج

صاف کیفیت به رنگ ساغر سرشار کج

ای که با قد دو تا مست شراب غفلتی

خواب راحت می کنی در سایهٔ دیوار کج

مستی چشم تو از کج کج نگاهی ظاهر است

زود رسوا می شود می نوش از رفتار کج

از رعونت مرد را نقصان به مردی می رسد

زودتر گردد جدا از فرق سر دستار کج

کی رود از خاطرم مژگان بر گردیده اش

چون توان کردن رها دامان دل زین خار کج

گوئیا ماریست جویا پاسبان گنج حسن

بر کنار عارض او زلف عنبر بار کج

شمارهٔ ۳۹۷

دل زند پهلو به نور وادی ایمن چو صبح

‏ گر به استغنا فشاند بر جهان دامن چو صبح

دولت وصل از گریبان تو سر بیرون کند

گر کنی پیراهن هستی قبا بر تن چو صبح

داغ مادرزادش از خورشید نورانی تر است

هر کرا جزو بدن شد چاک پیراهن چو صبح

گر صفابخشی دلت را صد چراغ آفتاب

می توانی کردن از باد نفس روشن چو صبح

سینه را با پنجهٔ بی طاقتی درهم درد

کی نهان در پرده می ماند دل روشن چو صبح

شام بخت تیره‌ام جویا شود روشن چو روز

مهر من خندد اگر یک دم به روی من چو صبح

شمارهٔ ۳۹۸

با صفای سینه دایم توامانم همچو صبح

نیست غیر از مهر جنسی بر دکانم همچو صبح

لب فروبستن مرا شد پردهٔ حسن کمال

بی تو در جیب نفس دایم نهانم همچو صبح

بسکه سر تا پایم از بیداد او درهم شکست

بر فلک رفته است گرد استخوانم همچو صبح

با دل خالی ز مهرم زندگی باشد حرام

گرچه افزون از دو دم نبود زمانم همچو صبح

من که طفلی نمک پروردهٔ عشقم چه دور

گر بود خورشید مغز استخوانم همچو صبح

من که شور عاشقی دارد چنین سرزنده ام

در دم پیری زمهرت دل جوانم همچو صبح

برنتابد سینه صافی ها به جز صدق مقال

نیست غیر از راست جویا بر زبانم همچو صبح

شمارهٔ ۳۹۹

هر کس شود اسیر تو بالا بلند شوخ

از خود رود به دوش فغان چون پسند شوخ

بیرون کسی ز دائرهٔ حکم زلف نیست

برگردن که حلقه نزد این کمند شوخ

ترسم که چون نبات لبش را دهد گداز

ترخنده های آن صنم نوش خند شوخ

شلاق تر زنرگس بیمار او کجاست

خواهی اگر مصاحبت دردمند شوخ

از باد پای عمر مجو آرمیدگی

جویا عنان گسسته رود این سمند شوخ

شمارهٔ ۴۰۰

نوبهار است و شد از بسکه فراوان گل سرخ

کوه و صحرا برد امروز به دامان گل سرخ

باغ را موج صفا از سر دیوار گذشت

کرده تا در چمن نامیه طوفان گل سرخ

نکهت طرهٔ مشکین تو دارد زانرو

به کف باد صبا داده گریبان گل سرخ

ساغر و خنده زنان روی برافروخته باز

آمدی نام خدا چون به گلستان گل سرخ

باد شادی و غم عاشق و معشوق مدام

تا بود ناله کنان بلبل و خندان گل سرخ

قرمزی شاه نجف زینب این نه چمن است

هست در گلشن امکان شه مردان گل سرخ

سایهٔ مرحمتش تاج سر جویا باد

تا به گلزار بود خرم و خندان گل سرخ

شمارهٔ ۴۰۱

بیشتر سرگشتگی زین چرخ پرفن می‌کشد

هرکه چون گرداب پای خود به دامن می‌کشد

در تمنای تماشای تو چشم داغ دل

از شکاف سینه همچون شمع گردن می‌کشد

سرفرازان جهان را از رعونت چاره نیست

کوه ازین راه است اگر بر خاک دامن می‌کشد

چشم مستش تا کند سودامزاجان را علاج

از نگاه گرم از بادام روغن می‌کشد

پیش پیشم آن پریشان مو چو آید در خرام

تارتار کاکل او را دل من می‌کشد

بگذرد در خنده ایام بهار عمر او

هرکه رخت عیش را چون گل به گلشن می‌کشد

حب دنیا اندکی بیش است بر اهل کمال

سرزنش‌ها عیسی از بالای سوزن می‌کشد

چشم مستش را نگر جویا که با تار نگاه

از برم دل را به صد زنجیر آهن می‌کشد

شمارهٔ ۴۰۲

شب که در صحن چمن آن مست مل خوابیده بود

در ته یک پیرهن با بوی گل خوابیده بود

هر که با قد دو تا دست از سیه کاری نداشت

آه از غفلت که بر بالای پل خوابیده بود

پست بود آوازهٔ گردون ز شور ناله ام

پیش افغانم صدای این دهل خوابیده بود

دست و پای سعیم از بی طالعی ها بسته شد

ورنه عریان در برم آن مست شل خوابیده بود

محتسب جویا به دور چشم او شب تا سحر

بی تعصب بر بساط صلح کل خوابیده بود

شمارهٔ ۴۰۳

دل وارسته را پروای سیم و زر نمی‌باشد

چو رنگ از رخ پرد محتاج بال و پر نمی‌باشد

غزالان سر به صحرا دادهٔ رشکند در دورش

ز هم چشمی بلایی در جهان بدتر نمی‌باشد

نباشد طبع عالی‌فطرتان را احتیاج می

که تیغ کوه را حاجت به روشنگر نمی‌باشد

کدامین روز عکس عارضش در جلوه می‌آید

که صبح آفتاب آیینه را در بر نمی‌باشد

سحرگه روشن از بالای خورشید برین گردد

بلی صدق و صفا بی‌پاکی گوهر نمی‌باشد

توان با پنجهٔ زاری گرفتن دامن وصلش

میسر کام دل جویا به زور و زر نمی‌باشد

شمارهٔ ۴۰۴

شکوه عشق به پا سقف آسمان دارد

به سرو آه من این قمری آشیان دارد

تنی چو شمع بود در حساب سوختگان

که مهر داغ به طومار استخوان دارد

توان به حسن ادب پاس آشنایی داشت

زحفظ مرتبه این گنج پاسبان دارد

زحلقه حلقهٔ جوهر چو محشر سیماب

شکوه حسن تو آیینه را تپان دارد

زحرف کس نشنیدیم بوی یکرنگی

به رنگ غنچه گر از لخت دل زبان دارد

همیشه قطع کلامم کنی به تیغ زبان

چنین دو نیم سخن را مزن که جا ن دارد

هر آن حریف که چیزی به خویش نسپرده است

فراغت عجبی از نگاهبان دارد

زسوز عشق کسی را که تن به سختی داد

چو نای پوست به تن حکم استخوان دارد

من و شکایت افلاک؟ کافرم جویا!‏

اگر دلم سر سودای این دکان دارد

شمارهٔ ۴۰۵

چو شوخ چشمی خود را ز روی آینه دید

از آن فرنگ حیا لاله لاله رنگ چید

میان چاه زنخدان او نشان یابد

کسیکه پای دلش در ره هوس لغزید

اسیر زلف و رخ و خال و خط به مدرس عشق

بود چنانکه شناسد کسی سیاه و سفید

به کام مرده دلان ریختی زلال حیات

لبت چو در جسد نای روح نغمه دمید

زتیغ بازی برق نگاه او امروز

ز روی باده کشان شعله شعله رنگ پرید

بسان طائر ذی بال می پرانیدند

اگر چو جویا می داشت پیر خم دومرید

شمارهٔ ۴۰۶

شور آمد آمد صد مدعا گردد بلند

در دل شب چون زلب نام خدا گردد بلند

قمری مستی ست پنداری به پرواز آمده

چون کف خاکستر ما بر هوا گردد بلند

صفحهٔ تصویر سازد پرده های گوش را

چون به یاد عارضی فریاد ما گردد بلند

بی تو سرو آه از بالای ضعف پیکرم

همچو قد کودکان در سالها گردد بلند

سرو او چون جلوه پیرایی کند در صحن باغ

نخل را از هر ورق دست دعا گردد بلند

بر مآل کار خود غیر از کف افسوس نیست

هر کجا بر عاجزی دست جفا گردد بلند

این به طور آن غزل جویا که خان فرموده اند

گر زپای افتاده ای دست دعا گردد بلند

شمارهٔ ۴۰۷

توصیف تو از بشر نیاید

در کسوت گفت در نیاید

بی معنی عشق همچو تصویر

از عالم رنگ برنیاید

معنی حقیقت از بزرگی

در قالب لفظ در نیاید

گر شوق لقای او نباشد

آیینه ز سنگ برنیاید

مژگان تو کرده با رگ جان

کاری که زنیشتر نیاید

عکسی است خیال او که هرگز

زآیینهٔ دل بدر نیاید

در هیچ دلی اثر ندارد

آن ناله که از جگر نیاید

شادم به نسیم کویش آنهم

گر شام آید سحر نیاید

از جرگهٔ مردمی برآید

هر کس با خویش برنیاید

کاری که زدل تپیدن آید

جویا از بال و پر نیاید

شمارهٔ ۴۰۸

جگر در تشنگی جان‌بخشیی کز آب می‌بیند

دل افسردهٔ ما از شراب ناب می‌بیند

ز بس در گرم سیر آرزو لب تشنهٔ وصل است

دلم شد آب و خود را همچنان بی‌تاب می‌بیند

کسی کو لعل آن لب را به برگ گل دهد نسبت

نشاط مستی می از گلاب ناب می‌بیند

دل روشن ترا در دیده‌ات معیوب بنماید

نگون می‌بیند ار خود را کسی در آب می‌بیند

چنان در خود فرو رفته است سرگردان فکر او

که از تمثال خود آیینه را گرداب می‌بیند

سیه کرده است تا جویا به صبح گردنش چشمی

نمکم در دیده‌ها از جلوهٔ مهتاب می‌بیند

شمارهٔ ۴۰۹

نجابت هر که با دولت چو خورشید برین دارد

اگر بر آسمان رفته است چشمی بر زمین دارد

زسودای تو بر لب هر که آه آتشین دارد

به رنگ شمع محفل گریه ها در آستین دارد

مباش از چرب نرمیهای خصم کینه جو ایمن

که خنجر چین همواری زجوهر بر جبین دارد

خسیسانند در بند فریب لذت دنیا

بلی دام گرفتاری مگس از انگبین دارد

عجب نبود گر از ننگم فرو رفته است در خاتم

بسی شرمندگی نام من از روی نگین دارد

زگردش های او بر اهل عالم حال می گردد

ادای نرگس نازآفرینش آفرین دارد

به جز ایثار مال از پادشاهان خوش نما نبود

وگرنه از جواهر کوه هم چندین دفین دارد

بود ایمن اگر هر روز از طاق فلک افتد

چو خورشید برین آن کس که چشمی بر زمین دارد

شهید آرزوی لعل آن لب در لحد باشد

سلیمانی که پنداری زمین زیر نگین دارد

فلک را نیست از یکرنگی من آگهی جویا

مرا دارد غمین هر جا دلی اندوهگین دارد

شمارهٔ ۴۱۰

چو دست جرأتش طرح شکار شیر می‌ریزد

گداز اشک خون ز دیدهٔ نخچیر می‌ریزد

چنان گرد کدورت دور ازو در سینه جا دارد

که آهم بر زمین سنگین‌تر از زنجیر می‌ریزد

به خاک از بس خیال صورتش با خویشتن بردم

به بام و در غبارم گردهٔ تصویر می‌ریزد

سر و کارم به آتشپاره‌ای افتاد کز خویش

چو از گلبرگ شبنم جوهر از شمشیر می‌ریزد

دل افسرده‌ام را بس که سختی پیش می‌آید

نفس بر لب مرا همچون دم از شمشیر می‌ریزد

دلم جویا شکار آتشین‌خویی‌ست کز بیمش

جگر خون می‌شود از کنج چشم شیر می‌ریزد

شمارهٔ ۴۱۱

لبت از خود شراب می طلبد

دلم از خود کباب می طلبد

از می لاله گون لبی ترکن

باغ حسن تو آب می طلبد

هر که از شوخی تو آگاه است

از درنگت شتاب می طلبد

به رخش آنکه گرم می بیند

زآن گل رو گلاب می طلبد

دلم از نسبت لبش جویا

بادهٔ لعل ناب می طلبد

شمارهٔ ۴۱۲

چون مصور صورت آن جان جانان می‌کشد

دست از صورت نگاری می‌کشد جان می‌کشد

قید تن جان مجرد بهر جانان می‌کشد

یوسف ما را محبت سوی زندان می‌کشد

این قدر دانسته چشم التفات از ما مپوش

چون تغافل بگذرد از حد به نسیان می‌کشد

رو بگردانی اگر یک صبحدم از آفتاب

همچو ماه چارده خورشید نقصان می‌کشد

از برم دل را که زیر بار صد کوه غم است

چشم فتان تو با قلاب مژگان می‌کشد

بس که می‌پیچم به خود زنجیر می‌آرد برون

از جراحت‌های من هرکس که پیکان می‌کشد

رتبهٔ رعنایی سروم بلند افتاده است

بر زمین چون پرتو خورشید دامان می‌کشد

دل به ذوق زخم شمشیرت در آغوش هوس

غنچه‌آسا یک بغل چاک گریبان می‌کشد

این پریشانی که در دل‌ها پریشان گشته است

نیک اگر بینی به آن زلف پریشان می‌کشد

گریه چون بگذشت از حد آفت جان و تن است

قطره چون بسیار شد جویا به طوفان می‌کشد

می‌فریبد عام شیخ از وجد همچون گردباد

خار و خس را سوی خود از باد دامان می‌کشد

ای گران‌جان این قدر لاف سبک‌روحی مزن

می‌شود تیرش ترازو در دل و جان می‌کشد

چون کنم جویا که سیر مجلس نواب را

پیشتر دل می‌کشید اکنون دل و جان می‌کشد

شمارهٔ ۴۱۳

بس که از حیرت به جا در اول رفتار ماند

می توان رنگ از رخم چون گرد از دامن فشاند

ساقی امشب کوتهی در دادن پیمانه کرد

ورنه از خود رفتنم آخر به جایی می رساند

بسکه لعل آبدار او لطیف آید به چشم

می توان از پرده های دیده این می را چکاند

با نسیم امروز اعجاز دم روح اللهیست

از مزار ما کف خاکی به دامانش رساند

آنکه شد جویا سبکبار علایق چون مسیح

توسن اقبال را در ساحت گردون جهاند

شمارهٔ ۴۱۴

کسیکه رفتن ازین نشئه در نظر دارد

به قدر طول سفر زاد راه بردارد

فریب خوردهٔ دولت قرین آفتهاست

زموج آب گهر کشتیش خطر دارد

کسیکه آن مژه گردیده تکیه گاه دلش

هزار نشتر الماس در جگر دارد

بود نهایت سیر فغان زلب تا گوش

ز دل چو ناله برآید به دل اثر دارد

خوش است بی سر و پایی ولی زخود رفتن

زحق نمی گذرم عالمی دگر دارد

شمارهٔ ۴۱۵

خون جگر زهر بن مو بی تو سر شود

هر موی بر تنم زغمت نیشتر شود

بویش نشان زگرد رهی می دهد مرا

ترسم ز سیر گل غم دل بیشتر شود

در باغ رنگ گل چو دل غنچه بشکند

هرگه به ناز نوگل من جلوه گر شود

عیش شباب را غم پیری بود ز پی

باشد خمار بادهٔ شب چون سحر شود

در سیر باغ بیشتر از خویش می روم

دور از تو رنگ و بوی گلم بال و پر شود

گفتی دوای درد تو جویا بگو که چیست

وصلت بود علاج میسر اگر شود

شمارهٔ ۴۱۶

مشو دل تنگ چون از عارضش خط سر برون آرد

که این آیینه حسن دیگر از جوهر برون آرد

به شوق آن گل رخسار از بلبل عجب نبود

به رنگ غنچه گر در بیضه بال و پر برون آرد

اگر اشکی فرو ریزم ز مژگان خون می ریزد

وگر آهی برآرم از جگر خنجر برون آرد

در مقصود افتاد از کفم در بحر نومیدی

مگر غواص لطف ساقی کوثر برون آرد

عجب نبود ز شوق باده‌نوشی‌های من جویا

چو لاله از نهاد سنگ اگر ساغر برون آرد

شمارهٔ ۴۱۷

مهر را آن حسن سرکش گرم بیتابی کند

خون به دل یاقوت را آن لعل عنابی کند

آنقدر بر خویش می پیچم به یاد طره ای

کز دلم تا دیده صد جا اشک گردابی کند

تا بگیرد ارتفاع کوکب حسن ترا

مهر پیر چرخ را در کف سطرلابی کند

چشم آن دارم ز درد او که مانند حباب

خانهٔ تن را زجوش گریه سیلابی کند

بی تو شبها پای تا سر محشر پروانه ام

در تنم هر قطرهٔ خون بسکه بی تابی کند

تا نفس داریم جویا خاکساری می کنیم

غیر گو یک چند خانی بلکه نوابی کند

شمارهٔ ۴۱۸

عبث دل از غم آن شوخ کافرکیش می‌پیچد

که گردد عقده محکم هر قدر بر خویش می‌پیچد

نپردازد به خود با آنکه از آشفتگی زلفش

ندانم این قدر چون بر من درویش می‌پیچد

نباشد گرد بادآسا تمیزی اهل دنیا را

به دامن هر گل و خاری که آید پیش می‌پیچد

خوشی هرگز نبیند هرکه بدخواهی است آیینش

به خو پیوسته همچون مار ظلم‌اندیش می‌پیچد

به قدر خواهشت دنیا اسیر خویشتن سازد

تو گر جویا به دنیا بیش پیچی بیش می‌پیچد

شمارهٔ ۴۱۹

با رقیبان مکن الفت به محبت سوگند

منگر جانب اغیار به الفت سوگند

مستم و جور و جفا با دل ازین بیش مکن

به ترحم به مدارا به مروت سوگند

ایکه چون ابر بود شهره به تر دامانی

نیست شایستهٔ بزم تو به عصمت سوگند

بره بادیهٔ عشق تو در گام نخست

از دل و دین بگذشتیم به همت سوگند

همره قافلهٔ غم شب هجران جویا

رفت در یاد تو از خویش به عزت سوگند

شمارهٔ ۴۲۰

چنان ز نکهت زلفش هوا معطر شد

که از نفس رگ جانم فتیله عنبر شد

مراد مرد ترقی است در مراتب عشق

اگر نه به شد داغ دل تو بهتر شد

بتی که نرگس مستش بلای جان و دل است

کشید سرمه به چشم این بلای دیگر شد

ز سر نامهٔ دل تا دلت شود آگاه

پرید رنگ چو از چهره ام کبوتر شد

نبرد شیر فلک عار باشدش جویا

کسیکه چون تو سگ آستان حیدر شد

شمارهٔ ۴۲۱

در کنار خویش هر کس آن برو دوش آورد

آفتابی را چو ماه نو در آغوش آورد

جیب صبح از رشک بر باد دریدن می رود

گر صبا بویی از آن نسرین بناگوش آورد

کافرم گر هیچ هندو با مسلمان کرده است

بر سر دل آنچه آن چشم قدح نوش آورد

چون کلاه ناز بر سر کج نهد خورشید من

آسمان را از مه نو حلقه در گوش آورد

می رود بر باد سرپوش فلک همچون حباب

گر دلی را آتش شوق تو در جوش آورد

شمارهٔ ۴۲۲

دعای صبح محرومان هم آغوش اثر خیزد

غبار هستی مقصد زدامان سحر خیزد

مشو غافل ز آه غرقه در خون اسیرانت

که این سرو از کنار جوی چاک سینه برخیزد

نگردد تا جمالت مست زینت بخشی گلشن

زجام گل شراب رنگ مانند شرر خیزد

ندارم طاقت هجران که دور از جلوهٔ رویت

ز سوز دل چو مژگان دودم از راه نظر خیزد

ز بس جویا شدم محو تماشای سر زلفش

بپاشم هر کجا تخم نگه ریحان تر خیزد

شمارهٔ ۴۲۳

چو شمع جلوه شب‌ها عارض جانانه می‌سوزد

نگه در دیده‌ام بی‌تاب چون پروانه می‌سوزد

سراپا محشر پروانه‌ام بی‌شمع رخساری

به تن هر قطره خونم بس که بی‌تابانه می‌سوزد

دمی بی‌شغل عشقت نیست دل در سینه می‌دانم

که این کودک ز آتش‌بازی آخر خانه می‌سوزد

شبی کز گرم‌خونی‌های مینا چهره افروزی

ز عکست می چو داغ لاله در پیمانه می‌سوزد

ز شمع جلوه‌اش بزمِ که روشن گشته است امشب

که بر بی‌تابی‌ام جویا دلِ پروانه می‌سوزد

شمارهٔ ۴۲۴

عاشق از بیداد دل آزار بی حد می کشد

هر چه هر کس می کشد از پهلوی خود می کشد

تا به آسانی تواند عقده دل را گشود

همچو ناخن استخوان پهلویم قد می کشد

بد بگو ناصح مرا وز خوب و زشت او مگو

دل به آن رخسار اگر نیک است اگر بد می کشد

خط او نام خدا بسیار رنگین جلوه است

خون به خود این سبزه جای آب از آن خد می کشد

کافرم جویاگر انگشتی ز انگشتر بدید

هر قدر تنگی دل از چرخ زبرجد می کشد

شمارهٔ ۴۲۵

دل که در او سوز عشق راه ندارد

روشنیی از چراغ آه ندارد

خانه به دوش فنا به رنگ حباب است

هر که عنان نفس نگاه ندارد

هست دلم راز پهلوی زر داغت

دولت نقدی که پادشاه ندارد

گوهر آن گوشواره مهر فروغ است

روشنی این ستاره ماه ندارد

هست مرا عالمی ز ضعف که در وی

کاه ربا زور جذب کاه ندارد

نالهٔ من چون جرس شکافت فلک را

هیچ اثر در دل تو آه ندارد

شمارهٔ ۴۲۶

هر شعلهٔ آهی که ز بیمار تو خیزد

گردیست که از گرمی رفتار تو خیزد

صد یوسف خوبی است متاع سر دستش

بویی که ز پیراهن گلزار تو خیزد

هر اشک جگرسوز من از روزن چشمم

آمیخته با شعلهٔ دیدار تو خیزد

با پیرهن چاک و دل خون شده از خاک

چون لاله شهید گل رخسار تو خیزد

جویا گهر حقهٔ خورشید توان گفت

هر اشک که از چشم شرربار تو خیزد

شمارهٔ ۴۲۷

آینه بی یاری سیماب بی حاصل بود

پشت بان حیرت چشم اضطراب دل بود

می رود از بس جوانی زودگویی با خزان

چون گل رعنا بهار ما به یک محمل بود

در زمین دل که هست آب و هوایش اشک و آه

هر قدر تخم امل کارند بی حاصل بود

بر زبان حیرت حسرت نصیبان وصال

خان و مال بر باده ده از نامهای دل بود

دل اسیر محبس تکلیف باشد تا به کی

هر که جویا پیرو مجنون شود عاقل بود

شمارهٔ ۴۲۸

دل از ازل چو غنچه گریبان دریده بود

با چاک پیرهن گل صبحم دمیده بود

می آید از طپیدنش آواز پای او

در موج اضطراب دلم آرمیده بود

بر پای نخل قامت وحشت خوبان نثار کرد

گلهای لخت دل که به دامان دیده بود

تا انتهای وادی وحشت رسیده است

چشمت که از سیاهی مژگان رمیده بود

دور از غبار کوی تو جویا ز جوش درد

چون برگ گل به خون دل طپیده بود

شمارهٔ ۴۲۹

در وسعتگه مشرب به رخم واکردند

پردهٔ چشم مرا دامن صحرا کردند

غنچهٔ لاله شد آنروز که خلوتگه داغ

جای خالت به دلم همچو سویدا کردند

عمر بی باکی تیغ مژه های تو دراز

که زهر چاک دری بر رخ دل واکردند

زسرش تا دم آخر نرود درد خمار

بی خود آنرا که ز سر جوش تمنا کردند

منصب سلطنت عالم معنی دادند

مفلسی را که گدایی در دلها کردند

می توان قفل دربستهٔ دل باز نمود

از کلیدی که در میکده را واکردند

به چه نیرنگ ربودند دل از من جویا

این سیه چشم غزالان چه اداها کردند

شمارهٔ ۴۳۰

نوبهار آمد و گلزار صفایی دارد

چمن از بلبل و گل برگ و نوایی دارد

رونق خانهٔ دل اشکی و آهی کافی است

خلوت ما چو حباب آب و هوایی دارد

هر شب از سینه سراسیمه دود از پی آه

در ره شوق تو دل راهنمایی دارد

نسبتی با نمک خال و خط یارش نیست

بیش ازین نیست که خورشید صفایی دارد

از حریم حرم حضرت دل می باید

آه ما سوختگان راه به جایی دارد

پیچ و تاب کمر و شوخی رفتار تو کو

سرو بیچاره همین قد رسایی دارد

چشم دارم که به تاراج هوسها نرود

گوشهٔ خلوت دل خانه خدایی دارد

صبر کن صبر که فریادرست دریابد

زانکه جویا لب خاموش ندایی ندارد

شمارهٔ ۴۳۱

هر موج خون به سینه مرا تیغ کین زند

آن تندخو ز ناز چو چین بر جبین زند

دور از تو ذرهٔ من دشمن همند

هر موج خون به شمع دلم آستین زند

ممنون نیم زگریه که شبهای هجر او

آبی بر آتش دل اندوهگین زند

چشم سفید من چو کف از سر بدر رود

اشکم چو جوش در جگر آتشین زند

جویا چرا به روی نکو زاهدان بداند

آدم بود که طعن رخ گندمین زند

شمارهٔ ۴۳۲

روبرو گردد چو با آیینهٔ شرمین می شود

شوخ من چون گل بیک پیمانه رنگین می شود

روز عاشق تیره زآن گیسوی پرچین می شود

خواب سخت از طول این افسانه سنگین می شود

خون خود ریزد گلستان بی بهار جلوه اش

پنجهٔ گل دور از آنرو دست گلچین می شود

زینت هنگامهٔ ناز از نیاز عاشقست

بزمش از پرواز رنگ ما به آیین می شود

دلبری را شوخیی در ضمن تمکین لازم است

با تبسم ناز چون آمیخت رنگین می شود

گر شوم جویا به باد زلف او پیمانه نوش

ساغر می در کفم چون نافه مشکین می شود

شمارهٔ ۴۳۳

آنچه با دل چشم آن ترک ستمگر می کند

نامسلمانم اگر کافر به کافر می کند

با هوای نفس کی آرام دل حاصل شود

اضطراب بحر را صرصر فزونتر می کند

گشته ام هم بزم بی باکی که از شوخی مدام

عاشقان را خون به دل چون می بساغر می کند

در کمین صید مطلب تا به کی خواهد نشست

دام ازین راه است دایم خاک بر سر می کند

این جواب آن غزل جویا که بینش گفته است

نامه ام را پاره چون بال کبوتر می کند

شمارهٔ ۴۳۴

نازنینان را شکوه حسن با تمکین کند

جوش زینت در پرش طاؤس را رنگین کند

پیرتر هر چند گردد خصم دشمن تر شود

حلقه گردیدن کمان را بیشتر زورین کند

چشم لیلی از نگه سازی حباب باده را

عکس لعلین موج صهبا را لب شیرین کند

هر سحرگه کز صفا عالم شود آیینه دار

چون رگ گل عکس می موج هوا رنگین کند

بی بهار جلوه اش جویا فضای دشت را

فیض گلریزان اشکم دامن گلچین کند

شمارهٔ ۴۳۵

هر گه پی بیداد غمت چنگ برآورد

یاقوت صفت خون زدل سنگ برآورد

صد رنگ هوس را زمحبتکدهٔ دل

یک رنگی عشق تو به نیرنگ برآورد

صد شکر ز نیروی قوی بازوی عجزم

خشم از دل او چون شرر از سنگ برآورد

وحشت چو رفیق سفر بی خودیم شد

از تندروی گرد زفرسنگ برآورد

یاد گل روی تو که هر لحظه به رنگیست

خون دلم از دیده به صد رنگ برآورد

داغ جگر لالهٔ خونین شد و سرزد

آهی که زدرد تو دل سنگ برآورد

لبریز فغان شد زغمت سینهٔ جویا

قانون دل از دست چو آهنگ برآورد

شمارهٔ ۴۳۶

باطنم را روشنی از عشق بی اندازه شد

داغ دل چون ماه از پهلوی مهرت تازه شد

می شود حاصل تمامی بعد تحصیل کمال

خط کتاب حسن او را رشتهٔ شیرازه شد

گرنه از می تیغ او را آبگیری کرده اند

همچو گل زخمم چرا لبریز از خمیازه شد

همچو آن شمعی که روشن گردد از شمع دگر

بر تنم هر داغ از پهلوی داغی تازه شد

هیچ رنگی برنتابد از لطافت حسن او

نکهت گل می تواند بر عذارش غازه شد

دور ازو چون غنچهٔ پنهان میان لاله زار

دل مرا جویا نهان در داغ بی اندازه شد

شمارهٔ ۴۳۷

به مردن کی جدا عاشق از آن بی‌باک می‌گردد

غبار راه او باشد تنم چون خاک می‌گردد

چنان از بیم رسوایی به ضبط گریه مشغولم

که از آهم هوا تا آسمان نمناک می‌گردد

به صد رنگینی دل در شکنج طرهٔ مشکین

ترا سرهای پرخون زینت فتراک می‌گردد

دل غمناک گردد در چمن هر غنچه از رشکت

زلبخند تو برگ گل گریبان چاک می‌گردد

بود جان مرا پیوند دیگر با می گلگون

پس از مردن روانم آب پای تاک می‌گردد

بود شمع شعور از آتش خلوتگه دل‌ها

چراغ این شبستان شعلهٔ ادراک می‌گردد

چو سرمستانه جویا پا نهم در عرصهٔ محشر

به دستم نامهٔ اعمال برگ تاک می‌گردد

شمارهٔ ۴۳۸

چنان از اضطرابم خوش دل آن خودکام می گردد

که از گردیدن حالم به بزمش جام می گردد

نصیبی بهر سروستان جنت تا به دست آرد

رعونت روز و شب برگرد آن اندام می گردد

گهی لب را تکلم آشنا گردان سرت گردم

خموشی چون شود از حد فزون ابرام می گردد

ندارد راه قاصد در حریم خاص یکرنگی

میان ما و جانان خود به خود پیغام می گردد

به آهنگ تو بلبل سر کند گر ناله ای جویا

رگ گل همچو نبض خسته بی آرام می گردد

شمارهٔ ۴۳۹

چنان در سینه آتش عشق آن مست هوس ریزد

که آهم صد نیستان شعله در جیب نفس ریزد

بود هر ذره ام گنجینهٔ راز سیه چشمی

پس از مردن غبار سرمه در کام جرس ریزد

زبس لبریز کلفت گشته ام از هجر رخساری

شمیم گل به رنگ گردم از بال نفس ریزد

غمت تنها نه از می می کند خون در دل مینا

که ساغر را به چشم از موج صهبا خار و خس ریزد

گرفتارم به بی رحمی که مانند جرس جویا

زهر چاکی غمش بر سینه ام طرح قفس ریزد

شمارهٔ ۴۴۰

کمندانداز شوخی همچو آن گیسو نمی‌باشد

مسیحا معجزی مانند لعل او نمی‌باشد

به ایمایی دل آهونگاهان می‌شود صیدش

کمانداری دگر مانند آن ابرو نمی‌باشد

به راه عشق رفتم با توان ناتوانی‌ها

که پای رفتن این راه جز زانو نمی‌باشد

به خود در جنگ بدخویی ز خود رم کرده آهویی

نمی‌باشد چو چشم او چو چشم او نمی‌باشد

ستمگر بی‌وفایی سنگدل ناآشنا شوخی

مروت دشمنی جویا چو آن بدخو نمی‌باشد

شمارهٔ ۴۴۱

بی قراران ترا تا خلعت جان داده اند

غنچه سان صد پیرهن چاک گریبان داده اند

تا ترا چون لاله و گل روی خندان داده اند

بیدلانت را چو شبنم چشم گریان داده اند

در شب هجران زحال بی قرارانت مپرس

از طپیدن کشتی دل را بطوفان داده اند

ناز را سرفتنهٔ چشم سیاهش کرده اند

فتنه را سرداری آن خیل مژگان داده اند

با خیالش گرم چون گردید بازار قمار

داو اول نقد جان را عشقبازان داده اند

شمارهٔ ۴۴۲

گر سری در محفل آن چهره گلناری کشد

در چمن از سرو بلبل خط بیزاری کشد

هر که از دون همتی چون شیشهٔ ساعت دمی

برتری بر چون خودی جوید نگونساری کشد

همچو مجنون منصب آزادی ارزانیش باد

آنکه پا در دامن دشت گرفتاری کشد

خامه از خط شعاع مهر سامان می دهد

گر مصور صورت آن جامه زرتاری کشد

آبرو را می کند گردآوری گرداب سان

پای تمکین آنکه در دامان خودداری کشد

جوهر آیینه را آسان تر از موی خمیر

چشم او با پنجهٔ مژگان عیاری کشد

دین و دل خواهند از جویا بهای بوسه ای

تا کجاها این کس از خوبان بازاری کشد

شمارهٔ ۴۴۳

چه کارم بی گل روی تو گلزار جهان آید

که بوی خونم از هر لالهٔ این بوستان آید

فشار غم خورم شبها ز بس در انتظار او

برون از دیده ام چون شمع مغز استخوان آید

ز افراط نزاکت باعث قطع سحر گردد

به بزم حرف آن موی کمر چون در میان آید

گل افشا زند بر سر شکفتن باده نوشان را

به رنگ غنچه ام راز دل آخر بر زبان آید

قوی شد ناله ام چون تار چنگ از ضعف تن جویا

گر انگشتی گذاری بر لبم شور فغان آید

شمارهٔ ۴۴۴

با زخم ما مباد کسی مرهمی کند

ما را اسیر ننگ غم بی غمی کند

همسایه را ز پهلوی همسایه فیضهاست

خون جگر به زخم دلم مرهمی کند

فانوس بزن تو بی تو ز بس گشته است

در بر چو چرخ پیرهن ماتمی کند

از بهر خشک کردن دامان تر مرا

روز جزا صد آتش دوزخ کمی کند

نزدیکی از مصاحبتت دورم افکند

محروم بزم وصل توام محرمی کند

دلسوزی سرشک مرا بین که هر سحر

با کشت برق دیدهٔ من شبنمی کند

شمارهٔ ۴۴۵

دل از بس سوی رخسار تو باشد

نگاهم بوی رخسار تو باشد

چو داغ لاله خال عنبرینت

گل خودروی رخسار تو باشد

پری بلبل صفت گردد به گردش

چو با گل بوی رخسار تو باشد

از آنرو غنچه گردیده است لعلت

که در قابوی رخسار تو باشد

صفای برگ گل را اعتباری

به چشم از روی رخسار تو باشد

جفایی کز خطت بر دل رسیده

هم از پهلوی رخسار تو باشد

اگر در کعبه ور در دیر جویاست

نگاهش سوی رخسار تو باشد

شمارهٔ ۴۴۶

دل ز جانانه می تواند شد

کعبه بتخانه می تواند شد

چون فلاطونی اختیار کند

دل که دیوانه می تواند شد

چاک چاکست بسکه دل ز غمت

زلف را شانه می‌تواند شد

گر تنم خشت خم نشد پس مرگ

خاک میخانه می‌تواند شد

دیده گر چون صدف سفید شود

اشک دردانه می‌تواند شد

بسکه بی او طپید مردمکم

دل پروانه می تواند شد

سرمهٔ چشم وحشتم جویا

گرد ویرانه می تواند شد

شمارهٔ ۴۴۷

فکر جمعیت مرا خاطر پریشان می کند

بی سرو سامان احوالم به سامان می کند

از خدنگ آن کمان ابرو سراپای مرا

لالهٔ پیکانی زخمم گلستان می کند

تا توانی بر حصیر کهنه ای آرام گیر

نفس را در خود کشی شیر این نیستان می کند

گو سر خودگیر خواب راحت امشب از برم

دیده ام را حسن پرشوری نمکدان می کند

زله بند فیض گردد دگر گر ز باغ عارضش

هر سحر خورشید عالم را گلستان می کند

هیچ صیدی هرگز از قیقاج اندازی ندید

آنچه جویا با دل آن برگشته مژگان می کند

شمارهٔ ۴۴۸

تپیدن‌ها در دل می‌زند دلدار می‌آید

ز خود رفتم سر راهی بگیرم یار می‌آید

خرامت باز آیین بدن گلشن گشته است امشب

که بوی یوسف از پیراهن گلزار می‌آید

به کام غیر چون می‌بینمت از دور می‌نالم

چو آن بلبل که با گل بر سر بازار می‌آید

توان با وسعت مشرب ملایم ساخت سرکش را

چو راه سیل بر صحرا فتد هموار می‌آید

ز جوش غم فرو بارید اشک از دیده‌ام جویا

چو سیلابی که بدمستانه از کهسار می‌آید

شمارهٔ ۴۴۹

شب که از بیداد او دل بیخودی آهنگ بود

بادهٔ لعلی به جامم از شکست رنگ بود

بود خون آلوده دل در بیضه همچون غنچه ام

شیشه ام گرم شکستن در نهاد سنگ بود

موج می بی او نمود چنگل شهباز داشت

دل طپیدن بال پرواز تذرو رنگ بود

بسکه ذوق بی خودی شبهای وصلش تا سحر

از نگاه او که سرجوش می بیرنگ بود

بود رد رفتن زخود فرسنگ ها یک گام شوق

چون به خود می آمدم یک گام صد فرسنگ بود

داشت رقص تازه ای هر قطرهٔ خون در تنم

دوش جویا نالهٔ دل بسکه سیر آهنگ بود

شمارهٔ ۴۵۰

جرأت می بین که مور ار بادهٔ بی غش زند

خویش را چون خال رخسار تو بر آتش زند

صد دلار بیتاب در خوناب حسرت می‌تپد

ترک من دست خودآرایی چو بر ترکش زند

چشم بدمستش به قصد بیدلان در هر نگاه

دست از مژگان به تیغ ابروی دلکش زند

شوقی را چون اختیار باده پیمایی دهند

جام گردون را کند خالی اگر یک کش زند

میرود جویا کتان صبر بر باد فنا

بر میان چون دامن ناز آن بت مهوش زند

شمارهٔ ۴۵۱

به چشمم بی رخت مینا دل افسرده را ماند

قدح از موج صهبا بزم بر هم خورده را ماند

نهانم همچو بوی غنچه در آغوش دلتنگی

فضای شش جهت یک خاطر آزرده را ماند

نبیند زخم تیغ عشق هرگز روی بهبودی

که از هر بخیه دندان بر جگر افشرده را ماند

قدح از جوش موج باده در چشم سیه مستان

بعینه دیدهٔ مژگان بهم آورده را ماند

مرا کاری به زاهد نیست جویا مصرعی گفتم

سویدای دل افسرده خون مرده را ماند

شمارهٔ ۴۵۲

گل در چمن از رشک تو آرام ندارد

جز لخت دل خون شده در جام ندارد

با غنچهٔ گل شور شکرخند لبت نیست

مژگان ترا دیدهٔ بادام ندارد

لطف تو دهد لذت شیرینی جانم

اما نمک تلخی دشنام ندارد

بی او نخورم باده گرم جان به لب آید

ساقی بنشین این همه ابرام ندارد

در جوش بود دیگ هوس زآتش حرصت

کس همچو تو جویا طمع خام ندارد

شمارهٔ ۴۵۳

غمم را واله شیرین و لیلا برنمی تابد

که سیل گریه ام را کوه و صحرا برنمی تابد

گل چاکش به رنگ غنچه در جیب و بغل ریزد

می زورین ما را ظرف مینا برنمی تابد

دل پراضطراب من زضبط اشک تنگ آمد

شکوه گوهرم را شور دریا برنمی تابد

زیاد آرزو مانند گل از یکدگر باشد

دل آزرده ام بار تمنا برنمی تابد

زلعلش نوش دارویی مگر گردد روان بخشم

مریض درد او ناز مسیحا برنمی تابد

نخواهم گر همه در دست جویا از فلک هرگز

دل وارسته ام ننگ تقاضا برنمی تابد

شمارهٔ ۴۵۴

به ابرو الفتی پیوسته آن مژگان خم دارد

غلط کردم نگاهش دست بر تیغ ستم دارد

اشارت سنج بزم حیرتم از بی زبانیها

هر انگشتم زبان عرض حالی چون قلم دارد

دهان خنده چشم گریه گردد اهل غفلت را

اگر امروز دل خوش نیست کس فردا چه غم دارد

نماید مایه دار فیض باقی اهل همت را

کف سائل چه منت ها که بر دست کرم دارد

ز بیداد نگه دانسته جویا چشم می پوشد

به جرم عشق بازی هر که دل را متهم دارد

شمارهٔ ۴۵۵

چون برقع مشکین ز رخ آل گشاید

از پلک و مژه دیده پر و بال گشاید

در فکر خموشی پر پرواز خیال است

اندیشه ام از بستن لب بال گشاید

از نقش قدم چون کمر جلوه ببندی

صد چشم به راه تو ز دنبال گشاید

آیینهٔ دل ساغر خون گشت زچشمی

کز شوخی مژگان رگ تمثال گشاید

جویا غزل فکرت عالی نسب است این

از دل گر هم عقدهٔ تبخال گشاید

شمارهٔ ۴۵۶

به صد محنت دهان ما ز روزی بهره‌ور گردد

بلی این آسیا پیوسته از خون جگر گردد

روم فرسنگها از خود ز بس در بزم حیرانی

تکلم بر زبان شکوه آلودم جگر گردد

بود پاشیدن از خود در هوایت اوج پروازش

دلم را همچو گل گر لخت لختش بال و پر گردد

ز فیض ابر دست ساقی امشب چشم آن دارم

که بر سر شعله شمع بزم را گلبرگ تر گردد

ز شرح سوز دل گویی رگ برقی است می ترسم

که مکتوبم بلای جان مرغ نامه بر گردد

پی پاس فلک جویا به ضبط گریه مشغولم

مباد از سیل اشکم این کهن دیوار برگردد

شمارهٔ ۴۵۷

همچو جوهر همه تن دیدهٔ حیران کردند

سخت مستغرقم این آینه رویان کردند

آه چون غنچه به یک جنبش مژگان این قوم

مشت چاک دل ما را به گریبان کردند

غنچه سان بسکه زخوناب جگر لبریزم

خنده را بر لب ما زخم نمایان کردند

گذر قافلهٔ اشک به مژگان افتاد

خار را فرش ره آبله پایان کردند

هیچ کس غنچه ای از باغ وصال تو نچید

همه چون لاله گل داغ به دامان کردند

شمارهٔ ۴۵۸

ز لب آهی که با لخت دل خونبار برخیزد

چه طاوسی است رنگین جلوه کز گلزار برخیزد

ترا گر بر دل بیدرد ناخن می زند گاهی

مرا پهلو درد هر نغمه ای کز تار برخیزد

ز بیدادش دلم چون غنچه گر لبریز خون باشد

نوای شکوه حاشا کز لب اظهار برخیزد

به غیر از نوک مژگانم که لخت دل به بار آرد

کجا از دستهٔ خاری گل بی خار برخیزد

به صد رنگینی آه جگر پاش از دل خونین

نگه از دیده ام در حسرت دیدار برخیزد

شمارهٔ ۴۵۹

کردی چو کباب ستم عشوه گری چند

یابی نمک گریهٔ خونین جگری چند

در راه تمنای تو بی پا و سری چند

از دیده برون ریخته لخت جگری چند

بشکن قفس سینه و بر باد ده ای آه

از لخت جگر لاله صفت بال و پری چند

از فطرت عالی بدافلاک نگویم

حیف است کنم شکوهٔ بی پا و سری چند

ای مرغ نگه بی رخ او گرم طپش باش

بر باد ده از پلک و مژه بال و پری چند

فریاد که در هند سیه بختی هجران

مویی شده ام از غم نازک کمری چند

در مدرسهٔ عشق تو شاگرد جنون است

از پیر خرد یافته جویا نظری چند

شمارهٔ ۴۶۰

گر نباشد بزم حیرانی نظر نتوان گشود

نیت گر بهر طپیدن بال و پر نتوان گشود

حیف باشد در تلاش برتری بر چون خودی

یک نفس چون شیشهٔ ساعت کمر نتوان گشود

در نقاب شرم پرورده است از بس عصمتش

ای مصور چهرهٔ آن سیمبر نتوان گشود

دل به غیر از هایهای گریه هرگز نشکفد

این گره جز پنجهٔ مژگان تر نتوان گشود

کی شود دلبستگی ارباب دولت را علاج

آری آری عقده از کار گهر نتوان گشود

آب و رنگ آن گل رو سایه پرورد حیاست

بر رخش گستاخ آغوش نظر نتوان گشود

شمارهٔ ۴۶۱

سر به دورانت تهی از آرزو هرگز مباد

خالی از صاف خیالت این کدو هرگز مباد

آب و رنگ آن گل رو سایه پرورد حیاست

آتش می پرده سوز شرم او هرگز مباد

داغ خواری لازم روی طلب باشد چو ماه

در جهان یارب کسی بی آبرو هرگز مباد

بر جراحت سونش الماس ریزد ناصحم

چاک دل منت کش زخم رفو هرگز مباد

حسن را با ناز جویا اختلاط رنگ و پوست

از گل رویش جد این رنگ و بو هرگز مباد

شمارهٔ ۴۶۲

بگذشت نوجوانی و جسم نزار ماند

گردی درین ره از پی آن شهسوار ماند

رو داد وصل یار و همان دل فسرده ایم

این غنچه ناشگفته درین نوبهار ماند

افسوس از دلی که ز بیدردی آرمید

آسوده خاطری که زغم بیقرار ماند

هرگز نشد شکفته دل داغدار ما

این لاله غنچه در چمن روزگار ماند

جویا شباب رفت و به دل حسرتم گذشت

گل رخت بست ازین چمن و خارخار ماند

شمارهٔ ۴۶۳

از بصیرت جوش اشکش بسکه فارغبال کرد

آفتاب از پردهٔ چشمم توان غربال کرد

می کند با هستی حیرت نصیب بزم عشق

دوری او آنچه در آیینه با تمثال کرد

باده ام را ریخت بر خاک و مرا کشت از خمار

محتسب خون مرا آخر چنین پامال کرد

در بهاران هر قدر بر مستی بلبل فزود

جام گل را از شراب رنگ مالامال کرد

بسکه در وحدت سرای عشق یک رنگ تو شد

باده نوشیهای جویا گونه ات را آل کرد

شمارهٔ ۴۶۴

سرشکم بسکه پردرد از دل مهجور برخیزد

به دریا چون رسد سیلاب اشکم شور برخیزد

دل تنگم سلیمانی کند در دشت دلتنگی

که شور محشر از آواز پای مور برخیزد

شود چون آب تیغش ساقی پیمانهٔ زخمم

نوای نوش بادی از لب ناسور برخیزد

مرا نشتر به شریان و ترا ناخن زند بر دل

جگر خون کن نوایی کز لب طنبور برخیزد

خیال لعل او جویا نمکدان ریخت بر زخمم

ز دل در یاد آن کان ملاحت شور برخیزد

شمارهٔ ۴۶۵

چون بهار جلوهٔ شوخش چمن پرور شود

غنچه آسا در قفس بلبل زبال و پر شود

زآتش رخسار او چون بیضهٔ قمری به باغ

غنچهٔ سیراب گل یک مشت خاکستر شود

هر که فربه گشته از احسان مانند خودی

زود باشد همچو ماه چارده لاغر شود

دولت آیینه ات کی دیگری را رو دهد

گر همه از طالع فیروز اسکندر شود

همچو گل کز پرتو مهرست جویا شعله رنگ

زآتش می شمع حسن او فروزان‌تر شود

شمارهٔ ۴۶۶

گرفتم همچو افلاطون شوی عاقل چه خواهی شد

نگردیدی چو مجنون گر ز خود غافل چه خواهی شد

تو بیرون گرد بزم قدسی و گم کرده ای خود را

شوی گر محرم خلوت سرای دل چه خواهی شد

زخود پرواز اگر کردی تذرو گلشن قدسی

وگر ماندی به رنگ سبزه پا در گل چه خواهی شد

عنان نشئه ات را گر نگهداری قدح نوشی

تصور کن شدی از باده لایعقل چه خواهی شد

زخود یک ره سفر کن تا به بزم قدس ره یابی

وگر صد سال در دنیا کنی منزل چه خواهی شد

ترا غفلت چنین با خویش دارد آشنا جویا

نگشتی گر ز خود بیگانه‌ای غافل چه خواهی شد

شمارهٔ ۴۶۷

دل صاف من از وضع جهان کلفت نمی‌گیرد

بلی آیینه زنگ از زشتی صورت نمی‌گیرد

توانایی صبرم کاش می‌بودی ازین داغم

که دست ناتوانی دامن طاقت نمی‌گیرد

زبان هر گیاهی از مآل هستیش گوید

دل ما غافلان زین خاکدان عبرت نمی‌گیرد

چو تنهایی نباشد اهل دل را مجلس‌آرایی

دل ارباب وحدت هرگز از خلوت نمی‌گیرد

ز فیض ناتوانی منصب وارستگی یابی

که دست زور هرگز دامن دولت نمی‌گیرد

ز آمیزش چنان رم کرده عنقای دلم جویا

که با وحشت هم این بیگانه‌خو الفت نمی‌گیرد

شمارهٔ ۴۶۸

چنان فکر میان نازک او لاغرم دارد

که چشم آینه مو از مثال پیکرم دارد

بود فکر محالم خواهش وصل بناگوشی

که در بحر طلب غواص آب گوهرم دارد

ز ننگ احتیاج از دولت درویشی آزادم

مرقع پوش چون طاووس از بال و پرم دارد

هماغوش خیال او بخواب بیخودی رفتم

شمیم نوبهار صدچمن گل بسترم دارد

زفیض بیخودی باشد دلم سیاح عالم ها

که هر دم رفتن از خود در جهان دیگرم دارد

نمی ترسم زعصیان با ولای ساقی کوثر

که از دریای رحمت مایه دامان ترم دارد

شدم یک قطرهٔ خون و چکیدم از سر مژگان

محبت طرفه دستی در فشار پیکرم دارد

بطور آن غزل جویا که گفت استاد من صائب

ادب لب تشنه در آغوش آب کوثرم دارد

شمارهٔ ۴۶۹

نقشبندان زآب و رنگ و گل چو تصویرش کنند

پیچ و تاب جوهر جان صرف تحریرش کنند

قصر دل از پستی همت خراب افتاده است

صاحب اقبال آن مردان که تعمیرش کنند

جان آزاد آخر از قید بدن گردد رها

تا کی از موج نفس پابند زنجیرش کنند

راز پنهانی که در صد پردهٔ کتمان غنود

بی زبانانت به چندین رنگ تقریرش کنند

با سرشتم درد او آمیخت جویا از نخست

تربت عاشق زخون دیده تخمیرش کنند

شمارهٔ ۴۷۰

گریهٔ مستی شگون دارد حریفان سر کنید

باده گر یک قطره هم باشد که چشمی تر کنید

می پرستان می نهم لب بر لب مینا مباد

موسم گل بگذرد تا باده در ساغر کنید

گر همه یک قطره آن روست پالش لازم است

این نصیحت را در گوش خود از گوهر کنید

وصف آن گل پیرهن زاندیشه ها بیگانه است

گو خیال خویش را صد پرده نازک تر کنید

شوق را سازند رهبر در ره رفتن زخویش

در طریق نیستی چون شمع پا از سر کنید

صبح محشر سر برون آرید چون مهر از زمین

مشت خاکی از نادمت گر شبی بر سر کنید

شمارهٔ ۴۷۱

در هر شکنی آهم لختی زجگر دارد

زین نخل عجب دارم تا ریشه ثمر دارد

خوش خط شده زان حسنش کز سبزهٔ پشت لب

سرمشق خط یاقوت در مدنظر دارد

بر سر زندش فردا ز افسوس و پشیمانی

آنکس که ز ناز امروز دستی به کمر دارد

فریاد که ننماید جا در دل چون سنگش

هر چند که فریادم در سنگ اثر دارد

دل بستهٔ زنجیرش جان هم شده نخجیرش

از زلف تو می ترسم کاین مار دو سر دارد

در صیدگهش جویا شیران به کمند آیند

دل دادهٔ او باشد آن کس که جگر دارد

شمارهٔ ۴۷۲

دل از عشق مجازی کی مرا مسرور می‌گردد

که این پروانه دایم گرد شمع طور می‌گردد

گزند از پهلوی خود می‌رسد ارباب خواهش را

دل از جوش هوس‌ها خانهٔ زنبور می‌گردد

نباشی از نمک‌پرورده‌ات هم روز بد ایمن

که داغ دل ز بخت شور چشم شور می‌گردد

به هر دور مگر از دور فغفورش به یاد آید

که اشک از می به چشم کاسهٔ فغفور می‌گردد

به مقدار توان غالب شوی بر خویش در پیری

کمان چون حلقه شد از خود به قدر زور می‌گردد

شود با هرکه دارد وحشت الفت‌گزین جویا

به دل نزدیک باشد آنکه از ما دور می‌گردد

شمارهٔ ۴۷۳

هر کس ز تو چشم کام دارد

بیچاره خیال خام دارد

دور از تو کسی که باده نوش است

افشردهٔ دل به جام دارد

امروز نگین آن لب لعل

در کشور حسن نام دارد

آخر روی تو خط برآورد

آری هر صبح شام دارد

در سینهٔ داغ داغ عشقت

در خاک هزار دام دارد

در بحر خفیف شعر رنگین

جویا مزهٔ تمام دارد

شمارهٔ ۴۷۴

چشم خودبینی که مست جام زیبایی بود

همچو نرگس بی نصیب از فیض بینایی بود

ای حکیم از جام یکرنگی به بزم ما بنوش

مجلس احباب ما را فیض تنهایی بود

می شود احرام بند کعبهٔ مقصود دل

کشتی می در محیط غم چو دریایی بود

حلقه چون گردد بقدر زور برگردد کمان

خم به پشت چرخ درخورد توانایی بود

هرگز از کوتاه پروازی به مقصد ره نبرد

آنکه چون طاووس در بند خودآرایی بود

گرد میدانش بود نور نگاه عاشقان

بسکه فرش راه او چشم توانایی بود

شمارهٔ ۴۷۵

در شب هجران که یادت طاقت از من می برد

اشک پیغ ام گریبان را بدامن می برد

قسمت هر کس بقدر رتبهٔ او می رسد

کوه فیض نوبهاران را به دامن می برد

ترک من سرخانهٔ نازش بلند افتاده است

پنجهٔ خورشید زان مژگان پرفن می برد

زینتی چون عیب پوشی نیست اهل دید را

سرمه از تاریکی شب چشم روزن می برد

سینه گلزار است تا باقی است درد عشق یار

کز گداز دل چراغ داغ روغن می برد

در خمار از عارضش تا رنگ در پرواز شد

باد نوروزی پی سامان گلشن می برد

نیست جویا غیر عزلت سنج کنج نیستی

گر کسی رخت سلامت را به مامن می برد

شمارهٔ ۴۷۶

به گردون آفتاب چون گرد دامن افشاند

عبیر نور این فانوس بر پیراهن افشاند

شراب آرزوها مست خواب غفلتم دارد

خوی خجلت مگر مشت گلابی بر من افشاند

گریبان چاک غلطد همچو گل هر غنچه از مستی

اگر ته جرعهٔ خود را به خاک گلشن افشاند

ضعیفم لیک هرگز ناز گردون بر نمی دارم

من آن مورم کز استغفا به خرمن دامن افشاند

نسیم از خاک بر می گیردم گر از هواداری

غبار کوی او یکبار بر فرق من افشاند

حقیقت جوی جویا تا شود کام دلت شیرین

ثمرها چیند آن دستی که نخل ایمن افشاند

شمارهٔ ۴۷۷

دلم در رقص مانند شرر از ساز می آید

به بال شعلهٔ آواز در پرواز می آید

زکنج لب به رنگ نافه از آهو فرو ریزد

ز بس آه من از دل سر به مهر راز می آید

نشان ناجوانمردی بود فکر خودآرایی

کی از طاووس آید آنچه از شهباز می آید

‏ ز بس سر در گریبان خموشی غنچه سان ماندم

به گوشم از شکستن های دل آواز می آید

به پای صید مطلب رشتهٔ طول امل بستی

رها هر چند سازی در کف دل باز می آید

در و دیوارها را مستعد رقص می بینم

مگر جویا به بزمت امشب آن طنار می آید

شمارهٔ ۴۷۸

رفتی و دل در طپش چون طایر بی بال ماند

چشم شوقم باز چون نقش پی از دنبال ماند

هر سر شاخی بود در راه او دامی دگر

پای مرغ دل به بند رشتهٔ آمال ماند

در گداز آمد دل و از رخنه های سینه ریخت

حسرتی زان آب صاف آخر به این غربال ماند

دل پذیرای خیال اوست گو یاد گداز

آب شد آیینه و منظور آن تمثال ماند

مرغ دل را آرزو هر سوی در پرواز داشت

ریخت تا این بال و پر از خویش فارغبال ماند

رفت جویا نوجوانیها و از غفلت ترا

دل همان چون مهره ای بازیچهٔ اطفال ماند

شمارهٔ ۴۷۹

شب که عریان به بر آن شوخ قدح نوشم بود

یک بغل نور چو فانوس در آغوشم بود

ابر رحمت شد و بارید به دل مایهٔ فیض

گوهر چند که از لعل تو در گوشم بود

آنچه مینای فلک ریخت به پیمانهٔ مهر

بی تکلف نمی از ساغر سر جوشم بود

شکر کز عشق سبکبار تعلق شده ام

آرزو کوه گرانی به سر دوشم بود

چون ز خود در ره بی پا و سری می رفتم

بیشتر نالهٔ نی راه زن هوشم بود

شود در گنبد گردون شب هجران جویا

تا سحرگه زفغان لب خاموشم بود

شمارهٔ ۴۸۰

آنانکه جام مهر تو بر سر کشیده اند

چون ماه چارده سر از افسر کشیده اند

چون بوی غنچه درد ترا لخت لخت دل

از شوق جمع آمده در بر کشیده اند

لبریز رنگ لعل و سفیداب گوهرند

بر صفحه ای که شکل تو دلبر کشیده اند

آنانکه مست نشئهٔ توحید گشته اند

جام ولای ساقی کوثر کشیده اند

جویا دو چشم او دل ما را به یک نگاه

از عالمی به عالم دیگر کشیده اند

شمارهٔ ۴۸۱

از باغ رفت و گل خون دایم به جام دارد

هر غنچهٔ پارهٔ دل بی او به کام دارد

از عکس روی پنهان در گرد و کلفت غم

آیینه ام ز جوهر در خاک دام دارد

گر با خودم نبردی گیرم ز روی ناز است

نام مرا نبردن آیا چه نام دارد؟

ریحان زگل دمیدش جویا چرا ننالم

لطفی که خاص من بود امروز عام دارد

شمارهٔ ۴۸۲

اگر در گریه خودداری کنم چشمم خطر دارد

زضبط اشک ترسم این جراحت آب بردارد

کسی را لاف حیرانی رسد در بزم دیدارش

که چون گوهر به آب خشک دایم دیده تر دارد

نیندیشد زمردن هر که در ذکر خدا باشد

چو بندد رخت هستی از زبان برگ سفر دارد

به رنگ بهله از سر پنجه اش کاری نمی آید

ز بی مغزی رعونت پیشه دستی بر کمر دارد

نگاه او چه خونریز است از بالای مژگانش

چو ماهی با خود این خنجر هزاران نیشتر دارد

زعجز نالهٔ بلبل دلم را درد می گیرد

کسی چون کام بردارد زمعشوقی که زر دارد

چه می بود اینکه چشمش ریخت در پیمانه ام جویا

عجب نبود گرم تا صبح محشر بی خبر دارد

شمارهٔ ۴۸۳

طول زلفت کم ز قامت نیست گر سنجی بگو

روز و شب میزان چو می‌آید برابر می‌شود

اعتمادی بر نفس نبود که چون برگشت بخت

هر چراغ زندگانی باد صرصر می‌شود

سیل اشک از سینه‌ات بر دامن مژگان مریز

هرقدر در خُم بماند باده بهتر می‌شود

اهل دل را می‌رسد در خورد استعداد فیض

چون ترقی کرد آب صاف گوهر می‌شود

کفر باشد؛ کفر؛ نومیدی، که تحصیل مراد

گر نشد این بار جویا بار دیگر می‌شود

شمارهٔ ۴۸۴

بی تو اخگر در درونم از جگر پرکاله بود

دل مرا در تشت آتش همچو داغ لاله بود

دوش بر دوش اثر تا خلوت دلها شدم

شب که پروازم سپندآسا به بال ناله بود

تا به گرد خویش می گشتم به جست و جوی یار

از خود آغوشم تهی چون شعلهٔ جواله بود

شب چو شمع بزم تا در حلقهٔ مستان شدی

دور صهبا ماه رخسار ترا چون هاله بود

در شب هجران او از بسکه عیشم می گزد

بر لبم هر قطرهٔ می سوزش تبخاله بود

شب که جویا خاطرم افسرده بود از جور یار

تا به مژگان می رسید از دل سرشکم ژاله بود

شمارهٔ ۴۸۵

تو آفت دل و جان نزار خواهی شد

تو برق خرمن صبر و قرار خواهی شد

چنین که جوش ترقی است آب و رنگ ترا

گل سرسبد روزگار خواهی شد

شوی دمی که چو ماه تمام خرمن فیض

زیمن دیدهٔ شب زنده دار خواهی شد

چنین که لطف تنت دمبدم فزون گردد

لطیف تر ز شمیم بهار خواهی شد

دلا مدار ز دامان اشک دست امید

که زیب و زینت جیب و کنار خواهی شد

چو مه در آب، مبین خویش را در آیینه!‏

ازین قرار تو هم بیقرار خواهی شد

ز صاف طینتی امیدوار شو جویا

که همچو آینه منظور یار خواهی شد

شمارهٔ ۴۸۶

در این صحرا به گوشم شور محزونی نمی‌آید

صدای شیون زنجیر مجنونی نمی‌آید

شهادتگاه ما را کار هرکس نیست پی بردن

که چون نقش نگین از زخم ما خونی نمی‌آید

ترا در همسرانت سرکشی چون شعله می‌زیبد

بلی این شیوه از هر جامه گلگونی نمی‌آید

تو وسعت مشربی را بسته‌ای گویا به خود زاهد

کز این دامان صحرا بوی مجنونی نمی‌آید

صدای نالهٔ زنجیر دارد ریزش اشکم

چو من دیوانه‌ای جویا ز هامونی نمی‌آید

شمارهٔ ۴۸۷

سراپا را چو در رخت زمردفام می‌پیچد

به خود چون تاک سرو از رشک آن اندام می‌پیچد

حیا دارد لبش را این قدرها کم‌سخن با ما

چو برگ غنچه از شرمش زبان در کام می‌پیچد

چو عکس لعل او در ساغر می آتش اندازد

ز بی‌تابی به خود گرداب‌آسا جام می‌پیچد

شکست امروز خم از سنگ جورش محتسب را بین

که بر بی‌دست و پایی با هزار ابرام می‌پیچد

گلوی تر نسازد باده جویا دور از آن محفل

مِیَم گرداب‌سان بی‌لعل او در کام می‌پیچد

شمارهٔ ۴۸۸

امشب زمی چو مجلس دلدار گرم شد

بازار گل فروشی رخسار گرم شد

جان را ز فیض عشق تعلق بود به جسم

چندان بتافت مهر که دیوار گرم شد

بر من از این باده مپیما می نگاه

سوزد دلم به سینه که بسیار گرم شد

برداشت چون نقاب ز رخ بزم در گرفت

هنگامه ای ز شعلهٔ دیدار گرم شد

جویا چو مهر مطلع انوار فیضهاست

آن سرکه از پیالهٔ سرشار گرم شد

شمارهٔ ۴۸۹

آنانکه میل وصل تو خود کام می کنند

آخر ز بوسه صلح به پیغام می کنند

یک قطره خون از مژهٔ غم چکیده ایست

آنرا که عاشقان تو دل نام می کنند

مستان به رنگ شیشهٔ ساعت ز رفتنت

گرد کدورت از دل هم وام می کنند

یابند لذت شکر از سرکهٔ جبین

آنانکه خو به تلخی دشنام می کنند

قفلی ز سعی بر در روزی نهاده اند

آن غافلان که در طلب ابرام می کنند

اغیارگر شوند همه لب هلال وار

دل خوش ز بوسهٔ لب آن بام می کنند

آزادگان که دست ز صهبا کشیده اند

مستی ز تلخی غم ایام می کنند

جمعی که چون عقیق یمن پاک گوهراند

خون می خورند و آرزوی نام می کنند

جویا نیافتند ز وسعتگه قفس

ذوقی که عاشقان بخم دام می کنند

شمارهٔ ۴۹۰

ترک همره رهنمای کوی ماه من بود

چشم پوشیدن ز مردم شمع راه من بود

من که چشم عیب بینی را نمی پوشم زخلق

سر زند از هر که تقصیری گناه من بود

چون شمیم غنچه از خوناب دل جوشیده ام

سرو رنگین جلوه ای گر هست آه من بود

گر به ظاهر زان گل رو چشم می پوشم ولی

هر بن مژگان کمینگاه نگاه من بود

من چرا لرزم به خویش از آفتاب روز حشر

سایهٔ آل عبا جویا پناه من بود

شمارهٔ ۴۹۱

آه تا برخاست از دل اشک غلتان می‌شود

چون هوا گیرد بخار از بحر باران می‌شود

شد ریاضت قوت روح ما که شمع بزم را

هر قدر می‌کاهد از تن روزی جان می‌شود

چون طلوع صبح کز فیض جهان روشن می‌شود

گر تو لبخندی کنی عالم گلستان می‌شود

ای دل از کوچک‌نهادی‌های خصم ایمن مباش

یک شرر آتش‌فروز صد نیستان می‌شود

ساغر گل را چو باد صبح در گرد آورد

گلستان عشرتگه پیمانه‌نوشان می‌شود

روشن این معنی بود از ماه همچون آفتاب

هرکه شد از خود تهی لبریز جانان می‌شود

داد دل خود را بسیل اشک و از مژگان بریخت

واصل عمان چو گردد قطره عمان می‌شود

این به طور آن غزل جویا که سابق گفته است

«جای دندان سخت چون گردید دندان می‌شود»

