معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ کمال خجندی

کمال‌الدین مسعود خُجندی معروف به شیخ کمال و کمال خجندی از عارفان و شاعران پارسی‌گوی قرن هشتم هجری بود. تولدش در خجند فرارود بود؛ اما پس از سفر حج در تبریز ساکن شد. شیخ کمال در خدمت سلطان حسین جلایر درآمد و در خانقاهی که سلطان برای او ساخته بود به سر می‌برد. وی از شاعران بزرگ اواخر قرن هشتم است که مخصوصاً در غزل‌ سرایی مهارت داشت. بسیاری او را پیوند دهنده ادب فارسی ایران با ادب فارسی تاجیکستان میدانند. دیوان او شامل غزل‌های مطبوع زیاد و غالبا مقرون به ذوق عرفانی است. کمال خجندی معاصر حافظ بود وی در سال ۷۹۲ هجری قمری یا ۸۰۸ هجری قمری درگذشت. آرامگاه او در تبریز است. دیوان اشعار این شاعر نامدار توسط سید جابر موسوی در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : آنکه دل در هوس روز وصال است او را

شمارهٔ ۲ : از پیرهنت بویی آمد به گلستان‌ها

شمارهٔ ۳ : از تو یک ساعت جدایی خوش نمی آید مرا

شمارهٔ ۴ : از عاشقی همیشه جوان است پیر ما

شمارهٔ ۵ : از باد مکش طره جانانه ما را

شمارهٔ ۶ : ای خط تو سبزی خوان بلا

شمارهٔ ۷ : ای روشنی از روی تو چشم نگران را

شمارهٔ ۸ : ای زغمت دل به جفا مبتلا

شمارهٔ ۹ : ای سراپرده سلطان خیالت دل ما

شمارهٔ ۱۰ : ای غمت یار بی نوایی ها

شمارهٔ ۱۱ : این چه مجلس چه بهشت این چه مقام است اینجا

شمارهٔ ۱۲ : ایها العطشان فی الوادی الهوا

شمارهٔ ۱۳ : بعد از امروز آشکارا دوست می دارم ترا

شمارهٔ ۱۴ : بگذار در آن کوی من اشک فشان را

شمارهٔ ۱۵ : بی غمت شاد مباد این دل غم پرور ما

شمارهٔ ۱۶ : تو خود به گوش نیاری حدیث زاری ما

شمارهٔ ۱۷ : جانا ز گرد دردت پر باد دامن ما

شمارهٔ ۱۸ : جهانی پر ز مقصود است راهی روشن و پیدا

شمارهٔ ۱۹ : چشمت از گوشه تقوا بدر آورد مرا

شمارهٔ ۲۰ : چشمت به غمزه کشت من بیگناه را

شمارهٔ ۲۱ : چشم تو از حد می برد با عاشقان بیداد را

شمارهٔ ۲۲ : چشم و ابروی تو گویند که در مذهب ما

شمارهٔ ۲۳ : چو زلف تو بود از تکبر دوتا

شمارهٔ ۲۴ : چه رها کنی به شوخی سر زلف دلربا را

شمارهٔ ۲۵ : حلال باد می خلد و حور زاهد را

شمارهٔ ۲۶ : دام دلهاست زلف دلبر ما

شمارهٔ ۲۷ : در چمن می رفت ذکر قامت دلدار ما

شمارهٔ ۲۸ : دل بردی و دین رواست اینها

شمارهٔ ۲۹ : دل چو رفت از دست گو دلبر بیا

شمارهٔ ۳۰ : دلم رفت و گم شد در آن کو مرا

شمارهٔ ۳۱ : دل می کشد به داغ تو هر لحظه سینه را

شمارهٔ ۳۲ : دل و جان تا رهند از بند بگشا زلف مشکین را

شمارهٔ ۳۳ : دوست می دارد دلم جور و جفای دوست را

شمارهٔ ۳۴ : دوش از در میخانه بدیدیم حرم را

شمارهٔ ۳۵ : دی چاشتگه ز چهر فکندی نقاب را

شمارهٔ ۳۶ : سیری نبود از لب شیرین تو کس را

شمارهٔ ۳۷ : شانه زد باد زلف یار مرا

شمارهٔ ۳۸ : شب سوی ما هوس آمدن است آن مه را

شمارهٔ ۳۹ : طاقت درد تو زین بیش ندارم یارا

شمارهٔ ۴۰ : طبیب شهر چه نقدی میدهد ما را

شمارهٔ ۴۱ : طریق عشق میورزی رها کن دین و دنیا را

شمارهٔ ۴۲ : کردند ید آن زلف و رخ دلهای بی آرام را

شمارهٔ ۴۳ : کعبه کویش مراد است این دل آواره را

شمارهٔ ۴۴ : گر به جستن یافت گشتی یار ما

شمارهٔ ۴۵ : گر بر در او سودمی رخسار گرد آلود را

شمارهٔ ۴۶ : گر بری چون سر زلف این دل سودایی را

شمارهٔ ۴۷ : ما را به عشق می کند ارشاد پیر ما

شمارهٔ ۴۸ : مست عشقم ز خرابات میارید مرا

شمارهٔ ۴۹ : مکش بر هر دلی تیر و مکش باز از حسد ما