شمارهٔ ۴۹۲

چو یادم ابروی آن ماه عالمگیر می آید

نفس از سینه ام بر لب دم شمشیر می آید

سبکروحان کنند از بادهٔ کوچکدلی مستی

به بزمم از لب پیمانه بوی شیر می آید

به که گسترده زلف او بساط دلفریبی را

که از دلها صدای شیون زنجیر می آید

زفیض بیخودی منظور اهل دید خواهی شد

به گوشم این نوا از عالم تصویر می آید

به روی بوریای فقر با آلایش دنیا

منه پای هوس زین بیشه بوی شیر می آید

چرا منت کش اندیشهٔ بیجا کنی دل را

که از تدبیر آید آنچه از تقدیر می آید

دلم بشکفت زیربار کهسار غم از یادش

از این گلزار بوی گلشن کشمیر می آید

مزاج کودکان در پیری ام چون صبحدم باشد

هنوزم از دهان خشک بوی شیر می آید

چسان بی او به گلگشت چمن راضی شوم جویا

که بر رویم نسیم گل دم شمشیر می آید

شمارهٔ ۴۹۳

ز بس تمکین تکلم بر لبش اسرار را ماند

ز بس شوخی ستادن در رهش رفتار را ماند

نهال جرأتم را نیست باری با جگر داری

به چشمم پنجهٔ شیران گل بی خار را ماند

ز بس دور از تو در گرد کدورت گشته ام پنهان

شکست رنگ رویم رخنهٔ دیوار را ماند

شبم از روی او روز است و روز از زلف مشکین شب

به راه جستجو شبگیر ما ایوار را ماند

به چشم آنکه کرد از حسن معنی چشم دل روشن

به گردون مهر تابان صورت دیوار را ماند

سرم برگرد دل از فیض یادش بسکه می گردد

دلم در سینه جویا نقطهٔ پرگار را ماند

شمارهٔ ۴۹۴

حسن صوتی آتش افروز دل من می شود

این چراغ از شعلهٔ آواز روشن می شود

می توان در رفتن از خود بیشتر برداشت فیض

مرغ را زان دست در پرواز دامن می شود

با حریف تندخو دایم خموشی پیشه ام

آنچه از تمکین او کم گردد از من می شود

سختی و نرمی بهم در کار باشد زانکه تیغ

می برد چون اتفاق آب و آهن می شود

بسکه از بیداد او جویا دلم در هم شکست

طوطی این آیینه را گر بیند الکن می شود

شمارهٔ ۴۹۵

ز تیغ ناز خون خلق بیرحمانه می ریزد

به آیینی که گویی باده در پیمانه می ریزد

فشارد بر دلم دندان ز هر دندانه از غیرت

چو طرح اختلاط آن زلف کج با شانه می ریزد

به سعی خود گشودن کی توان قفل در روزی

کلید اینجا بسان ماه نو دندانه می ریزد

گدازد آتش رشکش چنان امروز گلشن را

که رنگ از ساغر گل چون می از پیمانه می ریزد

وطن در گرمسیر عشق رندی را سزد جویا

که از خاکستر پروانه رنگ خانه می ریزد

شمارهٔ ۴۹۶

جان آزاد گرفتار تن زار بماند

همچو گنجی که نهان در ته دیوار بماند

از پریشان نظری گشته پریشان دلها

دیده آن است که در حسرت دیدار بماند

روز را مهر به شب گر برساند عجب است

بسکه حیران تو چون صورت دیوار بماند

تا به باغ آمده ای دست و دل سرو و چنار

در تماشای سراپای تو از کار بماند

چون نگه در حرم دیدهٔ حیرت زدگان

راز رسوای تو در پرده اسرار بماند

سرو را شرم قدت سلسله بر پای نهاد

دید تا طور خرام تو ز رفتار بماند

تو به حال دل خود هیچ نمی پردازی

حیف کاین آینه در پردهٔ زنگار بماند

همچو شبنم بود از بال نگه پروازش

آن سبکروح که حیران رخ یار بماند

کی زکار دل خود بر بدر آری جویا

چرخ سرگشتهٔ این نقطه چو پرگار بماند

شمارهٔ ۴۹۷

زفریادم نه بیجا کوهسار آهنگ بردارد

زدرد ناله ام افغان دل هر سنگ بردارد

ته سنگ گرفتاری نماند از نگین دستش

تواند هر که دل از فکر نام و ننگ بردارد

ز دل گرد کدورت برد اشارتهای ابرویش

مگر این صیقل از آیینهٔ ما زنگ بردارد

به رنگ پرتوی کز شمع محفل هر طرف افتد

هوا از پهلوی رخسارهٔ او رنگ بردارد

سر و کار دل دیوانه ام افتاد با طفلی

که هر جا ناله بر می دارد این سنگ بردارد

نه تنها جذب حسنش می برد از سینه دل جویا

صفا ز آیینه، از می نشئه وز گل بردارد

شمارهٔ ۴۹۸

سهی سروی که رفتارش ز دل خوناب می ریزد

ز هر نقش قدم رنگ گل مهتاب می ریزد

دل هر کس که بگدازد ز سوز نالهٔ بلبل

به جای اشک از مژگان گلاب ناب می ریزد

شب بیداد هجرانت ز بس بر خویش می پیچم

ز دل تا دید اشکم رنگ صد گرداب می ریزد

شود گر روبرو با شعلهٔ رخسار او یکره

زکف مشاطه را آیینه همچون آب می ریزد

شمارهٔ ۴۹۹

عیب نخوت در لباس فقر عریان تر شود

در ضعیفی ها رگ گردن نمایان تر شود

در گشاد کارهای بسته چندین غم مخور

هر قدر پیچد گره بر خویش چسبان تر شود

کارهای مشکل آسان می توان شد به سعی

لیک اگر بر خود نگیری مشکل آسان تر شود

دل پشیمان شد ز ترک باده پیش از بهار

چون به جوش آمد گل و بلبل پشیمان تر شود

جان پاک از غفلت دلها فتد در اضطراب

زان نفس در خواب راحت تند جولان تر شود

شوخ من جویا نماید با پری نسبت درست

جلوهٔ مستور او چندانکه پنهان تر شود

شمارهٔ ۵۰۰

پیش از آن دم که قضا در پی ایجادم بود

عکس رخسار تو در آینهٔ یادم بود

هست دل در طلب هر چه میسر نبود

آنچه از دیده نهان بود پریزادم بود

همچو برگی که زگل بر سر خاری ریزد

دور ازو بر مژه لخت دل ناشادم بود

صید دل شکر که منت کش صیاد نشد

موج خوناب جگر خنجر فولادم بود

لب فرو بستنش امروز ز اندیشهٔ غیر

سیر آهنگ تر از شوخی فریادم بود

شمارهٔ ۵۰۱

دل مرا در پیری از قهر الهی می‌تپد

تا قدم قلاب شد تن همچو ماهی می‌تپد

عشق زور آورد و تن خواهی نخواهی می‌تپد

دل ز قلاب محبت همچو ماهی می‌تپد

یاد حسن شعله‌ناک آتش‌افروز دلت

بی‌تو در چشمم سپندآسا سیاهی می‌تپد

نسترن زار بناگوشی به یادم آورد

در برم دل از نسیم صبحگاهی می‌تپد

بسکه از تیغش دم آب دگر را تشنه است

زخم بر اندام من مانند ماهی می‌تپد

چون دل از شوق کنارم در شب بیداد او

تا نگردیده است اشک از دیده راهی می‌تپد

در هوای گرم سیر عشق آسایش مجوی

موج بحر از تشنگی اینجا چو ماهی می‌تپد

در حریم رحمتش غیر از گنه را بار نیست

چون گنهکاران دلم بر بی‌گناهی می‌تپد

زین گنه جویا که رفتم از حریم خاطرش

چون دلم دایم زبان عذرخواهی می‌تپد

شمارهٔ ۵۰۲

چو مست باده رخ از روزنی برون آرد

چه روی نام خدا گلشنی برون آرد

زگرد بالش خورشید تکیه گه سازی

چو شبنمت ز خود از دیدنی برون آرد

چه عقده ها که تواند گشود تدبیری

هزار خار ز پا سوزنی برون آرد

عزیز مصر نکویی بود به سینه دلت

اگر ز چنگ هوس دامنی برون آرد

چو تار سوزن از ایام هر که مالش یافت

امید هست سر از روزنی برون آرد

ز دل کسی که رسن پیچ طول آمال است

به هر نفس زدن اهریمنی برون آرد

غم دلی که ره عشق را گرفت مخور

که رفته رفته سر از مأمنی برون آرد

بسا محال کزو یافت صورت امکان

بیار می که غم از چون منی برون آرد

به طور آن غزل صائب است این جویا

مگر چراغ ز خود روغنی برون آرد

شمارهٔ ۵۰۳

دل به زخم خنجر احسان کس بسمل نشد

صید ما منت کش جانبخشی قاتل نشد

عاشقانت را بود با درد پیوند دگر

بعد مردن وای اگر مشت گل ما دل نشد

می رسد جان در گداز تن به معراج قبول

استخوانی تا نماند از ماه نو کامل نشد

زینت تن باعث نقص هنر کی می شود

جوهر آیینه از موج صفا زایل نشد

هر قدر تخم هوس کشتیم غم آورد بار

مزرع امید ما صد شکر بی حاصل نشد

دست خالی می رود سوی وطن زین خاکدان

هر کرا برگ سفر جویا کف سایل نشد

شمارهٔ ۵۰۴

میان او که در اندیشه در نمی آید

عجب نباشد اگر در نظر نمی آید

چه اضطراب که خورشید را به تن نفکند

کسی به شوخی حسن تو برنمی آید

تو هر قدر که شوی شوخ و شنگ معذوری

که پاس خویش ز غلطان گهر نمی آید

به یک نگاه کند با دل آنچه هر مژه اش

هزار سال زصد نیشتر نمی آید

ببین نزاکت موی میان او جویا

که همچو تار نگه در نظر نمی آید

شمارهٔ ۵۰۵

چو زلفت بیدلان را در پی تسخیر می گردد

به تن هر قطره خونم دانهٔ زنجیر می گردد

خیالش را ز بس در پرده های دل نهان دارم

فلک از دود آهم صفحهٔ تصویر می گردد

بقدر سوز دل گر دود آه از سینه برخیزد

در اندک فرصتی این ابر عالمگیر می گردد

نه تنها گردن مینا چو مارم می گزد بی او

قدح شبهای هجرانش دهان شیر می گردد

چسان بی او قدم در ساحت گلشن نهم جویا

که بر رویم نسیم گل دم شمشیر می گردد

شمارهٔ ۵۰۶

عشقم غلام خویش ز بخت سعید کرد

از فیض رنگ زرد مرا زر خرید کرد

هر کس گرفت روزه در این نشئه از حرام

چون از زمانه رخت سفر بست عید کرد

سرگرمی کسی که ز جام ریاضت است

در ساغر از گداز تن خود نبید کرد

در خون اشک بسکه تپد لاله دشت را

هر جلوهٔ تو محشر چندین شهید کرد

خوش انکه جا به خلوت خورشید طلعتی

همچون سحر ز یاری بخت سفید کرد

سرمستی شراب طهورش نصیب باد

هر کس کشید ساغر و لعن یزید کرد

جویا فغان زهجر که خنجر به صحن باغ

فرش رهم ز سایهٔ هر برگ بید کرد

شمارهٔ ۵۰۷

بیدلی کو واله دیدار آن طناز ماند

دیدهٔ حیران در فیضی به رویش باز ماند

بسکه وحشت کرده از طبل تپیدنهای دل

رنگ ما چون طایر تصویر در پرواز ماند

آه عالم سوز باشد در غبار خود نهان

نالهٔ مستور ما در پردهٔ آواز ماند

دست عشقم زین چمن در غنچگیها چیده است

زان زبان در پردهٔ دل سر به مهر راز ماند

از سر زلش نشد جویا دل ما وارهد

مرغ بی بال و پری در چنگل شهباز ماند

شمارهٔ ۵۰۸

زبزم غیر در ظاهر چه شد گر یار برگردد

چو مژگانش ز خود یارب دلش زاغیار برگردد

در آوازم اثر کرده است از بس ضعف تن بی او

صدای ناله ام حاشا که از کهسار برگردد

شوی با لطفش ار با خاک یکسان صاحب اقبالی

بود برگشته بختی آنکه از کس، یار برگردد

شمیم صد چمن زیبد غبار راه جولانش

به چشمم چون نگه زان گلشن رخسار برگردد

شمارهٔ ۵۰۹

آه از لب چون شکر خوبان سمرقند

کش نیشکر قامتشان راست ثمرقند

از لطف مزاجی که تو داری، نپسندی

از شیرهٔ جان ریخته باشند اگر قند

نبود نمک چشم تو با دیدهٔ بادام

حاشا که بود چاشنی لعل تو در قند

شیرینی گفتار وی از پهلوی لبهاست

آری به عمل آمده جویا ز شکر، قند

شمارهٔ ۵۱۰

نسبتی باشد بتان هند را با پان هند

حاصلی نبود بجز خون خوردن از سبزان هند

می کنند از بس زموی سر خودآرایی بجاست

گر به درد آید سر معشوقی مردان هند

در سواد هند دست از لذت دنیا بشوی

جز جگر خواری نباشد نعمتی بر خوان هند

از فریب وعدهٔ هندی نژادان غافلی

ضعف در پیمان این قوم است چون پیمان هند

کشت امیدش در این کشور نیابد خرمی

تا نریزد آبرو از مرد چون باران هند

هر کرا باشد گزافش بیش، بهتر می خرند

هست آری خودفروشی باب در دکان هند

کی غریب کشور هندیم ما جویا که هست

مجلس نواب ابراهیم خان ایران هند

شمارهٔ ۵۱۱

مانع سوز دل خستگی آزرم شود

کی علاج تب عشق از عرق شرم شود

دین و دل نذر گذارم تو مگر رام شوی

می کشم چله کمان تو مگر نرم شود

گردد از عکس رخش موم صفت آینه آب

هم چو خورشید مه من چو ز می گرم شود

می شود شرم ز بالای خرامت شوخی

شوخی از پهلوی تمکین تو آزرم شود

بید مجنون ز سرافکندگی آید بنظر

از قد و قامت او سرو چو در شرم شود

برد دلش نور نور یقین تافته جویا چون شمع

زآتش عشق کسی را که سرش گرم شود

شمارهٔ ۵۱۲

زاضطراب چو موج سراب آب نخورد

دلی که در غم زلف تو پیچ و تاب نخورد

شبی که مغز جگر را به روی کار نداشت

ز خونفشانی مژگان تر دل آب نخورد

دل است قابل فیضان درد از اعضاء

بلی شکست بجز فرد انتخاب نخورد

چرا چو غنچه شمیم گل آید از دهنش

به جای باده اگر شوخ من گلاب نخورد

علو همت شمشیر یار را نازم

کمر به خون دلم تا نبست آب نخورد

اسیر ساده دلیهای زاهدم جویا

غم زمانه بخورد و شراب ناب نخورد

شمارهٔ ۵۱۳

زمین ز بار غم ما همین نه در ماند

اگر به کوه برآییم از کمر ماند

ز سیر خمکدهٔ عشق سرخوش آمده ایم

کدام باده به خونابهٔ جگر ماند؟

فغان روزم از آن دردناک تر ز شب است

که آفتاب به روی تو بیشتر ماند

ز رخم طعنه دلم پای تا به سر ریش است

زبان خصم چو افعی به نیشتر ماند

خبر دهم به تو از حال خویش در شب وصل

گرم ز دیدنت از حال خود خبر ماند

ز شرح سوز درون دردنامه ام جویا

به لختهای دل و پارهٔ جگر ماند

شمارهٔ ۵۱۴

شعلهٔ رخسار او تا شمع بزم باده بود

موج می پروانهٔ آتش به جان افتاده بود

پیش از آن ساعت که آمد سر و شوخش در خرام

رنگ را چون نقش پا رخسارم از کف داده بود

از کف پایت ز بس نازکتر از برگ گل است

بوسه چینی را لب هر غنچه ای آماده بود

شب که پیمودی تو بر دلها شراب جلوه را

محتسب لبریز کیفیت چو جام باده بود

دست لطفی ساقی کوثر زخاکش بربگرفت

ورنه جویا همچو نقش پا به ره افتاده بود

شمارهٔ ۵۱۵

خصم چون گردید عاجز بردباری پیشه کرد

مار چون بی دست و پا شد، خاکساری پیشه کرد

همچو شمع و شعله می میرد زیکدم هجر او

در جهان با دشمن خود هر که یاری پیشه کرد

بر رخش در خواب غفلت زدخوی خجلت گلاب

آنکه از کردار زشتش شرمساری پیشه کرد

گشته باران آبروی عالم از افتادگی

شد عزیز مصر خوبی آنکه خواری پیشه کرد

تا در دل‌ها از او جویا بود یک کوچه راه

دم به دم آن کس که همچون نای زاری پیشه کرد

شمارهٔ ۵۱۶

بهر دنیا بودنت غمگین زنادانی بود

خط بطلان تو چین بر لوح پیشانی بود

از گداز تن چه اندیشی اگر جان پروری

پاس تن مانند شمع تدشمن جانی بود

هر که دانشور بود دانا نداند خویش را

دعوی دانایی مردم ز نادانی بود

از غرور تو به عاصی تر شوند اهل ریا

دامن زاهد، تر از اشک پشیمانی بود

تا گشاید لب به رنگ غنچه رسوا می شود

بر دل هر کس که جویا زخم پنهانی بود

شمارهٔ ۵۱۷

من که در سیر گلم بیخودی مل باشد

می و پیمانه ام از بوی گل و گل باشد

خودنما گشته سر زلف تو از هر سر موی

لازم طول امل عرض تجمل باشد

با دل سوخته ام گرمی سرشار مکن

که علاجش به تباشیر تغافل باشد

دور از آن زلف دلم بسکه پریشان حالست

آه آشفته من سایهٔ سنبل باشد

هر که در بحر تمنای تو افتد چون موج

دست و پا بازند اگر کوه تحمل باشد

می کشد آخر کارش به پریشانحالی

غنچه سان دل ز چه در بند تمول باشد

کی به طوفان حوادث روم از جا جویا

لنگر زورق دل بار تحمل باشد

شمارهٔ ۵۱۸

با شوخی چنان به کنارم نشسته ماند

گویی به لوح حافظه مضمون جسته ماند

طومار شکوه های دل من به دست چرخ

نگشوده همچو غنچهٔ شاخ شکسته ماند

باز آکه در فراق تو هر موی بر تنم

بسیار بی قرارتر از نبض خسته ماند

مضمون بسته را نتواند کسی گشاد

مرغ دلم به زلف تو تا حشر بسته ماند

جویا گل نشاط که نبود دو روز بیش

شکر خدا که در کف ما دسته دسته ماند

شمارهٔ ۵۱۹

بزم عیشم یک نفس بی جلوهٔ خوبان مباد

باده و نقلم به غیر از آن لب و دندان مباد

داغ خواری از کلف افتاده بر رخسار ماه

هیچ کس از چون خودی شرمندهٔ احسان مباد

پنجهٔ شاهین بود مژگان چو برهم می زند

صعوهٔ دل صید چنگال سیه مستان مباد

جز دلم را از گل داغ جگرسوز غمت

چاک پیراهن به رنگ لاله تا دامان مباد

استخوان تن چو شیرم از بن هر مو چکید

کس گرفتار فشار پنجهٔ مژگان مباد

شمارهٔ ۵۲۰

تا نفس باشد ستون خیمهٔ تن چون حباب

جز هوایش در سر شوریده‌ام سامان مباد

بعد ازین جویا دلت در موج خیز اضطراب

از فراق کامران بیگ و ملک سلطان مباد

شمارهٔ ۵۲۱

اهل عالم جب به سوز عشق دل افسرده اند

سینه ها گویی که فانوس چراغ مرده اند

می فریبد هر قدر دور از نظر باشد سراب

گوشه گیران بازی دنیا فزون تر خورده اند

کی مراد خلق بر روی زمین حاصل شود؟

نوجوانان بسکه در خاک آرزوها برده اند

سخت ترسم شاهباز غمزه اش خالی فتد

مرغ دلها طبل وحشت از تپیدن خورده اند

نیست جویا دشمنی مانند خارا، شیشه را

دایم از وضع جهان اهل جهان آزرده اند

شمارهٔ ۵۲۲

پای بر آسودگان خواب راحت می زند

قامت آن شوخ پهلو بر قیامت می زند

ترسم از رخسارش آب و رنگ ریزد بر کنار

حسن سرشارش ز بس موج طراوت می زند

کام بر می دارد از کیفیت صاف طهور

هر که شبها تا سحر جام ندامت می زند

گوییا از خوبنهای دل شکستن غافل است

آنکه بر مینای ما سنگ ملامت می زند

آبرو را می کند همچون گهر گردآوری

هر که دست دل به دامان قیامت می زند

آنکه جویا مگس بر خوان کس ناخوانده رفت

بر سر از شرمندگی دست ندامت می زند

شمارهٔ ۵۲۳

دل آشفتهٔ من کی دماغ گلستان دارد

که شاخ گل به چشمم حکم تیغ خونفشان دارد

بود در پردهٔ نومیدیم امیدواریها

که در خود هر گره چون غنچه ناخنها نهان دارد

بلغزد پای دلها بسکه سوی پستی فطرت

زمین در دیدهٔ مردم شکوه آسمان دارد

نمی باشد دو رنگی در طریق راستان جویا

که شمع بزم در دل هر چه دارد، بر زبان دارد

شمارهٔ ۵۲۴

آنکه چون جامی خورد آتش به بزمی در زند

آفت دوران شود گر ساغر دیگر زند

می تواند گشت از خوان که و مه کامیاب

دست تسلیم آنکه دایم چون مگس بر سر زند

می تواند روز و شب تاج سر افلاک بود

هر که استغنا چو مهر و ماه بر افسر زند

مدت ایام دولت پنج روزش بیش نیست

مدعی جویا چو گل گیرم که طبل زر زند

شمارهٔ ۵۲۵

دلی که نیست حزین شادمان نمی باشد

گر اینچنین نبود آنچنان نمی باشد

ز حادثات اگر خواهی ایمنی بگریز

به کشوری که در او آسمان نمی باشد

چه مایه نفع که از نقد عمر برگیرد

کسی که در غم سود و زیان نمی باشد

به اوج قرب چسان ره بری ز استدلال

برای بام فلک نردبان نمی باشد

به قدر بودن دنیا به فکر دنیا باش

کسی همیشه در این خاکدان نمی باشد

بهشت نقدی اگر هست در جهان جویا

به جز مصاحبت دوستان نمی باشد

شمارهٔ ۵۲۶

فلک تیغ ستم کی از من مهجور بردارد؟

کجا از عاشقان زار دست زور بردارد؟

ز چشم اشک ندامت بسکه دردآلود می ریزد

ز سیلاب سرشکم بحر رحمت شور بردارد

دلم در خوردن خوناب غم زین پس نیندیشد

نپرهیزد امید از خویش چون رنجور بردارد

ز بس گردیده پر شور شرارت جای ان دارد

که طرح خانهٔ خود از دلت زنبور بردارد

دمی با خود برآ تا رستم دوران شوی جویا

چو بگردد کمان حلقه از خود زور بردارد

شمارهٔ ۵۲۷

دلم هر گاه احرام طواف یار می بندد

فلک چون غنچه اش محمل بنوک خار می بندد

زپیچ و تاب آن زلف گرهگیرم بود روشن

که چشم جادوی او بندها بر مار می بندد

مرا افسرده دارد سردمهریهای او چندان

که بر مژگان سرشکم چون در شهوار می بندد

خیال عارض او می گشاید ده در جنت

به رویم باغبان گر یک در گلزار می بندد

خرامت چون به دام حیرت آرد اهل گلشن را

ز افغان غنچه سان مرغ چمن منقار می بندد

برفت از هوش جویا در نگاه اولین ورنه

هر آن کس واله آن بت شور زنار می بندد

شمارهٔ ۵۲۸

غنچه از نسبت لعل تو نزاکت دارد

نمک از پهلوی حسن تو ملاحت دارد

از دل خون شدهٔ من چه نشان می طلبی

آنقدر گم شده در عشق که شهرت دارد

می دهد داد ملاحت ز تبسم لعلش

قهقهه خندهٔ او شور قیامت دارد

غم دوریش نشانید به خاکم چو خدنگ

نونهالی که خدایش به سلامت دارد

شمارهٔ ۵۲۹

بی‌رخت گل در چمن آشفتگی‌ها می‌کند

غنچه با بوی تو در یک پیرهن جا می‌کند

پیش پیش رنگ رخسار خود از خود می‌رویم

در چنین دوری که چشمت کار صهبا می‌کند

راز در هر دل که جا گیرد نفس نامحرم است

عاشقان را دم زدن چون صبح روشن می‌کند

باز دل را دیده‌ام جویا هلاک درد هجر

با سر زلف نکویان میل سودا می‌کند

شمارهٔ ۵۳۰

خلعت بی طمعی زیب هنرور باشد

آبرو شمع نهانخانه گوهر باشد

صبح از صدق صفا فیض جهانگیری یافت

هر که دل را کند آیینه سکندر باشد

اینقدر خاک تمنا چه فشانی بر دل؟

تا به کی آب حیات تو مکدر باشد

غیر را راه مده در حرم کعبهٔ دل

نیست شایستهٔ مسجد که مصور باشد

چه بلایی است عزیزان مرض بیدردی

داغ دل گر نشود نیک نکوتر باشد

این غزلهای تو جویا که بعینه قند است

از لبش گر شنوی قند مکرر باشد

شمارهٔ ۵۳۱

پا ز سر در ره شوقش چو شرر باید کرد

خردهٔ جان به کف از خویش سفر باید کرد

این شکرخند کز ابنای زمان می بینی

لب خمیازهٔ شیر است حذر باید کرد

تا دل اهل بصیرت خورد از دیدنت آب

فکر گردآوری خود چو گهر باید کرد

هیچ دانی زچه مقراض دو پلکت دادند

یعنی از غیر خدا قطع نظر باید کرد

تا دلت مطلع انوار حقیقت گردد

سعی در پاکی طینت چو سحر باید کرد

پای توفیق بهرآه آر و دل از دست مده

کار هر گه به افتاد جگر باید کرد

ذکر و فکر سخنم دل نگشاید جویا

بعد از این ذکر دگر فکر دگر باید کرد

شمارهٔ ۵۳۲

تا قامتش به سیر چمن شد ز جا بلند

از برگ نخل را شده دست دعا بلند

ای چرخ کامرانی جاوید از آن تست

از بس فتاده ایم نشد آه ما بلند

یابد اگر زپاس نفس رتبه ای دلت

خوشتر بود از آنکه شوی بر هوا بلند

از ترک مدعاست که گردد دعا قبول

دست دعا مکن ز پی مدعا بلند

حق نمک مجو ز سیاهان که کرده است

ابروی تو به روی تیغ جفا بلند

جویا به خلوتی که لبم داد ناله داد

می گردد از شکستن دلها صدا بلند

شمارهٔ ۵۳۳

ترک دنیا باعث نیکویی حال تو شد

همچو موج افشاندن دستی پر و بال تو شد

ریخت گرد خط به گرد عارضت زان کز حیا

گردش رنگ آسیای دانهٔ خال تو شد

هر طرف سرو روانت در خرام آمد به ناز

چشم مردم همچو نقش پا به دنبال تو شد

خیرگی با سایه پرورد نزاکت کافری است

ای نگه آن صفحهٔ رخسار پامال تو شد

قامتش در خاک و خونم با زبان حال گفت

عاقبت کار تو شد گفتم به اقبال تو شد

عندلیب گلشن قدس است دل جویا ولی

رشتهٔ بال و پر او طول آمال تو شد

شمارهٔ ۵۳۴

زلف مشکین تو سرمایهٔ سودا باشد

شور مجنون ز همین سلسله برپا باشد

کی چو مجنون شود از دشت نوردی رسوا

هر کرا پردهٔ دل دامن صحرا باشد

عشق با نغمه همانا که ز یک سلسله است

هر قدر پرده نشین آمده رسوا باشد

عالم وصل شد سیر گهت همچو حباب

چشم بر هم چو زنی جوش تماشا باشد

بسکه ویرانهٔ مجنون تو وحشت خیز است

جغد در ساحت این غمکده عنقا باشد

عالم و هر چه در او، باد به غیر ارزانی!‏

یارب آن در گرانمایه ز جویا باشد

شمارهٔ ۵۳۵

به معشوقی سزاوار است حسنی گو ادا دارد

وگرنه هر گلی کز خاک می‌روید صفا دارد

شکست نفس از فیض کمال نفس می‌باشد

ز غلتانی در یکدانهٔ ما آسیا دارد

رباید بیشتر دل را چو گردد حسن کامل‌تر

به پیچ و تاب خط رخسار او موج صفا دارد

به هر مویش دو عالم می‌دهم بیعانه خوش باشد

اگر زلف سیاه او سر سودای ما دارد

نمی‌ترسد اگر از تیغ بازی‌های ابرویش

چرا آیینه از جوهر زره زیر قبا دارد

به صحرایی که در وی خاک گردد کشتهٔ چشمت

ز ریگش روغن بادام اگر گیرند جا دارد

پی آزار ما با دیگران شد سرگردان امشب

نگاه از جانب هرکس که می‌دزدد به ما دارد

ز درد می خمیر دل بود صهباپرستان را

بلی آیینهٔ ما جوهر از موج صبا دارد

ببین در صنعت نیرنگ سازی دست قدرت را

که نه گوی از فلک پیوسته رقصان در هوا دارد

نمیراند دلی را هرکه دارد مسلک جویا

به کیش دردمندان شمع کشتن خونبها دارد

شمارهٔ ۵۳۶

آنانکه رو به خلوت آن دلربا کنند

باید که خویش را ز خود اول جدا کنند

دل را به ناز چاشته خوار جفا کنند

تا رفته رفته اش به بلا مبتلا کنند

آهی خمیر مایهٔ صد صبح روشن است

آنجا که رو به عالم صدق و صفا کنند

تا آبرویشان نرود همچو آب جوی

پاکان به قطره ای چو گهر اکتفا کنند

آنانکه شاه کشور شب زنده داری اند

شب را قیاس سایهٔ بال هما کنند

همچون شکست شیشه صدا می شود بلند

اینجا اگر نگه به نگه آشنا کنند

جویا جماعتی که هوس می کنند عشق

دانسته خویش را به بلا مبتلا کنند

شمارهٔ ۵۳۷

ماه من از بام قصر امروز چون سر برکشید

آفتاب از صبحدم سر در ته چادر کشید

می رود بیرون ز آغوشش تن از جوش صفا

همچو ماه چارده تا خویش را در برکشید

پرنیان رنگ آن رخسار از بس نازک است

چشمم از تار نگه این صفحه را مسطر کشید

در ترازوی تمیز ما بود ناقص عیار

خاک کوی یار را هر کس که با گوهر کشید

ماه نو بی منت خورشید شد بدر تمام

تا به طاق ابروی مردانه ات ساغر کشید

از ضعیفی در نمی آید به هر اندیشه ای

هر مصور کی تواند صورت لاغر کشید

همچو خورشید برین تاج سر افلاک شد

هر که او جویا به استغنا سر از افسر کشید

شمارهٔ ۵۳۸

گر صبا با نکهت زلفش سوی هامون شود

نافهٔ آهو چو داغ لاله غرق خون شود

هر که مجنون می تواند بود در فصل بهار

بوالعجب دیوانه ای باشد که افلاطون شود

نکهت گل شد پر پرواز بر روی هوا

هر که امروز آمد از خلوت برون مجنون شود

از فشارش در نهاد سنگ خون گردد شرار

حال دان زان پنجهٔ مژگان ندانم چون شود

نه همین از رفتنش پیراهن گل شد قبا

دور از او هر غنچه ای جویا دل محزون شود

شمارهٔ ۵۳۹

به دام عشق هر آن دل که مبتلا گردد

نواله ایست که در کام اژدها گردد

بسان گرد یتیمی به جبههٔ گوهر

کدورت ار گذرد در دلم صفا گردد

به کوی عشق چو پروانه بر حوالی شمع

بسی هما که به گرد سر گدا گردد

کسی که در غم اهل و عیال سرگشته است

برای روزی مردم چو آسیا گردد

ز بس قوی شده بی او ضعیف نالی من

عجب که شور فغانم ز کوه واگردد

شعار خود کنی ار ترک مدعا جویا

امید هست که کارت به مدعا گردد

شمارهٔ ۵۴۰

از رفتنت خوشی ز چمن دور می شود

هر غنچهٔ گلی دل رنجور می شود

از بی دماغی ام سر گلگشت باغ نیست

کآنجا ز شور خندهٔ گل شور می شود

ظالم مکن ستم به ضعیفان که روز حشر

هر مور صد برابر زنبور می شود

مانند ریگ شیشهٔ ساعت عجب مدان

گر گور خاکسار پر از نور می شود

ای دل جراحتت نپذیرد علاج کس

چون گل ز بخیه زخم تو ناسور می شود

هر روز اینچنین که شود روزگار تنگ

این عرصه رفته رفته دل مور می شود

از جوش آرزو دل ابنای روزگار

پرشورتر ز خانهٔ زنبور می شود

جویا ز شوق جان سپرد یا علی، اگر

داند که با سگان تو محشور می شود

شمارهٔ ۵۴۱

اگر شه ور گدا کز مرگ دایم بر حذر باشد

بلند و پست دنیا رمزی از زیر و زبر باشد

مرا در شیشهٔ دل بادهٔ راز است می لرزم

که اینجا آمد و رفت نفس موج خطر باشد

مزن لاف محبت گر نداری همت شیران

به راه عشق دل بازی ز پهلوی جگر باشد

به راه نیستی زادی نباید صدق کیشان را

زبان حق سرا این قوم را برگ سفر باشد

اگر نادم نباشی ترک اظهار ندامت کن

ز گریه دامن اهل ریا پیوسته تر باشد

ز تیغ ابروی او بیش از شمشیر می ترسم

کزین سر را ود آفت بوزو دل را خطر باشد

کمالی نیست پیش اهل دل کس را نرنجاندن

بلی در کیش ما از کس ترنجیدن هنر باشد

خبر ار زخود ندارد او که در بزم قدح نوشی

تعجب چیست گر از حال جویا بی خبر باشد

شمارهٔ ۵۴۲

به ره طرح چمن پیوسته رخسار تو می ریزد

ز بس بر خاک رنگ از حسن سرشار تو می ریزد

به نیسان بهاری لاف هم چشمی زند اشکم

گهر در دامن دل بسکه گفتار تو می ریزد

بنای زندگی تا چند می خواهی بپا باشد

که خاکی هر نفس از کهنه دیوار تو می ریزد

چه می بودی نمی گشتی اگر تمکین عنانگیرت

شرر در جیب شوخی وضع هموارتر می ریزد

چنان لبریز رنگ و بوست سرتا پای موزونت

که خون گل به هر گامی ز رفتار تو می ریزد

گل صبح سعادت را دهد نشو و نما جویا

سرشک نیم شب کز چشم بیمار تو می ریزد

شمارهٔ ۵۴۳

شبی که مستی باد تو در سرم باشد

دل گداخته صهبای ساغرم باشد

به هر طرف که گشایم نظر گلستان است

خیال روی تو تا در برابرم باشد

منم به معرکهٔ خودکشی چنان تیغی

که پیچ و تاب غم عشق جوهرم باشد

خبر نکرده سر خود گرفتن از بزمم

ادای تازهٔ آن شوخ خود سرم باشد

کجاست آتش عشقی که دست بی گل داغ

ز کار مانده تر از بال بی پرم باشد

قیامت است مرا اختلاط با دونان

طنین هر مگسی شور محشرم باشد

شوم شبی که هماغوش یاد او جویا

چو بوی غنچه ز گلبرگ بسترم باشد

شمارهٔ ۵۴۴

در باغ چو گل برخ جانان نظر افکند

فریاد که روز سیهم در بدر افکند

بزدود ز لوح دل ما نقش دویی را

بیرنگی او آمد و رنگ دگر افکند

آن سر مگو را که به عشقش شده تفسیر

در مجلس اغیار سرشکم بدر افکند

جویا ره عشق است که در گام نخستین

ناخن ز سر پنجهٔ شیران نر افکند

شمارهٔ ۵۴۵

کباب خود دلم را شعلهٔ آواز او دارد

چو شمع بزم پنداری که آتش در گلو دارد

نیندازد خدا با سخت رویان کار یکرنگان

که با آیینه هر کس روبرو گردد دورو دارد

بهاران آنچنان عشرت فزا آمد که زاهد هم

دماغی با وجود کله خشکی چون کدو دارد

گل بی اعتباری راست زان نشو و نما در هند

که اینجا آبروی مرد حکم آب جو دارد

میسر نیست تحصیل می ام در موسمی جویا

که باغ از غنچه و گل هر طرف جام و سبو دارد

شمارهٔ ۵۴۶

خون دلم چو از سر مژگان فرو چکید

صاف نشاط از آن لب خندان فرو چکید

آبی که خورده بود دل از دیدن تو دوش

امروز اشک گشت و ز مژگان فرو چکید

در گلشنی که سرو تو رنگ خرام ریخت

خوناب ناله از لب مژگان فروچکید

می خوردی و زلال طراوت زعارضت

چون اشک اهل درد به دامان فروچکید

بر تن گریست بی تو ز بس مو بمو مرا

چون شمع اشک من زگریبان فروچکید

نام خداچو صاف صبوحی به لب نهاد

طوفان رنگ زان رخ رخشان فرو چکید

از آه دردناک من امروز چرخ را

خون شفق زگوشهٔ دامان فروچکید

جویا به کام تلخی هجران چشیده ام

آب نبات زان لب خندان فروچکید

شمارهٔ ۵۴۷

رازها را لب خاموش نگهبان باشد

غنچه را پرده در دل لب خندان باشد

رشحه ای ریخته از خامهٔ بی رنگی او

هر قدر نقش که بر صفحهٔ امکان باشد

آتش افروز دلم آنکه به یک ساغر شد

گر کشد جام دگر آفت دوران باشد

خال بیجاست بجز عارض او در هر جاست

مسند مور کف دست سلیمان باشد

غم متاعی است که در سینه من ریخته است

حسن، جنسی که به بازار تو ارزان باشد

بر لبش شور فغان شیون زنجیر شود

هر کرا زلف کجت سلسله جنبان باشد

دل جویا ز تمنای می و شاهد و شمع

همچو پروانه و شبهای چراغان باشد

شمارهٔ ۵۴۸

خاکساری جوشن شمشیر آفت می شود

کوتهی دیوار را حصن سلامت می شود

رفتگان را طور رفتارش برانگیزد زخاک

قامتش چون در خرام آید قیامت می شود

هر مجازی را به درگاه حقیقت مسلکی است

چون هوس برخویشتن بالد محبت می شود

رحم در دلها کن ای ساقی که از جام دگر

عارض او برق خرمن سوز طاقت می شود

هر کرا باشد قسیم نار و جنت مقتدا

راضی از دنیا و مافیها به قسمت می شود

طور رفتارش ز بس از جا درآرد سایه را

همچو سروی در پی آن قد و قامت می شود

با دل بیدار عاشق می کند ترک جفا

ترک من در هوشیاری بی مروت می شود

در تصور با تو همراهند اغیار دغا

از خیالت در حریم دیده کثرت می شود

روز تا شب گریه کن جویا که از شرم گناه

آب چون گردید دل، اشک ندامت می شود

شمارهٔ ۵۴۹

پیش رخت مراست دل داغ داغ بند

پروانه را بس است فروغ چراغ بند

از یاری نسیم سحر عطسه ریز شد

تا صبح بود غنچهٔ گل را دماغ بند

از دست در چمن نگذارم پیاله را

گویی چو نرگسم شده در کف ایاغ بند

آزاد کردهٔ غم عشقست خاطرم

باشد مرا ز شغل محبت فراغ بند

جویا روم به سیر چمن همره نسیم

گر باغبان نهاده به درهای باغ بند

شمارهٔ ۵۵۰

سرو نازم چون بی گلگشت در رفتار شد

چار دیوار چمن از موج گل سرشار شد

آه از غفلت که عمرم در سیه کاری گذشت

این ره از لغزیدن پا قطع چون پرگار شد

چون شرر در سنگ ابنای زمان در غفلتند

مفت هشیاری کز این خواب گران بیدار شد

بیم در آب و هوای سر زمین عشق نیست

پنجهٔ شیران در این وادی گل بی خار شد

از نسیم کوی او کآید سحر در اهتزاز

کلبه ام را غنچهٔ گل مهرهٔ دیوار شد

همچو سوهانی که ساید سختی انگاره اش

هر بلند و پست از جان سختیم هموار شد

موج گل در کوچه باغ از هر سو دیوار ریخت

در حنا امروز از گل پای هر دیوار شد

آشنای هیچکس بیگانهٔ معنی مباد

عکس طوطی در دل آیینه ام زنگار شد

هر که زر دارد ز خوبانست جویا پیش خلق

‏«مالک دینار» اینجا مالک دینار شد

شمارهٔ ۵۵۱

ز فیض نور معنی شام اهل دل سحر باشد

چراغ خلوتم از خویش روشن چون گهر باشد

ز بس از خویشتن رفتند در بزم تو مشتاقان

تکلم بر لب حیرت نصیبات خبر باشد

اگر داری عزای فوت وقت ای دل خوشا حالت

نپنداری که اینجا نخل ماتم بی ثمر باشد

فنا شاه و گدا را همچو خم در یابد ای غافل

بلند و پست عالم رمزی از زیر و زبر باشد

زمژگان دست خونریزی چو بر ترکش زند چشمت

دلی نبود که نگدازد سراپا گر جگر باشد

نمی آید خبر از عالم رفتن ز خود جویا

خبر دارد ز عالم هر که از خود بی‌خبر باشد

شمارهٔ ۵۵۲

چو بیداد محبت بیش شد حاجت روا گردد

که دل را رخنه های سینه محراب دعا گردد

چو می از شیشهٔ واژون نگار ناز پروردم

گر آید سوی من از ناز در هر گام واگردد

غبار غم زبس داریم بر رو گرد برخیزد

گهی کز بیم خویش رنگ بر رخسار ما گردد

کمر بر خواری ارباب همت بسته چرخ دون

به آب روی مردان روز و شب این آسیا گردد

ببر از آرزو گر مدعای ترک خود داری

که این حاجت روا از فیض ترک مدعا گردد

چه بیباکانه بر می داری از عارض نقابت را

مبادا زورقم طوفانی موج صفا گردد

چنان جویا ز بار کلفت خاطر بود سنگین

که تا آهم برون آید ز لب زنجیر پا گردد

شمارهٔ ۵۵۳

آنچه از بوسی بر آن لب‌های شیرین می‌رود

کافرم هرگز به گلشن گر ز گلچین می‌رود

بر دل بلبل ز بس بنشسته زین گلشن غبار

بر هوا همچون پر افتاده سنگین می‌رود

بسته بر خود هر طرف آیینه‌ها از لخت دل

نخل آهم جانب گردون به آیین می‌رود

بس که از دل می‌رباید طاقت و صبر و قرار

شوخ می‌آید برم یار و به تمکین می‌رود

دست بر شمشیر و بی‌پروا و مست و کینه‌جو

دور باش ای فتنه کان شوخ خلابین می‌رود

پردهٔ گوش سخن‌سنجان شود اوراق گل

بس که جویا بر زبانم شعر رنگین می‌رود

شمارهٔ ۵۵۴

نونهال من ز طفلی آشنا بیگانه بود

کوچه گرد شهره و بدمست و دشمن خانه بود

کرد پیدا این زمان نام خدا تمکینکی

ورنه وضعش پیش ازین بسیار بیباکانه بود

همچو نرگس بال شوق از شش جهت چشمم گشاد

تا تواند شمع رخسار ترا پروانه بود

خاطر ما با محبت توام آمد از نخست

عشق هر جا دام گستر شد دل ما دانه بود

ما عبث در دامن فرزانگی آویختیم

معنیی گر بود جویا با دل دیوانه بود

شمارهٔ ۵۵۵

با بار آن گل رو دل بی حجاب باشد

زان روی با سرشکم بوی گلاب باشد

گر شاهی از فقیری است دارد نمود بی بود

پست و بلند دنیا موج سراب باشد

در آینه ز شوق رخسار با صفایش

جوهر چو موج دریا در اضطراب باشد

هر قطرهٔ سرشکم گشته محیط آهی

چشمم شب فراقت چشم حباب باشد

پوشیده کی بماند کلفت زصاف باطن

چینهای موج جویا بر روی آب باشد

شمارهٔ ۵۵۶

نه تنها غنچه را کیفیت چشمش سبو بخشد

که گل را عارض زلفش شراب رنگ و بو بخشد

اگر ساقی نگاه اوست مستان زندگانی کن

خدا جرم سیه کاران به چشم مست او بخشد

فلک جولان شوم در بیخودی از ساغر لطفش

شررواری اگر سرگرمی ام آن شعله خو بخشد

به رنگ چشم مست یار خواهم نکته سنجان را

خدا در شعر پردازی زبان گفتگو بخشد

زلطف حضرت شاه خراسان چشم آن دارم

که جویا را ز فیض خاک مشهد آبرو بخشد

شمارهٔ ۵۵۷

شب که یاد چشم مستش از غمم افزوده بود

آسمان پردود و آهم چون سفال دوده بود

پشت بر دیوار آهن داشتم از فیض صبر

همچو جوهر تا دلم در پیچ و تاب آسوده بود

در نقاب شرم از بس حسن مستوری نهان

چهرهٔ تصویر او هم از حیا نگشوده بود

عالمی را گرچه شب بر خاک بیهوشی فکند

همچنان پیمانهٔ چشم تو ناپیموده بود

گردشی در خواب مستی داشت امشب چشم یار

چون سحر شد دیدم الماس نگه را سوده بود

ناز چشمش زان نگاه مست و مژگان خدنگ

هوشم از سر نقد جان جویا ز تن بربوده بود

شمارهٔ ۵۵۸

دولت کسی ز پهلوی حسنت هوس کند

کاندیشهٔ شکار هما با مگس کند

با یاد عارض تو اسیری که دل خوش است

پیوسته سیر گل ز شکاف قفس کند

شاید تواندش قفس مرغ ناله شد

دل را چو رخنه رخنه کسی چون جرس کند

بوسی اگر در اول مستی دهد زلطف

ما را به کام دل ثمر پیش رس کند

شمارهٔ ۵۵۹

چون نگاهی سوی من زان چشم مخمور افکند

دل تپیدن‌ها مرا از بزم او دور افکند

بسکه در دل ناله را دزدیده ام از شرم غیر

قطرهٔ اشکم به دریا گر فتد شور افکند

دشت وسعت مشربی رنگ جهان تازه ای

می تواند در فضای دیدهٔ مور افکند

از شراب جلوه ات یابد چمن گر خرمی

جام لاله داغ را چون درد می دور افکند

تا کی از بیداد مژگان تو هر شب تا سحر

بستر راحت دلم بر نیش زنبور افکند

بسکه از سر تا بپا جویا نمک دارد چه دور

گر ز هم‌آغوشیش در بحر و کان شور افکند

شمارهٔ ۵۶۰

هر که از شمشیر نازت نیم بسمل ماند ماند

هر گره کز چین ابروی تو در دل ماند ماند

نیست جولانگاه هر کس شاهراه بیخودی

رفت از خود هر که دانست آنکه غافل ماند ماند

دیدهٔ آیینه از حیرت نمی آید بهم

هر که محو روی آن شیرین شمایل ماند ماند

کشتی ما در محیط باده دریایی شده است

محتسب کز جهل بیرون گرد ساحل ماند ماند

یاد مژگان تو کی بیرون رود از خاطرم

چاره نتوان کرد هر خاری که در دل ماند ماند

کی ز دام انگبین جویا رها گردد مگس

غیر اگر در کوی جانان پی در گل ماند ماند

شمارهٔ ۵۶۱

شب که دل اندیشهٔ آن نشتر مژگان کند

همچو طنبورم به تن هر رگ جدا افغان کند

شوخ بیباکی مرا از بس به دل افکنده شور

قطرهٔ اشکم به دریا گر فتد طوفان کند

جوهر تیغت زقرب آن میان بر خویشتن

آنقدر ناله که شمشیر ترا سوهان کند

عشق را مشکل بود در سینه مخفی داشتن

شعله را تا کی کسی در نیستان پنهان کند

چون خیال عارضش را دیده بسپارد به دل

یوسفی را بی گنه محنت کش زندان کند

شمارهٔ ۵۶۲

هر سحر کز روزن آن رشک پری سر می کشد

آفتاب از صبح سر در زیر چادر می کشد

کفر و دین را امتیازی نیست در بازار عشق

این ترازو خاک را با زر برابر می کشد

در پی عرض هنر هرگز نباشد اهل دل

همچو تیغ آیینه کی منت زجوهر می کشد

می کشد از رشک آن رخسار و ابرو مهر و ماه

آنچه زان داندان و زان لب شیر و شکر می کشد

با قلندر مشربان ای محتسب دشمن مباش

آه ازان هویی که شبها از دلی سر می کشد

چشم داغ دل به ذوق دیدنت مانند شمع

از شکاف سینه هر دم گردنی بر می کشد

چون توانم آه را بال و پر پروانه داد

گر کشم جویا نفس آن شوخ خنجر می کشد

شمارهٔ ۵۶۳

از سینه دل جدا به تپیدن نمی شود

مرغ قفس رها به رمیدن نمی شود

بگذار لحظه ای لب خود را بکام ما

آب عقیق کم به مکیدن نمی شود

پای تعلق از سرمستی بکش که یار

رام کسی به ناله کشیدن نمی شود

دیدم ترا ز دور ولی چون کنم که دل

هرگز تسلی از تو به دیدن نمی شود

بگذار پا به راه توکل که کارها

جویا به گفتن و به شنیدن نمی شود

شمارهٔ ۵۶۴

مفت رندی است که کام از لب ساغر گیرد

شمع سان ز آتش می مغز سرش درگیرد

رهنما راهزن سالک تجرید بود

دشمن است آنکه سر دست شناور گیرد

در تمنای سر زلف بهم خوردهٔ او

دست بیتابی دل دامن محشر گیرد

می زخم آمده چون مهر زکهسار برون

ید بیضا بود آن دست که ساغر گیرد

نامهٔ شوق چو سوی تو به پرواز آید

هر نفس تازه کلاغی به کبوتر گیرد

همچو طفلی که به خواهش بمکد پستان را

زخم ما کام هوس زان سر خنجر گیرد

مگر از جرأت مستی شب وصلش جویا

گل شب بو به کف از زلف معنبر گیرد

شمارهٔ ۵۶۵

رخت آیینه را لبریز صاف نور می سازد

شرر را در دل خارا چراغ طور می سازد

دل اهل ریا از ترک دنیا تیره می گردد

سحر را چشم پوشیدن شب دیجور می سازد

ز دونان بیشتر اهل بصیرت در تعب باشند

مگس با چشم مردم خویش را زنبور می سازد

علاج چرخ کج رو پشت دست همتم داند

کمان سخت را سرپنجهٔ پرزور می سازد

ز خود دوری گزین باشد زنزدیکان او گردی

به خود نزدیکیت از بزم جانان دور می سازد

به عنوان کنایه ریزه خواینهای غیر امشب

ز غیرت خاطرم را محشور زنبور می سازد

نباشد بی سبب آمیزش می با کدو جویا

مزاج خشک مغزان را می انگور می سازد

شمارهٔ ۵۶۶

زورآوران که پنجهٔ افلاک می برند

در کاسهٔ امل چه به جز خاک می برند

آنانکه شبنم گل شب زنده داری اند

فیض سحر به دیدهٔ نمناک می برند

آنجا که نوش داروی شادی دهند ساز

البته نسخه از ورق تاک می برند

پروانه طینتان که به شمع یقین رسند

بال پرش ز شعلهٔ ادراک می برند

مردان به روی خاک سربندگی نهند

زان پیشتر که سر به ته خاک می برند

آیینه خاطران که به روی تو واله اند

بس فیضها که از نظر پاک می برند

در زیر خاک واصل دریای رحمت اند

آنانکه چون حباب دل پاک می برند

از بهر قوت وقت سرانجام راه را

رشندلان ز شعلهٔ ادراک می برند

شمارهٔ ۵۶۷

خامه ام گاهی به او گر نامه ای انشا کند

چون زبان کودکان در سالهایش واکند

چون سحر نور سعادت از جبینش لامع است

هر که شب را روز در اندیشهٔ فردا کند

مژده یاران کز وفور ناز امشب دور نیست

چشمش استغنا اگر در کار استغنا کند

می درد از تیره روزی پردهٔ ناموس عشق

شعله در شب خویشتن را بیشتر رسوا کند

پیش من نام خدا رعناتر از شاخ گلی است

دست خونریزی چون بهر کشتنم بالا کند

آنچنان کز شعله چشم شمع محفل می پرد

مضطرب دل‌های ما را عشق بی پروا کند

شمارهٔ ۵۶۸

دلها بسی بر آتش حسنش سپند شد

تا ایمن آن جمال ز رنج گزند شد

دست هوس ز گیسوی مشکین او مدار

بر بام آفتاب توان زین کمند شد

از بسکه خورده خون دلم را بجای شیر

آهوی چشم او به همین بره بند شد

دامن زند تپیدن دل بسکه در برم

بر سر چو شمع شعلهٔ داغم بلند شد

از ماه و آفتاب ندانم ولیک شمع

بگشود تا نظر برخت پای بند شد

همچون پر مگس که بچسبد بر انگبین

دامان دل به خاک ره یاربند شد

جویا به غیر لعل دربار یار نیست

یاقوتیی که درد مرا سودمند شد

شمارهٔ ۵۶۹

چون به صحرا نکهت آن زلف شبگون می‌رود

نافه می‌بالد چنان کز پوست بیرون می‌رود

می‌کشد با آنکه بار یک جهان دل را به دوش

سرو آزادم ببین نام خدا چون می‌رود

بس که چشم میْ‌پرستت دشمن هشیاری است

گر فلاطون آید از بزم تو مجنون می‌رود

جهل باشد رنجش از دخل کج ارباب جهل

حرف در بیدردی یاران محزون می‌رود

من نمی‌گویم تویی دزد دل اما چون کنم

کز کنارم تا سر کویت پی خون می‌رود

گر فتد جویا به دریا عکس روی ما من

همچو سیل تند هامون سوی جیحون می‌رود

شمارهٔ ۵۷۰

از گریه دیده ای که سفیدش نمی کنند

روشن سواد سرمهٔ دیدش نمی کنند

با درد و غم کسی که نه امروز صبر کرد

فردا به جام صاف امیدش می کنند

دیوانه ای که شسته زامید و بیم دست

پابند دام وعد وعیدش نمی کنند

جویا چو گل کسی که دهانش دریده نیست

محروم بزم گفت و شنیدش نمی کنند

شمارهٔ ۵۷۱

ای خضر هر که مست شراب جنون بود

حاشا که در متابعت رهنمون بود

دور از تو ذره ذرهٔ من دشمن همند

سوهان استخوان تنم موج خون بود

جام فلک تهی است مدام از می مراد

یارب که تا به حشر چنین سرنگون بود

گویا حرام باد غم عالم ار خوریم

ما را که در پیاله می لعلگون بود

شمارهٔ ۵۷۲

چون شدم از خویش ره در بزم یارم داده اند

رفته ام تا از میان جا در کنارم داده اند

بر مآل خویش خندم یا به اوضاع زمان

من که همچون گل یک خنده وارم داده اند

هر سر مو جوش وحدت می زند بر پیکرم

تا ز دل پیمانهٔ لبریز یارم داده اند

چون گل داغش بخندد در فضای سینه ام

دیدهٔ گریان تر از ابر بهارم داده اند

شمارهٔ ۵۷۳

سرو من چون به سر شوخی انداز آمد

گلبن از شوق چو طاوس به پرواز آمد

سوی من شست گشاید چو کشد جانب غیر

چشمت از ناوک مژگان به چپ انداز آمد

مدتی رفتن و برگشتن او چون نگه است

تا خیال تو برفت از نظرم باز آمد

در جوابم گره افتاد زحیرت به زبان

نرگس پرفن او بسکه سخن ساز آمد

شمارهٔ ۵۷۴

می‌رود ظلمت چو خورشید از کمین پیدا شود

غم نهان گردد چو آن نازآفرین پیدا شود

در رم گم شد دل از همراهی سیل سرشک

عاقبت در کوچه بند آستین پیدا شود

شبنمی را کی بود تاب فروغ آفتاب

محو گردم هر کجا آن مه جبین پیدا شود

ظلمت کلفت برد جویا زدل از یک نگاه

شمع من چون با عذار آتشین پیدا شود

شمارهٔ ۵۷۵

می توان صد عمر داد ناله و فریاد داد

آه از این کم فرصتی این عمر بی بنیاد داد

عاشقان زار را با قوت بازو چه کار

داد از دست اداهای تو ای فرهاد داد

جسم خاکی حجاب صورت معنی شود

این غبار راه هستی را توان بر باد داد

غنچه آسا هر که جویا دل به بند زر نهاد

آبرو را از پریشانی چو گل بر باد داد

شمارهٔ ۵۷۶

شکست از جوش غم بازار رنگم ناله پیدا شد

به خود پیچید آهم شعلهٔ جواله پیدا شد

سرشکم آب و رنگ خون حسرت گشت بی‌رویت

به خون غلتید آهم بی‌تو داغ لاله پیدا شد

تب عشقش ز بس بی‌تاب دارد خاطر جویا

نگاه گرم کردم بر لبش تبخاله پیدا شد

شمارهٔ ۵۷۷

نه تنها بی تو رنگ از روی گل آزاد برخیزد

که بو از غنچه چون آه از دل ناشاد برخیزد

زخاکم آن قدر بود بهار درد می آید

که چون گردم نشیند بر زمین فریاد برخیزد

زهجرت اشک خونین ریخت دردآلود از چشمم

به رنگ لاله ای کز تربت فرهاد برخیزد

عروج رتبه در پستی نماید خویش را جویا

سبک سیری که در راه طلب افتاد برخیزد

شمارهٔ ۵۷۸

عاقلان موعظه را زیب ده هوش کنند

چون برآید گهر از بحر در گوش کنند

آه دلسوختگان کم نشود بعد از مرگ

بیشتر دود کند شمع چو خاموش کنند

هر قدر درد تو آرد به دلم روی کم است

درخور حوصله رسم است که می نوش کنند

نگهت بیخبر از خویش کند مردم را

باده را راهزن قافلهٔ هوش کنند

شمارهٔ ۵۷۹

ز چشمم جز سرشک لعل‌گون بیرون نمی‌آید

بلی هرگز در از دریای خون بیرون نمی‌آید

نمک‌ها بر جراحت زد تن درد آشنایم را

دلم از خجلت شور جنون بیرون نمی‌آید

دلم را هرقدر خواهی به سنگ امتحان بشکن

صدا زین ساغر لبریز خون بیرون نمی‌آید

نباشد شکوه‌ای صاحب هنر را بر زبان جویا

که هرگز از رگ یاقوت خون بیرون نمی‌آید

شمارهٔ ۵۸۰

لاله آسا هر که در عشق تو خون آشام شد

از حلاوت پای تا سر یک دهن چون جام شد

بعد مردن هم به راه انتظار ناوکش

استخوانم پای تا سر چشم چون بادام شد

جوهرش چون نبض عاشق بال بیتابی زند

بسکه دور از عکس او آیینه بی آرام شد

زآتش غم سوختند از بس به تن گل‌های داغ

پوست بر اعضا اسیران ترا گلدام شد

شمارهٔ ۵۸۱

بی تو چشمم حلقهٔ گلدام حیرانی مباد

دود دل مرغولهٔ زلف پریشانی مباد

حد طبعم لباسی برنتابد شعله وار

بر تنم جز جامهٔ چسپان عریانی مباد

دل چو گردد آب کوه صبر را از جا کند

کشتی ام یارب در این سیلاب طوفانی مباد

غیر من جویا به بزم رقص آن طاووس خلد

دیگری سرگشتهٔ گرداب حیرانی مباد

شمارهٔ ۵۸۲

زفن خویش نفعی اهل فن هرگز نمی یابد

زبان چون گوش فیضی از سخن هرگز نمی یابد

چو ریگ شیشهٔ ساعت کسی ذوق سفر داند

که آرام و سکون را در وطن هرگز نمی یابد

برون از پوست سیر عالم آزادگی خواهم

تنم آسایشی زین پیرهن هرگز نمی یابد

زآب دیده می بالد گل داغ جگر جویا

جز اشک ما طراوت این چمن هرگز نمی یابد

شمارهٔ ۵۸۳

کس به سعی از پای دل زنجیر نتواند گشود

این گره را ناخن تقدیر نتواند گشود

همچو سم گر پنجهٔ تدبیر نتواند گشود

عقده ای از رشتهٔ تقدیر نتواند گشود

شرمگین شوخ مرا از بسکه دربند حیاست

کلک مانی چهرهٔ تصویر نتواند گشود

چشم او همدست ابرو گشت در تسخیر دل

ملک را تنها همین شمشیر نتواند گشود

شمارهٔ ۵۸۴

بی تو دل در خوردن غم مرغ آتشخوار بود

در گلو ما را نفس چون ناله در منقار بود

پی به خود نابرده در تن پروری عمرت گذشت

بود اگر گنجی نهان در زیر این دیوار بود

موجهٔ دریای رحمت در نظر آمد مرا

جنبش هر لب که در تکرار استغفار بود

توبه اش مقبول حق بی ذکر استغفار شد

هر کرا شرم گنه مهر لب اظهار بود

شمارهٔ ۵۸۵

سرخی از لعل تو زایل به مکیدن نشود

هیچ کم لاله ازین باغ به چیدن نشود

پی به مقصد نبری تا نگریزی از خویش

طی این مرحله جز پای بریدن نشود

شمارهٔ ۵۸۶

زهجرت همچو خارا در تنم آتش نهان باشد

به رنگ شمع محفل شعله مغز استخوان باشد

شرف دارد بر آهوی حرم صدبار آن صیدی

که غلطیده به خون از تیر آن ابرو کمان باشد

دمی خالی نباشد از خیالش دیده ام جویا

در این آیینه دلیم عکس چون جوهر نهان باشد

شمارهٔ ۵۸۷

دلا ببال که روزی غبار خواهی شد

غبار توسن آن شهسوار خواهی شد

چو مه در آب مبین خویش را در آیینه

از این قرار تو هم بی قرار خواهی شد

زصاف طینتی امیدوار شو جویا

که همچو آینه امیدوار خواهی شد

شمارهٔ ۵۸۸

غنچه تا بگشود لب، خونین‌دلم آمد به یاد

لاله را دیدم چراغ محفلم آمد به یاد

در فضای باغ دیدم داغ‌های لاله را

چشم در خون خفتهٔ داغ دلم آمد به یاد

جلوه‌گر شد موج تا در دیده‌ام با اضطراب

پرفشانی‌های مرغ بسملم آمد به یاد

شمارهٔ ۵۸۹

گل داغ سر پرشور سودا عالمی دارد

تکلف بر طرف دیوانگیها عالمی دارد

حریفی در دو عالم نیست چون چشم سیه مستت

که دارد عالمی با غیر و با ما عالمی دارد

گل سودای داغ لاله بر سر می زنم جویا

گریبان چاکی و دامان صحرا عالمی دارد

شمارهٔ ۵۹۰

شور خندیدن گل چون به سر جوش آید

یادم از قهقههٔ آن بت می نوش آید

غافل از نالهٔ حیرت زدگانی هیهات

چه فغانها که به گوش از لب خاموش آید

غم درویش نشانید به خاکم چو خدنگ

چون کمان آنکه به صد زور در آغوش آید

شمارهٔ ۵۹۱

رنگ حسن گل رخان هند را چون ریختند

پرتو مهتاب در پرویزن گل بیختند

می تواند گردهٔ رنگ بناگوشت شود

با شمیم گل هوای صبح را آمیختند

داد ازین دشمن مروت دوستان جویا که باز

رشتهٔ پیمان و الفت را ز هم بگسیختند

شمارهٔ ۵۹۲

یاد رخسار تو تا در جیب دل گلها فشاند

چشم خونین تخم حسرت در کنار ما فشاند

روشن است از هر پر پروانه بزم نیستی

شمع آسا آستین بر هستی خود تا فشاند

آب گوهر چون سویدا قیرگون آید به چشم

تا غبار خاطرم را اشک بر دریا فشاند

شمارهٔ ۵۹۳

اشکم چون خون زدیده چکان بی تو می رود

آهم به رنگ شعله طپان بی تو می رود

گر قامتم دو تاست همان سوز دل بجاست

آهم چو ناوکی زکمان بی تو می رود

دور از تو یک نفس نتوان شد به اختیار

در حیرتم که عمر چسان بی تو می رود

شمارهٔ ۵۹۴

دلم را گریه بر مژگان آتش بار می آرد

سرشکم راز پنهان را بروی کار می آرد

دل غمدیده را آخر هجوم گریه کند از جا

چو سیلابی که سنگ از دامن کهسار می آرد

ز بس لبریز او شد تنگنای خاطرم جویا

نفس از سینه ام بر لب پیام یار می آرد

شمارهٔ ۵۹۵

در سینه آنچه این دل مایوس می کند

کی در فرنگ نالهٔ ناقوس می کند

آنجا که سرو قد تو آراست بزم رقص

رنگ پریده مستی طاؤس می کند

گر حکیمانه زند کس چو تو ساغر جویا

می نگوییم که افسرده ادراک زند

شمارهٔ ۵۹۶

رفتی و نقش فنایت زیب آن کاشانه ماند

صورت حال تو بر دیوار این دیوانه ماند

گرچه مجنون رفت از دنیا ولی هر گرد باد

گرده ای از صورت احوال آن دیوار ماند

بر سر خود ریخت شمع بزم از تأثیر عشق

هر قدر خاکستر از بال و پر پروانه ماند

شمارهٔ ۵۹۷

بسکه از آهم هوا امشب کدورتناک بود

شاخ و برگ نخل همچون ریشه ای در خاک بود

محفلم را از صفا امشب منور داشت می

تا سحرگه شمع بزمم شعلهٔ ادراک بود

صد هزاران فیض از هر قطره می اندوخت دل

بود همت؛ همت می، دست؛ دست تاک بود

شمارهٔ ۵۹۸

زجوش ناز دندانت در نایاب را ماند

تبسم بر لبت صبح شب مهتاب را ماند

کدامین نوگل، آئین بند گلشن شد، که هر بلبل

ز هر افشاندن بالی دل بیتاب را ماند

شمارهٔ ۵۹۹

تا غنچهٔ دل بلبل گل پیرهنی شد

هر قطرهٔ خون در تن زارم چمنی شد

ای جان جهان کشتهٔ الماس ستم را

هر رگ به تن از درد تو تار کفنی شد

شمارهٔ ۶۰۰

شوخی ات چون شیوهٔ عاشقکشی بنیاد کرد

فتنه را چشم تو سرخیل صف بیداد کرد

می کنم جا در دل سنگین به زور عاجزی

بازوی ضعفم تواند کار صد فرهاد کرد

شمارهٔ ۶۰۱

باز دل زآتش سودای تو درمی گیرد

سوختن شمع صفت باز ز سر می گیرد

صبح پیری بصد آیین جوانی باشد

در خزان گلشن ما رنگ دگر می گیرد

شمارهٔ ۶۰۲

شور در زیر فلک زان لعل میگون شد بلند

در جهان غوغا از آن بالای موزون شد بلند

سایهٔ نعلی ست در هنگام جولانش هلال

مهر گردی از سم گلگون به گردون شد بلند

شمارهٔ ۶۰۳

هر که از چشم تو کیفیت والا دارد

از تماشای لبت نشئه دو بالا دارد

شمارهٔ ۶۰۴

اسم باید که موافق بمسمی باشد

زشت رو کی سزد ار نام جمالا باشد

شمارهٔ ۶۰۵

ز آهم حسن روی یار بی‌اندازه می‌گردد

صبا رخسارهٔ میگون گل را غازه می‌گردد

پی جمعیت اوراق خوبی زلف مشکینش

کتاب روی او را رشتهٔ شیرازه می‌گردد

شمارهٔ ۶۰۶

خوی آن جور آشنا بیگانه از هوشم کند

می کند دانسته یادم تا فراموشم کند

حسن سرشار ترا نازم شکوهش کم مباد

با وجود صد زبان چون غنچه خاموشم کند

شمارهٔ ۶۰۷

غبارم بر فلک پرواز مانند ملک دارد

هنوز آن کینه جو کین مرا همچون فلک دارد

عجب شوری ست آمیزد چو درد عشق با مستی

کباب لخت دل در بزم می نوشان نمک دارد

شمارهٔ ۶۰۸

نخل بلندی است عشق داغ تو بارش بود

عالم دیوانگی جوش بهارش بود

در ره گم گشتگی در سفر بیخودی

بیدل غمدیده را یاد تو یارش بود

شمارهٔ ۶۰۹

در فضای سینه چون شاهین یادش بر پرد

مرغ هوشم با تذرو رنگ پر در پر پرد

هر قدر باشد قوی با فرع محتاج است اصل

مرغ اگر شاهین بود از پهلوی شهپر پرد

شمارهٔ ۶۱۰

هوای او فلاطون را زخود بیگانه می سازد

نگه را نوبهار جلوه اش دیوانه می سازد

من آن مجنون عنقا جلوه ام کز غایت وحشت

برون از تنگنای آب و گل کاشانه می سازد

شمارهٔ ۶۱۱

دل غافل ز ریاضت به صفایی نرسید

مست چندانکه ز خود ر فت به جایی نرسید

چون پی قربانی من بر زند دامان ناز

گل کند از شش جهت جوش مبارکباد عید

شمارهٔ ۶۱۲

آه اگر از پیش چشم آن سرو قامت بگذرد

چون ز پیشم بگذرد بر من قیامت بگذرد

چون نیاید از زبان هرگز ادای حق شکر

وقت آنکس خوش که عمرش در ندامت بگذرد

شمارهٔ ۶۱۳

با لب خشک آنکه در عشق تو دامن تر کند

می رسد گر ناز بر سلطان بحر و بر کند

می تواند غوطه زد در آبروی اعتبار

خویش را گردآوری آنکس که چون گوهر کند

شمارهٔ ۶۱۴

از خطش آیینهٔ عارض مکدر می شود

این کتاب آخر ازین شیرازه ابتر می شود

شعله ور گردد چو از می آتش رخسار یار

عندلیب گلشن حسنش سمندر می شود

شمارهٔ ۶۱۵

از آن گلگشت با غم بر سر فریاد می آرد

که سیر اومرا از خندهٔ گل یاد می آرد

به حسرت لخت دل از جیب آهم بر زمین آید

چو آن برگ گلی کز بوستانش باد می آرد

شمارهٔ ۶۱۶

زمی حسن فرنگش چون به فکر آب و رنگ افتد

چنان رخسارش افروزد که آتش در فرنگ افتد

اگر زخم تو ننوازد مرا از گرمی آهم

چنان کز نوک مژگان اشک پیکان از خدگ افتد

شمارهٔ ۶۱۷

نه همین عشق سر و تن دل و جان را هم خورد

لخت لخت جگر شیردلان را هم خورد

آن ستمکار که پرمایهٔ بخل است دلش

نه همین نان ستم غصهٔ آن را هم خورد

شمارهٔ ۶۱۸

مار زلفش را نمی دانم چه افسون می کند

مشک را در نافهٔ آهوی چین خون می کند

بسکه با خاک گلستان است استعداد فیض

سرو را یک مصرع برجسته موزون می کند

شمارهٔ ۶۱۹

بگو به پیرمغان که شبها به روی میخواره درنبندد

که هر که بهر شکست دلها کمر ببندد، کمر نبندد

شب فراقت سر تو گردم به گرد خاطر مگرد چندین

حذر که آهم چو نخل شعله بری به غیر از شرر نبندد

زبخت واژون و جوش گریه ز طالع دون و فرط زاری

هجوم اشکم شب وصالت عجب که راه نبندد

به ترک دنیا مگر توانی ز رنج مردن نجات یابی

کسی که در شد به کنج عزلت کمر به قصد سفر نبندد

به آب و تاب گل جمالت به حسن رخسار و عقد دندان

هوا نگرید چون نخندد سمن نروید گهر نبندد

شمارهٔ ۶۲۰

تنها نه چرخ بی سر و پا رقص می کند

هر ذره ای ز شوق جدا رقص می کند

تا گشته ایم مطلع خورشید معرفت

از شوق ذره ذرهٔ ما رقص می کند

بر دوش آه لخت دل خونچکان من

چون برگ گل به روی هوا رقص می کند

همچون شراره ای که بود در میان دود

در زلف آن پری دل ما رقص می کند

غلطد به دل اگر ز دل آید سخن برون

گوهر بروی آینه ها رقص می کند

دیروز بی تو بود زمینگیر ساغرم

امروز با تو نام خدا رقص می کند

شد چون شرر ز پردهٔ فانوس جلوه گر

از بس نگار من به حیا رقص می کند

ما در هوای دوست به رنگ شراره ایم

یعنی که ذره ذرهٔ ما رقص می کند

دل جوش خسروی زند از فیض نیستی

عنقای ما به بال هما رقص می کند

جویا ز جوش شوق ز دل تا به دیده ام

هر قطرهٔ سرشک جدا رقص می کند

شمارهٔ ۶۲۱

به لقای تو هر آن دیده که روشن باشد

همه جا در نظرش وادی ایمن باشد

دل به الطاف ستم پیشه تسلی نشود

نبرد تشنگی آبی که در آهن باشد

گرد ظلمت ز بس از صرصر آهم پاشید

لاله را ، داغِ چراغِ تهِ دامن باشد

چرب نرمی مبر از حد، دل افروخته ام

نه چراغی است که محتاج به روغن باشد

انجم از شوخی چشم تو پریشان حالند

ماه در پیش رخت سوخته خرمن باشد

هر که را زُورقِ طاقت ، شده طوفانیِ عشق

گر همه کام نهنگ است ، به مأمن باشد

در چراغی که بود زنده به عرفان، جویا

از گداز دل افروخته روغن باشد

شمارهٔ ۶۲۲

از سخن یک جو نه بر قدر سخن پرور فزود

کی ز گوهر بر بهای رشتهٔ گوهر فزود

آه از غفلت که بر زنجیر طول آرزو

قامت خم گشتهٔ ما حلقهٔ دیگر فزود

رونق دیگر گرفت از عجز من بازار ناز

پیچ و تابم تیغ بیداد ترا جوهر فزود

اشک بر مژگان خونین جلوهٔ دیگر کند

رشتهٔ رنگین ما بر قدر این گوهر فزود

سایهٔ خط بر گل رویش قیامت کرده است

زلف بر هم خورده اش بر شور این محشر فزود

همچنان جویا که از زیور فزاید زیب حسن

حسن بالا دست او بر زینت زیور فزود

شمارهٔ ۶۲۳

بس که گوهر بر کنارم چشم خون‌پالا فشاند

بی‌نیازیم آستین چون موج بر دریا فشاند

از شکفتن غنچه آب روی گلشن را فزود

گوییا مشت گلابی بر رخ گلها فشاند

روسفیدی را که دل گنجینهٔ مهر تو شد

بر جهان چون صبحدم دامان استغنا فشاند

چشم دارم سرو رعنایی برون آید زخاک

تخم اشکی دیده ام کز یاد آن بالا فشاند

بسکه از نظارهٔ او در گداز حیرت است

شمع محفل پیه چشم از دیدهٔ بینا فشاند

هر که بشکسته ست از سنگ جفا جویا دلی

در حقیقت پیش راهش ریزهٔ مینا فشاند

شمارهٔ ۶۲۴

از زمین و آسمان هرگز دلم آبی نخورد

تر نمی گردد دماغ خواهشم زین صاف و درد

پاس خود کی می تواند اهل نخوت داشتن

خویش را گم می کند آری به خود هر کس سپرد

ایمن است از دست انداز خزان حادثات

در ره آزادگی چون سرو هر کس پا فشرد

دوش آن ماه تمام از روزنم طالع نشد

تا سحرگه دیده ام بی او کواکب می شمرد

سود می گردد زیانها جمله در بازار او

هر که جویا خویش را در عشق بازی باخت، برد

شمارهٔ ۶۲۵

کسی که در طلبش درد جستجو دارد

همیشه گریه چو گرداب در گلو دارد

هوای باده بود در سری که بی مغز است

شراب، نسبت نزدیک با کدو دارد

ز شور لعل تو یکبار هر که کام گرفت

دلی به سینه نمکسود آرزو دارد

چمن به چشم حقیقت نهال کردهٔ تست

ز روی و موی تو گل رنگ فیض و بو دارد

به تنگنای بدن جان چسان بیاساید

که خلوتش زعناصر چهار سو دارد

گرفته کون و مکان را فروغ مهر رخش

کدام ذره نه در سر هوای او دارد

صفای دل ز غبار مذلت است ایمن

که آینه بر هر کس که رفت رو دارد

فروغ باده در آن رنگ رو تماشا کن

بلی صفای دگر در گل آب جو دارد

به چشم کم منکر بی زبانی ما را

که بانگاه کسی راه گفتگو دارد

ز سحرکاری چشمش به حیرتم جویا

که مست خواب خمارست و گفتگو دارد

شمارهٔ ۶۲۶

زخم دلم چو غنچه فراهم نمی شود

ممنون چرب نرمی مرهم نمی شود

از منعمی بخواه که هر چند می دهد

هیچ از خزانهٔ کرمش کم نمی شود

زاهد، به حسن خلق، گرفتم فرشته شد

اما هزار حیف که آدم نمی شود

با آنکه هست بر دل سنگین بنای او

هرگز اساس عهد تو محکم نمی شود

صبحی نشد که جانب خورشید عارضت

چشمم روان چو دیدهٔ شبنم نمی شود

بتوان عیار مرد گرفت از فروتنی

شمشیر اصیل تا نبود خم نمی شود

اعجاز حسن بین که زگلزار عارضش

جویا به چیدن تو گلی کم نمی شود

شمارهٔ ۶۲۷

چو آفتاب جمال تو آشکاره شود

چراغ لعل به فانوس سنگ خاره شود

نشان آبله افزود حسن روی ترا

یکی هزار شود ماه چون ستاره شود

عنان حزم مبادا زکف دهد که دلت

میانه رو چو بود بحر بیکناره شود

زغنچهٔ گل صد برگ می رباید گوی

به دست جور تو جیبی که پاره پاره شود

ز روی گرم تو آتش پرست گردد شیخ

زچشم مست تو زاهد شرابخواه شود

بیا که خوردهٔ جان در تن فسرده مرا

ز دیدن تو به صد شوخی شراره شود

خدنگ آن مژه جویا ز خاره می گذرد

مباد مستی چشم چنین گدازه شود

شمارهٔ ۶۲۸

غنچه در صحن چمن دل را نه آسان واکند

این گره را قطرهٔ شبنم به دندان واکند

آفتاب من به نقد جان چو شد جولان فروش

صبح را پیش از دو دم نگذاشت دکان واکند

بسکه می چسبند لبهایش ز شیرینی بهم

در شکفتن چون زهم آن لعل خندان واکند

می تواند گوهر مقصود را در عقد داشت

عقدهٔ تن را کسی کز رشتهٔ جان واکند

فتح ابواب است در بدن کلید موج می

بر رخ احباب درهای گلستان واکند

شمارهٔ ۶۲۹

سوار شو که جمالت یکی شود

خوش آب و رنگ شود چون نگین سوار شود

ز تار زلف دل ما به دام شانه فتاد

که مرغ رشته به پا صید شاخسار شود

به دلخراشی هر خار بایدم تن داد

مرا که نکهت گب بر دماغ بار شود

کسی که سرکشی از چشم مردمش انداخت

به دیده جای بیابد اگر غبار شود

زسوز عشق، مددجوا که عقدهٔ دل را

اگر گداخته شد بحر بی کنار شود

چو غنچه خندهٔ مستی بزیر لب دارد

دلی که سرخوش پیمانهٔ بهار شود

نشان آبله افزود حسن روی ترا

که چون ستاره شود مه یکی هزار شود

زتیره روزیم امیدها بود جویا

رخ سمر ز نقاب شب آشکار شود

شمارهٔ ۶۳۰

چه کامها که قدح از تو برنمی گیرد

چه مایه فیض کزان لعل تر نمی گیرد

بکن ستایش اهل کمال در غیبت

که روی آینه را کس به زر نمی گیرد

بود زسرمهٔ آهم فروغ دیده مهر

که این چراغ به هر شعله در نمی گیرد

بتی که نیست خبردار خویش از مستی

چه می شود اگر از ما خبر نمی گیرد

مدار چشم رهایی زتنگنای تنش

دلی که دامن آه سحر نمی گیرد

بجاست بلبل اگر صبح و شام می نالد

بلاست عشق نگاری که زر نمی گیرد

اگر نه آتش می در میان بود جویا

میان عاشق و معشوق در نمی گیرد

شمارهٔ ۶۳۱

گل فیض از ریاض حسن زاهد چیدنی دارد

چرا می پوشی از حق چشم، باطل دیدنی دارد

که با چشم سخن گویت تواند بود همدستان

سرت گردم زبان ناز هم فهمیدنی دارد

گره بیگانه است از جبههٔ گل شوخ من واشو

چه گفتم غیر یک قربان شوم رنجیدنی دارد

شمارهٔ ۶۳۲

آمدی چون چشم روزن دیده بیخواب از تو شد

همچو گوهر خلوتم لبریز مهتاب از تو شد

برق حسنت مضطرب سازد دل فولاد را

بی مروت! جوهر آیینه سیماب از تو شد

آتش است آتش، منه دست نوازش بر دلم

با وجود آنکه عمری پیش ازین آب از تو شد

عاشق آزاری به این حد شیوهٔ خوبان نبود

جای من در نازنینان این ادا باب از تو شد

رفتی و رنگ رخم دیشب سبک خیز از تو بود

آمدی و بخت غیر امشب گرانخواب از تو شد

اینقدرها شکوه از سودای عشق او چرا؟

نیم نازی کرده ای نقصان و داراب از تو شد

شمارهٔ ۶۳۳

پیچ و خم مو را چو آن مشکین سلاسل می‌دهد

داد بی‌تابی دلم چون مرغ بسمل می‌دهد

محرم لب گشت پیغام دل از سعی زبان

هرچه آرد موج از دریا به ساحل می‌دهد

کامیابست آنکه می‌بندد کمر بر مطلبی

چشم او در کار دل بردن ز ما دل می‌دهد

می‌رسد از پهلوی خم ساغر و پیمانه را

آنقدر فیضی که دل را پیر کامل می‌دهد

در بلا خرسند دارد چرخ اهل درد را

برگ عیش عاشقان از پارهٔ دل می‌دهد

تخمی از اشک ندامت گر بیفشاندی به خاک

شاد زی من ضامنم جویا که حاصل می‌دهد

شمارهٔ ۶۳۴

چو او در بزم ارباب هوس می‌رفت و می‌آمد

مرا جان در بدن همچون نفس می‌رفت و می‌آمد

ز شوق دیدن لعلش سحرگه غنچهٔ گل را

تذرو رنگ بیرون از قفس می‌رفت و می‌آمد

اگرچه پای سعیم بود در دامان صبر، اما

دلم در سینه مانند جرس می‌رفت و می‌آمد

روان بی‌قرار از جسم غم فرسوده‌ام بر لب

به شوق پای‌بوست هر نفس می‌رفت و می‌آمد

ز دل‌سختیش جویا همچنان کز کوه برگردد

فغانم جانب فریادرس می‌رفت و می‌آمد

شمارهٔ ۶۳۵

آشنا با عشق اگر شد عقده دل واشود

قطره دریا می شود چون واصل دریا شود

قفل بر مخزن نشان مایه داریهای اوست

راز عشق از بستن لب بیشتر رسوا شود

قامت و رفتار او را دید چون سرو چمن

شد خرامان تا بلا گردان آن بالا شود

بسکه دزدیم نگاه شرم ازرخسار یار

چشم دارم دیدهٔ داغ دلم بینا شود

نکته پیرا باش با من بهر پاس عزتم

گر ببندی لب زبان مردمان گویا شود

همچو مجنون می تواند داد رسوایی دهد

پردهٔ ناموس هر کس دامن صحرا شود

ناامیدی در غمش سرمایهٔ دیوانگی است

سوخت چون در پردهٔ دل آرزو سودا شود

چون هوای صبحگاهی فیض می بارد ازو

ابر عالمگیر آهم گر فلک پیما شود

خویش را آویخت شاخ گل به دامان نسیم

تا به آسانی بلاگردان آن بالا شود

من غلام آنکه جویا بیند اسرار دو کون

دیده ای کز سرمهٔ خاک درش بینا شود

شمارهٔ ۶۳۶

در دل، آنانکه غم یار نهان می دارند

شعله ای را بخس و خار نهان می دارند

عزلت آنانکه گزیدند پی شهره شدن

راز در پردهٔ اسرار نهان می دارند

غنچهٔ لاله صفت چون جگر آشامان

داغ را در دل افگار نهان می دارند

به سر زلف تو آنانکه دلی باخته اند

مهره را در دهن مار نهان می دارند

حیف از آن آینهٔ دل که ز گرد کلفت

در پس پردهٔ زنگار نهان می دارند

پرده داران حرمخانهٔ اسرار ترا

از دل و دیدهٔ خونبار نهان می دارند

می گزیدند کسانی که زمردم جویا

یار از دیدهٔ اغیار نهان می دارند

شمارهٔ ۶۳۷

سالکانی که به خورشید رخت دل بستند

شبنم آسا به نگه سوی تو محمل بستند

به طپش از قفس، امید رهایی غلط است

این طلسمی است که بر بازوی بسمل بستند

رنگ شادی به رخ از پهلوی دل چشم مدار

این حنا غنچهٔ گل را به انامل بستند

رهروانی که فروماندهٔ استدلالند

سدی از سنگ نشان در ره منزل بستند

می زند سرو روانت به صنوبر پهلو

بسکه بر قد تو ارباب نظر دل بستند

دل بدادند کسانی که به دریا، جویا!‏

غالبا زورق امید به ساحل بستند

شمارهٔ ۶۳۸

کامت چو در شوی به خطرها همی دهند

در بحر غوطه زن که گهرها همی دهند

در فکر روزیانه مخور غم که هر سحر

از آفتاب زر به سپرها همی دهند

جایی که پردهٔ لب اظهار خامشی است

فریاد را چه مایه اثرها همی دهند

از سرد و گرم حادثه چون نخل سربلند

یکره زجا مرو که ثمرها همی دهند

آن سرگذشته ای که بجست از میان کار

روز جزا چه تاج و کمرها همی دهند

جویا دماغ ساغر عشقست شیرگیر

دلها همی برند و جگرها همی دهند

شمارهٔ ۶۳۹

چو از فکر کام تو حاصل شود

زبان خار پیراهن دل شود

بود دست گل باز چون آینه

به آن آینه رو مقابل شود

از آن ناز او اینقدر می کشم

که طبعش به بیداد مایل شود

زبارندگی های ابر مژه

فلک رود نیل و زمین گل شود

ز غفلت بیندیش جویا که صید

به دام افتد آن دم که غافل شود

شمارهٔ ۶۴۰

هرکه در عشقت ز مژگان اشک نابش می‌چکد

غالبا خوناب خامی از کبابش می‌چکد

بر گل رویت نگاه شعله‌آشامان عشق

اندکی گر پا بیفشارد گلابش می‌چکد

هرکه دارد گریه‌اش سامان آهی در گره

اشک از مژگان تر همچو حبابش می‌چکد

تشنه‌لب زخمی که من دارم در آغوش هوس

تیغ او را بس که می‌افشارد آبش می‌چکد

باده پیمایی که باشد ساقی کوثرپرست

فیض از دامان تر همچون سحابش می‌چکد

درس عشقی هر که جویا بیش می‌سازد روان

صاف منصوری ز اوراق کتابش می‌چکد

شمارهٔ ۶۴۱

آنکه زلفش به دلم دست تطاول پیچد

دود در خلوتش از نکهت سنبل پیچد

پلکها چون بگذارد بهم از مستی خواب

سرمه از نرگس او در ورق گل پیچد

مخزن گوهر مقصود شود همچو صدف

پای سعی آنکه به دامان توکل پیچد

داغ دارد دل مستغنی ما منعم را

پنجهٔ بی طعمی دست تمول پیچد

رفتی از ساحت گلزار و نسیم سحری

بی تو چون شعله به بال و پر بلبل پیچد

گره از کار دل آسان بگشاید جویا

دامن صبر چو بر دست توسل پیچد

شمارهٔ ۶۴۲

عجزم از عشق محال است عنان تاب شود

حسن این بادیه سد ره سیلاب شود

هر که لبریز هوای تو بود همچو حباب

پیرهن بر تنش از آتش دل آب شود

بسکه سرگشتگی از صورت حالم پیداست

روبرویم چو شود آینه گرداب شود

گر چنین روی تو دل را به طپش اندازد

جوهر آینه ها محشر سیماب شود

پیش او گریهٔ ما را چه اثر کز شبنم

گل خورشید محال است که سیراب شود

دشمن سخت دل، از لطف، ملایم گردد

روی گرم است کزو آهن و سنگ آب شود

دور از آن چاه زنخدان شب هجرش جویا

عضو عضوم همه در گریه چو دولاب شود

شمارهٔ ۶۴۳

بلبلی نیست دل خسته که نالان نشود

داغ عشق تو گلی نیست که خندان نشود

توبه کرد آنکه زهم صحبتی دختر رز

مرد باشد اگر از کرده پشیمان نشود

جنگ را خوی تو داده است در آفاق رواج

مهر با صبح چرا دست و گریبان نشود

صبر را لنگر خود ساز که در لجهٔ عشق

زورقی نیست که سیلی خور طوفان نشود

سایهٔ کیست که در تربیت گل کو شد

قد رعنای تو گر سرو گلستان نشود

هیچکس بهره ای از نکهت زلفش نبرد

گر نسیم سحری سلسله جنبان نشود

چشم پرحرف تو در فکر سخن پردازیست

از چه جویای تو امروز غزلخوان نشود

شمارهٔ ۶۴۴

ز روز حشر شهید ترا چه بیم بود

در دو لخت بهشت از دل دو نیم بود

به روی لالهٔ داغ درون بغلتد آه

چو صحن باغ که جولانگه نسیم بود

کناره جوی مباش از شعار اهل کرم

کز این میان چو شوی کار باکریم بود

کدام درد بود سخت تر ز بیدردی

دل صحیح بر عاشقان سقیم بود

همین سلامت نفس از خدا طلب جویا

که روز حشر سوال از دل سلیم بود

شمارهٔ ۶۴۵

چشم مخمور تو چون بازار صهبا بشکند

از شکست رنگ می ترسم که مینا بشکند

موج صاف لعلگون، در ساغر زرین او

خار در پیراهن گلهای رعنا بشکند

تا شود استاد از آن اندام طور جلوه را

سرو زانو پیش آن شمشاد بالا بشکند

هر سر موز کز بناگوش تو سر بیرون کند

یک گلستان خار حسرت در دل ما بشکند

در حریم وصل او از سودن مژگان به هم

خارها در چشم ارباب تماشا بشکند

بخت بین! کآرد به دست ار لاله جامی در چمن

کاسهٔ بدنامی او بر سر ما بشکند

از نم اشک ندامت ساز چون تار حریر

گر ترا در پای دل خار تمنا بشکند

مست می از بسکه شوخ افتاده جویا دور نیست

شیشهٔ رنگم اگر در بزم صهبا بشکند

شمارهٔ ۶۴۶

تا بر رخ تو زلف پریشان نمی شود

آشفته خاطریم به سامان نمی شود

ارباب جستجوی به راهش سپرده اند

آن پای را که رزق مغیلان نمی شود

کو لمحه ای که پنجهٔ مژگان شوخ او

با چاک سینه دست و گریبان نمی شود

آن را که یکه تاز ره جستجوی اوست

پای طلب حصاری دامان نمی شود

چون شمع در سری که نباشد هوای عشق

از پای تا به سر همه تن جان نمی شود

جویا دل تو نشکفد از یک جهان نشاط

طرف می تو ساغر دوران نمی شود

شمارهٔ ۶۴۷

گل به آن روی نکو می ماند

مل به لعل لب او می ماند

ماه اگر ماه شب چارده است

بی کم و کاست به او می ماند

ستم و جور بمن می گذرد

به تو ای عربده جو می ماند

باده تر طیب دماغم نکند

سر خشکم بکدو می ماند

ساغر می چو لبالب باشد

به تو ای آینه رو می ماند

جوهر تیغ ستم در کف چرخ

کی به آن پیچش مو می ماند

رفتم از سیر گل و غنچه ز دست

این بجام آن به سبو می ماند

مژه بر دور دو چشمم جویا

به کنار لب جو می ماند

شمارهٔ ۶۴۸

رهی از خود نرفتن غیر گمراهی نمی‌باشد

ز خود تا آگهی می‌باشد آگاهی نمی‌باشد

در آن وادی که نبود رهروان را رو سوی مقصد

اگر باشی دلیلی غیر گمراهی نمی‌باشد

ادب از طره‌اش کوتاه سازد دست سعیم را

وگرنه با کمند زلف کوتاهی نمی‌باشد

جبین ناز را چندین منه بر ساعد سیمین

سرت گردم قران ماه با ماهی نمی‌باشد

کند یکرنگ با معشوق، جذب عشق، عاشق را

که رنگ کهربا جویا به جز کاهی نمی‌باشد

شمارهٔ ۶۴۹

دل به قدر عقل هر کس را اسیر غم شود

چون سبک مغزی فزون شد سرگردانی کم شود

آدمیت فوق خوبیها بود، خوارش مگیر

آنکه بتواند ملک گردید، کاش آدم شود

گر غباری ز آستان عشق بنشیند به کوه

سونش الماس جزء اعظم مرهم شود

صبحدم چون بی نقاب آمد به گلشن بوی گل

از گداز شرم بر رخسار او شبنم شود

بسکه در هجر تو، جویا تن به سختی داده است

در رگش مانند مژگان تو نشتر خم شود

شمارهٔ ۶۵۰

در این زمانه خوشش باد اگر غمی دارد

ز فوت وقت هر آن دل که ماتمی دارد

ببند چشم و دهن را از دیدن و گفتن

غمین مباش که هر زخم مرهمی دارد

کسی که ساخت به بیش و کم توکل و حرص

نه فکر بیش و نه اندیشهٔ کمی دارد

دلی که بستهٔ آن زلف عنبرین گردید

عجب نباشد اگر حال درهمی دارد

تو کامیاب تجرد نه ای چه می دانی

که ترک کام دو عالم چه عالمی دارد

کسی که شرم کند از سیاه کاری دل

به زیر خرقه براهیم ادهمهی دارد

به تار زلف اسیر است پای دل جویا

هنوز مرغ نوآموز او دمی دارد

شمارهٔ ۶۵۱

زموج چین توانی ساده کردن گر جبین خود

کشی چون آفتاب آفاق را زیر نگین خود

توانی در کمند وحدت آری خویش را آسان

پس زانوی عزلت گر نشینی در کمین خود

کند آن کس که از شب زنده داری چشم دل روشن

ید بیضا برون آرد چو شمع از آستین خود

به چشم خواب اگر ریزی نمک از صبح بیداری

توانی ساخت چون انجم فلک ها را زمین خود

مکافات عمل پشت لبش را سبز خواهد کرد

به آن زهری که از دشمنام دارد در نگین خود

زآشوب پریشان خاطری ها جمع کن خود را

که چون خرمن شوی سازی جهانی خوشه چین خود

به شوق عشق بازی خویشتن را زنده می دارم

کسی چون من نباشد در جهان جویا رهین خود

شمارهٔ ۶۵۲

می نشاط که در جام شاه ریخته اند

به ساغر دل هر خاک راه ریخته اند

ترا شراب به چشم سیاه ریخته اند

مگوی چشم به جان نگاه ریخته اند

خمیر مایهٔ صبحست از صفا بدنت

ترا به قالب خورشید و ماه ریخته اند

دلم ز یاد بناگوش او نیاساید

که فیض در قدم صبحگاه ریخته اند

نهفته شمع رخت در هجوم پروانه

چنین که بر تو زهر سو نگاه ریخته اند

هزار شکر که صد دوزخ از حجاب نگاه

زدل مرا به لب عذرخواه ریخته اند

چه دور از نفسم بوی درد اگر شنوی

که گداز دلم شمع آه ریخته اند

ز فیض مدحت ساقی کوثرم جویا

شراب عفو بجام گناه ریخته اند

شمارهٔ ۶۵۳

فصل نوبهاران است ابر در خروش آمد

نغمه سنج شد بلبل، خون گل به جوش آمد

صبح روز باران است مفت می گساران است

باده بی محابا زن ار پرده پوش آمد

هیچکس نمی ماند بی نصیب از قسمت

صاف روزی گل شد لاله دردنوش آمد

بهر وصف رخسارش پیش حسن گفتارش

جمله تن زبان غنچه گل تمام گوش آمد

در دلش ز بس شوخی صد زبان نهان دارد

گر ز شرم در ظاهر غنچه سان خموش آمد

موسم بهاران است دور دور مستان است

محتسب غزلخوان است شیخ باده نوش آمد

نقد جان به کف جویا می روم سوی گلشن

مژده نوجوانان را باغ گل فروش آمد

شمارهٔ ۶۵۴

عشاق همچو دل به بر شیر خفته اند

این قوم زیر سایهٔ شمشیر خفته اند

از برق تیغبازی تقدیر بی خبر

خامان به ناز بالش تدبیر خفته اند

جمعی که غافلند ز حق با وجود علم

با دیده های باز چو زنجیر خفته اند

آنها که گشته اند همه محو سرخ و زرد

در جامه خواب رنگ چو تصویر خفته اند

جمعی که دل نهاده بر آن طاق ابروند

از سر گذشته بر دم شمشیر خفته اند

اشعار عاشقانهٔ جویا ز جوش درد

مانند ناله در بر تأثیر خفته اند

شمارهٔ ۶۵۵

لب تو چون نمک نوشخند خواهد شد

صدای قهقههٔ گل بلند خواهد شد

چنین که گشته نمک پاش خنده لعل لبت

علاج درد دل دردمند خواهد شد

عجب که مهر به معراج حسن او برسد

شراره ای چقدرها بلند خواهد شد

دلم عبث نه به آن زلف عنبرین آویخت

به بام عرش برین زین کمند خواهد شد

چنین که گرمی خوی تو دلنواز من است

به بال ناله ز خویش این سپند خواهد شد

چنین که بندهٔ شاه ولایتی جویا

امید هست که کارت ز بند خواهد شد

شمارهٔ ۶۵۶

هر که محو جلوهٔ جانان شود، جانان شود

قطره، عمان می شود چون واصل عمان شود

همچو آن بلبل که بر روی گل مستی کند

بوسه از لبها به رخسار تو بال افشان شود

پای مژگانت ز گرد سرمه می آید به سنگ

این سزای آنکه از چشم تو روگردان شود

محو دیدار تو از فیض نگاه چشم پاک

همچو شبنم می تواند پای تا سرجان شود

نشتر مژگانش از بس زهر چشم آلوده است

شمع آسا هر رگم در استخوان پنهان شود

پرده پوشی بیشتر رسوا کند دیوانه را

همچو صحرا گر همه دامن بود عریان شود

ز اهل دل جویا مجو عیب گرانجانی که در

چون به حد ذات خود کامل بود غلطان شود

شمارهٔ ۶۵۷

طعن ها زاهد به عشق پاک دامن می زند

از سفاهت آستین بر شمع ایمن می زند

رفتی از باغ و چو طاووس بدام افتاده ای

بال و پر در خاک و خون دور از تو گلشن می زند

می برد از جنگ با اغیار نقد خاطرم

می کششد خنجر به غیر و تیغ بر من می زند

بسکه پر گرد کدورت شد ز دل تا دیده ام

مهر و مه را هر نگاهم گل به روزن می زند

چون نسوزم کز غمش بر آتش پنهان دل

آمد و رفت نفس پیوسته دامن می زند

سرو قدت چون پی گلگشت آید در خرام

خنده ها جویا بهار از گل به گلشن می زند

شمارهٔ ۶۵۸

غنچه مانند این دهن باشد

چون دهان تو بی سخن باشد

پی بوحدت بریم از کثرت

خلوت ما در انجمن باشد

گل داغ تو بر زمین دلم

باغ باغ و چمن چمن باشد

سیر و دورم ز بس سبکروحی

بوی گل وار در وطن باشد

غنچه با ترزبانی سرشار

پیش نطق تو بی دهن باشد

قدر شکر شکست زو جویا

لب لعلش شکرشکن باشد

شمارهٔ ۶۵۹

می به جام گل از آن رخسار زیبا ریختند

رنگ سرو از سایهٔ آن قد رعنا ریختند

خلوت دل روشن از فیض ریاضت می شود

شمع این بزم از گداز پیکر ما ریختند

خواستم تا در خیال آرم شکوه عشق را

چشم چون برهم زدم در قطره دریا ریختند

شرم افشای حقیقت مهر لب شد هر قدر

صاف منصوری به جام طاقت ما ریختند

خوش نگاهان امشب از هر جنبش مژگان شوخ

ترکش تیری مرا در سینه یکجا ریختند

روشن از کیفیت معنی است بزم اینجا، مگر

از گداز شیشهٔ دل شمع مینا ریختند

کم کسی از آن حسن نیم رنگش آگهست

معنیی بود اینکه جویا در دل ما ریختند

شمارهٔ ۶۶۰

بحر را چشم تر ما از نظر می افکند

کوه را بار غم از کمر می افکند

گر زبانم ریزه خوان شکوه شد از جا مرو

شعلهٔ عشقست گاهی هم شرر می افکند

وادی خونخوار عشق است اینکه در گام نخست

ناخن از سر پنجهٔ شیران نر می افکند

در دلم کز صاف یکرنگیست تخمیر گلش

هر نفس نیرنگ او رنگ دگر می افکند

ماه نو امروز اگر با ابروش در همسری است

هفتهٔ دیگر تماشا کن سپر می افکند

شوخی حسن ترا نازم که از موج صفا

خار در پیراهن آب گهر می افکند

هر که نگزیند کنار از دور پر آشوب جام

خویش را جویا به گرداب خطر می افکند

شمارهٔ ۶۶۱

به قدر دستگه پامال حب مال خواهی شد

اگر دستی نخواهی داشت فارغ بال خواهی شد

خمار آرزویم بشکن و یک جرعه بر لب نه

چو جام گل زصاف رنگ مالامال خواهی شد

اگر طاووس رنگین جلوهٔ من در خرام آید

تو هم زاهد سراپا چشم از دنبال خواهی شد

تکلف بر طرف زین دست و بازو در نظر دارد

که چون دست هما بر مایهٔ اقبال خواهی شد

شمارهٔ ۶۶۲

صید خلق اهل ریا در گوشه گیری دیده اند

دامن خود را از آن چون دام ماهی چیده اند

مولوی پر تکیه بر علمت مکن پرگاروار

آهنین پایان در این ره بیشتر لغزیده اند

قدر خود بنگر به میزان تمیز اهل طبع

مردم موزون سراسر مردم سنجیده اند

گوشه گیران فارغند از حلقهٔ اهل ریا

خویش را مانند محراب از میان دزدیده اند

غم به دل باشند اسباب تعلق برده را

همچو گل تا بوده اند آزادگان خندیده اند

پیش اهل دید جویا خودستایان را بس است

لاف فهمیدن دلیل آنکه نافهمیده اند

شمارهٔ ۶۶۳

سوار ابلق لیل و نهار خود باشد

اگر کسی بتواند سوار خود باشد

خوشا حضور نماز کسی که چون محراب

ز خود تهی شود و در کنار خود باشد

به خامشی مگریز از خطر که همچو حباب

دلت ز پاس نفس در حصار خود باشد

کسی که پاس نگه پیشه کرد چون فانوس

حصار دیدهٔ شب زنده دار خود باشد

به روی گرم چو، مهر آنکه با خلایق زیست

گل سر سبد روزگار خود باشد

کسی که کرده قناعت به قطره ای چو گهر

همیشه مایه ور اعتبار خود باشد

به هوشیاری و مستی، وقار او جویا

چو بی قراری ما برقرار خود باشد

شمارهٔ ۶۶۴

چو مهر دوست مرا در حریم جان تابد

به رنگ شمع ز نور دلم زبان تابد

به درد نکته سراباش! آه از سختی

که نارسیده به درگاه دل عنان تابد

چنانکه آینه تابان شود ز پرتو مهر

ز باده آن گل رخسار آنچنان تابد

به غیر داغ دل دردمند عاشق نیست

ستاره ای که در این تیره خاکدان تابد

چنانکه روی زمین روشن است از خورشید

فروغ جبههٔ صدقم بر آسمان تابد

برای گوهر یکدانهٔ دل جویا

ز پیچ و تاب دو زلف تو ریسمان تابد

شمارهٔ ۶۶۵

آیینه با وقار تو سیماب می شود

با شوخی تو برق رگ خواب می شود

جرأت بود مکیدن آن لب که چون نبات

تا در دهن گذاشته ای آب می شود

آن باده ای که حسن بمینای دل کند

در پرده های دیدهٔ ما ناب می شود

سرگشتگیان چاه زنخدان یار را

در گریه عضو عضو چو دولاب می شود

سرگشتگی ز صورت حالم عیان بود

از عکس رویم آینه گرداب می شود

جویا دلت بمهر علی روشن است از آن

شبها ز ود آه تو مهتاب می شود

شمارهٔ ۶۶۶

از شور جنون هیچ کس آگاه نمی بود

گر سلسله جنبان دلم آه نمی بود

ای ضعف نمانده است مرا قوت ناله

ای وای چه می کردم اگر آه نمی بود

می داشت اگر کوکب اقبال بلندی

دستم ز سر زلف تو کوتاه نمی بود

در ملک بدن شاه نمی بود دلت را

گر نقش نگین بندهٔ درگاه نمی بود

از کاهش تن شمع صفت باک ندارم

کاش آتش بیداد تو جانکاه نمی بود

می بستی اگر دیدهٔ بینش ز دو بینی

جویا احدی پیش تو گمراه نمی بود

شمارهٔ ۶۶۷

اگر غبار ره یار می توانی شد

چو صبح مطلع انوار می توانی شد

به رنگ مردمک از ترک خویشتن بینی

چراغ خلوت دیدار می توانی شد

اگر غبار ره جستجو توانی گشت

عبیر پیرهن یار می توانی شد

به مهد کام نهنگ ار توانی آسودن

حریف عشق جگرخوار می توانی شد

به چشم دل نمک شور عشق اگر ریزی

ز خواب غفلت بیدار می توانی شد

چه غم، سکندر و قیصر نگشتی ار جویا

غلام حیدر کرار می توانی شد

شمارهٔ ۶۶۸

شب که حالم زغم هجر تو دیگرگون بود

بر کفم ساغر می آبلهٔ پرخون بود

دیده دیدم که به خوناب جگر می غلتید

خبر از حال دلم نیست ندانم چون بود

معنیی نیست در این نشئه مگر با مجنون

آنکه پنداشمتش بی خرد افلاطون بود

شوخی رنگ تو می آمدم امشب بخیال

دیده ام تا به سحر جام می گلگون بود

چه کشیده است ز عالم به دماغی که نداشت

آنکه از دایرهٔ باده کشان بیرون بود

شأن هم چشمی جویا نبود مجنون را

هر سرشکی که چکید از مژه ام مجنون بود

شمارهٔ ۶۶۹

سوی گلشن شو اکسیر حیاتت گر هوس باشد

هوایش پر به دل نزدیک ماند نفس باشد

به حسرت دل ترا از رخنه های سینه می بیند

چو آن بلبل که محو گلشن از چاک قفس باشد

به راه کعبهٔ از خویش رفتن در شب هجران

دلم را نالهٔ پهلو شکافی چون جرس باشد

در این وادی نیارد کامیاب صید مطلب شد

سگ نفسی که از طول امل‌ها در مرس باشد

تو از نفس دنی مغلوب خست پیشگان گردی

هما در عالم دون همتی صید مگس باشد

در این دوران بود فریادرس را معنیی جویا

به گوش هر که فریادت رسد فریادرس باشد

شمارهٔ ۶۷۰

آن دم که باده کلفتم از سینه می برد

خورشید رشک بر دل بی کینه می برد

در هر بنا که عرض صفا می دهد رخت

هر خشت فیض یک حلب آیینه می برد

دل را ز نرگسش سیهت یک نگه بس است

پیمانه ای غبار غم از سینه می برد

موج شراب مصقل آیینهٔ دل است

کز سینه زنگ کلفت دیرینه می برد

آیینه از مثال پری طلعتان نبرد

ضعیفی که سینه از دل بی کینه می برد

ترسم برد سرشک ز دل نقد صبر را

طفل است و شوخ و راه به گنجینه می برد

جویا کسی که عور شد از کسوت کمال

خود را به زیر خرقهٔ پشمینه می برد

شمارهٔ ۶۷۱

خط به گرد عارضش گرد شمیم گل بود

سبزهٔ پشت لبش موج نسیم گل بود

لفظ و معنی در لبش با یکدگر جوشیده اند

همچو رنگ و بوی گل کاندر حریم ل بود

می کند هر کس ز سیر باغ استشمام فیض

فیض عامی لازم طبع کریم گل بود

از وفاداری شعار دلبری را تازه کن

ورنه بودن بی وفا طور قدیم گل بود

از مصاحب می توان بر حال هر کس راه برد

با تو جویا همنشین بلبل ندیم گل بود

شمارهٔ ۶۷۲

شب که در ساغر شراب ارغوان افکنده بود

پیش رویش باده را آتش بجان افکنده بود

بکر معنی کز زبانم برگ جلوه ساز

از قماش لفظ بر رو پرنیان افکنده بود

ماه را امشب فروغ حسن عالم سوز یار

تشت رسوایی ز بام آسمان افکنده بود

غنچه را بی اعتدالیهای باد صبحدم

پرده از رخسارهٔ راز نهان افکنده بود

دیدهٔ بد دور کامشب ناوک مژگان یار

ابروش را شور در بحر کمان افکنده بود

چشم بازیگوشش از بس نازپرورد حیاست

خویش را دانسته در خواب گران افکنده بود

هر که جویا بود در تعریف خود رطب اللسان

در حقیقت خویشتن را بر زبان افکنده بود

شمارهٔ ۶۷۳

دایما خون دلم زان زلف و کاکل می‌چکد

آب و رنگ گل نگر کز شاخ سنبل می‌چکد

سرو رنگین‌جلوه‌ام چون در خرام آید به ناز

خون خجلت از پر طاووس گل‌گل می‌چکد

در گلستانی که آب از جوی یکرنگی خورد

خون گل پیوسته از منقار بلبل می‌چکد

گشته‌ام در عشق او تریاکی تریاق صبر

بس که زان تیغ مژه زهر تغافل می‌چکد

زینهار از هم‌زبانی فیض کیفیت مجوی

کز لبش صاف تکلم بی‌تامل می‌چکد

حرص دارد تشنهٔ صد آرزو جویا مرا

ورنه آب گوهر از دست توکل می‌چکد

شمارهٔ ۶۷۴

عیار ناقصان از فکر کامل می تواند شد

زبان گر خامشی عادت کند دل می تواند شد

گهر در عقد گوهر با زبان حال می گوید

که بی پا و سران را جاده منزل می تواند شد

ز برگ لاله گر برداشتن توان سیاهی را

زدامان دلم داغ تو زایل می تواند شد

نباشد مستی با نقد دنیا فیض عقبی را

کف بخشش کجا چون دست سایل می تواند شد

کمال غفلت انسان بود در بند خود بودن

خوشا حال کسی کز خویش غافل می تواند شد

چرا بیکار باشد همچو گل دست نگارینت

به گردن سرو مینا را حمایل می تواند شد

ز خوان نعمت دیدارآرایی چو محفل را

کف خورشید تابان دست سایل می تواند شد

ز احوالم چه می پرسی چو دیدی اضطرابم را

تپیدنها زبان حال بمسل می تواند شد

محال است اینکه بگشاید گره از خاطرم جویا

می از یک قطره بی او عقدهٔ دل می تواند شد

شمارهٔ ۶۷۵

غمی به خاطرم از بیش و کم نمی آید

به هر دلی که رضاجوست غم نمی آید

به هر چه می کنی، امیدوار بخشش باش!‏

که از کریم به غیر از کرم نمی آید

گسیختن نتواند چو با تو دل پیوست

ز هر که رام تو گردید رم نمی آید

فغان که غافلی از نکهت کباب دلم

به هر کجا که تویی بوی غم نمی آید

امید رحم ز چشم تو عین ساده دلیست

کزین سیاه درون جز ستم نمی آید

مجوی جوهر مردی ز خودنما جویا

که هیچ کار ز شیر علم نمی آید

شمارهٔ ۶۷۶

چو انگشتان نایی دایما در رقص می آید

سرانگشت طبیب از جستن نبضم نیاساید

برای ما و خود در فکر خودسازی نمی افتد

مگر خودرای من بهر خدا خود را بیاراید

به اغوای طمع هر کس شود آبستن مردم

حذر از صحبتش اولاست کز وی فتنه ها زاید

نیارد مصقل ماه نوش از تیرگی بیرون

چنین گر از دلم آن تیغ ابرو زنگ برباید

نشاید غیر یاد وصل او دیگر تمنایی

لبش جویا به کام دل مکیدن باید و شاید

شمارهٔ ۶۷۷

تا چند رود دل پی کاری که ندارد

تا کی بود آوارهٔ یاری که ندارد

لعل لب او سوخت چسان خرمن جان را

چون آتش یاقوت شراری که ندارد

دریای غم عشق مربی گهرم راست

پرورده دلم را به کناری که ندارد

چون بار دل اهل حسد گشت ندانم

دل در حرم وصل تو باری که ندارد

جویا چه کدورت به دلش از تو نشیند

این پیکر فرسوده غباری که ندارد

شمارهٔ ۶۷۸

دست خواهش تا توان از مدعا باید کشید

خویش را در سایهٔ بال هما باید کشید

تلخ و شیرین تا به کام خواهشت یکسان شود

ساغر لبریز تسلیم و رضا باید کشید

در سواد هند خوش در کشمکش افتاده ایم

ناز منعم بیش از ابرام گدا باید کشید

می سراید چشم او در هر مژه برهم زدن

پردهٔ ناموس بر روی حیا باید کشید

که خدنگ آه از دل گه کمان ناز یار

با وجود بی دماغیها چها باید کشید

دسترس خواهی اگر جویا به کام نشأتین

پای در دامان صبر و انزوا باید کشید

شمارهٔ ۶۷۹

لب خندان به تو ای غنچه دهن بخشیدند

چشم گریان و دل خسته به من بخشیدند

زآشنایی سخن شر کن ای دل که ترا

همه دادند اگر درد سخن بخشیدند

آب و رنگی که فزون زان لب و دندان آمد

به یمن قدری و قدری به عدن بخشیدند

تا برد زخم دل غنچهٔ گل لذت درد

نمک ناله به مرغان چمن بخشیدند

بیش شد حلقهٔ زنجیر گرفتاری ما

زان دو چشمی که به آهوی ختن بخشیدند

هر قدر در سر آن زلف پریشانی بود

همه را جمع نمودند و بمن بخشیدند

دولت یاد بناگوش و قدی یافت دلم

گرچه جویا بهمن سرو و سمن بخشیدند

شمارهٔ ۶۸۰

دگر بوی کبابم از دل آواره می آید

مگر امشب ببزم آن شوخ آتشپاره می آید

چو گل کز باد نوروزی بریزد بر سر خاری

مرا دل بر سر مژگان که نظاره می آید

نشد هموار بر دل در غمش نگریستن زانرو

سرشک از دیدهٔ غمدیده ام همواره می آید

مگر ماه من امشب می شود در محفلم طالع

که هر دم در پریدن دیده چون سیاه می آید

عبث پیش فلک می نالی از بیچارگی ایدل

از این بی دست و پا درد تراکی چاره یم آید

ز برق نالهٔ جانسوز عاشق نرم گردیدن

نیاید ازدل سنگش ز سنگ خاره می آید

بلند و پست دنیا چون کند با بدگهر جویا

کی از سوهان علاج زشتی انگاره می آید

شمارهٔ ۶۸۱

دل عاشق ز منع اشک خونین غرق خون می گردد

کز افشاندن غبار دامن صحرا فزون گردد

سرت گردم بیا بر مردم چشمم ترحم کن

چو داغ لاله تا کی بی تو در گرداب خون گردد

چنین کز بخت برگردیده روگردانم از مقصد

عجب نبود درین ره راهزن گر رهنمون گردد

گرفته کار عشق و عشقبازی در حرم اوجی

که گل بر گوشهٔ دستار من داغ جنون گردد

به آب و دانهٔ اشک و هوای آه در سرها

خیال او چو فیض تربیت یابد جنون گردد

تعجب نیست گر از فیض فاضل خان سخن سنجم

به بزمش هر که جویا راه یابد ذوفنون گردد

شمارهٔ ۶۸۲

دل از مهر می و معشوقم آسان بر نمی خیزد

دلی هرگز کس آسان از سر جان بر نمی خیزد

کنم زنجیر خالی از در پرپیچ و تاب خود

چو من دیوانه ای در روزگاران بر نمی خیزد

چنان افتاده ایم از پا که فردای قیامت هم

غبار از تربت ما خاکساران بر نمی خیزد

دلی سالم نجست از صیدگاه ترک چشم او

بلی افتادهٔ آن تیر مژگان بر نمی خیزد

ز بس خاکش سریشم اختلاط افتاده با سرها

جبین از سجدهٔ درگاه جانان بر نمی خیزد

شمارهٔ ۶۸۳

هرگز از پیش نظر آن رخ رخشان نرود

که مرا خون دل از دیده به دامان نرود

آنکه از سینهٔ پرداغ من از مرهم رفت

هرگز از پنجهٔ گلچین به گلستان نرود

آنچه بر چاک دل امروز ز مژگان تو رفت

هرگز از پنجهٔ عاشق به گریان نرود

رفتن از خویش بود راهبر از مسلک عشق

نروی تا ز خود این راه به پایان نرود

قد رعناش چو در جلوه شود نام خدا

کو دلی کز پی آن سرو خرامان نرود

عشق و اندیشهٔ جمعیت خاطر هیهات

سر سودازدگان در پس سامان نرود

آنچه جویا به تن زار من از عشق رود

هرگز از آتش سوزان به نیستان نرود

شمارهٔ ۶۸۴

به شوخی برق را راه تپش بر بال و پر بندد

به تمکین کوه را چون کوچک ابدالان کمر بندد

دل از ترک علایق کامیاب مدعا گردد

بلی این نخل چون برگش فرو ریزد ثمر بندد

فغان از موج خیز عشق کز دل تا سر مژگان

به طفل اشک صد جا ره ز خوناب جگر بندد

حلاوت تا به مغز استخوانش را فرو گیرد

کمر بر کام بخشی آنکه همچون نیشکر بندد

دلم از بسکه جویا سردمهری دیده از خوبان

سرشکم بر سر مژگان به آیین گهر بندد

شمارهٔ ۶۸۵

دل را به قدر خمکده ها جوش داده اند

تا منصب قبول تو می نوش داده اند

هر لخت دل زبان دگر شد مرا به کام

تا همچو غنچه ام لب خاموش داده اند

این شیوه خاصهٔ مژه های دراز تست

هر نیش را نه چاشنی نوش داده اند

روشندلان که مسلکشان عالم رضاست

بر نیک و بد چو آینه آغوش داده اند

جوش خیالت از سر ماکم نمی شود

ما را مدام ساغر سر جوش داده اند

در روزگار اهل کمالند بی سخن

خوش رتبه ای به مردم خاموش داده اند

جویا چو موج بی سر و پایان راه عشق

دایم به لجهٔ خطر آغوش داده اند

شمارهٔ ۶۸۶

تنها نه همین یارم گوش سبکی دارد

با گوش سبک چون گل روی تنکی دارد

با شعلهٔ حسن او کز باده برافروزد

خورشید برین چون مه روی خنکی دارد

در عالم مستی هم هرگز نشود رامم

با آنکه ز خود رفته است از من خودکی دارد

صد ساغر لبریزم نشکست خمار امشب

با رطل گران ساقی دست سبکی دارد

نظاره نیابد ره بر درگه دیدارش

از لشکر خط حسنش جویا تزکی دارد

شمارهٔ ۶۸۷

نه آسان زان سر کو عاشق بیدل برون آید

ز جوش گریه هیهات است پا از گل برون آید

مجسم گشته حسن معنی گلشن به آیینی

که بو از گل به رنگ لیلی از محمل برون آید

چنان در سینه‌ام بر روی هم بنشسته گرد غم

که اشک از چشم گریان مهره‌های گل برون آید

شبی کز یاد رخسارش کند دل مجلس‌آرایی

ز لب آهم چو دود شمع از محفل برون آید

نمی در سینه‌ام نگذاشت سوز غم مگر زین پس

ز چشمم در لباس اشک خون دل برون آید

همین دل مرد را در خاک و خون عجز غلتاند

برآید با دو عالم گر کسی با دل برون آید

ز فیض گریه بار غم شود چندان سبک جویا

که اشک از دیده گویی عقده‌های دل برون آید

شمارهٔ ۶۸۸

نیکی به خلق چرخ زبرجد نمی کند

الحق چو نیک مینگری بد نمی کند

هر کس مثال آینه صافست طینتش

هرگز به روی خلق خوش آمد نمی کند

بادا زبان زبانهٔ آتش بکام او

آن کس که ذکر آل محمد (ص) نمی کند

بالفرض سرو گلشن اگر هم روان شود

مانند مصرع قدت آمد نمی کند

حدی مقرر است جفاهای ناز را

کس جور با دلی چو تو بی حد نمی کند

آن دل که گشته اینه از مصقل رضا

خوب از بد آنچه روی دهد رد نمی کند

جویا بدی ز نفس شرارت نهاد ماست

ذاتی که خیر محض بود بد نمی کند

شمارهٔ ۶۸۹

گر از بحرین چشمم ابر نیسان مایه ور می شد

صدف تفسنده مجمر می شد و اخگر گهر می شد

خوش آن روزی که از فیض می ام در بزم یکرنگی

دل از خود بی خبر یعنی ز جانان باخبر می شد

همای عشق گشتی سایه افکن گر به بحر و کان

سراسر گوهر اشک و لعل خوناب جگر می شد

شمارهٔ ۶۹۰

تا دلم هنگامهٔ مهر و وفا را گرم کرد

خوی آتشناک او بزم جفا را گرم کرد

درد کی آسان تواند جای گیرد در دلی

داغ خونها خورده تا در لاله جا را گرم کرد

پنجهٔ عصمت نپیچد زور بی زنهار می

باده نتواند سر اهل حیا را گرم کرد

سر برهنه می برد دایم به سر مهر برین

آه - عالم سوز من از بس هوا را گرم کرد

دوش جویا از ره انصاف شیخ شهر گفت

خودفروشی عاقبت بازار ما را گرم کرد

شمارهٔ ۶۹۱

قهقهه خنده مرا در غم او ناله بود

جام سرشار به لب ساغر تبخاله بود

نه همین اشک به چشمم شده چون آینه خشک

آه در دل گره از بیم تو چون لاله بود

دل که در حلقهٔ سرگشتگی آمد به کمند

مرکز دایرهٔ شعلهٔ جواله بود

کی رسد بی مدد عشق به جایی فریاد

تپش سینه و دل باد و پر ناله بود

همچو طاؤس که جویا دمش افزوده به حسن

زینت سرمهٔ آن چشم زدنباله بود

شمارهٔ ۶۹۲

با همه اعضا مرا چون ابر گریان ساختند

همچو شاخ گل سراپای تو خندان ساختند

شکرین لعلت ز موج آب حیوان ساختند

نقل دندان ترا از شیرهٔ جان ساختند

حسن شوخی را که عالم روشن است از پرتوش

در حجاب پردهٔ اظهار پنهان ساختند

نکهت گل رنگ یاقوت و خمیر صبح را

گرد آوردند و آن سیب زنخدان ساختند

خاکسارانی که از اول گریان دشمنند

همچو صحرا از لباس آخر به دامان ساختند

موج رنگ سنبل و طوفان بوی مشک را

جمع آوردند و آن زلف پریشان ساختند

خلعت مجنونی ام روزی که در بر کرد عشق

از فضای وسعت مشرب بیابان ساختند

کاکل مشکین و زلف عنبرین دستی بهم

داده جویا خاطر ما را پریشان ساختند

شمارهٔ ۶۹۳

اشک ما موج شراب دل بود

آه ما دود کباب دل بود

خالهای عارض او جا به جا

نقطه های انتخاب دل بود

سرمه و خال است باب چشم و روی

درد بی اندازه باب دل بود

می تواند لوح دل آیینه بود

جوهرش گر اضطراب دل بود

آنکه دندان بر جگر افشرده است

در فقیری کامیاب دل بود

زین غزل دانم که جویای ترا

آشنایی با کتاب دل بود

شمارهٔ ۶۹۴

هر که چون صبح خودنمایی کرد

پیرهن بر تنش قبایی کرد

عشوهٔ لاجوردیی که تراست

رنگ روی مرا طلایی کرد

چون توان دید ماه را کامشب

چهره شد با تو بی حیایی کرد

دیدهٔ من ز دیدن رویت

آشنایی به روشنایی کرد

نخورد آبی از زلال وصال

دل که او خوی با جدایی کرد

شوخ بالا بلند من جویا

سرو را خنده بر رسایی کرد

شمارهٔ ۶۹۵

در این زمانه کسی نیست رو به من خندد

مگر به روی دلم چاک پیرهن خندد

چو گل به باد دهد ساز و برگ هستی را

به هرزه هر که در این باغ یک دهن خندد

مرا ز یاد تو در سینه جوش فصل گل است

لبم ز شوق از آنرو چمن چمن خندد

شکر به قیمت خاک سیاه هند بود

چو شوخ من به دو لعل شکرشکن خندد

به قیل و قال دل اهل حال را مخراش

لب خموشی این قوم بر سخن خندد

زبان حالت گلبن باین سخن گویاست

که هر که زر بفشاند به صد دهن خندد

زده است شوخی حسنش بهار را جویا

ز رو به گل ز بناگوش بر سمن خندد

شمارهٔ ۶۹۶

‏ آتش آهم ز بس گلزار بی نم می شود

برگ گل سنگ ته دندان شبنم می شود

هر کرا در عین اقبال است چشمی بر زمین

چون مه و خورشید چشم اهل عالم می شود

در ریاض بندگی رعناتر از شاخ گلی است

گردنی کز بار تسلیم و رضا خم می شود

هر قدر افزون شود آمال کلفت آورد

آرزو چون جمع شد بالای هم غم می شود

سودهٔ الماس بسریشند اگر با خون دل

بهر زخم سینهٔ عشاق مرهم می شود

بگذرانی گر زدشمن نعمت حسن ادب

می فزاید بر تو چندانی کز او کم می شود

حاصلی غیر از پریشانی نخواهد داشتن

کشت آمالی کز آب روی خرم می شود

عاشقانش را زلعل نو خط خندان او

گلشن امید جویا سبز و خرم می شود

شمارهٔ ۶۹۷

با چمن دوش به شوخی چه اداها می‌کرد

غنچه را باد سحر بند قبا وامی‌کرد

شوخی دختر رز دیدهٔ معنی‌بینم

در پس پردهٔ رنگ تو تماشا می‌کرد

همچو بوی گلم از ضعف ز جا برمی‌داشت

گر نسیمی ز چمن روی به صحرا می‌کرد

پیش از آن دم که شود مصرع قدش موزون

کسب معنی دلم از عالم بالا می‌کرد

طعن من بر لب شیرین تو بیکار نبود

اینقدر هست که راه سخنی وامی‌کرد

دل به مستی ز لبش کام خود امشب بگرفت

مطلبی شوخ‌تر ای کاش تمنا می‌کرد

پیش از آن دم که فروچیده شود این دکان

دل سودازده با زلف تو سودا می‌کرد

شبنمی را که کف مهر ز گلشن پیچید

تکمهٔ پیرهن غنچهٔ گل وامی‌کرد

کافرم هرگز اگر موج به دریا کرده است

آنچه دور از تو تپش با دل جویا می‌کرد

شمارهٔ ۶۹۸

کدامین شب به خواب آن روی خندانم نمی‌آید

که دریاهای خون از چشم گریانم نمی‌آید

مگر زد برق آهم کاروان اشک خونین را

که عمری شد به طوف طرف دامانم نمی‌آید

کمان‌ابرویی دیدم که مانند پر ناوک

ز حیرانی به هم صف‌های مژگانم نمی‌آید

شکفتم گل گل از داغ تنمایش و زین داغم

که او هرگز به گلگشت گلستانم نمی‌آید

به پیش محرم و بیگانه غلتیدم به خون دل

کسی را رحم بر حال پریشانم نمی‌آید

دمی نبود که دل از رخنه‌های سینه از هجرت

به استقبال هر چاک گریبانم نمی‌آید

ندیدم همچو ترک چشم او قبقاج اندازی

برون کس با بت برگشته مژگانم نمی‌آید

کدامین صبحدم کاندر هوای غنچهٔ لعلش

چو گل چاک گریبان تا به دامانم نمی‌آید

چرا جویا نغلتد بر دل اهل سخن نظمم

که بر لب غیر گوهرهای غلتانم نمی‌آید

شمارهٔ ۶۹۹

وای بر دیده اگر محو بدایع نشود

بر دل افسوس که حیران صنایع نشود

بر ندارد هوست تا زخودآرایی دست

حسن کردار تو مقبول طبایع نشود

نگه مست تو پیماید اگر صاف طهور

دامن خلق تر از مسکر مایع نشود

توبه کن توبه که در چاه ضلالت افتی

دستگیر تو اگر ترک شنایع نشود

در سر زلف بتان و دل عاشق سودا

مشتری تا نشود بندهٔ بایع نشود

غم ز رسوایی خود نیست مرا در عشقت

لیک خواهم خبر حسن تو شایع نشود

تا توانی مده از دست نکویی جویا

کاین گرانمایه متاعی است که ضایع نشود

شمارهٔ ۷۰۰

اشتیاقم جام می را جان تصور می کند

هر خمی را چشمهٔ حیوان تصور می کند

در غم عشق آنکه دندان بر جگر افشرده است

خون دل را نعمت الوان تصور می کند

آنکه باشد مستی اش از ساغر سرجوش غم

چشم گریان را لب خندان تصور می کند

هر که کوشد در سرای تن پی تکریم جان

صاحب این خانه را مهمان تصور می کند

هر کرا با عالم ارواح باشد نسبتی

تنگنای چشم را زندان تصور می کند

هر که چون مجنون ما در کار از خود رفتن است

دشت را سیل سبک جولان تصور می کند

هر که تن داده است چون جویا بتسلیم و رضا

دردها را نوعی از درمان تصور می کند

شمارهٔ ۷۰۱

سخن سازی چو چشم یار در دنیا نمی باشد

بلایی در جهان مانند آن بالا نمی باشد

به حال هر که از خود رفت چون پی می توان بردن

که در راه زخود رفتن نشان پا نمی باشد

ببر از خلق تا دایم توانی با خدا بودن

کسی کو خود به تنهایی کند تنها نمی باشد

به غیر از دشت وسعت مشربی کان فیضها دارد

چراغی در ته دامان هر صحرا نمی باشد

ز تمکینت گرانبار ادب شد محفل مستان

چو گل وا شو که در بزم می استغنا نمی باشد

ز بس نادیدهٔ مهر و وفایم خوبرویان را

نمی دانم که می باشد مروت یا نمی باشد

به هر تاری ز زلفش عالمی دل بستگی دارد

بلی هر سر که بینی خالی از سودا نمی باشد

شب هجر تو چندان گریه بر من زور می آرد

که شور اشک خونینم کم از دریا نمی باشد

فور است از دورنگی تا به حدی خاطرم جویا

که بتوان گفت در باغم گل رعنا نمی باشد

شمارهٔ ۷۰۲

قصیده ای که درآن مدح مرتضی نبود

چو سبحه ای است که از خاک کربلا نبود

وجود پاک تو و ذات حضرت نبوی

چو لفظ و معنی از یکدگر جدا نبود

بود ز شیر فلک ربتهٔ سگت افزون

گدای درگه تو کم ز پادشا نبود

به کیش اهل محبت کسی که از دل و جان

غلام تو نبود بندهٔ خدا نبود

کسی که بغض تو در خاطرش گره کرده است

نمی شود ولد حیض یا زنا نبود

همین بس است بهشتم که روز بازپسین

مرا به درگه غیر تو التجا نبود

هزار شکر که از شعر و شاعری جویا

به غیر مدح سراییم مدعا نبود

شمارهٔ ۷۰۳

آه ما کی در شب هجرت فلک پیما نشد

هر حباب اشک ما همچشم با دریا نشد

مصر معموری بود از اشک و آه ما خراب

در کدامین شهر جا کردیم کان صحرا نشد

کی به بزم دلبری خون نیاز عاشقان

در هجوم ناز او پامال استغنا نشد

هر که آمد زین جهان گلهای عشرت چید و رفت

غنچهٔ امید ما بود آنکه هرگز وا نشد

تا قیامت ماند در زنگ کدورت هر کرا

مصقل آیینهٔ دل موجهٔ صهبا نشد

داد از چرخ دنی پرور که در گلزار دهر

بی دورنگی میرزای عهد ما رعنا نشد

هر که دامن بر میان در مسلک تسلیم زد

سد راه همتش دنیا و مافیها نشد

چرخ دون پیوسته جویا خون مردم می خورد

زین شراب لعل هرگز خالی این مینا نشد

شمارهٔ ۷۰۴

ز رنگ چهره ام بوی بهار درد می آید

نفس تا می کشم از سینه آه سرد می آید

شمارهٔ ۷۰۵

چه جورها که غمت با دل تباه نکرد

فغان من اثری در دل تو آه نکرد

شمارهٔ ۷۰۶

از نخستم تن ز درد عشق غم فرسوده بود

غنچه سانم دل درون بیضه خون آلوده بود

شمارهٔ ۷۰۷

آشنا با عشق اگر شد عقدهٔ دل وا شود

قطره دریا می شود چون واصل دریا شود

شمارهٔ ۷۰۸

اضطرابی دارم از آرام شوخ و شنگ تر

ناله ای از خامشی یک پرده سیر آهنگ تر

می شوم هر دم ز آغوشت جدا دل تنگ تر

دربرت خواهم کشیدن آخر از دل تنگ تر

دیدهٔ بد دور امروز از پریرویان تر است

ساده تر رخسار و چشم شوخ پر نیرنگ تر

پنجهٔ مژدگان او در بردن دلهای سخت

باشد از سرپنجهٔ فولاد زورین چنگ تر

ای ز خود غافل چه عیب دیگران بینی که نیست

از تو کس بی شرم تر، بی عارتر، بی ننگ تر

از کسی چشم حمایت باشدم جویا که اوست

مهربان تر، قدردان تر، یارتر، یک رنگ تر

شمارهٔ ۷۰۹

روم از خویشتن دنبال دلدار

مگر یابم خبر از حال دلدار

رود ناچار عمر هر که بگذشت

نرفتن کی توان دنبال دلدار

به رنگ بوی در گل از لطافت

بود تن در قبای آل دلدار

ز چشمم گریه نقش مردمک شست

نشیند تا به جایش خال دلدار

چو داغش سکه بر اقلیم دل زد

بود تن ملک و جانم مال دلدار

فتادم با وجود ضعف جویا

به رنگ سایه در دنبال دلدار

شمارهٔ ۷۱۰

ای ز فیض لطف عامت گشته خون ناب شیر

از چه در کامم چو طفل غنچه شد خوناب شیر

آه سردم کرده از یاد بناگوشت چو ماه

هر سحر در ساغر خورشید عالمتاب شیر

پیش از این گر ما در ایام شیر آب داشت

می کند در دور ما لب تشنگان در آب شیر

تا برات روزی ام بر ما در ایام شد

غنچه آسا گشت در پستان او خوناب شیر

این به طور آن غزل جویا که تمکین گفته است

من ز طفلی خورده ام در ساغر گرداب شیر

شمارهٔ ۷۱۱

فصل بهاران شده ساغر بگیر

از بط می خون کبوتر بگیر

زین رخ چشمی که ترا داده اند

خرده به گل نکته به عبهر بگیر

دامن گلچین ز شفق شد افق

کام دل از بادهٔ احمر بگیر

ساغر خورشید گرفته است ابر

از کف ساقی قدح زر بگیر

با کف خالی ز عمل روز حشر

جهد کن و دامن حیدر بگیر

شمارهٔ ۷۱۲

غفل نبرده بهره ای از روزگار عمر

وقتی که فوت شد نبود در شمار عمر

با هیچ کس وفا نکند شاهد حیات

پیداست از دورنگی لیل و نهار عمر

هرگز ندیده است کس از سایه اش نشان

از بسکه تند می گذرد شهسوار عمر

بیرون زحد عقل بود عالم شباب

دیوانگی است لازم جوش بهار عمر

کی می توان به زاری و زورت نگاه داشت

در دست هیچ کس نبود اختیار عمر

با حاجیان کعبهٔ توفیق شو رفیق

از دست تا نرفته مهار قطار عمر

یک دم ز زندگیم نشد صرف کار حق

جویا چو من مباد کسی شرمسار عمر

شمارهٔ ۷۱۳

گرچه از موج هوا چین بر جبین دارد بهار

‏ خرمی از شاخ گل در آستین دارد بهار

ملک عالم یک دهان خنده شده از خرمی

تا به رنگ لاله اش زیر نگین دارد بهار

می نماید فکر سامان می از احسان ابر

هر طرف از تاک چندین خوشه چین دارد بهار

باشد از عمر سبک رو هم سبک رفتارتر

بادپایی چون صبا در زیر زین دارد بهار

تا که آمد در چمن کز غنچه های لاله باز

در حریم سینه باغ دلنشین دارد بهار

گل ز شور خنده در گلشن قیامت کرده است

صد بهشت آباد بر روی زمین دارد بهار

این به طور آن غزل جویا که تمکین گفته است

برق جولان ابرش ابری به زین دارد بهار

شمارهٔ ۷۱۴

نونهالم را ز بس بگذاشت بر شوخی مدار

عکس در آیینه چون در چشمه باشد بیقرار

از بر خود افکند در سینه کندنها برون

هست از نامی من عاصی نگین را بسکه عار

سخت رنگین می نماید جلوهٔ موج هوا

یا زمستی بال افشان گشته طاؤس بهار

هر که بر درگاه دولت مانع سایل گماشت

چو بداری بهر خود آماده کرد از چوب دار

در برم دل داغ خوبیهای بیش از حد اوست

در نمی آید میانش از نزاکت در کنار

سوی خلق اندازد آخر از نظرها مرد را

آبرو ریزد ز چین جبهه اش چون آبشار

از خمار باده جویا بسکه امشب خشک ماند

هر لب من کار دندان می کند مقراض وار

شمارهٔ ۷۱۵

بی ذکر تو نیکو نبود پیشهٔ دیگر

بی فکر تو باطل بود اندیشهٔ دیگر

صهبای مجازم ندهد نشئه که باشد

کیفیت مستان تو از شیشهٔ دیگر

کی قطع نظر از تو توانم که دواندست

از هر مژه چشمت به دلم ریشهٔ دیگر

لبریز خیال تو ز بس گشته، نگنجد

در غمکدهٔ سینه ام اندیشهٔ دیگر

ناخن گره از کار تو جویا نگشاید

بر سینه قوی تر زن از این تیشهٔ دیگر

شمارهٔ ۷۱۶

به بیخودی شد از آن همزبان من تصویر

که هست محرم راز نهان من تصویر

کتاب بی خودی ام، حاشیه است تفسیرم

زبان حیرتم و ترجمان من تصویر

به گوش بی خبری از زبان خاموشی

بیان نموده بسی داستان من تصویر

ترا نکرده اثر در دل آه و نالهٔ من

وگرنه جامه درید از فغان من تصویر

ز ماه یکشبه هم خامه را خفی تر کن

کشی گر از مه ابروکمان من تصویر

شمارهٔ ۷۱۷

می رباید خط روی لاله گونم بیشتر

در بهاران می شود سوز جنونم بیشتر

لحظه ای بنشین نمی خواهم شود آتش بلند

می شود از رفتنت سوز درونم بیشتر

بسکه می دارم نهان در سینه دود آه را

رنگ داغ لاله می ماند به خونم بیشتر

زلف او در بردن دل هیچ کوتاهی نکرد

می رباید لیک چشم پرفسونم بیشتر

مقصدم نبود در این صحرا بجز سرگشتگی

می کند آواره جویا رهنمونم بیشتر

شمارهٔ ۷۱۸

گریم ز هجر آن گل رو چون سحاب وار

باشد شمیم گریهٔ تلخم گلاب وار

یکدم ذخیره ای است برای تمام عمر

گردآوری کنی چو نفس را حباب وار

با هر که معنیی بود از اهل روزگار

گیرد کنارهٔ نقط انتخاب وار

از هر که با تو گشته معاشر، حساب گیر!‏

نبود وجود دورنما را سراب وار

ترسم مباد آتش جویا شود خموش

از بس گریست با همه اعضا کباب وار

شمارهٔ ۷۱۹

بی جلوهٔ روی تو نظر بسته نکوتر

راه نگاه دیدهٔ تر بسته نکوتر

ناداری ما به بود از بخل توانگر

دست تهی از کیسهٔ سربسته نکوتر

افتد به جهان شور ز شیرینی حرفت

ای پسته دهن نطق تو بر بسته نکوتر

بی دیدن دیدار تو چون دیدهٔ ساغر

راه نظر از خون جگر بسته نکوتر

جویا مکن از جور فلک شکوه که خان گفت:

‏«نگشودن این حقهٔ سربسته نکوتر»‏

شمارهٔ ۷۲۰

از گل داغ جنون دارم بهاری در نظر

باشدم از اشک گلگون لاله زاری در نظر

بعد ازین چشم تو هم نامحرم رخسار تست

چون حیا دارد نگاهت پرده داری در نظر

عندلیب دل چو اشکم بر سر مژگان بود

از خیال گلرخی دارم بهاری در نظر

پیکرم از درد هجر او نمی دانم چه شد

خواب می بینم که می آید غباری در نظر

قرة العین جهان از مردمی جویا تویی

همچو نور چشم داری اعتباری در نظر

شمارهٔ ۷۲۱

شد دل دریا کنارم ته همین از چشم تر

موج قلزم گشته هر چین جبین از چشم تر

بسکه دارد در گره آهی جدا از هجر اوست

چون حباب اشکم بریزد بر زمین از چشم تر

گر نه خوناب جگر بارد ز مژگان جای اشک

کی خورد آبی دل اندوهگین از چشم تر

بسکه باشم تشنهٔ نظارهٔ دیدار دوست

در دهن زیبد اگر گیرم نگین از چشم تر

من که جویا دور ازو شب تا سحر در گریه ام

کی جدا گردد چو شمعم آستین از چشم تر

شمارهٔ ۷۲۲

اگر از سوز عشقت سوخت دل دیوانه‌ای کمتر

وگر بر باد شد خاکسترش پروانه‌ای کمتر

به پیش مستی چشمش که یارب باد روزافزون

بود سامان صد میخانه از پیمانه‌ای کمتر

نثار دوست کن گر نیم جانی در بدن داری

ز همت دور باشد بودن از پروانه‌ای کمتر

ز جوش درد بی‌او خون دل در دیده‌اش گردد

تو ای بی‌درد تا کی باشی از پیمانه‌ای کمتر

به چشم آنکه باشد خاطرش معمور دلتنگی

بود وسعت سرای عالم از ویرانه‌ای کمتر

ز بس لبریز درد عشق خوبان گشته‌ام جویا

به گوشم قصهٔ مجنون بود افسانه‌ای کمتر

شمارهٔ ۷۲۳

پای هر نخلی که بوسیدم به دوران بهار

در چمن گل بر سرم افشاند احسان بهار

از زمین هر قطرهٔ باران برویاند گلی

تخم گویی به خاک افشاند نیسان بهار

چون نباشد در چمن حیرت نگه نرگس که نیست

چشم را سیری زنعمتهای الوان بهار

تا ببندد غنچه را زنار از رگهای ابر

در فرنگستان گلشن شد کپستان بهار

چشم، نرگس، برگ گل، لب، سبزهٔ نوخیز، خط

رخ، بهار و کاکلت، ابر پریشان بهار

هر کف خالی بود دست نگارین دگر

سایه گستر بر زمین شد ابر احسان بهار

شد نسیم نوبهاران روح در جسم زمین

خاک را جویا روان بخشید باران بهار

شمارهٔ ۷۲۴

باشد ارباب رعونت را ز بی مغزی غرور

شد تهی گشتن رگ کردن به تسبیح بلور

عاشق از پهلوی بخت تیره رسواتر شود

آتش کم، بیش آید در نظر شبها ز دور

دامن فرزانگی آسان نمی آید به دست

روشن است از ریختن های دلم شمع شعور

می کند صحبت اثر در سینه صافان بیشتر

رنگ صهبا برکند پیمانه چون باشد بلور

صرفه در دیوانگی از عقل کامل دیده ام

می کنم مشق جنون در سایهٔ شمع شعور

تاک را بنگر که سر تا با رگ گردن بود

نیست جویا پادشاهان را گریزی از غرور

شمارهٔ ۷۲۵

کار دنیا فکر ای دانا ندارد اینقدر

بهر دنیا غم مخور دنیا ندارد اینقدر

وسعتی در خورد وحشت آرزو دارد دلم

عالم دیوانگی صحرا ندارد اینقدر

لاف همراهی نیارد زد به ما آزادگان

وحشت از اهل جهان عنقا ندارد اینقدر

محتسب پیمانه نوشان را به طور خودگذار

می توان برداشت دست از ما ندارد اینقدر

در خطر باشد زموج اشک جویا دیده ام

منصب شوریدگی دریا ندارد اینقدر

شمارهٔ ۷۲۶

نباشد غیر عشق نیکوانم پیشهٔ دیگر

به غیر از وصل خوبانم به دل اندیشهٔ دیگر

بجز فکر وصال او که یارب باد روزافزون

به وصل او که نبود در دلم اندیشهٔ دیگر

اگر از تهمت یک شیشهٔ می محتسب ترسی

توانم بر تو بستن هر نفس صد شیشهٔ دیگر

جهان باشد چراگاه غزالان هوس جویا

بود ماوای ما شیران همت بیشهٔ دیگر

شمارهٔ ۷۲۷

آب از گداز دل نخورد سرو آه اگر

چون داغ لاله قد نکشد از بر جگر

شفتالویی به جان ز لب یار می خریم

بیجا نگشته ایم به سودای او بمر

سرگرم رقص گشت و مباد آفتی رسد

از موج پیچ و تاب به آن نازنین کمر

مردان برای متقیان عین راحت است

بر روزه دار عید بود راحت سفر

شمارهٔ ۷۲۸

از ازل بی وحشتی نبود دل ما را قرار

طفل ما نگرفته جز در دامن صحرا قرار

دشمن هر کس به قدر خواهش او می شود

از نخستین خلق را اینست با دنیا قرار

اضطراب عشق ماند جوهر شمشیر را

بیقراری بسکه بگرفته ست در دلها قرار

مست من از بسکه بیرون گرد و شوخ افتاده است

گر شرر گردد نگیرد در دل خارا قرار

کم نشد نام خدا از شوخی او ذره ای

یک قلم با آنکه چشمش برده از دلها قرار

شوخی آهم شکوه حسن را درهم شکست

می برد جویا نسیمی از دل دریا قرار

شمارهٔ ۷۲۹

رفت می نوشیم ز یاد آخر

شیشه از طاق دل فتاد آخر

خال او از ستاره سوختگی

پا به زنجیر خط نهاد آخر

آه دل را ز جای خود برکند

رفت این مملکت به باد آخر

چشم محتش به ناخن مژگان

گره از کار دل گشاد آخر

هر که رفت از پی هوا جویا

می دهد خویش را به باد آخر

شمارهٔ ۷۳۰

نیست جز افغان مرا در بزم آن مکار کار

همچو آن بلبل که نالان است در گلزار زار

آه کامشب مانع نظاره شد در بزم وصل

پردهٔ چشم از غبار خاطرم دیواروار

شور دارد شوخی و بیتابی و ناز و نیاز

خاصه عشق ساده لوح ار باشد و عیار یار

بی گل رویی نگه در دیده سنگینی کند

بی می صافست هر دل ابر گوهر بار بار

ساغر صهبا به رنگ گل بخندد قاه قاه

شیشهٔ می هر قدر گرید به محفل زار زار

شرح پیچ و تاب زلفش گر نویسد خامه ام

می نماید دور ازو در دیده ام طومار مار

بی تکلف ته قدم در محفلم جویا که هست

می مهیا و مغنی حاضر و تیار یار

شمارهٔ ۷۳۱

به فکر نام مباش اینقدر همین زنهار

به زیر سنگ منه دست از نگین زنهار

مباش بر من دل خسته خشمگین زنهار

مشو مشابه گلهای آتشین زنهار

مرو چو سنگ سوی زیردست خود از جای

مخور به شیشهٔ دلهای نازنین زنهار

بود به نام خدا سک نقد دلها را

به هرزه خرج مکن نقد اینچنین زنهار

به عرش می رسد آن کس که میرود از خویش

ممال پای در این راه بر زمین زنهار

تو تا به چند نیاسایی از دل آزاری

تو آهوان حرم را مکن کمین زنهار

مبر ز خیره نگاهی به پردهٔ شرمش

مزن به شمع مراد من آستین زنهار

ترا که جبهه ات آیینهٔ بهشت نماست

نهان مدار به دیوار بست چین زنهار

مرو به درگه دونان برای نان جویا

هزار نیش مخور بهر انگبین زنهار

شمارهٔ ۷۳۲

چون شود محو از دل خاکی سرشت ما غبار؟

کی به افشاندن رود از دامن صحرا غبار؟

ای نسیم از کوی او مگذر که می ترسم شود

در دلش بوی گل از نازک مزاجیها غبار

بسکه بیکس دشمنند ارباب دولت، می شود

گوهر از گرد یتیمی در دل دریا غبار

مهرهٔ گل ریزدم هر قطره اشک از چشم تر

دور ازو در خاطرم بگرفته از بس جا غبار

آمدی مستانه و غمها به شادی شد بدل

باد دامانت فشاند از چهرهٔ دلها غبار

من کی ام کز من توان رنجید آنکه بی سبب

کیست جویا؟ بنده، جویا؟ خاک ره، جویا؟ غبار!‏

شمارهٔ ۷۳۳

یادش از شوخی به دل ما را نمی گیرد قرار

پرتو خورشید در دریا نمی گیرد قرار

سوز عشقت چون شرر در کاغذ آتش زده

در سراپایم دمی یکجا نمی گیرد قرار

رحشتم از بسکه با آزادگی خو کرده است

گرد ما بر دامن صحرا نمی گیرد قرار

نیستی آگه زحسن خویش کز بی طاقتی

در کفت آیینه چون دریا نمی گیرد قرار

شیشهٔ دل کی تواند سوز عشقت را نهفت

این شرار شوخ در خارا نمی گیرد قرار

بازوی صبرم کند کوه تحمل را زجای

بیقراری در دل جویا نمی گیرد قرار

شمارهٔ ۷۳۴

گذشتم از سر عشقت من و خیال دگر

گل دگر چمن دگر و نهال دگر

بس است در شب هجر توام توانایی

همین قدر که زحالی روم بحال دگر

امیدوار به عفوم، چنانکه می ترسم

مباد بیم گناهم شود و بال دگر

نشست تا به دلم چون نگین بر انگشتر

فزوده جوهر حسن ترا جمال دگر

ز آه ما که شد امروز تیره آینه ات

کشیده ایم ز روی تو انفعال دگر

ز قید نفس رهایی بسعی ممکن نیست

ز دام خویش پریدن توان به بال دگر

شنیدن خبر مرگ همگنان جویا

بس است هر دل زنده گوشمال دگر

شمارهٔ ۷۳۵

آمدی مستانه و گل گل طرب دارد بهار

خندها از غنچهٔ گل زیر لب دارد بهار

تا زشور خنده رنگ قهقهه گلها که ریخت؟

دیدهٔ بد دور طوفان عجب دارد بهار

پرورش در دامن آب و هوای خلد یافت

هم حسب دارد بهار و هم نسب دارد بهار

چهره اش برگ گل و خار کبودش یاسمن

جلوهٔ لیلی نژادان عرب دارد بهار

شمارهٔ ۷۳۶

دلم از هجر تو خون است امروز

آفت صبر و سکون است امروز

لبی از بادهٔ لعلی ترکن

نوبهار است و شکون است امروز

عالم از جلوهٔ رنگین هوا

محشر بوقلمون است امروز

تا چه آرد به سر ما فردا

توسن نفس حرون است امروز

نقد داغی به کف آور جویا

روز بازار جنون است امروز

شمارهٔ ۷۳۷

عمر رفت و هست ذوق آن بر و دوشم هنوز

تنگ دارد شوق آغوشش در آغوشم هنوز

بر زمین ناید غبار من ز دوش گردباد

بیقرار گردش آن چشم می نوشم هنوز

ای صبا مشت غبارم را به چشم کم مبین

از هواداران آن سرو قباپوشم هنوز

بر نمی خیزد غبارم ای نسیم از روی خاک

دست و پا گم کردهٔ آن چشم می نوشم هنوز

با وجود وصل ای جویا به رنگ زلف او

تیره روز از عشق آن صبح بناگوشم هنوز

نشکفته غنچه ای ز نسیم سحر هنوز

نگشاده است مرغ دلم بال و پر هنوز

صد منزل از قلمرو عنقا گذشته ایم

ناکرده نیم گام هم از خود سفر هنوز

گشتیم خاک راه و به بزمت ز آه ما

پیچیده است بوی کباب جگر هنوز

با آنکه سیل گریهٔ تلخم ز سر گذشت

لعلت بود زخندهٔ نهان در شکر هنوز

در خاک بیقرار چو مویی در آتشم

در پیچ و تاب داردم آن خوش کمر هنوز

شمارهٔ ۷۳۸

چشم آینه پرآب است از مثال من هنوز

سنگ راهم گریه می آید به حال من هنوز

بی تو از حد بگذرد در ضعف حال من هنوز

موی چشم آیینه را باشد مثال من هنوز

وادی رفتن ز خود طی کرده ام یکشب چو شمع

گرچه جز یک پر نروییده ز بال من هنوز

گرچه طبعم عندلیب بیضهٔ دلتنگی است

لامکان سیر است از وحشت خیال من هنوز

پیش از این عمری به لعلش التماسی داشتم

بال بیتابی زند از لب سوال من هنوز

برنتابد سرو آن ازک بدن دلبستگی

سر نزد یک غنچه هم از نونهال من هنوز

چشم می پوشی و سوی ما نمی بینی هنوز

ظاهرا با خاک راهت بر سر کینی هنوز

محو در غفلت به کیش ما جمادی بیش نیست

چون شرر در خاره مست خواب سنگینی هنوز

شعلهٔ طور و می شیراز و یاقوت فرنگ

فیض رنگ از عارضت بردند و رنگینی هنوز

در رم و آرامی ای دل دایم از یاس و امید

موج بحر اضطراب و کوه تمکینی هنوز

در هوای دیدنت هر دم به راهی می دویم

سوی ما یک ره به استغنا نمی بینی هنوز

خاک گردیدی و سر تا پا غبار خاطری

در فراق یار جویا بسکه غمگینی هنوز

شمارهٔ ۷۳۹

دل عاشق زفغان سیر نگردد هرگز

جرس از ناله گلوگیر نگردد هرگز

راستان هیچگه از عزم پشیمان نشوند

بی رسیدن به نشان تیر نگردد هنوز

لذت گریه نه هتر تیره دلی دریابد

آب در دیدهٔ زنجیر نگردد هنوز

نرود از دل جویا هوس لعل لبش

چشم پیمانه ز می سیر نگردد هنوز

شمارهٔ ۷۴۰

صبح شد ساقی همان مستی شب دارم هنوز

خنده ها بر گریه های بی سبب دارم هنوز

غنچه گر دارد مرا گردون ز دلتنگی چه باک

خندهٔ بی اختیار زیر لب دارم هنوز

می کند با عشق، دل زورآزماییها هنوز

می رود دست و بغل چون موج با دریا هنوز

ضعف پیری شوق عشق و عاشقی از دل نبرد

می گشاید شیشه ام آغوش بر خارا هنوز

رنگ رعنایی که سرو جنت از وی برده فیض

بر زمین از سایهٔ خود ریزد آن بالا هنوز

ساقی از جام می اش مشت گلابی برفشان

شوخی او خفته در آغوش استغنا هنوز

می زند با قامت آن شوخ لاف همسری

شرم ناید سرو را با آن قد و بالا هنوز

رفت جویا آن گل رو از نظر زان رو مراست

مردمک چون لاله داغ چشم خون بالا هنوز

شمارهٔ ۷۴۱

شد از نگاه که آشفته یار ما امروز

گرفته رنگ خزان نوبهار ما امروز

ز جوش درد تو همدوش ناله برخیزد

به هر کجا که نشیند غبار ما امروز

شمارهٔ ۷۴۲

مردم و مهر ترا در دل نهان دارم هنوز

از سر خاکم چنین مگذر که جان دارم هنوز

نالهٔ پهلو شکافی، بسکه لبریز غمم

چون نی منقار در هر استخوان دارم هنوز

شمارهٔ ۷۴۳

در دامن دل اشک ز مژگان تر انداز

این مشت شرر باز به جیب جگر انداز

آنجا که کشد معرفتش تیغ چو خورشید

چون ماه گر از اهل کمالی سپر انداز

از خویش بهر سو که روی دار امانست

زنهار از این مهلکه خود را بدر انداز

یا زان مژه کن پهلو خواهش تهی ایدل

یا بستر راحت به دم نیشتر انداز

هر شب پی تعمیر دلم تا که تو از جور

هر روز خرابش کنی ای خانه برانداز

باشد که بیفتد زچمن بیضهٔ بلبل

ای دل زفغان شعله در این مشت پرانداز

خواهی که چو شبنم روی از خود به نگاهی

جویا همه تن دیده به جانان نظراندز

شمارهٔ ۷۴۴

نوبهار آمد هوا آیینه پرواز است باز

هر طرف خیل پری سرگرم پرواز است باز؟

از طپش، شریان شوقم پردهٔ دل می درد

چشم مخمور که در اندیشهٔ ناز است باز

آشنای ناله غیر از نغمه فهم درد نیست

صحبت دل با زبان بلبلان ساز است باز

محفل افروز دلم شد یاد شمع عارضی

رنگ رویم بر هوا پروانه پرواز است باز

در برم پیراهن اشک است مانند حباب

با دل غمدیده آه سرد دمساز است باز

در بهار عارضش از آمد و رفت نگاه

پنجهٔ مژگان جویا دست گلباز است باز

شمارهٔ ۷۴۵

فریاد چقدرها خورد افسوس بر امروز

آن کس که نه دندان فشرد بر جگر امروز

از یاد بناگوش تو در باغ بهشتم

دارد نفسم فیض هوای سحر امروز

فریاد که از آتش عشق تو نمانده است

یک گوشهٔ چشم اشک مرا در جگر امروز

بر ناله من تنگ بود سینهٔ صحرا

از بار غمم کوه ببازد کمر امروز

پیداست که بسمل شدهٔ آرزوی کیست

از بال و پر افشانی مرغ سحر امروز

ساقی به نگاهی بفزا بی خودیم را

بی خویشتنم کن به دو جام دگر امروز

در خون تمنای سر کوی که غلطید

رنگین به خرام آمده باد سحر امروز

سهل است نپرسید اگر حال تو جویا

مستی که ز حالش نبود با خبر امروز

شمارهٔ ۷۴۶

مستان پی گلگشت چمن می رسد امروز

نازش به گل و سرو و سمن می رسد امروز

دور است که لب تشنهٔ خون دل خلق است

آن طفل که دستش به دهن می رسد امروز

بر غنچهٔ گل در چمن از بسکه خموشی

گر لعل تو بگرفت سخن می رسد امروز

مایل به ترنج مه و خورشید نباشد

دستی که به آن سیب ذقن می رسد امروز

هرگز نرسیده است زخورشید زمین را

فیضی که ز روی تو به من می رسد امروز

غافلی مشو از «فضل علی بیگ» که جویا

از تازه جوانا به سخن می رسد امروز

شمارهٔ ۷۴۷

به سیر باغ خرامان شد آن نگار امروز

چه مایه فیض که اندوخت نوبهار امروز

دلم زدیدنش آبی که خورده بود امشب

فرو چکید زمژگان اشکبار امروز

بود زجوش تر و تازگی به روی هوا

چو خرده های گل آتشین شرار امروز

به رنگ جوهر تیغ از وفور حیرانی است

که پیچ و تاب دلم مانده برقرار امروز

شمارهٔ ۷۴۸

غیر از ایام وصال بت دلخواه مپرس

چند پرسی ز شب هجر، مپرس آه مپرس!‏

همچو شمعم دم تقریر زبان درگیرد

جان من! آه، از این آتش جانکاه مپرس

در ره عشق تو کردم قدم از سر چو شرار

اولین گام ز خود رفتنم از راه مپرس

این یکی جان گل آن شعلهٔ افلاک گداز

از نسیم سحر و آه سحرگاه مپرس

چند پرسی که چه حال است ترا ای جویا

مستم و نیستم از حال خود آگاه مپرس

شمارهٔ ۷۴۹

معنیی گر هست با رند می آشام است و بس

چشم بیداری و به عالم گر بود جام است و بس

جاده ها دور از خرامش سینه چاک افتاده اند

کامیاب از پای بوس او لب بام است و بس

بهر دولت بگذرانی از چه بی آرام عمر

دولتی گر هست عمر من در آرام است و بس

قامتش از شیوه های دلبری مجموعه ایست

سرو را رعنایی از بالای اندام است و بس

باده نوشی بیشتر دل را گرفتارت کند

خط جام امشب به چشمم حلقهٔ دام است و بس

سعی بیجا خلق را قفل در روزی بود

بستگی در کارها جویا ز ابرام است و بس

شمارهٔ ۷۵۰

ز لب به سینه عبث نیست ترکناز نفس

بود سمندر دل صید شاهباز نفس

کسی که زنده به درد طلب بود، داند

که نیست آب حیاتی بجز گداز نفس

بغیر رایحهٔ زلف عنبر آگینت

قبول حضرت دل کی بود نیاز نفس

بغیر رایحهٔ زلف عنبرآگینت

قبول حضرت دل کی بود نیاز نفس؟

سموم گردد اگر برخورد بر آتش دل

بجاست دمبدم از سینه احتراز نفس

بکوش تا به مقام رضا رسی جویا

زکوک تا که نیفتاده است ساز نفس

شمارهٔ ۷۵۱

غنچه از دلبستگی گردیده پنهان در لباس

مفت آزادی که چون سرو است عریان در لباس

تا به کی خواهی کشیدن چادر عصمت به روی

صبح را تا کی بود خورشید تابان در لباس

زیب ارباب گهر عریان تنی باشد چو مهر

ماه از بی جوهری گردیده پنهان در لباس

از دو دامن پوش خوبان، رشک گلزار است هند

همچو گل نازک نهالانند عریان در لباس

ظاهرآرایی است کار اینجا، نه معنی پروری

خوبی هند است جویا بیش از ایران در لباس

شمارهٔ ۷۵۲

به رنگ شمع بگدازد ز سوز سینه ام تیرش

چو موج باده گردد آب خون آلوده شمشیرش

نبیند در لحد هم کشتهٔ مژگانش آسایش

که باشد هر کف خاکی به پهلو پنجهٔ شیرش

به راه انتظار ناوکش خون دل حسرت

چکد چون بخیه های زخم از مژگان نخجیرش

چنان سنگین ز گرد کلفت خاطر بود آهم

که چون آرم به لب از سینه باشد شور زنجیرش

نهدرو سوی خلوتخانهٔ دل از حیا جویا

خیالم چو کشد بر پرده های دیده تصویرش

شمارهٔ ۷۵۳

بی تو ساغر لخت دل چون لاله دارد در کفش

قطرهٔ می سوزش تبخاله دارد در کفش

کرده گلچین سخت بیرحمانه تاراج چمن

چون جرس هر غنچهٔ گل ناله دارد در کفش

نور مه بخشید عکس عارض او باده را

خط جام امشب نمود هاله دارد در کفش

عارضت تا در چمن آتش فروز رشک شد

گل ز هر برگی جگر پرکاله دارد در کفش

شمارهٔ ۷۵۴

با صدانداز نشست آن بت رعنا در پیش

غم پس سر شد و بگرفت قدح جا در پیش

راه سر منزل وارستگی از حد دور است

توسن سعی زبون دشت تمنا در پیش

کشتهٔ ناز تو بر عمر خضر ناز کند

دم تیغ تو بود از دم عیسی در پیش

پرش رنگ به گرد رم ما پی نبرد

نیس دل در ره رفتن زخود از ما در پیش

منصب دولت از او شهرت عزت از ما

وحشت ما بود از وحشت عنقا در پیش

صد جهان غم به دل تنگ تو گنجد جویا

تنگی دل بود از وسعت دنیا در پیش

شمارهٔ ۷۵۵

می مکد خون دلم را غنچه عنابی اش

می زند بر آتشم دامن قبای آبی اش

عندلیب نوگلی گشتم که از طفلی هنوز

بوی شیر آید ز رنگ چهرهٔ مهتابی اش

جز به همپروازی عنقا به مقصد کی رسد

یک نفس گر می شوی در خویش گم می یابی اش

رهبر معراج عشقم شد تپیدنهای دل

آتش شوق مرا دامن زند بیتابی اش

نیست جویا را زشوخیهای حسنش آگهی

دل به عیاری رباید کاکل قلابی اش

شمارهٔ ۷۵۶

طراوت دارد از بس نوبهار حسن سرشارش

چکد رنگ از حیا چون قطره های می ز رخسارش

به صحرایی که از خود رفتن ما خضر ره باشد

بلندی های همت می دهد یادی ز کهسارش

به گلشن بی تو گر بلبل ببیند پیچ و تابم را

شود خون و چکد مرغوله خوانیها ز منقارش

کنی نام من سرگشته گر نقش سلیمانی

به چرخ آید مثال شعلهٔ جواله زنارش

ندانم اینقدر خشکی چرا می بارد از زاهد

رگ ابری سفیدی نیست گر هر پیچ دستارش

قناعت چون بیارایید دکان خودفروشی را

به نقد تنگ دستی می شوم جویا خریدارش

شمارهٔ ۷۵۷

سرشته اند ز فیض هوای صبح تنش

زموج پرتو ما هست تار پیرهنش

تپد شهید نگاه تو در لحد تا حشر

کنی ز پردهٔ چشم غزال گر کفنش

توان ز حسن کلامش شنید بوی بهار

به رنگ غنچهٔ خوشبو بود لب از سخنش

ز بزم وصل توام برد بیخودی دل تنگ

چو غنچه ای که برد گلفروش از چمنش

وظیفه خوان صفات لبت بود جویا

سزد چو غنچه پر از زرکنی اگر دهنش

شمارهٔ ۷۵۸

تا یاد ترا کرده دلم راهبر خویش

پر در پر عنقا بپریدم ز بپریدم ز بر خویش

تا بام قفس قوت پرواز ندارم

شرمنده ام از کوتهی بال و پر خویش

پیوند سرین را به میان تو چو بیند

عاشق بود ار کوه نبندد کمر خویش

یکبار به گرد سر او گشتم و چون شمع

گردم همهٔ عمر به قربان سر خویش

جویا شده ام واله این مصرع سالک

‏«طاووس اسیر است به گلدام پر خویش»‏

شمارهٔ ۷۵۹

هر قدر غم بیند از گردون بود دانا خموش

غنچه سانم دل پر از خون باشد و لبها خموش

چشم اگر پوشی رود در خلوت آرام دل

موج چون ماند از تپیدن می شود دریا خموش

کی تواند مظهر درد تو شد هر سینه ای

در دلم آتش فروزان است و در خارا خموش

نسبت به دردم ز مجنون است با فرهاد بیش

نالد از فریاد ما کوه و بود صحرا خموش

مرد را زیباست جویا عشق نه اظهار عشق

دل در افغان است گو باشد زبان ما خموش

شمارهٔ ۷۶۰

ز حیرت ماند در بند چکیدن گوهر کوشش

وگرنه قطرهٔ آبی است از شرم بناگوشش

گشود آخر به زور شوخی آن قفل معما را

سخن موج تپش زد بسکه در لبهای خاموشش

همآغوش تو یکبار آنکه شد چون چشم قربانی

پس از مردن بماند تا قیامت باز آغوشش

تکلف بر طرف سرچشمهٔ حیوان به جوش آمد

چو گشتند از تکلم موجزن لبهای می نوشش

شبیه مجلس تصویر باشد بزم او امشب

به سوی هرکه اندازم نظر گردیده مدهوشش

ز بس بگداخت از شرم بیاض گردنش جویا

چنان کز گل چکد شبنم چکیده گوهر از گوشش

شمارهٔ ۷۶۱

ندارد بیش ازین دل طاقت صهبای پر زورش

دهد از هر نگه رطل گرانی چشم مخمورش

مرا دیوانه دارد عشق او در دامن دشتی

که جوشد خون سودا لاله سان از خاک پرشورش

دل خونین نشان ناوک غم گردد از اشکم

بود ذوق کمانداری اگر در خانهٔ زورش

نمک دارد به امید ترحم گریه در بزمی

که شد چشم سفید دردمندان شمع کافورش

شدم آوارهٔ دامان صحرایی که می بینم

خیال دعوی ملک سلیمان در سر مورش

در آن وادی دلم از فیض مشرب کامرانی کرد

که دارد وسعت ملک سلیمان دیدهٔ مورش

چسان بیند خرابی ملک سلطان جون جویا

بود ریگ روان لشکر، بیابان شهر معمورش

شمارهٔ ۷۶۲

نشست و کان کیفیت ازو شد بزم رنگینش

بدخشان می لعلی بود کهسار تمکینش

دل بیمار عشقت را مپرس از صبر و تسکینش

که شد از بیکسی های گرمی تب شمع بالینش

رخش شد محفل آرا شمع را بردار از این مجلس

که باشد چون رگ یاقوت عیب بزم سنگینش

شب هجر تو دشمن خوا باشد چشم گریانم

دهد مژگان بهم سودن فشار چنگ شاهینش

اگر نه تلخی صهبای دوشین مصلحش گشتی

زدی جان را بجای دل تبسم های شیرینش

چنان پرورده آغوش نزاکت در کنار او

که گردد خار پیراهن عبیر بوی نسرینش

شمارهٔ ۷۶۳

در بند پاس خاطر غیر اینقدر مباش

غافل زحالم ای ز خدا بیخبر مباش

ترسم به جادهٔ رگ سنگ افتدت گذار

مانند نیشتر همه جا خیره سر مباش

بینی به روی هر که نگاهش به سوی تست

مانند شمع بزم پریشان نظر مباش

یک ره ز رفتن پدرانت حساب گیر

مغرور پنج روزه حیات ای پسر مباش

رنگ پریده سنگ ره رفتن از خود است

یعنی رفیق همره کاهل سفر مباش

جویا بنای قصر عمل را دهد به آب

مغرور اشک ریزی مژگان تر مباش

شمارهٔ ۷۶۴

حسن معنی را وی بینا ز نادیدن به خویش

گنجها در خویشتن یابی ز نسپردن به خویش

خودفروشی را رواج از تست در بازار دهر

کرده ای برپا دکانی از فرو چیدن به خویش

فکر کنه ذات حق، در گمرهی می افکند

چاه این راهست سالک را فرو رفتن به خویش

معنی ام را می توان از صورت احوال یافت

گشته ام طومار شرح غم زپیچیدن به خویش

خویشتن بینی گهر را ساخت از دریا جدا

جان من چندین چه وابسته است وابستن به خویش

دشمنت را نیستی راضی به دنیا داشتن

هر چه نپسندی به او نتوان پسندیدن به خویش

آتشم اما به غیر از ذوق عشق افسرده ام

از هوای سرو قدی می زنم دامن به خویش

یادگیر از صبحدم جویا سبکروحی، که صبح

گشته گنجور عجب نقدی ز نسپردن به خویش

شمارهٔ ۷۶۵

به گلزاری که در رفتار آید سرو موزونش

برافرازد پی نظاره قامت بید مجنونش

که نظاره از بس نازکی مژگان بهم سودن

کم از دندان فشردن نیست بر لبهای میگونش

زده بر گوشهٔ دامان محشر تکیهٔ راحت

مباش ایمن شهید عشق را خوابیده گر خونش

اگر با جعد مشکین تو سنبل همسری جوید

کند مانند بوی گل نسیم از باغ بیرونش

ز درد دل اگر جویا نمایم نکته ای انشا

شود خون و چکد از هر شکنج نامه مضمونش

شمارهٔ ۷۶۶

چنان کز قهر او مانند صهبا آب شد آتش

چو جام باده از لطفش گل سیراب شد آتش

سرت گردم چه باشد اینکه در پیمانه می ریزی

ز خوی گرمت آتش آب شد، یا آب شد آتش

زبان اضطراب شمع یعنی شعله می گوید

زعکس آفتاب عارضی بیتاب شد آتش

فکمند افسانهٔ سوز و گدازم شور در عالم

میان سنگ آندم کز شرر در خواب شد آتش

ز فیض عکس رخساری بود جویا در این دریا

به رنگ شعلهٔ جواله گر گرداب شد آتش

شمارهٔ ۷۶۷

دل به عشق از بستگی وا می شود غمگین مباش

عاقبت این قطره دریا می شود غمگین مباش

نقد جان بیعانهٔ یک بوسه زان لعل لب است

شاد زی ایدل که سودا می شود غمگین مباش

در حصول مدعا بیتابیی در کار نیست

گر نشد امروز فردا می شود غمگین مباش

عیش خود را تلخ از زهراب نومیدی مکن

کام دل آخر مهیا می شود غمگین مباش

گر نشد کام دلت حاصل مشو در اضطراب

صبر در کار است جویا! می شود، غمگین مباش!‏

شمارهٔ ۷۶۸

از یاد که گردید دلت مسکن آتش

کز سینه جهد آه تو چون جستن آتش

اندیشهٔ رخسار تو در سینهٔ عشاق

برقی است که خود را زده بر خرمن آتش

در محفل می تا رخ رخشان ترا دید

پروانه نگردید به پیراهن آتش

تا بی تو به گلزار شدم لاله ز هر برگ

ریزد به گرییان دلم دامن آتش

نوخط شدن عارض او ماتم زلف است

چون شب که سیه پوش شد از مردن آتش

بر عارض افروختهٔ او خط مشکین

موریست که ره یافته در خرمن آتش

سرکش شده آن حسن ز آمیزش اغیار

این خار چه آویخته در دامن آتش

بی سرو تو چون قمری نالان شده پنهان

در هر کف خاکستر ماخرمن آتش

جویا حذر اولی که دل سخت نکویان

چون سنگ مدام آمده آبستن آتش

شمارهٔ ۷۶۹

به وادیی که کند تیغ عشق تسخیرش

دل دو نیم بود نقش پای نخجیرش

فتد چو حسن در اندیشهٔ عمارت عشق

چه خانه ها که نگردد خراب تعمیرش

ز فیض عجز به بالای چشم جا یابد

چو ابرو از خم بازوست آنکه شمشیرش

ز شوخیی که به او داده اند، حیرانم

که چون به روی ورق آرمیده تصویرش

قد دو تا چو به آن زلف عنبرین بستم

فزود حلقهٔ دیگر به طول زنجیرش

چه عقده ها که نیفکند در دلم جویا

خیال پیچ و خم طرهٔ گرهگیرش

شمارهٔ ۷۷۰

ز مستی گر رسد دستم به لب‌های نمک سودش

شود یاقوت دست افشار لعل خنده‌آلودش

مروت نیست با طبعم گهی از ناز می‌گوید

چه می‌کردم اگر انصاف هم یارب نمی‌بودش

نگاه گرمی امشب آتشی افروخت در دل‌ها

که چشم مهر و مه روشن بود از سرمهٔ دودش

به امید مروت صبر بر بیداد او کردم

ندانستم جفا و جور جویا خواهد افزودش

شمارهٔ ۷۷۱

شکاریی که دلم گشته است نخجیرش

صدای شیر به گشو آید از نی تیرش

به صد زبان خموشی جواب ناله دهد

چو بوی غنچه نهان در لب است تقریرش

صفای غبغبش از ماه، گوی خوبی برد

مگر ز آب گهر کرده اند تخمیرش

بسوخت گرمی خونم چو آه تیرش را

ز سخت جانی من اره گشت شمشیرش

شمارهٔ ۷۷۲

هرگز صدا نبرده در این بزم ره به گوش

افتاده است رسم فغان همنشین خموش

نامم شنید غیر و سرافکنده شد روان

چون سگ که خم نهد ر خود را ز درد گوش

دل زندگی مجوی ز بیگانه از سخن

آری چراغ بزم بمیرد چو شد خموش

شمارهٔ ۷۷۳

ای دل هم آرمیده و هم می رمیده باشد

آه به باد رفته و اشک چکیده باش

جمعیت دل ار طلبی راه درد گیر

یعنی به رنگ غنچه گریبان دریده باش

شمارهٔ ۷۷۴

زل بند چاشنی باشد حلاوت از لبش

شیرهٔ جان می چکد چون صاف لذت از لبش

ناله از دل، آه گرم از سینه، اشک از دیده ام

رنگ از رخ، بو ز پیراهن، نزاکت از لبش

شمارهٔ ۷۷۵

خوشا جوش بهار تبت و دامان کهسارش

به شاخ ارغوان ماند رگ سنگ شرربارش

شمارهٔ ۷۷۶

بتی که برده دلم زلف عنبر بویش

نشسته نکهت سنبل چو گرد بر مویش

چرا دلم نکشد ناز چشم دلجویش

که ناوک مژهٔ او بود ترازویش

کسی بود به جهان دوربین که پیش نظر

نهاد عینک از آیینه های زانویش

به شیشهٔ خانهٔ افلاک رخنه اندازد

چنین به خویش ببالد هواگر از بویش

شدیم خاک نشین دری که صد خورشید

ز پا فتاده تر از نقش پاست بر کویش

خوی حجاب ز رخ انجم انجم افشاند

چو آفتاب شود چهرهٔ با گل رویش

تو خال گوشهٔ ابرو مگو که مبتذل است

بگوی جویا زاغ کمان ابرویش

شمارهٔ ۷۷۷

از آن چون آب در گل‌ها بود آهسته رفتارش

که می‌ترسد بریزد آب و رنگ از حسن سرشارش

کشد مجنون ما پای طلب در دامن دشتی

که دارد شوخی مژگان لیلی هر سر خارش

ریاضت شاهد اعمال هرکس را بیاراید

گداز دل نهد آیینه پیش حسن کردارش

درستی جوی در کار دل از فیض شکست دل

شکستن در حقیقت خانهٔ دل راست معمارش

ز حق مگذر بریدن سخت دشوار است ای ناصح

ز کافر کیش شوخی کز رگ جان است زنارش

نبیند از شکست خانهٔ تن هیچکس نقصان

که باشد گنج‌ها جویا، نهان در زیر دیوارش

شمارهٔ ۷۷۸

در بزم می چو آمده ای بی حجاب باش

شوخ و حریف حرف مصاحب شراب باش

خواهی که جا دهنده معراج عزتت

با خلق گرم روی تر از آفتاب باش

هرگز مگوی جز صفت همنشین خویش

در خلق، طاق چون نقط انتخاب باش!‏

ایدل غم زمانه نمی گویمت مخور

پیوسته زیر سیلی موج شراب باش

خون نیازت از سر مژگان به ناز ریز

ای دل! هم اشک مرغ چمن، هم گلاب باش!‏

خواهی بود ز عرش برین رتبه ات بلند

جویا غبار رهگذر بوتراب باش

زنده ام کن ساقی از یک جرعهٔ می زود باش

انتظارم می کشد بی درد تا کی، زود باش

گر خریداری متاع درد را وقت است وقت

نقد فرصت می رود از دست هی هی زود باش

برفها خاست از روی زمین ساقی می آر

رخت خود را بست یعنی موسم دی زود باش

تا ترا نشکسته پیری راه مقصد پیش گیر

در جوانی این ره آسانتر شود طی زود باش

صبح شد مطرب، زمان سحرکاریها رسید

شعله را پیراهنی در برکن از نی زود باش

ساقی از یک جرعه صفرای خمارم نشکند

وقت جویا خوش کن از جام پیاپی زود باش

شمارهٔ ۷۷۹

سبزه پامال شد از نرمی خویش

لاله داغست ز خون گرمی خویش

عزلت آن کس که پی شهره گزید

رفته در پردهٔ بی شرمی خویش

شمارهٔ ۷۸۰

بود لبریز صهبای لطافت ساغر رنگش

زند پهلو بموج نکهت گل جوهر رنگش

بچشم کم مبین سیمای دردآلود عاشق را

که باشد آتشی پنهان ته خاکستر رنگش

چه نسبت شمع گل را با فروغ حسن رخسارش

شود در بلبل و پروانه خونها بر سر رنگش

چنان کز آفتاب آیینهٔ مه را جلا باشد

بود پیماهٔ سرشار می روشنگر رنگش

بزور پرتگالی زادهٔ بیباک یعنی می

فرنگ حسن را تسخیر کرده کافر رنگش

گوارا باد صاف غم کسی را کز ضعیفی ها

شکست آماده باشد در پریدن شهپر رنگش

زبان شکوهٔ جویا مرصع خوان شکر آمد

چو یاقوت سرشکش شد نمایان بر زر رنگش

شمارهٔ ۷۸۱

یار مست است امشب و من کامرانم از لبش

میمکم چندان که خون خود ستانم از لبش

بخت بیدار از شکر خوابش مساعد شد مرا

میستانم داد خود تا می توانم از لبش

ناز قاصد برنتابد عالم یک رنگیم

منکه همچون نامه با او همزبانم از لبش

غنچه اش را می توانم گفتن الحق قوت روح

بی تکلف همچو تن بالیده جانم از لبش

بسکه خوناب نیاز و ناز میجو شد بهم

گل کند مانند نی شور فغانم از لبش

شمارهٔ ۷۸۲

بهره از یاری یاری نیستش

هر که طبع بردباری نیستش

هر که دل در زلف یاری نیستش

یک سر مو اعتباری نیستش

هر که ترک بندگی کرده شعار

گوئیا پروردگاری نیستش

شاهد دنیا جمالش دلرباست

لیک رنگ اعتباری نیستش

بوی خامیش از کباب دل نرفت

آنکه آه شعله باری نیستش

بی نصیب از کاو کاو آنمژه است

هر که در دل خارخاری نیستش

مشت خاکم ما بباد آه رفت

بر دل از جویا غباری نیستش

شمارهٔ ۷۸۳

گیرم غم تو و دل خونین دهم عوض

تنها نه دل دهم که دل و دین هم عوض

فرهاد اگر ببزم تو گوید ز دلبرش

دشنام تلخ چند بشیرین دهم عوض

گیرم شمیم زلف تو یار از چمن

صد جان هزار دل بریاحین دهم عوض

نگرفت جان اگر عوض بوسه لعل او

منت بجان نهاده دل و دین دهم عوض

بنوازدم ببوی اگر زلف پرخمش

جویا هزار نافه به هر چین دهم عوض

شمارهٔ ۷۸۴

نوبهار آمد خرامان دوش بر دوش نشاط

داد گلبن را بکف جامی ز سر جوش نشاط

خندهٔ بی اختیار گل ز هوشش برده است

سینه می مالد چمن بر خاک از جوش نشاط

همچنان کز خاک روید غنچه ای پهلوی گل

در چمن دل را کشد شادی در آغوش نشاط

گشته در گلشن ز فیض ساقی ابر بهار

لاله مست خرمی و گل قدح نوش نشاط

نه همین رعناست مست خرمی از جام گل

زعفرانی پوش زیبا گشته بیهوش نشاط

دور ازو جویا، کشد خمیازهٔ حسرت چمن

نیست گل را مانده باز از خنده آغوش نشاط

شمارهٔ ۷۸۵

تنها نه تنگنای دلم شد خراب خط

عالم بهم برآمده از بیحساب خط

در چشم دید سرخی آن لعل نکته سنج

شنجرف سر سخن بود اندر کتاب خط

زآن روی شعله ناک چو مویی بر آتش است

بر عارضش مشاهده کن پیچ و تاب خط

نگذشته اول آنکه بطومار زلف تار

روشن نکرده است سواد کتاب خط

در چشم عاشقان ز بناگوش و پشت لب

پیداست در کتاب رخش فصل و باب خط

افتد بدام دل چو ز زنجیر شد رها

گه داغ زلف یارم و گاهی کباب خط

جویا به روز ابر خوش آینده است می

سرمست باش شد چو رخش در نقاب خط

شمارهٔ ۷۸۶

هرگز نیامده است و نیاید ز ما غلط

ما و گله ز خوی تو کذب، افترا، غلط

وصف لطافت تو همین بس که می کند

با بوی گل غبار رهت را صبا غلط

بایست جاد دل به تو جان داد و آرمید

کردند بیدلان تو در ابتدا غلط

اجزای کین و جور تو پا تا به سر صحیح

اوراق مهر و لطف تو سر تا بپا غلط

فرسنگها به یک قدم از ره فتاده دور

بنهاده در طریق وفا هر که پا غلط

جویا هر آنچه در حق ما گفته است غیر

واهی، دروغ بیهده، پا در هوا، غلط

شمارهٔ ۷۸۷

چو بیند آن عذار لاله گون شمع

بریزد جای اشک از دیده خون شمع

به رویت هر که چشمی کرده روشن

رود از خود ز راه دیده چون شمع

روم با اشک و آه از خود که باشد

شب هجرم در این ره رهنمون شمع

مرا جویا ز دلسوزی شب هجر

برد با خویشتن از خود برون شمع

نیست سوز سینه ام را نسبتی با سوز شمع

کی بود تاریکی شبهای ما با روز شمع

تا شود فرش شبستان تو زینت داده اند

مخمل مشکین شب را از گل زرد و زشمع

می گدازد استخوان پیکر ما همچو شمع

چون برافروزد ز می آن سرو بالا همچو شمع

از پی هم بسکه آب دیده بر رخسار ریخت

جاده ها در راه اشکم گشته پیدا همچو شمع

امشب از آتش فشانیهای صهبا دور نیست

پنبه در گیرد اگر بر فرق مینا همچو شمع

در ره تیرت که چون شمع آتشین پیکان بود

هست با هر استخوانم چشم بینا همچو شمع

از تب عشقش که شریانم رگ برق است ازو

شعله ور گردد سر انگشت مسیحا همچو شمع

در شب هجرش گل داغی اگر بر سر زنم

می دواند ریشه جویا تا کف پا همچو شمع

شمارهٔ ۷۸۸

غیر از دلم که بی تو در او گشته داغ جمع

در کلبه ای که دیده هزاران چراغ جمع؟

آن را که به باد هوا و هوس نداد

از دستبرد تفرقه باشد دماغ جمع

از یاد شمع روی تو در پردهٔ دلم

فانوس وارگشته فروغ چراغ جمع

زآن چشم و عارض و خط مشکین دلم شکفت

یا گشته نرگس و گل و سنبل به باغ جمع

زاید هزار فتنه ازو تا به صبحدم

گردد شبی به دختر رزگر ایاغ جمع

در بند عشق، طالب آسودگی مباش

دلبستگی عجب که شود با فراغ جمع

جویا بیا که فصل گل و لاله می رود

هستند دوستان همه در باغ و راغ جمع

شمارهٔ ۷۸۹

بود از سوز دلم هر قطره خون در تن چراغ

پیش ازان دم کز شرر در سنگ شد روشن چراغ

آهم از سوزت چراغ دودمان شعله است

می توانم کردن از باد نفس روشن چراغ

برقع افکندیز رخسار و بسی شرمنده است

پیش رویت ماه، چون در وادی ایمن چراغ

مردن آسا نگر کز چشم پوشیدن رود

گرچه دارد خون صد پروانه بر گردن چراغ

می نماید از نگاه عارفان حال درون

نور دل از دیده میتابد چو از روزن چراغ

شمارهٔ ۷۹۰

میستاند باج از صرصر نگاه تند خلق

حسن را در پرده بر چون در ته دامن خلق

در لحد جویا چراغم روشن از مهر علی است

گو نباشد بر سر خاکم پس از مردن خلق

شمارهٔ ۷۹۱

هر سبزه سراپای زبانست در این باغ

هر شبنمی از دیده ورانست در این باغ

تا چشم گشوده است بود بیخود حیرت

نرگس که ز صاحب نظرانست در این باغ

سرسبزی گلها نه ز باران بهاریست

شد بی تو دلم آب و روانست در این باغ

بی او نه همین غنچه خورد خون دل از غم

گل نیز ز خمیازه کشانست در این باغ

از نیم تبسم ز لب غنچه کند گل

رازی که بصد پرده نهانست در این باغ

شد گرم طپش هر رگ گل چون دل بلبل

تا مرغ دلم بال فشانست در این باغ

خاصیت سیماب اگر نیست بشبنم

چون گوش گل امروز گرانست در این باغ

آب است که روح گل و جان تن خاکیست

هر جوی که جاریست روانست در این باغ

از جلوهٔ او دیدهٔ بد دور که دیده است

جز قد تو سروی که روانست در این باغ

امروز بوصف گل و سنبل دل جویا

چون غنچه سراپای زبانست در این باغ

شمارهٔ ۷۹۲

گر نیست آفتاب برین در کمین برف

ریزد عرق ز واهمه چون از جبین برف

فرش است نور صبح بروی بساط خاک

یا این مکان بفیض رسید از مکین برف

فردا ز تیغ مهر مسخر شود زمین

امروز اگرچه هست بزیر نگین برف

در برف می زنند ز بس دست و پا شدند

هندوستانیان مگس انگبین برف

گلهای عیش از بت سرخ و سفید چین

بنگر ز عکس باده رخ آتشین برف

از سیر برف بسکه دلم آب می خورد

جویا قسم خورم بسر نازنین برف

باشم چرا به گوشهٔ کشمیر اسیر برف

زین پس گرفته است دل از سردسیر برف

گر نیم قطره می بچکانند بر لبش

بر روی آفتاب کند حمله شیر برف

شد پخته نان روزی ابنای روزگار

چون یافت مایه روی زمین از خمیر برف

حاصل قبول کرد زمیندار کوه و دشت

دست فلک فکند به رویش چو تیر برف

جز فیض نوبهار پس از فصل برف نیست

دارد بشارت گل و سنبل بشیر برف

جویا به هر کجا که نشینی وطن مکن

این وعظ مانده است به یادم ز پیر برف

شمارهٔ ۷۹۳

ز فیض باده شود پیکر ضعیف شگرف

چنانکه ماه نو از آفتاب بندد طرف

چو بشکفد به می جلوهٔ تو غنچهٔ گل

شراب رنگ بریزد برون ز تنگی ظرف

در این زمانه به جز شاهد و شراب، آخوند!‏

چه نحو عمر گرانمایه کس نماید صرف

سزد که جان به تن مرده چون مسیح دمد

کسی به خوبی لعل لبش ندارد حرف

سفیدی بدن مهوشان کشمیری

خنگ است به چشمم ز روشنایی برف

ز رفتنت دل پر اضطراب من در خون

نهان شده است چو سیماب در دل شنجرف

رواج اهل سخن رفته از میان جویا

وگرنه کس به سخندانیت ندارد حرف

شمارهٔ ۷۹۴

جمله عالم را هویدا کرد عشق

آنچه پنهان بود پیدا کرد عشق

عقل را در شهربند غم گذاشت

عیشها در کوه و صحرا کرد عشق

از سویدای دلم بودش مداد

دفتر غم را چو انشا کرد عشق

جلوهٔ خود را به بزم اتحاد

هم به چشم خود تماشا کرد عشق

آسمان را از شفق در خون نشاند

دست خونریزی چو بالا کرد عشق

حسن معنی را ز دلها جلوه داد

خاک را آیینه سیما کرد عشق

درد و سوز و زخم داغ سینه را

از برای ما مهیا کرد عشق

با خس و خار، آتش سوزان نکرد

آنچه جویا با دل ما کرد عشق

شمارهٔ ۷۹۵

هر که بگشاید زبان نطق بیجا پیش خلق

همچو راز می پرستان است رسوا پیش خلق

نخوت ارباب همت بدتر از دون همتی است

سر فرود آرم گه ریزش چو مینا پیش خلق

با وجود بیوفایی دوست می دارم ترا

سخت پیش من عزیزی همچو دنیا پیش خلق

اهل همت را بود مردن ز فرط احتیاج

بهتر از بردن پی روزی تقاضا پیش خلق

خامشی بگزین که جویا اهل دل را می کند

لب گشودن همچو بوی غنچه رسوا پیش خلق

شمارهٔ ۷۹۶

رفتم اما بی تو بس بی طاقتم داد از فراق

آه از غم، وای از هجران و فریاد از فراق

ای مغنی نالهٔ نی مغز جانم را گداخت

می دهد مضمون این مصرع مرا یاد از فراق

تندباد آه از جا کند کوه صبر را

طاقت شبهای هجران رفت بر باد از فراق

آنچه من می بینم از هجران او در کوه و دشت

کافرم، دیدند اگر مجنون و فرهاد از فراق

هیچکس در خاک و خون غلتیدهٔ هجران مباد

برنخیزد تا قیامت آنکه افتاد از فراق

بر جگر افشرده دندان می خورد خوناب غم

در سفر آنرا که چون جویا ود زاد از فراق

شمارهٔ ۷۹۷

در کسب هوا کوش که آزاد کند مشک

بو را چو دمی همنفس باد کند مشک

دل را به شمیمی ز غم آزاد کند مشک

هر عقدهٔ دل را گره باد کند مشک

پوشیده نماند به جهان جوهر معنی

هر چند خموش آمده فریاد کند مشک

از نسبت آن جعد سیه موج هوا را

آشفته تر از زلف پریزاد کند مشک

افشرده دل چاک مرا حلقهٔ آن زلف

حاشا که به زخم اینهمه بیداد کند مشک

هر بوی که بیرون دهد از خود ز ختن دور

جویا ز جدایی گله بنیاد کند مشک

شمارهٔ ۷۹۸

لعل لب او راست ز رنگین سخنی رنگ

چندانکه ازو یافت عقیق یمنی رنگ

گردید کبود از اثر بوسه لب یار

باشد گل شفتالوی او یاسمنی رنگ

شامی که بناگوش تو از پرده برآید

تا صبح بود روی هوا نسترنی رنگ

هر قطرهٔ خون شیون بلبل به تنم داشت

رفتی چو در آغوش قبای چمنی رنگ

جویا جگرم خون ز غم شوخ غزالیست

کز رشک خطش باخته مشک ختنی، رنگ

شمارهٔ ۷۹۹

در راه شوق جانان عزم سفر مبارک

بر فوج غم دلم را فتح و ظفر مبارک

امروز صید مطلب بست آرزو به فتراک

تیر دعای ما را بال اثر مبارک

شکر خدا که امروز کام از لبش گرفتم

بر گلبن امیدم گلبرگ تر مبارک

کردیم نوبر بوس نام خدا ز لعلش

بر نخل نارس ما بادا ثمر مبارک

رویت به ملک خوبی صاحب قران شد از خط

با برگ گل قران ریحان تر مبارک

بستم میان همت جویا به سیر لاهور

امید وصل یاری نازک کمر مبارک

شمارهٔ ۸۰۰

از سوز دلم دیدهٔ مهجور شود خشک

هر قطرهٔ خون در تن رنجور شود خشک

ای مغبچهٔ مگشا سر خم محتسب آمد

این چشمه مباد از نظر شور شود خشک

هر سر که در او زمزمهٔ عشق نباشد

امید که چون کاسهٔ طنبور شود خشک

هرگز نبرد نام می از مرده دلی ها

یارب لب زاهد چو لب گور شود خشک

آن زخم که لب تشنهٔ آب دم تیغ است

مپسند که همچون لب مخمور شود خشک

جویا ز تف آتش دل سیل سرشکم

چون آینه در دیدهٔ مهجور شود خشک

شمارهٔ ۸۰۱

نه همین چون نی، گلو بی دور ساغر بود خشک

موج خونم در سراپا همچو جوهر بود خشک

گرچه سر تا پا تنم در بزم حیرت بود چشم

چشم چشمش چون زره از پای تا سر بود خشک

گریه می کردم ولی از حیرت نظاره اش

اشک بر مژگان مرا چون آب خنجر بود خشک

می نوشتم نامه و خون از بنانم می چکد

حیرتی دارم که چون بال کبوتر بود خشک

دوش چون شد آتش رخسارش از می شعله ور

می چون آب آیینه ای جویا به ساغر بود خشک

شمارهٔ ۸۰۲

در تنم از خون نمی گذاشت فریاد

لخت دل می آرد از چشمم برون، داد از سرشک

نیست در ویرانهٔ دل آب و آبادانیی

دیده تا گردید در یاد تو آباد از سرشک

از وفور گریه گردیدم به بی صبری علم

آبروی دیده و دل رفت بر باد از سرشک

شورم امشب در زمین و آسمان افتاده است

داد از آه فلک پیما و بیداد از سرشک

دیدهٔ جویا ز فیض یاد رخساری به خاک

ریخت رنگ جلوهٔ حسن پریزاد از سرشک

شمارهٔ ۸۰۳

دل از کف رفت بدگو را ز کلفت در وفور زنگ

خورد فولاد را سازد چو ناخن بند مور زنگ

فلک را هست در بالا دوی زینت زمهر و مه

بلی شاطر بلند آوازه می گردد ز شور زنگ

کدورت مرد را آخر زبون خویش می سازد

بپیچد گر بود سرپنجه از فولاد زور رنگ

شود از کینه دل در گرد کلفت عاقبت پنهان

سیه گردد چو بر آیینه زور آرد وفور زنگ

بصد شوخی دلم را برد جویا مصرع گویا

سلیمانی کند در عالم آیینه مور زنگ

شمارهٔ ۸۰۴

کشیده لاله شراب شبانه از رگ سنگ

چو شعله خونش ازان زد زبانه از رگ سنگ

رضا بخوردن خون دادایم این و آن هم نیست

رسانده روزی ما را زمانه از رگ سنگ

چو نبض در طپش آید ز شوق اگر سازند

خدنگ آن مژه ها را نشانه از رگ سنگ

نه لاله است که جوشد چو خون ز سینهٔ کوه

کشیده آتش شوقش زبانه از رگ سنگ

بگو به بینش، جویا! چطور قافیه ایست؟

فسانه از رگ سنگ و بهانه از رگ سنگ

شمارهٔ ۸۰۵

حسن صدا از آن دهن غنچه فام تنگ

چون معنی لطیف بود در کلام تنگ

گل گل نموده عارضش از حلقه های زلف

چون جلوهٔ ستاره به هنگام شام ننگ

پیوسته باشدم به قفا چشم انتظار

سوزن صفت از آن سپرم ره به گام تنگ

چون با دل اهتزاز گشاید اسیر چرخ

یارب کسی مباد گرفتارم دام تنگ

شد رخنه رخنه سینه ام از یاد ابروش

جویا به تیغ تیز شکافد نیام تنگ

شمارهٔ ۸۰۶

باشد کسی که سر خوی او ز جام دل

دایم به رنگ غنچه بخندد به کام دل

کی دلنشین شود اگر از دل سخن نخاست

گوش دل آمده شنوای کلام دل

از خصم خانگی به خدا می برم پناه

بر صفحهٔ وجود نماناد نام دل

قفل درون خانه گشادن نمی توان

یارب کسی مباد گرفتار دام دل

حال دل ابتر است بخر سوز درد عشق

سر رشته ایست آه برای نظام دل

هرگز به من ز نار دو چشمت نگشت چار

نشنیدی از زبان نگاهم پیام دل

از خود برآو خلوت دل را سراغ گیر!‏

کز خویش رم نکرده نگردید رام دل

جویا نرفت لذت عشقم زکام جان

باشد مرا ز چاشنی غم قوام دل

شمارهٔ ۸۰۷

گل کی نهد از ناز قدم بر سر بلبل

باشد به چمن سایهٔ گل افسر بلبل

دریاب در این باغ بهار دم عیسی

غافل مشو از نالهٔ جان پرور بلبل

جز بادهٔ بویت نشود دفع خمارم

شد نکهت گل صندل درد سر بلبل

از آه من امروز چه گلها که توان چید

آتش به دل افروخت صدای پر بلبل

چشمم ز خیال تو گلستان ارم شد

مد نگهم رشتهٔ بال و پر بلبل

امشب همه شب دیده دلم خواب پریشان

بوده است مگر بالش من از پر بلبل

جویا زده ناخن به دلم مصرع بینش

هر قطرهٔ شبنم شده چشم تر بلبل

شمارهٔ ۸۰۸

خنجر مژگان او زد زخم پنهانی به دل

منصب در خاک و خون غلطیدن ارزانی به دل

تا کند با ناوک بیداد او نسبت درست

داده اند از روز اول شکل پیکانی به دل

غنچهٔ امید ما محنت پرستان بشکفد

رو کند از یاد زلفی چون پریشانی به دل

اهل عصیان را ندامت مایهٔ دل زندگی است

سودمند افتاده تریاق پشیمانی به دل

گر مسخر می تواند ساخت دیو نفس را

می رسد در ملک تن جویا سلیمانی به دل

شمارهٔ ۸۰۹

چو گل ز فیض صبوحی پر است جام جمال

به یک پیاله می از صاف رنگ مالامال

ز بد مجوی بجز فتنه چون بیابد دست

زبان شورش زنبور نیست غیر از بال

چنین که سوز غمش در سر تماشاییست

تو گویی از لب هر بام سرزده تبخال

چو غنچه کیسهٔ لب بستگان تهی نبود

به فکر زر مخروش و برای مال منال

ز جنبش مژه چشمش به گفتگو آمد

چه نکته ها که ادا کرده با زبان خیال

شمارهٔ ۸۱۰

از فیض عشق دید بسی فتح باب دل

دریای رحمت است چو گردید آب دل

پیکان دل شکار کمان ابروی مرا

زنجیر ساز آمده از پیچ و تاب دل

چشمم ز جوش اشک شود بحر موج خیز

در سینه دور ازو چو کند اضطراب دل

هر لاله اش شمیم کباب جگر دهد

جایی که خون فشان گذرد چون سحاب دل

از فیض اشک هر مژه ام چو نرگ گلیست

تا خورده از طرات حسن تو آب دل

در چار موجه کشتی تن از عناصر است

دارد عبث ملاحظه از انقلاب دل

پاشند در خمار شراب نگاه او

جویا ز بخت شور نمک بر کباب دل

کسی است در طلبت حکمران کشور دل

که از گداز نفس ریخت می به ساغر دل

در آب گوهر مقصود می شوی غواص

اگر به بازوی همت شدی شناور دل

سراغ خلوت دلدار یافتم در خویش

زدم ز داغ تمنا چو حلقه بر در دل

رسد به ساحل مقصود زورق سعیش

تنی که یافت ز طوفان عشق لنگر دل

به غیر آتش عشقی به سینه ام جویا

بسان ماهی بی آب شد سمندر دل

شمارهٔ ۸۱۱

از نور بندگیست فروغ جبین دل

جز «عبده» چه نقش سزد بر نگین دل

گام مراد یافته از حاصل دو کون

پاشید آنکه تخم وفا در زمین دل

دارد ز بس لطافت اندام چون خیال

آید ز راه دیده و گردد مکین دل

تا شد حریم خاص تو دارم ز بس عزیز

سوگند می خورم به سر نازنین دل

دارد عداوتی که زبانیست رنگ مهر

اندیشه مند باش ز بیداد کین دل

شمارهٔ ۸۱۲

یار می آید و به استقبال

می روم دمبدم ز حال به حال

هر چه شد دلنشین عزیز بود

مردم چشم آینه است مثال

چون تصور کنم میانش را

هست باریکتر ز راه خیال

در گلستان ز شرم سرو قدش

می گذارد چو نخل موم نهال

تن به کاهش دهد چو بدر منیر

هر که باشد به فکر کسب کمال

شمارهٔ ۸۱۳

می گشاید چشم بستن قفل درهای وصال

پلک ها بر هم بود چسباندهٔ مشق خیال

گرد کلفت بسکه بر رخسارم از جوش غم است

روی بر دیوار در آیینه ام دارد مثال

صدمه های دل طپیدن سخت زور آورده است

بر فلک رفت استخوان پهلوی ما چون هلال

شاهراه وصل جانان پیش پا افتاده است

پای مالیدن ستم باشد ستم، چشمی بمال!‏

غم مخور جویا که زود از خاک برگیرد ترا

آنکه سازد پنجهٔ زربخش او گل را نهال

شمارهٔ ۸۱۴

بیند چو خرامیدن رنگین ترا گل

روبد ره جولان تو با موج صفا گل

لخت جگر آویخته در دامن آهم

یا از چمن آورده برون باد صبا گل

بستان ز کفم ساغر می گر همه درد است

کز آب گل آلود نیفتد ز صفا گل

هر شب که بخوابیم هماغوش خیالت

چون غنچه کند یاد تو در بالش ما گل

افروخته رخساره اش از جوش خجالت

تا چهره شد نقش کف پای تو با گل

در باغ ز رخسار چو برقع بگشایی

آیینه ز هر برگ دهد روی نما گل

جویا چو ببیند به چمن مصحف رویش

بی خواست براند به زبان نام خدا گل

شمارهٔ ۸۱۵

به محشر تا سری از خاک بیرون آورم چون گل

سراپا پنجه گردم تا گریبانی درم چون گل

ز جوش تا توانی می توانم زین چمن خود را

بدامان نسیم آویزم و بیرون برم چون گل

شمارهٔ ۸۱۶

دارد دلم مهر علی از بس که پنهان در بغل

هر ذرهٔ خاکم بود خورشید تابان در بغل

باشد دبستان ترا کیفیت صحن چمن

چون غنچه طفلی هر طرف جزو گلستان در بغل

سیلاب اشکم را بود در موج خیز هجر او

هر قطره طوفان در گره هر موج عمان در بغل

دایم ز بیم خوی او در راه جست‌وجوی او

همچون جرس دارم دلی لرزان و نالان در بغل

یار آید و از خویشتن بهر نثار مقدمش

دل در هوای او رود همچون شرر جان در بغل

جویا من و شاهنشهی کز غایت عز و شرف

با یاد او دارم ز دل پیوسته قرآن در بغل

شمارهٔ ۸۱۷

آن سبک مغزی که بر تن پروری بنهاد دل

از خریت شد اسیر منجلاب آب و گل

می خورم هر لحظه زخم تازه ای زان چشم شوخ

بسکه از هر جنبش مژگان زند ناخن به دل

اختلاط زاهد افسرده با اهل نشاط

سخت ناچسبان بود چون خنده بر روی خجل

ننگ از افعال زشتت می کند دیو رجیم

وای اگر جویا ز کار خود نباشی منفعل

شمارهٔ ۸۱۸

هرگز نبوده غیر توام آرزوی دل

یارب تهی مباد ازین می سبوی دل

جز غنچه ای که می شکفد از نسیم صبح

از کس ندیده ایم درین باغ روی دل

تا خنجر ترا لب زخم دل مکید

آمد مرا ز فیض تو آبی به جوی دل

تا با خودی ز حضرت دل دور مانده ای

از خود برون خرام پی جستجوی دل

شمارهٔ ۸۱۹

کو زبانی که دهم شرح گرفتاری دل

مگر از طرز نگاهم شنوی زاری دل

نقد فرصت که به غمخواری دل خرج کنی

صرف کن خانه خراب از پی غمخواری دل

گر نه بیماری چشمان تو ساریست چرا

شد مرا الفتشان باعث بیماری دل

دل قوی دارو به نیروی سعادت برسان

بر زمین پشت فلک را به مددکاری دل

تا ازو سور درون دود نیارد بیرون

آه سردم شده سرگرم هواداری دل

دل عشاق براهت ز بس افتاده به خاک

جاده ها عقد گهر گشته ز بسیاری دل

عشق بسته است کمر حضرت دل را هشدار

تا توانی مده از دست پرستاری دل

حالیست طرفه که جویا غمم از پهلوی اوست

گرچه عمرم همه شد در پی غمخواری دل

شمارهٔ ۸۲۰

کی غمی از پا و کی پروای از سر داشتم

زان قیامت جلوه در دل شور محشر داشتم

با زبان حال تا حال دلم گوید به یار

نامهٔ صد پارهٔ چون بال کبوتر داشتم

از نزاکت ماند رخسار او جای نگاه

چون ز بیم غیر از رویش نظر برداشتم

زورق تن بر کنار وصل او چون می رسید

کز گرانجانی به بحر عشق لنگر داشتم

تا سیه مستیم از صهبای سودای تو بود

من به رنگ لاله جام از کاسهٔ سر داشتم

آفتاب عشق برق خرمن نخوت بود

پیش پای او نهادم آنچه در سر داشتم

آبرو گردآوری می کرد جویا همتم

پا به دامان قناعت تا چو گوهر داشتم

شمارهٔ ۸۲۱

ما خاک ره جلوه آن سرو روانیم

دل داده و جان باخته اش از دل و جانیم

از سیل سرابست خطر خانهٔ ما را

چون نقش قدم پر حذر از ریگ روانیم

در انجمن هرزه در ایان سبک مغز

چون گل ز ادب گوش ولی گوش گرانیم

رفتند عزیزان و چو نقش پی سالک

ما خاک نشین از پی آن راه روانیم

رفتیم به بال نگه از خویش چو شبنم

تا بر رخ خورشید مثالش نگرانیم

هرگز سر تسلیم ز فتراک نپیچیم

ما حلقه بگوشان خم زلف بتانیم

در بند گرفتاری دلهاست شب و روز

ما بنده آزادی آن سرو روانیم

در روز مجویید ز جویا سخن عشق

شبها همه شب شمع صفت چرب زبانیم

شمارهٔ ۸۲۲

چشم تا بر آفتاب عارضت وا می کنیم

همچو شبنم خویش را محو تماشا می کنیم

ما قناعت پیشگان چون شمع شبهای فراق

یک گل داغ تو در کار سراپا می کنیم

در هوایت گشته این از بس سراپا آرزو

جای خود را در حریم خاص دلها می کنیم

قطره های خون بجای نکته ریزد خامه ام

نامه را از بسکه دردآلود انشا می کنیم

سودها بر خورد ما را در ره رفتن ز خویش

صد فلاطون را به یک دیوانه سودا می کنیم

بسکه می دزدیم امشب از حیا زان رو نگاه

تا سحرگه داغ دل را چشم بینا می کنیم

شد دل ما پای تا سر غنچه سان جویا دهان

بوسه ها زان لعل لب از بس تمنا می کنیم

شمارهٔ ۸۲۳

کرده جا تا آن لب میگون به افسون در دلم

غنچه سان شد برگ گل هر قطرهٔ خون در دلم

می توانی ساقی از جامی روان بخشم شوی

مهربان شو می به ساغر کن، مکن خون در دلم!‏

سیر و دور وحشتم بیرون ز خود یک گام نیست

ریخت عشق از گرد غم تا رنگ هامون در دلم

در سرم تنها نه همچون شمع بزم آشفتگی است

دور از او هر قطره خون گشته مجنون در دلم

فرصت یک ابروار اشکست چشم از حدتم

جوش طوفان می زند امروز جیحون در دلم

دود آهی بیش در چشمش نبودی آسمان

می نشستی گر بجای خم فلاطون در دلم

هر نفس در سینه ما را سرو آهی می شود

بسکه جویا کرده جا آن قد موزون در دلم

شمارهٔ ۸۲۴

در راه تو گه جان و گهی سر بفشانیم

آن چیز که داریم میسر بفشانیم

چون نخل که آبی خورد و میوه دهد بار

از هر ستانیم نکوتر بفشانیم

ما ابر بهاریم که از همت سرشار

گیریم دمی آبی و گوهر بفشانیم

دیگر ز زمین جز گل خورشید نروید

بر خاک چو درد ته ساغر بفشانیم

از موج سرشکی که نهان در جگر ماست

بر زخم دل غم زده نشتر بفشانیم

آنیم که در گریه به هر چشم فشردن

لخت جگری از مژهٔ تر بفشانیم

زین آتش پنهان که بود در جگر ما

جویا! چه سرشک؟ از مژه اخگر بفشانیم!!‏

شمارهٔ ۸۲۵

با شیخ خانقاه می ناب می زنم

ساغر بطاق ابروی محراب می زنم

در دیده ام خیال تو هر دم بصورتیست

هر لحظه نقش تازه ای بر آب می زنم

رسوائیم ز یاد بناگوش او فزود

می در حجاب چادر مهتاب می زنم

دستم به کار سینه نیامد اگر ز ضعف

مشت از تپیدن دل مهتاب می زنم

زاهد تو و صلاح و عبور از پل صراط

من رند می پرستم و بر آب می زنم

جویا ز گریه ای که عطا شد بدیده ام

صد طعنه بر روانی سیلاب می زنم

شمارهٔ ۸۲۶

چو وصف ابروی آن ماه عالمگیر می‌گفتم

سخن پیچیده‌تر از جوهر شمشیر می‌گفتم

چه رنگی بود جوش خلوت ناز و نیاز امشب

تو می‌گردی عتاب از ناز و من تقصیر می‌گفتم

تو خندان همچو گل من غنچه‌سان دلتنگ غم بودم

تو از بیداد و من از نالهٔ شبگیر می‌گفتم

فلک خاک ترا خشت سر خم ساخت ای واعظ

تو از تدبیر می‌گفتی، من از تقدیر می‌گفتم

مزاج نازک او بر نمی‌تابید غوغا را

سخن در محفلش گر از لب تصویر می‌گفتم

چو شمع از سوز دل می‌سوختم شب تا سحر جویا

گهی از اشک و گه از آه بی‌تأثیر می‌گفتم

شمارهٔ ۸۲۷

شب غم، بی جمالش، ساغر، اخگر بود در دستم

ز هر موجی قدح بال سمندر بود در دستم

سر و سامان دلجمعی است بی سامانی دنیا

پریشان بوده ام تا همچو گل زر بود در دستم

من و می بی تو خوردن وانگهی لاف مسلمانی؟

پیاله بی جمالت، کافرم گر بود در دستم

خوشا روزی که گلچین بهار وصل او بودم

هوا گریان و گل خندان و ساغر بود در دستم

عجب نبود اگر چون روز روشن شد شب وصلش

که جام باده جویا مهر انور بود در دستم

شمارهٔ ۸۲۸

عقل افلاطون منش را ریشخندی می زنم

بر در دیوانگی دانسته چندی می زنم

می روم از خویشتن امشب به یاد زلف او

همتی یاران! که دستی در کمندی میزنم

امشب ایمابی به سوی خویش ازو وا می کشم

تیغ را بر روی ترک تیغ بندی می زنم

تا به کی زنجیر خودداری به پای دل نهم

عاقبت بر کوچهٔ زلف بلندی می زنم

می خورم خون جگر بی قهقه مینا مدام

بادهٔ لعلی بیاد نوشخندی می زنم

بعد ازین جویا سخن گویم به انداز رفیع

همچو قمری دست بر جای بلندی می زنم

شمارهٔ ۸۲۹

ما را بود ز خون جگر لاله رنگ چشم

بادا ترا ز باده بهار فرنگ چشم

مانند زخم دوخته نگشود بر رخم

ترسیده بسکه زان بت مژگان خدنگ چشم

گردیده در غم تو به تاراج گریه رفت

سویت ز چاک سینه گشایم چو زنگ چشم

در راه انتظار تو بدخو نشسته ام

سر تا بپا ز شوق شدم چون پلنگ چشم

جویا به یاد نوگل رنگین کرشمه ام

ریزد ز اشک رنگ بهار فرنگ چشم

شمارهٔ ۸۳۰

دیده بر روی خیال تو شبی واکردیم

چشم پوشیده جمال تو تماشا کردیم

الفت عالمیان بسکه نفاق آمیز است

خویش را گرد رم وحشت عنقا کردیم

نارسا طالع ما بین! که به جایی نرسید

ناله هر چند که در هجر تو شبها کردیم

می توان صبحدم از بستر ما گلها چید

یاد روی تو ز بس در دل شبها کردیم

تبسم خانه زاد آن لب کم گوست می دانم

ملاحت از نمک پرورده های اوست می دانم

قیامت دوش بر دوش خرام سرو آزادش

رعونت سایه پرورد نهال اوست می دانم

زجوش بی دماغی نکهت گل بر نمی تابم

سرم سودایی آن زلف عنبربوست می دانم

ز سیر گلشن کشمیر گلها می توان چیدن

نیسمش از هواداران آن گیسوست می دانم

وفا از دور گردان نگاه او بود جویا

تغافل، پیشهٔ آن نرگس جادوست می دانم

شمارهٔ ۸۳۱

تا ز یاد او دل غم پیشه رنگین می کنم

از شراب ارغوانی شیشه رنگین می کنم

بسکه در سیر چمن خون گریم از یاد قدی

سرو را چون موج صهبا ریشه رنگین می کنم

خاطرم را یاد رخسارت چمن پیرا بس است

از خیالت گلشن اندیشه رنگین می کنم

کوهسار از حسن سعیم صورت پیرایه یافت

بیستون را از شراز تیشه رنگین می کنم

شعله ور گردید هر برگ نی از آهم چو شمع

ز آتش سوداش جویا بیشه رنگین می کنم

شمارهٔ ۸۳۲

بود آسودگی در اضطراب از چشم بی‌تابم

چو نبض خسته دایم در طپش باشد رگ خوابم

مرا دل کندن از صهبا کم از جان کندنی نبود

در اعضا ریشه دارد از رگ تلخی می نابم

ز مستی رتبهٔ جمشید باشد بینوایان را

بود تختم بساط خاک تا در عالم آبم

ز جوش گریه در شبهای هجران چشم آن دارم

که چون خاشاک بردارد زجای خویش سیلابم

کنم بی شکرین لعل تو گر پیمانه پیمایی

رگ تلخی زبان مار گردد در می نابم

مرا یاد بناگوشی چنین در تاب و تب دارد

کمند صید دل گردیده جویا موج مهتابم

شمارهٔ ۸۳۳

به راه عشق در گام نخست از خود سفر کردم

به پا بیخودی این راه را مردانه سر کردم

نمی بینم عنان اختیاری در کفت ای دل

به کوی او مرو دیگر! تو می دانی، خبر کردم

گشودم نسخهٔ درد پریشان حالی خود را

به خون دل زبان مانند برگ غنچه تر کردم

سر و سرکردهٔ روشندلان گردیده ام جویا

به بزم عشق تا چون شمع ترک تاج و سر کردم

شمارهٔ ۸۳۴

بسکه جا کرده است مهرت در سراپای تنم

ریشه نخل محبت گشته رگهای تنم

عمرها شد در لباس نیستی آسوده ام

کی بدام پیرهن افتاده عنقای تنم

ای فدایت جان من دور از بهار جلوه ات

خشک شد مانند گل خون در سراپای تنم

بوده ام در هر لباسی چند روزی، عاقبت

جامهٔ عریانی آمد راست بالای تنم

سوختم جویا ز هجرش تا سحر مانند شمع

عاقبت بگداخت در عشقش سراپای تنم

شمارهٔ ۸۳۵

از غار راه ریزد عشق رنگ خانه ام

همچو نقش پا ندارم بام و در، ویرانه ام

بسکه در بزمش زحیرت خشک برجا مانده است

موج صهبا چون رگ سنگ است در پیمانه ام

روزی هر کس بود در خورد استعداد او

می نویسد بر صدف گردون برات دانه ام

تا ز داغ آن گل رو سوختم فانوس وار

شد عبیر پیرهن خاکستر پروانه ام

کلبه ام را رتبهٔ دیگر بود از فیض عشق

شیشه بندد بر فلک چینی نمای خانه ام

برق هم از خرمنم جویا به استغنا گذشت

کی به چشم مور آید از ضعیفی دانه ام

شمارهٔ ۸۳۶

تا بود سودای زلفش در سر شوریده‌ام

دانهٔ زنجیر می‌ریزد سرشک از دیده‌ام

از تنم پیکان او زنجیر می‌آید برون

در شب هجران او از بس به خود پیچیده‌ام

چشم بینایی است هر داغی دل آشفته را

بس که از جوش حیا زان رو نگه دزدیده‌ام

نیست جز یخ بلمز از حیرت حدیثی بر لبم

تا زبان ترک چشم یار را فهمیده‌ام

خاک من جویا پس از مردن غبار خاطر است

بس که از اوضاع ابنای زمان رنجیده‌ام

شمارهٔ ۸۳۷

نه از بیگانه چشم مردمی نه زآشنا دارم

غم عالم ندارم تکیه بر ذات خدا دارم

چه شد گر از جفایش رفت بر باد فنا خاکم

هنوز از بی وفایی های او چشم وفا دارم

چو مویی گشت جسم در هوای زلف مشکینش

به رنگ بوی سنبل تکیه بر دوش صبا دارم

جهان تا گشت از من پادشاه وقت خود گشتم

به سر از تیره بختی سایهٔ بال هما دارم

نه چشم همرهی از جسم دارم نه ز جان جویا

به راه بیخودی پرواز رنگی رهنما دارم

شمارهٔ ۸۳۸

دشت را از جلوه اش رشک گلستان دیده ام

گل به دامان هوا از گرد جولان دیده ام

داشت امشب یاد گرمیهایش دل را در میان

تا سحر پروانه ای را در چراغان دیده ام

گشت در پیری بهار خاطرم یاد کسی

فیض شام وصل را در صبح هجران دیده ام

بر کنار جوی چاک دل به رنگ نخل آه

سرو یاد قامت او را خرامان دیده ام

باز دل را در غم هجران گل پیراهنی

غنچه آسا تکمهٔ چاک گریبان دیده ام

شمارهٔ ۸۳۹

نخست از پهلوی خود دید آفت ها دل تنگم

شکست از موج خارا خورد این آیینه در سنگم

بیاد چشم مستی دارد از بس عشق دلتنگم

بریزد خون صهبا از شکست شیشهٔ رنگم

مرا باید کشید آزار هر کس را رسد دردی

محیط عالمست از وسعت مشرب دل تنگم

بزور معجز آخر رو بسویم کرد آن بدخو

بتابد پنجهٔ خورشید عشق آتشین چنگم

چو آن زخمی که از خونگرمی مرهم بهم آید

نهان گردید جویا در نگین نام من از ننگم

شمارهٔ ۸۴۰

به یمن همت عشقت ز قید دل رستم

بتی که قبلهٔ آمال بود بشکستم

دلمم ز لذت جیب دریده غافل نیست

ولی ز ضعف به جایی نمی رسد دستم

ز بسکه صحبت من با تو بدنشین شده است

دمی به بزم تو چون نقش خویش ننشستم

ز نارسایی بخت سیاه خود دانم

که کوتهست ز زلف دراز تو دستم

زفیض بیخودیم محرم حریم وصال

ز خود جدا شده جویا به دوست پیوستم

شمارهٔ ۸۴۱

ز بیدردان مرا وا می نماید زخم پنهانم

که لبهایش بهم چسبیده از شیرینی جانم

به رنگ صبح شد پاشیده از بس در دل شبها

خیال حسن پرشورش نمک در چشم حیرانم

ز بس دارد طراوت نوبهار حسن رنگینش

نماید خاک را گل سایهٔ سرر خرامانم

ز بیدردانم از من شکوه ای گر کند جویا

همیشه با دل پرخون به رنگ غنچه خندانم

خون حسرت لاله آسا در ایاغت می کنم

ای جگر از آتش دل باز داغت می کنم

شمارهٔ ۸۴۲

روشن از سوز درون امشب چراغت می کنم

از گل داغ ای دل افسرده باغت می کنم

آرمیدی ای دل بی مهر با آسودگی

می کنم باز آشنای درد و داغت می کنم

غیر سوز درد ای داغ جگر افسرده ای

روغن از خون دل امشب در چراغت می کنم

آخر ای بی مهر بر بی تابیم سوزد دلت

می طپم در خون دل چندان که داغت می کنم

شمارهٔ ۸۴۳

بی تو چون پسته طرب ساخته غمناکترم

یک دهن خنده نشانیده به خون تا کمرم

بزم رقص تو ز بس حیرت نظاره فزود

گرم گردش شده گرداب صفت چشم ترم

غنچه سانم همه تن دل به تمنای غمت

چون گل از لذت دردت همه لخت جگرم

پی بمقصد نبرم تا نگشاید دل تنگ

مانده در عقدهٔ دل غنچه صفت بال و پرم

هر نفس بینمت از بسکه به رنگی در خواب

می شود بالش پر بوقلمون زیر سرم

شمارهٔ ۸۴۴

و قمری از فغان خود را دمی بیکار نگذارم

به تن از پیرهن جز یک گریبان وار نگذارم

بریزم خاک حسرت بسکه بر سر بی گل رویی

ز صحرای جنون یک گل زمین هموار نگذارم

خیال یوسف خود را زلیخاوار از غیرت

دمی با روشنی در دیدهٔ خونبار نگذارم

ز موج خون کنم صیقل دل غمدیده خود را

من این آیینه را در کلفت زنگار نگذارم

بر آن عزمم که از طوفان اشک لاله گون جویا

به گرد شهربند جسم یک دیوار نگذارم

شمارهٔ ۸۴۵

دهد دل را به سیلاب فنا سیرابی اشکم

خورد مژگان به هم چون موج از بی‌تابی اشکم

به بال موج از سرچشمهٔ چشمم کند پرواز

چو طبل از دل تپیدنها خورد مرغابی اشکم

به بازار محبت کس به هیچم برنمی دارد

رخ همچون زرم لعلی شد از قلابی اشکم

مکن از گریه منعم در شب بیداد هجرانش

که دل را زورق طاقت شده گردابی اشکم

چو شمع یاد او افروختم در تنگنای دل

جگر شد محشر پروانه از بیتابی اشکم

به روز برشکال گریه در هند شب هجران

شده بنگالهٔ داغ سیه سیلابی اشکم

گرفته دیده جویا ارتفاع طالع دل را

ببین در پنجهٔ مژگانم اسطرلابی اشکم

شمارهٔ ۸۴۶

درآمد تا در آغوش تمنا آن برو دوشم

لبالب همچو ماه نو شد از خورشید، آغوشم

شب هجران چنان بگداخت فکر آن بر و دوشم

که از خود همچو ماه نو تهی گردیده آغوشم

زبان نالهٔ حیرت نصیبان را نمی فهمی

وگرنه صد قیامت شور دارد وضع خاموشم

فزونست از جوانی غفلتم در موسم پیری

بناگوش سفیدم گشت آخر پنبهٔ گوشم

شدم خلوت نشین بیخودی از فیض بیتابی

ز خود صحرا به صحرا دل تپیدن برد بر دوشم

چنان افروخت عشقش آتشی در سینه ام جویا

که دور انداخت سرپوش فلک را بارها جوشم

شمارهٔ ۸۴۷

بسکه با سامان شد از حسن ملیحی دیدنم

بر کباب دل نمک پاشد نگه دزدیدنم

آه کز غم در شب هجران او فریاد را

نالهٔ زنجیر می سازد به خود پیچیدنم

هر دو عالم کفهٔ میزان سزد قدر مرا

عقل کل از روی دقت خواهد ار سنجیدنم

گر به قدر شوق جانان جسم را سامان دهند

می شکافد نه فلک را چون قفس بالیدنم

خاطر افسرده ام جویا محیط عالم است

دهر را ماتم سرایی می کند رنجیدنم

شمارهٔ ۸۴۸

کبود از بوسه امشب لعل آن رشک پری دیدم

گل شفتالوی این باغ را نیلوفری دیدم

بود در دیده ام افتادگی را رتبهٔ دیگر

زمین را بر فراز عرش و کرسی برتری دیدم

نهان در زنگ کلفت تا به کی باشد دلم، زاهد!‏

من این آیینه را از موج روشنگری دیدم

به روی آتش دل همچو مویی جسم زارم را

بسی شبها فکندم تا نشان از آن پری دیدم

فرنگی را رسد گر دعوی ایمان کند جویا

ز بس کس هندوی زلف سیاهش کافری دیدم

شمارهٔ ۸۴۹

فصل بهار اسیر گل و سرو و سوسنم

در دام خود کشیده چو طاؤس گلشنم

داغ جنون گلی است که چون بر سرش زدم

مانند شمع ریشه دوانید در تنم

بیخود فتاده ام چو در آیینه شخص عکس

اما همیشه پشت به دیوار آهنم

گاه نظارهٔ تو ز مژگان بهم زدن

هر دم بر آتش جگر تشنه دامنم

کی تندباد حادثه بی جا کند مرا

از فیض صبر نام خدا، کوه آهنم

هر ناله ام شکافت جگر گاه شیر را

جویا ز جوش عشق می مرد افکنم

شمارهٔ ۸۵۰

دور از تو زبسکه بی دماغم

داغ دل شب بود چراغم

از درد چسان رهم که در تن

چون شمع دوانده ریشه داغم

عشقم چو نهاد داغ بر داغ

از جوش نشاط باغ باغم

از فیض خیال او چو طاؤس

هر جا باشم میان باغم

از وحشت من مپرس عنقا

خود را گم کرده در سراغم

از آتش سینه شعله ور گشت

جویا بر سر چو شمع داغم

شمارهٔ ۸۵۱

فارغ از اندیشهٔ خار کف پا بوده ام

تا به پشت پاره ای این دشت می پیموده ام

بسکه بی آرامم از هجرت به هر مژگان زدن

از کتاب دیده فال دیدنت بگشوده ام

بر نتابد خودنمایی وضع ما آزادگان

خویش را زآن چون شمیم گل به کس ننموده ام

دور باش ای مدعی از من سراپا حدتم!‏

بر دم خنجر ز جوش پردلی آسوده ام

پیر گشتم در جوانیها ز درد عاشقی

چون قبای پارهٔ گل در نوی فرسوده ام

با ولای شاه جویا در غم محشر مباش

پردهٔ چشم ملک شد دامن آلوده ام

شمارهٔ ۸۵۲

دلی از فیض یاد عارضش رشک چمن دارم

قفس را می کند گلدام، طاؤسی که من دارم

به رنگ شمع فانوسی که افروزند در محفل

ز فیض نور معنی خلوتی در انجمن دارم

کسی چون من نباشد سیر چشم نعمت دنیا

جواهر سرمه ای در دیده از خاک وطن دارم

چو از شاخ زبان برخاست عالمگیر می گردد

من از هر جنبش لب شهپر مرغ سخن دارم

ز نور فیض همچون کسوت فانوس لبریز است

بحمدالله بجای خود ترا در پیرهن دارم

بلغزید از صفای چهره اش پای دلم جویا

نشان یوسف خود را در آن چاه ذقن دارم

شمارهٔ ۸۵۳

خوش آن دم کز جفایش خوشدلی بنیاد می‌کردم

به این افسون دلش را مایل بیداد می‌کردم

چسان بینم به دام طره‌ات آن مرغ دل‌ها را

که بر گرد تو می‌گرداندم و آزاد می‌کردم

ز چشمش می‌گرفتم گاه دل گه باز می‌دادم

نگاهش را به علم دلبری استاد می‌کردم

چو می‌دیدم دلش را مایل بی‌تابی عاشق

به اندک جور او دانسته صد فریاد می‌کردم

به بزم حیرتم طعن خموشی می‌زند سوسن

اگر من هم زبان می‌داشتم فریاد می‌کردم

نه امروزی‌ست این بی‌تابی‌ام جویا که چون جوهر

پرافشانی میان بیضهٔ فولاد می‌کردم

شمارهٔ ۸۵۴

گرنه از جوش نزاکت بر تنش سنگین بود

تار و پود پیرهن از رشتهٔ جانش کنم

منصب مشعل فروزی داده عشقش سینه را

شمعها از آه روشن در شبستانش کنم

خودبخود گل می کند اسرار دلها، تا به کی

همچو بوی غنچه ضبط راز پنهانش کنم

کو عروج طالعی جویا که تا مانند ماه

جای در یک پیرهن با مهر تابانش کنم

شمارهٔ ۸۵۵

آن ملاحت راست در مستی ثناگستر لبم

شور صد دریاست با هر قطرهٔ می بر لبم

فیض سرمستیم از خمخانهٔ دل می رسد

همچو موج از پهلوی دریاست دایم بر لبم

آشنا گردید در مستی به کنج لعل یار

کام خود برداشت در این نشئه از کوثر لبم

می کنم قالب تهی چون شیشهٔ خالی مدام

لحظه ای گر دور افتد از لب ساغر لبم

خشکی لب باعث قطع سخن شد در خمار

کار دندان می کند مقراض آسا هر لبم

آرزوی پای بوست گشته دامنگیر دل

همچو ماه نو به راه شوق پا تر سر لبم

در ثنای تشنه لب شاه شهیدان دور نیست

چون سرشک از دیده جویا ریخت گر گوهر لبم

شمارهٔ ۸۵۶

بی او ز خون ناب دماغی چو تر کنیم

دل را کباب اخگر لخت کنیم

چین الم به ابروی موج هوا فتد

طومار شکوه ات گر از آه سحر کنیم

ساقی مروتی که من و دل ز خویشتن

دستی به دست هم بدهیم و سفر کنیم

هر نشتری که آن مژه در دیده بشکند

از دیده برگرفته بکار جگر کنیم

آن بلبلیم ما که به شوق تو غنچه وار

رنگین میان بیضه ز خون بال و پر کنیم

دل را به یاد شوخی مژگان، شب فراق

تا صبحگاه تکیه گه نیشتر کنیم

جویا مآل کردهٔ ما را زما مپرس

تخمی نکشته ایم که فکر ثمر کنیم

شمارهٔ ۸۵۷

کبوتر را ره آگاهی از احوال خود بستم

که حسرت نامه ام را بر شکست بال خود بستم

سخن از عرش گوید مرغ دل تا آستانش را

به سرو قامت آه بلند اقبال خود بستم

به رنگ صبح کی افسرده از تهمت پیری

کمر از نور فیض جام مالامال خود بستم

زخجلت خویشتن را از دل خود هم نهان دارم

در این آیینه ره بر صورت احوال خود بستم

ز بس رخساره ام در گرد کلفت شد نهان جویا

به روی آینه دیواری از تمثال خود بستم

شمارهٔ ۸۵۸

صد شکر کز غم چو تویی زار و خسته ام

از پهلوی رخ تو چو زلفت شکسته ام

بر دیده ام خرام که در رهگذار تو

فرش است شیشه پارهٔ رنگ شکسته ام

چون غنچه های لالهٔ نشکفته در چمن

گلهای داغ در غم او دسته بسته ام

شوخی من ملایم طبع خلایق است

بر صفحهٔ زمانه چو اشعار جسته ام

چون غنچه ای که سرزند از شاخ نازکی

دل را به تار زلف سیاه تو بسته ام

سیلاب حادثات کی از جا برد مرا

در چارموج تفرقه جویا نشسته ام

شمارهٔ ۸۵۹

به شهربند تعلق دمی قرار ندارم

سر مصاحبت اهل این دیار ندارم

دماغ دیدن اغیار و جور یار ندارم

منم که با بد و نیک زمانه کار ندارم

مربی ام بود آب و هوای مملکت عشق

چو نخل عشق بجز شعله برگ و بار ندارم

زنی گرم سرپایی به دامن تو زنم دست

اگرچه خاک رهم، طبع برد بار ندارم

مراست کنج قناعت هزار شکر خدا را

که چشم لطفی از ابنای روزگار ندارم

شمارهٔ ۸۶۰

بشکفت، شد نشانهٔ آن تیر اگر دلم

خندید، گشت زخمی شمشیر اگر دلم

دارد سر شکار و چه سازم برون جهد

از صیدگاه ناشده نخجیر اگر دلم

ز آب و هوای گلشن حیرت عجب مدار

نالد به سوز بلبل تصویر اگر دلم

از یک خدنگ نیم کش او بخون طپد

بوده است دور ازو دو سر تیر اگر دلم

در دهر شور صبح قیامت فتد، کند

شرح غم فراق تو تقریر اگر دلم

شمارهٔ ۸۶۱

بی تو بیگانه چو عکس رخت از هوش خودم

با تو چون جوهر آیینه فراموش خودم

مست کیفیت خود گشته ام از دولت عشق

بیخود از نشئهٔ توحید و قدح نوش خودم

حاصل محو خیالی است پریشان مغزی

جام حیرت نگهم بیخود سرجوش خودم

کنج عزلت بودم غنچه صفت سینهٔ تنگ

هست دلبستگیی با لب خاموش خودم

بسکه دارد به تنم رنگ تو هر قطرهٔ خون

غنچه آسا به خیال تو در آغوش خودم

صد زبانست مرا در دل خونین پنهان

غنچهٔ رازم و مهر لب خاموش خودم

عشق قمری‌صفت افکنده به گردن جویا

حلقهٔ بندگی سرو قباپوش خودم

شمارهٔ ۸۶۲

بستهٔ خود بودم از فیض ریاضت وا شدم

برگداز خویش تا بستم کمر، دریا شدم

بستن لب، بال پرواز است مرغ ناله را

تا خموشی پیشه کردم، بیشتر رسوا شدم

گشته ام دیوانه تر تا سوختم داغ جنون

لاله سان گنجینه دار مایهٔ سودا شدم

زان می ام جویا که در کام دل امشب ریختند

فارغ از اندیشهٔ دنیا و مافیها شدم

شمارهٔ ۸۶۳

به جز سر جوش می عقل‌آفرینی چون نمی‌دانم

خم میخانه را کمتر ز افلاطون نمی‌دانم

چه لاف همسری با قامت او می‌زنی ای سرو

به پیش مصرع قدش ترا موزون نمی‌دانم

ز پهلوی دلم هر قطره‌اش شور دگر دارد

سرشک دیدهٔ تر را کم از جیحون نمی‌دانم

ز بس سرگشته‌ام، در وادی آوارگی خود را

کم از مجنون ندانم گر به از مجنون نمی‌دانم

حرامم باد سیر این چمن بی‌روی او جویا

اگر هر غنچهٔ گل را دلی پرخون نمی‌دانم

شمارهٔ ۸۶۴

تا ز جام عشق دل مستان شد و دیوانه هم

چون گهر مستغنی است از فکر آب و دانه هم

شیشه های طاق این غمخانه دلهای پر است

شکوه ها زین دور دارد با لب پیمانه هم

صدمه های دل تپیدن نه همین رنگم شکست

رخنه ها افکند در دیوارهای خانه هم

کرم شب تابیست چون گردد به گرد عارضش

شمع بزم یار گاهی، می شود پروانه هم

گریهٔ مستی نه تنها غم زدای سینه است

صیقل دلهاست جویا قهقه مستانه هم

شمارهٔ ۸۶۵

اسیر پیچش آن طره شکن گیرم

ز موج نکهت سنبل کنند زنجیرم

ز حیرتم چه عجب گر بماند از رفتار

به روی آب روان گر کشند تصویرم

مرا ز ضعف به دل طاقت گسستن نیست

گر از سرشک بود دانه های زنیجرم

لب سخن نگشایم عبث که همچو کتاب

عیان ز پردهٔ خاموشیست تقریرم

به سینه غنچه پیکان شود مرا گل داغ

جدا ز گلشن کوی تو بسکه دلگیرم

چو ریخت دست قضا رنگ صورت هستی

ز پیچ و تاب رگ برق کرد تحریرم

شوم ز دشت نوردی اسیرتر جویا

که همچو خانه دو نقش پای زنجیرم

شمارهٔ ۸۶۶

مکن آرایش آن زلف پی تسخیرم

پیچ و تاب غم عشق تو بود زنجیرم

سوی خود می کشد از دایرهٔ تدبیرم

زور وابستگی سلسلهٔ تقدیرم

شوق زخم دگرم باعث بیتابی شد

زیر شمشیر تو می غلطم و بی تقصیرم

در هوای تو ز بس رفته ام از خود چه عجب

کاغذ باد شود گر ورق تصویرم

از رگ برق مگر عشق تو تابیده کمند

که چنین گرم عنان گشته پی تسخیرم

چارهٔ حال خرام دم درویشان است

گشته جویا چو حباب از نفسی تعمیرم

مرشد دل گه و گه گوش به ارشاد دلم

گاه شاگرد دلم، لحظه ای استاد دلم

ناله تار نگهم راست چو ابریشم چنگ

بسکه لبریز بود سینه ز فریاد دلم

نسبت من به تو چون نسبت بلبل به گل است

چه عجب گر نه به گوش تو رسد داد دلم

بیستون را بفلاخن نهد از بیتابی

زور بازوی توانایی فرهاد دلم

مژه بر هم زدنش پنجهٔ شاهین بلاست

آن سیه چشم که جویا شده صیاد دلم

شمارهٔ ۸۶۷

دست هوس زنعمت دنیا کشیده ام

چون طفل غنچه خونه دل خود مکیده ام

چندان نهان به زیر غبار غمم که گرد

بر بام و در نشسته ز رنگ پریده ام

مستغنی از لباس بود دوش همتم

آن جامه ام بس است که از خود بریده ام

یک گوش کر شدم چو صدف پای تا بسر

از خلق ناشنیدنی از بس شنیده ام

دست مرا جدا زگریبان مکن خیال!‏

چون گل یکیست پنجه و جیب دریده ام

غافل مشو ز من که جگر گوشهٔ دلم

جویا سرشک از سر مژگان چکیده ام

شمارهٔ ۸۶۸

آشنا خواهد شدن ما و ترا دل‌ها به هم

نسبتی دارند آخر شیشه و خارا به هم

نوبهاران هرکجا می‌کشی در پرده است

بسته ابر از هر طرف امروز دامن‌ها به هم

کفر و ایمان پیش سعت مشربان باشد یکی

می‌رسند این هر دو راه آخر در این صحرا به هم

او به حال من بگرید خون و من بر حال دل

چون فتد در مجلسی چشم من و مینا به هم

تا کجا کس بوسه بر خاک سر کویت زند

بعد از این خواهیم زد ما و تو استغنا به هم

معنی نور علی نور از دو سو گردد عیان

عکس اندازند اگر آیینهٔ دل‌ها به هم

دل به طوفان محبت داده جویا آگهست

نسبت نزدیک چشم ما و دریا را به هم

شمارهٔ ۸۶۹

ز بس بالد نگه از دیدنت در چشم حیرانم

نیاید چون پر ناوک بهم صفهای مژگانم

چه شد درهم شکست ار بار عصیان استخوانم را

گزم تا از ندامت لب سراپا عقد دندانم

مرا کی باز دارد تنگی میدان ز بیتابی

میان بیضهٔ فولاد چون جوهر پر افشانم

چنان برداشت عشق از پیش چشمم عیب رسوایی

که باشد عشق شیشهٔ ناموس زیب طاق نسیانم

ز گریه چون حباب از هرزه گردی گردبادآسا

گهی در کسوت آب و گهی در خاک پنهانم

ز بس شیرینی افتد چشم چون بر شکرین لعلش

بهم چسبید بسان شمع محفل موی مژگانم

ز بار جوهر معنی گران خیز است اندامم

ز بس دارم گهر در بار، گویی ابر نسیانم

دلم بسته است گاه گفتگو بر جنبش لعلش

نباشد غیر موج باده جویا جوهر جانم

شمارهٔ ۸۷۰

ما منت مرهم به جراحت نپسندیم

بر زخم جگر سوختهٔ داغ تو بندیم

چون غنچه بود خرمی ما ز غم عشق

تا دل به ره دوست نبازیم، نخندیم

سوزیم گه دیدن اغیار به رویت

در دفع گزند نظر بد چو سپندیم

ماییم که با دیدهٔ دایم نظرباز

از حلقهٔ بگوشان خم زلف کمندیم

از پستی ما رتیهٔ اقبال فزونست

ما خاک نشین غم آن سرو بلندیم

افسوس که لخت جگر چند ز مژگان

امشب بمراد دل جویا نفکندیم

شمارهٔ ۸۷۱

از غرور توبه غرق معصیت تا گردنم

تر شد از اشک پشیمانی همانا دامنم

سر ز بار منت احسان نیارم راست کرد

لطف یاران طوق سنگینی شده بر گردنم

بسکه کاهیدم ز درد عشق چون گرد عبیر

کرده پنهان ضعف تن در پردهٔ پیراهنم

در خیال آن سر مژگان ز بس بگداختم

همچو ماهی استخوان خارییست پنهان در تنم

دامنی بر آتشم جویا زند هر برگ گل

سوز عشق او یکی صد شد ز سیر گلشنم

شمارهٔ ۸۷۲

من که از جوش تجلی رشک نخل ایمنم

پرتو شمع است چون فانوس گرد دامنم

نیست دمسازی ترا مانند من ای عندلیب

یا تویی هنگامه رنگین ساز گلشن یا منم

درمندی خوی بد را می کند زایل ز طبع

می شود از فیض عشق آخر پری اهریمنم

من که می سوزد دلم در یاد شمع عارضی

نیست غیر از نور چون فانوس در پیراهنم

گر خدا ناکرده بگریزم ز دست انداز عشق

جز دهان اژدها جویا مبادا مامنم

شمارهٔ ۸۷۳

افروخت تا ز باده عذار سمن برم

حسنش می دو آتشه ریزد به ساغرم

چشمم ز فیض آتش دل گشت گریه خیز

دریا به جوش آمده از تاب گوهرم

از دستبرد جرأت من غافل است خصم

دندان فشرده بر دم خنجر چو جوهرم

بس عقدهٔ محال گشودم ز جستجو

در موج خیز آب گهر تا شناورم

جویا قدم برون ننهم از ره رضا

در موج خیز بحر حوادث چو لنگرم

شمارهٔ ۸۷۴

مستیش افزود تا بشکست مینای دلم

جام عیشش پر بود از ریختن های دلم

غنچه سان گر واشکافی جز زبان شکوه نیست

زان تغافلهای دل خون کن سراپای دلم

رشک همچشمی تماشا کن جگر در خون نشست

شد ز داغت تا مرقع پوش بالای دلم

بزم عیشت از صراحی و قدح خالی مباد

پربود تا ساغرم چشمم ز مینای دلم

همچو خون مرده ماند در رگ خارا شرار

گر فتد بر کوه جویا بار غم‌های دلم

شمارهٔ ۸۷۵

اگر حرفی ز سوز آتش عشقش بیان کردم

به رنگ شمع محفل خویش را صرف زبان کردم

فغانم از گداز آتش غم اشک حسرت شد

بحمدالله که درس ناله را امشب روان کردم

کشیدم بر سر آخر پردهٔ رسوایی عشقش

به جیب پارهٔ خود غنچه سان خود را نهان کردم

خیال مهر رویی بر دلم تابیده است امشب

زمین را از فروغ کوکب اشک آسمان کردم

چو صبح از ساغر خورشید جویا در دم پیری

چراغ خویش روشن از شراب ارغوان کردم

شمارهٔ ۸۷۶

افروختهٔ عشقم و پروانهٔ خویشم

مجنون تو لیلی وش و دیوانهٔ خویشم

از روز سیه اهل هنر شکوه ندارد

یاقوت صفت شمع طربخانهٔ خویشم

از آتش سودای تو چون کرم شب افروز

هر شام چراغ خود و پروانهٔ خویشم

بگذشت چو گل موج طربناکی ام از سر

طوفانی ترخندهٔ مستانهٔ خویشم

حال دلم از من ز چه پرسی که چو جویا

عمریست که یار تو و بیگانهٔ خویشم

شمارهٔ ۸۷۷

ز شوق آنکه به گوشت رسیده آوازم

به بال ناله بود چون سپند پروازم

مرا کباب دل از روی گرم می سوزد

اسیر خوی توام سایه پرور نازم

گر آفتاب جمال تو در نظر باشد

به روی دل در فیض است دیدهٔ بازم

ز پای خم سو اخلاص بر نمی گیرم

مرا که هست فلاطون عقل دمسازم

رموز عشق زمن گل نمی کند جویا

که سر به مهر خموشیست غنچهٔ رازم

شمارهٔ ۸۷۸

در حریم وصل از دلدار دور افتاده ام

مستم از کیفیت سرشار دور افتاده ام

معنی بیگانه با دل آشناتر می شود

در بر یارم اگر از یار دور افتاده ام

همچو پرواز نگه از دیدهٔ اهل نظر

با تو نزدیکم و بسیار دور افتاده ام

بسکه دل آزرده ام یکره ندیدم خویش را

تا از آن آیینهٔ رخسار دور افتاده ام

در حریم وصل هم بلبل ز افغان لب نبست

چون ننالم من کز آن غمخوار دور افتاده ام

بسته شد جویا زبان ناله دور از بزم یار

بلبلم کز ساحت گلزار دور افتاده ام

شمارهٔ ۸۷۹

نیست تنها بی‌رخت دشمن گریبان ناله‌ام

رخنه اندازد جرس‌آسا به دامان ناله‌ام

همره من گر شوی در گلستان جوش گل است

غنچه را از بس کند خاطر پریشان ناله‌ام

لخت دل با خون حسرت بس که ریزد هر طرف

بی‌تکلف کرده عالم را گلستان ناله‌ام

رخنه می‌اندازدش چون غنچه در جیب و بغل

گر رساند چرخ را دستی به دامان ناله‌ام

نالهٔ نی می‌کند دل را همین سرگرم شوق

می‌شود آتش‌فروز صد نیستان ناله‌ام

دل تپیدن؛ طبل و لشکر؛ فوج غم؛ آهش؛ علم

سوی گردون می‌رود جویا به سامان ناله‌ام

شمارهٔ ۸۸۰

در کدورت خون شدم از خویش شادان آمدم

جسم رفتم در غم او از خود و جان آمدم

همچو آب جو که در گل می نماید خویش را

گرچه گشتم پای تا سر گریه، خندان آمدم

با تن زار از پی آن یوسف مصر جمال

همچو گرد کاروان افتان و خیزان آمدم

کی اسیر عشق را بی بهره دارد فیض حسن

گل ستان گشتم ز بس زانرو گلستان آمدم

بر نمی تابد تن روشن دلان بار لباس

از عدم، جویا! به رنگ شعله عریان آمدم

شمارهٔ ۸۸۱

ما دل خویش به ابروی خم آویخته ایم

همچو قندیل ز طاق حرم آویخته ایم

بر نداریم ز مژگان کجت دست امید

همچو خون در دم تیغ ستم آویخته ایم

آشنای تو بود هر که ز خود بیگانه است

رام عشقیم و به دامان رم آویخته ایم

لرزد از دهشت ما شعلهٔ دوزخ بر خویش

تا که در دامن لطف و کرم آویخته ایم

حسن را زیب دهد قد دو تای عاشق

ما به زلف سیه او چو خم آویخته ایم

شاهد هستی ما پرده نشین ساز است

تا که جویا چو اثر با نغم آویخته ایم

شمارهٔ ۸۸۲

حباب آسا فتد از دیدهٔ تر قطره اشکم

ز بس آهی نهان گردیده در هر قطره اشکم

گرفت از بس دلم از سردمهریهای او امشب

بدامن بسته می ریزد چو گوهر قطرهٔ اشکم

به چشم خویش دیدم امتزاج آب و آتش را

برون آورده تا از چاک دل سر قطرهٔ اشکم

از آن طبلی که خورد از دل تپیدن در شب هجران

پرد از شاخ مژگان چون کبوتر قطرهٔ اشکم

ز بس اندوخت فیض نور از طور دلم جویا

در گوش مه و خورشید شد هر قطرهٔ اشکم

شمارهٔ ۸۸۳

اصلا بمی شکایتی از غم نکرده ایم

هرگز ز زخم شکوه به مرهم نکرده ایم

ما در مصاف همدم شمشیر جرأتیم

بازوی عجز پیش کسی خم نکرده ایم

پیوسته تلخ کام نشاط است امید ما

ما لب چشمی ز چاشنی غم نکرده ایم

تنها ز دل بخون تمنا طپیده ایم

بیگانه را به راز تو محرم نکرده ایم

شمارهٔ ۸۸۴

به او نزدیکم و از شرم خود را دور پندارم

وصالش داده دست و خویش را مهجور پندارم

درونم شد نمکسود ملاحت بسکه از حسنش

فشارم چون به دل دندان کاب شور پندارم

ترا در دل زبس امیدها در یکدگر جوشد

فضای سینه ات را محشر زنبور پندارم

چنان دانسته چشمش سرگردانی می کند با من

که او مست می ناز است و من مخمور پندارم

ز بس ضعف تنم قوت گرفت از در هجر من

ملایم طبعی معشوق را هم زور پندارم

اثر کرده است درد بی دوایم بسکه گلشن را

دهان خندهٔ هر غنچه را ناسور پندارم

جدا زان نشتر مژگان چنان در ناله می آید

که شریان را به تن جویا رگ طنبور پندارم

زخم تن از تیغ صیقل کردهٔ جانانه ام

همچو فانوس گلین شد شمع خلوتخانه ام

لاف یکرنگی زنم با دشمن از روشندلی

چون شرار از دودهٔ برق است گویی دانه ام

همچو خشت هم که زور باده اش دور افکند

شب ز جوش بزم از جا رفت سقف خانه ام

جام امید است در خمیازهٔ صاف مراد

بر لبم نه لب لبالب از می پیمانه ام

پای تا سر بسکه داغش کرد رشک عزلتم

جلوهٔ طاووس دارد جغد در ویرانه ام

از زمین جویا نشد هرگز شررواری بلند

در نهاد سنگ بودی کاش پنهان دانه ام

شمارهٔ ۸۸۵

رفتی و بی تو باده کشیدن نسازدم

چون غنچهٔ حباب شکفتن نسازدم

از اضطراب، عقدهٔ دل سخت تر شود

ای وای چون کنم که طپیدن نسازدم

بوی بهار، بیش کند سوز عشق را

در کوچه باغ زلف دویدن نسازدم

سرپنجهٔ مرا به گریان خصومت است

چون دشت غیر شقهٔ دامن نسازدم

پرورده است عشق دلم را به اشک و آه

آب و هوای وادی ایمن نسازدم

جویا بس است آب حیات آبرو مرا

منت ز یار و دوست چو دشمن نسازدم

شمارهٔ ۸۸۶

خاکساری را چو نقش پای تا دل بسته ایم

خویش را چون جاده بر دامان منزل بسته ایم

حسنش از طفلی نمک پرورد شور عشق ماست

ما بجای مهره بر گهواره اش دل بسته ایم

شهد ناب از دیده می ریزد سرشک ما به خاک

تا دل خود را به آن شیرین شمایل بسته ایم

تا توان روز جزا با این نشانش یافتن

ما ز خون خود حنا ز دست قاتل بسته ایم

زور وحشت الفت ما را ز کویش نگسلد

دل به تار زلف آن مشکین سلاسل بسته ایم

در حقیقت غنچهٔ گلزار نومیدی بود

اینکه بر نخل حیات خویشتن دل بسته ایم

در پناه دردمندی از حوادث ایمنیم

ما که بر بازوی خود طومار از دل بسته ایم

خامشی مفتاح قفل بستهٔ دلها بود

ما لب خود را برای حل مشکل بسته ایم

حرز ما جویا دل پرمهر شاه اولیاست

رشتهٔ جان را از آن با این حمایل بسته ایم

شمارهٔ ۸۸۷

ما که دل در فکر دنیای خراب افکنده ایم

گوهر یکدانه ای را در خلاب افکنده ایم

مغز خورشید از شمیم عشق باشد عطسه ریز

تا بر این اخگر ز لخت دل کباب افکنده ایم

در طریق جستجو از گرمی رفتار خویش

آتش شوقی در آغوش شتاب افکنده ایم

سادگی بین کز پی تحصیل آرام و قرار

خویش را در موج خیز اضطراب افکنده ایم

شاهد دیدار از آیینهٔ ما رو نتافت

تا به رخ از پردهٔ حیرت نقاب افکنده ایم

در هوای گرم سیر عشق امشب ما و یار

جامه خواب از پرنیان ماهتاب افکنده ایم

خویش را جویا به رنگ نقش پای زایران

بر در دولت سرای بوتراب افکنده ایم

شمارهٔ ۸۸۸

بی تو از بس گرد غم بر چهرهٔ دل داشتیم

در کنار اشک حسرت مهرهٔ گل داشتیم

چون ز خود رفتیم در راه طلب همچون حباب

گام اول پای در دامان منزل داشتیم

یاد ایامی که چون از کوی جانان می شدیم

چشم بر در، پای در گل، دست بر دل داشتیم

یک نفس دل بر ما غافل از دنیا نبود

این فلاطون را عبث در فکر باطل داشتیم

از خیال ابرو و رخسار او شب تا سحر

سیر ماه نو به روی بدر کامل داشتیم

سالها در کویش از زاینده رود چشم تر

همچو سرو جویباری پای در گل داشتیم

با لب هر زخم جویا ما شهادت کشتگان

خندهٔ قهقه به ضرب دست قاتل داشتیم

شمارهٔ ۸۸۹

زحال من چسان آگاه گردد شوخ خودکامم

که قاصد را بلب ماند نی شد ناله پیغامم

چنان سیل سرشکم کرده طوفان در شب هجران

که موج اشک شد انگشت حیرت بر لب بامم

بحسرت بگذرانم بسکه دور از شکرین لعلی

نگین دان چشم پرخونی شود از پهلوی نامم

بجسم نازکش ترسم که سنگینی کند جویا

قبا از نکهت گل گر کند در بر گل اندامم

شمارهٔ ۸۹۰

ای من خراب طورک رندانه تان شوم

من خاک راه جلوهٔ مستانه تان شوم

ای ماه طلعتان مگر آیینه دیده اید

من واله نگاه اسیرانه تان شوم

آبی بر آتش جگر بیدلان زنید

ای من اسیر گردش پیمانه تان شوم

شمارهٔ ۸۹۱

سوخت تا از پرتو آن آتشین خو پیکرم

صیقل آیینهٔ خورشید شد خاکسترم

در خیالم بسکه شب هر دم به رنگی آمدی

می توان صد رنگ گل رفتن ز روی بسترم

از پی هم می رود دور از وصال او سرشک

همچو فوج آهوی رم کرده از چشم ترم

چون شوم محوت نیاید از من، می شود

پردهٔ حیرت چو آیینه نقاب جوهرم

شمارهٔ ۸۹۲

یک‌رنگ بی‌خودی شده از خود بریده‌ام

با وحشت آرمیده‌ام از بس رمیده‌ام

عرش برین مقام من از فیض بی‌خودی است

از خویش رفته‌رفته به جایی رسیده‌ام

چون سایه در ره تو به خاک اوفتاده‌ام

گرد ره فنا شده رنگ پریده‌ام

سر مگوی پرده‌دری‌های غنچه را

جویا هزار بار ز بلبل شنیده‌ام

شمارهٔ ۸۹۳

ضعف نگذاشت که یک ره جهد از جا آهم

شد گره در دل خونین چو سویدا آهم

چون نسیمی که نهد سر به بیابان ز چمن

بویی از حیرت دیدار بود با آهم

در سراغ تو ز بس گرم تکاپو شده ام

نفس سوخته ای کرد هوا را آهم

داد کز هجر چو طاووس همه تن داغم

آه کز درد چو زلف تو سراپا آهم

شمارهٔ ۸۹۴

غمی در خاطر هر کس وطن گیرد غمین باشم

دلی در هر کجا آید به درد اندوهگین باشم

به یاد عارضی سیاره ریزد در کنارم چشم

ز دامان پر انجم آسمانی بر زمین باشم

هنرور را فلک دایم ز اشک اندوهگین دارد

چو تیغ از جوهر خود تا به کی چین بر جبین باشم

چو دامی کو نهان در خاک باشد تا دم محشر

پس از مردن همیشه وصل او را در کمین باشم

شمارهٔ ۸۹۵

گلگشت چارباغ برو دوش کرده ایم

سیر بهار گلشن آغوش کرده ایم

تا بر رخت چو آینه بگشوده ایم چشم

در خاطر آنچه بود فراموش کرده ایم

جز گوش دل به داد اسیران که می رسد؟

اظهار شکوه با لب خاموش کرده ایم

در سر همیشه جوش زند بادهٔ هوس

خود را خراب ساغر سرجوش کرده ایم

شمارهٔ ۸۹۶

لخت لخت از یاد رویت شد دل بی کینه ام

عاقبت از شوخی عکست شکست آیینه ام

پنجهٔ عشقت درونم را ز بس کاویده است

پردهٔ فانوس شمع دل شد آخر سینه ام

خصم سرکش را شکست از سینه صافی می دهم

سنگ خارا را نماید توتیا آیینه ام

کی بود در خصمی ما اختیاری چرخ را

در دلش همچون شرر در سنگ باشد کینه ام

شمارهٔ ۸۹۷

تا ز عکست برگ گل سیما بود آیینه ام

جام لبریز می احمر بود آیینه ام

نقش بسته صورتت در خاطرم پیش از وجود

خلوت عکس تو در خارا بود آیینه ام

معنی نور علی از دل ما روشن است

در کف آن آینه سیما بود آیینه ام

باشد از بس عکس رویش دلنشین، افتاده است

صفحهٔ تصویر او هر جا بود آیینه ام

شمارهٔ ۸۹۸

نماید چون جرس در راه شوق شوخ بیباکم

طپیدنهای دل از رخنه های سینهٔ چاکم

به اهل درد حاجت نیست زاد ره پس از مردن

که از پهلوی نقد داغ، گنجی در ته خاکم

رگ ابری شود خونبار بر روی هوا پیدا

به هر سو رو نهد مد نگه از چشم نمناکم

ز فیض کیف افیون، موشکافم در سخن جویا

خدیو ملک معنایم چو باشد تخت تریاکم

شمارهٔ ۸۹۹

ننگ منت بر نتابد همت مردانه ام

می رسد از آب خود مانند گوهر دانه ام

همتم هرگز نشد خجلت کش احسان کمی

هیچگه از ریزش باران نشد تر دانه ام

می رساند رزق ما هر جا بود خود را به ما

همچو مور از خویش بیرون آورد پر دانه ام

من که از طور تجلی شعله افروز دلم

کی گذارد برق بی زنهار پا بر دانه ام

شمارهٔ ۹۰۰

کرد دلها را به مژگان نرگس جانانه موم

می کند فولاد را سرپنجهٔ مردانه موم

اضطرابم یار سرکش را ملایم می کند

شمع محفل گشته از بیتابی پروانه موم

کیسهٔ نقد وجودم سر به مهر حیرت است

تا بشد از آتش عشقش دل دیوانه موم

در حریم چرب نرمی جوش عشرت می زند

همچو زنبور عسل آن را که باشد خانه موم

قفل آتش را توان جویا به آسانی گشود

گر کلید همت دل را بود دندانه موم

شمارهٔ ۹۰۱

در سراغ تو غبار رم عنقا گشتیم

عاقبت در طلب افسوس که رسوا گشتیم

خاطری نیست که محنتکدهٔ دردت نیست

در سراغ تو بسی در دلها گشتیم

منصب محرمی یاد تو داریم امروز

ساکن غمکدهٔ دل چو سویدا گشتیم

شمارهٔ ۹۰۲

خیال ساغر چشم تو کرده مدهوشم

نگاه ناز به دوش برده از هوشم

اسیر عشق توام لب به ناله نگشایم

چو غنچه در بغلم آتش است و خاموشم

به روی کار خود از گریه می دهم آبی

بهار عنبرم از اشک خویش در جوشم

هرگز نشد به ساغر می آشنا لبم

چون جام گل ز خون دل خود لبالم

بی اختیار همچو لب زخم می شود

در وصف تیغ ابرویت از هم جدا لبم

در کام خواهش لب لعل تو جا گرفت

از ساعتی که شد به لبن آشنا لبم

شمارهٔ ۹۰۳

بی‌خطا از بس رساند زخم بر بالای زخم

تیر او انگشت زنهاری است در لب‌های زخم

شکوه‌ای از دستبرد خنجر او کرده است

می‌نهد مهر خموشی بخیه بر لب‌های زخم

بیدلان را نیست تاب مرهم تیغ نگاه

جامهٔ گلگون خون زیباست بر بالای زخم

شمارهٔ ۹۰۴

تا نهاد آن مست رنگین جلوه پا در کلبه ام

بال طاؤسیست هر موج هوا در کلبه ام

از بناگوشی ز بس سامان فیض اندوختم

موج مهتاب است فرش بوریا در کلبه ام

یاد رخسار تو زنگ کلفت از دل می برد

خاکروبی می کند موج صفا در کلبه ام

شمارهٔ ۹۰۵

به تماشای تو بشفت بهار نگهم

ریخت گل روی تو در جیب و کنار نگهم

بی تو از دیدهٔ تر تا سر مژگان نرسد

بسکه افتد گره از اشک به تار نگهم

چشم بد دور، به سامان ز جمالش برگشت

صد چمن بوی گل افشاند غبار نگهم

گشادی در چمن تا کاکل از هم

پریشان گشت سنبل چون گل از هم

ز بس دادم رواج آزادگی را

ز بار رنگ می پاشد گل از هم

شمارهٔ ۹۰۶

چنان ز زشتی کردار خود خجل شده ام

که غرق آب و عرق گشته مشت گل شده ام

چنان به خویش فرو رفته ام که پنداری

چو غنچه گوی گریبان چاک دل شده ام

شمارهٔ ۹۰۷

ز بی‌تابی شود هردم فزون‌تر آتش شوقم

تپیدن‌های دل دامن زند بر آتش شوقم

کف خاکستر گردون غبار نیستی گردد

فلک از پا در آید چون کشد سر آتش شوقم

شمارهٔ ۹۰۸

گرفت عشقش ازین دست اگر گریانم

رسید چاک گریبان چو گل به دامانم

نقاب روی هنر گشته جوش دلتنگی

همیشه در گره دل چو غنچه پنهانم

شمارهٔ ۹۰۹

دهد بوی جگر پرکاله آهم

بود از دودمان ناله آهم

ز جوش غم گره شد در دل تنگ

چو داغ غنچه های لاله آهم

شمارهٔ ۹۱۰

از وصال مایوس است این دلی که من دارم

او بهشت و طاووس است این دلی که من دارم

قرمزی گل رویی برده صبر و آرامم

در فرنگ محبوس است این دلی که من دارم

شمارهٔ ۹۱۱

بسکه تلخی چشانده هجرانم

مزه گردانده شیرهٔ جانم

ریخت دردت چو غنچهٔ لاله

یک بغل داغ در گریبانم

شمارهٔ ۹۱۲

فزونتر گردد از زهد ریایی نخوت مردم

کدوی باده بر خود بند تا خود را نسازی گم

گره از رشتهٔ تقدیر نگشاید اگر جویا

سراسر پنجهٔ سعی تو یک ناخن شود چون سم

شمارهٔ ۹۱۳

شبی کز یاد آن مه بر جگر دندان بیفشارم

چکد از دیده ام سیاره چون مژگان بیفشارم

سرم چون جاده باشد در کنار دامن منزل

اگر پا در طریق طاعت یزدان بیفشارم

کم از معنی ندانند اهل معنی لفظ رنگین را

به بر جسم لطیفش را به شوق جان بیفشارم

مرا با پنجهٔ سنگین دلی افشرده ای چندان

ترا در خلوت آغوش صد چندان بیفشارم

به بزم امتحان چون دست عجزم پنجه ور گردد

توانم بیضهٔ فولاد را آسان بیفشارم

من تر دامن از فیض ولای ساقی کوثر

نشانم آتش صد دوزخ ار دامان بیفشارم

مذاقم کامیاب لقمهٔ بی شبه می گردد

دمی کز جور گردون بر جگر دندان بیفشارم

زمین چون آسمان جویا به رقص شوق می آید

دل خود را اگر در ساغر دوران بیفشارم

شمارهٔ ۹۱۴

عشق در زنهار باشد از دل غم پیشه ام

نی به ناخن می کند شیر ژیان را بیشه ام

من که از طفلی نمک پروردهٔ درد توام

همچو سرو آه در دلهاست محکم ریشه ام

فکرم از یاد میان یار نازک گشته است

برنتابد نشتر دخلی رگ اندیشه ام

عار دارد سعی فرهادیم از صورت کشی

خوردهٔ جانست پنداری شرار تیشه ام

هیچ کم نبود می لعلی زلعل آبدار

می زند پهلو به سنگ خاره جویا شیشه ام

شمارهٔ ۹۱۵

دل را اسیر پیچش آن مو گذاشتیم

پابند حلقه حلقهٔ گیسو گذاشتیم

چون غنچه گوئیا سرو زانوی ما یکیست

سر در غم تو بسکه به زانو گذاشتیم

قندیل وار شیشهٔ دل را به یادگار

بر پیش طاق آن خم ابرو گذاشتیم

آنیم که گوهر دل را ز شش جهت

گردآوری نموده به یک سو گذاشتیم

کاری نکرده ایم کز او بهره ای بریم

ما کار خویش با کرم او گذاشتیم

یارای کیست غیر اطاعت به درگهت

در پیشگاه حسن تو زانو گذاشتیم

ما راست شش جهت گل شش برگ در نظر

از هر طرف به کوی تو تا رو گذاشتیم

اظهار حال دل که زبان عاجزست از آن

جویا به آن دو چشم سخن گو گذاشتیم

شمارهٔ ۹۱۶

نمک پروردهٔ لعلت تکلم

گریبان چاک دندانت تبسم

ترا با چشم مخموری که داری

نگهدارد خدا از چشم مردم

تو خود را غیر میدانی وگرنه

جدا نبود ز قلزم موج قلزم

برخسارش تماشا کن خوی شرم

صفا دارد قران ماه و انجم

بناگوشی دلم را مضطرب ساخت

کزو آب گهر شد در تلاطم

فراگیرند جویا نکته سنجان

ز چشم مست او حسن تکلم

شمارهٔ ۹۱۷

بزم رقصی زا ن نگار سیمبر می خواستیم

پیچ و تاب زلف با موی کمر می خواستیم

تا زبان شکوهٔ بیداد را سامان دهیم

غنچه آسا یک بغل لخت جگر می خواستیم

می کند فیض ریاضت نفس کافر را علاج

از شکست خویش بر دشمن ظفر می خواستیم

تا نیفشانندش از دامان دلها چون غبار

نالهٔ جوشیده از جیب اثر می خواستیم

شمارهٔ ۹۱۸

تا به معراج فنا یعنی شهادتگاه عشق

بال و پر از شعله مانند شرر می خواستیم

شوخ چشمی را ز حد برداشت شمع بزم یار

ما چراغ خلوت از خود چون گهر می خواستیم

حسن پاک آفتابم در خور هر دیده نیست

دیده ای از چشم شبنم شسته تر می خواستیم

تا بکام دل توان خندید جویا غنچه وار

در بهاران از خدا یک مشت زر می خواستیم

شمارهٔ ۹۱۹

گل دیدار ترا چون پی چیدن رفتم

شبنم آسا همه تن دیده به دیدن رفتم

همچو آن شمع که در رهگذر باد بود

بسکه بگریستم از غم به چکیدن رفتم

استخوان را طپش نبض بود در بدنم

موجم، از خود به پر و بال طپیدن رفتم

گل الفت خورد از چشمهٔ یکرنگی آب

تا شوم رام تو وحشی به رمیدن رفتم

لطف کن جام روان بخش! وگرنه چو حباب

اینک از خویش به خمیازه کشیدن رفتم

حیرتم بر سر شور است، حریفان عشقی!

خامشی نغمه سرا شد به شنیدن رفتم

قامتم نیست دو تا گشته ز پیری جویا

بسکه پر بار گناهم به خمیدن رفتم

شمارهٔ ۹۲۰

چون آینه بر روی تو مدهوش نگاهم

بیخود شدهٔ ساغر سر جوش نگاهم

باز آی که چون شمع بود تا به سحر باز

در راه تو بر ششجهت آغوش نگاهم

شبنم صفت از فیض سبکباری تجرید

در راه تماشای تو همدوش نگاهم

دور از گل رخسار تو بر عرش برین شد

صد رنگ فغان از لب خاموش نگاهم

مالید نگاه تو به نیروی تغافل

با پنجهٔ مژگان حیاگوش نگاهم

امروز نظر یافتهٔ پیر مغانم

کز نرگس مست تو قدح نوش نگاهم

جویا دم نظارهٔ دیدار ز بس شوق

دل را بر از سینه برون جوش نگاهم

شمارهٔ ۹۲۱

دل پراضطرابی؛ دست و پا گم کرده‌ای دارم

سری؛ با کافری راه خدا گم کرده‌ای دارم

به خوب و زشت چون آینه نبود راحت و رنجم

به حیرانی ضمیر مدعا گم کرده‌ای دارم

به خود از کوی بیهوشی چنان آهسته می‌آیم

که پنداری در این ره جابه‌جا گم کرده‌ای دارم

به غیر از ساده‌لوحی نیست گر جمعیت خاطر

طمع از چرخ یعنی دست و پا گم کرده‌ای دارم

به جای اشک جویا ریخت مشک تر به دامانم

دل در کوچهٔ زلف دو تا گم کرده‌ای دارم

شمارهٔ ۹۲۲

در چمن با درد عشقت گر دمی منزل کنم

برگ برگ غنچه ها را لخت لخت دل کنم

نیست آسان در غمش سامان درد اندوختن

نقد داغ دل به صد خون جگر حاصل کنم

یاد معشوق ز خاطر رفته ذوق دیگر است

در تلاشم کز تو خود را لحظه‌ای غافل کنم

شمارهٔ ۹۲۳

خاک راه آن سیه مستم به هنگام خرام

تا مگر سرو روانش را به خود مایل کنم

یاد آن زلف گرهگیرم چو در دل بگذرد

ناخن اندیشه صرف عقدهٔ مشکل کنم

خویشتن‌پرور شدن خوش‌تر ز تن پروردن است

تا به کی اوقات خود را صرف آب و گل کنم

جامهٔ هستی بر اندامم نمازی می‌شود

داغ خواهش را گر از دامان دل زائل کنم

شمارهٔ ۹۲۴

سبز در خون جگر شد ریشهٔ اندیشه ام

ناخن شیر است برگ بیشهٔ اندیشه ام

می کند تا دامن گردون ترشح خون دل

بشکند از سنگ غم چون شیشهٔ اندیشه ام

در تصور درنیاید مردم آزاری مرا

خاطر آزردن نباشد پیشهٔ اندیشه ام

جز خیال او ندارد در خیالم هیچ راه

غیر او نگذشته در اندیشهٔ اندیشه ام

یا بتی هر روز، شاهد بازم از فیض خیال

می کند شیرین تراشی تیشهٔ اندیشه ام

مقطعم را می رسد جویا به مطلع همسری

نشئهٔ صاف است با ته شیشهٔ اندیشه ام

شمارهٔ ۹۲۵

خموشم ارچه به ظاهر ولی پر از سخنم

ترنج جلد کتابست داغها به تنم

همین نه ز آتش دل استخوان چو موج گداخت

حباب وار به تن آب گشت پیرهنم

خزان زنده دلان نیست خالی از جوشی

گرم سفید بود مو بهار یاسمنم

غریب عالم بی اعتبار آب و گلم

به هر کجا روم از خویشتن بود وطنم

بهار باغ تمنا چه کم ز جوش گل است

ز فیض عشق سراپا شکفته چون چمنم

به شور آمده دریا، به ناله آمده کوه

کسی که ساخته جویا، به درد عشق، منم!‏

شمارهٔ ۹۲۶

مرا بس بود روز دیوان عام

نبی و وصی نبی والسلام

دو ابروی او کرده جا در دلم

که دیده دو شمشیر در یک نیام

دل از صحبت همگنانم رمید

ز عرض کمال و ز طول کلام

به دوری که من گشته ام باده نوش

دهن باز مانده ز خمیازهٔ جام

شمارهٔ ۹۲۷

شدم پیر و همان مغلوب نفس غفلت آیینم

همان همچون شرر در خاره مست خواب سنگینم

عجب دارم که لعلش آشنایی با لبم جوید

مگر بر لب رسد در آرزویش جان شیرینم

چو آن خلوت که از گلجام باشد تا بدان او را

به دلها روشنی بخش است معنیهای رنگینم

جواب مدعی نشنیده گوشی از لب صبرم

که هرگز بر نمی گیرد صدا از کوه تمکینم

زبان سرمهٔ دنباله دار چشم او گوید

که این بیمار را من در حقیقت شمع بالینم

ندارم دوستی و دشمنی با هیچ کس جویا!‏

همین از دوستان دوستی و دشمنی کینم

شمارهٔ ۹۲۸

طاقتم طاقست یاران! یار می خواهد دلم

یار می خواهد دلم، بسیار می خواهد دلم

ساقیا گرد سرت پیمانه را سرشار کن

بیدماغم مستی سرشار می خواهد دلم

جام عیش اهل ظاهر سخت بی کیفیت است

جرعه ای از بادهٔ اسرار می خواهد دلم

بی نصیب از کاوکاو خار حسرت باد اگر

بی تو گل بر گشوهٔ دستار می خواهد دلم

ساقی امشب بر سر خود زن گل پیمانه را

ساغر لبریز استغفار می خواهد دلم

در خور عقلست جویا رنج اهل روزگار

راحتی چون صورت دیوار می خواهد دلم

شمارهٔ ۹۲۹

به هیچ کس نرسیده است سود ازین مردم

به غیر درد که بر دل فزود ازین مردم

مدار چشم نکویی و جود ازین مردم

زیان مکن به تمنای سود ازین مردم

دلم چو آبله در راه آشنایی ها

کدام روز که پرخون نبود ازین مردم

مدام زورق جان از عناصر افتاده است

به چارموجهٔ بحر وجود ازین مردم

چه مایه نفع که از نقد عمر برگیرد

کسی که نیستش امید سود ازین مردم

چو عقربت زده با نیش غیبت از دنبال

ترا حضور تو هر کس ستود ازین مردم

ز خلق گوش و زبانم به راحت افتاده است

که بسته شد ره گفت و شنود ازین مردم

ز سرعت اثر زهر مار باخبر است

کناره جوی شد آنکس که زود ازین مردم

به غیر چاک گریبان و زخم سینه نبود

دری به روی دلم گر گشود ازین مردم

به غیر آنکه گناه نکرده را بخشند

مدار جویا امید جود ازین مردم

شمارهٔ ۹۳۰

زخنده ساغر بر لب رسیده ای دارم

زگریه بادهٔ ناب چکیده ای دارم

گل بهشت قناعت بود سرافرازی

چو کوه، پای به دامن کشیده ای دارم

هوای باغ و سر گلشنم چو بلبل نیست

دل به کنج قفس آرمیده ای دارم

به کام من بود امروز لعل تو خط یار

هزار شکر شراب رسیده ای دارم

هزار شکر کز افعال زشت خود جویا

دل به خون ندامت تپیده ای دارم

شمارهٔ ۹۳۱

خود را به تو بی راحله رفتم برسانم

چون گرد پی قافله رفتم برسانم

چون دیدهٔ گریان به زبانی که ندارم

از دل به تو حرف گله رفتم برسانم

خود را ز ره شوق به سر منزل تحقیق

از خویش دو صد مرحله رفتم برسانم

در تاب و تب امشب جگر از تشنگیم سوخت

جامی به لب از آبله رفتم برسانم

گنجایش درد تو ازین بیش ندارد

از صبر به دل حوصله رفتم برسانم

روشن دل جویا ز فروغ است که فرمود

زاد رهی از آبله رفتم برسانم

شمارهٔ ۹۳۲

تنها همین ز چشم نه گوهر فکنده ایم

یاقوت را ز دست چو اخگر فکنده ایم

زین دل که بسته ایم به این جسم عنصری

در چار موج حادثه لنگر فکنده ایم

دل را زیمن عشق که فیضش زیاد باد

از عالمی به عالم دیگر فکنده ایم

در عشق چون دو قطرهٔ اشک این دو نشئه را

از چشم اعتبار، مکرر فکنده ایم

شکر خدا که از می توحید سرخوشیم

یعنی هوای غیر تو از سر فکنده ایم

زاهد حریف این می مردآزمانه ای

دل را فشرده ایم و به ساغر فکنده ایم

جویا سیاه مست ولاییم و خویش را

بر خاک راه ساقی کوثر فکنده ایم

شمارهٔ ۹۳۳

رسته از قید مذاهب دست در مولا زدیم

راه ها مسدود چون دیدیم بر دریا زدیم

قابل یک چشم دیدن هم نبود این خاکدان

چشمکی از دور همچون برق بر دنیا زدیم

دست سعی ما نشد هرگز به ساحل آشنا

هر قدر در بحر غم چون موج دست و پا زدیم

گشته دورانی که از لخت دلم خواهد کباب

با کسی کز گر مخویی روز و شب صهبا زدیم

فوج غم بر خاطر مسرور ما دستی نیافت

تا به دامان توکل دست استغنا زدیم

یک صدای آشنا هرگز به گوش ما نخورد

حلقه چندانی که جویا بر در دل‌ها زدیم

شمارهٔ ۹۳۴

ز لعل او دلی شوریده دارم

کبابی در نمک خوابیده دارم

ز شوق سجدهٔ کویت چو غنچه

به روی هم جبین ها چیده دارم

قبول داغ را انگشت تسلیم

چو شمع انجمن بر دیده دارم

بود بر پای تا قصر وجودم

حباب آسا نفس دزدیده دارم

به وصف آن در دندان، گهرها

همه بر روی دل غلطیده دارم

به رنگ جوهر آیینه دل را

به پیچ و تاب آرمیده دارم

ز درد ناله امشب آسمان را

چو ابر از یکدگر پاشیده دارم

به عالم سینه صافم زانکه جویا

دلی از خویشتن رنجیده دارم

شمارهٔ ۹۳۵

از سکوت افشای اسرار نهانی کرده ایم

عرض حالی با زبان بی زبانی کرده ایم

مغز جان ما نمک پروردهٔ عشق است عشق

عمرها در دولت او کامرانی کرده ایم

اینکه بینی گرد پیری نیست بر رخسار ما

خاک بر سر در عزای نوجوانی کرده ایم

ناله پردرد ما با گوش گلها آشناست

سالها با عندلیبان همزبانی کرده ایم

شهرت حسن ترا در پرده دارد غیرتم

بوی بیرون گرد گل را پاسبانی کرده ایم

جز جفا از مردم عالم نصیب ما نشد

هر قدر با خلق، جویا! مهربانی کرده ایم

پا به آرامگه عزلت اگر جمع کنم

خاطر خویش ز هر راهگذر جمع کنم

یک دهن خنده سرانجام نیابد از من

هر قدر غنچه صفت چاک جگر جمع کنم

آه ازین مقصد دوری که مرا در پیش است

چون درین فرصت کم، زاد سفر جمع کنم؟

من که پا در گلم از بار علایق چون سرو

دامن سعی چه بیجا به کمر جمع کنم

من که تخمی نفشاندم چه درو خواهم کرد؟

من که نخلی ننشاندم چه ثمر جمع کنم؟

قطرهٔ بحر وجودم گهر ناب شود

خویشتن را ز پراکندگی ار جمع کنم

خرم آن روز که از جوش ندامت جویا

قطرهٔ اشک پریشان و گهر جمع کنم

شمارهٔ ۹۳۶

عذار لعل‌گون خوب است از خوبان به هم سودن

به انداز گزیدن‌ها لب و دندان به هم سودن

حریصم بس که بر نظارهٔ شب‌های وصل او

دلم در چنگل باز است از مژگان به هم سودن

هلاک تندیی، در عین صلحم، از تو می‌آید

چو تار بخیه در پیوندها دندان به هم سودن

ز رشک رنگ لعلت غنچه شد گل، عالمی دارد

به انداز مکیدن‌ها لب خندان به هم سودن

چو سنگ آسیا می‌ماند آخر اهل دولت را

کف افسوس از نومیدی دوران به هم سودن

شمارهٔ ۹۳۷

زین بیش جور با دل خونین ما مکن

با ما جفا مکن، مکن ای بیوفا مکن

سهل است جور، ترک محبت ز ما مکن

خون می چکد ز قطع تعلق بیا مکن

از ترک مدعاست که گردد دعا قبول

دست دعا بلند پی مدعا مکن

رنگ حیا ز شوخی می بر رخت شکست

لبریز باده شیشهٔ ناموس را مکن

ناصح خدا به دل شکنی کی بود رضا؟

منعم ز می برای رضای خدا مکن

ساقی به قدر ظرف به پیمانه ریز می

دل را از این زیاده به خود مبتلا مکن

دامان ناز را به میان بیش از این مزن

پیراهن تحمل جویا قبا مکن

شمارهٔ ۹۳۸

بی جان بود قدح شب آدینه بر زمین

مالد ز تشنگی بط می سینه بر زمین

پاشید گل زشرم صفای تو در چمن

از برگ برگ خویش زد آیینه بر زمین

عشق از نخست داده مرا صاف بیخودی

افتاده ام ز مستی دیرینه بر زمین

رطل هواگران زنم فیض گشته است

امروز ابر چون نکشد سینه بر زمین

جویا به جرم صافدلی، چرخ فتنه جو

هر شام مهر را زند از کینه بر زمین

شمارهٔ ۹۳۹

شب پا نهد چو مست می ناب بر زمین

ریزد ز نقش پا گل مهتاب بر زمین

پر گرد کلفت است ز بس سینه، می رود

اشک از دلم به دیده چو سیلاب بر زمین

بحریست موجزن سر کویش ز بس افتاد

بر روی یکدگر دل بیتاب بر زمین

جویا ز سیل کوه بدخشان فزون بود

ریزد دلم ز دیده چو خوناب بر زمین

شمارهٔ ۹۴۰

جهان را محتسب، چندی به کام می پرستان کن!‏

ز می خمخانه ها را رشک کهسار بدخشان کن!‏

ز قید بوریا هم درد اگر داری مجرد شو

سموم آه را آتش فروز این نیستان کن

خرامت را بود کیفیت گردیدن ساغر

زمین و آسمان را از شراب جلوه مستان کن

اگر از بهر ما نبود، برای خود، خودآرا شو!‏

ز عکست عالم آیینه را رشک گلستان کن

ز خوان نعمت دیدار اگر محروم شد جویا

دلش را از خیال حسن پرشور نمکدان کن

شمارهٔ ۹۴۱

چو یافت لذت بیداد خنجر مژگان

دلم چو دیده بیاسود در بر مژگان

به شوق دیدنت از جای شد چنان نگهم

که همچو شمع نشسته است بر سر مژگان

رگم برون جهد از پوست همچو تار رباب

که نظاره ات از شوق نشتر مژگان

به سیل اشک تن لاغرم ز جا می رفت

اگر نگاه نمی داشت لنگر مژگان

ز بس به تار نگاهم گره فتاد ز اشک

نمی رسد شب وصل تو تا سر مژگان

نمی ز سوز فراقش نمانده در جگرم

همیشه باشم جویا از آن تر مژگان

شمارهٔ ۹۴۲

چه می شود؟ نفسی در کنار ما بنشین!‏

به این شتاب کجا می روی؟ بیا بنشین!‏

خدات خیر دهد، آخر این چه انصاف است؟

به رغم غیر دمی هم به بزم ما بنشین!‏

تمام روز دو چشمم در انتظار تو بود

بیا خوش آمدی ای دوست مرحبا بنشین!‏

بخانه می روی این وقت شب، چه واقع شد؟

چرا سمج شده ای بندهٔ خدا بنشین!‏

چه در رکوع چنین خشک مانده ای زاهد؟

به طور مردم عالم بایست یا بنشین!‏

شمارهٔ ۹۴۳

آنچه در حق گلستان می کند فصل خزان

بیش از این با عندلیبان می کند فصل خزان

دولت عهد شباب از موسم پیری مجوی

نخل را از برگ عریان می کند فصل خزان

برگ برگ نخل گل برگیست از بس جوش رنگ

جلوهٔ شوخ بهاران می کند فصل خزان

کی بود بر تخت نوروزی نشیند نوبهار

ظلم در حق گلستان می کند فصل خزان

با وجود پیری از کودک مزاجی نگذرد

نسخهٔ گل را پریشان می کند فصل خزان

دیدهٔ بد دور کز جوش بهار زعفران

عندلیبان را خوش الحان می کند فصل خزان

آنچه مرهم کرد با گلهای داغ سینه ام

کافرم گر با گلستان می کند فصل خزان

می دهد جویا زر گل را به باد نیستی

آنچه دارد باغ تالان می کند فصل خزان

شمارهٔ ۹۴۴

تو و نامهربانی و به قصد ما میان بستن

من و از جان و دل، دل بر خدنگ جانستان بستن

در آتش ریشه اش مانند نخل شعله جان دارد

سمندر را سزد بر سرو آهم آشیان بستن

پی قتلم که عمری شد هلاک آن بر و دوشم

به رنگ غنچه رنگین است دامن بر میان بستن

تو ترک جور کمتر کن که پیمان محبت را

نمک دارد گسستن از تو و از بیدلان بستن

کجا جویا و کی آسودگی ای مدعی رحمی

چنین رسوا نشاید تهمتی بر عاشقان بستن

شمارهٔ ۹۴۵

نخواهد کرد گردون بعد از این آهنگ جنگ من

که باشد کوکبش بر پیکر آثار خدنگ من

به صد بی تابی پروانه گرد شمع رخساری

به بال دل تپیدین می پرد طاووس رنگ من

زداید کلفت از دلم یاد بناگوشی

هوای صبح می خواهد دماغ نیم رنگ من

ز هر موج هوا طاووس سرمستی به رقص آرد

چو در پرواز آید گرد راه شوخ و شنگ من

شمارهٔ ۹۴۶

گر چنین در ضعف دایم بگذرد احوال من

مو برآرد دیدهٔ آیینه از تمثال من

با کدورت بسکه بگذشت از غمت احوال من

در گذشتن سایه در پی داشت ماه و سال من

گردهٔ تصویر برخیزد غبار از تربتم

شد نهان در پرده های دل ز بس آمال من

نور شمع جان مرا در پرده هستی ازوست

می شود فانوس بزم آیینه را تمثال من

بسکه احوالم نهان در گرد کلفت گشته است

چون ورق گردان زمین را گرگشایی فال من

موج سان جویا خورد جوهر بهم آیینه را

دیده بگشاید اگر بر صورت احوال من

شمارهٔ ۹۴۷

کام دل از لب شکرشکنی شیرین کن

وصف آن تنگ شکرگو سخنی شیرین کن

دادهٔ حق بتو گر تلخی کامست منال

هر دم از شکر شکرش دهنی شیرین کن

غوطه در شیرهٔ جان زن ز خیال لب یار

نیشکر وار سراپای تنی شیرین کن

تلخی از می بزداید لب شکر شکنت

دهن جام به ساغر زدنی شیرین کن

سوخت کامت ز حدیث نمک رخسارش

از لب او سخنی گو، دهنی شیرین کن

شمارهٔ ۹۴۸

در دیار همتم فرش است گوهر بر زمین

افکند یاقوت را دستم چو اخگر بر زمین

در هوای عل میگونش شراب رنگ گل

ترسم از موج تپش ریزد ز ساغر بر زمین

می رسد افتادگان را فیض عالی همتان

پرتو افکن گشته دایم مهر انور بر زمین

تا قیامت برنخیزد همچو نقش پا ز جای

چون به روز عجز ما افتد ستمگر بر زمین

می رسد در یک نفس جویا! به معراج قبول

هر که بگذارد براه بندگی سر بر زمین

شمارهٔ ۹۴۹

بر لب منه پیالهٔ سرشار بیش ازین

دامن مزن بر آتش رخسار بیش ازین

من آن نیم که اینقدر جان بخواهمت

می خواهمت بجان تو بسیار بیش ازین

جز نهال من که به تمکین برآمده

کسی روح را ندیده گرابنار بیش ازین

در راه سیل تندرو جان ستاده جسم

راحت مجو سایهٔ دیوار بیش ازین

یکبار بیش گل نرود جانب دکان

یعنی مرو سراسر بازار بیش ازین

چون نور دیده گرچه نهانست از نظر

جویا ندیده ایم پدیدار بیش ازین

شمارهٔ ۹۵۰

تو و مستی و ناز و عشوه و مغرور خود بودن

من و بی طاقتی و راه صحرا و نیاسودن

من و گریان چو ابر از غم، من و نالان چو نی هر دم

تو و خندان به رنگ گل، تو و پیمانه پیمودن

به ضبط خویش تا کی غنچه می مانی، که در آخر

به خون دل چو برگ لاله باید دامن آلودن

اسیر شعلهٔ حسنی که در بزم تماشایش

صدای دل شکستن آید از مژگان بهم سودن

زوالی ره نیابد در کمال باطنی جویا

به آب زر چو مه تا چند خواهی چهره اندودن

شمارهٔ ۹۵۱

چو رو از برقع آن رشک قمر می آورد بیرون

به چشم مردمک چون مور پر می آورد بیرون

عجب نبود نگاهم آب و رنگ آه اگر دارد

سرشک آسا سر از چاک جگر می آورد بیرون

به صد رنگینی طاووس جنت یاد رخساری

دل پر داغ را از چشم تر می آورد بیرون

زند دل بر شکاف سینه خود را هر دم از شوقت

چو از چاک قفس مرغی که سر می آورد بیرون

نویسم نکته ای در آرزوی وصل اگر جویا

چو ناوک خامه ام از شوق پرمی آورد بیرون

شمارهٔ ۹۵۲

آشفته زلف را ز صبا می‌کنی، مکن!

ما را اسیر دام بلا می‌کنی، مکن!‏

بر شیشه پاره پای هوس می‌نهی، منه

قصد دل شکستهٔ ما می‌کنی، مکن!‏

نسبت مرا به اهل هوس می‌دهی، مده

تهمت به دودمان وفا می‌کنی، مکن!‏

چون غنچه آرمیده دلم در کنار زخم

آزرده‌اش به درد دوا می‌کنی، مکن!‏

می‌کن ستم به اهل هوس گر نمی‌کنی

این شیوه گر به اهل وفا می‌کنی، مکن!‏

دل خو گرفته است به درد تو عمرها

منت کش دواش چرا می‌کنی، مکن!‏

شمارهٔ ۹۵۳

بی سخن نیست ترا یک سر مو بیش دهن

مو شکاف است زبان تو چو آیی به سخن

همچو فانوس ز بس صافی جوهر بدنت

یک بغل نور نماید به ته پیراهن

نه همین لاله ز داغت ره صحرا بگرفت

تا تو از باغ شدی خاک نشین گشت چمن

زخم ناسور نماید به نظر خندهٔ گل

بی تو بر روی چمن خال سفیدست سمن

نتوان دید چمن را ز لطافت چو هوا

همچو شبنم زهوا می چکدش خون ز بدن

تنت از لطف نیاید به نظر چون فانوس

بنماید مگر اندام ترا پیراهن

شمارهٔ ۹۵۴

کی کمال مرد بدخو بر کسی گردد عیان

گشته در دیوار پشت چین پیشانی نهان

بسکه از بیم تو دزدیم نفس در جیب دل

می چکد از مد آهم خون چو شاخ ارغوان

عنکبوت آسا دوم سوی تو بر تار نگاه

از طلب هرگز نمانم گرچه گشتم ناتوان

قد ز بار حرص در ایام پیری گشته خم

در خور بازوی طاقت نیست زور این کمان

هرگز از جوش حیا جویا نشد دمساز دل

با وجود آنکه دارد چشمش از مژگان زبان

شمارهٔ ۹۵۵

چون شمیم غنچه آیی گر ز قید دل برون

سیر عالم می کنی نارفته از منزل برون

نام رسوایم نگین را چون به خاطر بگذرد

سینه را چندان کند تا افکند از دل برون

سرو امیدت در اندک فرصتی بالا کشد

گر توانی آمدن از بند آب و گل برون

در دل هر کس که ذوق سیر راه هستی است

بال شوق افشان رود از خویش چون بسمل برون

زور دست ناتوانی قوت بازوی عجز

آورد شمشیر را از پنجهٔ قاتل برون

نیست بیم محتسب در شهربند بیخودی

می رود از خویش جویا مست لایعقل برون

شمارهٔ ۹۵۶

خضر نتوانست نرد عشق آسان باختن

باید اول در قمار عاشقی جان باختن

دل به یادش ده که در نرد مروت خوشنماست

دیده و دانسته بازی را به مهمان باختن

کوس شهرت می زنی زین طبل در زیر گلیم

تا به کی پوشیده ماند عشق پنهان باختن

می توان کردن چو تحصیل زر از زر عیب نیست

زندگی در جستجوی آب حیوان باختن

هست جویا پیش ما روشن ضمیران همچو شمع

رونمای صبح رخسار بتان جان باختن

شمارهٔ ۹۵۷

ز پهلوی ریاضت کسب انوار سعادت کن

دلت را از گداز تن حباب بحر رحمت کن

دل ز افسردگیها مرده ام را جانی از نو بخش

به شکر خند لطفی کار صد شور قیامت کن

صفای دل به نان خشک کی حاصل شود زاهد

به آب خشک هم چندی چو آیینه قناعت کن

مبادا از ترحم مرهم داغ دلم باشی

به داغ دیگرش مرهون منت کن، مروت کن!‏

بود موی سفیدت جادهٔ راه فنا جویا

تو هم این قامت خم گشته را محراب طاعت کن

شمارهٔ ۹۵۸

پنهان تراست ساعد سیمین در آستین

یا جا گرفته دستهٔ نسرین در آستین

در هجر نوگلی ست دو منقار عندلیب

ما را هزار نالهٔ رنگین در آستین

از یاد لطف و قهر تو مینا صفت مراست

با جوش خنده گریهٔ خونین در آستین

موج شکست نام خدا خوشنما بود

از زلف عنبرین تو چون چین در آستین

چون شاخ ناشکفتهٔ گل در گریستن

دارم هزار دیدهٔ خونین در آستین

جویا مخور فریب کهن زال آسمان

دارد دو صد کرشمهٔ شیرین در آستین

شمارهٔ ۹۵۹

ز خویشتن نفسی گر نهی قدم بیرون

همان بود که بتی آری از حرم بیرون

ز جسم خاکی من خون دل تراوش کرد

بلی سفال دهد تا پر است نم بیرون

به کار خود چو نپرداختی دمی ظالم

عبث قدم زدی از عالم عدم بیرون

به سرنوشت، رضا ده! که کی بدل گردد

هر آنچه روز نخست آمد از قلم بیرون

شمارهٔ ۹۶۰

کرده تا از گرمی خویت حکایت سر زبان

شعله می رقصد بهرنگ شمع بزمم بر زبان

جلوهٔ توحید را هر ملتی آیینه است

شاهد معنی نماید در لباس هر زبان

خامشی باشد هنر در کیش ارباب کمال

در دهن دزدیده دارد حلقهٔ جوهر زبان

گر بنرمی آشنا شد خوبتر از مرهم است

ور به تندی ساخت باشد بدتر از نشتر زبان

عیب باشد پیش ارباب ر توصیف خویش

بس بود در خودستایی تیغ را جوهر زبان

شمارهٔ ۹۶۱

غازه از عکس رخت بر چهرهٔ گلشن مزن

بیش از این بر آتش مرغ چمن دامن مزن

خصم را از بردباری کن زبون خویشتن

تا توانی جز تغافل حربه بر دشمن مزن

از روان، بر آب گویی خانهٔ تن را بناست

تکیه جان من ز غفلت بر ثبات تن مزن

شعله شوق ای دل از بیتابیت بالا گرفت

از تپیدن اینقدر بر آتشم دامن مزن

خویش را بازد رود هر کس که از دنبال حرص

با قناعت ساز و همچون برق بر خرمن مزن

آفتابی در بغل دارم چو صبح از مهر دوست

خنده ام ای مدعی بر چاک پیراهن مزن

پیشه ای نبود به غیر از خاکساری مار را

تا توانی تکیه بر همواری دشمن مزن

این به طور آن غزل جویا که واعظ گفته است

خاک غیر از گرد خود بر دیدهٔ دشمن مزن

شمارهٔ ۹۶۲

از نسیم صبحگاهی کرده در بر پیرهن

برنتابد یوسف بوی ترا هر پیرهن

بیکسی اهل جهان را پرده پوش عیبهاست

در بر از گرد یتیمی کرده گوهر پیرهن

از لباس فقر کی نفعی شرارت پیشه راست

گر زخاکستر بپوشد همچو اخگر پیرهن

از طراوت بسکه شادابی چو مینا باده را

می دهد جسم ترا اندام خود هر پیرهن

از لطافت در نیاید در نظر اندام یار

می نماید همچو بو در گل تنش در پیرهن

شمارهٔ ۹۶۳

نیست جای پانهادن بر زمین

پرگل است امروز سرتاسر زمین

بسکه بار منت زلفت کشد

می گدازد نافه آهو بر زمین

در غمش از تندباد آه ما

باخت همچون آسمان لنگر زمین

لاله و گل می دهد بوی کباب

تا شد از یک قطره اشکم تر زمین

در نظر از جوش رنگارنگ گل

کرده هر دم جلوهٔ دیگر زمین

بسکه پرکین دید از هر سبزه ای

می کشد بر آسمان خنجر زمین

وادون از بسکه جویا پرگلست

پا خورد هر کس رود زین سرزمین

شمارهٔ ۹۶۴

در خرام آمد چو آن مشکین سلاسل بر زمین

نقش پا در اضطراب افتاد چون دل بر زمین

بسکه از آهم غبارآلود شد روی هوا

قطرهٔ باران فتد چون مهرهٔ گل بر زمین

درد برخیزد به جای گرد از جولانگهش

بسکه گردیده است فرش راه او دل بر زمین

در خطر باشد مدام از رهزن ریگ روان

کاروان نقش پا تا کرده منزل بر زمین

رونق زهد است می نوشی که بی حاصل بماند

خاک خشک از فیض باران تا نشد گل بر زمین

شمارهٔ ۹۶۵

ساعد او می زند بر شمع کافور آستین

دست حسنش می فشاند بر رخ حور آستین

بسکه روشن گشته بر دستم چراغ داغ عشق

شد بسان پردهٔ فانوس پرنور آستین

می شود چون صبح روشن از فراغ روی او

بر چراغ مرده افشاند گر از دور آستین

از لباس ظاهری یک ذره ای باطن بگیر!‏

دست تا موجود باشد نیست منظور آستین

شمارهٔ ۹۶۶

خوبرو بسیار از کشمیر می آید برون

گل بسی زین خاک دامنگیر می آید برون

عضو عضوم بسکه می پیچد بهم در خاک و خون

از تنم پیکان او زنجیر می آید برون

برق عشقت آتش افروز نیستان تنم

ناله ام از دل صدای شیر می آید برون

سینه ام نورانی از فیض بناگوشی کسی است

اشک از چشمم به رنگ شیر می آید برون

شمارهٔ ۹۶۷

برون آی از نقاب و مشهدم را رشک ایمن کن!‏

چراغی بر مزار کشتگان خویش روشن کن!‏

گل شب زنده داری از ریاض زندگانی چین

‏ متاع فیض بر بالای هم چون ماه، خرمن کن!‏

ز کتمان غمش تنگ آمدم، بی طاقتی رحمی

گل چاک دلم را لاله سان در جی و دامن کن!‏

چراغان ساز جویا تربت فرهاد و مجنون را

گل از اشک جگرگون کوه و صحرا را به دامن کن

شمارهٔ ۹۶۸

لرزد از جورت دل خلق خدا بر خویشتن

ظلم می داری روا ظالم چرا بر خویشتن

رخنه ها ترسم فتد بر سقف خلوتخانه ات

بسکه از بوی تو می بالد هوا بر خویشتن

آنچه بر گرد رخش بینی نه عقد گوهر است

بسته از بالای رخسارش صفا بر خویشتن

دولت دنیا نمی داری روا بر دشمنت

حیرتی دارم که چون داری روا بر خویشتن

مطلبم جویا به یک گفتن مکرر می شود

بسکه می لرزد ز بیمش مدعا بر خویشتن

شمارهٔ ۹۶۹

از آن دو لب چه گل کام می توان چیدن

که بوسه ای به صد ابرام می توان چیدن

به دامنی که بگسترده پرتو خورشید

عرق از آن رخ گلفام می توان چیدن

از آنکه رتبهٔ پابوسی ترا دریافت

چه بوسه ها ز لب بام می توان چیدن

پیاله گیر که از نخل سرکش مینا

گل نشاط به هر جام می توان چیدن

ز نخل بندی آه سحر مشو غافل

از این نهال گل کام می توان چیدن

تو مست ناز به گرمابه ای که تن شویی

گل مراد زگلجام می توان چیدن

ز حسن خلق به دست آر دامن مقصود

کز این بهشت گل کام می توان چیدن

اگرچه مشرب ما دشمن سخن چینی است

ولی ز لعل تو خود کام می توان چیدن

ز خلد وسعت مشرب میا برون جویا

کزین چمن گل آرام می توان چیدن

شمارهٔ ۹۷۰

چون شمع برافروختی از باده کشیدن

گلها بتوان زآتش رخسار تو چیدن

بر شهد لب یارزدم دستی و چون شمع

گردیدم غذایم سر انگشت مکیدن

در دیدهٔ حیرت زدگان یه نباشد

از خانهٔ بی سقف که دیده است چکیدن

غم نیست ز بی بال و پری طائر دل را

بی بهره نماند اگر از فیض طپیدن

بر عاشق دل خسته ندانسته نگاهش

صدبار فدای سر دانسته ندیدن

بر رقت دل فیض تواضع بفزاید

در گریه شود شمع ز بالای خمیدن

بر گرد خود از جوش حیا تار نگه را

چون پیله بود چشم تو در کار تنیدن

چیزی که شنیدیم، چو دیدیم، ندیدیم!‏

زان صلح نمودیم ز دیدن به شنیدن

خود را اگر امشب به لب او نرساند

محروم بماناد می از فیض رسیدن

جویا ز نزاکت شده چون برگ گل از بس

بگداخته لعل شکرینش به مکیدن

شمارهٔ ۹۷۱

چون نهد عارف به پر از خلوت دل پا برون؟

کی به جریان می رود از خویشتن دریا برون؟

جاده را از نرمی رفتار سازد جوی آب

ماه من آید چو از خلوت به استغنا بردن

بسکه از آمیزش مجنون ما بالد به خویش

هر طرف فرسنگها از خود رود صحرا برون

طاقت دل، پنجهٔ رستم نبردی برده است

با هجوم درد می آید تن تنها برون

لطف حق جویا ز قید عالم آبم رهاند

آخر از دریا درست آمد سبوی ما برون

شمارهٔ ۹۷۲

تا خزان آمد گل کامی نچیدیم از چمن

غنچه تا نشکفت روی دل ندیدیم از چمن

رنگ گل در چشم ما از بو سبک جولانتر است

تا حدیث بی ثباتیها شنیدیم از چمن

نسخهٔ اوراق گل را بارها گردیده ایم

معنی بی اعتباری را رسیدیم از چمن

ناز بی اندازه را طاقت ندارد وحشتم

ما ز شور نالهٔ بلبل رمیدیم از چمن

در گلستان گرچه هر گل را جدا کیفیت است

ما پریشان خاطران سنبل گزیدیم از چمن

چهره شد با نونال ما گلشن از سرکشی

ما مگر امروز جویا کم کشیدیم از چمن؟

شمارهٔ ۹۷۳

دل آگاه آزاد است از اندیشهٔ مردن

چراغ طور عرفان را نباشد بیم افسردن

رمیدن باعث الفت شود روشن روانان را

که موج آغوش بگشاید ز هر پهلو تهی کردن

بود دایم دلش ز اندیشهٔ روز حساب ایمن

شعار هر که باشد در جهان بر خویش نسپردن

ز بس هر ذره ام را شوق استقبال او باشد

چو شمعم داغ دل از جای خیزد یک سر و گردن

توان دریافتن راز دل از چشم سخن گویش

به معنی همچنان کز لفظ جویا پی توان بردن

شمارهٔ ۹۷۴

به سعی در طلبش راه جستجو سر کن

می دگر ز گداز نفس به ساغر کن

حدیث ریختن خونم از تو کس نشنید

از این شراب برای شگون لبی تر کن

به سینه داغ تو زان بیشتر که نیک شود

به کاو کاو سر ناخنش نکوتر کن

شمارهٔ ۹۷۵

از عاشقان چه گویم و صبر و توانشان

خندان بود چو لاله دل خونفشانشان

رفتم پی سراغ دل و دیده یافتم

در انتهای وادی وحشت نشانشان

عشاق را شکست غم از بس رسیده است

عقد گهر شده قلم استخوانشان

رسیده است به جایی عروج مستی من

که گشته درد می ناب گرد هستی من

هزار شکر که از فیض خاکساریها

رسانده است به معراج پایه پستی من

می شود سبز نهال سخن از جوی دهن

معنی تازه بود قوت بازوی دهن

شکوهٔ روی تو زینت ده لب گشت مرا

شد چو گل خون دلم غاره کش روی دهن

شمارهٔ ۹۷۶

تا نهاد آن آفتاب شعله خو پا در چمن

همچو بوی گل ز هم پاشید دل‌ها در چمن

تا کدامین لعل میگونش به رقص آورده است

جلوهٔ طاووس دارد سرو مینا در چمن

شمارهٔ ۹۷۷

ساز شد در پردهٔ خاموشی آخر جنگ من

با صدای دل طپیدن شد بلند آهنگ من

بی لب لعل تو عکس چهره ام در جام می

سودهٔ الماس ریزد از شکست رنگ من

شمارهٔ ۹۷۸

بوسی ز کنج لعل لبش انتخاب کن

خود را به آن نگار مصاحب شراب کن

بسیار بسته است ز حسن صفا به خویش

آیینه را به آتش رخسار آب کن

بشکن به چهره دستی می گوشهٔ نقاب

خون جگر به جام مه و آفتاب کن

بی طاقتی بس است ترا بال و پر چو موج

آسودگی مجوی دلا اضطراب کن

می بر زبان ز صحبت دونان فتاده است

زنهار از مصاحب بد اجتناب کن

این عقده ها که در دلم افکنده ای به ناز

ظالم به کار طرهٔ پرپیچ و تاب کن

شیرازه تا نباخته مجموعهٔ وجود

بشکن ز غم دلت، ورقی انتخاب کن

جویا مرا ز من به نمک چش گرفته است

حسن برشتهٔ دل مردم کباب کن

شمارهٔ ۹۷۹

انکسار مرا تماشا کن

اعتبار مرا تماشا کن

بار دل می کشم ز بیکاری

کارو بار مرا تماشا کن

داغ داغ است لخت لخت دلم

لاله زار مرا تماشا کن

گشته آبستن هزار سحر

شب تار مرا تماشا کن

بی تو روز و شبم به ناله گذشت

روزگار مرا تماشا کن

در نیابم ز لاغری به نظر

جسم زار مرا تماشا کن

گل گل ازیاد او شکفته دلم

خارخار مرا تماشا کن

بر نمی خیزد از زمین گردم

انکسار مرا تماشا کن

شمارهٔ ۹۸۰

غیر را امشب کباب از اختلاط یار کن

باده بستان از کفش در کاسهٔ اغیار کن

آمد و رفت نفس پیوسته در سوهانگری است

چند بی اندامی ای دل، خویش را هموار کمن

جام طاقت را که در هجر تو پرخون دل است

از شراب رنگ و بو چون گل بیا سرشار کن

سوختی چون در غم او، شکوه کافر نعمتی است

داغهای سینه را مهر لب اظهار کن

العطش زن گشته سرتا پا وجودم ساقیا

این سفال تشنه لب را رشحه ای در کار کن

از تبسم ریز در پیمانه ام صاف مراد

باده در جام من و خون در دل اغیار کن

شمارهٔ ۹۸۱

ساقی بیار باده و عیشم به کام کن

زین بیش خون مکن به دلم می به جام کن

در خون آرزوی تو عمری است می تپد

کار دلم به نیم نگاهی تمام کن

تا چند از خمار توان دردسر کشید؟

دست هوس ز می کش و عیش مدام کن

با یار باده نوش و مخور آب دور ازو

تفریق در میان حلال و حرام کن

از چشم غیر در رگ جانم نهفته وار

یعنی که تیغ آن مژه را در نیام کن

جویا ز رهزنان هوا پاس دل بدار

این کلبه را نمونهٔ دارالسلام کن

شمارهٔ ۹۸۲

امروز چون توان به مدارا گریستن

باید چو ابر دجله و دریا گریستن

در ماتم حسین علی گر نریزی اشک

بر حال خویش گریه کن از ناگریستن

کارم در این غم است چو شمع سر مزار

دوری ز خلق جستن و تنها گریستن

چون دام ماهی از همه تن چشم تر شوی

خواهی به مدعای دل ما گریستن

مرغ کباب وار از این غم بر آتشم

کار من است با همه اعضا گریستن

امروز اگر ز دیده فشانی سرشک غم

فردا رسد به داد تو جویا، گریستن

از حضرت تو چشم شفاعت بود مرا

دستم بگیر روز جزا یا گریستن!‏

شمارهٔ ۹۸۳

چراغ دودهٔ مجد و علا امام حسین

فروغ دیدهٔ شیر خدا امام حسین

غریق لجهٔ کرب و بلا، شه مظلوم

شهید تشنه لب کربلا امام حسین

بسی چشیدی از اشرار ز هر محنت و غم

بسی کشیدی از اغیار یا امام حسین

چها رسید ز بیداد و جو زادهٔ هند

به پارهٔ جگر مصطفی امام حسین

فروغ عالم امکان ز نور گوهر اوست

چراغ انجمن کبریا امام حسین

غبار مرقد او نور چشم عافیت است

بس است درد دلم را دوا امام حسین

مدار چم نکویی ز آسمان جویا

ببین که چرخ چها کرد با امام حسین

شمارهٔ ۹۸۴

شعلهٔ حسن ز تو سینهٔ سوزان از من

لب خندان ز تو و دیدهٔ گریان از من

سرکشی از تو و ناز از تو تغافل از تو

عجز و زاری و دل و دین و سر و جان از من

چه ضرر می رسد از گریهٔ من ناصح را

دل خونین ز من، اشک از من و دامان از من

نسبت ما و تو ای عشق چو مهر و سحر است

از تو سرپنجهٔ زرین و گریبان از من

سایه سان در پی خود خاک نشینم کردی

چه خطا آمده ای سرو خرامان از من

غیر را گو چه شود با هم اگر صلح کنیم

دل جمع از تو و آن زلف پریشان از من

با زبان نگه از جوش حیا نرگس یار

با من اسرار سرا آمده پنهان از من

شمارهٔ ۹۸۵

شد بهار و گشت عالم گلستان، ما همچنان

کرد گل از خاک اسرار نهان، ما همچنان

شبنم از شب زنده داری تکیه بر خورشید زد

چون شرر در سنگ در خواب گران ما همچنان

ذره با بال سبک روحی هواپیما شده است

زیر کهسار گرانجانی نهان ما همچنان

قطره گوهر گشت و سنگ خاره شد یاقوت ناب

برد آب و خاک فیض حر و کان ما همچنان

آه از بیداد محروص که آخر مور خط

کام خود بگرفت ازین شکر لبان ما همچنان

فضل حق با آنکه جویا زرق ما را ضامن است

مانده از غفلت به کر آب و نان ما همچنان

شمارهٔ ۹۸۶

چو گل شکفت دگر توبه اختیار مکن

بگیر ساغر و خون در دل بهار مکن

اگر به دست تو می گویی اختیاری نیست

تو هم برای خدا جبر اختیار مکن

شمارهٔ ۹۸۷

چنان یکباره ترک تیغ باز من برید از من

کز آن قطع نظر خونابهٔ حسرت چکید از من

به نیروی محبت کرد صید خویشتن دل را

بسان دام ماهی هر قدر دامن کشید از من

چنان هر قطره خون دیده ام بر خاک می غلتد

که شد صحرای امکان محشر چندین شهید از من

چرا در عالم دیوانگی نازم ز تنهائی

که وحشت رام من گردید اگر الفت برید از من

همین دل را نه تنها منصب بی طاقتی باشد

که هر عضوی جدا در خون حسرت می تپید از من

شبیه صفحهٔ تصویر گردد پردهٔ گوشش

به یاد عارض او ناله ای هر کس شنید از من

غرور حسن و بیباکی و استغنا و ناز از تو

نیاز و احتیاج و عجز و زاری و امید از من

دلم در دست ناز اوست لوح مشق معشوقی

به هر کس سرگردان شد، انتقام او کشید از من

ز روی غیر چشم لطف جویا بر نمی دارد

نمی دانم نگاه نازپروردش چه دید از من

شمارهٔ ۹۸۸

شد خیال رویش از بس آشنای چشم من

صفحهٔ تصویر گشته پرده های چشم من

حسن معنی بنگرم با دیدهٔ دل، زانکه هست

چشم بیتابی چو عینک در قفای چشم من

بر سر راه تو چون نقش قدم افتاده ام

ای غبار رهگذارت توتیای چشم من

من که و نظارهٔ روی سیه چشمان کجا؟

آنچه اکنون بیند از هجران سزای چشم من

برامید نعمت دیدار از هر گردشی

کاسهٔ در یوزه گرداند گدای چشم من

آنچه آن را خلق نقش پا تصور می کنند

مانده در خاک سر کوی تو جای چشم من

پنجهٔ مژگان دهد از مصقل موج سرشک

در شب هجران او جویا جلای چشم من

شمارهٔ ۹۸۹

عجب ز غنچه به آن لعل همسری کردن

به این دهن به لب او برابری کردن

نموده سر مکافات شیشهٔ ساعت

به دست با چو خودی قصد برتری کردن

کسی که آتش سودای عشق در سر داشت

به شمع بزم توانست همسری کردن

مگر دلم که زند دست و پا ز بیتابی

به بحر عشق که آرد شناوری کردن

به راه سوز و گداز، از نهال شمع آموز

ز سرگذشت و دعوای سروری کردن

کسی که دولت فقرش دهند می داند

که در قلندری آمد توانگری کردن

به غیر نعمت و بجز منقبت نمی آید

به نام غیر ز جویا ثناگری کردن

شمارهٔ ۹۹۰

شمعی که مرا روشنی جان تن است آن

زینت ده هر محفل و هر انجمن است آن

دردی که رسد از تو چو جان است عزیزم

داغی که ز دست تو بود چشم من است آن

در موج لطافت شده پنهان تن سیمش

گل پیرهنان! نکهت گل پیرهن است آن

گردد ز نسیم دم سردم متبسم

ای همنفسان غنچهٔ گل یا دهن است آن

امروز درین باغ نباشد به از اویی

چون نرگس و گل چشم و چراغ چمن است آن

خون دل یاقوت چکد از لب لعلش

جویا که گفتار چه رنگین سخن است آن

شمارهٔ ۹۹۱

ساقیا رحمی بر احوال من افتاده کن

اینکه خونم می کنی در دل به جامم باده کن

جز زمین را بهره ای نبود ز ابر نوبهار

خاک ره شو خویش را پیوسته فیض آماده کن

همچو بوی گل که دارد در حریم گل وطن

با وجود پایبندی خویش را آزاده کن

دستگیری پیشهٔ خود کن نیفتی تا ز پا

هر کرابینی به خاک افتاده است استاده کن

آرزوها را مده ره در حریم خاطرات

یعنی از نقش تمنا لوح دل را ساده کن

تا دگر بیرونت از میخانه نتوانند کرد

خویش را جویا به جای خرقه رهن باده کن

شمارهٔ ۹۹۲

حیف باشد واله دنیای دون پرور شدن

قطره در حبس ابد مانده است از گوهر شدن

شکر کن بر ناتوانیها که می یابد هلال

منصب حسن کمال از پهلوی لاغر شدن

فقر در آئین ارباب توکل کیمیاست

خاک گردیدن بود در مشرب ما زر شدن

تا توانی خویشتن را کمتر از هر کم شمار

گر بود در خاطرات اندیشهٔ بهتر شدن

ای ستمگر فکر خود می کن که باید عاقبت

اخگر سوزنده را ناچار خاکستر شدن

شیخنا! آدم شدن گیرم که مقدور تو نیست

پر ضروری هن نکرده است اینقدرها خر شدن

سینه کندن، خون دل خوردن، شعار خویش ساز!‏

ای که باشد چون عقیقت ذوق نام آور شدن

پای در دامان عزلت کش چو شد مویت سفید

حیف باشد باق خم حلقهٔ هر در شدن

زینهار از خون خود خوردن منال ای دل که هست

پیش ما کفران نعمت بدتر از کافر شدن

چشم دارم سرمهٔ چشم ملک سازد مرا

همچو جویا خاک راه آل پیغمبر شدن

شمارهٔ ۹۹۳

خداوندا دل وارسته از دنیا کرامت کن

به سویت افتقار از غیرت استغنا کرامت کن

به مقصد می‌رساند هرکسی را لطف از راهی

مرا هم فتح بابی از در دل‌ها کرامت کن

زبان گفتگو کردی عطا، توفیق غوری ده!

چو موجم ترزبانی با ته دریا کرامت کن

جنون آب و هوای دشت وسعت مشربی خواهد

مرا از پردهٔ دل دامن صحرا کرامت کن

دلم را می‌فشارد تنگنای عالم امکان

مرا دامان دشتی در خور سودا کرامت کن

ببینم نیک و بد را تا به یک چشم اندر این محفل

به سان شمع بزمم دیدهٔ بینا کرامت کن

زبان نکته‌سنجی همچو صائب بخش جویا را

خدایا قطره‌ام را شورش دریا کرامت کن

شمارهٔ ۹۹۴

به خود بست آنکه ز آب و تاب خود چون گوهر غلتان

بود سرگشتهٔ گرداب خود چون گوهر غلتان

ز بس از ترک خواهش آبرو گردآوری کردم

رسانده دام ام را آب خود چون گوهر غلتان

مگر مثل تویی باشد که پهلوی تو نشیند

تو خواهی هم‌نشین باب خود چون گوهر غلتان

شکوه آب و تاب حسن با خلوت نمی‌سازد

ترا برده ز جا سیلاب خود چون گوهر غلتان

به بیداری نشاید چشم تمکین داشت از وضعش

که سازد صرف شوخی خواب خود چون گوهر غلتان

گرفتارم به پیش حسن معنی‌های خود جویا

بود دایم بی‌تاب خود چون گوهر غلتان

شمارهٔ ۹۹۵

چشم بد دور آفتاب می نماید بر زمین

هر کجا نقش کف پای تو افتد بر زمین

تا به کی تن پروری سازی شعار خود، که گرد

هر قدر گردد آخر نشیند بر زمین

از عروج طالعت ای مدعی بر خود مبال

هر که از بالاتر افتد می خورد بد بر زمین

رنگ رخسارش هوا گیرد شبی گر در خمار

صبح از شبنم گلاب ناب پاشد بر زمین

عشقبازت را برد صحرا به صحرا جذب عشق

هر قدر پا گرد باد آسا بمالد بر زمین

گشته جویا ابر تا آبستن احسان بحر

آبرو پیوسته از باران بریزد بر زمین

شمارهٔ ۹۹۶

پرند بوی گل پیراهن او

هوای صبح گرد دامن او

گلی دارم که از جوش نزاکت

کم از چیدن نباشد دیدن او

به بوی گل قسم بیرون میارید

ز جسم نازکش پیراهن او

که ترسم سایهٔ مژگان شوخش

کند جا چون رگ گل در تن او

مرا بی او وجودی نیست جویا

توانم خویش را گفتن من او

شمارهٔ ۹۹۷

ریخت مژگانت که ویرانی بود آباد ازو

یک بغل چاکم به رنگ غنچه در دل داد ازو

بسکه با درد فراق دوستان رفتم به خاک

تربتم را گر بیفشاری چکد فریاد ازو

دل خرابی را غمی امشب عمارت می کند

کاشیان جغد را محکم بود بنیاد ازو

درد عشق خوبرویان هر قدر باشد کم است

آنقدر غم کو که گردد خاطر کس شاد ازو

حال دل جویا فراموش است از حیرت مرا

می دهد گاهی تپیدن‌های بسمل یاد ازو

شمارهٔ ۹۹۸

گلستان بی‌بر رویی به زندان می‌زند پهلو

گل از هر خنده بر چاک گریبان می‌زند پهلو

چه غم گر دامنم شد زرق خارستان این وادی

که جیب پاره‌ام چون گل به دامان می‌زند پهلو

گرفتار ترا اندیشهٔ عریان‌تنی نبود

به گردن طوق عشقش بر گریبان می‌زند پهلو

به راه عاشقی پا بی‌خبر دل در خطر باشد

که هر خاری در این وادی به مژگان می‌زند پهلو

کند هموار ناز یار بی‌اندامی دل را

که پرچین چون شود ابرو به سوهان می‌زند پهلو

دهد کم را شکوه عشق جویا رتبهٔ بیشی

که اینجا قطره بر دریای عمان می‌زند پهلو

شمارهٔ ۹۹۹

بسکه نرم و صاف باشد سربسر اعضای او

همچو کفش افتد برون رنگ حنا از پای او

شوخ بیباکی که دنبال دلم افتاده است

فتنه چشم، آشوب زلفست و بلا و بالای او

اخگری دارد ز هر داغ دل آهم زیر پا

نیست بیجا اینقدر از جای جستن های او

از سیهکاری شهی کاتش فروز ظلم شد

حلقهٔ داغ است گویی وسعت دنیای او

هست جویا فارغ از اندیشهٔ روز حساب

هر کرا باشد امیرالمؤمنین مولای او

شمارهٔ ۱۰۰۰

جواب ناله ام را کی دهد چشم سیاه او

که سنگ سرمه باشد کوه تمکین نگاه او

علو همت آن کس را که دارد گرم زرپاشی

جهان چون پنجهٔ خورشید زید دستگاه او

بود زیبنده لا شوق دیدار تو آنکس را

که چون شبنم برد از جای چشمش را نگاه او

مه نو را که نسبت داده است آیا به ابرویت؟

که بر اوج فلک می رقصد از شادی کلاه او

به جای گرد خیزد درد از جولانگهش جویا

دل عشاق گردیده است از بس فرش راه او

شمارهٔ ۱۰۰۱

نیست آسان چارهٔ دیوانهٔ گیسوی او

در دهان مار باشد مهرهٔ بازوی او

چون گره از طرهٔ مشکین گشاید در چمن؟

کز شمیم گل غبار آلود گردد موی او

آنکه بال سرعت رنگش ز ضعف تن شکست

می برد همچون حنا از دست رنگ روی او

حبذا زلفی که بیزد هر سحر موج نسیم

در حریم نکهت سنبل عبیر بوی او

نه همین آشفته زلف از پهلوی رخسار اوست

نعل در آتش بود بر روی او ابروی او

چون نیابد دل ز فیض یاد رخسارش کمال

می کند آیینه را آدم مثال روی او

وقت آن کس خوش که شب ها کار جوهر می کند

پیچ و تاب فکر در آیینهٔ زانوی او

از صفا آیینه شور موج جوهر را نشاند

کرده ام هموار بر خود وضع ناهموار او

شمارهٔ ۱۰۰۲

بس که سنگینم ز بار غم به راه جست‌و‌جو

همچو سوزن می‌روم در نقش پای خود فرو

درنیابد غیر خود در دیدهٔ یکرنگیم

می‌شوم با آن بت آیینه‌رو چون روبه‌رو

زنده گر دارد دلم از نکهت زلفش چه دور

می‌دمد جان در نهاد روح جویا بوی او

شمارهٔ ۱۰۰۳

صحبت بی نفاق یاران کو

گل بی خار این گلستان کو

مرض بیغمی شفا طلبست

آب نیسان چشم گریان کو

سر و سامان عاشقیم کجاست

سر گرفتم بجاست سامان کو

از شراب و کباب محرومیم

دل بریان و چشم گریان کو

ضامن خندهٔ هزار گلست

گریهٔ ابر نوبهاران کو

باز جویا ز لطف گفت امروز

عاشق بیدل غزلخوان کو؟

شمارهٔ ۱۰۰۴

نه همین پیچد به خود از شوق رویت موی تو

نعل در آتش بود بر روی تو ابروی تو

با رخش ای گل مزن زین بیش لاف همسری

رشک نگذارد که بینم رنگ هم بر روی تو

حال عالم را توان دریافتن از فیض فکر

جان من جام جم است آیینهٔ زانوی تو

با تأمل گفتگو کن به که آموزد سخن

طوطی نطق ترا آیینهٔ زانوی تو

شمارهٔ ۱۰۰۵

حسن از تاب و تب است از شعلهٔ دیدار او

رنگ را آتش به جان افتاده از رخسار او

خانهٔ تن راست از باد نفس بیم زوال

خواب راحت کی سزد در سایهٔ دیوار او

شمارهٔ ۱۰۰۶

صفا دارد ز بس اندام سیمین سمین او

بریزد سیل آب گوهر از کوه سرین او

چرا در عالم یکرنگی از رنجیدنش رنجم

که خط سرنوشت من بود چین جبین او

شمارهٔ ۱۰۰۷

دمیده همچو مهر از مشرق خوبی جمال او

کشیده سر ز آب جوی چاک دل نهال او

شود هر گاه در چشم تصور جلوه گر ترسم

که تیغ موج خون دیده آید بر خیال او

شمارهٔ ۱۰۰۸

آنکه شور صد قیامت بود با خلخال او

همچو نقش پا دلم افتاده از دنبال او

از سر خود هر که در راه طلب برداشت دست

چون دو نقش پا دو عالم ماند در دنبال او

شمارهٔ ۱۰۰۹

ای شوخ قوشجی که ز بیداد خوی تو

اغری دویده باز نگاهم به سوی تو

چشمی سیاه کرده همانا به روی تو

هر حلقه ای که گشته نمایان ز موی تو

دور می اش ز حلقهٔ ماتم دهد نشان

بزمی که نقل او بود گفتگوی تو

افتد به شیشهٔ خانه افلاک رخنه ها

بالد هوا به خویشتن از بس ز بوی تو

زایل نگشت رنگ خجالت ز چهره اش

شرمنده گشته است گل از بس ز روی تو

بی تو نه ایم نیم نفس گرچه عمرهاست

از خویش رفته یم پی جستجوی تو

بی شک به رنگ آینه صاف است باطنش

هر کس که او نگفته خوش آمد به روی تو

زین بحر قانع ار شده باشی به قطره ای

جویا بجا بود چو گهر آبروی تو

شمارهٔ ۱۰۱۰

چه کنم با صف مژگان بلا پرور او

رگ جان می زند از خیره سری نشتر او

هر که سوزد زحسد سینهٔ کین آور او

گل کند آتش نمرود ز خاکستر او

بر زمین چون گل مهتاب فتد نقش پی اش

بسکه غلتیده صفا در قدم گوهر او

رو به خلوتگه آیینه که از بیتابی

بی تو زنجیر زهم می گسلد جوهر او

ای خوش آن دیدهٔ حق بین که زنظارهٔ حسن

نبود در نظرش غیر پدیدآور او

ریزد از لاله به تحریک نسیمی بر خاک

بسکه سرشار می رنگ بود ساغر او

مرغ یاقوت پری دوش به خوابم آمد

که مرا پلک و مه گشته چو بال و پر او

عین دریای وصال است به هر چشم زدن

چون حباب آنکه هوای تو بود در سر او

می توان یافتن از نالهٔ قمری که مدام

آتشی هست نهان در ته خاکستر او

دل جویا نخورد زین غزل آرایی آب

منقبت سنج بود خامهٔ مدحتگر او

شاه مردان جهان آنکه زبان قلمم

زین دو مطلع شده پیوسته ثناگستر او

به دو عالم ندهم ذرهٔ خاک در او

عالم و هر چه در او جمله به گرد سر او

هر که شد تاج سرش خاک در قنبر او

بر فلک ناز کند بلکه به بالاتر او

شمارهٔ ۱۰۱۱

در سحرخیزی به ارباب سعادت یار شو

آسمان گردآور فیض است هان بیدار شو

همچو شبنم در هوای دوست شب را زنده دار

صبح شد برخیز و مست جام استغفار شو

هر کس از فیض صبوحی کامیاب نشئه ای است

صبحدم با چشم گریان محو روی یار شو

مانده ای در بند رفعت از سبک مغزی چو ابر

خاکساری پیشه کن، هم سنگ دریا بار شو

پیش کس گردن منه مالک رقاب وقت باش

چشم از مردم بپوش و از اولی الابصار شو

برنمی تابد حجابت شوخ چشمیهای شمع

خود چراغ بزم خود چون گوهر شهوار شو

گرنه ای جویا نکو، با نیکوان منسوب باش!‏

باغ را گر گل نه ای خار سر دیوار شو

شمارهٔ ۱۰۱۲

مستغنی از می آیم ز جان نگاه او

ما را بس است کاسهٔ چشم سیاه او

ارباب جستجوی، به راهش سپرده اند

آن را که نیست دیدهٔ بینش به راه او

بدمستیی که چشم تو دیشب به کار برد

باشد زبان هر مژه ات عذرخواه او

از نسبتی که هست به روی تو ماه را

بر آسمان فخر بر قصد کلاه او

دایم به ناز بالش راحت بداده پشت

هر دل که نوک آن مژه شد تکیه گاه او

محروم مانده آنکه ز فیض انابت است

جویا بس است جرم نکردن گناه او

شمارهٔ ۱۰۱۳

چون سر راه تو گیرم دادخواه از دست تو

گویی این نالش ز دست کیست آه از دست تو

از فشار پنجهٔ جورت چه مالش‌ها نیافت

ار دلم رحمی که خون شد بی‌گناه از دست تو

نور رخسار تو شب را کرده روشن‌تر ز روز

اوفتاد از بام گردون طشت ماه از دست تو

بس که رنگین است چون گل از حنا سرپنجه‌ات

رشتهٔ یاقوت برگردد نگاه از دست تو

شد قران پنجهٔ خورشید با ماه تمام

از حیا تا کرده رخسارت پناه از دست تو

تا جهان باقیست باشد دست بر بالای دست

در نظرها پر خنک گردیده ماه از دست تو

نیست در اندیشه‌ات جویا جز امید کرم

گرچه کاری برنیاید جز گناه از دست تو

شمارهٔ ۱۰۱۴

ترا دو ابروی پیوسته بر جبین شکفته

بود چو مطلع برجسته در زمین شکفته

مجو کدورت اطن زهم نشین شکفته

که هست آینهٔ روی دل جبین شکفته

مرا به پهلوی پر داغ تیر سینه شکافش

بود چو مصرع برجسته در زمین شکفته

مدام ساده ز چین جبهه اش چو آینه باشد

اسیر مشرب آن شوخ نازنین شکفته

عتاب و لطف نکویان بهم چو شکر و شیر است

هلاک عالم ترکان خشمگین شکفته

درون سینهٔ من جوش می زند گل داغش

خدا نصیب کند یار دلنشین شکفته

به باغ سینهٔ جویا که رشک خلد برین است

ز داغ سرزده گلهای آتشین شکفته

شمارهٔ ۱۰۱۵

کی کنم سودا به نقد جان و دل کالای آه

نیست غیر از صورت او نقش بر دیبای آه

دردها را نیست با درد فراقت نسبتی

کی نفس در تنگنای سینه گیرد جای آه

دیده است این بر رخم یابی تو مانند حباب

قطرهٔ اشکی بخود بالیده از بالای آه

بی توام در تنگنای سینه شور محشر است

از فغان درد داد و اشک و واویلای آه

می زند پهلو به بالای تو شبهای فراق

سرو باغ سینه ام یعنی قد رعنای آه

در حریم سینه آتش زیر پا دارد ز داغ

نیست بیجا اینقدر از جای جستنهای آه

همچنان کز دود جویا پی به آتش می برند

می نماید سوز پنهان مرا سیمای آه

شمارهٔ ۱۰۱۶

در گلویم بی‌تو هردم آب می‌گردد گره

آرزوها در دل بی‌تاب می‌گردد گره

گر خیال چین ابرویش کنم در سینه‌ام

چون انار ز درد دل خوناب می‌گردد گره

باده را نازم که از فیض طلوع نشئه‌اش

بر جبین او در نایاب می‌گردد گره

رتبهٔ بالانشینی‌های ابرویش نداشت

قطره‌سان زان روی از شرم آب می‌گردد گره

گر به کام غم‌پرستان افتد از طوفان درد

چون دل عاشق ز غم بی‌تاب می‌گردد گره

بی‌تکلف سینه‌اش جویا چو دُرج گوهر است

در گلوی هرکه بی‌او آب می‌گردد گره

شمارهٔ ۱۰۱۷

کو بهاران تا برآید از کمین ابرسیاه

این قلمرو را کشد زیر نگین ابرسیاه

تخم حسرت ریزد از هر اشک مژگان ترم

گویی از دریای دل برخاست این ابرسیاه

مایه بر می دارد از خاک سرشک آلوده ام

سینه می مالد از آنرو بر زمین ابرسیاه

هر نفس می ریزد زمژگان ترم سیل سرشک

دارد آری گریه را در آستین ابرسیاه

لشکر دی را به زور تیربارانی شکست

در بهاران جون برآید از کمین ابرسیاه

کشتیش جویا قدر گردید با چشم ترم

سایه وش افتاد آخر بر زمین ابرسیاه

شمارهٔ ۱۰۱۸

گشته بی لعل تو خم در دل میخانه گره

شده هر قطرهٔ می بر لب پیمانه گره

نبود چین جبین آینهٔ حسن ترا

چون هلال است ز ابروی تو بیگانه گره

تا قیامت به تمنای بناگوش کسی

در دل بحر بود گوهر یکدانه گره

غنچهٔ خاطر من بشکفد از شبنم اشک

می گشاید ز دلم گریهٔ مستانه گره

بر لبم بی می دیدار تو خمخانه نگاه

شده تبخاله صفت غنچهٔ پیمانه گره

زده ناخن به دلم مصرع بینش جویا

‏«ناخن شمع گشود از پر پروانه گره»‏

شمارهٔ ۱۰۱۹

از حیا تا رنگ رخسارت به پرواز آمده

بر هوا خیل پری در جلوهٔ ناز آمده

برگهای نسترن از شوخی موج نسیم

فوج ارواح است پنداری به پرواز آمده

جوش حیرت، عرض مطلب را چه رنگین کرده است

موبموی پیکرم آیینهٔ راز آمده

گرد راهش ریخت در جیب هوا بوی بهار

تکیه بر دوش رعونت با صدانداز آمده

یاد رنگین جلوه ای در سینه مستی می کند

فوج طاووسی است هر آهم به پرواز آمده

همچو نی جویا به غیر از ناله دیگر دم نزد

یک نفس لعل لبش با هر که دمساز آمده

شمارهٔ ۱۰۲۰

بسکه در شادی و غم با خلق یک رنگ است کوه

با نوای مطرب و شیون هم آهنگ است کوه

پای جرات بر زمین افشرده با تیغ و کمر

با پلنگ چرخ گویی بر سر جنگ است کوه

آسمانی خورد گویا غوطه در خون شفق

از وفور لاله و گل بسکه خوش رنگ است کوه

از ضعیفی گرچه وزن یک پرکاهم نماند

معنیم را نیک اگر سنجد پا سنگ است کوه

گشته در کشمیر از تخت سلیمان روشنم

مملکت باشد جهان آن را که اورنگ است کوه

نقشها سازد عیان از سبزه و گل هر طرف

دیدهٔ بد دور جویا رشک ارژنگ است کوه

شمارهٔ ۱۰۲۱

زفیض فکر شب ها چون به دور شمع، پروانه

به گرد خاطرم گردند معنی های بیگانه

بتابد نور حسن ازدیده بر دلهای دیوانه

چو بر ویرانه ها عکس چراغ از روزن خانه

چه خونها می خورم تا برخورم بر شعر رنگینی

دلم را غنچه دارد فکر معنی های بیگانه

خبردار دل خود باش گر خال رخش دیدی

که دام دلفریبی در جهان گسترده این دانه

کلیدی را که با قفل دلم افتد سروکارش

فرو ریزد هلال آساش می ترسم که دندانه

به دستی تیغ و دستی تشت غلتم بر سر راهش

به این افسون نگاهی واکشم زان چشم رندانه

شب غم در خیال شمع رویش مردم چشمم

ز مژگان می‌زند بال تپش جویا چو پروانه

شمارهٔ ۱۰۲۲

سال سال از من نمی رسی چه جای ماه ماه

داد داد از درد حرمان وز تغافل آه آه

جسم زارم همچو نبض خسته آید در تپش

گر به این شوخی خرامی بر مزارم گاه گاه

مد آهم بسکه بر گردون رود شبهای هجر

اطلس گردون نماید در نظرها گاه گاه

تا قد طوبی نژادش گلشن آرا گشته است

گل بر اندام صنوبر چون بخندد قاه قاه

مطلبم تعریف ابرو باشد از وصف رخش

چون هلال عید بیند طفل گویده ماه ماه

ما نظر بر بخت خود دست از وصالش شسته‌ایم

گر به یمن عشق شد جویا میسر واه واه

شمارهٔ ۱۰۲۳

به جام لاله می رنگ تا بود در کوه

بنوش می به دف و چنگ تا بود در کوه

بده به سختی ایام دل که مینا را

نمی رسد خطر از سنگ تا بود در کوه

چنان ر شعلهٔ آهم فضای دهر پر است

که نیست جا به شرر تنگ تا بود در کوه

کمال مرد عیان گردد از جلای وطن

که نیست آینه جز سنگ تا بود در کوه

شود ز فیض سفر جوهرت عیان جویا

که لعل راست نهان رنگ تا بود در کوه

شمارهٔ ۱۰۲۴

برنتابد دیدهٔ خونین ما بار نگاه

زان سبب با چشم دل باشیم در کار نگاه

روز وصلت مردم چشمم بسان عنکبوت

می دود از شوق دیدار تو بر تار نگاه

چشم بستن می نماید جلوهٔ دیدار دوست

هست حایل در من و معشوق دیوار نگاه

ترک چشمش باز امشب از سیه مستی بریخت

در گریبان دل ما جام سرشار نگاه

کیست آگه غیر دریا از ته کار حباب

کس چو دریا جویا نفهمیده است اسرار نگاه

شمارهٔ ۱۰۲۵

رفتیم ز بس با دل پر شور در این راه

شد نقش قدم خانهٔ زنبور در این راه

در گام نخستین ز سلیمان گذرد پیش

گر عشق ببندد کمر مور در این راه

در عشق تو با لشکر غم هر که ز خود رفت

از فیض شکست آمده منصور در این راه

تا جان ندهی راه به مقصد نتوان برد

فرهاد از این ره شده دستور در این راه

بر راحلهٔ ضعف کسی را که سوار است

چاهی شده هر نقش پی مور در این راه

جویا غزل فکرت رنگین سخنست این

‏«داریم قدم بر قدم مور در این راه»‏

شمارهٔ ۱۰۲۶

می کشد عکس ترا پر تنگ در بر آینه

بی حیا بی آبرو بی شرم کافر آینه

همچو برگ گل هوا گیرد ز پشت دست عکس

چهره گردد با صفای عارضش گر آینه

گوییا خورشید سر بر کرده است از جیب صبح

عکس رخسارش چو گردد جلوه گر در آینه

از صفای ظاهر اهل جهان ایمن مباش

جوشنی زیر قبا دارد ز جوهر آینه

شمارهٔ ۱۰۲۷

زان چشم مست کار صبوحی کند نگاه

در هر رگم چو شمع از آن می دود نگاه

همچون شکست شیشه صدا می شود بلند

در بزم می چو بر نگهی برخورد نگاه

خواهم که بینمش ولی از دور باش حسن

مانند شمع بزم به چشمم تپد نگاه

حقت به جانب است که نظاره دشمنی

دشنام دادنی بود افزون ز حد نگاه

نظاره خار پیرهن اختلاط اوست

چندان نگاه مکن که به طبعش خلد نگاه

از شوق دیدن تو و از ضعف تن چه دور

با خویشتن مرا اگر از جا برد نگاه

کو طاقتی که از تواند ز جای خاست

بر صفحهٔ جمال تو هر جا فتد نگاه

چون بینمت که مدعیان در کمینگه اند

اینجا به گوشها چو فغان می رسد نگاه

جویا ز بس گداخته از شرم روی او

چون قطرهٔ سرشک ز چشمم چکد نگاه

شمارهٔ ۱۰۲۸

به زر نگین صفت از بس دل تو بند شده

چو سکه نام تو از روی زر بلند شده

در این محیط که موجش کمند صید بلاست

حباب وار دل ما به هیچ بند شده

شمارهٔ ۱۰۲۹

در دلم از گریه دایم سخت تر گردد گره

می شود محکم تر از اول چو تر گردد گره

کارها از خوردن غم بیشتر افتد به بند

هر قدر بر خویش پیچد بسته تر گردد گره

شمارهٔ ۱۰۳۰

ز اشک آخر به دل فیضی رسد آهسته آهسته

چو آب جو که در گل‌ها دود آهسته آهسته

ز بس افشرده پا سنگینی غم بر دل تنگم

به رنگ سرو، آهم قد کشد آهسته آهسته

شمارهٔ ۱۰۳۱

غنچه بی جلوهٔ دیدار تو دل تنگ شده

دید تا روی تو آیینه به صد رنگ شده

برق آهم به دل کوه چنان کرده اثر

که شرر سرمهٔ مژگان دل سنگ شده

شمارهٔ ۱۰۳۲

الهی در ره فقرم شکوه پادشاهی ده

سرم را از خم تسلیم فر کج کلاهی ده

بود لبریز صهبای گنه پیمانهٔ عمرم

مرا از لخت لخت دل زبان عذرخواهی ده

زلال وصل ترسم افت سوز درون گردد

دلم را تشنگی در عین دریا همچون ماهی ده

چو مژگان می کشد هر خار صحرا دامن دل را

مرا مانند مجنون منصب وحشت پناهی ده

مبین نقصان مردم تا ز ارباب نظر باشی

بپوش از عیب بینی چشم و داد خوش نگاهی ده

چو گل کز ترکتاز صرصر از گلشن هوا گیرد

دل صد پارهٔ خود را به آه صبحگاهی ده

به پیش یار بر از بخت جویا شکوه گر داری

چو برق آن شعله خو را آشنایی با سیاهی ده

شمارهٔ ۱۰۳۳

نور عرفان در دل صافی ضمیران برده راه

مطلع خورشید زیبد در بیاض صبحگاه

بس بود روزی که روها از گنه گردد سیاه

برگ عیش اهل ندامت را زبان عذرخواه

می نماید فیض جمعیت ضعیفان را قوی

کاروان مور زنجیر است چون افتد به راه

عیب نخوت بر نتابد طینت اهل کمال

ماه نو از ناتمامی کج نهد بر سر کلاه

آفتاب من چو برگیرد نقاب از فرط شوق

همچو شبنم می روم از خویش با بال نگاه

بحر رحمت می شود در سودن مژگان بهم

قطرهٔ اشکی که بارد چشمت از بیم گناه

تا زخود بیرون نیایی کی به مقصد می رسی

آنکه جویا رفته است از خود به خود برداشت راه

شمارهٔ ۱۰۳۴

پرتو افکن گشت رخسار تو تا در آینه

مضطرب چون مهر تابان شد صفا در آینه

هیچ کس از صاف باطن عیب بی رویی ندید

می نماید صورت این مدعا در آینه

چهرهٔ ما بسکه پر گرد غبار کلفت است

روی بر دیوار دارد عکس ما در آینه

داشتن چشم نگاه از نرگس او سادگیست

او که نتواند ببیند از حیا در آینه

شمارهٔ ۱۰۳۵

کردم از لخت جگر طرح زبان تازه ای

ریختم از خون دل رنگ بیان تازه ای

تن شد از گرد کدورت جان غم فرسوده ام

این تن نو خواهد از لطف تو جان تازه ای

قصهٔ فرهاد و مجنون پر مکرر گشته است

سرگذشت ماست زین پس داستان تازه ای

ماند از بس داغ او در سینه صاحبخانه شد

هست چشم دل به راه میهمان تازه ای

دیده ام گردید اگر بی مایهٔ نقد سرشک

از جگر پرکاله بگشاید دکان تازه ای

غنچه آسا، حیرتم مهر لب اظهار شد

ورنه از هر لخت دل دارم زبان تازه ای

گردش چرخ کهن جویا مکرر گشته است

کاش می کردند طرح آسمان تازه ای

شمارهٔ ۱۰۳۶

گشتم اسیر نوگل بلبل ندیده ای

از گرد راه بی خبریها رسیده ای

بر برق ترک سمند تغافل نشسته ای

با وحشت آرمیده ای از خود رمیده ای

جور آشنا ستمگر دشمن مروتی

دامن به زور از کف عاشق کشیده ای

هرگز ز ناز گوش به حرفم نکرده ای

در حق من ز غیر سخنها شنیده ای

جویا مپرس حال دل بی قرار من

از دست اوست بسمل در خون تپیده ای

شمارهٔ ۱۰۳۷

دل چیست واله نگه ترک زاده ای

از حلقه های چشم به دام اوفتاده ای

خواهم دل به دام محبت فتاده ای

صبر کمی و خواهش از حد زیاده ای

گشتیم اسیر و شیفتهٔ ترک زاده ای

شست جفا به سینهٔ عاشق گشاده ای

با نیم غمزه صد دل طاقت شکسته ای

عرض هزار حوصله بر باد داده ای

با چشم سهو هم سوی عاشق ندیده ای

دلها به طاق ابروی نسیان نهاده ای

تا کی دلم ز پهلوی مژگان او بود

آماجگاه تیر به زهر آب داده ای

جویا قد خمیده ام از جور روزگار

در کشمکش فتاده بسان کباده ای

شمارهٔ ۱۰۳۸

صورت حالش دگرگون شد ز گل رخساره‌ای

کار دارد با دل مومینم آتشپاره‌ای

العطش گویان ز هر مژگان زبان بیرون فکند

بسکه گردیده است چشمم تشنهٔ نظاره‌ای

یک نگه کافی است چون شمع از برای شش جهت

چشم مستش را که دارد هر طرف آواره‌ای

رفتی و از خار خارت در چمن گردیده است

چشم تر هر نرگس و هر گل دل صدپاره‌ای

می‌برد از خویشتن ما را حنای پنجه‌اش

می‌برد جویا ز دست امشب، حریفان چاره‌ای!‏

شمارهٔ ۱۰۳۹

دوش بر قلب دل غم زده غافل زده ای

بس شبیخون ز رخ و زلف که در دل زده ای

حیف از آن دل که در تو در بند تمنا داری

در خلوتگه جان را به هوس گل زده ای

دست توفیق شد و دامن مقصد بگرفت

پشت پایی که تو بر هستی باطل زده ای

آرزو بند گرانیست به پای طلبت

مهر از داغ تمنا به در دل زده ای

کی بجز پنجهٔ عشقش بگشاد جویا

عقده ای را که تو در کار خود از دل زده ای

شمارهٔ ۱۰۴۰

آه که امشب چه‌ها با دل ما کرده‌ای

بر در مستی زده باز چه‌ها کرده‌ای

دوخته بودم به صبر چاک دل خویش را

پیرهن طاقتم باز قبا کرده‌ای

هرچه دلت رو به اوست قبلهٔ آمال اوست

شیشهٔ دل را چنین قبله‌نما کرده‌ای

پنبه ز آتش ندید، سنگ به مینا نکرد

آنچه تو بی‌رحم با اهل وفا کرده‌ای

بر جگرم از نگه سونش الماس ریز

زخمی خود را اگر فکر دوا کرده‌ای

غم مخور از روز حشر پرتو جویا علی است

بندگی سرور هردو سرا کرده‌ای

شمارهٔ ۱۰۴۱

ای دل از فیض محبت چه بسامان شده ای

عشقت آن مایه نیفشرد که عمان شده ای

خواب آسایشی از خویش دگر چشم مدار

کز خیال لبش ای دیده نمکدان شده ای

نگذری تا ز رعونت نچشی لذت درد

همچو گل گر همه تن چاک گریبان شده ای

جان ز نزدیکی ات ای جسم به تنگ آمده است

یوسفی را ز چه رو بیهده زندان شده ای؟

شمارهٔ ۱۰۴۲

عید من باشد گرفتاری به یار تازه ای

بشکفد گل گل دلم از خار خار تازه ای

در دم پیری به عشق نوجوانان شاد باش

با شراب کهنه می باید نگار تازه ای

دل به تنگ آمد چه خوش بودی اگر می ریختند

طرح دنیای نوی و روزگار تازه ای

گر رهم این بار از دست غمت بار دگر

پیش گیرم پیشهٔ دیگر، شعار تازه ای

حسن صورت دیگر و حسن جوانی دیگر است

خوشتر است از صد گل پژمرده خار تازه ای

بی تکلف می رود زنگ کدورت از دلم

با خط نو خیز یاری با بهار تازه ای

بار خاطر گشته کار شاعری جویا مرا

بعد ازین در پیش گیرم کار و بار تازه ای

شمارهٔ ۱۰۴۳

منظور دیده ها نه ای و نور دیده ای

در عالمی و پای ز عالم کشیده ای

در هر طرف که می نگرم جلوه گر تویی

بر روی گل به کسوت رنگ آرمیده ای

ای نفس قطع راه فنا یک نفس شود

هنگامه ای به هستی مرهوم چیده ای

از شوخی تو برق شرروار می رمد

ای شعله خوی من تو هنوز آرمیده ای

شمارهٔ ۱۰۴۴

باز از تغافلی صف پیمان شکسته ای

طرف کلاه ناز بسامان شکسته ای

صد دشنهٔ به زهر بلا آب داده را

در سینه ام ز شوخی مژگان شکسته ای

از آشناییم لب افسوس می گزی

با ما نمک نخورده نمکدان شکسته ای

شمارهٔ ۱۰۴۵

از برم دل می برد هر دم به رنگ تازه ای

دلبر نازک نهالی، شوخ و شنگ تازه ای

تازجوش بولهوس رنگش با باد شرم رفت

ریخت بر روی هوا طرح فرنگ تازه ای

ترک چشم مست او در هر مژه بر هم زدن

با دل عشاق ریزد رنگ جنگ تازه ای

ترک چشم او ز هر مژگان بهم سودن بریخت

بر دل غمدیده یک ترکش خدنگ تازه ای

می دهد جویا ز هر جامی که بر لب می نهد

گلشن امید ما را آب و رنگ تازه ای

شمارهٔ ۱۰۴۶

تو جنگجو چقدر جور آشنا که نه ای

تو بیوفا چقدر مایل جفا که نه ای

چو ماهیی که طلبکار آب در دریاست

کجا رود به سراغت کسی کجا که نه ای

ترا ز حال دل خود چسان کنم آگاه

تو آشنا به نگه های آشنا که نه ای

کنایه فهم و سخن ساز و عاشق آزاری

کجا رود کسی از دست تو کجا که نه ای

کرا شفیع خود آرم ز آشنایانت

به هیچ کس تو جفا جوی آشنا که نه ای

مناز اینقدر ای آسمان به رفعت خویش

غبار رهگذر شاه اولیا که نه ای

امید مهر و وفا نیست از تو جویا را

تو شوخ محرم رسم و ره وفا که نه ای

شمارهٔ ۱۰۴۷

خیال تندخویی با دلم سر می‌کند بازی

که از شوخی به جای گل به اخگر می‌کند بازی

ز غیرت فوج فوج رنگ در پرواز اندازم

اگر دانم که گاهی با کبوتر می‌کند بازی

ز بیم غیر اشکم در دل صد پاره می‌غلتد

چو آن طفلی که با اوراق ابتر می‌کند بازی

چه دل‌ها خون کند چشمش ز هر مژگان به هم سودن

حریفان ترک بدمستی به خنجر می‌کند بازی

شمارهٔ ۱۰۴۸

ز بس با خویش بردم آرزوی سرمه سا چشمی

ز خاکم هممچو نرگس سرزند هر سبزه با چشمی

ز ضعف تن شدم چون سوزنی تا رفتم از کویش

هنوزم هست از سر زندگیها بر قفا چشمی

به راه انتظار ناوک او در لحد باشد

بسان شمع با هر استخوان من جدا چشمی

سیه ماریست گویی خنجرش از بس کمین خواهی

سیه کرده است از هر حلقهٔ جوهر به ما چشمی

بود چون مجلس تصویر از دل مردگی جویا

به هر بزمی که نبود با نگاهی آشنا چشمی

شمارهٔ ۱۰۴۹

چون بی تو چارهٔ دل محزون کند کسی

خون می چکد ز قطع نظر چون کند کسی

تا کی به یاد لعل لبی شام تا سحر

دل در فشار پنجهٔ غم خون کند کسی

تا چند بی تو پنجهٔ مژگان خویش را

مرجان صفت ز اشک جگرگون کند کسی

سرخوش شود زبوی می «لی مع اللهی»

خود را دمی ز خویش چو بیرون کند کسی

باید نخست ساخت وضو ز آب دیده اش

خواهد چو طوف تربت مجنون کند کسی

جویا اسیر طور تو، آخر مروتی!‏

ظلم اینقدر به عاشق مفتون کند کسی؟

شمارهٔ ۱۰۵۰

نهانی در حجاب زندگانی

برون آی از نقاب زندگانی

به قید جسم تا هستی گرفتار

گل آلوده است آب زندگانی

سوادنامه جز زیر و زبر نیست

گذشتم بر کتاب زندگانی

نفس را آمد و رفت پیاپی

بود موج سراب زندگانی

نترسد از خمار صبح محشر

سیه مست شراب زندگانی

به غفلت رفت ایام حیاتت

بشد عمرت به خواب زندگانی

نظر کن آمد و رفت نفس را

ندانی گر شتاب زندگانی

شمارهٔ ۱۰۵۱

می افزود چراغ زندگانی

بود آبی به باغ زندگانی

گل داغ پشیمانی نچینند

‏ سیه کاران ز باغ زندگانی

بنوش آب حیات باده چون خضر

اگر داری دماغ زندگانی

بیفکن جام از کف پیش از آن دم

که پر گردد ایاغ زندگانی

مرو دنبال عمر رفته جویا

نگیرد کس سراغ زندگانی

شمارهٔ ۱۰۵۲

تا مرا شد با تو ای گل پیرهن دلبستگی

هست همچون غنچه ام با خویشتن دلبستگی

سر نزد یک غنچه هم از نونهال من هنوز

برنتابد سرو آن نازک بدن دلبستگی

هر زمینی کاید از وی بوی جانان خلد ماست

نیست همچون غنچه ما را با چمن دلبستگی

من چرا واله نباشم پیش تنگ شیرین

او که خود چون غنچه دارد با دهن دلبستگی

غنچهٔ گل نافه را ماند به یاد زلف او

کرده است از بسکه با مشک ختن دلبستگی

چشم او مستغنی از زلف است در دل بردنم

عاشقان را نیست محتاج رسن دلبستگی

نکته ای جویا ز لعل او در گوشم نشد

غنچهٔ او راست گویا با سخن دلبستگی

شمارهٔ ۱۰۵۳

دست ریزش ساقیا هرگز مباد از ما کشی

ما ز شاگردان گردابیم در دریاکشی

قمری دل، آشیان بر سرو نوخیز تو بست

رتبه افزاید غمم را هر قدر بالاکشی

بیدلان را دست لطفی هم توان بر سر کشید

چند پای ناز در دامان استغنا کشی

ذوق غلتیدن به خاک ازیاد قدی می بری

گر دمی در سایهٔ سرو بلندی واکشی

از سر کویش برای مصلحت پایی بکش

تا به کی جویا رعونت را بت رعناکشی

شمارهٔ ۱۰۵۴

ز زنجیری که عشق انداخت بر پای من ای قمری

فتاد آخر ترا هم حلقه‌ای بر گردن ای قمری

مگر سرو مرا دیدی که از جوش تپیدن‌ها

زبال و پر ترا صد پاره شد پیراهن ای قمری

سراپا مد آهی می‌شود هر سرو این گلشن

به طرز من دمی گر سر کند نالیدن ای قمری

ترا لاف تجرد کی رسد با ما که بر گردن

گریبانی هنوزت مانده از پیراهن ای قمری

ز یاد سرو خود جویا گلستان در بغل دارد

بود کنج قفس او را فضای گلشن ای قمری

شمارهٔ ۱۰۵۵

گشاید بر رخت درهای فیض از یمن هشیاری

کلید قفل چشم بسته نبود غیر بیداری

دماغ ناتمام نیم جان می سازد ای ساقی

حباب آسا مرا برپای دارد فیض سرشاری

اگر یکبار گلهای تماشا چیند از رویت

کشد بلبل به گلشن از خیابان خط بیزاری

به مردم روشن است از موی مژگان تو این معنی

که از بیمار داری نیست افزون ضعف بیماری

فلک را با تو کاری نیست تا خاک رهی، جویا!‏

نپیچیده است دست زور هرگز پنجهٔ زاری

ای که از سر تا به پا لبریز معنی چون خمی

بر مدار از خویشتن دست طلب در خود گمی

گوهر معنی است پنهان در تو خود را کم مگیر!‏

خویشتن را قطره می پنداری، اما قلزمی

یک نفس در دیده کی آرام می گیرد نگاه

هر قدر بگریزی از مردم، عزیز مردمی

پای تا سر در پی روزی، دهانی و شکم

تا تو چون دست آس سرگردان مشت گندمی

کی بود کامل جنون را فکر پاییز و بهار

نارسی، زان در رسیدنها به بند موسمی

دور چشم بد زتمکین تو کاندر بزم می

از شراب لعل گون کوه بدخشان چون خمی

کو صفاهان تا نهی جویا به سر تاج مراد

تا به هندی همچو طاووس از پی زیب دمی

شمارهٔ ۱۰۵۶

ای من فدای نام تو یا مرتضی علی

من بندهٔ غلام تو یا مرتضی علی

برگشت آفتاب به حکم تو بارها

گردد فلک به کام تو یا مرتضی علی

سر تا بپای گوش شود همچو گل کلیم

تا بشنود کلام تو یا مرتضی علی

ریزم چو غنچه می به گریبان اهل حشر

گردم چو مست جام تو یا مرتضی علی

جویا مرا چه حد که زنم لاف بندگی

شاهان همه غلام تو یا مرتضی علی

شمارهٔ ۱۰۵۷

سر کویی بود عشرتگه ما یا گلستانی

بهشت ماست در هر جا که باشد روی خندانی

تو چون مست خرام آیی به گلشن، عندلیبان را

ز هر پر چون دم طاووس روید چشم حیرانی

مرا سروی ربود از خود که در عشقش اسیران را

ز پیراهن چو قمری نیست بر جا جز گریبانی

شب مهتاب با هر گل زمین لطف چمن باشد

از این یک برگ نسرین می شود عالم گلستانی

چه باک از کشتن من دست و تیغی گر کنی رنگین

ز بس آزاده ام، گردم نگیرد طرف دامانی

گرفتاریست جویا باعث جمعیت خاطر

دلم جمع است در بند سر زلف پریشانی

شمارهٔ ۱۰۵۸

ز هجرت پیکرم خواب فراموش است پنداری

وجودم نالهٔ لبهای خاموش است پنداری

قدم با آنکه از پیری دو تا گردیده است، اما

ز شوقش چون کمال سرتاسر آغوش است پنداری

نشد پژمرده از دم سردی دی غنچهٔ طبعم

بهار تو جوانیهایش در جوش است پنداری

ز فیض باده هر مو بر تنم رنگین زبانی شد

به بیهوشی قسم سرمایهٔ هوش است پنداری

به شوق نکته ای کز غنچهٔ او سر زند جویا

سراپای دلم مانند گل، گوش است پنداری

کی ام من؟ عاشق غم دیدهٔ بسیار محزونی

نگه دیوانه ای، کاکل اسیری، زلف مفتونی

شکست قلب عاشق راست در طالع مگر امشب

لبت از پشتی خط می زند بر دل شبیخونی

شراب آن نگه در جام طاقت هر کراریزی

چو خم بی دست و پا گردد اگر باشد فلاطونی

نه تنها جاده می غلتد بخاک از طرز رفتارش

بود هر نقش پا دنبال سروش چشم پرخونی

کشد کهسار را جویا سر زنجیر افغانت

مگر در قرنها خیزد ز صحرا چون تو مجنونی

شمارهٔ ۱۰۵۹

چه خواهد شد دمی با غنچه هم‌آواز اگر باشی

ز خاموشی به افلاطون دل، دمساز اگر باشی

توان در عالم دل داد، داد خودنمایی‌ها

نهان همچون اثر در پردهٔ آواز اگر باشی

دلت پا تا به سر گوش نصیحت آرزو گردد

چو گل در فکر انجام خود از آغاز اگر باشی

قماش گفتگویت می‌شود رنگی برون آرد

به خوناب جگر جویا سخن‌پرداز اگر باشی

شمارهٔ ۱۰۶۰

خود را چو زخود جدا بیابی

شاید که نشان ما بیابی

می ریختی و سبو شکستی

ای محتسب از خدا بیابی

بینی چون قد جامه زیبش

پیراهن خود قبا بیابی

در کشور فقر باش جمشید

تا جام جهان نما بیابی

هرگز ز وفا نیابی ایدل

آن ذوق که از جفا بیابی

چون سرمه کنی به دیده ها جا

گر خود را خاک پا بیابی

کی کام تو بی طلب برآید

یعنی که بجوی تا بیابی

جویا یک بار یا علی گو

برخیز که مدعا بیابی

شمارهٔ ۱۰۶۱

زاهد از خشکی است کز مینا کند پهلو تهی

ساحل لب تشنه از دریا کند پهلو تهی

از نسیم حرف سرد این نصیحت پیشگان

شمع بزم ما مباد از ما کند پهلو تهی

شهرتش چون قاف بر اطراف عالم می دود

همچو عنقا آنکه از دنیا کند پهلو تهی

در هراسند اهل دل از صحبت دیوانگان

بحر از سیلاب از آن جویا کند پهلو تهی

شمارهٔ ۱۰۶۲

تا قیامت در شکنج دام زلف دلبری

می تپیدم کاشکی می داشتم بال و پری

ناله از جور فلک در کیش ما دون همتی است

شکوه مذموم است از بیداد بی پا و سری

پادشاه وقت خود باشد به روی پوست تخت

در جهان درویش یعنی خسرو بی افسری

در محیط غم ز بی صبری چنین آواره ام

کی تباهی می شدم می داشتم گر لنگری

از سبک رفتاریش بی مغزی او ظاهر است

چون اراجیف آنکه جویا می دود بر هر دری

شمارهٔ ۱۰۶۳

دل دیوانهٔ عشق تو از هر قطرهٔ خونی

کند در دشت وسعت مشربی ایجاد مجنونی

بود جان خود در جسم خاکی از می گلگون

که هر خم را در این میخانه می بیدم فلاطونی

به یاد آید ز برگ لاله ام در ساحت گلشن

سیاهی ریزد از داغی چو بر دامان پرخونی

دم بشکفت گل گل در چمن چون غنچه ای واشد

ز هر لبخند ریزد می به جامم لعل میگونی

به علم ساحری شد تا دلم شاگرد چشم او

به پیچ و تاب دارد مار زلفش راز افسونی

نماید جوهرم افشردهٔ ادراک یعنی می

اگر جویا به پای خم رسم باشم فلاطونی

شمارهٔ ۱۰۶۴

چند دل را به جهان گذران شاد کنی؟

خانه بر رهگذر سیل چه بنیاد کنی؟

خانهٔ دل که در او غیر هوا را ره نیست

به هوس همچو حبابش ز چه آباد کنی؟

پیچ و تاب الم عشق بود جوهر او

گر دلت را همه چون بیضهٔ فولاد کنی

حلقهٔ دام تفکر شود از قامت او

قاف تا قاف جهان صید پریزاد کنی

حال دل بسکه خراب است ز تعمیر گذشت

به دو پیمانه اش از نو مگر آباد کنی

دل بی عشق گرفتار هوس شد جویا

کاش در بند غمش آری و آزاد کنی

شمارهٔ ۱۰۶۵

خوش آن رندی که مینا را به ساغر می کند خالی

دلی از غصهٔ چرخ ستمگر می کند خالی

نکویان بیشتر دارند پاس عزت هم را

که زر در تاج شاهان جای گوهر می کند خالی

تهی از خویش راه جستجو سر کن که ماه نو

ز خود خود را برای مهر انور می کند خالی

هنر کی قابل خود را ز خود محروم می سازد

که جای خویش در فولاد جوهر می کند خالی

تهی گردد ز جوش گریه امشب دیده از اشکم

غمش این بحر را آخر اخگر می کند خالی

شرارت پیشه در افتادگی هم کار خود سازد

که در هر جا فتد جای خود اخگر می کند خالی

به دل نبود به غیر از جان شیرین نغمه را جویا

نی از بهر نوا خود را ز شکر می کند خالی

شمارهٔ ۱۰۶۶

شوی ز خویش چو بیگانه یار خود باشی

گر از میانه روی در کنار خود باشی

به روی شاهد مقصود دیده بگشایی

گر از صفای دل آیینه دار خود باشی

چو ریگ شیشهٔ ساعت خوش آن کز آزادی

سفر کنی و مقیم دیار خود باشی

بنوش باده که که گل ها ز خویشتن چینی

پیاله گیر که جوش بهار خود باشی

ز عالم گذران اعتبار گیر دمی

عجب که در طلب اعتبار خود باشی

شمارهٔ ۱۰۶۷

ز چشمت سرمه گرد وحشت آهوست پنداری

به لعلت سبز حسن مطلع ابروست پنداری

مرا در پاس عزلت لذت عمر ابد باشد

اگر آب حیاتی هست آب روست پنداری

زشمشیر تغافل تا دو نیم افتاد در راهش

دل آواره ام نقش پی آهوست پنداری

ترا از دیدن خود تا به فکر خویش افتادی

به زانو آینه، آئینه زانوست پنداری

ز فیض نکته سنجی بزم را رشک ارم کردی

لب خاموشی جویا غنچهٔ بی بوست پنداری

رخسار تو از خوش آب و رنگی

زد طعنه به قرمز فرنگی

دل در خم زلف مشکفام است

چون آینه ای به دست زنگی

افسوس که همچو برگ رعنا

پیداست زنو گلم دو رنگی

خط بررخ آن فرنگ حسنت

پیچیده تر از خط فرنگی

جویا به خیال آن دهن رفت

افتاد دلش به دام تنگی

شمارهٔ ۱۰۶۸

جز تو روشن نبود دیدهٔ بیخواب کسی

بی تو آرام ندارد دل بیتاب کسی

رگ خوابش ز رگ گل نتواند فرق نمود

آیی ار نیم شبی سرزده در خواب کسی

آبرو شد سبب تربیت ما چو گهر

نیست سرسبزی ما همچو گل از آب کسی

از ازل خاک در عشق شدن منصب ماست

درگه عشق بجز ما نبود باب کسی

ناز آن آبروی خونریز به دل کار کند

ترسم از لنگر شمشیر سیه تاب کسی

کرده طرح این غزل تازهٔ رنگین جویا

نکته دان یار ادافهم سخن یاب کسی

شمارهٔ ۱۰۶۹

اگر تن را نه در اول ز بالیدن نگهداری

چو ماه آخر چسان از رنج کاهیدن نگهداری

خزان پیریت گردد بهار نوجوانیها

چو پای سرو خود را گر ز لغزیدن نگهداری

تلاش منصب بیداری دل در دل شب کن

چه حاصل دیده ات را گر ز خوابیدن نگهداری

چه گل ها خوبخود ریزد به دامان تمنایت

دمی دست هوس را گر ز گل چیدن نگهداری

به رنگ غنچه دایم مایه دار نقد خود باشی

چو گل گر خویش را از هرزه خندیدن نگهداری

شود جویا به عیب خویشتن چشم دلت بینا

اگر خود را ز عیب مردمان دیدن نگهداری

شمارهٔ ۱۰۷۰

کشید شور جنونم سوی بیابانی

که نه فلک بودش گرد طرف دامانی

ز من غزال هوس کرده صد بیابان رم

دلم به سینه چو شیری است در نیستانی

شب وصال چه حاجت به باده پیمایی

بس است باده و نقلم لبی و دندانی

دلم ز یاد نگاهش به خویش می لرزد

هزار خنجر مژگان و او، من و جانی

شمارهٔ ۱۰۷۱

دولت اگر ز پهلوی خست هوس کنی

اندیشهٔ شکار هما با مگس کنی

دل بسته هوایی، از آنرو ز بال و پر

خود را به رنگ غنچهٔ گل در قفس کنی

آن لحظه راز داری عشقت مسلم است

کز گرد خویش سرمه به کام جرس کنی

پرباد نخوت است دماغت چو گردباد

دل خوش عبث ز پیروی خار و خس کنی

جویا دگر کسی نبود جز تو در جهان

خود را توانی از نفسی هیچ کس کنی

شمارهٔ ۱۰۷۲

در تعب باشد روانت تا گرفتار تنی

آمد و رفت نفس تا هست در جان کندنی

رفته ام از بس فرو در قلزم اندیشه ات

می کند مانند گردابم گریبان دامنی

می شود نخل برومندی که غم بار آورد

هر که کارد در فضای سینه تخم دشمنی

چشم مستش با دماغ شیرگیر از هر نگاه

می کند در جام طاقت بادهٔ مردافکنی

چند می لافیده باشی در فنون عاشقی

گر زنی آن چشم پر فن را فنی، اهل فنی

کس نیارد دید اندام ترا از فرط نور

می کند خورشید را عریان تنی پیراهنی

با تجلی زار حسنش لاف هم چشمی زند

کیست جویا همچو شمع بزم دیگر کشتنی

شمارهٔ ۱۰۷۳

از رعونت تا به کی سرو پا در گل شوی

غنچه شو یک چند تا خلوت نشین دل شوی

با هواها برنمی آیی به نیروی جنون

وای بر روزی که دور از حاضران عاقل شوی

می گشاید شش جهت بر سروت آغوش امید

اینچنین کز جوش مستی هر طرف مایل شوی

اینقدرها هم گرفتار تن خاکی مباش

جان من ترسم خدا ناکرده خر در گل شوی

عین آگاهی است جویا چشم پوشیدن ز خویش

نیستی غافل اگر از خویشتن غافل شوی

شمارهٔ ۱۰۷۴

عقدهٔ دل واکند زلف گرهگیر کسی

بسته ام خود را به پیچ و تاب زنجیر کسی

می گشاید بر تنم هر زخم آغوش نشاط

بسکه جا کرده است در دل شوق شمشیر کسی

در محبت بسکه یکرنگم ز عکس چهره ام

صفحهٔ آیینه گردد لوح تصویر کسی

گفتگوی اهل غفلت لایق واگویه نیست

خواب مخمل کی بود شایان تعبیر کسی

می تپد جویا دلم در سینه از جوش حسد

تا کجا در خاک و خون غلتیده نخجیر کسی

شمارهٔ ۱۰۷۵

دل می بردم غنچهٔ خندان تو جتی

جان می دهم خندهٔ پنهان تو جتی

در دم چو اثر کرد در او منصب دل یافت

در پهلوی من غنچهٔ پیکان تو جتی

بیهوشی ام از نشئهٔ سرجوش طهور است

باشد می و نقلم لب و دندان تو جتی

صدمرتبه افسرده تر از اشمع مزار است

گر نیست دل سوخته سوزان تو جتی

دل راست چو شرمت بود از رنگ به رنگی

حق نمک نعمت الوان تو جتی

گر مهر منیر است و گر مشتری و ماه

قربان تو قربان تو قربان تو جتی

چون غنچهٔ لاله کچه ام گل کند آخر

داغ است دل از آتش پنهان تو جتی

فریاد که بر سفرهٔ اخلاص نباشد

جز خون جگر قسمت مهمان تو جتی

غافل مشو از حال دلم کآتش عشقش

باشد سبب گرمی دکان تو جتی

خون دل کان ریزد و آب رخ دریا

یاقوت لب و گوهر دندان تو جتی

فرداست که خواهد سوی کشمیر روان شد

جویا دو سه روزی شده مهمان تو جتی

شمارهٔ ۱۰۷۶

از چه رو بی وجه با ما اینقدر بیگانگی

چون کند تنها دلم با اینقدر بیگانگی

آشنایی دشمنان تا کی به کار ما کنند

اینقدرها اینقدرها اینقدر بیگانگی

می کشد هجرانم آخر خون ناحق می کنی

خوش نمی آید خدا را اینقدر بیگانگی

با وجود آنکه با لعلت نمک ها خورده است

می کنی در کار جویا اینقدرها بیگانگی

شمارهٔ ۱۰۷۷

تا دور ز رخ نقاب کردی

خون در دل آفتاب کردی

آخر ز کتاب دلربایی

عاشق کشی انتخاب کردی

تا زلف به روی ما گشودی

خون در دل مشکناب کردی

شد تیره جهان به چشم جویا

تا از گیسو نقاب کردی

شمارهٔ ۱۰۷۸

به چشمم موج می دور از تو شمشیر است پنداری

تبسم بر لب گل خندهٔ شیر است پنداری

ز درد جوهر فریاد بلبل دل دو نیم افتد

چمن را خرمی از آب شمشیر است پنداری

ز بس سنگین ز گرد کلفت خاطر بود آهم

چنان بر دست و پا پیچد که زنجیر است پنداری

خزان به شدن را دست یغمایی بر او نبود

گل داغ دل از گلهای تصویر است پنداری

ز شوقش لاله سان کردن سر از جیب زمین بیرون

به خاکم سایهٔ آن نونهال افتاده پنداری

ز وصل و هجر هرگز نیک و بد بر لب نمی آرم

زبان نطقم از شوق تو لال افتاده پنداری

گرفتار کمند خواهش صید افکنی گشتم

که نقش پای او چشم غزال افتاده پنداری

چنان محو سر زلفش شدم دور از رخش جویا

که چشمم حلقهٔ دام خیال افتاده پنداری

شمارهٔ ۱۰۷۹

از هر که گشت محو تو مستور نیستی

وز هر که بست دل برخت دور نیستی

باشد نقاب روی تو شرم نگاه ما

چون گشت دیده محو تو مستور نیستی

ضبط نگه ز روی نکو عین ابلهی است

بگشای دیده زاهد اگر کور نیستی

شمارهٔ ۱۰۸۰

این چه بیداد است ای شمشاد قامت می‌کنی

در شکرخندی نهان شور قیامت می‌کنی

جام بی‌مهریت بادا سرنگون زاهد چو چرخ

باده‌نوشان محبت را ملامت می‌کنی

در چنین فصلی که بوی گل به دامان هواست

گر رسانی ساقیا جامی کرامت می‌کنی

شمارهٔ ۱۰۸۱

به قصد کشتنم افراخت قد خورشید سیمایی

قیامت راست شد برخاست از جا سرو بالایی

وفا بیگانه ای بی رحم بی بیباکی دل آزاری

مروت دشمنی بد مست ترکی باده پیمایی

اگر آبی خورم با او می ناب است پنداری

وگر صهبا بنوشم دور ازو آب است پنداری

بیاض گردنی را در نظر دارم که از یادش

چو گوهر خلوتم لبریز مهتاب است پنداری

نسیمی کز سرکویش سحر در اهتزاز آید

بنای طاقتم را موج سیلاب است پنداری

شبی کز داغ حرمانش دلم چون لاله درگیرد

به دستم ساغر می جام خوناب است پنداری

چنان در جستجویش صورت سرگشتگی گشتم

که از عکس رخم آیینه گرداب است پنداری

به صحرایی که وحشت گشته خضر راه ما جویا

کمند برق بیتابی رگ خواباست پنداری

شمارهٔ ۱۰۸۲

فسون‌سازی که دل را می‌برد نیرنگش از شوخی

گریبان چاک ساز برگ گل را رنگش از شوخی

تو چون برقع گشایی در چمن گل غنچه می‌گردد

فرنگ رنگت از بس می‌کند دلتنگش از شوخی

نوای بلبل این گلستان شور دگر دارد

بود با لخت دل گل‌بازی آهنگش از شوخی

در این پیرانه‌سر گر سایه بر کهسار اندازم

پرد همچون کبوتر بر هوا هر سنگش از شوخی

شمارهٔ ۱۰۸۳

هر قطرهٔ اشکم ز پی دیدن چشمی

چون غنچهٔ نرگس بود آبستن چشمی

یک شب ز جمالش چقدر بهره توان برد

بگذشت شب وصال به مالیدن چشمی

درد نگه عجز چه دانی؟ که نبرده است

گوش نگهت بهره ز نالیدن چشمی

چون آینه گشتم همه تن واله دیدار

چیند چقدر گل کسی از روزن چشمی

زان می که نپیموده به من رفته ام از خویش

غارتگر هوش است به دزدیدن چشمی

جویا نتوانست زباندان نگه شد

آن کس که نخورده است دل او فن چشمی

شمارهٔ ۱۰۸۴

چو شبنم به که فارغ از امید بال و پر باشی

به دامان نگاه آویزی و صاحب نظر باشی

ره از خویش رفتن راست تا درگاه دل باشد

ز حال دل خبر یابی گر از خود بی خبر باشی

گذارد تیغ قاتل همچو موج از گرمی خونم

تو تا کی خیره سرای مدعی چون نیشتر باشی

شب هجران کز افغانت دل خارا را به درد آید

ز برق ناله جویا آفت کوه و کمر باشی

شمارهٔ ۱۰۸۵

از پای فکنده است مرا محنت و غم، های!‏

برگیر ز خاک رهم ای دست کرم، های!‏

سرگرمی ام از آتش سوزان ته پاست

های آبلهٔ پای طلب ساغر جم، های!‏

غیر از تو ندانم به که گویم ز جفایت

از دست تو پیش که روم های ستم، های!‏

ازمنت احسان تو داغ است دل ما

دلسوزتری از تو ندیدم الم، های!‏

فریاد که از هر خم آن طرهٔ مشکین

در بند فرنگ است دلم های، دلم، های

سر از گره ابروی بیداد نپیچیم

جویا به همان قبضهٔ شمشیر قسم های

شمارهٔ ۱۰۸۶

جبین را صندل اندود از چه ای ابرو کمان کردی؟

چرا در صبح کاذب صبح صادق را نهان کردی؟

نرفت از جا به اشک و آه، مشت استخوان من

چو شمعم بارهها در آب و آتش امتحان کردی

خدا کیفیت جام نگاهت را بیفزاید

که آزادم ز بار منت رطل گران کردی

سرت گردم چه رنگ است اینکه در چشم تماشایی

چو شاخ ارغوان مد نگه را خونچکان کردی

در آب و آتش آرزم و غیرت بال و پر می زد

چها با مرغ دل در مستی ای نامهربان کردی

لبم گویا لب تصویر بود از جوش خاموشی

چو موجم در مسلسل گویی ای می تر زبان کردی

به ذکر می چه آلایی زبان آرزو جویا

غم پیریم را فریاد کز یادش جوان کردی

شمارهٔ ۱۰۸۷

نصرت ده حبیب خدا مرتضی علی

یکرنگ خواجهٔ دو سرا مرتضی علی

در بحر نعت و منتقبتم آشنا کنید

یا مصطفی محمد و یا مرتضی علی

ذات نبی گلست و علی بوی گل بود

چشم است مصطفی، و ضیا؛ مرتضی علی

قندیل طا ق عرش دل روشنم سزد

مولای ماست شمع هدی مرتضی علی

بیرون دلی ز دایرهٔ بندگیش نیست

فرمانروای شاه و گدا مرتضی علی

دل را زجور غیر به فرمودهٔ خدا

بر خوان صبر داده صلا مرتضی علی

اغیار را به زمره اشرار واگذار

ما را بس است راهنما مرتضی علی

زان دست و تیغ گلشن دین راست آب و رنگ

سیف است ذوالفقار و فتا مرتضی علی

گردیده کعبه قبله گه اهل روزگار

از فیض خانه زاد خدا مرتضی علی

کام مراد یافته هر کس ز درگهش

درد کرا که نیست دوا مرتضی علی

نامت مرا گل سر شاخ زبان بس است

جویا فدای نام تو یا مرتضی علی

شمارهٔ ۱۰۸۸

به دنیا پشت پا زن تا شه روی زمین باشی

وز آن دل کز جهانش کنده ای صاحب نگین باشی

قضا را نیست پروایی ز شادی و غم دلها

چرا تا می توان خرسند بود، اندوهگین باشی؟

در اندام تو صورت بسته از بس معنی خوبی

به هر کس برخوری چون شعر رنگین دلنشین باشی

نمی آیی برون از عهدهٔ یک سجدهٔ شکرش

به رنگ ماه نو از پای تا سر گر جبین باشی

دوایی از شراب کهنه نیکوتر نمی باشد

اگر زاهد تو در فکر علاج درد دین باشی

به آسانی شکارانداز صید مدعا گردی

اگر جویا توانی خویشتن را در کمین باشی

شمارهٔ ۱۰۸۹

مستور گشت رویش زیر نقاب نیمی

گویی که منکسف شد از آفتاب نیمی

چون برگ لاله را هر لخت دلی ز داغت

خون گشته است نیمی، گشته کباب نیمی

در حیرتم که چون رفت از خط تمام حسنش

بایست گردد آن رو بی آب و تاب نیمی

در دور رخ خط او نام خدا چو ماه است

بیرون ابر نیمی، زیر سحاب نیمی

از لطف و قهرش امشب پیمانهٔ دل من

نیمی پر از شراب است پرخون ناب نیمی

جویا شب وصالش نصف دلت شده خوش

بنمود چهره اما از بس حجاب نیمی

شمارهٔ ۱۰۹۰

اگر از دیدن عیب خلایق چشم می‌پوشی

همانا در پی کتمان عیب خویش می‌کوشی

عبادت در حضور خلق ار چشم قبول افتد

تو ظالم فسق را از دیدهٔ مردم نمی‌پوشی

چو آب جو که گل در خور کشد آهسته آهسته

روان‌بخش تو گردد می به همواری اگر نوشی

ز می چون اینقدر اظهارت نفرت می‌کنی زاهد

نظر بر هوش‌های ناقص ما باز خاموشی

ببند از خودستایی لب که گردد قیمتت کمتر

در این بازار چندانی که خود را بیش بفروشی

بود ز آیینه جویا روشن این معنی که در عالم

صفای سینه نتوان یافتن غیر از نمدپوشی

شمارهٔ ۱۰۹۱

موسم مستی است ایام بهاران های های

فصل گل را مغتنم دانید یاران های های

دست افشان پای کوبان می روم از خویشتن

رقص مستی سیر دارد می گساران های های

می روم افتان و خیزان تا بکوی می فروش

گرد راه می کشانم، باده خواران! های های

می نمایم شبنم خوی برگل رخساره اش

نم نم باران و صبح نوبهاران های های

مرغ روح از دل تپیدن طبل وحشت خورده است

خجلتی دارم ز روی جان شکاران های های

نه رود یار از برم نه غیر آید بر سرم

خوش بود معشوق و می در روز باران های های

می پرد رنگ از رخم جویا ببال بوی گل

می روم از خود به یاد گلعذاران های های

شمارهٔ ۱۰۹۲

اگر چشمی به زیر افکنده باشی

چو خورشید برین تابنده باشی

کم از مهر سلیمانی نباشد

اگر دل را ز دنیا کنده باشی

به کیش ما به از صدساله شاهی است

اگر یک دم توانی بنده باشی

شکست قیمتت در خود فروشی است

مگو از خویش تا ارزنده باشی

ز گلگلشت بهشت افتاده‌ای دور

ز سوء خلق اگر آکنده باشی

ترا بس سرخ‌رویی رنگ خجلت

گر از کردار خود شرمنده باشی

اگر خود را نبینی مردمک‌وار

به چشم مردمان زیبنده باشی

نجوید تا کسی جویا نیابد

اگر جوینده‌ای یابنده باشی

شمارهٔ ۱۰۹۳

مقصد ظاهرپرستان است و اهل دل یکی

راه گو بسیار باشد، هست چون منزل یکی

چشم انصافت چو وحدت بین شود داند که هست

مسلک ارباب ظاهر راه اهل دل یکی

شمارهٔ ۱۰۹۴

تا که تو بر خویشتن سوار نباشی

غازی میدان کارزار نباشی

از تو توان داشت چشم مهر و مروت

گر تو ز ابنای روزگار نباشی

کی رسدت ز آفتاب عشق نصیبی

تا چو مه یک شبه نزار نباشی

بر تو غم روزگار دست نیابد

تا که تو پابند اعتبار نباشی

چربی و نرمی گزین! مباش گرانجان!‏

تا به دل روزگار بار نباشی

تا تو به دریا نمی دهی دل خود را

هرگز از این ورطه برکنار نباشی

خاک سر کوی یار شو که چو جویا

سرمهٔ بینش شوی غبار نباشی

شمارهٔ ۱۰۹۵

اگر محاسبه روز حشر در نظر آری

در این دو روزه حیات اینقدر به خود نسپاری

شمارهٔ ۱۰۹۶

چو شمع بزم حسن روستایی

رود آخر به چشم از خودنمایی

یک امشب شمع خلوتخانه ام باش

که باشد آشنای روشنایی

به گرد معنی بیگانه می گرد

بخواهی با سخن گر آشنایی

به رنگ غنچه در کسب هواکوش

دگر دریاب فیض دل گشایی

فتاده بر زبان خویش جویا

شعار هر که باشد خودستایی

شمارهٔ ۱۰۹۷

به ششدر کار خود از شش جهت انداختی رفتی

دلت را مهرهٔ بازیچه کردی باختی رفتی

کی از تعمیر می‌شد چاره احوال خرابت را

به یک پیمانه از نو خویشتن را ساختی رفتی

زدی در مستی امشب صد دهن تر خنده بر گلشن

به یک دشنام خشکم زان دو لب ننواختی رفتی

گداز دل چو خس برداشت از جا جسم زارت را

به بحر بیکرانی خویش را انداختی رفتی

غبارت بر فلک سوده است سر از یاری صرصر

میان همسران خود سری افراختی رفتی

ندادی توسنی جولان از آن چون چشم قربانی

نگاه چند از حسرت به هر سو تاختی رفتی

شدی همدست با مژگان پی دل بردن جویا

به قصد ما نهانی با نگاهت ساختی رفتی

مناقب

شمارهٔ ۱ - در نعت رسول صلی الله علیه و سلم : همچو بوی غنچهٔ بگزینی شبی کز انزوا

شمارهٔ ۲ - درمدح خاتم انبیا محمد مصطفی صلی الله علیه وآله وسلم

شمارهٔ ۳ - در نعت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)‏

شمارهٔ ۴ - قصیده در نعت آنسرور صلی الله علیه و آله : تن داد هر آن کو زغمت سوز و الم را

شمارهٔ ۵ - در نعت امام علی ابن ابی طالب (ع)‏ : در بلند و پست دنیای اسیر انقلاب

شمارهٔ ۶ - در منقب امام مهدی (ع)‏ : اکنون که ز پیریم به عینک سر و کار است

شمارهٔ ۷ - غزل : آن کسوت نازک که بر اندام تو بار است

شمارهٔ ۸ - غزل : رنگین شده سرتاسر عالم ز بهار است

شمارهٔ ۹ - قصیده : چون لخت جگر بر مژهٔ عاشق زار است

شمارهٔ ۱۰ - در منقبت حضرت امام موسی کاظم (ع)‏ : ز دامنی که دم صبح بر جهان افشاند

شمارهٔ ۱۱ - در مدح حضرت سیدة النساء العالمین فاطمه زهرا سلام الله علیها

شمارهٔ ۱۲ - در منقبت حضرت امیرالمؤمنین اسد الله الغالب علی ابن ابی طالب

شمارهٔ ۱۳ - در منقبت حضرت امیرالمؤمنین علی ابن ابی طالب

شمارهٔ ۱۴ - در منقبت امام علی نقی (ع)‏ : زجوش سبزه و گل کرده ابر فصل بهار

شمارهٔ ۱۵ - در منقبت حضرت امیرالمؤمنین علی ابن طالب علیه الصلواة و السلام

شمارهٔ ۱۶ - در منقبت حضرت امام حسین (ع)‏ : ز همتم نبود احتیاج با گوهر

شمارهٔ ۱۷ - در منقبت حضرت امام زین العابدین صلوات الله علیه و آله

شمارهٔ ۱۸ - در منقبت حضرت امام محمد باقر صلوات الله علیه و آله

شمارهٔ ۱۹ - در منقبت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام : بی خرد را نبود بهره ز ارباب هنر

شمارهٔ ۲۰ - در منقبت امام مهدی (ع)‏ : در فصل دی شده است به زور سنان برف

شمارهٔ ۲۱ - در منقبت حضرت امیرالمؤمنین علی ابن ابی طالب علیه الصلوات والسلام

شمارهٔ ۲۲ - تجدید مطلع : چون بلرزند ز بیعت چه زمین و چه فلک

شمارهٔ ۲۳ - در منقبت حضرت امام محمد تقی (ع)‏ : در برم حیرت روی تو ز بس دارد تنگ

شمارهٔ ۲۴ - در نعت پیامبر صلی الله علیه و آله : شده است بسکه گزیدم ز زشتی اعمال

شمارهٔ ۲۵ - در منقبت حضرت امیر علیه السلام : راز پنهان غنچه را کرد از لب اظهار گل

شمارهٔ ۲۶ - قصیده : ای ترا پروانه شد بر آتش رخسار گل

شمارهٔ ۲۷ - در منقبت حضرت امام جعفر صادق (ع)‏ : ندیدم خویش را تا جلوهٔ حسن ترا دیدم

شمارهٔ ۲۸ - رباعی : ‏«هر کس ز فلک به فضل فایق باشد

شمارهٔ ۲۹ - به خاک درگه او تا جبین آرزو سودم : به خاک درگه او تا جبین آرزو سودم

شمارهٔ ۳۰ - در منقبت حضرت امام حسین (ع)‏ : بود به نور ریاضت همیشه دل روشن

شمارهٔ ۳۱ - در نعت پیامبر (صلی الله علیه و اله و سلم)‏

شمارهٔ ۳۲ - تجدید مطلع : چون فتد سودای طوفش در سر روحانیان

شمارهٔ ۳۳ - در منقبت امیرالمؤمنین علی ابن ابی طالب (ع)‏

شمارهٔ ۳۴ - در منقبت حضرت امام موسی کاظم (ع)‏ : گشودن می توانستی گره از کار اگر ناخن

شمارهٔ ۳۵ - تجدید مطلع : فشرده سایهٔ مژگان بر آن گلبرگ تر ناخن

شمارهٔ ۳۶ - در منقبت حضرت پیامبرصلوات الله علیه : نوبهار دردم و داغت گل سودای من

شمارهٔ ۳۷ - تجدید مطلع : بسکه شد لبریز مهر مصطفی اعضای من

شمارهٔ ۳۸ - تجدید مطلع : ای فدای مرقد پاک تو سر تا پای من

شمارهٔ ۳۹ - در منقبت حضرت امام رضا (ع)‏ : نیافت سوز من از چرب نرمیت تسکین

شمارهٔ ۴۰ - تجدید مطلع : چو خاستی پی رفتن زجا، کدام زمین

شمارهٔ ۴۱ - قصیده در توحید : مرا چه حد ثنا لااله الا الله

شمارهٔ ۴۲ - در منقبت حضرت امام حسن مجتبی (ع)‏ : به سینه ام نفس از جوش غم نیابد راه

شمارهٔ ۴۳ - در منقبت حضرت صادق (ع)‏ : هر کس که چو شبنم شده حیران جمیلی

شمارهٔ ۴۴ - در منقبت حضرت امام رضا (ع)‏ : ای که رنگ جلوه در گلزار امکان ریختی

شمارهٔ ۴۵ - تجدید مطلع : ای که صاف مغفرت در جام عصیان ریختی

شمارهٔ ۴۶ - در منقبت حضرت امام حسن عسکری (ع) : زفیض گلشن دیدار و جوش حیرانی

شمارهٔ ۴۷ - در منقبت قایم آل محمد حضرت صاحب الزمان : تنگ عیشم دارد از بس دور چرخ چنبری

شمارهٔ ۱ - در نعت رسول صلی الله علیه و سلم

همچو بوی غنچهٔ بگزینی شبی کز انزوا

میروی از حرص پیش از صبح دنبال مسا

رشتهٔ طول امل پابند سعیت کی شود

همچو سوزن در ره همت بیفشاری چو پا

هر که حق را خواند رزاق و ز مردم خواست رزق

قول و فعلش چون زبان و دل بود از هم جدا

نیست همچون مرغ حق گویا دلت را آگهی

گرچه باشد بر زبانت دمبدم نام خدا

می دوی هر سو برای روزی اهل و عیال

بهر قوت دیگران سرگشته ای چون آسیا

روز تا شب از برای لقمه ای خاکت بسر

بر در اهل دول افتاده ای چون نقش پا

آبرو می ریزی و چشم از توکل بسته ای

ته ترا آزرمی از خلق و نه شرمی از خدا

در دهان دندان نماند از پیری و داری هنوز

بهر خون خلق خوردن زیر دندان اشتها

چون گهر گردآور خود باش تا کی چون حباب

دیده ات خالی بود از دیده و دل پر از هوا

از نمازت نیست تحصیل رضای حق مراد

می کنی دائم دعا بهر حصول مدعا

می کند بر روزی مردم دهان حرص باز

عابدی کو سنگ بندد بر شکم چون آسیا

خانهٔ دینت خراب است و ز غفلت داشته

همت پستت به فکر رفعت بام و سرا

زیربار آرزو وابستهٔ غمها مباش

کی زن دنیای دون گردند مردان خدا

کی چراغ اعتبارت میرد از یک بحر آب

گر به یک قطره کنی مانند گوهر اکتفا

بی طلب از حق سخاوت پیشه باشد کامیاب

در حق منعم کف سائل بود دست دعا

در قبول خاطر خلق است فیض ایمنی

چون کسی افتد ز چشم مردمان افتد زپا

بعد رفتن از غنی تا مفلس دنیا چه فرق

امتیازی نیست در خفتن پی شاه و گدا

ناتوانی هادی ره خاکساران را بس است

کاروان مور مستغنی بود از رهنما

بر دل ارباب حسد را گوییا تیری رسید

از لب اهل سخن چون مصرعی سر زد رسا

ادم بد را به مانند خودش بایید سپرد

چاره ای نبود به از سوزن برای خار پا

ای پسر زال جهان غدارهٔ شوهر کش است

با چنین کدبانویی حیف است بودن کدخدا

جود و همت عیب پوش نخوت مردم بود

عجب سلطانی نگردد جمع با حرص گدا

هست دل را فیضها از دولت افتادگی

خاک چون پهلو دهد آئینه را یابد جلا

هر دم از موج نسیمی بایدش خوردن قفا

شمع سان از سرکشی هر کس نبیند پیش پا

خویش را گر می توانی خاک راه فقر کن

سازوار چشم دل نبود بجز این توتیا

تا نیابد در نهاد کان جواهر خاک مال

کی تواند گشت زینت بخش تاج پادشا

خاکساری را ندادن تن نمی بودی اگر

پرتو مهر برین از دودهٔ عز و علا

کوه و صحرائی که با طبعم هوایش ساخته است

هست خاکش جمله خاک راه و سنگش سنگ پا

خلق را در عاجزی ربط دگر با مبده است

نیست غیر از قامت خم گشته محراب دعا

تنگ فرصت باشد از بس عیش در دوران ما

زودتر از رنگ رو از کف پرد رنگ حنا

گام رفتن می زند عمر تا با پای نفس

سرعت رفتار باشد لازم این مدعا

شام خوناب از شفق ریزد به جای اشک و صبح

می کند بر وضع عالم خندهٔ دندان نما

راستی بگزین که باشد مایهٔ فرزانگی

نیست شمع بزم را از هم زبان و دل جدا

در حقیقت زنده اند ارباب معنی از سخن

چون قلم این قوم را دارد زبان خود به پا

بر سر شوخی است طبع نکته پردازم دگر

به که سازم با غزل بکر سخن را آشنا

گاهش از وصف می و معشوق بخشم آب و رنگ

گه ز تعریف گل و بلبل دهم برگ و نوا

شمارهٔ ۲ - درمدح خاتم انبیا محمد مصطفی صلی الله علیه وآله وسلم

آه تا کی طاقت آرد درد حرمان ترا

آسمان دور و زمین سخت و فغانم نارسا

محتسب ناحق چه ریزی خون عشرت را به خاک

در چنین فصلی که دارد چیدن گل خونبها

زلف مشکین از بناگوشت به پشت پا رسید

آه چون نازل شود از عالم بالا بلا

می نماید پیش رخسارت رگ ابر سفید

بر جبین خود کنی خورشید محلول از طلا

رنگ می چون زر زفیض همنشینی های اوست

صحبت خوبان نباشد هیچ، کم از کیمیا

تا به این تقریب گاهی یاد احوالم کند

سخت بستم عقدهٔ دل را به این بند قبا

خال و خط از بس به جا افتاد نتوان یافتن

یک غلط در مصحف رخسار او نام خدا

کاتب قدرت پی تحریر بیت ابروش

گرد کلک صنع را چون با انامل آشنا

نقطه ها بنهاد بهر امتحان خامه اش

اینکه بینی خالها بر عارض او جابجا

چون ندیدم تحفه ای شایستهٔ او غیر او

داده ام آئینهٔ دل را از انرو رونما

همچنان کآرد شبانگه مرغ را در آشیان

جا دهد در حلقه ها زلفش دل آواره را

نرمی گفتار او خار غم از دل می کشد

چون خسک کارند بیرون با زبان از دیده ها

رازکی ماند نهان در خاطر ارباب درد

تا که باشد پردهٔ دلهای تازک ته نما

از لبش جز خامشی نبود جواب ناله ام

چون کنم زآن کوه تمکین بر نمی گردد صدا

ای بهار جلوه از بس زرد و زارم کرده ای

کرده عکس چهره ام برگ خزان آئینه را

هر سر مژگان مرا از دیدن تمثال خویش

غوطه زد چون خامهٔ نقاش در آب طلا

پرده را یکباره زان خورشید عارض برمگیر

زورق دل را مکن طوفانی موج صفا

در غزل گویی شنیدی آفرین از همگنان

نعت گو جویا و بشنو از ملائک مرحبا

پاکتر از موج کوثر کن زبان خویشتن

تا توانی بود زین پس نعت سنج مصطفا

افتخار دودهٔ آدم حبیب ذوالجلال

سرور دنیا و عقبا شافع روز جزا

آنکه جبریل امینش می کشیدی غاشیه

آنکه بد فرمانبرش شاهنشهی چون مرتضا

آن شهی کز شش جهت سوی حریم درگهش

عینک چشم است اولوالابصار را قبله نما

رتبهٔ قربش تماشا کن که مقدار دو قوس

بلکه هم نزدیکتر بد با جناب کبریا

از عناصر در تن آدم برای خلق او

گشته اند اضداد با هم چار یار باصفا

کبریا بنگر که شاه اولیا خود را به فخر

گفته عبدی از عبید سرور هر دو سرا

از ادب شوید دهن را خضر با هفتاد آب

تا تواند برد نام نامی آن پیشوا

فتح کونین از چنین شمشیر و بازویی سزد

او یدالله است باید تیغ او شیر خدا

تیغ او بهر محبان موجهٔ آب بقاست

وز برای دشمنان باشد رگ ابر بلا

در کفش تیغ است یا موج است در بحر شکار

یا رگ ابری که بگرفته است از دریا هوا

در تن اعدای دین تیغ هنر پروای او

چار عنصر را به یک ضربت کند از هم جدا

چون بلرزاند زمان را هیبت شمشیر او

رتبهٔ تقدیم یابد انتها بر ابتدا

اینقدر فیض سعادت از کجا اندوختی

گر نبودی سایهٔ شمشیر او بال هما

احتسابش از پس گردن کشد رگهای ساز

زین سیاستهاست کاندر پرده پنهان شد نوا

تا ز فیض مدرس رایش شده روشن سواد

صبح بی شب زنده داری پاک سازد صفحه را

بار حلم او زمین را داده تمکین و قرار

برده شوق طوف خاک پاکش آرام از سما

تا تواند جبهه سای درگه قدرش بود

مهر انور گشته پیشانی ازان سر تابپا

کافرم گر با شدم چشم حمایت از کسی

جز نبی و شبر و شبیر و شاه اولیا

چون تن انسان که بگرفت از عناصر امتزاج

شد تن ایمان به پا از چار یار باصفا

داغ اگر باشد دلت مرهم ز درد او طلب

درد اگر داری زنام نامیش میجو دوا

جز خدا و مرتضی کس حق مدحت را نداد

چون ترا نشناخت کس غیر از خدا و مرتضا

ساده لوحی بین که مانند تویی را چون منی

با زبان کج مج خود گشته ام مدحت سرا

یارسول الله از کردار خود شرمنده ام

چون توانم در جنابت کرد عرض مدعا

با وجود روسیاهی از تو می دارم امید

عافیت در دین و دنیا ای شه هر دو سرا

تا اثر باقی بود در دهر از اوج و حضیض

تا بود روز و شب و سیاره و ارض و سما

خیرخواهت را بود اعلای علیین مقام

دشمن تو سرنگون پیوسته در تحت الثری

شمارهٔ ۳ - در نعت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)‏

کسی ندیده ندامت ز تارک دنیا

گزیدنی نبود پشت دست استغنا

چو دل شکفته شود لب به خنده می آید

نهان چو غنچه بود برگ عیش در دل ما

نسیم باغ ازان می برد زجا که مراست

به رنگ مرغ سحر بال و پر ز موج هوا

چه مایه فیض که عالم ز نور صبح اندوخت

مدار دست ز ارباب صدق و اهل صفا

به کام دل نرسی نگذری گر از سامان

ز ترک برگ تواند رسید نی به نوا

چو قطرهٔ عرق شرم بر رخ ناموس

خمیر گوهر او شد به آبروی حیا

‏ ز جا نگاه سیه مست او نیارد خاست

کند گر از مژگان تکیه بر هزار عصا

ز صیدگاه تو جستن نمی توان که تراست

خدنگ غمزه کمان ابرو و بلا بالا

حذر ز صاف دلان زمانه کاین قومند

به رویت آینه و تیغ صیقلی ز قفا

مدار چشم گشایش ز یاری دونان

که عقده ای نتواند گشود ناخن پا

سزد اگر به زبانها فتد دل سیه اش

زبان هر که بود برخلاف دل گویا

امید بهره ای از زاده های طبعم نیست

که دیده بحر ز گوهر ستاند آب بها

خوش آن حریف که دایم به تیغ قطع نظر

بریده همت او از جهان و مافیها

نبرده صاعقهٔ عشق ره ببوم و بری

فتاده است همانا به وادی دل ما

گشاده نیست به روی دلت در فیضی

ز عشق پیرهن صبرت ار نگشته قبا

کدام شب که نکرده به چشم انجم اشک

گرفته کار غبار دلم ز بس بالا

دلم گهی که ز دردت بنالد و بطپد

چه چاکها که نیفتد به سینه ام چو درا

چنین که دیده به او دوختم جدا نشود

چو خال مردم چشمم از آن رخ زیبا

فروتنی است بر اهل دل سرافرازی

به خاک نقش قدم تا نشست خاست زجا

سخن سرانشود با زبان خاموشی

اگر نه خامه رقم را بسر فشارد پا

زمان عیش زبس تنگ شد درین روان

چو رنگ رو پرد از دست خلق رنگ حنا

ز فیض وسعت مشرب تفاوتی نبود

ز پرده های دلم تا به دامن صحرا

نیم چو آینه صورت پرست از آنکه مدام

مرا به حسن معانیست چشم دل بینا

ز فیض صافی طینت مرا ز سینه بود

چو شمع خلوت فانوس راز دل پیدا

ز عشق گرچه چو موج است حبیب صبرم چاک

به پاکدامنی من قسم خورد دریا

منم که بر سر اقبال خویشتن زده ام

گل اطاعت سلطان یثرب و بطحا

مطاع خلق، شفیع امم حبیب خدا

رسول خالق کونین خواجهٔ دو سرا

شهنشهی که کمر بسته در متابعتش

امام مفترض الطاعه شاه قلعه گشا

شهی که سایهٔ دست حمایتش به سرم

هزار بار نکوتر بود زبال هما

شهی که چوبکی در گهش چو تیر خدنگ

به قلب خصم زند خویش را تن تنها

وجود اوست نخستین گل حدیقهٔ صنع

سزاست بلبل آن گل جهان و مافیها

هزار شکر که باشد به خواب و بیداری

بدرگه تو مرا روی دل چو قبله نما

ز بیم نهی تو در بزم باده موج شراب

کند به چشم قدح کار ریزهٔ مینا

چنان زمحتسب نهی تو هراسانست

که تلخ می کند او روزگار بر صهبا

به زردروئی خصمت فزود دولت دهر

به فرض گشته رقم سرنوشتش ار به طلا

مرض گریزد از او همچو آدمی از مرگ

کسیکه کرده به خاک در تو استشفا

خوش آنکه راه بدارالامان حفظ تو برد

به هم نمی رسد آنجا مرض برای دوا

گره شده است مرا عرض مطلبی بر لب

تو با انامل فیض خود این گره بگشا

سگ وصی تو کلب علی عالی قدر

ز من جدا شده مانند عضو رفته ز جا

به حق شاه شهیدان حسین ابن علی

که اوست گشته ملقب به سیدالشهدا

دل مرا به وصالش ز قید غم برهان

که پشت طاقتم از بار فرقت است دوتا

دگر به پیش که نالم کرا وسیله کنم

که جز تو عرض مهمات را کند اصغا

ازین قصیده ام اظهار بندگی است مراد

وگرنه نعمت تو گفتن کرا بود یارا

چو حق نعمت سرائی زمن نمی آید

کنون بجاست اگر مختصر کنم به دعا

به شرط مهر تو بادا جزای خلق بهشت

به روزگار بود تا که رسم شرط و جزا

شمارهٔ ۴ - قصیده در نعت آنسرور صلی الله علیه و آله

تن داد هر آن کو زغمت سوز و الم را

چون شمع درین راه ز سر ساخت قدم را

هر دم ز خجالت بود از رنگ به رنگی

رعنائی رفتار تو طاووس ارم را

من می روم از خویش تو سرگرم فغان باش

ای ناله درین بزم سپردم به تو دم را

از نالهٔ پرسوز خموشان تو آید

چون گل کند از پرده دری گوش اصم را

گردید سیه روی طمع زانکه به خواری

پیوسته خورد سیلی ارباب همم را

مگذر ز سر خاک نشینان به تکبر

با چشم کم اینمجا منگر پایهٔ کم را

هر کس دلش آبی خورد از خاک نشینی

و قری نبود در نظرش مسند جم را

تمکین تو چون آهوی تصویر ز شوخی

در صورت آران نهان ساخته رم را

در سینهٔ پرآزروم داغ تو دارد

قدری که بود در کف افلاس درم را

تا نرگس تو محضر قتلم بنویسد

از هر مژه با خویشتن آورده قلم را

چون پیلک ناوک گه بدمستی آن چشم

بر چوب ببندد مژه اش دست ستم را

چون ابر که از بحر بود مایهٔ فیضش

مژگان من از خون دل اندوخته نم را

برده ز خیال رخ زیبای تو چشمم

فیضی که دهد نکهت گل قوت شم را

تا نقد شکیبش بربایند بیغما

در دل مژگان تو فشردند قدم را

چون گریه کنم در غمش امشب که به چشمم

سوز دل افروخته نگذاشته نم را

دادند دو چشم تو بهم دست ز مژگان

وز نو بنهادند ره و رستم ستم را

بر اهل ریا نشتر طعن ست زبانم

بر رگ نخورد زاهد پاکیزه شیم را

بی نشئه فقر است سرش هر که بسنجد

با جام سفالین گدا ساغر جم را

دوریست که گر شائبهٔ صدق ندارد

چون لقمهٔ بی شبهه توان خورد قسم را

سودائی خط با رخ این ساده عذاران

نقد دل و جان داده نهد رسم سلم را

زاغیار شنیدم خبر آمدن یار

چون در کشم این شربت آغشته به سم را

از داغ تو دل در نظر پادشه عشق

داده ز کواکب چو فلک شان حشم را

جز من نگه مست تو با هر که ستم کرد

در دیدهٔ انصاف ستم رفته ستم را

خصمی دل و دیدهٔ عاشق زنخست است

بسیار براندند به گل کشتی هم را

سرمستم از اندیشهٔ سرجوش جوانی

پیچیده تنم گرچه به خود دلق هرم را

لیلی سیه خیمهٔ چشم است نگاهت

کارآسته است از مژگان خیل و حشم را

خال رخت افزوده به حسن خط سبزت

چون صفر که افزاید از او پایه رقم را

کم نیست که نشنیدنی از کس نشنیده است

بسیار سزد شکر خداوند اصم را

گلزار دل از سبزهٔ بیگانه بپرداز

زین خاک فرح خیز بکن ریشهٔ غم را

برده است غم سوء عمل زنده به گورم

افشانده ام از بسکه به سر خاک ندم را

شادم که امیدم سپر سهم مکافات

کرده است شفاعتگری فخر امم را

سلطان رسالت که به فرمودهٔ عدلش

ناچار بود گرگ شبانی غنم را

مخلوق نخستین چو بود جوهر ذاتت

پهلو زده از قرب حدوث تو قدم را

از لطف تو کرد آنکه به بر درع حمایت

در خصمی او تیغ قضا باخته دم را

فیضی که ز سروت چمن عرش بیندوخت

از دست و کنار تو بود لوح و قلم را

اعجاز تو بر خاک ره بندگی افکند

اعیان عرب را و صنا دید عجم را

پاس ادبم از مژگان داده سرانجام

چون خامهٔ نقاش به راه تو قدم را

از فیض فرحناکی عهد تو عجب نیست

کز موج اثر چین نبود جبههٔ یم را

در روز وغا خصم تنک حوصله ات راست

بی بود نمودی که بو شیر علم را

صبح از پی خونریزی اعدای تو تا حشر

هر روز علم ساخته شمشیر دو دم را

چون شیشهٔ ساغر نخورد خسم تو جز خاک

بندد به خود از حرص به فرض ار دو شکم را

سرگشته بود چرخ به گرد سر کویت

تا حلقهٔ درگاه تو سازد قد خم را

از واهمهٔ شحنهٔ نهی تو نمانده است

اصلا اثر رنگ اثر روی نغم را

نی کرده بسی شحنهٔ عدل تو به ناخن

از نالش نخجیر هژبران اجم را

زین نعمت ایمان که به خلق از تو رسیده است

دست تو به معراج رسانیده کرم را

نبود ز سر تاجوران و نمک حسن

این مرتبه کز خاک در تست قسم را

کی چاشنی نعمت اخلاص تو باشد

در ذائقه بندگی انواع نعم را؟

آنی تو که گوش طلب کس نشنیده است

هرگز ز زبان کرمت غیر نعم را

آنی که به فرمودهٔ رای تو زداید

زآئینه شب مصقل مه زنگ ظلم را

آنی که چو در وصف روان بخشی خلقت

بر صحنه کفم جلوه گری داد قلم را

بر جادهٔ مسطر اثر معجز آن خلق

چون قافلهٔ مور، روان ساخت قلم را

وارست ز غم دل به جناب تو چو پیوست

منشور نجات است به کف صید حرم را

در معرکهٔ رزم خدنگ تو به اعدا

داده است به انگشت نشان راه عدم را

در مزرع خصم تو به فرض اربچرد نحل

از شان عسل یافت توان لذت سم را

در عهد تو هر گل که شکفتن کند آغاز

باشد دهن خندهٔ گل باغ ارم را

هر بیش بر دست سخای تو بود کم

داده است به بیشی کرمت پایهٔ کم را

از پرتو مهر آنچه رسیده است به سایه

از سایهٔ دست تو رسد بخت دژم را

در حضرتت استاده به پا خیل ملائک

از دست ندادند ره و رسم خدم را

ز امینت دوران تو بر خاک نریزد

دست ستم حادثه تا خون بقم را

ای سنگ دل آسان نبود طوف حریمش

در ساحت کعبه نتوان دید صنم را

صد شکر که تا پیشهٔ خود ساخته طبعم

مداحی سلطان عرب، شاه عجم را

با معنی من نسبت فرهنگ فلاطون

چون نسبت صوری که به چاقیست ورم را

هر شبه که سر برزده از دقت طبعم

مالیده بسی گوش ادب جذر اصم را

مداح توام می رسد از طبع دقیقم

از ذیل قوافی بدر انداخته ذم را

ای ختم رسل لطف تو بس شاهد جویا

کز توبه کشیده است به سر جام ندم را

آنروز مقدر که ببازند فلکها

از باد فنا دیرک خرگاه و خیم را

خواهم ز تو ای فخر امم بازنگیری

زین بندهٔ عاصی نظر لطف و کرم را

باشد به سر روز ز خور تا کله نور

تا کرده شب داج به بر دلق ظلم را

چون نقش قدم نقش جبین باد شب و روز

بر درگه اقبال تو اصناف امم را

دیگر ز تو امید من آنست که جاوید

فیض از تو رسد مرجع اصناف امم را

نواب نوازشخان آن کز اثر جود

دائم کف سائل شمرد دست کرم را

آن خان فلک رتبه که در وصف کمالش

حالی شده این مطلع برجسته قلم را

نسبت چون بذاتت نبود فصل و کرم را

گیرند فراتر ز همه پایهٔ هم را

آنی که سیاستگری شحنهٔ عدلت

از سین ستم اره کشد فرق ستم را

آنی تو که هرگز نخورد روی دل کس

در عهد تو از دست قضا سیلی غم را

آنی که به جرم دو زبانی ز سیاهی

انصاف تو پیوسته بگل رانده قلم را

امروز نباشد دگری جز تو مکرم

تکریم نشاید مگر ارباب کرم را

هر خامه که قاموس سخای تو نویسد

در معنی لاثبت کند لفظ نعم را

از عدل تو با یکدگر آمیزش اضداد

در هیچ تنی ره ندهد ضعف هرم را

امروز ز عدل تو زمانیست که عشاق

از چشم بتان چشم ندارند ستم را

در عهد تو عامست ز بس رسم فراغت

آرام رگ خواب بود نبض سقم را

در دور تو کس نیست که سرمست غنا نیست

پیموده ز بس همت تو جام کرم را

زآغاز جهان چشم فلک دیده در این عهد

از معدلتت آشتی گرگ و غنم را

در دم شود از مرحمتت طالع مسعود

گر سایهٔ لطف تو فتد بخت دژم را

مشهور جهانی تو به شمشیر و سخاوت

حاتم شده گر شهرهٔ آفاق کرم را

در معرکهٔ لاف ستانده است به نیرو

مردانگیت نطع هژبران اجم را

گیرد غضبت پیه دو چشم عدو آنگاه

سازد بهمان بهر شگون چرب علم را

امروز درین کشور اگر هست رواجی

باشد ز دل و دست تو شمشیر و قلم را

از خجلت شمشیر تو پیش از دو نفس صبح

هرگز ننموده است علم تیغ دو دم را

نرگس سر از آنرو به ته افکنده که پیوست

شرمندگی از خامهٔ تست اهل قلم را

در عین بکا خشک کند آتش قهرت

در دیدهٔ بدخواه تو چون آینه نم را

سالم نگذارد شرر قهر تو چون شمع

از جسم بداندیش تو تا مغز قلم را

‏ خواهم که خدا روی به دولت بگشاید

زین درگه امید عرب را و عجم را

شمارهٔ ۵ - در نعت امام علی ابن ابی طالب (ع)‏

در بلند و پست دنیای اسیر انقلاب

زورق عمرت تباهی گشته در موج سراب

هر که سر بر کرد از پیراهن صدق و صفا

می کشد آفاق را زیر نگین، چون آفتاب

هر که از اهل جهان خیری به خود بسپرده است

تا بود، فارغ بود و اندیشهٔ روز حساب

غیر وصف همنشینانم نباشد پیشه ای

گرچه خاموشم به رنگ نقطه های انتخاب

پادشاه وقت خود رندیست کاندر فصل گل

گردن مینا بدست آورد و شد مالک رقاب

کامجوئی اینقدر ناکام می دارد ترا

از سر کام ار توانی خاست باشی کامیاب

با وجود آنکه زیر بار دنیا مانده اند

یال می بندند بر خود غافلان همچون دواب

نیست غفلت پیشه را از عیب غفلت آگهی

کی توان کیفیت خواب گران دیدن به خواب

می زنم در پیری از ذوق جوانی بر جنون

می دهد دیوانگی یادی ز ایام شباب

با ملایم طینتان در گفتگو جرأت مکمن

می شود برندگی در آهن افزونتر زآب

از پی معماری گل هر سحر موج نسیم

بی تکلف برده از چشم و دل من آب و تاب

آب و رنگ این چمن وابستهٔ طبع منست

پردهٔ ناموس صد گلشن بهارم چون سحاب

بسکه بر آتش بود از رشک لفظ آرائیم

می چکد منقار از طوطی چو خوناب از کباب

در سیه کاری نهان شد فیض صبح پیریت

ای که از ذوق می آشامی، کنی مو را خضاب

نیستم با عالم آئینه و آب آشنا

بسکه هست از دیدن خلق جهانم اجتناب

دل ز درد ریزش باران مرا پرآبله است

همچو بارانی که از دریا برانگیزد حباب

وحشتم چون جوهر شمشیر کی از جا برد

منکه آرامیده ام در موج خیز اضطراب

در شب هجرت مپرس از اضطراب دل مپرس

شوختر باشد رگ خواب من از تیر شهاب

ز آتش دل بسکه دوری جوید اجزای تنم

جسته شریانم برون از پوست چون تار رباب

شوخ من از پای تا سر بسکه با کیفیت است

گوئیا بگرفته اند از می گل او را در آب

دلرباتر شد لبش ز آمیزش دشنام تلخ

چون رگ تلخی که کیفیت فزاید در شراب

چون روی در گرمی مستی به خواب از روی مهر

خوی ز رخسار تو می چیند به دامن ماهتاب

در دم نظاره رخسارش عرق ریز از حیاست

زان گل رو یا نگاه گرم می گیرد گلاب

گر لبش با من نشد گرم سخن سهل است سهل

آتش یاقوت را هرگز نباشد انتهاب

کرد خونم در دل و بزدود زنگ از خاطرم

آن لب کم گفتگو و آن نرگس حاضر جواب

حیرت و بیتابیم شبهای وصل و روز هجر

برد آرام از رگ خواب و ز سیماب اضطراب

می کشد هر شب غمش در آتشین زنجیر آه

هیچ کافر چون دل عاشق مبادا در عذاب

دست انصافش به کار زلف می افکند کاش

این گره هایی که افتاده است در بند نقاب

سخت بی باکند ارباب هوس وقتس وقت

گردهی تیر نگه را آباز زهر عتاب

نه زر داغی به کف، نه نقد اشکی در کنار

در شمار عاشقان خود را گرفتن بی حساب

مژده دلها را که خط عنبرین او ز نو

محضر قتلی برون آورده از روی کتاب

آبروی دیدهٔ عشاق از خون دلست

باب این ساغر شرابی نیست جز اشک کباب

محتسب درد خمار باده ام در سر بس است

درد بر دردم میفزا در گذر زین احتساب

من نخواهم دست خواهش از شراب ناب شست

از می گلگون نخواهم کرد هرگز اجتناب

باکی از عصیان ندارم با ولای بوتراب

فیض می بارد ز دامان ترم همچون سحاب

آن وصی مصطفی آن پیشوای جن و انس

آن شه دنیا و دین آن سرور عالی جناب

آنکه حفظش سایه افکن گر شود بر روی بحر

تکمهٔ چاک گریبان موج را گردد حباب

آن شه خیبر گشا کز فیض نام نامیش

لب گشودن در ثنای اوست دل را فتح باب

آنکه عزمش چون سبک سازد عنان جستجو

از رکابش صد بیابان دور میماند شتاب

آنکه در هیجا شود چون شعلهٔ تیغش بلند

آب گردد خود بر فرق عدو همچون حباب

سروری چون شاه مردان را سزاوار است و بس

کز جناب حق امیرالمؤمنین یابد خطاب

گر هوادار ضعیفان شحنهٔ حکمش شود

از رگ گل برگلوی شیر نر بندد طناب

تا چراغ عمر خصمش گل کند شاید اگر

غنچه لبریز هوا سازد دهن را چون حباب

اطلس عرش برین ایوان قدرش راست فرش

طول عمر خضر شادروان جاهش را طناب

پیش باغ خلق او تا روز محشر مانده است

گلشن جنت نهان در پردهٔ غیب از حجاب

از حجاب صیقل شمشیر او افتاده است

تور بر اندام خورشید برین در اضطراب

حلقه های جوشن دشمن خورد بر هم چو موج

تا بر اندامش ز برق تیغ او گردید آب

توتیای دیده ها زیبد غبار رزمگاه

پای عزم او چو گردد مردم چشم رکاب

می رود بر باد چرخ و می شود در آب خاک

چون سبک سازد عنان و چون گران سازد رکاب

زنده ام از فیض مهر شاه دین پرور علی

گر وجودی ذره را باشد بود از آفتاب

بی سر و پایی که مانند اویس از روی شوق

سرکند راه غزا اندر رکاب آنجناب

گر در آن ره بشکند خاریش در پا می شود

بهر صید دشمن دین ناخن چنگ عقاب

بعد ازین می بندم از کشمیر احرام نجف

بستهٔ آب و هوا تا چند باشم چون حباب

به که زین پس جبهه سای آستان او شوم

خواهم از خاک در شاه ولایت فتح باب

لطف او بر ساده لوحیهای من بخشد مگر

دارم امید ثواب از کرده های ناصواب

چشم امید ثواب به مضمون حدیث طینت است

اینکه خواهم در مکافات سیه کاری ثواب

بعد ازین جویا دعا سر می کنم زاهرو که هست

بی شک از فیض ولای او دعاها مستجاب

تا بود آباد عالم باد بدخواه ترا

خانهٔ دنیا فزون از خانهٔ عقبی خراب

شمارهٔ ۶ - در منقب امام مهدی (ع)‏

اکنون که ز پیریم به عینک سر و کار است

پیوسته دو چشمم به تماشای تو چار است

در دیدهٔ عالی نظران چرخ و کواکب

دودی است که آمیخته با مشت شرار است

در راه تو آنرا که به دریا دل خود داد

هر موج درین بحر پر آشوب کنار است

دارند همه ذکر تو در پردهٔ خاصی

گر نالهٔ قمری است و گر صوت هزار است

هر نالهٔ جانسوز که از نای برآید

سرگرم سراسر روی کوچهٔ یار است

در دیدهٔ بالغ نظران پرتو خورشید

بر خاک ره افتادهٔ آن شاهسوار است

گه ذاکر تسبیح و گهی قائل تهلیل

تا صبح ز سیاره فلک سبحه شمار است

چون غنچهٔ گل مرغ چمن را زهوایت

در بیضه دلش خون شده و سینه فگار است

خوناب جگر در قدح قدرشناسان

بسیار به از افشردهٔ آب انار است

آنکس که در آغوش خیال تو غنوده است

فارغ دلش از آرزوی بوس و کنار است

از ضعف چنانم که به صد حیله درآید

در دیدهٔ مردم تنم از بس که نزار است

چون در نظر خلق درآییم که از ضعف

پیوسته به پیراهن ما جسم چو تار است

هر کس دلش از مهر حقیقت شده روشن

چون صبح بری صفحه اش از نقش و نگار است

سرپنجهٔ فیضش نگشاید گره کس

مشغول به تن پروری آن کو چو چنار است

آنکس که بپوشد نظر از عیب خلائق

بر آینه داند چقدر حق غبار است

بی بار بود سرو و قد یار چو کلکم

سروی است که تا نقش پی او همه بار است

از یاد وطن در سفر آنکس که نیاسود

باشد چو نگین خانه نشین گرچه سوار است

دل را گزد از بس سخن تلخ حسودان

گویا دهن اهل حسد ثقبهٔ مار است

در سینهٔ این مرده دلان مهر رخ دوست

شمعی است فروزنده ولی شمع مزار است

آنرا که خرد بسته لب از هرزه درائی

مانند حبابش خمشی گشته حصار است

پیمانهٔ دلها تهی از خون جگر نیست

همکاسه شدن لازمهٔ قرب و جوار است

هر چند ضعیف اند ز یاران طلب امداد

کآوازهٔ ساز این همه از پهولی تار است

بر خویش چه نازد صدف از پهلوی گوهر

کز زحمت در یوزه کفش آبله دار است

دارم سه غزل هدیهٔ یاران سخن سنج

کز هر یک از آن خامه من سحر نگار است

شمارهٔ ۷ - غزل

آن کسوت نازک که بر اندام تو بار است

چون نکهت گل دست در آغوش بهار است

نبود چو حبابش هوس صدر نشینی

آن پاک گهر را که خبر از ته کار است

کس ره نبرد حال سیه روز غمت را

در خویش نهان گشته به رنگ شب تار است

از آتش عشق تو برون آمده بیغش

بر سینه زر داغ توام پاک عیار است

زد دست هوس غیر بر آن سلسلهٔ مو

غاف که سر زلف نکویان دم مار است

گر سیل سرشکم بود از جا عجبی نیست

اینجاست که از ضعف نگه بر مژه بار ا ست

هر قطرهٔ خون بسته ز دم سردی ایام

در پیکر صدچاک تو جویا چو انار است

شمارهٔ ۸ - غزل

رنگین شده سرتاسر عالم ز بهار است

تا خار گل امروز به رنگ گل خار است

آمیخته آن زلف سیه با خط مشکین

چون معنی پیچیده که در خط غبار است

بر پیکر من اختر هر داغ تو سیار

در کاغذ آتش زده مانند شرار است

هر موج هوا در نظر از جوش رطوبت

آبستن باران چو رگ ابر بهار است

شمشیر کج ابروی او کار فرنگ است

تیر مژه را مملکت حسن دیار است

خون می چکد از هر مژه زانرو که دلم را

سرپنجهٔ مژگان کسی گرم فشار است

کی در نظر همتش آید دل جویا

شهباز نگاه تو که سیمرغ شکار است

شمارهٔ ۹ - قصیده

چون لخت جگر بر مژهٔ عاشق زار است

هر برگ که پاشیده ز گل بر سر خار است

غلطانده به خون داغ دل سوخته ام را

خالی که برخسارهٔ آن لاله عذار است

همچون نگه نرگس مخمور نکویان

آمیخته با طبع تو شوخی به وقار است

چون پیچ و خم جوهر آئینه همانا

بیتابی حیران تو دایم به قرار است

با ناز گران سنگ سبکروحی و شوخی

در هر نگه چشم تو هنگام خمار است

یک ره نظری بر نگه عجز من انداز

کز حال دلم سوی تو پیغام گذار است

جویا نفسی گوش به من دار که نطقم

اینک پی مداحی شه شعر شعار است

سلطان امم خسرو دین مهدی هادی

کاندر جلوش مهر برین غاشیه دار است

آنی که ز بی مایگی از بحر و بر و کان

شرمندهٔ دست تو به هنگام نثار است

یک مشعله دار جلو قدر تو باشد

خورشید که بر خنک فلک شاهسوار است

آن جان که نه قربان سرت ننگ وجود است

وان سر که فدای تو نه، سرمایهٔ عار است

زانروی شب و روز فلک گرد تو گردد

کاین دائره را نقطهٔ ذات تو مدار است

از هیبت تیغت چو سپند از سر آتش

همدوش فغان خصم در آهنگ فرار است

بی خواست ز جا می جهد از صدمهٔ رمحت

خصمت به دل سنگ نهان گر چو شرار است

از بیم سیاست گری شخنهٔ نهیت

شام اول روز سیه باده گسار است

فواره ز تأثیر نگاهت به گه خشم

آتش ز خود آورده بیرون همچو چنار است

بردند نصیبی ز شمیم گل خلقت

گر عود قماریست و گر مشک تتار است

گل مشت زری را که به صد خون دل اندوخت

بر راهگذار تو مهیای نثار است

از ثابت و سیار کند میخ سرانجام

یکران ترا چرخ در آهنگ غیار است

از صید گهت روی زمین یک کف خاک است

وز رزم گهت چرخ برین مشت غبار است

صد حیف ز چشمی که بجز روی تو بیند

افسوس بر آن دل که به اغیار تو یار است

در رزم گهت نصرت و فتح اند دو سرهنگ

کین یک به یمین غازی و آن یک به یسار است

از فضل تو یک شمه شمردن نتواند

گر ریگ صحاریست و گر موج بحار است

کی ناطقه از عهدهٔ وصف تو برآید

‏ فضل تو زیاد از حد و افزون ز شعار است

مانندهٔ شب باد سیه روی، عدویت

باقی به جهان تا اثر لیل و نهار است

شمارهٔ ۱۰ - در منقبت حضرت امام موسی کاظم (ع)‏

ز دامنی که دم صبح بر جهان افشاند

جهان فیض بر این تیره خاکدان افشاند

رعونت قد او دید شعله وز شرار

نثار رهگذرش خرده های جان افشاند

شد آتشم ز سر آستین چو شمع بلند

سرشک گرم ز بس دیده ام بر آن افشاند

به غیر لخت دل و پارهٔ جگر نبود

اگر گلی به سر تربتم توان افشاند

نسیم آه مرا لخت لخت دل به کنار

چو برگهای گل از باد مهرگان افشاند

فغان که شعلهٔ آهم جدا ز انجمنت

چو شمع، آتش دل بر سر زبان افشاند

رسیده است به جایی ترا لطافت حسن

که گرد نکهت گل از رخت توان افشاند

دلم که در شکن زلف یار خون شد و ریخت

ز شاخ سنبل تر گویی ارغوان افشاند

بیا که از شفق امشب به زور صدمهٔ عشق

ز بس طپید دلم خون بر آسمان افشاند

ز خون فشانی مژگان من تعجب چیست

هر آنچه در غمت اندوخت دل همان افشاند

چه رتبه است بهار فرنگ فرّ ترا

که دست رد به گل روضهٔ جنان افشاند

خوش آن دلی که چو گرم نیاز پاشی شد

ترا به گرد سر ناز نقد جان افشاند

دلی که در شکن طرهٔ تو رسوا شد

چه مایه آتش سوزان به دودمان افشاند

نگاه شوخ تو در هر گشودن چشمی

ختن ختن به زمین گرد سرمه دان افشاند

نفس چو از سفر چین زلف او برگشت

متاع فیض به دل بهر ارمغان افشاند

کدام دل که نه صید خدنگ ایما شد

دمی که ابروی او گوشهٔ کمان افشاند

ز ضبط ناله که کردم ز بیم غیر امشب

چو شمعم آتش سوزان در استخوان افشاند

همای همت هر کس بلند پرواز است

جهان فیض چو خورشید خاوران افشاند

عقاب فطرت دونان چو دیده از مژگان

فشاند اگر پر و بالی در آشیان افشاند

هر آنکه گشت دو دل همچو شیشهٔ ساعت

غبار تفرقه پیوسته در میان افشاند

گذشت یوسف عهد شباب و در پیری

ترا ز موی به رو گرد کاروان افشاند

بنای عزت خود را به سیل خواری داد

کسی که آب رخ خود برای نان افشاند

ز شعر فهم گزیری ندارد اهل سخن

نمی توان بلی اینقدر رایگان افشاند

وی از آن که عزیزان بری ز انصاف اند

همیشه دل سر نفرت ازین و آن افشاند

بجنبش سر تحسین و گوشهٔ ابرو

توان بر اهل سخن گنج شایگان افشاند

بقدردانی بلبل، نگر که مشت پری

هزار جان پی معشوق خرده دان افشاند

چو این قصیده به پیر خرد رسید از من

مرا به سر گل تحسین زمان زمان افشاند

زبان وصف سگالنده ام به فرق سخن

چه مایه گل که ز مدح خدایگان افشاند

امام دینی و دین موسی آنکه ابر کفش

گهر به جیب امید جهانیان افشاند

شها توئی که فلک با هزار عز و شرف

غبار راه تو بر فرق فرقدان افشاند

چو آن نسیم که ریزد به خاک خردهٔ گل

کف کریم تو دامان بحر و کان افشاند

عبیر بوی بهار و گلاب شادابی

نسیم خلق تو در جیب گلستان افشاند

به روی مهر مگر گردی از ره تو نشست

که نقد فیض به عالم جهان جهان افشاند

کدام روز که باطیلسان صبح فلک

نه از در حرمت گرد آستان افشاند

سموم قهر تو چون با هوای باغ آمیخت

ز لاله دامن آتش به بوستان افشاند

کلاه شادی مستان شود چنانکه بلند

سر عدو به هوا تیغت آنچنان افشاند

فکند تیغ تو از ضربتی هزاران سر

چو گلبنی که به یک جنبش خزان افشاند

همین زمین نه ز تو سبز شد که از انجم

بر آسمان کرمت ریزه های خوان افشاند

به کف چو خامه مرا مدح سنج رای تو شد

چو شمع روشنی دیده از بنان افشاند

چو برگ غنچه ز خوناب دل کند رنگین

به کام هر که به جز مدح او زبان افشاند

دمی که جویا خواهد گل مراد مرا

ز خاک درگه او بر سر آسمان افشاند

به خویش، عهد نمودم که بحر بحر گهر

ز دامن مژه خواهم بر بر آستان افشاند

همیشه تا که به آئین خویش خواهد چرخ

غم و نشاط به فرق جهانیان افشاند

خوشی نصیب دلم کن چنانکه نتواند

غبار غم به سرش دست آسمان افشاند

شمارهٔ ۱۱ - در مدح حضرت سیدة النساء العالمین فاطمه زهرا سلام الله علیها

خوبی تن ز فیض جان باشد

رونق خانه، میهمان باشد

قفل حیرت نهد نگه بر چشم

دزد این خانه پاسبان باشد

پیکرم را گداخت سوز درون

شمع راتب در استخوان باشد

هر که از خلق گوشه ای گیرد

خانه بر دوش چون کمان باشد

سینه شد پای تا سرم چو هدف

تا خدنگ ترا نشان باشد

می چکد خون ز چشم حیرانم

زخم نابسته خون چکان باشد

حسن، را تا ز ابرو و مژگان

تیر، پیوسته در کمان باشد

دل به پیکان او هماغوش است

همچو مغزی که توامان باشد

گرم رفتن بود ازان جان را

یکی از نامها روان باشد

تا خورد خون بکام خود، شب هجر

غنچه آسا دلم، دهان باشد

گر بود از غم تو چون سیماب

در تنم اضطراب جان باشد

ور نباشد ز پهلوی عشقت

درد هم بر دلم، گران باشد

ذکر هر کس حدیث عشق بود

شمع سان آتشین زبان باشد

قامت یار دلنشین من است

در دلم، جای راستان باشد

ان میان قصد طاقتم دارد

طاقتی کاش در میان باشد

چشم مخمور او در اول خط

فتنهٔ آخر الزمان باشد

شد شکسته خطش ز سایهٔ زلف

شاخ ن ورسته ناتوان باشد

بی تو خون چکیده از مژه ام

بادهٔ صاف ارغوان باشد

در حریم غمت کباب جگر

مزهٔ بزم بیدلان باشد

کار فرمای ابروت دم ناز

چشم مست تو دلستان باشد

بر دم تیغ ابروت انگشت

مژه را بهر امتحان باشد

ناله ام خلق را ز خویش برد

پیش آهنگ کاروان باشد

کف دریای اضطراب مرا

در بدن بی تو استخوان باشد

بی تکلف تن تو سیمین بر

خوشتر از صد هزار جان باشد

نو عروسیست مجلست کو را

پرتو شمع پرنیان باشد

کی بود کآن نگار سیمین تن

در برم تنگ تر ز جان باشد

بدنش را به جسم لاغر من

نسبت مغز و استخوان باشد

خودفروشی شعار اهل زمان

بهر رنگینی دکان باشد

غافل افتاده کاندرین سودا

سود سرمایهٔ زیان باشد

تنگ و تاریک از غبار ملال

سینه ام همچو سرمه دان باشد

چون دلم سرکند شکایت درد

همه تن غنچه سان زبان باشد

گشته عهدی که عاجز آزاری

بسکه آیین آسمان باشد

کاروان چون براه اندازد

مور را بیم رهزنان باشد

مینهم سر به درگهی که درو

آسمان فرش آستان باشد

می برم التجا به درگاهی

که مطاع پیمبران باشد

قرة العین مصطفی زهرا

که شفیع جهانیان باشد

در حمایت به خلق عرصهٔ حشر

مهربان تر ز مادران باشد

سایبان حریم منزلتش

آسمانی بر آسمان باشد

از چراغ وجود او دایم

روشن این تیره خاکدان باشد

در شفاعت به امت پدرش

بسکه دلسوز و مهربان باشد

سبزهٔ تربت مبارک او

سر به سر بوی مادران باشد

گرد نعلین زایر حرمش

نور چشم جهانیان باشد

فرق در عرش و کرسی قدرش

از زمین تا به آسمان باشد

پیکرم را ضعیف همچو کمان

پوستی گر بر استخوان باشد

تیر طعنم به جانب خصمش

تا بود جان به تن روان باشد

پدر نامدار توست آن کو

سبب خلقت جهان باشد

صاحب خانهٔ تو بعد رسول

بهترین جهانیان باشد

گرد راه دو نور دیدهٔ تو

قرة العین انس و جان باشد

دیگری در علو رتبهٔ جاه

چون تو حاشا که در جهان باشد

بر در مطبخ تو از انجم

آسمان ریزه چین خوان باشد

چون صدف در گلوی بدخواهت

قطرهٔ آب استخوان باشد

شمارهٔ ۱۲ - در منقبت حضرت امیرالمؤمنین اسد الله الغالب علی ابن ابی طالب

به حمدالله زبان نکته سنجم گوهر افشان شد

امیرالمومنین شاه ولایت را ثناخوان شد

زهی ذاتی که مداح است جبریلش چو پیغمبر

زهی ذاتی که عقل اولش طفل دبستان شد

نفس از یاد او روشنگر آئینه دلها

دم گرمم ز ذکر او چراغ افروز ایمان شد

نظر چون بر کمالش کردم از انبوهی حیرت

نگه در دیده ام چون جوهر آئینه پنهان شد

زبانم شد زفیض مدح او برگ گل سوری

نوایم رشک فرمای صفیر عندلیبان شد

یقین دانم که سر خیل صف روحانیان باشد

دل هر کس که روشن در رهش از شمع ایقان شد

چو دزد از خانهٔ مفلس اجل نومید برگردد

ز بالین کسی کش شحنهٔ حفظش نگهبان شد

نخستین پایه شد عرش برین شخص خیالش را

علو قدر او را عقل اول چون ثنا خوان شد

به رنگ طوطیی کز صحبت آیینه شد گویا

ز فیض مدح رای روشنش نطقم سخندان شد

به گلزاری که آمد در وزیدن صرصر قهرش

شرر آسا تذرو رنگ گل سرگرم طیران شد

نصیری نیستم لیک از علو قدر او دانم

که یارب گو بود هر کس زبانش یا علی خوان شد

ز بس لبریز مهر نور او گشته سراپایم

بسان شمع مغز استخوانم پرتو افشان شد

لب سوفارش از شیرینی جان کام بردارد

خدنگش در حریم سینهٔ دشمن چو مهمان شد

سر اعدا به خاک تیره یکسان باد گو از غم

که نطقم مدح سنج ذوالفقار شاه مردان شد

چو سوفار خدنگ از خنده لب بر هم نمی آرد

گل زخمی که بر جسم عدو زان تیغ خندان شد

گریبان چاک باشد هر حبابش چون دل عاشق

به دریایی که همچون موج عکس او نمایان شد

به خواب دشمنان هرگه خیال او شبیخون زد

سر اعدا چو اشک دیدهٔ غمدیده غلطان شد

به گوشم نالهٔ بلبل ز گلشن سینه چاک آمد

خیالش غنچه را در دل هلال آسا چو تابان شد

میان خون اعدا موج زن باشد چنان در رزم

که در جوش شفق ماه نویی گویی نمایان شد

به جستن همچو نبض عاشقان آمد ز بیتابی

به دستم خامه تار طب اللسان وصف یکران شد

فلک مانند گو سرگشتهٔ صحرای امکان شد

چو دست عرش فرسایش گه رفتار چوگان شد

رعونت پایمال جلوهٔ تمکین نژاد او

شرر گرد ره شوخیش هر که گرم جولان شد

شرر آسا جهد خون دل لعل از رگ خارا

به کهساری که برق شوخی او پرتو افشان شد

زنعل و سم هلال و بدر باشد زیردست او

ز هر نقش پی اش خورشید تابانی درخشان شد

به جای نافه آهو بیضهٔ طاؤس اندازد

در آن صحرا که او با جلوهٔ رنگین خرامان شد

رقم کردی چو وصف تندی آن برق جولا ن را

نقط ریگ روان گردید و مسطر موج عمان شد

ز میخ و نعل هر نقش پیش درجی است پرگوهر

غباری گشت از راهش بلند و ابر نیسان شد

ستودن کی توانم پویهٔ آتش نژادی را

که در مژگان بهم سودن چو برق از دیده پنهان شد

زمدح ساقی کوثر بحمدالله که سرمستم

دماغم می رسد معذورم ار نطقم غزلخوان شد

کدام آتش عنان امروز یارب گرم جولان شد

که از گرد رهش روی هوا رشک گلستان شد

چو شمعی کز شکاف پردهٔ فانوس بنماید

ز چاک سینه ام داغ دل سوزان نمایان شد

به تن هر قطره خونم منصب پروانگی دارد

زیادش تا شبستان دل تنگم چراغان شد

تبسم غنچه سانم بی تو شد خون جگر خوردن

شکفتن همچو گل دور از توام چاک گریبان شد

پرد طاؤس رنگ گل به بال شعله از گلشن

مگر آن شمع رنگین جلوه گرم سیر بستان شد

خمیر غبغبش با شیر صبح عید حل گشته

قوام آب و رنگ لعلش از شیرینی جان شد

شود هر قطره خونم قمری بلبل نوا جویا

به خاطر سرو یاد نوگلی هرگه خرامان شد

خداوندا دلم را روشن از مهر علی گردان

چنان کز پرتو خورشید شمع مه فروزان شد

تنم را خاک صحرای نجف کن تا بیاسایم

در آن وادی که گردش سرمهٔ چشم سلیمان شد

در آن وادی که خاکش زنده سازد مرده را در دم

در آن وادی ریگ او روان جسم بی جان شد

بود روح الامین مقبول حق از سجدهٔ آدم

مگر از خاک آن وادی خمیر جسم انسان شد

دم روح الامین را از هوایش جان بخشی

ز ریگ تشنهٔ او روح پرور آب حیوان شد

در او در نجف باشد چو کوکب بر فلک تابان

زمین از پهلوی او می تواند آسمان شان شد

به امید اجابت التماسی پیشت آوردم

جنابت چون رواساز مراد نامردان شد

تو می دانی که از جان دوست تر دارم برادر را

بود چندی که جسم نازکش محتاج درمان شد

شفای درد او را از تو خواهم یا ولی الله

چو می دانم که بتوانی دوای دردمندان شد

ندارم حاجتی زین پس که عرض مدعا کردم

نماند احتیاج آن را که محتاج کریمان شد

شمارهٔ ۱۳ - در منقبت حضرت امیرالمؤمنین علی ابن ابی طالب

اشکم نه بی تو از مژهٔ تر فرو چکد

کز ابر تیره خرمن اخگر فروچکد

ز اجزای نوشداروی جان پرور منست

آن می که از لب تو به ساغر فروچکد

اشک چکیده از مؤه را تشنهٔ غمت

نو شد به ذوق آنکه مکرر فروچکد

شبها به یاد آن گل رخسار تا سحر

اشکم ز کنج دیده معطر فروچکد

در کام خواهش دل بیداد عاشقم

زهراب غم به لذت شکر فروچکد

جوهر ز حدت سر مؤگان شوق او

گردیده آب از دم خنجر فروچکد

شبهای هجر دیدهٔ مشتاق گریه را

عمان چو قطره مژهٔ تر فروچکد

در انتظار دوست چو شمعی به راه باد

از دیده پیکرم چه عجب گر فروچکد

گیرم گر آب صاف به کف از کدورتم

آن شربت زلال مکدر فروچکد

بگدازد آن چنانکه گدازد ز شعله شمع

خون از رگم چو بر سر نشتر فروچکد

شبها چو گرمخوانی او آیدم به یاد

خونم ز دل به گرمی آذر فروچکد

خون نیاز ماست که گردیده مشک تر

از موی موی زلف معنبر فروچکد

در گلشنی که از گل رویت نیافت زیب

خوناب غم ز دیدهٔ عبهر فروچکد

از بیم تیغ بازی برق نگاه او

خون گشته دل ز چشم غضنفر فروچکد

طاووس وار می دمد از هر پرش گلی

گر باده ام به بال سمندر فروچکد

از شرم پرنیان صفا کآن لباس تست

گردیده آب کسوت گوهر فروچکد

دل با سرشکم از سر مژگان شب فراق

صد بار اگر چکید که دیگر فروچکد

صاف طهور کو که مرا از زبان کلک

رشحی به مدح ساقی کوثر فروچکد

شاهی که از مهابت دوران عدل او

از چشم باز خون کبوتر فروچکد

از شوق مدح او نفس عیسوی گداخت

تا روزی از زبان ثناگر فروچکد

تب لرز بیم او چو فتد چرخ را به تن

از آسمان عرق صفت اختر فروچکد

آب حیات دان عرقی را که از جبین

بر درگه وصی پیمبر فروچکد

شمشیر او که قطرهٔ آبی است فی المثل

در رزم چون به تارک کافر فروچکد

همچو سرشک شمع به پیرامن لگن

مغز سرش به دامن مغفر فروچکد

گر نیست موج چشمهٔ خورشید تیغ او

زو خون چو اختر از چه منور فروچکد

افتد گرش نظر به دم تیغ قهر او

دل خون شود ز چشم غضنفر فروچکد

احیای دین حق کند آبی که بر عدو

از ذوالفقار حیدر صفدر فروچکد

آب حیات حکم مصاف ار ترا زلب

در ساغر اطاعت چاکر فروچکد

در دم ز خون شرک به صفین کارزار

دریا ز تیغ مالک اشتر فروچکد

از بس ز بیم نهی تو بگداخت دور نیست

گر از لباس اهل دول زر فروچکد

باشد نهنگ بحر وغا قطره قطره اش

زان خوی کت از جبین تکاور فروچکد

خون مشک گشته شاهد تیغ ترا به رزم

از حلقه های طرهٔ جوهر فروچکد

خون مشک گشته شاهد تیغ ترا به رزم

از حلقه های طرهٔ جوهر فرو چکد

ایجاد دوزخی کند از نو چو از هراس

نام عدو به حشر ز دفتر فروچکد

چون شیر از انامل اعجاز مصطفی

خون عدو ز پنجهٔ حیدر فروچکد

آب حیات وصف توام از سر زبان

شبنم صفت ز برگ گل تر فروچکد

خوناب شوق مرقد پاک تو روز و شب

از موی موی این تن لاغر فروچکد

ز ابر کف عطای تواش سالها بس است

گر قطره ای به فرق ثناگر فروچکد

از بس ز شرم نعل سم تو سنت گداخت

آئینه پیش روی سکندر فروچکد

وصف کجا و فکر تهی کیسه ام کجا

نشگفت آب گشته دلم گر فروچکد

اول ز شرم مدح تو اندیشه خون شود

آنگاه از زبان ثناگر فروچکد

جویا محبت شه دنیا و دین مرا

از دل رودگر آب ز گوهر فروچکد

یارب به کام دشمن دین تو از نخست

زهر فنا ز ثدیهٔ مادر فروچکد

دایم ز ابر لطف تو باران عافیت

ما را به کشت زندگی اندر فروچکد

شمارهٔ ۱۴ - در منقبت امام علی نقی (ع)‏

زجوش سبزه و گل کرده ابر فصل بهار

بساط مخمل گدوز پهن در گلزار

هوای باغ جلوریز می برد دل را

شود با باد چو بوی گل پیاده سوار

به چنگ نغمه سرایان ز فیض آب و هوا

چو بال طوطی گردیده سبز موسیقار

قدم زند چو تماشایی به صحن چمن

کند چو باد بهاری به روی گل رفتار

ز بسکه بهره ور از مایهٔ رطوبت شد

نمود موج هوا عقد گوهر شهوار

درخت خشک ز موج نسیم شد سرسبز

چنانکه از نفس عیسوی تن بیمار

ز فیض باد بهاری شکفته مرغان را

چو گل به گلشن کشمیر غنچهٔ منقار

ز انبساط هوای نشاط افزایش

همیشه خنده زند همچو کبک بوتیمار

خوشا هوای دیاری که صرصر از خاکش

برد شمیم گل و نسترن به جای غبار

صفا پذیر شد از بس زمین این کشور

ز بس لطیف بود خاک این خجسته دیار

چنانکه شمع ز فانوس شیشه بنماید

به باغ لاله نمایان شد از پس دیوار

به هیچ دل نبرده ره غبار اندوهی

که رفته موج هوایش ز آینه زنگار

شکفتگی شده عام آنچنان ز فیض هوا

که هیچ فرق ز پیکان نمانده تا سوفار

کجاست لشکر اندوه و غم که هر رگ ابر

بود زموج هوا همچو تیغ جوهردار

ز شور خندهٔ گل در فضای این گلشن

به گوش کس نرسد صوت نغمه های هزار

رطوبت است ز بس با هواش چون مرجان

زبس لطافت خاکش رگ زمردوار

به زیر آب نهان است پنجهٔ خورشید

زخاک سبزش پیداست ریشهٔ اشجار

ز فیض آب و هوای بهار این گلشن

به بار آمده شاخ شکوفه بر دستار

به روی صفحهٔ آئینه از وفور نمو

عجب مدان که دمد گل ز سبزهٔ زنگار

خوشا لطافت این سرزمین که از خاکش

چو مو ز آینه پیداست ریشهٔ اشجار

هواش بسکه بود مشک بیز لبریز است

چو نافه هر کف خاک چمن ز مشک تتار

ز بسکه سبز شد از فیض آب و لطف هوا

نمود هر کف خاش به رنگ برگ چنار

بود به گلشن این بوستان عشرت خیز

ترانه سنج چو منقار عندلیبان خار

چنان وفور گل و لاله کرد سنگینی

که خون لعل برون جست از رگ کهسار

ز لطف آب و زفیض هوای جان بخشش

نخورده سیلی بادخزان رخ گلزار

ز داغ سینهٔ من باغبان این گلشن

گرفته گویی تخم گل همیشه بهار

درین چمن بود از حسن صوت بلبل را

گره گشای دل غنچه ناخن منقار

دلی چه سود که مانند غنچهٔ تصویر

نگشت باز گره از دل ستمکش زار

چنار ازان کف افسوس گشته سرتا پا

که نیست رنگ دوامی به چهرهٔ گلزار

ازان ز دل نتواند گشود عقدهٔ غم

که هست پنجهٔ گل همچو دست بسته نگار

گشاد کار ز تن پروران مجو زنهار

که عقده نتواند گشود دست چنار

مدار چشم مروت ز آسمان دورنگ

مخور فریب وفا زین ستمگر غدار

چو خار در تن ماهی نهفته از نیرنگ

هزار خنجر در دشنه ای که برده به کار

مباش ایمن از آن دل که از تو یافت شکست

به شیشه ای که ز دستت فتاد پا مگذار

به دل خورد چو خدنگت ز بسکه تنگ دلم

شبیه غنچهٔ پیکان شود لب سوفار

دلم به دامن مژگان ز جوش گریه فتاد

چو آن غریق که طوفانش آورد به کنار

به ذوق گریه چو دامم تمام اعضا چشم

ز شوق ناله همه تن گلو چو موسیقار

رسد به شوق نثار تو خونم از رگها

به دامن مژه چو نهرها به دریا بار

ز حرص پروری آخر ترا بدی زاید

نشسته مرغ دلت بر فراز بیضهٔ مار

گشاده خلق لب از بس به کفر نعمت، نیست

دلی که نبودش از رشتهٔ نفس زنار

ز اختلاط دو یکدل مجوی جز آرام

به روی آینه استاده آب ازان هموار

بود مضرت شاهان فزون ز سایر خلق

چو تاجدار بود بیشتر بترس از مار

کند چو عزم سفر بیشتر برد حسرت

زدار دنیا آنکس که هست دنیادار

عذار روز مکافات اهل نخوت راست

کشد سری که بود مست باده درد خمار

زند همیشه دم از عشق بوالهوس ز آنرو

که داغ تست دل مرده را چراغ مزار

مسافرانه زیم در جهان ندارد از آن

به رنگ خامهٔ زین خانه ام در و دیوار

چو تار چنگ رگ سنگ در فغان آید

ز بسکه آهم اثر کرد در دل کهسار

به آن خدای که سازد تصور مثلش

به سومنات بدنها عروق را زنار

به قادری که گل آتشین لاله دماند

فشاند تا به دل کوهسار تخم شرار

به آن یگانه که از بس بزرگی ذاتش

عقول را نبود در حریم کنهش بار

به مبدعی که ز کلک بدیع قدرت خویش

کشیده بر ورق دهر نقش لیل و نهار

به صانعی که درین کارگاه کون و فساد

چهار عنصر ازو گشته مصدر آثار

به خاک پای رسولی که گرد نعلینش

کشد به چشم مه و مهر سرمهٔ انوار

به حکم او که فلک را ازوست رتبهٔ سیر

به حکم او که ازو یافت سطح خاک قرار

به فیض گلشن قدر بهشت پیرایش

که هست یک گل رعنای او خزان و بهار

به زور بازوی شاه نجف امیر عرب

وصی احمد مختار حیدر کرار

به کان جود و جهان وقار و بحر سخا

به مرتضی علی آن شیر بیشهٔ پیکار

به زهرها که چشیدند آل پیغمبر

به دردها که کشیدند ائمه اخیار

به مصحف گل رویی که از نهایت شرم

نسیم را نبود در حریم وصلش بار

به بلبلی که ز روی صحیفهٔ غنچه

کند همیشه دعایی صباح را تکرار

به آن دلی که ز بس شوق درد غنچه صفت

کشیده تنگ گل زخم یار را بکنار

به خنده لب زخم نخورده نیش رفو

به داغ و اشک یتیمان به ثابت و سیار

به آن شهید که با داغ دل بخون غلطد

چو لاله ای که بریزد به ساحت گلزار

به عجز خاک نشین و به نخوت منعم

به نارسائی طالع به دولت بیدار

به ذوق لذت بیداد و زهر چشم عتاب

به شوق گرسنه چشم و به نعمت دیدار

به طفل غنچه که بیدار سازدش از خواب

گلاب پاشبی شبنم به باغ صبح بهار

به آن نسیم که از باغ رو به دشت نهد

به آه عاشق بیدل ز یاد عارض یار

به خندهٔ لب زخم و به عاشق خوشدل

به بردباری خصم و به خاکساری مار

به گوهری که بریزد ز دامن مژگان

اسیر صبح بناگوش یار را به کنار

به چشم مست نکویان به ساغر لبریز

به زلف سلسله مویان به نافهٔ تاتار

به بد شرابی یار و به بیقراری دل

به تندخوئی آتش به اضطراب شرار

به خنده ای که زند سر زمست صاف غرور

به ناله ای که برآید ز سینهٔ افگار

به تردماغی زهاد و خندهٔ لب گور

به شب نشینی بی باده و چراغ مزار

به انبساط لب یار و زاری عاشق

به شور قهقههٔ گل به ناله های هزار

به چاه غبغب خوبان که از وفور صفا

برون تراود ازو آب گوهر شهوار

به ذکر و فکر فقیری که از نهایت حرص

بود ز حلقه بگوشان مالک دینار

به نوک سوزن مژگان یار کز دلها

به جنبشبی بتواند کشید نشتر خار

به مهربانی مستان بزم در صحبت

به کینه جوئی مردان رزم در پیکار

به درگهی که به صد آه و ناله می آید

به عشق بازی گل میخ او ز باغ هزار

که آرزویی دگر در دلم ندارد راه

به جز طواف در روضهٔ جهان وقار

علی ابن محمد امام هر دو سرا

خدیو دنیی و عقبی شه صغار و کبار

تویی که هیبت قهرت بسان گریهٔ بید

فکنده دست و دل شیر شرزه را از کار

ز بیم شعلهٔ دشمن گداز شمشیرت

رود ز رنگ به رنگی فلک ز لیل و نهار

خورد به حکم تو گر دست روز موج بحار

ز بحر سیل رود باز پس سوی کهسار

به جسم دشمن دین تو در دم هیجا

ز ضرب گرز گران سنگ و خنجر خونخوار

بود زخم عیان استخوان خورد شده

چو دانه ها که نمایند از شکاف انار

فتاد سایهٔ تیغت چو در تن خصمت

شکافت هر قلم استخوانش چون منقار

ز تندباد خزان مهابت تو فتد

به خاک پنجهٔ خورشید همچو برگ چنار

ز بسکه تیغ تو سرها به باد داد، بود

به رزمگاه تو هر گردباد کله منار

چو کوه طور شود سنگ سرمه سرتاسر

سموم قهر تو گر بگذرد سوی کهسار

به عزم رزم چو بندی میان مردی را

ز ضرب دشنهٔ دلدوز و تیغ آتشبار

برآید از تن خصم تو جان غم فرسود

چنانکه نالهٔ پردرد از دل افگار

به دور شحنهٔ عدل تو شد زبان به قفا

فتاد دیدهٔ نرگس اگر به ساق چنار

به عهد روشنی رای تو چنار ز برگ

عجب نباشد اگر آفتاب آرد بار

ز بیم نهی تو هرگز ز کاسهٔ طنبور

صدا نیامده بیرون چو چینی مودار

فلک سریر خدیوا ملک غلام شها

تویی که سایهٔ گرز تو در دم پیکار

فکنده مغز پریشان کاسهٔ سر خصم

چنانکه کافتد از فرق می کشان دستار

ز پنچه اش چو بدید استخوان خصم فشار

به یکدگر همه چسبید همچو موسیقار

ز بسکه خشک شد از هیبت جلادت او

ز زخم خصمش خون باز ماند از رفتار

به دور ابر کف او به دامن افلاس

چنین که ریخته پیوسته گوهر شهوار

ز بسکه مایه ور از جنس ناروایی شد

کسی به چشم طمع ننگرد به سوی بحار

زند چو بوسه به شستش گه کمانداری

رسد بهم لب سوفار تیر چون منقار

یکی بود لب و دندان بسان مقراضش

ز بس گزد لب افسوس خصم بدکردار

زبان طوطی مدحت سرای خامهٔ من

چو وصف تندی یکران او کند تکرار

نقط ر صفحه جهد چون سپند از آتش

به جنبش آید مسطر چو موج دریابار

خوشا امید تو جویا که در نظر داری

ثواب نعمت ز مدح ائمهٔ اطهار

بصورت اند جداگر ائمه از احمد

به معنی اند یکی با پیمبر مختار

به چشم دید چو بینی به بحر متصل اند

جدا اگر چه نمایند در نظر انهار

به روضه ات که بود قبله گاه اهل یقین

به رهنمونی طالع خوش آنکه یابم بار

شوم نخست بدرگاه آسمان جاهت

هلال وار سراپا جبین سجده گذار

از آنکه هدیهٔ من لایق جناب تو نیست

عرق فشان ز خجالت بسان ابر بهار

کنم به خاک ره زایران درگاهت

همین درر که بسفتم به دست عجز نثار

پس از طواف تو چو رو به کربلا آرم

در آن مطاف اجل تنگ گیردم به کنار

بسر زنم گل آسودگی ز فیض حسین

در آن زمین فلک قدر تا به روز شمار

شها ثنای تو نبود مجال ناطقه ام

مرا چه حد که توانم شدن مدیح نگار

چو نیست مدح تو یارای من همان بهتر

که آشنا به دعایت کنم لب اظهار

گل سرسبد چرخ تا بود خورشید

به گرد مرکز خاک است تا فلک دوار

امیدم آنکه لگدکوب حادثات بود

تن عدوی تو مانند خاک راهگذار

چو این قصیده در آفاق طبل شهرت زد

خطاب یافت ریاض المناقب از ابرار

شمارهٔ ۱۵ - در منقبت حضرت امیرالمؤمنین علی ابن طالب علیه الصلواة و السلام

هزار شکر که سرمستم از شراب طهور

بری است شیشه ام از خاره و می ام از انگور

رساست مستی ام از جام همت سرشار

سزاست ساغرم از کاسهٔ سر فغفور

ز سنگسار غم از استخوان سوده تنم

به زخمهای درون بسته مرهم کافور

چه دل نهی به غم روزگار شرمت باد

که از تو خانه اندوه شد سرای سرور

مشو به وادی ظلمت سرای تن خرسند

ترا که در کف دل داده اند شمع شعور

به سرخ و زرد جهان دل منه که پیوسته

مزاج مرد نفور است از متاع غرور

سرور خاطرت از آسمان امید مدار

زمهربانی تو خاطری نشد مسرور

چو دستگیر ضعیفانی از بلا مهراس

بس است پردهٔ افت به خرمن از پر مور

ترا ز پهلوی خود گر رسد گزند سزاست

دلت زجوش هوس گشته خانهٔ زنبور

ز راز سینهٔ دلمردگان شدن آگاه

بود به دیدهٔ اهل تمیز کشف قبور

اگر چه پای دلم سوده گشت تا زانو

ولی به رفتن از خود ندارمش معذور

تو چون به کعبهٔ رفتن ز خویش ره بردی

به حیرتم که دگر آمدن به خود چه ضرور

ز درد عشق توام داغ حرز بازوی دل

ز فیض یاد تو غم در حریم سینه سرور

بیا مرو که دل غم کشیدهٔ ما را

بود ز آمدن و رفتن تو ماتم و سور

به هر خرابه که سرو تو در خرام آید

شود ز خانهٔ چشم نظارگی معمور

به زور گریه، دل یار را به درد آرم

که آب جا به دل سنگ می کند به مرور

کدام شب که نه از جذب نشتر مژه اش

رگم ز پوست برون جسته چون رگ طنبور

رخت ز پهلوی زلف است پر به دل نزدیک

که پیش پای نماید شبانگه آتش دور

به رنگ جوهر آئینه از رخ و زلفش

به پیچ و تاب اسیرم میان ظلمت و نور

ز گردن تو عیار است خون ناحق خلق

به رنگ بادهٔ لعل از صراحی بلور

برد ز یک گل رخسار صد گلستان فیض

کند نسیم نگه بر گل رخت چو عبور

چه حکمت است که نزدیک می شود با دل

بود مزاج تو چندانکه از مروت دور

ترا کسی که در آغوش خویش گیرد تنگ

بود چو کسوت فانوس گردآور نور

سفیدبختی عشاق صورتی دارد

اگر ز تیرگی آید برون شب دیجور

گره ز رشتهٔ تقدیر از نتوان کرد

شود کفت همه یک ناخن ار چو سم ستور

قماش خلعت هستی است اینکه می نگری

چو تار و پود بهم درشده سنین و شهور

ز فیض باطل دیوانگان مشو غافل

کز آتش دل ما روشن است شمع شعور

اگرچه سرمه شد او من غبار راه شدم

سزد که جوش زند خون رشک از رگ طور

نشد ز مهر بما نرم شانه گردد یار

کشیده ام ببرش چون کمان همیشه به زور

خوشا دلی که به ارباب درد می جوشد

مجو ز خاطر مسرور خلق فیض سرور

همیشه باد گرفتار درد بی دردی

دلی که نیست ز بیداد عافیت رنجور

به روی خاک نشین زنگ غم نمی باشد

اگر تو دیده وری آینه است نعل ستور

ز آسیا چه رسد دانه را به غیر شکست

مدار از فلک بی مدار چشم حضور

نشسته بر دلم از بس ز چرخ گرد ملال

چو شمع خلوت فانوس رفته زنده به گور

فلک به قصد گزندم به ثابت و سیار

کدام شب که نشوریده خانهٔ زنبور

گه کنایه مرا ریزه خوانی اغیار

فشانده سونش الماس در دل ناسور

کجا روم به که گویم که گشته است دلم

ز وضع اهل زمان تنگتر ز دیدهٔ مور

حذر ز محفل یاران این زمانه حذر

حذر ز خانهٔ زنبور یعنی از شر و شور

همه بدست و زبان در پی گزند هم اند

نه دوستی نه نمکخوارگی بود منظور

جدا ز هم چو شوند این جماعت از غیت

بهم زنند ز دنبال نیش چون زنبور

ز همگنان چنینم خدا نگهدارد

که جمله دیو سرشتند وز آدمیت دور

نظر به باطن شان حق به جانب همه است

که طبع شان بود از یکدگر همیشه نفور

شما که خوب توانید شد به صحبت خوب

ز همنشینی او باش بد شدن چه ضرور

قسم به صدق و صفای سحر که نبود و نیست

به جز نصیحت ازین گفتگو مرا منظور

خداگو است که من خیرخواهم احبابم

به خاطرم بدی هیچکس نکرده خطور

مرا که داده خدا منصب سخندانی

به غیر مدح سرائی چرا کنم مذکور

دگر ز ذکر که شمع زبان مرا افروخت

که طعنه زن شد ازو بر سحر شب دیجور

نسیم لطف خدیوی مگر وزید کزو

شنیده بودی دم عیسوی دل رنجور

شهنشهی که پی سجدهٔ درش هر شام

نهاد مهر سر بندگی به خاک از دور

شهنشهی که به درگاه قدر او فغفور

ز سر به خاک مذلت نهاد تاج غرور

شهنشهی که گرههای بیضهٔ فولاد

گشاده می شود از حکم او به ناخن مور

به رنگ غنچه زبان لخت خون به کاهش باد

کسی که شد به لبش غیر یاعلی مذکور

ز بیم شحنهٔ نهی تو تا به صبح نشور

غنوده دختر رز در مشیمهٔ انگور

به چشم صبح که گنجور نقد خورشید است

کشیده اند ز خاک در تو سرمهٔ نور

بدور شحنهٔ عدل تو می سزد که کند

چو مهره جا بسر مار بیضهٔ عصفور

رسد به عالم دل پیروت به آسانی

که گنج مخفی اسرار را تویی گنجور

سفیدبختی اعدای تیره باطن تو

نمونه ای بود از پرده های دیدهٔ کور

به جنب رای تو بی نور دیدهٔ خورشید

به پیش خلق تو صد خلد معترف به قصور

به جز ولای تو صوم و زکات مجزی نیست

به غیر مهر تو نبود نماز و ححج منظور

مخالف تو اگر در حیرم کعبه شود

چنان بود که به دیوار دست مالد کور

به ریگ بحر و بیابان محاسبان قضا

فضایل تو شمردند و ماند نامحصور

من فقیر ز فضلت چه می توانم گفت

به غیر اینکه شوم معترف به عجز و قصور

که داد مدح سرائیت می تواند داد

ز دامن صفتت کوته است دست شعور

ز حضرت تو الهی امید میدارم

که صبح روز جزا با وجود فسق و فجور

به دوزخم نفرستی که دوزخ دگر است

مرا به دشمن آل نبی شدن محشور

ز شعر و شاعریم اینقدر نتیجه بس است

که در زمانه به مداحی توام مشهور

بس است جایزهٔ نظم من همین جویا

که روز حشر شوم با سگان او محشور

شمارهٔ ۱۶ - در منقبت حضرت امام حسین (ع)‏

ز همتم نبود احتیاج با گوهر

که آبله است به کف چون صدف مرا گوهر

ز کاوش مژهٔ او فزود قدر دلم

مگو که سفته چو شد افتد از بهار گوهر

دلم ز عقدهٔ ابروی ناز بگشاید

که هست هم گره و هم گره گشا گوهر

به قطره های سرشکم مشابهت دارد

از آن به چشمم می آید آشنا گوهر

بود جلای وطن باعث ترقی جاه

رسد به تاج شهان از صدف جدا گوهر

سموم شعلهٔ آهم چو بگذرد بر بحر

جهد شراره صفت در صدف ز جا گوهر

چو دیده سوی تو بیند سرشک افشاند

که هست لایق روی تو رونما گوهر

نگشت ابلهٔ پای گرم رفتاران

درین محیط بسی خورده است پا گوهر

سرشک دیدهٔ گریان نشد نمی دانم

که بسته است به خود اینقدر چرا گوهر

‏ بهیچوجه نیارم برید ازو که مرا

به دل محبت او چون صفاست با گوهر

دوام فیض قناعت نگر که کرده ز بحر

تمام عمر به یک قطره اکتفا گوهر

چو اهل طبع گشایند دیدهٔ انصاف

کجا لطافت نظم من و کجا گوهر

به فرض با سخنم گر برابری جوید

به رنگ قطره شود آب از حیا گوهر

به جست و جوی معانی شوم چو گرم طلب

به جای آبله می افتدم به پا گوهر

مدام معنیم از دل سوی زبان آید

کشیده اند به تار نفس مرا گوهر

تن ضعیف مرا با معانی فربه

همان مناسبت رشته است با گوهر

چه کم شود ز سخن ناشناس قدر سخن

به روی زشت نمی افتد از صفا گوهر

اگر چه نظم تو جویا تمام چون گهر است

ولیک فرق ز گوهر بسی است تا گوهر

غزل سرودی زین پس به منقبت پرداز

ز بحر طبع برون ار بی بها گوهر

شه سریر امامت حسین ابن علی

که هست در نظرش کمتر از گیا گوهر

در یتیم محیط نبوتی شاها

رسانده است به دریا نسب ترا گوهر

نشانده است ید قدرت از پی ترصیع

ز جوهری چو تو بر تاج «انما» گوهر

بجز تو کآمدی از بضعهٔ نبی بوجود

که دیده از صدف بحر کبریا گوهر

مرکبست وجود تو از نبی و علی

زهی اصالت ذاتی و مرحبا گوهر

پی عطا شده با دستت آشنا گوهر

دگر چه دولت می خواهد از خدا گوهر

سحاب لطف تو چون سایه گسترد چه عجب

به جای باران بارد گر از هوا گوهر

به بحر گر فتد از خصم زرد روی تو عکس

شود به دریا همرنگ کهربا گوهر

سرشک ماتمیانت نشد از این جهت است

که اعتبار ندارد به چشم ما گوهر

ز بسکه دست سخای تو هر طرف افشاند

بود به دور تو در بحر کیمیا گوهر

اگر به عمان هر قطره گوهری گردد

کند به خرج عطای تو کی وفا گوهر

به خاک راه تو تا کرده ایم دیده سیاه

سرشک وار فتاده ز چشم ما گوهر

سگ در توام ای مقتدای عالمیان

کند به پاکی ذات من اقتدا گوهر

چراغ خلوت خورشید و ماه خواهد بود

زخاک راه تو یابد اگر جلا گوهر

به جبههٔ دلم از فیض نور بندگیت

برای کسب صفا آرد التجا گوهر

ز فیض ابر کف همتت عجب نبود

به جای دانه بروید گر از گیا گوهر

شوم چو مدح سرایندهٔ تو، می گردد

دلم محیط و دهانم صدف، ثناگوهر

صدف به پیش سخای تو سائل به کف است

به این امید که جودت کند عطا گوهر

همین بس است که بهر عطای بی برگان

رسیده است به دست تو مرحبا گوهر

اگر خموشی نشینم و گر ثنا خوانم

صدف صفت دهنم راست کار با گوهر

دلم ز بسکه بود گرم مدح پیرایی

شود فتد چو گره بر زبان مرا گوهر

مدام آب گره در گلوی خصم تو باد

شود صدف را در کام قطره تا گوهر

شمارهٔ ۱۷ - در منقبت حضرت امام زین العابدین صلوات الله علیه و آله

ز ابروی تو تفاوت بسی است تا شمشیر

کجا مهابت موج بلا، کجا شمشیر؟

چه کرده ام که به خونریزیم چو خار زگل

نشد ز پنجهٔ رنگین او جدا شمشیر

شهید عشقم و مانند شمع درگیرد

اگر دهند ز خاکسترم جلا شمشیر

همیشه از گره ابروش هراسانم

فزون ببرد با قبضه است تا شمشیر

به پیش ابروی او نیست قیمتی مه را

به قدر جوهر باشد گرانبها شمشیر

ز خون بسمل نازش نگار چون بندی

بود به دست تو زیباتر از حنا شمشیر

حذر ز صاف دلیهای خلق کاین قومند

برابر تو چو آئینه در قفا شمشیر

برآ ز خویش و بزن کوس خسروی که شود

چو از غلاف برآید جهان گشا شمشیر

فلک ز آه دلم شاید ار حذر نکند

که زال را نفتاده است کار با شمشیر

بگو به چرخ ستم پیشهٔ دنی پرور

چه نبست است ترا ای عجوزه با شمشیر

مصالح مه نو صرف بدر سازی کن

بود به آینه کار زنان نه با شمشیر

حذر ز آه من از سینه چون هوا گیرد

کند برهنه چو گردید کارها شمشیر

گشایدم گره از دل ز جنبش ابرو

به یک اشاره کند حل عقده ها شمشیر

به چنگ مهر ندیدی اگر هلال ببین

بدست حضرت سلطان اولیا شمشیر

علی ابن حسین آن شهی که از اعجاز

چو مهر در کف او شد جهان گشا شمشیر

به روز معرکه از هیبتش بود بیکار

بدست خصم چو دست ز تن جدا شمشیر

تپد در آرزوی استخوان دشمن او

میان بیضهٔ فولاد چون هما شمشیر

جهان به دور تو گردید مأمنی شاها

که هیچگه نزند برق برگیا شمشیر

به رزمگاه تو همچون نهنگ خونخواری

میان خون عدو می کمند شنا شمشیر

برآمدی چو به قصد غزا برای شگون

فلک ز ماه نو آورد رولفا شمشیر

به دستش از اثر آتش غضب در بزم

شعله کشید تیغ در عصا شمشیر

بغل گشاده ز روی غضب در بزم

فرود آری هر گه به مدعا شمشیر

بریده گاو زمین را عجب نباشد اگر

کند به پهلو ماهی چو خار جا شمشیر

ز فیض آنکه به دست تو آشنا شده است

توان بی وقت دعا کرد ذکر یا شمشیر

به یک نیام به سان دو مغز در یک پوست

ترا ظفر به کمر جا گرفته با شمشیر

کنی به معرکه هنگام تیغ رانی خصم

به قصد رد چو به شمشیرش آشنا شمشیر

جدا ز قبضه چنان در کفش بلند شود

که گوییا رگ ابری است بر هوا شمشیر

به هر چه تیغ فرو آوی اگر کوه است

شود دو لخت زهی دست و مرحبا شمشیر

چنانکه خط شعاعی ز پنجهٔ خورشید

کند ز پهلوی دستت نما نما شمشیر

براستی چو کنی امر در جهان چه عجب

شود به حکم تو گر راست چون عصا شمشیر

جهان ز پرتو خورشید تا بود روشن

بود نظام مهمات تا که با شمشیر

فلک به کام محبان خاندان تو باد

خورد عدوی تو دایم به اشتها شمشیر

شمارهٔ ۱۸ - در منقبت حضرت امام محمد باقر صلوات الله علیه و آله

شده است چشم تو همدست زلف در تسخیر

دو حلقهٔ دگر افزوده ای بر این زنجیر

ز صحن باغ برون آمدی قبا گلگون

چو خار رنگ گلت گشته است دامنگیر

طبیعتت بهوای بهار می ماند

هزار گونه بیابد به هر نفس تغییر

چه الفت است که هرگز جدا نمی گردد

دلم ز زلف تو مانند دانه از زنمجیر

به بزم وصل تو دل راه ناله را گم کمرد

خموش ماند ز حیرت چو بلبل تصویر

چسان ز ضعف قدم در ره تو بردارم

که نقش پا کندم کار حلقهٔ زنجیر

کند به پردهٔ چشمم همیشه دست خیال

شبیه روی تو با خامهٔ مژه، تصویر

ز هجر سلسلهٔ زلف او رسد شب و روز

به گوش من ز دل آواز نالهٔ زنجیر

خدیو کشور آگاهیم به کسوت فقر

کلاه کهکهی ام تاج و پوست تخت سریر

ز خویشتن بطلب هر چه خاطرت خواهد

قدم برون منه از خویش و گرد عالم گیر

بود چو مهر جهان زیردست مرتبه اش

اگر قلمرو دل را کسی کند تسخیر

خراب باد دلی کز غم تو بگریزد

که هست خانهٔ دل را شکستگی تعمیر

بریده باد خدایا دو دست بیدردی

که نیست ناخن او شمع داغ را گلگیر

جنون سرشته دلم پیش از دم ایجاد

چنان ز شوق تو دیوانه بود و بی تدبیر

که از فضای وجود و عدم برون می رفت

به دست عشق نمی بود اگر سر زنجیر

کسی که کشتهٔ بیداد اوست می داند

که همدم دم عیسی بود دم شمشیر

زتیره بختی اگر شکوه سر کنم ترسم

که همچو خامه بیالایدم زبان با قیر

زدرد عشق تو گر نکته ای کنم انشا

زبان خامه بنالد بحال من ز صریر

ببزم وصل تو از درد هجر می نالم

که موج اشک به پای نگاه شد زنجیر

ز آسمان بلا سنگ جور می بارد

سبو صفت سر خود را به هر دو دست بگیر

مباد گرم تپیدن شوی ز بیتابی

برنگ شعله ز آسیب صرصر تقدیر

درآ چو شمع فروزان به پردهٔ فاننوس

به زیر دامن حفظ خدیو کشور گیر

امام دنیی و عقبی محمد باقر

که طفل مکتب تدبیر اوست عالم پیر

براه روشن دین تو هر که رهرو گشت

به رنگ آینه شد نقش پاش عکس پذیر

شود ز فیض صفات سحاب جود تو سبز

به رنگ شهپر طوطی زبانم از تقریر

زبیم هیبت امر تو زود برگردد

زند جلالت اگر بانگ نهی بر تقدیر

ز چنگ مرگ مقدر برون تواند جست

نویسی ار تو به ایام عمر کس توفیر

هلال سایهٔ نعل سمند برق تکت

بود غبار سم توسن تو مهر منیر

ز تیغ شعله نژاد تو گر سخن گویم

زبان زبانهٔ آتش شود گه تقریر

به پشت گرمی حفظ تو آهوان شب تار

روند بر اثر روشنی دیدهٔ شیر

بهار فیض شود گر کند هواداری

نسیم خلق خوش تو به غنچهٔ تصویر

قدم ز بیشه برون گر نهد پی نخجیر

کند مهابت عدل تو پی به ناخن شیر

زهی شجاعت و غیرت که فتح و نصرت را

اسیر کرده به زنجیر جوهر شمشیر

زهی هنر که رباید ز خصم در پیکار

زحلقه های زره شست نیزه اش زهگیر

بسان موج بپیچد زبان طعن عدو

اگر ز جوهر شمشیر او کند تقریر

به رنگ برگ خزان دیدهٔ چنار به خاک

ز هیبتش فتد از شاخ دست پنجهٔ شیر

هزار پیکان از شست قدرتش در رزم

نشسته در دل دشمن چو دانه در زنجیر

کجاست قوت پرواز روح خصم ترا

اگر نه بال و پر قوتش شود پر تیر

تو آفتاب و بود توسن کبود تو چرخ

به دست مهر هلالی است در کفت شمشیر

به هر مصاف که سر خیل پر دلان باشی

نوای فتح تو گردد بلند از نی تیر

همای تیر تو هنگام رزم بنشیند

در استخوان عدویت چو شست در زهگیر

به روز معرکه رزقی نمی خورد جز گرز

چرا ز جان نشود خصم کینه جوی تو سیر

تو آفتابی و من شبنمم، وجود مرا

به پشت گرمی احسان زخاک ره برگیر

امیدم آنکه به کشت امید بدخواهت

به جای باران بارد شرر ز ابر مطیر

شمارهٔ ۱۹ - در منقبت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام

بی خرد را نبود بهره ز ارباب هنر

قیمت رشته به بالا نرود از گوهر

روزی ام بسکه به سختی رسد از گردش چرخ

استخوان شد به گلو قطرهٔ آبم چو گهر

شاید از مخمصهٔ حادثه بتوانی جست

گر توانی شدن از چنبر افلاک بدر

کی به جام هوست صفا تمنا ریزد

شیشهٔ چرخ که پر درد بود تا به کمر

ز آتش دل که جهانسوز بود شعلهٔ او

نشد امشب مژه ای گرم کنم تا به سحر

یافتم بسکه ز سنگین دلی چرخ شکست

استخوان در تن زارم شده چون عقد گهر

هر نفس بینمش از بسکه به رنگی در خواب

گشته در زیر سرم بوقلمون بالش پر

بسکه در سر هوس دیدن رویش دارم

دیده نرگس صفتم می دمد از کاسهٔ سر

می کند با دل و دین چشم فرنگی نسبش

آنچه هرگز نپسندد به مسلمان کافر

پیچ و تابش به نظر تا که دو چندان گردد

رشتهٔ جان مرا تافته با موی کمر

مردمک ریخت ز چشمم چو سیاهی از داغ

آه در گریه رسانیدم شب را به سحر

ترسم از ضعف مبادا روم از خاطر یار

در نیابم به تصور شدم از بس لاغر

خیزد از بیم تو بندم چو لب خاموشی

آهم از سینهٔ پر داغ چو دود از مجمر

می گزد بی تو ز بس باده مرا می بینم

نیش عقرب ز رگ تلخی می در ساغر

می کشد در شب هجران توام یاد شراب

موج می بی تو زند بر رگ جانم نشتر

خواهش توبه به سر آرزوی می بر لب

دشمن باده ام و تشنهٔ خون ساغر

زود باشد که نماند اثری از تن زار

شمع سان گر بگشائیم به روی تو نظر

پند با هر که نصیحت نپذیرد عیب است

خجلت از زشتی انگاره کشد سوهانگر

به غم هجر تو راضی شدم از دیدن غیر

بد بود بهتر از آن چیز که باشد بدتر

حیف باشد ز تو زین بیش غزل پیرایی

گرچه جویا بر ارباب شعور است هنر

وقت آن شد که وضو ساخته از زمزم چشم

سرکنی منقبت سرور والا گوهر

آنکه از هیبت نامش چو برانم به زبان

لرزهٔ بید درافتد به تن کوه و کمر

وارث علم نبی ساقی حوض کوثر

فاتح قلعهٔ خیبر شه مردان حیدر

هم به قدر تو مگر نسبت قدر تو دهم

که ازو مرتبه ای نیست دگر بالاتر

طائر و هم که بر کنگر قدر تو رسد

که درین ره سپر انداخت ملک از شهپر

حکمرانی به تو زیباست که تا کرده گذار

به زبان منع می و نغمه ات ای فخر بشر

خون دل خورد گل از نسبت شکل قدحی

خشک شد بر لب مرغان چمن نغمهٔ تر

رنگ از واهمهٔ نهی تو تا باخت کند

صاف لعلی به قدح جلوهٔ آب گوهر

از نهیب غضبت چون ز صراحی می لعل

نغمه خوی گردد و ریزد ز لب خنیاگر

والی مملکت فضل شه هر دو سراست

بس بود شاهد این دعوی من تیغ دو سر

آن شهنشاه جهانی که به حکم کرمت

ابر جود تو کند بر سر دریا چو گذر

فیض اندوز شود بسکه حباب و موجش

این یکی درج گهر گردد و آن عقد گهر

بشکند جرأت رزم تو دل شیران را

بگسلد هیبت قهر تو ز کهسار کمر

ای خوش آندم که ز شمشیر تو افتد دم رزم

کشتی عمر بداندیش تو در موج خطر

جلوهٔ شعله جواله کند گردابش

برق تیغت چو نماید به دل بحر گذر

ترسم آندم که چو در بحر دراندازد عکس

شیر پستان صدف را برد از طفل گهر

اژدر تیغ تو تا میل جگرخائی کرد

همچو گلبن ز سراپای عدو رست جگر

با حباب آنچه به دریا نکند صدمهٔ موج

خصم را ضربت تیغ تو کند با مغفر

دشمن روسیه تست شکار تیغت

برق خورده به سیاهی زند آری یکسر

حلقهٔ جوهر شمشیر تو چون گردابی است

که گشاده است بر اعدای تو آغوش خطر

هست از تیغ علی تا به عصای موسی

آنقدر فرق که دارند گلیم و حیدر

اژدهایش ز هر چشمهٔ جوهر جوشد

گر عصا شد به کف موسی عمران اژدر

خصم را در دم رزم تو ز بیم تیغت

بر مژه خشک شود اشک چو آب خنجر

بحر آراسته بر خویشتن از موج و حباب

روز کین خواهی بدخواه تو شمشیر و سپر

نه همین بحر که آراست سلاح پیکار

بهر اعدای تو کهسار هم از تیغ و کمر

تشنهٔ خون عدوی تو بود تا باشد

سیر ازین آب نگردید چو ماهی خنجر

بحر جودت چو زند موج به دریا، ریزد

ماهی از فلس به حکم کرمت زر به سپر

جوهر تیغ تو گر عکس به بحر اندازد

هر حبابش بود از مایه وری مشت گهر

دود مجمر صفت آید ز دماغش بیرون

خصم را شد ز خدنگت چو مشبک مغفر

بر زبان قلمم در صفت یکرانت

مطلعی آمده از مطلع اول خوشتر

از تنومندی و یال و گره دم به نظر

فلک و خط شعاعی بود و قرص قمر

یا مگر گشتی نوح ست کز اعجاز علی

می کند طی صحاری ز بحار آسان تر

سربلندیش بود عرشه، نفس باد مراد

بادبان دامن زین است و رکابش لنگر

آن پری چهره که از حیرت نظارهٔ او

خشک بر جای بماند چو مژه تار نظر

از خوی و سینهٔ پهن و کفل و موی میان

جلوه گر گشته از و بحر و برو کوه و کمر

آنکه در عرصهٔ امکان بود از سرعت سیر

رفتن و آمدنش زودتر از نور بصر

خسرو رای تو آنجا که زند خیمه چو مهر

سزد از خط شعاعیش طناب و چادر

مایه ور کرده سخایت ز گهر دریا را

چرخ را داده عطای تو کمر از محور

همه را خلعت زیبندهٔ هستی از تست

چارقب داده سخایت ز عناصر به بشر

ماه می بود سیه روی تر از بدخواهت

گر گل مهر تو هر شام نمی زد بر سر

کاغذ صبح و سیاهی شب آخر گشتی

گر نوشتی ز عطای تو عطارد دفتر

زهره از بیم تو ماند به چراغ فانوس

بسکه دزدیده سر شرم به زیر معجر

مهر تا جیره خور مطبخ رای تو نبود

بود بر قرص مه از گرسنه چشمیش نظر

خون خصم تو چو بر خاک نریزد مریخ

آفتابش زند از خط شعاعی خنجر

مشتری یافته تشریف غلامی ز درت

کرده زان حله انوار سعادت در بر

گر زحل بهره ور از سایهٔ لطف تو شود

مشتری وار نهد تاج سعادت بر سر

می زنم بر سر اقبال گل باغ مراد

گر گذارد بسرم داغ غلامی قنبر

این سراپاست بس از فضل توام جلدوی شعر

کاندر آن روز که افلاک شود زیر و زبر

یا علی گوی سر از خاک برآرم چون گل

یا علی گوی نهم پا به فضای محشر

باد خاک در تو زیب ده تارک من

تا ز خورشید بود بر سر گردون افسر

شمارهٔ ۲۰ - در منقبت امام مهدی (ع)‏

در فصل دی شده است به زور سنان برف

روی زمین مسخر صاحبقران برف

چون اخگری که در تل خاکستری بود

مهر منیر گم شده اندر میان برف

بارد بدان مثابه که گویی مگر توان

بر بام چرخ بر شدن از ریسمان برف

آتش به اضطراب فتد در نهاد سنگ

خارا شکاف آمده از بس سنان برف

بارد مه فرا فرو بازار او بود

با آنکه تخته شد ز یخ اکنون دکان برف

مهتاب بسته شد ز برودت به روی خاک

چندان کزو فتاده همه در گمان برف

گوی زمین عجب که به این صدمهٔ دمه

سالم برون جهد ز خم صولجان برف

خورشید گاهی ار به غلط روی خود نمود

چون نوعروس آمده در پرنیان برف

لرزان به چله خانهٔ جدی، آفتاب شد

از بیم آنکه چله شد اکنون کمان برف

نزدیک شد که پشت فلک بر زمین رسد

شد بسکه زیر چاق جهان پهلوان برف

از سبزه ای که رسته ته سنگ جابجا

گسترده بساط زمر نشان برف

از بس خنک چونکهٔ ابر است در نظر

خورشید گوییا بود از دودمان برف

تنها نه روی روز بود تیره و کبود

در فصل دی ز سیلی باد و زان برف

چون مردمک بدیده ز دم سردی هوا

شبهای تیره غنچه شده در میان برف

استاد برف و، برق همان گرم جستن است

مانده است آتشی ز پس کاروان برف

بر روی هم فتاده ز بس برف کوه کوه

بالا کار زمین در زمان برف

از جان چرا نه سیر شوند اهل روزگار

سرما خورند بر سر دستار خوان برف

از بسکه تیغ موج هوا را برندگی است

بر خاک ریزه ریزه فتاد استخوان برف

بنواختیش مهر برین گر به روی گرم

از جوش خجلت آب شدی میهمان برف

در جدی و دلو روی به سختی نهاده است

زانرو دو چله تعبیه شد بر کمان برف

کهسار را نموده مشبک چو شان شهد

خارا شکاف ناوک زورین کمان برف

سرما ستم به خلق کند گرچه گشته است

تخت زمین نشیمن نوشیروان برف

از جور دی کجا رود این کس که جاده ها

چون رشتهٔ گهر شده پنهان میان برف

چون در خزان که فصل گل زعفران بود

گر دیده نوبهار زمان خزان برف

بازار کرسی و فلک اکنون فسرده شد

گرمی نمانده است مگر در دکان برف

گردیده است مایه ور خرمی نبات

کز هند ابر تیره رسید ارمغان برف

آتش زبس فسرده شد از سردی هوا

هجرت کند ز سنگ به دارلامان برف

زاینده رود اشک ز هر چشم چشمه ریخت

کهسار دیده تا ستم بیکران برف

خالی شد از شرار چو نار فسرده سنگ

از بس شکنجه دید ز بار گران برف

آید جلو گسسته به تسخیر کوه و دشت

هر چند گردباد ببیچد عنان برف

هر موی گر زبان دگر بر تنم شود

جویا به انتها نرسد داستان برف

شد وقت آنکه منقبتی سر کنم به درد

شاید ز یمن آن بسر آید زمان برف

مهدی هادی آنکه بود نور صبحدم

بر خاک ره فتادهٔ قدرش به سان برف

از شرم شان و منزلت و قدر آن جناب

پیر فلک کشیده به سر طیلسان برف

در شعر بافخانهٔ حفظ تو می توان

والای شعله بافتن از پود و تان برف

خورشید سربرهنه پی شکوه آمده است

بر درگه تو از ستم بیکران برف

شاید به حکم حفظ تو گر تیغ مهر را

سامان دهند قبضه اش از استخوان برف

ترتیب داده حفظ تو در موسم تموز

از نور آفتاب برین سایبان برف

جز نقره خنگ توسن صرصر خرام تو

کی دیده کس به روی زمین آسمان برف

بر ابلق زمانه پی ساز روز جنگ

افکنده است حکم تو بر گستوان برف

کاش آفتاب حکم تو شمشیر کین کشد

کردی به قتل عام روا نهروان برف

تا در بساط دهر بود نام نوبهار

در عرصهٔ وجود بود تا نشان برف

بادا سفید روی غلامان درگهت

پیوسته همچو روی زمین در زمان برف

شمارهٔ ۲۱ - در منقبت حضرت امیرالمؤمنین علی ابن ابی طالب علیه الصلوات والسلام

فصل آن شد که بی سیر جهان پیرفلک

پیش چشم از مه و خورشید گذارد عینک

هر طرف از پی آرامش سلطان بهار

افکند سبزهٔ نورسته ز مخمل دوشک

دامن کوه کشد ابر بهاران از آب

کز رگ سنگ زده خون شقایق تیرک

مخمل سبزه شود خوابگه شاهد دشت

کوه بر سر کشد از ابر چو رندان کپنک

سوی غبرا که شد آراسته از گل، چو عروس

عشقبازانه زند چرخ ز انجم چشمک

سنبل و گل بهم آمیخته چون عارض و زلف

نسبت نسترن و لاله چو داغ است و نمک

بر گل از بسکه فتد گوهر شبنم هر صبح

شاخ گل تاج مرصع بنهد بر تارک

ندهد باد صبا تا زر گل را برباد

بسپرداری او خاسته از جا سپرک

تا به مهد چمن آسودگیش گردد بیش

شاخ پیچیده به غنداق ز غنچه کودک

از نسیم سحری سودن اوراق بهم

گرو حسن صدا برده ز طنبور و غچک

سبزه در صحن چمن تا جهد از جا می خواست

گلبن از ریشه به بازیچه دواند موشک

باغ مستغنی از احسان سحاب است امروز

موج گل داده طراوت به ریاحین یک یک

زر ازان جمع کند غنچه که شاید روزی

خرج سازد به نثار شه او رنگ فلک

برگ سوسن همه شد صرف زبان آرایی

تا شود مدح سگالندهٔ آن فخر ملک

شیر یزدان پسر عم نبی زوج بتول

هست کافر به یقین آنکه به او دارد شک

ای که با پایهٔ قدر تو بود اوج حضیض

هست در جنب شکوه تو بزرگی کوچک

کند با حدت تیغ دو زبانت تیزی

لنگ با پویهٔ یکران سبک سیرت تک

پیرو دین ترا قعر درک عرش برین

دشمن جاه ترا عرش برین قعر درک

پی در یوزهٔ انوار ز رایت هر روز

صبح از جیب ز خورشید برآرد صحنک

پنجه در پنجهٔ شیران جهان چون نکند

روبه از پشتی حفظ تو چو گردد شیرک

مسند جاه ترا عرش برین زیبد فرش

خیمهٔ قدر ترا پایهٔ کرسی دیرک

شحنهٔ شرع تو تا تیغ سیاست افراخت

بی سر و دم شده از پهلوی طنبور خرک

تا تواند شدن از عالم هستی بیرون

پر برآورد ز بیمت بط می چون اردک

بر زبان رفت اگر نام تو در بزم شراب

خون شد از بیم می ناب در اندام بطک

اگر انسان همگی لشکر شیطان باشند

راندش شحنهٔ حکم تو به ضرب دگنک

این دو مطلع که به مدح تو آمد به زبان

بی تکلف گهر گوش ملک شد هر یک

شمارهٔ ۲۲ - تجدید مطلع

چون بلرزند ز بیعت چه زمین و چه فلک

گردد از ماه جدا نور و ز ماهی پولک

پیش پیش جلوی قدر تو زیبد ز فلک

شاطر مهر کشد خدنگ جهان گرد یدک

نیست مانندتری جز تو رسول الله را

هست از ذات تو اوصاف پیمبر مدرک

هیبت قهر تو گر لرزه به گردون فکند

چون عرق ریزد از افلاک کواکب یک یک

جز ولای تو ز کس چشم امیدم نبود

به جز این حبل متین نیست مرا مستمسک

زیرک از دشمنی دین تو باشد ابله

ابله از فیض تولای تو گردد زیرک

لطف دربارهٔ خصم تو غضب می گردد

کار آتش کند آبی که فتد در آهک

تا بپوشد ز جهان چشم در آتش باشد

بهر خود ساخته بدخواه تو از گور کلک

گر جنابت شدی از جانب یزدان مامور

که ز شمشیر تو خصم تو شود مستهلک

نقش غیر از ورق دهر به فرمان اله

گز لک خشم تو چون نقطهٔ شک کردی حک

جلوهٔ ظاهرت ای شمع هدا بعد از غیر

هیچ شک نیست که باشد چو یقین بعد از شک

بیند آنرا که درون تیرهٔ بی اخلاصی

سرب ریزد به گلو شحنهٔ حکمت چو تفک

خانهٔ خصم تو ای کاش که ویران می ساخت

ماه نو چون نزند فیل فلک را به کجک

هست دین تو طریقی که در آتش باشد

هر که یک گام چپ و راست فتد زین مسلک

نتوان برد برون از دل ما حب علی

نور از مهر جهانتاب نگردد منفک

وسعت آباد جهان تا بود آباد ز مهر

تنگ بادا دل خصم تو چو چشم ازبک

شمارهٔ ۲۳ - در منقبت حضرت امام محمد تقی (ع)‏

در برم حیرت روی تو ز بس دارد تنگ

مانده تار نگهم خشک بسان رگ سنگ

در خیال تو چو آهم پر پرواز گشود

ریخت بر روی هوا گردهٔ تصویر فرنگ

در بلا بودنت از بیم بلا به باشد

شیشه را در دل ها را نرسد آفت سنگ

آشنایی مکن ای موج به بحری که منم

مأمنی نیست درین ورطه به جز کان نهنگ

خسرو عشق خدیوی است که شایستهٔ اوست

موج خون لشکر و دل مملکت و داغ اورنگ

نکهت سنبل و گل گرد رهم می زیبد

چون به یاد رخ و زلفی روم از رنگ به رنگ

چون عرسی که به مشاطه کند بدخوئی

از حیا چشم تو با سرمه بود بر سر جنگ

نگهم رشتهٔ یاقوت ز رویش برگشت

چید از بس زگلستان جمالش گل رنگ

می چکد خون غم از دیدهٔ سیاره اگر

زهره تار نفسم را کند ابریشم چنگ

شکرین لعل تو گر عکس به جام اندازد

رگ تلخی به در آرد ز شراب گل رنگ

نفس از یاد خط سبز تو در سینه مرا

چون نسیمی است خرامان شده بر روی النگ

دل پر داغ اسیران تو در کلفت غم

خو گرفته است به آرام چو در کوه پلنگ

خوش نماتر شده از وسمه خم ابرویش

جوهر افزوده برین تیغ زآلایش زنگ

ناله در سینه ام از بستن لب تنگ آمد

خیزد از تار نگاهم چه عجب گر آهنگ

دشنه و تیغ بیار است ز ابرو و مژه

ترک چشم تو که همواره بود بر سر جنگ

قد کشد شعلهٔ آهی شده از سینهٔ کوه

از دلم داغ اگر وام کند پشت پلنگ

اضطرابم ز ره شوق به صحرا پی برد

که درو رم بود آرام شتاب است درنگ

شوق شد هادی راهم چه عجب در هر گام

پیش رفتم اگر از نقش قدم صد فرسنگ

چند در وصف گل و لاله و سنبل جویا

در زمین غزل از خون جگر ریزم رنگ

می زنم بر سر اقبال خود از گلشن فکر

گل مدح تقی آن پادشه هفت اورنگ

آن شهنشاه که از هیبت تیغ دو دمش

ز شب و روز فلک می رود از رنگ به رنگ

از نسیم دم تیغش گل زخمی که شکفت

تا ابد خنده زنان است چو سوفار خدنگ

سایه پرورد وقارش پرکاهی که بود

به گران باری او کوه نگردد هم سنگ

پردلان را بهخموشی چو کند امر سزد

گر ز باروت بریزد به گلو سرمه تفنگ

گر خورد آب از ابر کف با نیرویش

پنجهٔ گل به دل سنگ بیفشارد چنگ

کسوت فقر کند در بر نخوت منشان

عدل او داده سراپای مرقع به پلنگ

عجبی نیست برآرد به کف خصم تو رنگ

عکس او ریخته در ساغر آئینه شرنگ

زاغ از گلشن فیض تو چو طاووس بهشت

بستهٔ گل به سر و دوش کشد رنگارنگ

نو سوادی بود از مکتب رایت بینش

طفلی از مدرسهٔ فضل تو باشد فرهنگ

چون حصا ری که فتد کنگرش از صدمهٔ توپ

اره افتاده گه قهر تو از پشت نهنگ

آن امامی تو که از منزلت قدر ترا

سزد از شهپر جبریل بود پر خدنگ

آن امیری تو که در مملکت چرخ زحل

از غلامان سیاه تو بود یک سرهنگ

آن حکیمی تو که از حکم قضا جریانت

بهم آمیخته چون شیر و شکر شهد و شرنگ

بر ضعیفان چون فتد سایهٔ دست تو سزد

کز پر خویش کشد تیغ به شهباز کلنگ

از خداوند دو عالم به دعا می خواهم

که دهد خصم ترا شیرهٔ جان طعم شرنگ

شمارهٔ ۲۴ - در نعت پیامبر صلی الله علیه و آله

شده است بسکه گزیدم ز زشتی اعمال

چو شانه در کفم انگشتها خلال خلال

نشد ز چنگ تمنا خلاص مرغ دلم

که هست رشتهٔ پایش درازی آمال

اگرچه در قفس غم بریخت بال و پرم

نمی شود ز هواهای نفس فارغ بال

ز آه طرح زمین افکنم بهروی هوای

نشسته بسکه به روی دلم غبار ملال

یکی است با دهن ما چو غنچه سرانگشت

گزیده ایم ز بس از ندامت افعال

چنان ز خلق بریدم که عمرها شده است

کسی به سر نگذشته مرا به جز مه و سال

فتاده ام ز سراسیمگی به خاک درت

به رنگ عکس در آب روان پریشان حال

بیا که خوبتر از گردش پیاله بود

ز دیدن تو مرا هر قدر بگردد حال

شب وصال زنم می به طاق ابرویت

نکوست دیدن شمشیر شام عید به فال

به هر کجا گذرد باشد از تماشایی

هزار چشم چو طاووس مستش از دنبال

طراوت گل رخسار او ز حد افزود

مباد نشر کند بر رخش سیاهی خال

به سرو و گل ز عطاهای تست قامت و رنگ

بزرگ و خرد چمن از تو گشته اند نهال

ز بسکه خیره سر افتاده است مژگانش

ز بس نزاکت رخسار آن پری تمثال

به جنبش آید اگر سایهٔ سر مژه اش

شود ز صفحهٔ رخسار محو نقطهٔ خال

به رنگ بلبل تصویر غنچه کی سازد

چنین که طائر شوقم گشاده سوی بال

به خون نشسته گل از رشک رنگ رخسارت

ز جای جسته به تعظیم قامت تو نهال

تمام دیده شد از بس به دیدن تو سزد

اگر معالج درد دلم شود کحال

نسیم آه ز دل با شمیم یار آید

چنانکه بوی گل آرد ز باغ باد شمال

بده به کاهش اندام تن که چون مه نو

ز عشق هر که نکاهد نمی رسد به کمال

کجا روم به که گویم که بر جبین دلم

نشسته بر سر هم دشت دشت گرد ملال

به قدر موی اگر دولت کس افزاید

ز ابلهی چو ستوران به خویش بندد یال

نشست آنکه زمانی به زین ز بی مغزی

چو طبل با بچیند به خویش دنگ و دوال

کسیکه مالک یا اسب گشت نمرودی است

کسی که صاحب ی خر شود بوی دجال

درین زمانه هنر جز زبان درازی نیست

دهند خلق به طول کلام عرض کمال

کدورتم شده از حد فزون چه چاره کنم

چنین که روی دلم را گرفته گرد ملال

مگر به راه خدیوی کنم جبین سائی

که هست درگه او آسمان جاه و جلال

محمد عربی برگزیدهٔ واجب

که با ارادهٔ او ممکنست و بوده محال

چه جوهر است ندانم همین قدر دانم

که آفرینش ازو یافت فیض حسن کمال

بود ز سجدهٔ درگاه قدر او محروم

فرشتگان سماوات را جبین خیال

سحر همیشه پی روزیانه دارانش

ز آفتاب برون آرد از بغل مکیال

چشیده اند زخوان عطاش شیرهٔ جان

از آن همیشه سرانگشت می مکند اطفال

چو سایه افکند ابر شفاعتش در حشر

به نیم قطره بشوید ز خلق لوث و بال

اگر به طائر خورشید منع سیر کنی

به رنگ غنچهٔ گل جمع می کند پر و بال

به یاد گرمی قهر تو خصم را به بدن

اناروار زند قطره قطره خون تبخال

پیام خاک در تست با صبا که رسید

جبین سجده اش از شش جهت به استقبال

نسیم گلشن لطفت چو رو نهد سوی دشت

ز شاخ خویش زند شاخ گل به فرق غزال

اگر ز کوه وقار تو بیضهٔ فولاد

بدست آینه سازی فتد به فرض محال

به رنگ کاغذ تصویر بر نمی خیزد

ز روی صفحهٔ آئینه اولین تمثال

هوای طوف تو مرغی که در سرش افتاد

درون بیضه رسانید غنچه سان پر و بال

چو آه از لب عشاق سرو در گلزار

به آبیاری لطف تو قد کخشد فی الحال

بود به چشم غزالان چو دستهٔ گل و خار

به دور عدل تو افراخت شیر اگر چنگال

چنین که گشته خصومت بدل به مهر امروز

بود به عهد تو داغ پلنگ چشم غزال

زمان حال بماند به جای تا دم حشر

کند چو حکم تو منع گذشتن مه و سال

ز یاد گرز گرانت در استخوان عدو

شکست یافته ره همچو قرعهٔ رمال

چنین که شحنهٔ عدل تو دست ظالم را

نمود کوته از عاجز پریشان حال

ز دست کنده شود ناخنش هلال صفت

زند به دامن گل شیر نر اگر چنگال

لب طمع به زمان سخاش نگشاید

به دور بخشش او لال شد زبان سوال

خورد چمن چو ز ابر حمایتش آبی

فرو برد به دل سنگ خاره گل چنگال

فروغ بندگیش بر جبین هر که بود

سزد چو سایه دود آفتابش از دنبال

به دستگیری لطفش مگر برون آید

چنین که رفته دلم زیر کوه و زر و وبال

ازین قصیده مگر مصرعی شنیده که چرخ

به وجد آمده مانند پیر صاحب حال

شها بس است همین بهره از وجود مرا

که سروری چو ترا گشته ام مدیح سگال

همیشه باد در فیض بسته بر خصمت

چو چشم بینش کور و لب تکلم لال

مدام حال من از روز پیش خوشتر باد

ز فیض نعت نبی یا محول الاحوال

شمارهٔ ۲۵ - در منقبت حضرت امیر علیه السلام

راز پنهان غنچه را کرد از لب اظهار گل

از در و دیوار گلشن می کند اسرار گل

صبحدم در ساحت گلشن به تحریک نسیم

هر طرف در گردش آرد ساغر سرشار گل

چون رگ گل می دود در برگ گل تار نگاه

در نظر می آید از بس هر طرف بسیار گل

از هجوم گل ز بس تنگ است جا در کوه و دشت

باز پس گردد چو خون در باطن اشجار گل

در کف پا می دواند ریشه از فرط نمو

گر گذاری همچو شمع بزم بر دستار گل

دور نبود بسکه دارد خاک استعداد فیض

گر به رنگ غنچه گردد مهرهٔ دیوار گل

هر سر خاری جدا در صحن گلشن غنچه را

می نهد انگشت بر لب تا کند اسرار گل

هر دم از رنگی به رنگی می رود از بس هوا

چون پر طاووس گردیده است مینا کار گل

بوسه ها را گلرخان در کنج لب می پرورند

با بهار است و شده آبستن اثمار گل

دور نبود گر ز تأثیر هوای نوبهار

در کف ساقی شود پیمانهٔ سرشار گل

همچو گل ریزی که ریزد آتش گلها ازو

ریخت باد صبحگاهی از درخت نار گل

عقد یاقوتی است کز کان منتظم آید برون

یا ز تأثیر هوا رست از رگ کهسار گل

همچو مژگانم که لخت دل ببار آورده است

رسته در فصل بهاران از سر هر خار گل

این غزل از گوش دل بشنو که هر صبح بهار

با زبان بی زبانی می کند تکرار گل

شمارهٔ ۲۶ - قصیده

ای ترا پروانه شد بر آتش رخسار گل

بال افشان بر گل روی تو بلبل وار گل

تا سحر از غنچه در فکر دهان تنگ تست

سر به زانوی خموشی با دل افکار گل

هر که شد روی تو شمع محفل اندیشه اش

ریخت در جیب و کنار از دیدهٔ خونبار گل

می نماید عارضت از حلقهٔ زلف سیاه

داده از فیض هوا یا شاخ سنبل بار گل

ساغر عیشش ز خون دل لبالب گشته است

بسکه دارد خارخار آن گل بی خار گل

از پرپرویی دماغ دل مشوش شد مرا

کز دو زلفش بشنود بویی اگر یکبار گل

می دود همچون شرر در کاغذ آتش زده

هر طرف دیوانه سان در ساحت گلزار گل

بسکه هر عضو بت من در صفا همچون گلست

دسته دسته گوییا از رشتهٔ زنار گل

آب شد شوخ من از شرم هجوم عاشقان

می دهد اینجا گلاب از گرمی بازار گل

عاشقان را دیدهٔ خونبار سازد سرخروی

گلبن حسنت چنان کز باده آرد بار گل

صبحدم از آتش صهبا که شد گلگشت باغ

هر قدر افروختی گردید بی مقدار گل

گر همه درد است جام می سرت گردم بگیر

‏ تا به کام دل توانم چید ازان رخسار گل

فی المثل گر شد غبار آلود آب جویبار

کی فتد از آب و رنگ خویش در گلزار گل

طالب آب حیاتی می به همواری بنوش

همچو آب جو که سوی خود کشد هموار گل

بنگر از گلزار حال کاروان عمر را

سرو می بندد میان و می گشاید بار گل

وصف گلشن گوی جویا کز زبان رنگ و بوی

می کند بی اختیار اوصاف خود تکرار گل

در چنین فصلی چه غم کز انبساط نوبهار

غنچه آسا شد گره در سینهٔ افگار گل

مژده می نوشان که از کیفیت آب و هوا

ساغر لبریز می گردید بر دستار گل

اهل صورت را برنگ، ارباب معنی را به بوی

دل به نیرنگی ز هر کس می برد عیار گل

سروقدان را هوای باغ خندان کرده است

با نسیم صبحدم می ریزد از اشجار گل

بی می از کیفیت گلزار نتوان بهره یافت

ساغر خالی بود در دیدهٔ هشیار گل

همچنان کز سینهٔ پرداغ خیزد نخل آه

کرده از جوش نمو تا ریشهٔ اشجار گل

هر سحر موج هوا می پاشد از شبنم گلاب

تا ز خواب ناز گردد در چمن بیدار گل

شد هوا از بس نشاط انگیز پیر چرخ هم

زد ز خورشید برین بر گنبد دستار گل

بوی گل در ساحت گلشن عبیر افشان شده

یا فشانده گرد راه حیدر کرار گل

آنکه باد گلشن خلقش چو بر دریا وزد

غنچه سان گردد گهر در قعر دریا بار گل

گر هواداری کند حفظش مزاج دهر را

چار فصل از جوش آب و رنگ گردد چار گل

تا بمالد بر غبار راهش از روی نیاز

گشته در صحن گلستان جمله تن رخسار گل

خارخار روضه ای دارم که در وی صبح و شام

هر طرف ریزد ز نقش جبههٔ زوار گل

همچو بلبل هر سحرگه گشته با باد نسیم

در تمنای طواف مرقدش طیار گل

تا زبانی در خور توصیف او سامان دهد

بلبل مدحت سرا بگرفته در منقار گل

من کجا و حق مدحت سنجی ذاتش کجا

ار زبانم می کند زین جرأت استغفار گل

اینقدر دانم که بر فرق کمال خویش زد

آفرینش از وجود حیدر کرار گل

تا مگر روزی نثار رهگذار او کند

بسته دل از غنچگی بر درهم و دینار گل

بر نسیمی کز غبار درگهش آرد به بام

می کند مشت زر خود هر سحر ایثار گل

در فضای گلشن خلقش ز بهر آشیان

آورد بلبل به جای خار در منقار گل

روز هیجا خنجرش لخت دل دشمن ربود

ریخت از باد بهاری یا به روی خار گل

دشمنانش را به تن زخم از دم شمشیر او

تازه می گردد چنان کز آب دریا بار گل

غازیان را در رکابش تیغها پرخون بود

یا زباد بهاری ریخت در انهار گل

روز و شب را کرده دامن دامن از فرط کرم

باغبان گلشن الطاف او ایثار گل

شام را بر سر گل سوری زد از جوش شفق

ریخت در جیب سحر را ثابت و سیار گل

من کیم جویا که در وصفش توانم دم زدن

گرچه پیش شعر رنگینم بود چون خار گل

در ثنا پیرائیش با این فصاحت عاجزم

با وجود صد زبان عاریست از گفتار گل

از نفس مرغ دعا را به که بال و پر دهم

همچو باد صبحدم کز وی شود طیار گل

تا بود در روزگار آئین نوروز و بهار

تا بروید خار بر دیوار و در گلزار گل

گلبن آرد در ریاض دشمنانش خار بار

خاربن در بوستان دوستانش بار گل

این قصیده را نهم گلدسته گر نامش سزاست

دسته الحق بسته ام از رشتهٔ افکار گل

شمارهٔ ۲۷ - در منقبت حضرت امام جعفر صادق (ع)‏

ندیدم خویش را تا جلوهٔ حسن ترا دیدم

گشودم تا برویت دیده همچون شمع کاهیدم

هوا گیرد چو آهم نالهٔ زنجیر برخیزد

به یاد طره ای بر خویش شبها بسکه پیچیدم

به راه انتظار او فشار غم ز بس خوردم

شدم یک قطرهٔ خون و چو اشک از دیده پاشیدم

به ذوق شاهد یادت که حسنش باد روز افزون

درون خلوت دل چون نفس خود را بدزدیدم

شراب وصل در کام دلم کی چاشنی بخشد

ز بس با شاهد یاد تو عمری شوق ورزیدم

نبود از عاشق و معشوق نامی در جهان پیدا

که من خون بودم و از چشم حسرت می تراویدم

چرا بر خود نبالم زین شرف کامشب چو ماه نو

سراپا لب شدم از شوق و رخسار تو بوسیدم

سراپایم چنان لبریز صهبای خیالش شد

که از هر قطره خون خود پریزادی تراشیدم

زمین باشد کفن از لجهٔ آزادی طبعم

فلک مشت غباری بر هوا از دشت تجریدم

به دامان نگاه آویختم خونین دل خود را

به این نیرنگ در چشم یقینش جلوه گردیدم

به فکر رنگ و بویی دسته بستم لاله و ریحان

به یاد زلف و رویی در گل و سنبل بغلطیدم

من و توصیف رنگ و بو برآشفتم ز فکر خود

من و تعریف زلف و رو ز طبع خویش رنجیدم

شهی را چون نباشم منقبت گو کز نم لطفش

به فرق عرش باشد سایه گستر نخل امیدم

امام دین و دنیا جعفر صادق که تا نامش

براندم بر زبان خود را برون زین خاکدان دیدم

نگویی همچو عیسی چار گامی بر فلک رفتم

که گلهای عرب از روضهٔ عرش برین چیدم

چو دیدم گوش برآواز مدح او ملائک را

در آن گلزار پر فیض این رباعی را سراییدم

شمارهٔ ۲۸ - رباعی

‏«هر کس ز فلک به فضل فایق باشد

شاید که به بندگیش لایق باشد

بر عرش برین مبارکش باد خرام

آنکس که چو من غلام صادق باشد»‏

شمارهٔ ۲۹ - به خاک درگه او تا جبین آرزو سودم

به خاک درگه او تا جبین آرزو سودم

به گوناگون نتایج بارور شد نخل امیدم

شبی کز فکر رایش بود دل شمع تجلی زا

سحرگه چون دم از خورشید زد قهقه بخندیدم

خیال قهر او چون ترکتاز آورد بر خاطر

برون پاشید یک یک راز دل از بسکه لرزیدم

زقهرش گفتم و بگداختم چون شمع سر تا پا

زلطفش گفتم و صد پیرهن چون غنچه بالیدم

تفاوت آنقدر دیدم که از معنی است تا صورت

کف با جود او را با ید بیضا چو سنجیدم

به رنگ شمع فانوس خیال از یاد رای او

برون از پرده های نه فلک بر عرش تابیدم

دلم را صد جهان نور از تولایش ببر دارد

بحمدالله ز فیض داغ مهرش صد چو خورشیدم

کند مهر از غبارم اقتباس نور تا محشر

به خاک درگهش تا جبههٔ اخلاص ساییدم

غلامت را بود در دین و دنیا رتبهٔ شاهی

نهادم تا به لب جام تولای تو جمشیدم

من و فکر کمال ذات او حاشا چه فکر است این

ز روی عقل دوراندیش خود شرمنده گردیدم

زیاد لطف سرشارش زبیم قهر خونخوارش

همه تن خندهٔ صبحم سراپا لرزهٔ بیدم

زدم تا چنگ در حبل المتین شرع آبایش

زنهی نغمه گوش زهره را چون چنگ مالیدم

قبای نه فلک بر پیکرم چون غنچه تنگ آمد

ز بس بر خویشتن از شوق مداحیش بالیدم

مرا نور یقین از مهر صادق بس بود جویا

لباس خودنمایی را به مهر و ماه بخشیدم

پناهی جز تو نبود تشنگان روز محشر را

ز نیسان شفاعت سبز گردان کشت امیدم

شمارهٔ ۳۰ - در منقبت حضرت امام حسین (ع)‏

بود به نور ریاضت همیشه دل روشن

که از گداز تن است این چراغ را روغن

چنان زآتش عشقش گداختم که چو شمع

نماند غیر رگ و استخوان مرا ز بدن

توان شنید ز آهم شمیم رخسارت

چو آن نسیم که آرد به دشت رو ز چمن

چنان به فکر تو خو کرده ام که گاه سری

چو بوی غنچه برآرم ز چاک پیراهن

شکستگی به من از بخت تیره می زیبد

چنانکه در خم زلف تو خوش نماست شکن

به اضطراب من امشب اگر نظر فکند

چو زخم تازه چکد خون ز دیدهٔ روزن

یکی است مایهٔ شادی و غم که در فانوس

به شمع مرده کفن نیست غیر پیراهن

به جیب پاره ام از دست هجر چاکی نیست

که همچو گل نکشیده سری سوی دامن

دل آنچه بر سرم آورد امشب از غم هجر

کسی ندیده و نشنیده است از دشمن

ز بی قراریم امشب گریست خون گردون

ترا نکرد اثر در دل آه نالهٔ من

نتیجه ای زجهان نیست غیر باد به دست

حباب وار به هیچ است چرخ آبستن

ز سر غرور بیفکن که شمع را آخر

سرش به باد فنا رفت از رگ گردن

دلش به موعظهٔ تلخ کی شود رامت

چگونه نرم به هاون کند کسی آهن

فرا گرفت ز خوی تو سرکشی آتش

ز چشم شوخ تو آموخت رم، غزال ختن

چو گل بدید لبت را گه قدح نوشی

درید جامه به تن در هوای غنچه شدن

دلی که کشتهٔ عشق است زندهٔ ابد است

که شمع غنچهٔ چو گل شد فزون بود روشن

به خون طپیدهٔ عشق توام ز صبح ازل

که چاک پیرهنم چون گل است جزو بدن

برای لقمهٔ نان آبرو نمی ریزم

چو شمع گر شودم استخوان غذای بدن

محبت تو مرا در دل ستمدیده

چو نشئه در می و بو در گل است و جان در تن

مسوز از آتش رخسار بلبل و گل را

نکوست از تو رعایت بساکنان چمن

سخن بجو شدم از لب چو گوهر غلطان

سخن شناس چو آئینه ایست بس زمن

قرار بر کف آئینه چون نگیرد در

ازان بغلطد شعرم به طبع اهل سخن

ز دم اهل تکبر دمی نیاسایم

مرا که هست زبان نشتر رگ گردن

چه حیله ها که ندیدم ز چرخ بوقلمون

چه کینه ها که نورزید آسمان با من

پناه می برم اکنون ز جور او به شهی

که حل مشکلم آنجا شود به وجه حسن

حسین ابن علی خسرو زمین و زمن

فدای مرقد پاکش من و هزار چو من

جبین ماه نو از سجدهٔ درش پر نور

ز خاک درگه او دیدهٔ ملک روشن

دم از ثنای تو می زد زبان اخلاصم

ز ساعتی که لبم بود آشنای لبن

بود فضای وسیع جهان چنان معمور

ز فیض جود سخای تو یا امام زمن

که شخص حرص نهان در وفور نعمتهاست

چو مور خسته که ماند نهان ته خرمن

بود همیشه به راه خدنگ دل دوزت

تمام چشم تن دشمن تو چون جوشن

بود به پیکر خصم تو جانشین گل

ز ضرب گرز گران سنگ مهرهٔ گردن

کمند را چو تو کار سنان بفرمائی

به فرض باشد اگر دشمن تو روئین تن

به زور معجز سرپنجهٔ عدو بندت

گذر کند ز تنش همچو رشته از سوزن

نهد زمانه به کف گوهر مراد مرا

چو بر عدوش شرر ریز گردد ابر کفن

سنان او چو بود حامل سر اعدا

بلندتر بود از چرخ یکسر و گردن

اگر به چشم غضب سوی آسمان نگری

زبیم بسکه بلرزد به خویش چرخ کهن

به روی خاک بیفتد ستاره از گردون

چنانکه آرد بریزد برون ز پرویزن

زبان وحی بیانی کجاست تا که کنم

ثنا و مدح حسین علی به وجه حسن

مجال من نبود مدح چون تویی که بود

زبان ناطقه اینجا کلیم را الکن

ثنای همچو تویی نیست حد ناطقه ام

کنم به ذکر دعا بعد ازین تمام سخن

به گرد مرکز خاکست تا فلک دوار

زمهر آینهٔ ماه تا بود روشن

حسود جاه ترا در عزای مرده دلی

زنیل بخن نگون باد رنگ پیراهن

شمارهٔ ۳۱ - در نعت پیامبر (صلی الله علیه و اله و سلم)‏

تا تواند شد نشان تیر آن ابرو کمان

حلقه های چشم آهو شد چو زهگیر استخوان

تا توانی خامشی کن پیشه در بزم وجود

فی المثل باشی چو ماهی گر ز سر تا پا زبان

سخت می ترسم دو دل گویند یکرنگان مرا

کرده جا در سینه ام پیکان آن ابرو کمان

چون کنی تکلیف گلگشتم که نتوان ساختن

گوشه گیران را جدا از خانهٔ خود چون کمان

می شود در چشم گریانم خیالش شوختر

باشد آری عکس بی آرام در آب روان

با کمان آمیزش ناوک نباشد جز دمی

بیش ازین نبود دوامی صحبت پیر و جوان

از چه درگیرد زبانم هر نفس مانند شمع

نیست آه من اگر با آتش از یک دودمان

چوزهٔ عنقا بود از بیضهٔ مارش امید

چشم نیکی هر کرا باشد ز ابنای زمان

منصب در خاک و خون غلطیدن ارزانی مرا

ابروش زه کرده باز از چین پیشانی کمان

من که از زور کمانش سخت می پیچم به خویش

سیر دارد از من و آن دلربا تاب و توان

تا مگر روزی نشان سازد خدنگ آن نگاه

پرده های دیدهٔ بادام گردید استخوان

عکس اندازد ز بس دارد صفا رخسار یار

روی صرف هر که باشد جانب آن دلستان

دید باید ورنه هر کس را خدا داده است چشم

اعتباری نیست بی آئینه یا آئینه دان

ناتوانان ایمن اند از حادثات روزگار

مور را هرگز نباشد رهزنی در کاروان

تیر بی باکانه خود را بر صف دشمن زند

آری از امداد پیران کارها سازد جوان

مدت عمرش زمان خانه روشن کرده است

هر که باشد همچو شمع بزم از روشندلان

از حسد دایم دل خود می خورد مانند شمع

هر که شد ز اهل جهان در مجلس کس میهمان

داد ازین مردم که می گویند بر ما خنده زد

گر زنی گل از محبت بر سر اهل زمان

آنکه نبود هستیش جز یک پفه کاسه گری

می شمارد چون حباب امروز خود را از سران

شمع فانوسم ز بس در پرده می سوزد تنم

می کند پیراهنم دوری ز جسم ناتوان

من نه بیدردم که آب از دیده ریزم در غمش

پیه دل باشد چو شمع از چشم گریانم روان

قطرهٔ اشکی که من با سوز دل ریزم ز چشم

رخنه اندازد بسان شمعم اندر استخوان

غافلی از رتبهٔ آه سحر، با این کمند

می توان در یک نفس رفتن به بام آسمان

از دلائل راه حق چون رشته گوهر گم است

جادهٔ این ره نهان گردید در سنگ نشان

می توان با قامت خم یافت در ره در کوی عشق

هست این درگاه عالی گرچه جای راستان

بسته ام از بسکه دل با دوست همچون اشک شمع

بست در دامن چو شد خون دل از چشمم روان

بسکه کاهیدم نشانی از تن زارم نماند

جان شد از یاد تو سر تا پا تنم ای جان جان

می گدازد عاشق مسکین چه در هجران چه وصل

رشته، لاغرتر شود در عقد گوهر هر زمان

صورت حالم نگر کز غم ز بس کاهیده ام

خامهٔ مو می شود با هم چو پیوندم بنان

دوست دشمن می شود چون بخت برگردد ز کس

نیست گلچینی گل پرورده را جز باغبان

تا توانی دور دار از خود هوای نفس را

کام را هر کس تواند راند باشد کامران

تخم اشکی از ندامت گر بریزی بر زمین

برنداری حاصلی جز کام دل زین خاکدان

روشنایی جستن از شمع سحرگه ابلهی است

در دم پیری به جام می نیالائی دهان

نسبت چشم سخنگویت به آن رخسار سبز

بی سخن چون نسبت طوطی است با هندوستان

خصم چون در رزمگه بگریخت دنبالش مرو

با دم شمشیر نبود جوهر پشت کمان

عاقبت از خویش می باید کند پهلو تهی

هر که باشد در جهان چون ماه از تن پروران

خنده چون زور آورد ریزد سرشک از دیده ها

نیست فرقی پیش ما در ماتم و سور جهان

عمرها شد در هوای نشتر مژگان یار

جسته رگ بیرون چو طنبورم ز جسم ناتوان

پیر چون گردند اهل فضل نیکوتر شوند

نخل را هر برگ گلبرگی است در فصل خزان

هر که پا از حد خود بیرون نهد چون بوی گل

می شود در هر نفس رسوا بر اهل زمان

تشنهٔ کیفیتم سیری ندارم از شراب

گر شوم در بزم می چون جام سر تا پا دهان

داشت چشمش در نظر دل را که برباید ز ناز

برد آخر سرو قد او به شوخی از میان

هر که جویا چون تو باشد از غلامان علی

کی سر همت فرو آرد به پیش این و آن

گر تنش لاغر بود از فاقه مانند هلال

همتش هرگز نخواهد نان شب از آسمان

زین غزل گویی دل سوزان من آبی نخورد

تشنهٔ نعت رسولم ای امیرمؤمنان

ز آب کوثر رشحه ای در ساغر نطقم بریز

تا به نعت سید عالم شوم رطب اللسان

سرور دنیا و عقبی شافع روز جزا

قبلهٔ ارباب طاعت قدوهٔ روحانیان

افتخار دودهٔ آدم حبیب ذوالجلال

باعث ایجاد عالم رهنمای انس و جان

من که باشم تا توانم مدح سنج او شدن

خامه ام را مطلعی گردید جاری بر زبان

شمارهٔ ۳۲ - تجدید مطلع

چون فتد سودای طوفش در سر روحانیان

مایه می بازد زمین از چرخ گرد کاروان

نیست غیر از گرد از جا رفتهٔ آن قافله

این که می گویند اهل روزگارش آسمان

بی وجودش حکم حق جاری نشد گویا که بود

مهر بر فرمان ایزد خاتم پیغمبران

شرع او باشد چون جان اندر نهاد روزگار

حکم او مانند خون در جسم جاری در جهان

شان او آید به چشمت چون فلک در چشم مور

پرده های دیده ات سازی گر از هفت آسمان

معجز شق القمر بنمود زآنرو تا فتد

دشمنش را طشت رسوایی زبام آسمان

پیش انفاسش نیارد دم زمعجز زد مسیح

هست شاگردش کلیم الله در علم بیان

بهر شکر اینکه سر سبزیم از احسان اوست

از سراپایم چو برگ از نخل می روید زبان

می شکستی بیضهٔ گردون ز سنگ حادثات

در پناه شهپر تیغش نجستی گر امان

بر زمین هرگز نیفتاد از لطافت سایه اش

گرچه زیر سایه اش آسوده اند اهل جهان

امن تا باشد دست انداز شیطان روزگار

تا روند بنای دهر از کفر در مهد امان

هر سحر بر حقهٔ سربستهٔ گردون زند

مهر از خورشید تابان خاتم پیغمبران

شهپر قهر تو تا شد سایه افکن بر عدو

همچو صبحش بر فلک رفته است گرد استخوان

دارم از نعتت ثواب منقبت گویی امید

از تو فرقی نیست پیشم تا امام انس و جان

اینقدر دانم که باشد گوهرت از یک صدف

با علی مرتضی همچون دو مغز توامان

مهربانی یا رسول الله ولی نعمت مراست

کز وجود او قوی پشتند یکسر مومنان

خاکدان تیرهٔ هند از وجودش روشن است

همچو مه در شب بود امروز در هندوستان

بهر تحصیل رضای حق به امید جهاد

در ره توفیق زد دامان همت بر میان

یا رسول الله خواهم جلدوی این نعت را

از تو فتح و نصرت نواب ابراهیم خان

آسمان قدری که چون بر مسند بخشش نشست

بحر و کان را تخته شد از ریزش دستش کان

آنکه می ریزد چو از باد خزان برگ چنار

بر زمین از هیبت او پنجهٔ شیر ژیان

دیده تا قصر جلالش را ز حیرت بازماند

چشم چرخ از مهر و مه چون دیدهٔ قربانیان

بسکه در مهد امان خلق جهان آسوده اند

تخته شد در عهد او دکان شمشیر از میان

صیت عدلش با به صحرا شد بلند ایمن بود

کاروان نقش پا از رهزن ریگ روان

دست حفظش سایه گستر گشت تا بر روی بحر

جمع شد از بس دل دریا ز آشوب جهان

همچنان کاهل جهان زر را به همیان می کنند

بحر همیان را ز ماهی می کند در زر نهان

تا نگردد شوری از دریا به دورانش بلند

بحر می دوزد زبان در خویشتن از ماهیان

بسکه ترک ظلم کرد از بیم عدل او نهنگ

می کشد خود را به کام خویشتن گرداب سان

شبروان را بسکه هست از شحنهٔ امرش هراس

بی اجازت خواب نتواند رود در دیدگان

اشک ریزان کس به دورانش ندیده شمع را

خاست در عهدش ز مرغان چمن رسم فغان

تا به سوی بیشه باد گلشن حفظش وزید

چون گل بی خار باشد پنجهٔ شیر ژیان

غم به دورانش نمی گیرد بخاطرها قرار

نیست درس گریه ابر نوبهاران را روان

همچو باران فتنه گر از آسمان بارد چه غم

دست حفظش بر سر خلق جهان شد سایه بان

هر کرا دیدیم صاحب مایه از انعام اوست

ره به حال کس پریشانی ندارد غیرکان

دوختم بر قدردانیهای او چشم امید

قدر خود در خدمتش خواهم فزون او همگنان

من کجا و رتبهٔ مدحت سرائی از کجا

لرزد از دهشت چو شمع محفلم جویا زبان

بعد ازین آرم به محراب دعا روی نیاز

تا شوند آمین سرا شش جهت کروبیان

نیست بادا دایم از تیغش عدوی روسیاه

همچو فوج ظلمت شبها ز مهر خاوران

شمارهٔ ۳۳ - در منقبت امیرالمؤمنین علی ابن ابی طالب (ع)‏

شد زبانم مدح سنج سرور دنیا و دین

شافع محشر شه مردان امیرالمؤمنین

آنکه تا افروخت نور ذات او شمع شهود

از وجودش کرد بر خود آفرینش آفرین

آنکه شکل لابود تیغ دو سر را در کفش

تا کند نفی شریک ذات رب العالمین

آنکه بر درگاه جاه او ز روی افتخار

می نهد هر شام خورشید فلک سر بر زمین

آنکه در دستش شبیه سکهٔ زر گشته است

بسکه بالیده است از شادی به خود نقش نگین

آنکه از بس رتبهٔ جاه و جلال او سزاست

گر پر تیرش بود از شهپر روح الامین

آنکه گر نحل عسل در مزرع خصمش چرد

با خواص زهر آمیزد مزاج انگبین

آنکه همچون موج سوهان از نهیبش در مصاف

خشک برجا مانده است اعداش را بر جبهه چین

آنکه در هر ضربت شمشیر آتش بار او

از لب قدسیان خیزد نوای آفرین

آنکه چون شد حمله ور بر خصم از روی غضب

تیغش از جوهر بر ابرو روز کین افکند چین

آن شهنشاهی که تا بر ساحت گلزار دهر

سایه گستر شد ز ابر دست جرأت آفرین

قطرهٔ شبنم کند چون شیر آهو بره را

در پناه برگ گل خورشید انور را کمین

آنکه مثلی در جهان غیر از رسول الله نداشت

دیگری با ذات پاکش کی تواند شد قرین

دیگری با قوت مردانگی از جا نکند

غیر او در غزوهٔ خیبر در حصن حصین

دیگری کی می توانستی به یک ضربت فکند

روز خندق غیر او عمر لعین را بر زمین

دیگری جز او فدائی وار خود را کی فکند

در شب هجرت به جای خواب خیرالمرسلین

دیگری کی با رسول الله در روز احد

پای جرأت بر زمین افشرد بهر پاس دین

غیر رسوائی نباشد عمر و بکر و زید را

حاصلی از همسری با پیشوای این چنین

تا سموم قهر او آتش فروز بیشه شد

ز مهریری کرده با شیران مزاج آتشین

بیند ار تب لرز قهر او زمین افتد به خاک

همچو راز از سینهٔ مستان برون گنج دفین

از بهار فیض عامش بر سر ابنای دهر

دامن شب از گل مهتاب ریزد یاسمین

عام شد رسم فراغت بسکه در دوران او

بره را بر دوش سنگینی نماید پوستین

تیغ آتشبار او پنهان نباشد در نیام

دشمنانش را نشسته اژدهایی در کمین

شحنهٔ اردوش را شان فریدونی بود

ز آن نهان شد دست ضحاک ستم در آستین

چون گهر بر سطح آئینه نمی گیرد قرار

عقدهٔ اندوه در عهد تو بر لوح جبین

مرغ دست آموز رای روشن تو آفتاب

طفل مکتب خانهٔ فضل تو عقل اولین

مهر انور بر رخ گردون بود خال سیاه

روشنی بخش جهان گردد چو با رای زرین

گرچه بر فیض نگین تست چشم عالمی

چشم بر دست تو دارد از نگین انگشترین

پای نصرت خسرو گیتی نهاد اندر رکاب

یا مگر شد چشم آهوی ختن مردم نشین

ماه نو از پهلوی خورشید شد بدر تمام

یا به دولت کرد جا بر صدر زین سلطان دین

ابرشی کز سرعتش گاه دویدن بر کفل

خالها یک یک فتد چون نافهٔ آهوی چین

با تل گل در نظرها مشتبه گشته زبس

گل گل از تمغای شه بر خویش بالیدش سرین

از گل داغش هزاران داغ باغ خلد را

صد گره از یاد او در کاکل حوران عین

عزم جستن چون کند در عرصه کین آوری

هرسمش گرزی بود بر تارک خصم لعین

حلقهٔ انگشتری شد دست چوگان کردنش

کاسه های سم نگین دان نعل زرینش نگین

با بهر افشاندن دستی زند چون آفتاب

سکهٔ شاهنشه آفاق بر روی زمین

ابرش آتش عنانی کز وفور شوخیش

خالها همچون شرر در جستن آید از سرین

نیست از شوخی در استادن نگیرد گر قرار

توسن آتش عنان شاه بر روی زمین

بهر قوت دشمنان دین به زیر دست و پای

خاک میدان را به خون خصم می سازد عجین

فرض کرد اندیشه فیل با شکوه آسمان

بر در دولتسرای جاه آن سلطان دین

چند بیتی لاجرم جویا مرا در وصف فیل

گشت جاری بر زبان کلک مدحت آفرین

منقبت گویی و وصف فیل پر بیگانه است

دوستان می ترسم از یاران شوخ نکته چین

حبذا فیلی که خرطومش گه کین آوری

پای تا سر چین پیشانی بود چون آستین

عقل اول هیکلش را چون محیط خاک دید

آسمان اولین را گفت چرخ دومین

دید هر کس آن سر و خرطوم را داند که هست

کوچه راهی از زمین تا گنبد چرخ برین

می شود قطب شمالی در نظرها ناپدید

در جنوب آهسته ای گر پا گذارد بر زمین

ماه نو از قلعهٔ کهسار باشد جلوه گر

یا مگر بر پشت فیل شاه بنهادند زین

آنگه از هر جنبش خرطوم در روز مصاف

بر چراغ عمر اعدا می فشاند آستین

بیستونی با دو جوی شیر دارد کارزار

یا دو دندان است با فیل خدیو بی قرین

برق لامع تیغ بازی می کند بر کوهسار

یا کچک بر فرق فیل خسرو گیتی است این

می کند روشن که باشد کان آتش کوهسار

آتش خشمش چو گردد شعله ور هنگام کین

قاف تا قاف جهان را گوییا گردیده است

یک سرینش را بدیده هر که با دیگر سرین

یا امیرالمؤمنین خواهم پس از طوف نجف

همچو گنجم در زمین کربلا سازی دفین

خلعت مرگم به برکن در زمین کربلا

جلدوی این منقبت گویی همین خواهم همین

تا به این دولت رسم خواهم کنی از فضل خویش

رشته عمر مرا محکمتر از حبل متین

شمارهٔ ۳۴ - در منقبت حضرت امام موسی کاظم (ع)‏

گشودن می توانستی گره از کار اگر ناخن

نبودی لاله سانم عقده ای در زیر هر ناخن

الم از خود رسد محنت پرستان را که همچون گل

مرا پهلوی هر چاکی بروید در جگر ناخن

سر مویی گره از رشتهٔ تقدیر نگشاید

چو ماه نو گر انگشت شود سر تا به سر ناخن

به امداد خسیسان کی برآید حاجت منعم

که نتواند گشودن عقده از کار گهر ناخن

گره موج هوا کی واکند از طرهٔ آهم

گشودن چون تواند عقده از کار شرر ناخن

به سعی از کار نگشاید گره گر در هر انگشتت

بسان فلس ماهی روید از پا تا به سر ناخن

شد از شکل پلنگم روشن این معنی که می آید

ز بیدردان بکار داغداران بیشتر ناخن

نهادم تا به لب انگشت افسوس از تف آهم

به خاک افتاد چون پروانهٔ بی بال و پر ناخن

خسک در دیدهٔ خورشید ریزد سر مژگانت

مه نو را کند نی رشک ابروی تو در ناخن

ز شوخی موج اشکم دیده را دلتنگ کی سازد

نمی رنجد زند چون طفل بر روی پدر ناخن

کی از تدبیر بگشاید دل آغشته در خونم

که نتواند گشودن چون گره گردید تر ناخن

شمارهٔ ۳۵ - تجدید مطلع

فشرده سایهٔ مژگان بر آن گلبرگ تر ناخن

چو آن موری که محکم کرده در تنگ شکر ناخن

به رنگ غنچه کز موج هوا در باغ بگشاید

دلم بگشود بر زخمش فلک زد هر قدر ناخن

دو بیدل را دراندازد بهم مژگانش از چشمک

که می آرد خصومت چون زنی بر یکدیگر ناخن

ز دونان کار ارباب هنر کی راست می گردد

گره چون بر زبان افتاده باشد بی اثر ناخن

بحمدالله به مدح آل حیدر نکته پردازم

که آرد بند کردن بر چنین اشعار تر ناخن

بهار گلشن دنیی و عقبی موسی کاظم

که در دستش بود چون مد بسم الله هر ناخن

فشار از زور بازویش چو باید پنجهٔ دشمن

بچسبد غنچه سان در دست او بر یکدگر ناخن

سموم قهر او در بیشه ای کآتش دراندازد

چو برگ نی فرو ریزد ز دست شیر نر ناخن

نه خنجر باشد آن تیغی که دارد در میان خصمش

عقاب مرگ محکم کرد او را در کمر ناخن

پی نخجیر گامی چون تواند دشت پیما شد

که عدلش شیر را در بیشه نی کرده است در ناخن

ز نهیش می شکافد نالهٔ نی سینه را اکنون

زدی زین بیش بر دل نغمه فهمان را اگر ناخن

بود هر عضو خصم عضو دیگر دشمنانش را

که گاه سینه کندن کرده کار نیشتر ناخن

مگر زد سیلیی بر چهره خصم زرد رویش را

که بگرفت از مه نو آسمان را رنگ زر ناخن

شکست از بسکه گاه سینه کندن در تن خصمش

نهان چون خار ماهی باشدش پا تا به سر ناخن

نگردد گر به کام دستدارانش زماه نو

براند شحنهٔ عدلش زچرخ پرخطر ناخن

کند تا کوک دایم ساز عیش دوستانش را

فلک از ماه نو مضراب زرین بسته بر ناخن

برای دشمنش جویا شب و روز از خدا خواهم

که افشارد چو شاهین موج خونش در جگر ناخن

شمارهٔ ۳۶ - در منقبت حضرت پیامبرصلوات الله علیه

نوبهار دردم و داغت گل سودای من

صد چو مجنونند پی گم کردهٔ صحرای من

چاک شد دامان صحرا از خراش ناله ام

من کجا و درد هجر او کجا ای وای من

لالهٔ خونین دل دشت جنونم بی رخت

داغدار هجر باش دهر یک از اعضای من

بسکه محو یاد رخسار توام گردیده است

حلقهٔ دام خیالت چشم حیرت زای من

نشئهٔ همت ز فیض خاکساری یافتم

سنگها بر شیشهٔ گردون زند مینای من

وادی آزادگی یک گل زمین همتم

قلزم وارستگی یک قطره از دریای من

می شود گلگون کف پای خیالت هر زمان

غرق خون دل شد از بس چشم طوفان زای من

تا چه خواهد کرد با آیینهٔ دل شوخیت

شیشه بر خارازن مخمور بی پروای من

دل به قربان تلافیهای نازت می رود

شوخ من بیرحم من بی باک من خودرای من

خشک شد خود در رگ گل بی بهار جلوه ات

نوبهار من گل من سرو من رعنای من

ای بهار جلوه از بس بی تو گرم ناله ام

شعله می جوشد به رنگ شمع از لبهای من

بوی خون آید به رنگ لاله از پیراهنم

پر گل داغست از بس جسم غم پیرای من

در ریاض آرزویت باغبانی می کند

آه سرو آرای من اشک چمن پیرای من

در غمت هم مشرب فرهاد و مجنون گشته ام

آه من شیرین من فریاد من لیلای من

ابروی تو بال پرواز تذرو دلبریست

سبزهٔ پشت لبت طوطی شکرخای من

شوق میآرد به روی کار من درد ترا

می نماید راز دل آئینهٔ سیمای من

ای بهار رنگ و بو چون گل سراپا گوش تو

تا در گوشت شود این مطلع غرای من

شمارهٔ ۳۷ - تجدید مطلع

بسکه شد لبریز مهر مصطفی اعضای من

همچو گلبن غرق گل گردید سرتا پای من

ای بهارستان دین از سجدهٔ درگاه تست

هشت جنت داغدار رشک هفت اعضای من

یاد خاک مرقدت تا سجده گاه دل شده

هست نور جبههٔ صبح از شب یلدای من

گرد راهت توتیای چشم اهل بینش است

نقش نعلین تو باشد دیدهٔ بینای من

گر خیالم جانب یثرب برد از راه شوق

محمل گل می شود مانند بو ماوای من

می تراود خون دل صد رنگ دور از مرقدت

از قدمگاه تو یعنی دیدهٔ بینای من

پرده لطف تو می پوشد گنه را روز حشر

مهر تو باشد نقاب روی عصیان های من

از بهار فیض نعتت گشته یا خیرالبشر

عندلیب منقبت گو طبع مدحت زای من

شمارهٔ ۳۸ - تجدید مطلع

ای فدای مرقد پاک تو سر تا پای من

یا علی مولای من مولای من مولای من

مظهر گل فاتح خیبر امیرالمؤمنین

بندگی قنبرش فخر من و آبای من

آب و رنگ زینت گلزار هستی تا شدند

چون گل رعنا به گیتی سید و مولای من

کرد درک ذات پاک هر دو در یک آینه

رای نعت آرای و طبع منقبت پیرای من

چون تویی مولای من یا ساقی کوثر چه باک

سنگ اگر بارد بود چون پنبه بر مینای من

مسند آرای امامت یا امیرالمؤمنین

بسکه لبریز محبت گشته سرتا پای من

می توان دیدن ز فیض مهرت ای گلشن بهار

جلوهٔ رخسار برگ گل ز نقش پای من

گر نگویم آنچه باید گفت اعدای ترا

می تراود خون دل چون پسته از لبهای من

یا امیرالمؤمنین خواهم که در روز جزا

همچو نقش پا ته پای تو باشد جای من

شمارهٔ ۳۹ - در منقبت حضرت امام رضا (ع)‏

نیافت سوز من از چرب نرمیت تسکین

فزاید آتش سودای شمع را تدهین

نهان به پردهٔ تمکین بود ترا شوخی

به رنگ معنی برجسته در کلام متین

چو داغ لالهٔ نشکفته ام ز کثرت غم

گره شد آه گلوسوز در دل خونین

دل ز یاد جمال تو زیب و زینت یافت

قفس چنان که ز طاووس می شود رنگین

فرو رود به زمین سایه ات چو ریشهٔ سرو

قدم براه گذاری اگر به این تمکین

چنان ز یاد تو بر خویشتن بلرزد دل

که شیشه را به گداز آرد این می زورین

ز دیدن تو گل و غنچه رنگ و دل بازند

به سیر باغ خرامی اگر به این آیین

فغان که هر مژه بر هم زدن به بزم توام

فکنده صعوهٔ دل را به چنگل شاهین

ز ذکر نام تو چندان به خویش بالیدم

که خانه ام شده لبریز من بسان نگین

نفس جدا ز تو سوهان روح شد شبها

چه دور سونش جان گر بروبم از بالین

عیان بود چو رگ برگ گل ز جوش صفا

سحرگه از لب او موج بادهٔ دوشین

به خون بیگنهان کرده است چشم سیاه

چو خال گوشهٔ چشمت، که دیده گوشه نشین؟

سواره در نظر ما خوش آب و رنگ تری

که از تو رشک نگین خانه است خانهٔ زین

مرارت غمم از دل زدود شور لبت

چو لوز تلخ که می گردد از نمک، شیرین

چو آب آینه از جای خود نمی جنبد

به سوی بحر اگر بنگری به این تمکین

چنان جدا ز تو دل چون دماغ گشته ضعیف

که بر دماغ دلم بوی گل بود سنگین

ترا سزاست چو سرمست خواب ناز شوی

چو بوی غنچه ز گلبرگ بستر و بالین

به این امید که صید دلی به چنگ آرد

نشسته در پس مژگان نگاه او به کمین

گلو ز عار به آب حیات تر نکند

کسی که چالشینی برده زان لب نوشین

اگر به عمان ته جرعه ای بیفشانی

ز موج برح شود سر بسر لب شیرین

چو آینه همه تن می روم به روزن چشم

مگر که سیر ببینم جمال آن بت چین

رسد به سینهٔ پر داغ عاشق از مرهم

همان ستم که به گلشن رسیده از گلچین

به زیر خاک ببالد به خویش چون زر سرخ

به مرگ هم نرود داغ حسرت دیرین

مرا ز کلفت دل تار عنکبوت مثال

عیان به روی هوا گشته ناله های حزین

کمان عشق کشیدن مجال هر کس نیست

به عجز داده خدا دست و بازوی زورین

شهید لعل لب و نرگس سیاه توام

به گونه گونه محن کس چو من مباد قرین

شمارهٔ ۴۰ - تجدید مطلع

چو خاستی پی رفتن زجا، کدام زمین

که از سرشک دو چشمم نگشته آب نشین؟

به پیش هر که رود روی تازه ای دارد

کسی که نیست چو آیینه بر جبینش چین

وصال دختر رز جستن است دور از عقل

که هست نقد خرد این عجوزه را کابین

تردد است مرا در حرام بودن او

فتد دمی که به می عکس آن لب نمکین

به کار طفل مزاجان دهر حیرانم

که می خورند ز خامی همیشه خون چون جنین

از آن به مردم دنیاست زندگانی تلخ

که برده لذت عمر از میان کناره نشین

تردد است بر اهل روزگار آرام

کشیده دارند این قوم پا به دامن زین

از آن چو آینه نادر برابرند همه

که روی مردم دنیاست سربسر رویین

هزار حیف که با قامت دو تا از حرص

فشرده ای به در خلق پای چون زرفین

برون نیامده ام در سفر ز فکر وطن

همیشه ام چو نگین سواره خانه نشین

مجو ز پاک گهر جز نکویی اخلاق

ندیده است کسی بر جبین آینه چین

ثواب سجدهٔ مقبول می برد با خویش

بمالد آنکه ز شرم گنه، به خاک، جبین

فلک به چشم قناعت گزیدگان گردیست

که خاسته ست به گردیدن شهور و سنین

زلال پاکی گوهر دم از ظهور زند

بس است صاف نجات مرا چو در ثمین

عروج مستی من نیست بی سبب، که فلک

به جام همتم افشرده خوشهٔ پروین

به جنبش سر احباب بشکفد طبعم

بود بهار بهشت سخن؛ گل تحسین

بس است جوهر ذاتی لباس اهل کمال

که کرده لاله و گل را برهنگی تزیین

اسیر محبس اندیشه ام ز فکر سخن

چو طوطیم به قفس کرده لهجهٔ شیرین

همین نه من ز سخن سنجیم غمین جویا

نبسته است کسی در زمانه طرفی از این

ولی ز شاعری این بهره ام بس است که هست

زبان مدیح سگال امام دنیی و دین

شه قلمرو هستی علی بن موسی

امام ثامن ضامن خدیو روی زمین

ز شوق سجدهٔ درگاه او ملایک را

چو برگ غنچه فتاده جبین به روی جبین

به نام عقده گشایش توان گشود آسان

گره ز کار شرر با انامل مومین

به حکم او بتوان نقطهٔ شراره سترد

ز صفحهٔ دل خارا به گزلک چوبین

زمانه بسکه ز شمشیر او هراسان است

شهور برده سر از واهمه به جیب سنین

یگانه گوهر بحرین دین و دنیا اوست

ندیده دیدهٔ خورشید و مه خدیو چنین

شها تویی که سرانگشت تیغ اعجازت

گشوده بند نقاب از جمال شرع مبین

ز بیم قهر تو از بس زمین به خود لرزد

برون فتد ز دل خاک گنج های دفین

به زیر سایهٔ حفظ تو چون نیاسایم

که خویش را به ودیعت سپرده ام به امین

ز رحمت تو بروید ز شاخ شعله سمن

ز هیبت تو شود شیر چرخ، گاو گلین

دمی که عزم تو میدان رزم آراید

دهد به فتح و ظفر رایت یسار و یمین

اگر به بحر فتد عکس خنجر قهرت

چو آب تیغ عذوبت رود زماء معین

به پیش گرمی قهرت چنان فسرد آتش

که در مزاجش کافور می کند تسخین

ز شوق سجده شب و روز پرتو مه و مهر

به درگه تو بمالند رو به روی زمین

خوش آنزمان که سناباد مقصدم باشد

کنم بسان مه و مهر قطع ره به جبین

بخاک مرقد پاکت سر نیاز نهم

کلاه شادی من بگذرد ز عرش برین

ز حضرت تو شها حل مشکلی خواهم

که نیست طاقت غم خوردنم زیاده بر این

دگر به پیش که نالم تو ضامنی مپسند

دل مرا ز تقاضای قرضخواه، غمین

چنین جری که تو در عرض مطلبی جویا

دگر دعا کن و بشنو ز شش جهت آمین

ز دوستان تو روی زمین گلستان باد

چنانکه معمور از دشمن تو زیر زمین

نفس به سینهٔ خصم تو آخرین دم باد

نگه به چشم عدویت نگاه باز پسین

شمارهٔ ۴۱ - قصیده در توحید

مرا چه حد ثنا لااله الا الله

کجا من و تو کجا لااله الا الله

تو آن یگانهٔ پاکی که هستی تو بود

بری ز چون و چرا لااله الا الله

تویی که ذکر ملائک زشوق بندگیت

بود صباح و مسا لااله الا الله

توئی که در صفت کبریات باشد لال

زبان شاه و گدا لااله الا الله

تو آن حکیم رؤفی که کرده حکمت تو

به درد کفر دوا لااله الا الله

ز لطف تست ره مستقیم ایمان را

دلیل و راهنما لااله الا الله

تویی که هست ز شوق تو ذکر انس و ملک

به روی ارض و سما لااله الا الله

بود به حرمت امت که کفر و ایمان را

ز هم نموده جدا لااله الا الله

شکفت از آنکه سحرگه به گوش خود بشنید

گل از زبان گیا لااله الا الله

زبان چه کم بود از لخت خون به جز تهلیل

خوش است ناطقه با لااله الا الله

رهانده است دل خلق را ز ظلمت کفر

فروغ شمع هدا لااله الا الله

به هر که گشته زامراض کام جانش تلخ

چشانده شهد شفا لااله الا الله

شفا دهندهٔ امراض مزمن کفر است

ز فیض نام خدا لااله الا الله

به کام آنکه ز ذکرش نگشت شیرین کام

بریخت زهر فنا لااله الا الله

شکفت غنچه، رسانید تا بگوش دلش

زبان موج هوا لااله الا الله

چو صبح مطلع انوار گردی ار گویی

ز روی صدق و صفا لااله الا الله

کراست گوش دلت ورنه چون نمی شنوی

ز هر زبان گیا لااله الا الله

به روی صفحهٔ گیتی به یادگار بماند

ز خواجهٔ دو سرا لااله الا الله

شد از نسیم دم تیغ حیدری روشن

چراغ بزم هدا لااله الا الله

هزار شکر که راه نجات را جویا

شده است هادی ما لااله الا الله

هزار شکر که جاریست بر زبان دلم

همیشه نام خدا لااله الا الله

هزار شکر که دایم گل سرشاخ است

زبان حمد مرا لااله الا الله

هزار شکر که ما راست بر یگانهٔ کیش

دل و زبان دو گوا لااله الا الله

مرا از هول قیامت چه غم که خواهد بود

انیس روز جزا لااله الا الله

شمارهٔ ۴۲ - در منقبت حضرت امام حسن مجتبی (ع)‏

به سینه ام نفس از جوش غم نیابد راه

چو لاله در دل خون گشته ام گره شد آه

سرشک من شده از خون دل قبا گلگون

ز پهلوی دگری گشته خودنما چون ماه

ز جوش اشک جگرگون به یاد لعل لبی

مرا چو رشتهٔ یاقوت گشت تار نگاه

کنی چو عزم تماشای باغ غنچه ز شوق

بر آسمان فکند همچو آفتاب کلاه

در انتظار تو مانند نقش پا چشمم

فکنده است بساط نگاه بر سر راه

ز حادثات گریزم به زور بازوی خویش

سرم برد به ته بال خود چو مرغ پناه

غمت که چشم هوس محرم وصالش نیست

نشسته در دل تنگم چو یوسفی در چاه

حدیث لعل ترا گوش گل ز غنچه شنید

فتاد آخر سرم به کوی و در افواه

به زیر خاک چون من با محبت تو روم

دمد ز تربت من تا به حشر مهر گیاه

ز بس لبالب خون جگر ز درد توام

ز دیده ام رود اندیشه سوی دل به شناه

گره ز کار چو تقدیر بست نگشاید

که هست ناخن تدبیر ما بسی کوتاه

قسم چرا بسر غم خورم چو شمع بس است

بسوز سینهٔ من آه شعله ناک گواه

بر که شکوه برم از دورنگی گردون

زکجرویش مرا هر شب است روز سیاه

همیشه هست چو برعکس مدعا کارت

خدا کند که تو برگردی ای فلک ناگاه

سرم ز نشئهٔ غفلت تهی است چندی شد

که گشته ام ز بدی های خویشتن آگاه

مجال دم زدنم در مقام عذر نماند

شدم ز بسکه چو لای شراب غرق گناه

چه گویم از عمل خویش خاک بر سر من

ز کرده های ابلیس را بود اکراه

زهر چه سرزده توفیق توبه می خواهم

به دین امید برم التجا به درگه شاه

شه سر بر امامت که درگه حرمش

هلال زار بود از وفور نقش جباه

بهار گلشن دین حضرت امام حسن

فروغ مردمک دیدهٔ ولی الله

اگر به قبهٔ قصر جلال او نگرد

ز آفتاب فتد از سر سپهر کلاه

ز رزمگاه تو تا آسمان به روی هوا

فتاد طرح زمین دگر ز گرد سپاه

چو شد ز گرد سپاهت فضای عالم تنگ

به داد پشت به دیوار چرخ خون مرده سیاه

مرا ز مهر تو لبریز شد دل روشن

چنانکه پر شود از آفتاب ساغر ماه

فلک سریرشها! قدسیان عرش برین

بر آستان تو از بسکه سوده اند جباه

کند ز جبههٔ شان آفتاب کسب فروغ

چنانکه منتفع از آفتاب گرد ماه

کجا مدیح تو یارای چون منی باشد

کنم به ذکر دعا بعد از این سخن کوتاه

ز فیض مهر ولای تو روز بازپسین

سفید باد مرا همچو ماه روی سیاه

شمارهٔ ۴۳ - در منقبت حضرت صادق (ع)‏

هر کس که چو شبنم شده حیران جمیلی

در رفتنش از خویش چه حاجت به دلیلی

تا هست بود بهره ور از آب رخ خویش

هر کس چو گهر کرد قناعت به قلیلی

در دوستی از درد توان فیض دوا برد

گلزار شود آتش اگر هست خلیلی

بر روی تو آیینه ناستاد ز خجلت

امروز ترا نام خدا نیست عدیلی

عریانی خورشید نقاب رخ او بس

کی هودج تو آمده محتاج سدیلی

در دلبری از چشم مجو مصلحت کار

عاقل نکند پیروی رای علیلی

شب نیست که از اول شب تا سحرم دل

چون مار نپیچد به خود از زلف فتیلی

چون صید که دامش شکند بال و پر سعی

افتاده دل خون شده در بند جثیلی

از عربده بازآی که عمریست بود باز

آغوش من از شوق تو چون چشم قتیلی

حیران تو در حسن صور بهره نگیرد

آئینه چه لذت برد از عکس شکیلی

باید به درازی شبی از روز جزا بیش

تا قصه سرایم ز سر زلف طویلی

چون جوی که از هر طرفش روی به دریاست

بیگانهٔ کویت نبود هیچ سبیلی

بی ساختگی رفتگی ساختهٔ غیر

بر طبع گران است چو احسان بخیلی

آبی نزند بر دلم آب در و یاقوت

کز وی نتواند شود اطفای غلیلی

زان باده که ساقی بدلم ریخته خم خم

جمشید نکرده است بسالت به بسیلی

صد شکر که درویشیم از فیض توکل

هرگز نخورد دست در از هیچ حصیلی

نادانیت انداخت چنین در غم دنیا

خون است غذای تو زخامی چو حمیلی

کارش به گره بسته و نابسته بیفتد

هرکس که به جز حق شده جویای وکیلی

شوهرکش غدار بود چرخ که هرگز

از چنبر این زال نجسته است حلیلی

آنجا که شود سایه فکن شهپر اقبال

درهم شکند صولت شیران به ضئیلی

از ضعف چه اندیشه چو اقبال بود یار

دیدی که چه کردند ابابیل به پیلی

ای دل پس ازین مدح سرا شو که نباشد

جز منقبت آل نبی شعر اصیلی

نطقم گل مداحی صادق زده در بر سر

رو کرده ذلیلی سوی درگاه جلیلی

گو سلطنت دنیی فانی بود از غیر

کز بندگی اوست مرا مجد اثیلی

آن شاه جلیلی تو که با قدرت قدرت

در دیدهٔ انصاف امیلست بئیلی

در عالم علمت خرد آشفته دماغی

در مدرس فضل تو فلاطونست بلیلی

صد عرش برین مصطبهٔ قدر ترا فرش

در پیش کلام تو گلیم است کلیلی

یاد تو بود قوت بازوی دلیران

کز فیض ولای تو نذیلست عسیلی

ای سرور دین نسبت پیکار تو با غیر

چون نسبت شیر است به روباه محیلی

خواهم که نگیری نظر لطف ز جویا

بر درگهت آمد به صد امید دخیلی

شرمندهٔ اعمال و خجالت کش افعال

بنهاد به راهت قدم عجز ذلیلی

محشر چو شود مجمر تفسنده ز خورشید

از مرحمت افکن بسرش ظل ظلیلی

ای سید اخیار به مدحی که سرودم

دارم ز جناب تو امید اجر جزیلی

شمارهٔ ۴۴ - در منقبت حضرت امام رضا (ع)‏

ای که رنگ جلوه در گلزار امکان ریختی

در خور طاقت به هر دل صاف عرفان ریختی

طاقت زهاد را از بوی می دادی به آب

بادهٔ دریا کشی در جام رندان ریختی

منعمان را ساختی سرمست صاف خوش دلی

درد غم در ساغر صبر فقیران ریختی

پیه در بگداختی در آتش یاقوت و لعل

شمع حسن خوبرویان را به سامان ریختی

طوق غبغب را ز قرص مه لبالب ساختی

رنگ ایجاد لب از شیرینی جان ریختی

با زبان عجز می گویم به گل پیراهنی

کز غمش چاک دلم چون گل به دامان ریختی

سایهٔ شوخیت هرگز از سر دل کم مباد

گل به جیب پاره اش از داغ حرمان ریختی

سودهٔ الماس پاشیدی به زخمم گه ز ناز

گه ز لبخندی به داغ دل نمکدان ریختی

همچو جوش لاله موج خون به روی هم ز درد

از دل خون گشته ام تا نوک مژگان ریختی

زهر خندی واکشیدی از لب پر شکوه ام

غنچه سانم خون دل آخر به دامان ریختی

هیچ می دانی چه کردی با دل صد پاره ام

پاره ای در کوه و لختی در بیابان ریختی

در گلستانی که گل کرد از تبسم غنچه ات

خون یاقوت از سرشک عندلیبان ریختی

در بیابان جلوه پیرا شد چو شمشادت به ناز

دشت را از نقش پا گلها به دامان ریختی

بعد ازین آسوده شو جویا ز نیرنگ فلک

رنگ مدح حضرت شاه خراسان ریختی

شمارهٔ ۴۵ - تجدید مطلع

ای که صاف مغفرت در جام عصیان ریختی

در فضای دل ز مهرت رنگ ایمان ریختی

بسکه پاشیدی در و یاقوت از دست کرم

آبروی قلزم و خون دل کان ریختی

زور بازوی ترا نازم که با گرز گران

از سر نخوت گزین مغز پریشان ریختی

خون مرگ از عضو عضو دشمنت گل گل شکفت

بر تنش تا غنچهٔ سیراب پیکان ریختی

گرم شوخی ساختی گلگون رنگین جلوه را

گل به دامان هوا از گرد جولان ریختی

بر فقیران دست جودت چون جواهر ریز شد

هر طرف از بسکه مروارید غلطان ریختی

ماند مانند صدف خالی کف دریا ز در

آبروی مایه داریهای عمان ریختی

هر که بی برگ محبت در ره دین تو بود

چون گلشن چاک جگر در جیب و دامان ریختی

ز آب تیغ دلشکاف آن را که بدخواه تو بود

بادهٔ زهر فنا در ساغر جان ریختی

دیده ام از قدرت معجز طرازت کز بدن

درد را چون گرد از پیراهن آسان ریختی

از تو خواهم صحت جسم برادر یا امام

عالمی را چون به جام درد درمان ریختی

شمارهٔ ۴۶ - در منقبت حضرت امام حسن عسکری (ع)

زفیض گلشن دیدار و جوش حیرانی

نگه به دیده مرا یوسف است زندانی

خوش آن دمی که بریزد به جام حوصله ام

لبت ز پهلوی خط باده های ریحانی

در آرزوی هم آغوشیت پس از مردن

بغل گشاده بمانم چو چشم قربانی

فتاده است ز چشمت مگر به قید فرنگ

که در جهان اثری نیست از مسلمانی

به بزم عشق دلم گشته است چون گل شمع

ز فکر زلف تو مجموعهٔ پریشانی

شود دلی که ترا دید گر ز فولاد است

چو جام آینه لبریز صاف حیرانی

من از تغافل او یافتم حلاوت وصل

نگاه گوشهٔ چشمت به غیر ارزانی

مرا دلیست مقیم حریم سینهٔ تنگ

ز جوش شرم و ز ذوق نگاه پنهانی

چو حرف عشق عیان در ازای خاموشی

چو راز شوق نهان در لباس عریانی

دلم ز درد تو شب تا سحر فرو ریزد

به دامن مژه درهای ناب نیسانی

ز فیض باد لب او ذخیره ها دارم

نموده خونم لعلی و تن بدخشانی

چه غم اگر شده گلخن نشین هجر دلم

کند به یاد رخت گلخنم گلستانی

کنم به وصف گل عارضش ز حیرانی

به صد زبان خموشی هزار دستانی

ز ضبط گریهٔ خونین چسان بیاسایم

مرا که هر سر مژگان نمود شریانی

نگه پدیده مرا از دل غمین شده است

چو بوی غنچهٔ شاخ شکسته زندانی

شبی که بی تو هماغوش غم به خواب روم

کند به جسمم موج حصیر سوهانی

ز سرد مهری دوران چه غم مرا که بس است

قبای پوست به تن جامهٔ زمستانی

ز شهر بند تعلق برون خرام دمی

برهنگی کندت تا چو دشت دامانی

ز قید جسم برون آی و خودنمایی کن

نمود شعله بود در لباس عریانی

منم که دست قضا از غبار خاطر من

بریخت در وطن جغد رنگ ویرانی

کمال اهل هنر راست دشمن جانی

شکسته گوهرم از آسیای غلتانی

چرا ز طالع ناساز خویشتن نالم

مرا که داده خدا منصب سخندانی

منم که طوطی طبعم کند روان بخشی

چه در قصیده سرایی چه در غزلخوانی

ز نسبت سخنم بر زبان خامه داد

گرفته است مزاج زلال حیوانی

قلم مرا به نهان بلبلی است مدح سرا

که از صریر زند بر در خوش الحانی

ز حسن لفظ نه تنها گهر به گوش کند

دهد ز لطف معانی غذای روحانی

شده قلمرو هند دوات تنگ شکر

نموده طوطی کلکم چو شکرافشانی

بهار عمر عزیزم به خواب غفلت رفت

هزار حیف که ماندم اسیر نادانی

ز خواب غفلت بیدار گردد ار جویا

گلابی از خوی خجلت به چهره افشانی

وگر ندید ز بیداد بخت تیره دلت

رخ خلاصی از بند نفس شیطانی

جبین عجز بسا بر در شهنشاهی

که حل مشکلت آنجا شود به آسانی

امام دنیی و دین عسکری که باشد عار

گدایی درگه او را ز تاج سلطانی

شها غبار در روضهٔ فلک قدرت

کشد به چشم ملک سرمهٔ سلیمانی

بود به دست حسود تو ریشه ریشه چو شمع

ز بس گزد سر انگشت از پشیمانی

چنان ز بیم کهسار سر به خود دزدید

که یافت دامن او منصب گریبانی

ز بیم شحنهٔ امر تو بسته از زنار

چو شیخ صومعه تحت الحنک سلیمانی

ز شوق سجدهٔ درگاه کعبه آینت

هلال وار کنم طی ره به پیشانی

به حلقه حلقهٔ چشم زره عدوی ترا

نموده است پر ناوک تر مژگانی

چو حکم پرورش از پیشگاه لطف تو یافت

صدف نمود به در یتیم پستانی

ز ترکتاز غم ایمن بود قلمرو دل

کند چو شحنهٔ حفظ تواش نگهبانی

به رزمگاه چو با زور بازوی تو به خصم

رسید ششپر بر جسم چار ارکانی

شد استخوان تنش توتیای چشم زره

ز خاره گرچه فزون بود در گرانجانی

ز تیز گامی خنگت نمی زند هرگز

بساط ا مکان لاف فراخ میدانی

ز شرم بحر فروشد به خویش از گرداب

چو کرد دست عطای تو گوهر افشانی

بریزش آمده چون ابر دست با جودت

گرفته کوه به دوش از سحاب بارانی

بروی صفحه بریزد ز خامه خط شعاع

کند ز روشنی رایت ار سخنرانی

هلال زار بود خاک درگهت به نظر

به روی هم ز بس افتاده نقش پیشانی

زخصم عاجز او پر دلی مدار طمع

که می نیاید هرگز ز صعو، ثعبانی

ز فیض مهر تو ای آفتاب دین چو هلال

جبین حلقه بگوشان تست نورانی

لبم بهم نرسد همچو گل ز خندهٔ شوق

گرم تو لبل مدحت سرای خود خوانی

من و ستایش ذاتت تمام بی خردی

من و صفات کمالت تمام نادانی

ز شعر و شاعریم در جهان نتیجه بس است

همین قدر که ترا می‌کنم ثناخوانی

برند تا ملک و انس و جن و وحش و طیور

به درگه تو پناه از بلای دورانی

ز فیض سجدهٔ خاک در تو باد مدام

جبین بندگی شیعهٔ تو نورانی

شمارهٔ ۴۷ - در منقبت قایم آل محمد حضرت صاحب الزمان

تنگ عیشم دارد از بس دور چرخ چنبری

چون شمیم غنچه ام در دام بی بال و پری

همچو بوی گل قوی پروازم از پهلوی ضعف

هر نسیمی بال سعیم را نماید شهپری

خوب و زشت هر بد و نیکی برم روشن بود

در بغل دارم ز دل آئینهٔ اسکندری

در هوایی آن گل رخسار چون از خود روم

رنگم از رخ می مکند پرواز با بال پری

مانده است از طبع من معنی تراشی یادگار

همچنان کز خامهٔ مانی فن صورت گری

زورق تن را که طوفانی است در دریای عشق

دل تپیدن بادبانی گشت و حیرت لنگری

چون نسیم از هر گلی هر دم نصیبی می برم

زین گلستان نگذرم مانند صرصر سرسری

نالهٔ پرسوز قمری دمبدم گوید بلند

آتشی دارم نهان در خرقهٔ خاکستری

وسمه را بر سرمه ناز از پهلوی ابروی تست

شانه در زلف تو دارد جلوهٔ بال پری

کاهش دردت چه خواهد کرد با من بیش از این

بخیه سان چسبیده ام بر پیرهن از لاغری

جا گرفتی تا چو دل در پهلوی غیر، از حسد

می کند هر موج خون در جسم زارم خنجری

از پی آرام دل چون قطره خود را جمع ساز

شورش دریاست آری در خور پهناوری

تیره روزان را بود فیض از دم روشن دلان

صبحدم آئینه شب را کند صیقل گری

سینه ام از داغ سودای تو گلزار بهشت

از گل نظاره ات در شیشهٔ اشکم پری

سامری شاگرد چشم مست او در ساحری

ختم گردیده است از آنرو ساحری بر سامری

فوج آه من ز فیض شوخی یادش بود

تا قیامت بر هوا در رقص چون خیل پری

قیمت نازش به بالا رفته است از قتل من

موج خونم می کند شمشیر او را جوهری

چون چنار آزاده از دست تهی شد سربلند

همچو گل منعم پریشان است از صاحب زری

در پناه عجز ایمن مانی از بیداد چرخ

صید را نبود حصاری خوبتر از لاغری

اهل دنیا عرض حال بینوایان نشنوند

آری آری لازم گوش صدف باشد کری

می طپد مانند دل در سینه جسمم در لحد

گر چنین مستانه بر خام مزارم بگذری

هر که از خود بگذرد شاهنشه وقت خود است

داغ بر سر می کند دیوانگان را افسری

خاکساری تا کرا گردد نصیب از عاشقی

تا که یابد از شهی بر زیردستان برتری

نسیت در چشم حقیقت بین به جز بازیچه ای

انکسار بینوایی افتخار سروری

شیخ شهر از ناقبولی شد بکنج خانقاه

آری این خاتون بود مستور از بی چادری

بوالهوس در سینه جا داده ز آه بی اثر

تیر بی پیکان بسان ترکش کبک دری

کی بجا می ماندی از طوفان سیل اشک اگر

کشتی تن را گرانجانی نکردی لنگری

تا فرو بارد زکین بر فرق ابنای زمان

روز و شب گردون دون غم می کند گردآوری

عاجزان را هم نیارد دید از روی حسد

موی چشم تنگ چرخم با وجود لاغری

این قدر از عجز من ای مدعی بر خود مبال

چون کنی گر ضعفم آید بر سر زور آوری

تابکی جویا غزل خواهی سرودن زانکه نیست

مطلبی جز منقبت گویی ترا از شاعری

به که باشی مدح سنج آنکه بر خاک درش

جبهه ساید هر سحرگه آفتاب خاوری

مسند آرای امامت مهدی هادی که هست

چون شه مردان به ذات او مسلم سروری

آنکه پیش همت او می کند بیشی کمی

آنکه در جنب شکوهش اکبری کرد اصغری

آنکه گر سازند در ایام عدل او بجاست

از پر شهباز تیر ترکش کبک دری

می سزد در بحر بی پایان قدرش گر کند

مه حبابی هلاله گردابی فلک نیلوفری

دشمن ظالم بود چون عدل او بر خویشتن

برگ برگ بید می لرزد ز شکل خنجری

حکم خردی گر نویسد بر بزرگان شوکتش

می کند نه چرخ جا در حلقهٔ انگشتری

چون نباشد بر سر بازار محشر او سفید

هر که چون مه گشت نور مهر او را مشتری

بسکه شد شرمندهٔ دست گهر بارش چه دور

گر رود در خود فرو دریا ز گرداب از تری

بر زمین زد شام عید از ماه نو مضراب را

حکم او چون زهره را مانع شد از خنیاگری

از پی در یوزه پیش گوشمال همتش

بحر را بر فرق از گرداب باشد لنگری

روز هیجا کرد از یاد عقاب ناوکش

دل طپیدن مرغ روح خصم را بال و پری

بسکه گردیده است از اندیشهٔ قهر تو سست

نیست گیرایی چو گل با پنجهٔ زورآوری

گلشن خلقت که جنت داغدار رشک اوست

آید از هر گل زمینش بوی مهر مادری

غیر آبای تو نشناسد کسی قدر ترا

قیمت گوهر که می داند به غیر از جوهری

نعمت انوار از سر کار رای روشنت

مهر را راتب بود هر صبحدم یک لنگری

تا شدم در وصف رای روشنت مدحت نگار

می کند هر نقطه در طومار شعرم اختری

در رکابت شیر مردان چون صف آرایی کنند

چشم مهر و مه غبار آرد ز گرد لشکری

دیدهٔ او باد چونروی غلامانت سفید

باشد آنکس را که از غیر تو چشم یاوری

مدح مانند تویی نبود مجال چون منی

که تواند داد جویا داد مدحت گستری

به که زین پس منقبت را ختم سازم بر دعا

تا ملک آمین سرا باشد به چرخ چنبری

تا ببخشد فیض آبادی بساط خاک را

نقش نعلین تو یعنی آفتاب خاوری

خاک خواری باد بر سر دشمن دین ترا

دوستانت را بر اعدای تو باشد سروری

قطعات

شمارهٔ ۱ : گفت امام عرش مسند قاسم خلد و جحیم

شمارهٔ ۲ : پادشاهی است شه رضا امروز

شمارهٔ ۳ : شکر لله که هجو کس گفتن

شمارهٔ ۴ : هر قدر خاطرم ز کس رنجد

شمارهٔ ۵ - در ترجمهٔ کلام امام علی (ع)‏ : اینچنین فرمود در تعریف خاموشی به خلق

شمارهٔ ۶ - در وصف چشمهٔ جوهر ناک : حبذا کشمیر و جوهر ناک او

شمارهٔ ۷ : نماز تو بی معرفت شیخنا

شمارهٔ ۸ : خان والا نژاد ابراهیم

شمارهٔ ۹ : قدوهٔ مؤمنین که درگاهش

شمارهٔ ۱۰ - تاریخ تولد : ز میرزا ابوالخیر والا نژاد

شمارهٔ ۱۱ - تاریخ وفات ملک فخرا - ‏۱۱۱۰ ه : اوستاد زمان ملک فخرا

شمارهٔ ۱۲ - تاریخ فوت شایسته خان : آفتاب فلک جاه امیرالامراء

شمارهٔ ۱۳ : به کیش ما پس از خلوت نشین لی مع الهی

شمارهٔ ۱۴ : شیخ میرک که از ره دانش

شمارهٔ ۱۵ : حبذا نواب حفظ الله خان

شمارهٔ ۱۶ - در توصیف کربلا : کو طالع و بخت آنکه باشم

شمارهٔ ۱۷ : گویند خواجه را چو رسد قاشقی به لب

شمارهٔ ۱۸ - تاریخ فوت عبداللطیف خان رحمة الله - ۱۱۱۷ه

شمارهٔ ۱۹ - علی رضا که گلی از بهار کشمیر است - ۱۱۱۱ه

شمارهٔ ۲۰ : چیست آن جانور روشن رای

شمارهٔ ۲۱ - تاریخ فوت میرزا شاه حسین سبزواری - ‏۱۰۸۹ ه

شمارهٔ ۲۲ - در معذرت حفظ الله خان : زهی خجسته بیانی که بال شهرت یافت

شمارهٔ ۲۳ - در وصف آیینه خانه : این آینه خانه از وفور لمعان

شمارهٔ ۱

گفت امام عرش مسند قاسم خلد و جحیم

آنکه بر فرقش برازنده است تاج انما

کادمی در خواب باشد تا به قید زندگی است

می شود بیدار چون زین قید سازندش رها

اهل تغییر از هر آن چیزی که می بینی به خواب

می نخواهند ای برادر غیر عکس مدعا

پس چو مکروهی ببینی در جهان اصلا مرنج

عکس آن را منتظر می‌باش از فضل خدا

شمارهٔ ۲

پادشاهی است شه رضا امروز

که نه در فکر تخت و دیهیم است

در زمینی بنای تکیه گذاشت

کآب و خاکش به از زر و سیم است

در کنار دل آن مکان شریف

بی تکلف بهشت و تسنیم است

بوی فقر آید از در و بامش

این مقام رضا و تسلیم است

شمارهٔ ۳

شکر لله که هجو کس گفتن

فطرت عالی مرا نه فن است

نشده در هجای کس جاری

تا زبانم مجاور دهن است

شمارهٔ ۴

هر قدر خاطرم ز کس رنجد

خامشی پیشهٔ زبان من است

شعر گفتن به کیش من در هجو

هتک ناموس حضرت سخن است

شمارهٔ ۵ - در ترجمهٔ کلام امام علی (ع)‏

اینچنین فرمود در تعریف خاموشی به خلق

آنکه بر اهل جهان بعد از رسول الله مه است

خامشی به از سخن گفتن بود لیکن سخن

گر بود در وصف خاموشی ز خاموشی به است

شمارهٔ ۶ - در وصف چشمهٔ جوهر ناک

حبذا کشمیر و جوهر ناک او

حوض کوثر در بهشت آماده است

گر نه او آیینهٔ وجه الله است

دایما آبش چرا استاده است

سید تالابها می خوانمش

دیدهٔ بد دور کوثر زاده است

با هوایش بسکه کیفیت بود

هر حباب او سبوی باده است

هر شب از عکس کواکب گوئیا

آسمانی بر زمین افتاده است

غور نتوان کرد ته داریش را

با وجود آنکه لوحش ساده است

از حجاب آب و تاب حسن اوست

بر رخ مه گرنه رنگ استاده است

دایم از چشم بدش داراد دور

آنکه این حسن و جمالش داده است

شمارهٔ ۷

نماز تو بی معرفت شیخنا

چه بی قدر و بی منزلت آمده است

فزون ز آشنایی مکن اختلاط

عبادت پس از معرفت آمده است

شمارهٔ ۸

خان والا نژاد ابراهیم

که علی را به جان و دل بنده است

آنکه نور غلامی مولا

از جبینش چو مهر تابنده است

بر دل اوست مهر مهر علی

گوهر ذاتش الحق ارزنده است

بر وجودش فنا نیابد دست

به دم مرتضی علی زنده است

شمارهٔ ۹

قدوهٔ مؤمنین که درگاهش

چون فلک در بلند کریاسی است

آنکه در دست جود او مه و مهر

گاه بخشش کم از دو عباسی است

آنکه خاک سیاه هند ازو

چمن لاله های جوغاسی است

قیمت اطلس فلک بر او

کمتر از جامه های کرباسی است

این فلک قدر او تو نشناسی

که شعار تو قدرنشناسی است

چه شد ار قدر او نداند خصم

قدر نشناسیش ز نسناسی است

از دم مرتضی علی تبرش

آهنین نیست بلکه الماسی است

در غلامان شاه مردان اوست

که درین عهد قللر آقاسی است

شمارهٔ ۱۰ - تاریخ تولد

ز میرزا ابوالخیر والا نژاد

گلی در ریاض نجابت شکفت

به هر سوسو نسیمی کز آن گل وزید

غبار کدورت ز دلها برفت

چو خورشید نور جمالش بدید

رخ خویش در پردهٔ شب نهفت

لب غنچه و گوش گل در چمن

به این مژده دارند گفت و شنفت

دلم بهر تاریخ میلاد او

در معنی از منقب فکر سفت

سراپا زبان غنچه‌سان شد نخست

پس آنگه «گل باغ امید» گفت

شمارهٔ ۱۱ - تاریخ وفات ملک فخرا - ‏۱۱۱۰ ه

اوستاد زمان ملک فخرا

که خرد وصف او نیارد گفت

بود چون گنج فضل دانش و علم

ز آن سبب رخ به زیر خاک نهفت

قدر او را کسی نمی دانست

رفت از کیسهٔ عزیزان مفت

شد ازین غمکدهٔ به سوی لحد

رفت و در جامه خواب راحت خفت

در بهشت از نسیم لطف اله

غنچه های امید او بشکفت

چه نتایج ازو به دهر نماند

گوهر بکر سعی از بس سفت

رفت چون زیر خاک حورالعین

لحدش را به زلف مشکین رفت

سال تاریخ رحلتش را عقل

‏«از ملک بود ملک فضل» بگفت

شمارهٔ ۱۲ - تاریخ فوت شایسته خان

آفتاب فلک جاه امیرالامراء

که توانش گل این نه چمن خضرا گفت

باطن و ظاهرش از ماهی و موج است زبان

تا تواند صفت گوهر او دریا گفت

رخت هستی چو بهم بست ازین کهنه رباط

راز با پردگیان ملاء اعلا گفت

رفت چون او به جنان حور به گوش غلمان

اینک آمد به سوی خلد چمن پیرا گفت

کسوت ماتمی افکند ببر چرخ کبود

پنجهٔ مهر بزد بر سر و واویلا گفت

سال تاریخ وفاتش ز خرد می جستم

‏«با نبی حشر امیرالامراء بادا» گفت

شمارهٔ ۱۳

به کیش ما پس از خلوت نشین لی مع الهی

کسی حاشا که چون شاه ولایت بوالحسن باشد

بود با غیر در چشم بصیرت شاه مردان را

همان فرقی که از شمشیرزن تا خشت‌زن باشد

شمارهٔ ۱۴

شیخ میرک که از ره دانش

مسند عز و شان مقامش شد

بسکه کوچک دلی کند با خلق

کاف تصغیر جزو نامش شد

شمارهٔ ۱۵

حبذا نواب حفظ الله خان

آنکه چشم مهر و مه مثلش ندید

دست خیاط قضا نام خدا

خلعت دولت بر اندامش برید

خنجر قهرش دل گردان شکافت

تیغ کینش پهلوی شیران درید

بی تکلف پیش نور رای او

صبح صادق کی تواند شد سفید

پیش قهرش شعله برگ لاله ای

پیش خلقش گل غلام زر خرید

آب شد از بس ز بیم قهر او

دل چو اشک از دیدهٔ شیران چکید

ناوکش چون بال خونریزی گشاد

رنگ از رخسارهٔ جرأت پرید

از صفای نور رای او مراد

بر زبان خامه می گردد سفید

در زمان سعدش از لطف اله

مژدهٔ افزایش منصب رسید

چون پی تاریخ او رفتم به فکر

دل به راه جستجو هر سو دوید

گفت در گوش دلم استاد عقل

نیر اقبال و دولت بر دمید

شمارهٔ ۱۶ - در توصیف کربلا

کو طالع و بخت آنکه باشم

در حضرت کربلا ز زوار

چینم گل بوسه بالب شوق

گاهی از درگهی ز دیوار

مالم بر خاک آستانش

هر دم روی نیاز صد بار

آنکه به زبان عجز و زاری

گویم رفیق ره که هشدار

چون در رسدم اجل بناگاه

این است وصیتم که زنهار

گرد رخ من ز خاک آنکوست

ناشسته مرا به خاک بسپار

شمارهٔ ۱۷

گویند خواجه را چو رسد قاشقی به لب

تا چند ساعتش مکد از حرص بی شمار

یا چون ندیده قاشق او روی گوشت را

چسبد ز شوق گوشت به لب همچو کفچه مار

شمارهٔ ۱۸ - تاریخ فوت عبداللطیف خان رحمة الله - ۱۱۱۷ه

میر عبداللطیف خان که گذشت

در محرم ازین سرای غرور

باد تا حشر مرقد پاکش

همچو فانوس گردآور نور

گفت تاریخ رحلتش را عقل

‏«بحسین و حسن شده محشور»‏

شمارهٔ ۱۹ - علی رضا که گلی از بهار کشمیر است - ۱۱۱۱ه

علی رضا که گلی از بهار کشمیر است

مدام شاه خراسان نگاهبان بادش

ز سرد و گرم حوادث به حرمت این نام

رسد ز فیض دو معصوم دایم امدادش

چو در دلش هوس درس و بحث جا گیرد

سزد که باشد عقل نخست استادش

رسد به فضل خدا چون به سن رشد و تمیز

کناد صاحب علم لدنی ارشادش

شد از قضا چو به اسم علی رضا موسوم

‏«علی رضا» شده تاریخ سال میلادش

شمارهٔ ۲۰

چیست آن جانور روشن رای

که بود پاش یکی با گردن

زندگی باعث نابودی اوست

تندرستیش بود در کشتن

شمارهٔ ۲۱ - تاریخ فوت میرزا شاه حسین سبزواری - ‏۱۰۸۹ ه

میرزای یگانه شاه حسین

مرشد معنی اوستاد سخن

آه کان طوطی خجسته مقال

کرد چون گنج زیر خاک وطن

یوسف مصر خوش کلامی بود

گشت بی او زمانه بیت حزن

عنبر آگین لحد ز پهلویش

مشک بیز از کنار اوست کفن

لطف سرشار آن وحید زمان

بود با خلق عام و خاص به من

سال تاریخ فوت او جستم

چون ز پیر خرد ز روی حزن

هاتفی در مقام وصفش گفت

‏«طبع او بود آب و رنگ سخن»

شمارهٔ ۲۲ - در معذرت حفظ الله خان

زهی خجسته بیانی که بال شهرت یافت

ز جنبش دو لبت گاه نطق مرغ سخن

به عهد نور ضمیرت ز پرتو خورشید

غبار آرد هر روز دیدهٔ روزن

زبهر آنکه صفا گیرد از ضمیرت وام

ز کوهسار شود آینه جلای وطن

نسیم خلق تو بر گلستان وزید که نیست

زغنچه فرقی تا نافهٔ غزال ختن

چراغ لاله و گل در خزان بیفروزد

ز چرب نرمی خلق تو یابد ار روغن

خدیو کشور دلها به حسن خلق تویی

چنانکه باشد دل پادشاه ملک بدن

شمیم غنچه ز فانوس می شنیدندی

عبیر خلق تو افشاندی ار به پیراهن

زبون تست بروز ملایمت خصمت

بلی ز آب شود بیش حدت آهن

سخن شناسان بی معنیی نمی دانند

خطابت آنکه نگنجد به بحر قطعهٔ من

چنان بلند بود نام نامیت به جهان

که کوتهی است بر اندام او لباس سخن

به روز معرکه از فرط جوهر ذاتی

زنی برهنه چو شمشیر بر صف دشمن

ز بار منت جوشن همیشه آزادی

ترا که نام تو کافی است بهر حرز بدن

ز برق شعلهٔ شمشیر مهر تمثالت

عدوی جاه تو آسوده زیر ابر کفن

چو مهر پنجه ات از بسکه گرم زرپاشی است

ز دشت کوه به پیشت بگسترد دامن

گل از خزانهٔ جود تو صاحب زر شد

ز ابر دست عطایت نهال گشته چمن

اگر نبودی جود تو علت غایی

صدف به گوهر هرگز نمی شد آبستن

تو آن کریم نژادی که سر برون آرد

به شوق دست عطایت جواهر از معدن

ز بیم شحنهٔ عدل تو پرتو خورشید

به خانه ای نتواند فتاد از روزن

همین نه بحر ز گرداب دم به خود ورزید

کشیده کوه ز بیم تو پای در دامن

گداز هیبت قهر تو لعل را در کان

روان کند به رگ سنگ همچو خون به بدن

ز تند باد فنا دامن حمایت تو

چراغ دولت و اقبال را بود مامن

چو چید پنجهٔ قهرت بساط نرد نبرد

بروز معرکه با خصم عافیت دشمن

ز ششپر تو نباشد عجب عدوی ترا

اگر به ششپر افتاده مهرهٔ گردن

مدام ساقی قهرت به کاسهٔ سر خصم

ز آب تیغ بریزد شراب مردافکن

ز بس به دور تو عامست خوشدلی و نشاط

دهان خنده ز گل پای تا سر است چمن

نشاط موسم اردیبهشت و فروردین

به عهد خرمی تست با دی و بهمن

کسی نمانده که باشد به قید غم امروز

به غیر من که اسیرم بگو نه گونه محن

کسی نمی شنود بوی خرمی هرگز

به رنگ غنچهٔ شاخ شکسته از دل من

شکسته خاطرم از بس ز کم عنایتیت

نه مانده است دل فکر و نه زبان سخن

دلم چنین که سراسیمه گشته است از غم

ز بعد جرم ندانم چه بایدم گفتن

مدام پنجهٔ بی طاقتیم زین اندوه

رسانده چاک گریبان چو غنچه تا دامن

مرا که لطف توام برگرفته است از خاک

امیدم آنکه دگر بر زمین نیفتم من

به گوش هر که رسد در شگفت می ماند

ز کم عنایتیت با فدایی چون من

کسی که رانده ز بزمت زبونی بختش

به خون نشسته چو مینای باده تا گردن

اگر نه جرم کند بنده ات گنهکار است

چنین که طبع تو مایل بود به بخشیدن

غبار من که نیارد به دامنت زد دست

به حیرتم که چسان در دلت نموده وطن

از آنکه مظهر عفو تو گشته تقصیرم

به چشم کم گنهم را نمی توان دیدن

بدی ز بنده و نیکی ز صاحبان باشد

بود گناه ز جویا و از تو بخشیدن

بدست لطف چنان برگرفتی از خاکم

که گشته است فلک سا کلاه گوشهٔ من

عنایت تو به مثل منی بدان ماند

که خاک تیره ز مهر برین شود روشن

اگرچه نیست مرا قابلیت کرمت

ترا گزیر نباشد ز نیکویی کردن

زبان زعهدهٔ شکر تو برنمی آید

کنم به ذکر دعا بعد ازین تمام سخن

بگیر ساغر دولت به رغم بدخواهان

بنوش بادهٔ عشرت به کوری دشمن

شمارهٔ ۲۳ - در وصف آیینه خانه

این آینه خانه از وفور لمعان

وز صافی و روشنی بود چشم جهان

نواب درو نشسته چون مردم چشم

خدام به دورش زده صف چون مژگان

مثنویات

شمارهٔ ۱ : بنام فروزندهٔ ماه و مهر

شمارهٔ ۲ : محمد خدیو ملایک سپاه

شمارهٔ ۳ : روایت کند سید نامدار

شمارهٔ ۴ - ترجمهٔ حدیثی که فاضل مناقب السادات از تفسیر هندی در کتاب آیة السعداء بخاری نقل کرده است:‏

شمارهٔ ۵ - حکایت حاتم و سخاوت او : بسم الله الرحمن الرحیم

شمارهٔ ۶ - با دل پرخون و لب عذرخواه : رفت سوی تربت کان کرم

شمارهٔ ۷ - مثنوی در تعریف چراغان روی دل : تعالی الله ازین بزم دل افروز

شمارهٔ ۸ - مثنوی توصیف کوه پیر پنچال و سختی راه و تعریف کشمیر مینو نظر

شمارهٔ ۹ - مثنوی در تعریف بهادر شاه و تاریخ : زهی شاه فلک قدر جوان بخت

شمارهٔ ۱۰ - در تعریف اسب : تعالی الله ز رخش باد رفتار

شمارهٔ ۱

بنام فروزندهٔ ماه و مهر

فرازندهٔ بارگاه سپهر

ازو گشته در کار خود اوستاد

اگر آب و آتش اگر خاک و باد

به لطفش همه راست چشم امید

اگر سرخ و زرد ار سیاه و سفید

همه راست بر فیض عامش نظر

اگر کوه و دشت است اگر بحر و بر

سری نیست خالی ز اسرار او

دلی کو که نبود طلبکار او

به او ملتجی گر شقی ور سعید

نگشته کسی از درش ناامید

ز ابر عطایش به بارندگی

زمین را رسد مایهٔ زندگی

به فرمانش از ماه و مهر برین

بود ابلق روز و شب زیر زین

مر او راست از مطبخ فضل وجود

شرار انجم و دود چرخ کبود

فلم را ز انجم که هر سو بریخت

ز بس ذکر او تار سبحه گسیخت

ازو گشته در عودسوز سپهر

فروزان همی اخگر ماه و مهر

ز شاخ زبانها تذرو سروش

به بال نفس زو پرد تا به گوش

ز قهرش بود مهر در تاب و تب

ز رنگی به رنگی رود روز و شب

فلک با وجود اینهمه سوکتش

حبابیست از لجهٔ قدرتش

همه را بود چشم یاری ازو

همه راست امیدواری ازو

ز الطاف بیحد بحال عبید

شفاعتگری چون نبی آفرید

شمارهٔ ۲

محمد خدیو ملایک سپاه

سر سروان زیبدش خاک راه

حبیب خدا بهترین انام

علیه الصلوات و علیه السلام

به عرش برین یافت چون برتری

به کرسی نشانید پیغمبری

اگر بحر و بر است اگر کوه و دشت

طفیلی او جمله مخلوق گشت

پی مهر توقیع عفو خطا

نبی خاتم است و نگین مرتضی

سزد پیش ارباب فضل و یقین

چنان خاتمی را نگینی چنین

علی ولی شاه مشکل گشا

وکیل در خانهٔ کبریا

کس بی کسان تاج تاج آوران

دل دردمندان سر سروران

مثال خدا داشتی گر وجود

در آئینهٔ ذات او می نمود

اگر شبه واجب نبودی محال

ورا گفتمی کوست چون ذوالجلال

شهانرا ز شمشیر آن دین پناه

به باد فنا رفته تخت و کلاه

از آن تیغ چون تیغ مهر برین

مسخر شد امروز روی زمین

مگو تیغ کز معجز بوتراب

محیط جهان گشته یک قطره آب

کرا قدرت آن که راند سخن

ز فضل و کمال حسین و حسن

که اینجا تواند شدن مدحگر؟

مگر این طاووس عالی گهر

شمارهٔ ۳

روایت کند سید نامدار

یگانه در بحر هشت و چهار

که در عهد مروانیان لعین

یکی زان مکان خصومت گزین

بسی آرزومند فرزند بود

به فرزند بس آرزومند بود

چنین نذر کرد آن شقاوت ماب

که گردد ز فرزند اگر کامیاب

زند دایم آن پور بر شر و شین

ره زائران شه دین حسین

قضا را دلش زین غم آزاد شد

به دیدار فرزند دل شاد شد

چو آن طفل آمد به سرحد هوش

به ایفای عهدش بمالید گوش

مدام آن جوان ز حق بی خبر

عمل خواست کردن به پند پدر

به ایفای نذر پدر روز و شب

همی در کمین بود فرصت طلب

بناگه یکی کاروانی شنید

که آمد به طوف امام شهید

زجا جست و بربست محکم میان

به آهنگ تاراج آن کاروان

بیامد دوان تا کنار فرات

چنین دید آن سر براه نجات

کزان بحر بگذشته آن کاروان

چو از دیده اشک ستم دیدگان

چو کام از تکاپو نشد حاصلش

چنین یافت اندیشه ره در دلش

که هنگام برگشتن کاروان

بگیرد سر راه بر زایران

درین فکر ناگاه خوابش ربود

بیاسود از قید گفت و شنود

ز خواب گران چون در آرام شد

به رویای صادق دلش رام شد

چنان دید کامد قیامت پدید

بجوشید درهم شقی و سعید

نشسته به کرسی قرب اله

محمد شهنشاه امت پناه

ملایک ز هر سو در آن حشر عام

کمر بستهٔ حکم خیر الانام

که تا نیک و بد را به لطف و گزند

سوی پیشگاه نبوت برند

شوند آنکه از حکم آن شهریار

سعید و شقی داخل خلد و نار

در آن عرصه ز اشرار بیدادگر

درآمد نبی را یکی در نظر

بگفت این شقی را به فضل کریم

نشاید فرستیم سوی جحیم

گذارش مگر روزی از روزها

فتاده است بر وادی کربلا

غباری از آن تربت مشکبو

نشسته است بر وادی کربلا

کنون تا بود بر رخش زان غبار

برون باشد از زمرهٔ اهل نار

گران قدر زان خاک شد در نظر

رخش چون ز گرد یتیمی گهر

به رویی که پر گرد درگاه ا وست

مگو خاک کان سربسر آبروست

پس آنگاه ملاک قهر و عذاب

بگفتند در خدمت آن جناب

که شوییم از رویش آن خاک پاک

بریمش سوی آتش سوزناک

دگر بار آن سایهٔ کردگار

وجودش همه لطف پروردگار

شعار شفاعتگری تازه کرد

ترحم زیاده ز اندازه کرد

بزد فال رحمت به حسن مقال

که این خادمان حریم جلال

ز رخسار این بندهٔ شرمسار

به شستن زد و دید اگر آن غبار

چه سازید کافتاده چشمش ز دور

سوی گنبدی کآمده رشک طور

چه گنبد که کرده است از برتری

سعادات کونین گردآوری

از آن گنج رحمت چو معمور گشت

چو فانوس آبستن نور گشت

هر آنکس که از دیدنش یافت کام

بود آتش دوزخ او را حرام

پس آنگه به حکم شه دین پناه

بهشت برینش شد آرامگاه

چو بینندهٔ خواب بیدار گشت

دلش مخزن گنج اسرار گشت

ز مستی غفلت چو هشیار شد

چو بخت خود از خواب بیدار شد

ز نور حقیقت بسی بهره یافت

بر آن ذره خورشید ایمان بتافت

به حکم در بحر عز و شرف

غلام به اخلاص شاه نجف

ز جان دوستدار سر سروران

خلیل شه دین براهیم خان

ز جویای رنگین سخن این کلام

پذیرفته کیفیت اختتام

شمارهٔ ۴ - ترجمهٔ حدیثی که فاضل مناقب السادات از تفسیر هندی در کتاب آیة السعداء بخاری نقل کرده است:‏

بحمدالله پس از تحمید آمد

زبانم نعت پیرای محمد

چو گشتم از ظهور نعت سرمست

زدم بر دامن آل عبا دست

ز فضل شان چو کردم نکته رانی

زبان شد برگ عیش زندگانی

مرا چون کردم آهنگ ستودن

چو غنچه دل شکفت از لب گشودن

زآب و رنگ مدح شان زبانم

چو غنچه برگ گل شد در زبانم

حدیثی را به کلک هوش و فرهنگ

رقم زد فاضل هندی بدین رنگ

که فخر انبیا با آل اطهار

برآمد چون پی نفرین کفار

شده در زیر چادر با پیمبر

علی و فاطمه شبیر و شبر

عبا ز انوارشان در منزل قرب

شده فانوس شمع محفل قرب

چو از تحت عبا بیرون خرامید

ز حبیب صبح سر زد پنج خورشید

همان دم جبرئیل آن محرم قدس

چنین آورد وحی از عالم قدس

که ای خورشید برج دین پناهی

چنین رفته است فرمان الهی

که بر فرق تو کردم گیسو آرا

کنم منشور مرآل عبا را

به این منشور تا ممتاز باشی

میان خلق سرافراز باشی

خدا پیرایهٔ منشور اکنون

نموده بر تو و آل تو مسنون

چو بر فرق نبوت گوهر وحی

فرو بارید پیغام آور وحی

دلش بشکفت از پیغام باری

به رنگ غنچه از باد بهاری

چو از حکم الهی گشت خرسند

سر فرمانبری در پیش افکند

زهم بگشاد مو در منزل قدس

ازو شد سنبلستان محفل قدس

پی تعظیم جبریل امین خاست

دو گیسو بر سر آن سرور آراست

بجز آن گیسوان عنبر اندود

که دید از شمع بزم کبریا دود

ز بوی آن دو جعد مشک افشان

شده موج هوا زلف پریشان

نمود از بوی جعد آن سرافراز

هوا از موج صندل سایی آغاز

هوا زان موی از بس فیض بو برد

حباب از طبلهٔ عطارگو برد

پس آنکه بافت آن شمع هدایت

دو گیسو بر سر شاه ولایت

دگر آراست آن ناموس اکبر

دو گیسو بر سر زهرای ازهر

پس آنکه دسته کرد آن شاه بطحا

دو شاخ سنبل ریحانتین را

چو جبریل امین این منزلت دید

به سوی مصطفی از روی امید

زبان التماسش گشت گویا

که ای منشور خوبی بر تو زیبا

به حکم حق بسی در روز میدان

اعانت دیده از من شاه مردان

دلم از یاری زهرا بیاسود

که با او دست من دستاس کش بود

حسن را بارها از حکم باری

کمر بستم پی خدمتگزاری

چو مهد غنچه و باد بهاران

حسین را بوده ام گهواره جنبان

چه خوش باشد گر ای محبوب باری

مرا هم ز اهل بیت خود شماری

میان قدسیان کن سرفرازم

بدست خویش شو گیسو طرازم

اجابت کرد آن محبوب داور

به فرقش بافت گیسوی معنبر

چو سر خیل رسل شد جعد پیرا

بدست لطف جبریل امین را

به دریای کف آن پاک گوهر

انامل شد ز مویش موج عنبر

مکرم ساخت حق این خاندان را

بنازم احترام و قدر و شان را

همین است اینکه در اوفواه جمهور

مفارق پنج و ده گیسوست مشهور

به حق این ده و پنج اهل طاعات

ز باری جسته یاری در مناجات

رقم از خامهٔ عنبر شمامه

خطاب این نظم را منشورنامه

شدم مأمور نظم این فضائل

من از نواب گردون قدر عادل

فروغ محفل اقبال و دولت

چراغ دودمان جاه و حشمت

پی نظم مهام این عالم پیر

ز پیر رای او پرسیده تدبیر

بود آنرا که حفظش گشته مآمن

چو جوهر پشت بر دیوار آهن

مدام آرامگاهش با دل شاد

به زیر سایهٔ آل عبا باد

شمارهٔ ۵ - حکایت حاتم و سخاوت او

بسم الله الرحمن الرحیم

راهنمایندهٔ امید و بیم

پیرخردمندی از ارباب هوش

پیر مگو آمده بحری بجوش

جان جهانی دم او چون سحر

صدق و صفا توام او چون سحر

بر تن آن عارف صادق چو صبح

پیرهن صدق موافق چو صبح

تافته فانوس صفت بر تنش

نور ز پهلوی دل روشنش

بود هم نقد کمال و هنر

در گره خاطر او چون گهر

گشته ز پیری چو کمان قد پیر

لیک علم راستی از وی چو تیر

گفت که شد قافله ای از عرب

عازم سودای سواد حلب

مردم آن قافله برنا و پیر

آینهٔ هم ز صفای ضمیر

ساز نموده همه برگ سفر

غنچه صفت در گره جمله زر

جمع شده از پی کسب معاش

قافله ای مردمش از هر قماش

بر صفت چرخ ز مهر سحر

بسته همه بدرهٔ زر بر کمر

جمله فرح بخش هم و دلنواز

چون گل و بلبل همه با برگ و ساز

مهر چو در پردهٔ اظلام شد

مهرهٔ مار سیه شام شد

مهر که خوانند مهین کوکبش

طعمهٔ خود ساخت چو زاغ شبش

قافله شد در پی سامان کار

جمله نهادند به جمازه بار

پهن در آن بادیه آن کاروان

همچو کواکب شده بر آسمان

چون دو سه فرهنگ به نور سها

راه بریدند به مقراض پا

شد ز افق ابر سیاهی بلند

بر قدم قافله بنهاد بند

تیره شبی چون خط رخسار یار

شب نه که داغ جگر روزگار

دود شب تیره دمادم فزود

نه اثر از مه نه ز سیاره بود

بود ز دود شب ظلمت نشان

چشم فرو بستن سیارگان

گشت چو تاریکی آن شب زیاد

همچو جرس لرزه به دلها فتاد

ماه شد از دود دل کاروان

تیره تر از خال رخ زنگیان

چید چو نراد قضا یک به یک

مهرهٔ کوکب ز بساط فلک

مردم آن قافله دل باختند

ناله کنان هر طرفی تاختند

در طلب راه چو دیوانگان

گشت سراسیمه دوان کاروان

از کفشان شد چو عنان شعور

گشت نمودار چراغی ز دور

محنت و غم چونکه ز حد بگذرد

قاعده است این که فرح رو دهد

گشت ز فیض نفس سوخته

شمع مراد همه افروخته

جمله طربناک در آن تیره راغ

روی نهادند به سوی چراغ

چون دو سه فرسنگ نور دیده گشت

روضهٔ بنمود در آن پهن دشت

گنبدی آراسته تر از سپهر

کوکبه در وی چو درخشنده مهر

ساخت چو آن گنبد درگاه را

دست قضا نور سحرگاه را

از پی گچ کاری آن بی قرین

بیخت به پرویزن چرخ برین

گشته ز رنگینی دیوار و در

تازه عروسی به نظر جلوه گر

روزنه اش حلقهٔ چشم نگار

سنگ بنایش دل سنگین یار

بود ستون ساعد سیمین حور

پایهٔ او ساق بلورین حور

بر رخ رخشنده ز روی حجاب

داشت ز تاریکی آن شب نقاب

روز و شبان بر رخ خیل وحشم

باز درش چون کف اهل کرم

شد چو رسیدند به آن سرزمین

ذکر همه شکر جهان آفرین

جست از آن قافله مردی زجا

جست نشان صاحب آن روضه را

بود یکمی پیر در آن خوش مکان

رو به سوی مردم آن کاروان

گفت که گردیده درین سرزمین

گنج کرم حاتم طائی دفین

گشته پی خرمی آن مکان

هر طرفی جدول آبی روان

خیمهٔ آن قافله تبخال وار

سایه فکن شد به لب جویبار

بود به آن جمع رفیق سفر

ابلهی از هرزه در ایان بر

زد به سوی تربت حاتم قدم

گفت که ای شهره به جود و کرم

شب همه شب گرسنگی خورده ایم

رو به سوی مرقدت آورده ایم

نام تو از جود علم در جهان

ما حضری کن بسوی ما روان

داشت همین زمزمه بر لب هنوز

مانده به لب نیمهٔ مطلب هنوز

از طرفی مرد شتربان رسید

ناله کنان جامهٔ طاقت درید

گفت که آه آن شتر بادپا

مهرهٔ دل باخت به نزد قضا

این سخن آمد چو عرب را به گوش

نوحه کنان زد به سر و شد ز هوش

گفت سبک کن تنش از بار سر

تا که شود قافله را ما حضر

با دل غمگین و لب پر گله

برد طعامی بر آن قافله

قافله را داد فراوان نعم

خود بر آن مایده می خورد غم

تا به سحرگاه ازین غم نخفت

رو به سوی تربت حاتم بگفت

ای ز تو ناموس سخاوت به باد

چون تو کرم پیشه به دنیا مباد

نام تو در هر بلد و سور خوش

همچو صدای دهل از دور خوش

طبع تو با خست نفست دنی

جود ز مال چو منی می کنی

روح تو چون خاطر من شاد باد

شاد شدم خانه ات آباد باد

راند ز بس طعنه عرب بر زبان

پیکر حاتم به لحد شد طپان

بود ز غیرت به لحد بی قرار

چون دل عاشق شب هجران یار

صبح چو برزد ز افق مهر سر

گشت فلک شیشهٔ زرین کمر

شمع فروزندهٔ این نه لگن

شد چو ضیا بخش زمین و زمن

مانده شتر باخته حیران خویش

سر زغم فکر بیفکنده پیش

گشته دلش بختی بار ملال

سینه چو دنیا شده دار ملال

بری بیچاره در اندیشه بود

کز طرف دشت غباری نمود

ناگه از آن گرد مهی مهر چهر

گشت نمودار چو از ابر مهر

بر شتری تازه جوانی سوار

گرم روش گشت سوی آن مزار

بیش ز حد اطعمه بار جمل

همره او نافهٔ دیگر کتل

ناقه مگو لیلای بر عرب

کرده ز رشک روشش مهر تب

کبک روش جلوهٔ مستانه اش

زلف پری موی سر شانه اش

کاکلش آشفته ز موج نسیم

جیب هوا زو شده عنبر شمیم

زنگ به دست شتر راهوار

شاخ گلی غنچهٔ آورده بار

غرهٔ پیشانی شانش سها

قائمه چرخ برین دست و پا

داشت چو شد مست شراب حدی

بحر صفت کف به لب از بی خودی

رفته صدای جرسش بر سپهر

کر شده از غیرت او زنگ مهر

سالک آگاه دلی رهبرش

جبهٔ صوف شتری در برش

بود تن او تنهٔ کوهسار

گردن او گردنهٔ کوهسار

تازه جوان ناقه همی راند زود

تا که ز جمازه بیاید فرود

رفت سوی تربت حاتم نخست

همت از آن روضهٔ پرفیض جست

پس به سوی مردم آن کاروان

رفت چو در قالب بی جان روان

پیش همه بعد دعا و سلام

برد به آئین بزرگان طعام

بود بر سفره فراوان نعم

در خور دست و دل اهل کرم

سفره چو برچید ز روی ادب

کرد جوان عذر ز هر یک طلب

گفت نم بحر کف حاتمم

در یتیم صدف حاتمم

دوش ز غفلت چو شدم گرم خواب

روی به من کرد به صد اضطراب

گفت که قومی ز قضا نیم شب

آمده مهمان سوی من بی طلب

قافله ای آمد از راه دور

بود چو مهمانی ایشان ضرور

زود یکی ناقه برای طعام

همت من کرد ازان قوم وام

بسکه بدل دارم ازین وام غم

خیز که در خاک نه، در آتشم

سفرهٔ آراسته از هر طعام

مائده در وی نکویی تمام

همره یک ناقه ز رنگ زرنگ

جانب آن طایفه بر بی درنگ

کام دل غم زدهٔ من برآر

ناقه به آن صاحب اشتر سپار

گوشزدشان چو شد این داستان

مردم آن قافله پیر و جوان

مدح سرای کرم او شدند

بندهٔ حسن یم او شدند

شمارهٔ ۶ - با دل پرخون و لب عذرخواه

رفت سوی تربت کان کرم

شمع صفت ساخته از سر قدم

گفت که ما بندهٔ احسان تو

ما همه شرمندهٔ احسان تو

درگذر از بی ادبیهای من

گر نه خطابخش شوی وای من

گشت پس از معذرت آن کاروان

جانب مقصد به دل خوش روان

گرچه که جویا بر ارباب هوش

گوهر نظم تو سزد زیب گوش

لیک به پاسخ دهمت گوشمال

گر دلت از پند نگیرد ملال

نآمد ازین هرزه درائیت عار

از صفت حاتم طائیت عار

حیف که گویند ترا همگنان

مدح سرایندهٔ حاتم فلان

مدح سگال به مردان تویی

بندهٔ آن منبع احسان تویی

کان سخاوت شه مردان علی است

بحر کرامت شه مردان علی است

گرچه بود خارج ذاتش صفات

هست ولی این صفتش عین ذات

ای که شد از روز نخستت دو کف

گوهر احسان و کرم را صدف

روز و شبان بر کف جودت سپهر

دوخته چشم طمع از ماه و مهر

چرخ فلک را کرمت هر سحر

داده ز خورشید برین مشت زر

ریخته هر شام ز کوکب ملک

ریزهٔ خوان کرمت بر فلک

از تو شده لعل به کان جلوه گر

از تو شده کوه مرصع کمر

داده به دریا ز کران تا کران

جود تو همیان زر از ماهیان

مشعل احسان تو در خاک و آب

هست فروزنده تر از آفتاب

ز غم من آنست که داده سخات

خلعت هستی به همه ممکنات

حاتم طائی ز گدایان تست

ریزه خور سفرهٔ احسان تست

هر که تو انداختیش از نظر

گر همه گنج است که خاکش به سر

شمارهٔ ۷ - مثنوی در تعریف چراغان روی دل

تعالی الله ازین بزم دل افروز

کز و شب طعنه زن گردیده بر روز

ازین بزم چراغان چشم بد دور

که شد چون صبحدم صادق مشرق نور

وفور نورش از فیض الهی

ز داغ لاله بزدوده سیاهی

چنین شب سال و مه را یاد ناید

که یادش تیرگی از دل زداید

تهی کرده است شب زین بزم پهلو

چو خط روی خوبان رفته یک سو

نهان در گوشه ای شب زین چراغان

چو خال کنج لعل خوبرویان

شب ظلمت سرشت از چشم مردم

چو دود شمع شد در روشنی گم

ز رشک پرتو این بزم روشن

فتاده مار را آتش به خرمن

نهان از رشک شد در رنگ گاهی

مه امشب همچو شمع صبحگاهی

چو بر تالاب دل از فیض ذوالمن

بشد عکس چراغان پرتو افکن

عیان شد هر طرف بر سطح آبش

هلال و انجم از موج و حبابش

صفای دل ز عکس شمع کافور

شده آئینهٔ نور علی نور

فتاده عکس شمع از بس در آبش

پری در شیشه دارد هر حبابش

درین تالاب عکس شمع شب تاب

نموده امتزاج آتش و آب

زعکس شمع کافتاده به دریا

شده کیفیت سیرش دو بالا

صفای شمع از آبش نمودار

چو تن از ته نما پیراهن یار

بود هر موجش از عکس چراغان

جبین های مقیش کار خوبان

حباب او ز شمع عکس کافور

شده فانوس سان گردآور نور

چو آتش پرتو افکن شد در آبش

نگین لعل را ماند حبابش

زبس در قصر این دریای بیغش

گهر یاقوت شد از تاب آتش

شده گردالها هر سو نمودار

بلورین کاسه های ته نشان کار

فزود از بس زعکس شعله تابش

سمندر گشته مرغابی در آبش

نماید زین چراغان در ته آب

بعینه چشم ماهی در شب تاب

که تصویر وصف این چراغان

که شد از مشرق طبعم درخشان

قلم شد در نهان کلک مذهب

نقط بر صفحه تابان چون کواکب

زعکس شمع کافتاده است در آب

مرصع شد بلورین جام گرداب

سوادش زین چراغان گشته روشن

فتاده قرص مه را نان به روغن

به روی آب کشتیها منور

بود چون ماه نو بر چرخ اخضر

به دریا شعله چون شد پرتو افکن

به ارباب بصیرت گشت روشن

که از فیض عدالتهای نواب

به یکجا جمع گشته آتش و آب

فلک تالاب دل انجم چراغان

در او نواب چون ماه درخشان

مهین استاد مکتب خانهٔ فضل

کزو آباد شد کاشانهٔ فضل

بهین دستور قانون وزارت

از او روشن چراغ دین و دولت

ادب آموز نحریر خردمند

کز او بگرفته استاد خرد، پند

جواد و معصیت پوش و خطابخش

جهانرا نور عرفانش ضیابخش

جمالش نور پرورد الهی

غلام خلقش از مه تا به ماهی

شده دلها ز عدلش فارغ از رنج

زجودش گشته ویران خانهٔ گنج

تهی کیسه بود کان از سخایش

تنگ مایه است دریا از عطایش

چو مهر و ماه با اقبال و دولت

چراغش باد روشن تا قیامت

وجودش باد دایم سایه افکن

عموما بر خلایق خاصه بر من

شمارهٔ ۸ - مثنوی توصیف کوه پیر پنچال و سختی راه و تعریف کشمیر مینو نظر

بیا ساقی بهار آمد به صد رنگ

سوی کشمیر باید کرد آهنگ

بده می تا دمی از خود برآیم

نخستین کوهسارش را ستایم

تعالی الله زهی کهسار کشمیر

که شد در سایهٔ او آسمان پیر

خصوصا پیر پنچال فلکشان

بود ماهش چراغ زیردامان

ز بس رفعت که دادش صنع ذوالمن

زند بر آتش خورشید دامن

چنان با تیغهٔ او سرفرازیست

که با مریخ در شمشیر بازیست

بود هم پله خورشید سنگش

خراشیده رخ مه را پلنگش

چو با افلاک دایم جنگ دارد

از آن با خویش تیغ و سنگ دارد

به رفعت نیست در عالم چنین کوه

فلک پروردهٔ دامان این کوه

ز رفعت سینه اش باشد فلک سا

کواکب پنبه داغ لاله اش را

فلک از تیغ او جسته کناره

شرار جسته از سنگش ستاره

به ماه نو کند از سرفرازی

همیشه تیغهٔ او تیغ بازی

چراغ لاله روشن هر کناره

زپیه و آتش ماه و ستاره

زرفعت هر سحر خورشید تابان

ببندد در تنور لاله اش نان

ز برف دایمی آن چرخ بالا

بود فیل سفیدی در نظرها

ز گردون در تنومندی زیاده

به درگاه الهی ایستاده

به سر از مهر تاج زرفشانش

سهند و ساولان از بندگانش

خضر را این کتل چون شد گذرگاه

کشیدستش خط بیزاری از راه

پرستارش بود تخت سلیمان

توانش گفت بی شک تخت یزدان

کسی از رفعت او با خبر نیست

ز اوج او تصور را خبر نیست

نمایان راه بر دامان این کوه

چو مد آه مظلومان پر اندوه

ازین ره ای خضر نتوان گذشتن

گذشتن زین ره است از جان گذشتن

به چشم رهروانش دهر تاریک

کسی چون جان برد از رنج باریک

اگر خواهد رود زین راه پرغم

نفس سوزد درین ره برق را هم

بود چون موی کاکل پیچ در پیچ

ندارد غیر دشواری دگر هیچ

ره پست و بلندش در نظرها

چو تار بخیه پنهانست و پیدا

شود این راه طی اکثر پیاده

گلش زانروست سرتاسر پیاده

بمانده چابکی حیران این راه

تکاپو از کهن لنگان این راه

بسا جلدی که در رفتن به بالا

نیفتد گر به پایین افتد از پا

بسا شوخی درین کوه به تمکین

که باشد چون شرر در خواب سنگین

مسافر را ز باریکی بسیار

ره بالا شدن نبود نمودار

کند بر رهروان این کوه تن خواه

به هر گامی بزرگیهای بی راه

سلامت تا نسیم این ره سپارد

ز لاله دیگ جوشی نذر دارد

کشیدن چون توان بار تن آسان

که مشکل باشد اینجا بردن جان

اگر چه دل ز رنجش بیقرار است

ولی از جوش گل رشک بهار است

فلک دیوانهٔ جوش بهارش

در آتش نعل مه از لاله زارش

در او هر لاله شمع گیتی افروز

بنفشه شد ز بار رنگ و بو، قوز

دل از زلف عروسش در کمند است

ز جوش لاله اش آتش بلند است

بود راهش کزو لاله عیان است

دم تیغی که دایم خون چکان است

میان لاله زار این راه پنهان

بود چون رشتهٔ تسبیح مرجان

پی تحریر توصیف گل او

قلم برداشته نرگس به هر سو

دوات لاله از صنع الهی

به یکجا کرده شنجرف و سیاهی

تنور لاله اش نه سرد و نه گرم

که سودا می پزد با آتش نرم

بود دامان این کوه به تمکین

ز گل لبریز چون دامان گلچین

ز سبزه حسن سبز او جهانگیر

بود مشهور چون سبزان کشمیر

میان لاله تیغ کوه جانکاه

نماید همچنان کاندر شفق ماه

میان لاله زار این راه دلکش

بود پر پیچ و خم مو بر آتش

بیا ساقی که از فیض پیاله

بریم از دل ملال دیر ساله

مگو ای ساقی از دشواری راه

به کشمیر آمدیم الحمدلله

تعالی الله زهی گلزار کشمیر

که در وی غنچه ای هم نیست دلگیر

درین گلشن که باد آباد جاوید

لطافت را مجسم می توان دید

طراوت چون درین گلشن وطن کرد

رطوبت گرد از خاکش برآورد

بیفشارند خاکش را چو در مشت

چکد همچون رگ ابر آب ز انگشت

چو گل از خاک سیرابش نمو کرد

کول از آب گویی سر برآورد

زمینش آنچنان با آب یار است

که چون ابر از رطوبت مایه دار است

زخاکش اندکی گیری چو در مشت

بدستت غنچه ای گردد هر انگشت

ز شرم این گلستان بی شک و ریب

شده جنت نهان در پردهٔ غیب

گرفته در بغل خاکش صفا را

وطن اینجا بود آب و هوا را

گلش چون عاشقان پاک دامان

به خون غلطیده با چاک گریبان

نماید غنچه معشوق به آزرم

که پیش افکنده سر از غایت شرم

کشیده سرو سر چون آه مجنون

به یک برجسته مصرع گشته موزون

ز موزونیش صاحب اعتبار است

به یک مصرع سخنور نامدار است

از آن بر خویشتن بالیده شمشاد

که هست از بندهایش سرو آزاد

درین گلشن چنار از سرفرازی

کند با مهر دایم دست بازی

به لاله صحبت نسرین درین باغ

بود چسان به رنگ پنبه و داغ

شده پنهان به زیر لاله ریحان

چو آه غرقه در خون اسیران

گل و نرگس ز نیکویان باغند

میان بوستان چشم و چراغند

لب هر برگ گل را در گلستان

گرفته شبنم از شوخی به دندان

نیابد بسکه انبوه است سوسن

بنفشه فرصت قد راست کردن

همیشه بلبل هنگامه پرداز

بخواند مصحف گل را به آواز

ز سیرش کام جان گردید حاصل

هوایش بیخته از پردهٔ دل

درین گلزار چون منقار بلبل

نوا پرداز شد هر غنچهٔ گل

زده زانو بنفشه پیش سوسن

چو هندو بچگان پیش برهمن

شد از بس جسته با نسرینش الفت

کباب دل نمکسود صباحت

گلش در موج سیرابی نمودار

چو در آب روان عکس رخ یار

بگوش گل بخواند با صد انداز

همیشه غنچه شعر گلشن راز

ز صوت قمریان نغمه استاد

کند رقص روانی سرو آزاد

درنی گلراز از فیض پیاله

توانم داد داد سیر لاله

زهر برگی درین خرم گلستان

توان بردن رهی بر صنع یزدان

بود از هر گلش در چشم جویا

جمال شاهد معنی هویدا

بیا ساقی ز هشیاری خرابیم

دمی با هم به سیر دل شتابیم

درین گلزار تالابی است پرنور

که بادا چشم بد از دیدنش دور

بود آبش به زیر سبزه پنهان

چو در خط آب و تاب حسن خوبان

برد بازی به بازی دل ز جمهور

که باشد آب زیر کاه مشهور

ز بس افتاده عکس گل در آبش

پری در شیشه دارد هر حبابش

بود از موج دایم بر سر شور

ز معشوق خوش ابرو چشم بد دور

چنان در سبزه موجش گشته پنهان

که زیر و سمه ابروی نکویان

در آب سبز او گلها نهان است

جمالش سبز ته گلگون از آن است

بود سبز آب صافش را از آن رنگ

که از آئینهٔ دلها برد زنگ

صدف در وی خلوت گزینان

گهر باشد سرشک پای بینان

چنان سردی در آبش کرد تأثیر

که موجش بسته یخ مانند شمشیر

بیا ساقی که فصل دی سرآمد

کول از دل سبو از خم بر آمد

بزن خود را سیه مستانه بر دل

قدح بر کف کول استاده در دل

به روی دل کول چون در نایاب

برون آورده خود را خوب از آب

زآب و تاب رشک صد بهار است

کول زارش مگو خورشید زارست

ز روی عقل و دانش دور باشد

که شمع روز را این نور باشد

عروس غنچه اش افکنده سر پیش

بود در آب محو صورت خویش

ز عکس گل فروزان در نایاب

بود یاقوت آسا در ته آب

درین تالاب از بس سر زده گل

بود مرغابی این آب بلبل

شود موجی چو از آبش نمایان

بود تحریر صوت عندلیبان

بود از زیر آبش گل نمودار

چنان کز چادر آبی رخ یار

بیا ساقی که دل را برده از راه

صفای دل خصوصا در شب ماه

ز رشک مه که زینت داده دل را

گره ها در دل افتاده کول را

در آبش عکس مه کرده تجلی

چو در آئینه عکس روی لیلی

همیشه عکس ماه از چرخ والا

فتد در دام موجش ماهی آسا

به این تالای از فیض الهی

گرفتارند از مه تا به ماهی

بود بر گرد این تالاب بستان

چو گرد چشم خوبان خیل مژگان

بیا ساقی که فصل لاله زار است

هوای سیر باغ شاله مار است

تعالی الله زهی فردوس مانند

به هر شاخش دلی چون غنچه دربند

در او عالی بنا قصری است پر نور

که بادا از لقایش چشم بد دور

به رفعت آسمان آسمانی است

خم طاقش برنگ کهکشانی است

کند چون صبح طاقش را نظاره

گریبان می کند از رشک پاره

چنان بنای صنعش رنگ بسته

که طاق ابروی خوبان شکسته

دگر از رفعت شانس چه پرسی

بلندی را نشانیده به کرسی

ز بس مالیده بر خاک درش رو

مه نور است گردآلود ابرو

به پیش این مزین قصر رنگین

بود حوضی بعینه کوثر آیین

در او افتد چو عکس قصر والا

شود کیفیت سیرش دو بالا

عیا باشد در او این قصر رنگین

چو در آئینه حسن روی شیرین

در آبش کرد سردی بسکه طوفان

بود یخ بسته موجش همچو سوهان

سخن از آبشارش چون طرازم

صباحت های عالم را گدازم

الهی تا به عالم هست کشمیر

مبادا این بنا محتاج تعمیر

بیا ساقی که فصل انبساط است

می عشرت بده باغ نشاط است

درین عالی بنا آب روانی است

که دلکش همچو عمر جاودانی است

کند فواره اش از تر زبانی

به سرو بوستان مصرع رسانی

گلش در زیر سنبل گشته پنهان

چو در خط گونهٔ گلرنگ خوبان

درختانش همه معشوق سرکش

همه پیمانهٔ لاله به سرکش

چو این گلزار باغ پادشاهی است

نشانش لاله داغ پادشاهی است

بیا ساقی خدای ما کریم است

می آنرا ده که در باغ نسیم است

نسیمش بشکفاند غنچهٔ دل

برویاند گل خورشید از گل

سفیدارش به گردون سرکشیده

درختانش جوانان رسیده

انارش از لطافت روح را قوت

نماید در نظرها درج یاقوت

ز شاه آلو بود زینت چمن را

که وصفش می کند رنگین سخن را

بسیبش گشته ام زانروی مایل

که باشد قوت روح و قوت دل

ز انگورش می عشرت به کامم

بود از وصف او شیرین کلامم

بود از بسکه شیرین اشکی او

شده از عاشقانش زردآلو

دلش از عشق اشکی گشته خسته

به رنگ عاشقان رنگش شکسته

بهش چون خواجگان شهر کشمیر

بود از شال پوشان به تدبیر

ز وصف بحرآرا تر زبانم

فصاحت بندهٔ حسن بیانم

تعالی الله زهخی جوش بهارش

طراوت سایه پرورد چنارش

چنارش بر کنار هر خیابان

نماید چون جوانان نمایان

بو هر برگش از باد بهاری

چو دست مهر گرم رعشه داری

تعالی الله ز باغ عیش آباد

غلام عرعر او سرو آزاد

جنان کی فیض عیش آباد دارد

گلش چون بلبلش فریاد دارد

چه نسبت این مکان را با جنان است

تفاوت از زمین تا آسمان است

بود فردوس عالم افضل آباد

که آنجا داد عشرت می توان داد

ز فردوس برین از نسبت دل

بود صدبار این گلزار افضل

چه گویم وصف باغ سیف آباد

کند دل را هوایش از غم، آزاد

نباشد همچو سیف آباد باغی

بود هر لاله اش روشن چراغی

بهشت جاودان باغ الهی است

که در وی باغبانی پادشاهی است

چنار او کشیده سر به کیوان

سر و سر کردهٔ بالا بلندان

فلک از هیبت شانس رمیده

زمین در سایهٔ او آرمیده

به اوجش کی تواند پی برد مهر

یکی از زیردستانش بود مهر

خوشا شهری که باغش نور باغ است

ز رشک لاله اش فردوس داغ است

توان برداشت نور اینجا به دامن

درختانش ز نسل نخل ایمن

فزاید نور چشم از خاک پاکش

نباشد توتیا هم چشم خاکش

خوشا کشمیر کو ماوای عیش است

بده می بی تکلف جای عیش است

اگر چه آب و خاکش دلپذیر است

همیشه این مکان جنت نظیر است

ولیکن زینت این باغ خندان

شد از نواب فاضل خان دو چندان

مگو نواب کشور گیر آمد

که جانی در تن کشمیر آمد

فروغ محفل اقبال و دولت

چراغ دودمان جاه و حشمت

به رفعت بارگاهش آسمان قدر

پرکاهی به راهش کهکشان قدر

پی نظم مهام این عالم پیر

ز پیر رای او پرسیده تدبیر

اگر باشد فلاطون و ارسطو

که می زیبند طفل مکتب او

گشاد کارها را دل چو بنهاد

گره از بیضهٔ فولاد بگشاد

بود آنرا که حفظش گشته مامن

چو جوهر پشت بر دیوار آهن

به بزم و رزم در قانون و دستور

نباشد همچو اویی چشم بد دور

تهی دستند بحر و کان ز جودش

قوی پشت است اقبال از وجودش

زر و گوهر ز بس بر خاک پاشید

دکان کان و دریا تخته گردید

به دورش خوشدلی از بسکه عام است

دهن ها باز از خنده چو جام است

ز خاک مقدمش کاسیر باشد

نسیم ار ذره ای بر بحر پاشد

کند تا پولکش را زر کماهی

چو موج آید به روی آب ماهی

به دستش تیغ باشد روز میدان

هلالی در کف خورشید تابان

چو بنماید به دشمن زور بازو

به خورشید است تیغش هم ترازو

بود از هیبت آن دشمن افکن

همیشه برق در کار رمیدن

ز رشکش تیغ مهر اندر تب و تاب

محیط عالمی یک قطره آب

ز وصف ابرش او خامهٔ من

به دستم همچو نبض آید به جستن

تعالی الله ز رخش باد رفتار

که زیبد گرد راهش بوی گلزار

نسیم آسا خرامش دلپسند است

زجستن جستنش آتش بلند است

کنی آئینه گر از نعل آن سم

بود چون بحر دایم در تلاطم

به هر جاده که گشته گرم رفتار

بجستن آمده چون نبض بیمار

ز بس کاندر هنرمندی است دستور

گذارش گر فتد بر تار طنبور

ز موزون جستن این برق رفتار

صدای نغمه بیرون آید از تار

ز دستش گشته آسان حل مشکل

به یک ناخن گشوده عقدهٔ دل

دم او از گره باشد نمودار

بعینه همچو مار و مهرهٔ مار

دو چشم او ز مژگان بلا جو

فکنده شاخها بر هم دو آهو

روان گاهی چو آب و گه چو باد است

ندانم مرغ یا ماهی نژاد است

همیشه خضر بادا رهنمایش

ز چشم بد نگهدارد خدایش

بیا ساقی شراب دولتم ده

به دور خان والا حشمتم ده

ز فیض مقدمش کشمیر معمور

به رنگ مردمان دیده از نور

ازو کشمیر خلد جاودانی

ازو روشن چراغ قدردانی

الهی خاطرش مسرور بادا

اجاق دشمنانش کور بادا

بیا ساقی که از فیض الهی

شدم فارغ ز فکر حسن معنی

ز جویا چون به خوبی یافت اتمام

از آن شد حسن معنی نامه را نام

شمارهٔ ۹ - مثنوی در تعریف بهادر شاه و تاریخ

زهی شاه فلک قدر جوان بخت

وجودش زیب ملک و زینت تخت

فروغ صبح اقبال و جوانی

چراغ دودهٔ صاحب قرانی

تهی دستند بحر و کان ز جودش

قوی پشت است اقبال از وجودش

به بزم شاه کان عرش اشتباه است

فلک فانوس شمع مهر و ماه است

به رفعت بارگاهش آسمان قدر

پرکاهی به راهش کهکشان قدر

زشمشیر بهادر شاه غازی

بود شیر فلک در چاره سازی

گرفت آفاق را از زور بازو

به خورشید است تیغش هم ترازو

ز رشک تیغ مهر اندر تب و تاب

محیط عالمی یک قطرهٔ آب

بود از هیبت آن دشمن افکن

همیشه برق در کار رمیدن

چو از ملک دکن شد جلوه پیرا

سوی هندوستان آن مسند آرا

به هند افشرد عزمش پای تمکین

چو بو در نافهٔ آهوی مشکین

ز فیض مقدمش شد هند معمور

به رنگ مردمان دیده از نور

چو تاریخ ورود موکب شاه

ضمیرم جست از عقل دل آگاه

خرد مستانه در تقریر آمد

بگفتا شاه کشور گیر آمد

شمارهٔ ۱۰ - در تعریف اسب

تعالی الله ز رخش باد رفتار

که زیبد گرد راهش بوی گلزار

به رفتن چون نسیم است و به تک باد

به تن قاف و به صورت چون پریزاد

نسیم آسا خرامش دلپسند است

ز جستن جستنش آتش بلند است

عجب از تندی این برق آیین

نسوزد آتشش گر خانهٔ زین

ز جوش حدت این آتشین دم

بریزد میخ از نعلش چو شبنم

مگر هم پویهٔ این مه جبین شد

که برق از خود بکام اولین شد

ز شوخیهای این اندیشه رفتار

به دام حیرت از بس شد گرفتار

به سقف آسمان برق درخشان

به جا مانده چو تار عنکبوتان

رود گر از پس دیوار گلشن

رگ گل همچو نبض آید بجستن

رود چون باد اگر بر روی دریا

نجنبد آب او آئینه آسا

کنی آئینه گر از نعل آن سم

بود چون بحر دایم در تلاطم

چنان در پویه این آتش ز جا رفت

که از دم دود او رو بر قفا رفت

گه جستن عجب زین رشک گلگون

نیاید گر چو مار از پوست بیرون

ز یالش گردن او شاخ سنبل

کفل از جوشن رنگین تل گل

بود چون می شود گرم تکاپو

دمش یک گل پیش از کاکل او

اگر سازند دام از موی یالش

نگردد صید جز مرغ خیالش

کشد بر صفحه شکلش را چو بهزاد

هوا گیرد به رنگ کاغذ باد

ز شوخی بسکه بی آرام باشد

به بی آرامی از بس رام باشد

بره نقش سم این تند جولان

طپد همچون دل عاشق ز حرمان

به هر جاده که گشته گرم گرفتار

بجستن آمده چون نبض بیمار

به هر عضوش جدا انداز جستن

گرفته چون شرر در کوه مسکن

ز گردن رسته گوش این فلک شان

چو برگ از شاخ گل در نوبهاران

ز گوش و گردن این جعد کاکل

دمید از شاخ سنبل غنچهٔ گل

ز گوش و گردن این رشک غزاله

عیان کرده صراحی و پیاله

ز بس خردی به چشم کس عیان نیست

ز گوش او به جز نامی، نشان نیست

دو گوش از کوچکی زین کوه بالا

نماید همچنان کز قاف عنقا

به چشم و گردن این جلوه پیرا

نباشد نسبتی آهوی چین را

بهم چشمیش کو گردن فرازد

ولی با گردنش همسر نباشد

اگرچه چشم آهو شوخ و شنگ است

به پیش چشم او داغ پلنگ است

ز بس در تند رفتاری است استاد

گره باشد سرینش لیک برباد

ثنایا در دهن چون در صدف در

کفل همچون دل اهل حسد پر

بود در پیکر این شعله جولان

سرین و دم سر و خرطوم پیلان

همانا اسب جادو زین قبیل است

که نصفش اسب باشد نصف قیل است

به تک باد است دست این پریزاد

خطاب باد دستش می توان داد

نه تنها باد دست است به سبک خیز

که از سم گشته کاسه سرنگون نیز

ز طول کاکل این کبک رفتار

نماید کاسهٔ سمهاش مودار

ندارد احتیاج شانه آن یال

در او مرغ دل از بس می زند بال

ز بس کاندر هنرمندی است دستور

گذارش گر فتد بر تار طنبور

ز موزون جستن این برق رفتار

صدای نغمه بیرون آید از تار

سبک خیزی که بیرون ناید آهنگ

بود گر جاده اش ابریشم چنگ

ز دستش گشته آسان حل مشکل

به یک ناخن گشوده عقدهٔ دل

گزیدی جای خود گر پیش سم را

نیفتادی گره در کار دم را

نهد بر سینه سم در قطع فرسنگ

برد تا نعل مصقل از دلش زنگ

دمش دنبال این طاووس رفتار

پریشان همچو عاشق از پی یار

ببینی چو دم این کبک رفتار

به هر مویش ببندی دل گره وار

دم او از گره باشد نمودار

بعینه همچو مار و مهرهٔ مار

زند طاق از دم خود گاه رفتار

به رنگ ابروی خوبان گره دار

هلال آسا فکند این شوخ چالاک

ز نعلش حلقه ها در گوش افلاک

ز خوش اندامی سم این پریروی

ربود از لاله های سرنگون گوی

ز نعلش میخ زرین آشکاره

چو بر رخسار ماه نو ستاره

صدای هر سم این کوه بنیان

شد از بالای اندامش دو چندان

دو چشم او ز مژگان بلاجو

فکنده شاخها بر هم دو آهو

روان گاهی چو آب و گه چو باد است

ندانم مرغ یا ماهی نژاد است

همیشه خضربادا رهنمایش

ز چشم بد نگهدار خدایش

ترجیعات

در منقبت امام علی (ع)‏ : گشتم زلطف حضرت بی چون ذولامنن

در منقبت امام رضا (ع)‏ : باشد زبان خامهٔ من وحی ترجمان

در منقبت امام علی (ع)‏

گشتم زلطف حضرت بی چون ذولامنن

مداح برج مهر امامت ابوالحسن

بر لوح دل چو جوهر آئینه خشک باد

باشد به غیر منقبت او اگر سخن

شاها شکست قهر تو بال و پر پری

آدم شد از مهابت شمشیرت اهرمن

آن را که بسته است لب مدح سنجیش

مانند شمع باد زبان دشمن بدن

هر کس نگفت مدح تو جز لخت دل مباد

چون غنچه های لاله زبانیش در دهن

خورشید از تنورهٔ قهرت شراره ایا

ماه از بهشت خلق تو یک رگ یاسمن

هر غنچهٔ گلی دل آگاه گشته است

تا شد نسیم لطف تو زینت ده چمن

هر کس با ولای تو رخت از زمانه بست

زیبد به رنگ غنچه اش از برگ گل کفن

پرسند چون ز ملت من منکر و نکیر

گردد به این دو مصرع رنگین زبان من

کان سخا و بحر عطا مرتضی علی است

آئینه خدای نما مرتضی علی است

طاعت به جز محبت او کی شود قبول؟

فرع ولای شاه بود صحت اصول

سالم بود دعاش ز آسیب دست رد

آن را که داده حب علی خلعت قبول

دایم به رنگ غنچهٔ شاخ شکسته باد

گلشن برای دشمن او محبس خمول

نبود سزا به جز تو برادر رسول را

بانوی خانهٔ تو نزیبد به جز بتول

خواهد که تلخکامی مردن چشاندش

جان در تن عدوی توزان می کند حلول

باشد ز نور مهر تو گر عکس مدعا

صورت پذیر گردد آئینهٔ حصول

زانرو فرو به لجهٔ ادبار شد که نیست

در طالع ستارهٔ خصمت به جز افول

حب علی مدار زهر ناکس طمع

حب علی مجوی زهر سفلهٔ فضول

ذاتی که هست وصف سراینده اش خدا

ذاتی که هست مدح سگانده اش رسول

کان سخا و بحر عطا مرتضی علی است

آئینه خدای نما مرتضی علی است

دل را زفیض منقبتت وارهان زغم

یا مرتضی علی ولی صاحب کرم

در نامهٔ عمل به غلام و مخالفت

جرم و ثواب گشته کم و بیش و بیش و کم

برهم زند ز جوش طپش بال اهتزاز

در سینه دل به شوق تو چون طائر حرم

خوشتر بود ز آمدن و باز رفتنش

خصم تو چون براه عدم می نهد قدم

در لرزه افکند چو زمان را مهابتش

صد گام از حدوث عقب تر فتد قدم

با آفتاب همت او کم ز ذره است

یکجا شوند جمع اگر سایر همم

تا حشر زنده ایم به مهرش ازین رهست

در پیش ما وجود ندارد اگر عدم

حق شاهد من است که غیر از دروغ نیست

نبود اگر به خاک کف پای او قسم

در روز محشر آنکه شفیع خلائق است

بر حوض کوثر آنکه بود شافع امم

کان سخا و بحر عطا مرتضی علیست

آئینه خدای نما مرتضی علیست

گم کرده را تیه ضلال از هدایت است

هر دل که بی محبت شاه ولایت است

شاها تویی که از پی تنسیق عالمت

سر رشتهٔ نظام به دست کفایت است

هر دشمنی که تهمت جرأت به خویش بست

بی جان بر سنان تو چون شیر رایت است

افسوس بر کسی است که از کور باطنیش

روز جزا ز غیر تو چشم حمایت است

در هند گشته ناطقه ام مدح سنج تو

اینجاست کز صریح نکوتر کنایت است

حکم تو بسته است لب حق سرائیم

ورنه مرا به زیر زبان صد حکایت است

محروم تاز شربت کوثر نمی شویم

این چشمه بی مبالغه عین عنایت است

هر چند جرم من به نهایت رسیده است

یا مرتضی علی کرمت بی نهایت است

از راه رفتگان شبستان کفر را

بعد از رسول آنکه چراغ هدایت است

کان سخا و بحر عطا مرتضی علیست

آئینه خدای نما مرتضی علیست

بر روی آفتاب که شد زیب روزگار

باشد ز خاک درگه او رنگ اعتبار

دایم ز بیم حدت شمشیر قهر او

پنهان شده است در دل سنگ آتش از شرار

نازم علو مرتبه اش را که آفتاب

زیبد پیادهٔ جلوش چون شود سوار

زان خلق شد که گرد تو گردد شبانه روز

ذات تو گشته دایرهٔ چرخ را مدار

یا مرتضی علی چه شود مسکن مرا

در مشهد امام رضا گر دهی قرار

هر شام در برابر قصر جلال او

خورشید جبهه سا شده بر خاک انکسار

سایم به گرد روضهٔ او جبههٔ امید

مالم به خاک درگه او روی افتخار

گردند مقریان چو به سررشتهٔ نفس

گلدسته بند ذکر الهی ز هر کنار

من هم چو عندلیب خوش الحان به صد نشاط

بند از زبان گرفته بگویم هزار بار

کان سخا و بحر عطا مرتضی علیست

آئینهٔ خدای ما مرتضی علیست

دانی که کیست بحر کرم معدن سخا

دانی که کیست صف شکن عرصهٔ وغا

دانی که کیست آنکه به راه نجات خلق

کشتی اهل بیت نبی راست ناخدا

دانی که کیست کز پی جاروب درگهش

شهپر شده به حضرت رو الامین عطا

دانی ز کیست تخت ولایت قوی اساس

دانی که کیست زیب ده تاج انما

دانی به کارخانهٔ قدرت بریده اند

بر قامت که خلعت زیبای هل اتی

دانی به جور غیر صبوری که پیشه کرد

دانی که کیست راهنمای ره رضا

دانی زخاک راهگذاری که می دهد

هر روز صبح آینهٔ مهر را جلا

دانی که درد مهر که باشد علاج دل

دانی که نام کیست همه درد را دوا

خواهی صریح تر به تو گویم که خلق را

بعد از محمد عربی کیست پیشوا

کان سخا و بحر عطا مرتضی علیست

آئینهٔ خدای نما مرتضی علیست

پیچد به خویش شعله صفت در دهان مرا

آندم که یا علی نبود بر زبان مرا

یک ذکر یا علی ولی در تمام عمر

نام خدا کفاف بود حرز جان مرا

تا رفته ام به حصن حصین محبتت

سرتاسر جهان شده دارالامان مرا

مپسند ازین زیاده ز بیداد حادثات

دل در فشار پنجهٔ غم خون چکان مرا

شیر زمانه و سگ شاه ولایتم

بنما ز من عزیزتری در جهان مرا

چون از سگان شیر خدایم روا بود

گر مقتدای خود شمرند انس و جان مرا

یا مرتضی علی نه همین در دم حیات

مهر تو در تن است بجای روان مرا

در تنگنای گور هم از شوق دیدنت

چشمی بود چو شمع به هر استخوان مرا

آهنگ سیر ملک عدم را کنم چو ساز

جویا همین ترانه بود بر زبان مرا

کان سخا و بحر عطا مرتضی علیست

آئینه خدای نما مرتضی علیست

در منقبت امام رضا (ع)‏

باشد زبان خامهٔ من وحی ترجمان

از فیض مدح حضرت سلطان انس و جان

شاهنشهی که در نظر دید برتر است

قدر غبار درگهش از اوج لامکان

تا هست تشنه است به خون عدوی او

بیرون فتاده است ازان دشنه را زبان

بخشد سخای او ز افق چرخ را کمر

بار وقا او گسلد کوه را میان

خواهد چو دشمنش دم آبی خورد، شود

هر قطره در گلوش صدف وار استخوان

دارم پی ستایش گلزار خلق او

در دل نهان چو غنچهٔ صد برگ صد زبان

از طالع بلند مرا فیض خاک بوس

بر درگه تو باد نصیب ای شهید طوس

بر خاک آستان تو ای قبله گاه دین

سایند قدسیان ز ره بندگی جبین

زنبور اگر به مزرعهٔ دشمنت چرد

باشد مزاج زهر هلاهل در انگبین

چون روز گام ایفت ز رای تو آفتاب

بنهاد شام کاسهٔ در یوزه بر زمین

آسوده از کمین حوادث بود مدام

هر کس به قصد خصم تو بنشست در کمین

زان خصم بی جگر که قهر تو باخت دل

کآیات فتح دید ز پیشانیت ز چین

مانند ابر تیره زمین بر هوا رود

بر خاک اگر ز قهر بیفشانی آستین

از شوق سجدهٔ تو روان سوی مشهدم

مانند ماه نو شده سر تا به پا جبین

از طالع بلند مرا فیض خاک بوس

بر درگه تو باد نصیب ای شهید طوس

یابد ز بار حلم تو کهسار اگر فشار

چون خون مرده در دل خار شود شرار

سرد از فغان خصم تو هنگامهٔ نشور

گرم از شرار قهر تو بازار گیر و دار

آن خسروی شها که به حکم سخای تو

ماهی ز فلس زر به سپر ریخت در بحار

خصمت چو صد هزار پی هم روان شوند

حاشا که جرأتت شمرد داخل قطار

بی امرت ار به گام تصور کند خرام

دل را به پای سیر ز شریان نهی چدار

از صد یک ز صف کمالت کسی نگفت

چون من تراست بلبل مدحت سرا هزار

بر خاک درگه تو چو سایم جبین عجز

کی سر به سوی عرش فرود آوردم ز عار

از طالع بلند مرا فیض خاک بوس

بر درگه تو باد نصیب ای شهید طوس

گر پیش خلق طوف تو با حج برابر است

پیش موالیان تو صد حج اکبر است

در چنگ آرزوش فتد گوهر مراد

آنکس که در محیط ولایت شناور است

بسمل صفت به خون حسد می طپد مدام

هر مو به جسم دشمن او نوک خنجر است

کی پیش اهل حسر تواند شدن سفید

آن رو سیه که دشمن آل پیمبر است

بر ما حلال چون نبود مال دشمنت

ما را که خون خصم تو چون شیر مادر است

چون برتر از فلک نبود قدر درگهت

در پیش من ز عرش برین نیز برتر است

احرام بسته طوف سناباد را دلم

شوق است خضر راهم و توفیق رهبر است

از طالع بلند مرا فیض خاک بوس

بر درگه تو باد نصیب ای شهید طوس

تنها نهان نگشته صدف در نقاب آب

از شرم ریزش تو به کهسار شد سحاب

کی پیش ابر جود تو از بحر دم زند

دزدد به سینه اش نفس خامشی حباب

آنجا که باد گلشن خلقت وزد، شود

در کام مار زهر به خاصیت گلاب

رنگی به پیش گلشن خلق تو چون نداشت

خلد برین نهان شده در پردهٔ حجاب

در رزمگاه داده ای از آب خنجرت

کشتی عمر خصم به طوفان انقلاب

گوهر برون جهد ز دل بحر چون شرار

عکسی اگر ز شعلهٔ تیغت فتد در آب

شاها امیدم از کرمت آنکه بعد ازین

گشته مرا اگرچه به پیری بدل شباب

سویت شوم چو با قد چوگان صفت روان

از عمر خود برم به روش گوش در شتاب

از طالع بلند مرا فیض خاک بوس

بر درگه تو باد نصیب ای شهید طوس

سطری نوشته پنجهٔ قدرت به آب زر

گر تیغ شاه خوانی وگر آیهٔ ظفر

از تیغ جانستان تو در قهر الامان

وز تیر دل شکاف تو در رزم الحذر

بر بسته دست قدر تو اقبال را میان

بگسسته بار حلم تو کهسار را کممر

رزمت برد دل از بر شیران روزگار

عزمت به بیدلان جهان می دهد جگر

کشت امید خصم تو لب تشنهٔ بلاست

بارد بر او سحاب به جای مطر شرر

شاها بود طواف توام آرزوی دل

خورشید وار طی ره اینکه کنم به سر

از طالع بلند مرا فیض خاک بوس

بر درگه تو باد نصیب ای شهید طوس

شاها تویی خدیو زمان خسرو زمن

بادا فدای مرقد خاک تو صد چو من

آنرا که با ولای تو رخت از زمانه بست

می زیبدش ز پردهٔ چشم ملک کفن

سیری ز جوش حرص نبیند عدوی او

گرداب وار گرچه سراپا بود دهن

کی صرصر خزان کندش عزم ترکتاز

گز ذله بند گلشن خلقت شود چمن

ما را ز زلف یار خوش آینده تر بود

افتد اگر به گردن اعدای او شکن

مستغنی از دعای تو باشد جناب او

جویا تمام کن به دعای خودت سخن

از طالع بلند مرا فیض خاک بوس

بر درگه تو باد نصیب ای شهید طوس

رباعیات

شمارهٔ ۱ : پند پدرانه پیش ارباب ذکا

شمارهٔ ۲ : در بتکده و کعبه نباشد جویا

شمارهٔ ۳ : لعلی آخر چه بود آواخ ترا

شمارهٔ ۴ : یارب چه شد آن دلبر دل سخت مرا

شمارهٔ ۵ : ای سید عالم بده انعام مرا

شمارهٔ ۶ : تخمی است غمت بدل فشاندیم او را

شمارهٔ ۷ : الله طلبیست کار اللهی را

شمارهٔ ۸ : تا چند ز معشوق بمانی به حجاب

شمارهٔ ۹ : خواهی که بدستت افتد آن در خوشاب

شمارهٔ ۱۰ : در بزم چو نیست گفتگوها به صواب

شمارهٔ ۱۱ : کم دیدن این چشم سیاهم بگداخت

شمارهٔ ۱۲ : گر عاقل و دیوانه و گر زاهد و مست

شمارهٔ ۱۳ : خود را هر کس ز راستیها آراست

شمارهٔ ۱۴ : شاهنشاها کف تو بحرین عطاست

شمارهٔ ۱۵ : بی کینه دلم به سینه از فضل خداست

شمارهٔ ۱۶ : دنیاداری با علم به مردن عجب است

شمارهٔ ۱۷ : این سرو قد تو گلبن امید است

شمارهٔ ۱۸ : هستی نخلی است مرتضایش ثمر است

شمارهٔ ۱۹ : لاهور که دلبریش بسی عیار است

شمارهٔ ۲۰ : نیرنگ ز بس زلف گرهگیر تر است

شمارهٔ ۲۱ : بی نالهٔ زار کی دعا منظور است

شمارهٔ ۲۲ : انسان که ز جسم طوطیی در قفس است

شمارهٔ ۲۳ : داغت جتی ای شمع دلافروز خوش است

شمارهٔ ۲۴ : انسان یا ابله است یا بی باکست

شمارهٔ ۲۵ : ای خواجه که بسیار خوری چون تو کم است

شمارهٔ ۲۶ : نواب کزو رواج جود و کرم است

شمارهٔ ۲۷ : کان کرم است و منبع احسان است

شمارهٔ ۲۸ : هر کس به تکلفات دل باخته است

شمارهٔ ۲۹ : ای حرص ترا رهبر هر در شده است

شمارهٔ ۳۰ : عقلت ای شیخ بر ریا افزوده است

شمارهٔ ۳۱ : در هند که دیده را غبارش مددی است

شمارهٔ ۳۲ : از سنگ جفایش دل غم پیشه شکست

شمارهٔ ۳۳ : شب عینک چشم عارف آگاهست

شمارهٔ ۳۴ : آن ذات خفی که لا اله الا هوست

شمارهٔ ۳۵ : اسرار حقیقت همگی سر مگوست

شمارهٔ ۳۶ : با عمر دو روز اینهمه رعنایی چیست

شمارهٔ ۳۷ : در زیر فلک جای دل آسایی نیست

شمارهٔ ۳۸ : ای زنده جهانیان ز فیض نعمت

شمارهٔ ۳۹ : در سینهٔ تو چون گذر کینه فتد

شمارهٔ ۴۰ : هر کس از وضع خود گریزان گردد

شمارهٔ ۴۱ : جویا دیدی که آن نگار بی درد

شمارهٔ ۴۲ : با آنکه فتاده ام به راهش چون گرد

شمارهٔ ۴۳ : فریاد و فغان ز جور نفس بی درد

شمارهٔ ۴۴ : هر کس به دروغ خویش را بگمارد

شمارهٔ ۴۵ : حرصت ای شیخ ذوق بریان دارد

شمارهٔ ۴۶ : آن کس که به کدیه روزگارش گذرد

شمارهٔ ۴۷ : پهلو تهی از صوفی خر باید کرد

شمارهٔ ۴۸ : دل غیر تأنی به صفایی نرسد

شمارهٔ ۴۹ : از رنجش او دلم مشوق باشد

شمارهٔ ۵۰ : دل چند به فکر باغ و مسکن باشد

شمارهٔ ۵۱ : دل گر ز گداز آینه سان خواهد شد

شمارهٔ ۵۲ : زآن خنجر مژگان ز بدنها جان شد

شمارهٔ ۵۳ : هر کس قدر شکستگی را داند

شمارهٔ ۵۴ : آن ذات که ممکنات ازو یافت وجود

شمارهٔ ۵۵ : صاحب صورت تا بری از معنی بود

شمارهٔ ۵۶ : هر کس که ملایمت به او یار بود

شمارهٔ ۵۷ : حیف از صنمی که زشت کردار بود

شمارهٔ ۵۸ : با چشم تو آنرا که سروکار بود

شمارهٔ ۵۹ : آن دل که ز جام عشق مسرور بود

شمارهٔ ۶۰ : جویا هر کس که محرم راز بود

شمارهٔ ۶۱ : خوب است که زخم یار کاری نبود

شمارهٔ ۶۲ : در تعزیهٔ حسین آن شاه شهید

شمارهٔ ۶۳ : در ماتم شاه شهدا گریه کنید

شمارهٔ ۶۴ : از خلق چه اندیشه به ارباب هنر

شمارهٔ ۶۵ : بدگوهری ار به نیکیت بسته کمر

شمارهٔ ۶۶ : افسوس ز تخم آرزو کشتهٔ عمر

شمارهٔ ۶۷ : شوری اگرت هست ز مردی درسر

شمارهٔ ۶۸ : آید بوی یدالله از خاک بشر

شمارهٔ ۶۹ : هر کس ز نخست شد به غفلت خوگر

شمارهٔ ۷۰ : خواهی دل روشن از چو مهر انور

شمارهٔ ۷۱ : یکه شوی ار زخواب غفلت بیدار

شمارهٔ ۷۲ : با تلخی ساز تا شود شیرین تر

شمارهٔ ۷۳ : سرسبز شده جهان ز فیض نوروز

شمارهٔ ۷۴ : ای روی تو آفتاب در چشم تمیز

شمارهٔ ۷۵ : زان عارض لاله گون و آن خال بنفش

شمارهٔ ۷۶ : زان پیش که پا فرق کنیم از سر خویش

شمارهٔ ۷۷ : شماعیک آن به بحر مکاری غرق

شمارهٔ ۷۸ : هر جا مژه اش خلاند نوک گزلک

شمارهٔ ۷۹ : پیدایی او اگر چه باشد به کمال

شمارهٔ ۸۰ : از لاله و گل به رنگ و بوتر می بال

شمارهٔ ۸۱ : این دشت که دل چسبی هر خار به دل

شمارهٔ ۸۲ : حیف است اگر ز دخت رز جویی کام

شمارهٔ ۸۳ : ز آغاز وجود خویشتن تا انجام

شمارهٔ ۸۴ : بس فیض که از چلیم اندوخته ام

شمارهٔ ۸۵ : صد شکر که خیرخواه اعدای خودم

شمارهٔ ۸۶ : وقتی گر بود همچو گوهر اشکم

شمارهٔ ۸۷ : در راه وصالت ای بت کج کلهم

شمارهٔ ۸۸ : صحت ز علی مرتضی می خواهم

شمارهٔ ۸۹ : دایم به سراغ سر کوی تو دوم

شمارهٔ ۹۰ : پیوسته به دوران تو ای چرخ کهن

شمارهٔ ۹۱ : افسوس که شد به دل بهارت به خزان

شمارهٔ ۹۲ : طعن این همه بر چرخ ستم پیشه مزن

شمارهٔ ۹۳ : جویا خود را به شعر مشهور مکن

شمارهٔ ۹۴ : غرق است به بحر جرم تا گردن من

شمارهٔ ۹۵ : ای آنکه دلت گشته ز امساک تو خون

شمارهٔ ۹۶ : گویند مدام عارفان آگاه

شمارهٔ ۹۷ : انگار که بیش از همه شد ثروت تو

شمارهٔ ۹۸ : ای پشت پناه اهل ایمان در تو

شمارهٔ ۹۹ : ماند روش کبک به لغزیدن تو

شمارهٔ ۱۰۰ : دل خون شدم از نگاه دزدیدن تو

شمارهٔ ۱۰۱ : ایدل چو زوصل یار مأیوس شدی

شمارهٔ ۱۰۲ : افسوس که فیض از دل آگه نبری

شمارهٔ ۱۰۳ : عشق جانکاه را ز دستت ندهی

شمارهٔ ۱۰۴ : نسبت به خودت عقل و تمیزی ندهی

شمارهٔ ۱۰۵ : ایدل تا کی به گل رخان یار شوی

شمارهٔ ۱

پند پدرانه پیش ارباب ذکا

تریاق آمد گرچه بود زهرنما

چون عقد گهر نصیحت تلخ مرا

ماریست که مهره باشد از سر تا پا

شمارهٔ ۲

در بتکده و کعبه نباشد جویا

مطلوب به جز معرفت ذات خدا

مقصود یکی است مؤمن و کافر را

منظور یکی است دیده گو باش دو تا

شمارهٔ ۳

لعلی آخر چه بود آواخ ترا

ای کاش ببر کشیدمی آخ ترا

بودی در ناسفته ز قیمت انداخت

آن بدگهری که کرد سوراخ ترا

شمارهٔ ۴

یارب چه شد آن دلبر دل سخت مرا

ننواخت به وصل این دل صد لخت مرا

سنگ ره وصل یار شد آخر کار

این خواب گرانی که بود بخت مرا

شمارهٔ ۵

ای سید عالم بده انعام مرا

زیبای قبای صحت اندام مرا

خواهم کنی ای سید کونین به لطف

شیرین از شربت صفا کام مرا

شمارهٔ ۶

تخمی است غمت بدل فشاندیم او را

وز آب دو دیده بردماندیم او را

بالید چنان که ما در او گم شده ایم

بنگر کآخر کجا رساندیم او را

شمارهٔ ۷

الله طلبیست کار اللهی را

سیری نبود نعمت آگاهی را

کی درد طلب کم شود از شربت وصل

دریا نبرد تشنگی ماهی را

شمارهٔ ۸

تا چند ز معشوق بمانی به حجاب

از خویش دمی برآی یعنی ز نقاب

شد هستی ما حجاب ما در ره عشق

خود پردهٔ خود شدیم چوم چشم حباب

شمارهٔ ۹

خواهی که بدستت افتد آن در خوشاب

جویا به سوی بحر حقیقت بشتاب

در عشق مجاز هر که خود را در باخت

از سیل سراب خانه اش گشت خراب

شمارهٔ ۱۰

در بزم چو نیست گفتگوها به صواب

در بستن لب دیده دلم فتح الباب

هر جا که بود زان درازی چون موج

لبریز خموشی است دهانم چو جناب

شمارهٔ ۱۱

کم دیدن این چشم سیاهم بگداخت

آزرم تو ترک کج کلاهم بگداخت

چون پرتو شمع بر زمین پهن شده است

از شرم رخ تو تا نگاهم بگداخت

شمارهٔ ۱۲

گر عاقل و دیوانه و گر زاهد و مست

باید همه را رخت ز دنیا بر بست

بر دهر مبند دل که مانند حباب

آماده نیستی است هر هست که هست

شمارهٔ ۱۳

خود را هر کس ز راستیها آراست

پیش ابنای دهر خار دلهاست

هر سفله که پشت و روی او نیست یکی

در باغ زمانه میرزای رعناست

شمارهٔ ۱۴

شاهنشاها کف تو بحرین عطاست

تقوای تو زیب سلطنت نام خداست

زینت بخش صلاح باشد کرمت

در دست تو سبحه چون گهر در دریا است

شمارهٔ ۱۵

بی کینه دلم به سینه از فضل خداست

آئینه خاطرم نه محتاج جلاست

از هر که غباری به دلم جای گرفت

چون گرد یتیمی گهر عین صفاست

شمارهٔ ۱۶

دنیاداری با علم به مردن عجب است

فکر خواب و خیال خوردن عجب است

چون هست یقینت که سفر باید کرد

اندیشهٔ زاد ره نکردن عجب است

شمارهٔ ۱۷

این سرو قد تو گلبن امید است

خال سیهت مردم چشم دید است

ابروی تو مصرع هلال عید است

رخسار تو حسن مطلع خورشید است

شمارهٔ ۱۸

هستی نخلی است مرتضایش ثمر است

بیگانه ز حق هر که ازو بی خبر است

گردون بی او سریست خالی از مغز

مغز این سر علی والاگهر است

شمارهٔ ۱۹

لاهور که دلبریش بسی عیار است

از شوخی طبع با که و مه یار است

گر کنچنیش دست زد خلق بود

عیبش نکنی طلای دست افشار است

شمارهٔ ۲۰

نیرنگ ز بس زلف گرهگیر تر است

دام و دانه ز خویش زنجیرتر است

کی سیر ز جان شود بیک زخم دلم

زین آب برنده ای که شمشیر تراست

شمارهٔ ۲۱

بی نالهٔ زار کی دعا منظور است

آه بی عجز از اثر بس دور است

با قامت خم تیر دعا سخت رساست

از قوت ضعف این کمان پر زور است

شمارهٔ ۲۲

انسان که ز جسم طوطیی در قفس است

در آمدن و رفتش الله بس است

از موج نفس شیشه زهم می پاشد

با آنکه بنای صنعتش بر نفس است

شمارهٔ ۲۳

داغت جتی ای شمع دلافروز خوش است

مژگان توام خدنگ دلدوز خوش است

هست ار به گلویت اثر سوختگی

رمزی است که معشوق گلوسوز خوش است

شمارهٔ ۲۴

انسان یا ابله است یا بی باکست

کاندر طلب دنیی دون چالاک است

منعم که چو گردباد بالد بر خویش

اسباب بزرگیش خس و خاشاک است

شمارهٔ ۲۵

ای خواجه که بسیار خوری چون تو کم است

بطنت چو دهل ز پای تا سرورم است

در سیری از گرسنگی می نالد

هر آرغ تو نالهٔ درد شکم است

شمارهٔ ۲۶

نواب کزو رواج جود و کرم است

سرهای سران پیش بزرگیش خم است

در سایهٔ عدلش همه را آرام است

جز من که مرا دوری از آن در ستم است

شمارهٔ ۲۷

کان کرم است و منبع احسان است

سردار جوانان و سرمردان است

قوس فلک امروز به تأیید خدای

در قبضهٔ قدرت خدائی خان است

شمارهٔ ۲۸

هر کس به تکلفات دل باخته است

خود را به عجب بلای انداخته است

بی ساخته از ساختگی بیزارم

بی ساختگی به طبع من ساخته است

شمارهٔ ۲۹

ای حرص ترا رهبر هر در شده است

بی آرامیت بس مکرر شده است

یکدم بنشین که ته نشین گردد درد

این آب زلال پر مکدر شده است

شمارهٔ ۳۰

عقلت ای شیخ بر ریا افزوده است

در چشم تو هر زشت نکو بنموده است

شیطان تو عقلیست که در سر داری

بر گنبد ستار تو دیو آسوده است

شمارهٔ ۳۱

در هند که دیده را غبارش مددی است

هر قبضهٔ خاک خلد را دست ردیی است

هر سو طاووس مست بر نخل بلند

همچون سبد گل بسر سرو قدی است

شمارهٔ ۳۲

از سنگ جفایش دل غم پیشه شکست

یعنی مینای صاف اندیشه شکست

غیر از دل پر درد به ما هیچ نبود

زآنرو گله پهن شد که این شیشه شکست

شمارهٔ ۳۳

شب عینک چشم عارف آگاهست

شب خضر ره تیره دل گمراهست

بی ظلمت شب روشنی از مه مطلب

تاریکی شب سرمهٔ چشم ماهست

شمارهٔ ۳۴

آن ذات خفی که لا اله الا هوست

از خود می داندش چه بیگانه چه دوست

هر کس سوی شمع بیند از مجلسیان

داند نظر شمع همین جانب اوست

شمارهٔ ۳۵

اسرار حقیقت همگی سر مگوست

با شخص مثال خون بود در رگ و پوست

یعنی نجس است چون تراوید از تو

تا در تو نهانست حیاتت با اوست

شمارهٔ ۳۶

با عمر دو روز اینهمه رعنایی چیست

مغروری و مستی و تن آسایی چیست

چون صورت دیوار لباسی همه تن

ای خانه خراب این خودآرایی چیست

شمارهٔ ۳۷

در زیر فلک جای دل آسایی نیست

هر جا که روی به غیر غوغایی نیست

از طعن خلائق ار مفر می جویی

عزلتکدهٔ سکوت بدجایی نیست

شمارهٔ ۳۸

ای زنده جهانیان ز فیض نعمت

بسیار بود به خلق احسان کمت

باشد کشت امید ما تشنه لبان

سرسبز ز یک قطرهٔ ابر کرمت

شمارهٔ ۳۹

در سینهٔ تو چون گذر کینه فتد

آن کینه به حبس دیرینه فتد

عیب دگرت اینکه ز بس بیرویی

عکس تو محال است در آیینه فتد

شمارهٔ ۴۰

هر کس از وضع خود گریزان گردد

شاید که بری ز نور ایمان گردد

باشد در دیده ها بعینه زنار

از دانه چو تار سبحه عریان گردد

شمارهٔ ۴۱

جویا دیدی که آن نگار بی درد

هرگز به محبت دل ما شاد نکرد

گرمی ز دل سخت بتان چشم مدار

زنهار مکوب بیش ازین آهن سرد

شمارهٔ ۴۲

با آنکه فتاده ام به راهش چون گرد

یکبار به سهو هم مرا یاد نکرد

هی هی چه بلا شوخ دل آزار است او

الله چه بی مروت است آن بی درد

شمارهٔ ۴۳

فریاد و فغان ز جور نفس بی درد

نامرد بمن چه دشمنیها که نکرد

بر روی ز بس غبار خجلت دارم

گردد چون رنگ بر رخم خیزد گرد

شمارهٔ ۴۴

هر کس به دروغ خویش را بگمارد

کذب از روش کلام او می بارد

در عین دروغ گفتنش مکث کند

ضیق النفسی چو صبح کاذب دارد

شمارهٔ ۴۵

حرصت ای شیخ ذوق بریان دارد

دندان نه و میل خوردن نان دارد

می جاوی نان چو آسیا در شکمت

گویا فم معدهٔ تو دندان دارد

شمارهٔ ۴۶

آن کس که به کدیه روزگارش گذرد

در روسیهی لیل و نهارش گذرد

عار از طلب آنرا که نباشد چون ماه

از کاسهٔ همسایه مدارش گذرد

شمارهٔ ۴۷

پهلو تهی از صوفی خر باید کرد

یعنی اندیشه از خطر باید کرد

از شیعه صوفیست سگ سنی به

کز دشمن خانگی حذر باید کرد

شمارهٔ ۴۸

دل غیر تأنی به صفایی نرسد

از بیتابی به مدعایی نرسد

شبنم که رسد به مهر از نرم روی است

از گرم روی شرر به جایی نرسد

شمارهٔ ۴۹

از رنجش او دلم مشوق باشد

بی طاقت و ناصبور و ناخوش باشد

از جوش فسردگی شود بسته چو شمع

سرچشمهٔ اشکم ار ز آتش باشد

شمارهٔ ۵۰

دل چند به فکر باغ و مسکن باشد

آخر چو مآل کار مردن باشد

چون هست فنا لازمهٔ هستی تو

این آمدنت دلیل رفتن باشد

شمارهٔ ۵۱

دل گر ز گداز آینه سان خواهد شد

چون آب سراپای روان خواهد شد

مانندهٔ شمع تن دهد هر که به عشق

البته که رفته رفته جان خواهد شد

شمارهٔ ۵۲

زآن خنجر مژگان ز بدنها جان شد

ز آن هندوی چشم غارت ایمان شد

پامال خرام گشت خون دل خلق

تا کفش حنا به پای او چسبان شد

شمارهٔ ۵۳

هر کس قدر شکستگی را داند

دانسته به دل نهال غم بنشاند

غم بار دل خاک نشینان نشود

کی سایهٔ کوه سبزه را رنجاند

شمارهٔ ۵۴

آن ذات که ممکنات ازو یافت وجود

بودست مدام و هست و هم خواهد بود

از بس یکتاست عکس ذاتش جز یک

در آینهٔ دل شکسته ننمود

شمارهٔ ۵۵

صاحب صورت تا بری از معنی بود

چشم حقیقت سبک و رسوا بود

اهل معنی شکوه دیگر دارند

گر آینه می داشت تهی دریا بود

شمارهٔ ۵۶

هر کس که ملایمت به او یار بود

از خست پیشگان در آزار بود

مانند مگس که از تمام اعضا

با گوشهٔ چشم بیشتر کار بود

شمارهٔ ۵۷

حیف از صنمی که زشت کردار بود

با هر خس و خاریش سروکار بود

از نعمت حسنش مطلب کام مراد

گندم گونی که نان بازار بود

شمارهٔ ۵۸

با چشم تو آنرا که سروکار بود

در مخمصهٔ عجب گرفتار بود

از یک نگهت جان به سلامت نبرد

هر چند که دل داده جگردار بود

شمارهٔ ۵۹

آن دل که ز جام عشق مسرور بود

در سینه اگر بماند مجبور بود

تا کی در قید جسم خاکی باشد

آخر تا چند زنده در گور بود

شمارهٔ ۶۰

جویا هر کس که محرم راز بود

با خامشی و سکوت دمساز بود

پر حرف زدن علامت بی خردی است

آری ظرف تهی پر آواز بود

شمارهٔ ۶۱

خوب است که زخم یار کاری نبود

جز لذت درد امیدواری نبود

شمشیر توام کرد به یک زخم شهید

با دولت تیز پایداری نبود

شمارهٔ ۶۲

در تعزیهٔ حسین آن شاه شهید

تا روز قیامت خوشی از خلق رمید

هر صبح شود تازه فلک را این داغ

مردم به گمان آنکه خورشید دمید

شمارهٔ ۶۳

در ماتم شاه شهدا گریه کنید

دریا دریا در این عزا گریه کنید

چون ابر بهار با تمام اعضا

بر تشنه لبان کربلا گریه کنید

شمارهٔ ۶۴

از خلق چه اندیشه به ارباب هنر

وز خصمی این طایفه شانرا چه ضرر

هر چند که آستین بر آن افشانند

خاموش نمی شود چراغ گوهر

شمارهٔ ۶۵

بدگوهری ار به نیکیت بسته کمر

بیگانه از آن نکوئیش دان گوهر

از دیدهٔ عینک مطلب بینایی

هر چند کند تقویت نور نظر

شمارهٔ ۶۶

افسوس ز تخم آرزو کشتهٔ عمر

وز حاصل با خون دل آغشتهٔ عمر

صد حیف که در حسرتم اوقات گذشت

گلدستهٔ داغ بستم از رشتهٔ عنر

شمارهٔ ۶۷

شوری اگرت هست ز مردی درسر

از حق نمک تا بتوانی مگذر

گر چشم تو بر دلبر یاری افتد

شمشیر برهنه باش در قطع نظر

شمارهٔ ۶۸

آید بوی یدالله از خاک بشر

هر چند بود زجهل حالش ابتر

با آنکه برون آمده است از دریا

بیرون نتواند آمد از آب گهر

شمارهٔ ۶۹

هر کس ز نخست شد به غفلت خوگر

منعش چو کنند بیش افتد به خطر

چندانکه زنندش سرپا راهروان

خواب ره خوابیده شود سنگین تر

شمارهٔ ۷۰

خواهی دل روشن از چو مهر انور

صیقل کنش از موجهٔ خوناب جگر

بر صاف دل اسرار خفی پنهان نیست

خط از عینک جلی نماید بنظر

شمارهٔ ۷۱

یکه شوی ار زخواب غفلت بیدار

هر سوی که بنگری بود جلوهٔ یار

در هر ذره سر الهی پنهان

چون معنی نازکست در خط غبار

شمارهٔ ۷۲

با تلخی ساز تا شود شیرین تر

خونابهٔ دل خور که شوی رنگین تر

از پند چو رنجیدی اثر بخشد زود

آری هر می که تلخ تر زورین تر

شمارهٔ ۷۳

سرسبز شده جهان ز فیض نوروز

یعنی که رسید روز عشرت اندوز

بنشسته امیر مؤمنان جان نبی

بگرفته قرار حق به مرکز امروز

شمارهٔ ۷۴

ای روی تو آفتاب در چشم تمیز

وی زلف سیاه تو بود عنبر بیز

عمرت گویم ولی ازین می ترسم

کز نسبت او تو بی وفا گردی نیز

شمارهٔ ۷۵

زان عارض لاله گون و آن خال بنفش

نه فکر کلاه دارم و نه غم کفش

با آن سر مژگان دل خونین مرا

باشد پیوسته صحبت مشت و درفش

شمارهٔ ۷۶

زان پیش که پا فرق کنیم از سر خویش

بودیم مدام طالب دلبر خویش

چون غنچه به شوق گرد سرگشتن او

در بیضه رسانده ایم بال و پر خویش

شمارهٔ ۷۷

شماعیک آن به بحر مکاری غرق

می ریزد شمع بسکه با حیله و زرق

یک چشم زدن بیش نباشد روشن

گویی که بود فتیله اش از رگ برق

شمارهٔ ۷۸

هر جا مژه اش خلاند نوک گزلک

پاشیده نگاه نمکین کان نمک

ای وای به قصد دل خونین جویا

بستند کمر دو چشم او چون عینک

شمارهٔ ۷۹

پیدایی او اگر چه باشد به کمال

بیگانهٔ دید ماست آن حسن و جمال

همچون نرگس به هیچ جا ره نبرد

گر دیده ز شش جهت برون آرد بال

شمارهٔ ۸۰

از لاله و گل به رنگ و بوتر می بال

از هر چه نمو کند نکوتر می بال

چشم گریانم آبیار است ترا

ای داغ ازین شکفته روتر می بال

شمارهٔ ۸۱

این دشت که دل چسبی هر خار به دل

شد فیض رسان چو سیر گلزار به دل

شد گرمی و سردی هوایش همه را

چون لطف و عتاب یار هموار به دل

شمارهٔ ۸۲

حیف است اگر ز دخت رز جویی کام

کاین فاحشه باشد از ذوات اعلام

تا کی سر خود به پای خودخواهی سود

تا چند کشی است منت این گوده حرام

شمارهٔ ۸۳

ز آغاز وجود خویشتن تا انجام

هرگز نزدم در ره حق جویی گام

افسوس که پرکار صفت از غفلت

دورم همه در لغزش پا گشت تمام

شمارهٔ ۸۴

بس فیض که از چلیم اندوخته ام

بر وی نظر خواهش از آن دوخته ام

دودش که ز سینه هر نفس برگردد

دارد پیغامی از دل سوخته ام

شمارهٔ ۸۵

صد شکر که خیرخواه اعدای خودم

لیکن بدخواه خصم مولای خودم

کاری با زید و عمرو و بکرم نبود

من دشمن دشمنان آقای خودم

شمارهٔ ۸۶

وقتی گر بود همچو گوهر اشکم

شد ز آتش دل کنون چون اخگر اشکم

زد قطره شب هجر ز بس در طلبت

یک آبله گشت پای تا سر اشکم

شمارهٔ ۸۷

در راه وصالت ای بت کج کلهم

شب تا به سحر چشم تمنا به رهم

تا پیک صبا مژدهٔ دیدار آورد

چون شعلهٔ شمع مضطرب شد نگهم

شمارهٔ ۸۸

صحت ز علی مرتضی می خواهم

درد خود را ازو دوا می خواهم

غیر از تو علاج خود نجویم ز کسی

یا شاه نجف از تو شفا می خواهم

شمارهٔ ۸۹

دایم به سراغ سر کوی تو دوم

تا جان دارم به جستجوی تو دوم

با آنکه ز ضعف عنکبوتی شده ام

بر تار نگاه رو به سوی تو دوم

شمارهٔ ۹۰

پیوسته به دوران تو ای چرخ کهن

با اهل کمال هستی از بس دشمن

چون خامه که سر فورد آرد به دوات

محتاج سیه کاسه شوند اهل سخن

شمارهٔ ۹۱

افسوس که شد به دل بهارت به خزان

مغلوب جنود کفر گردید ایمان

عزم سفری ز کشور دل دارد

حسن تو ز خظ برزده دامن به میان

شمارهٔ ۹۲

طعن این همه بر چرخ ستم پیشه مزن

با دست و زبان سنگ بر این شیشه مزن

زشت است مذمت جهان زاهل جهان

شاخی که نشسته ای بر آن تیشه مزن

شمارهٔ ۹۳

جویا خود را به شعر مشهور مکن

بسیار ازین مقوله مذکور مکن

باشد نمک صحبت احباب سخن

بی قاعده اش صرف مکن شور مکن

شمارهٔ ۹۴

غرق است به بحر جرم تا گردن من

شرمنده بود دلم ز بد کردن من

ای کاش که هر نقش قدم چون سوزن

چاهی شود از بهر فرو رفتن من

شمارهٔ ۹۵

ای آنکه دلت گشته ز امساک تو خون

نبود دهنت از تو به نانی ممنون

تا بستاند لقمه ز دستت از حرص

آید فم معده از دهانت بیرون

شمارهٔ ۹۶

گویند مدام عارفان آگاه

کاندر خلق است جلوهٔ سراله

نقصی به علوشان گردون نرسد

هر چند که خویش را نماید در چاه

شمارهٔ ۹۷

انگار که بیش از همه شد ثروت تو

افزون ز کریمان جهان همت تو

با عالم ریش گاو اگر می سازی

از هیچ خری کم نبود دولت تو

شمارهٔ ۹۸

ای پشت پناه اهل ایمان در تو

تو قنبر قنبری و من قنبر تو

باشد از سایه ات هما فیض اندوز

تا سایهٔ مرتضی بود بر سر تو

شمارهٔ ۹۹

ماند روش کبک به لغزیدن تو

منت به زمین نهد خرامیدن تو

لحم و شحم است بسکه سر تا پایت

آغوش نظاره پر شد از دیدن تو

شمارهٔ ۱۰۰

دل خون شدم از نگاه دزدیدن تو

وز دامن اختلاط بر چیدن تو

از لذت آشتی خبر یافته ای

پیداست ز لحظه لحظه زنجیدن تو

شمارهٔ ۱۰۱

ایدل چو زوصل یار مأیوس شدی

با محنت و درد هجر مأنوس شدی

پا تا به سرت گشته نهان در گل داغ

گلشن تن خود به رنگ طاووس شدی

شمارهٔ ۱۰۲

افسوس که فیض از دل آگه نبری

راهی به خود از همت کوته نبری

از خویش برون خرام و در منزل باش

ناکرده سفر ز خود به خود ره نبری

شمارهٔ ۱۰۳

عشق جانکاه را ز دستت ندهی

هشدار این راه را ز دستت ندهی

در ناله بکوش تا نفس در قفس است

سررشتهٔ آه را ز دستت ندهی

شمارهٔ ۱۰۴

نسبت به خودت عقل و تمیزی ندهی

یعنی در قیمتت پشیزی ندهی

فردا بازار خودفروشی است کساد

امروز بهار خویش چیزی ندهی

شمارهٔ ۱۰۵

ایدل تا کی به گل رخان یار شوی

بینم که تو هم چو دیده خونبار شوی

آشفتهٔ حسن بد بلایم کردی

یارب به بلای بد گرفتار شوی

دیوان اشعار

غزلیات

مناقب

قطعات

مثنویات

ترجیعات

رباعیات

جویای تبریزی

دیوان اشعار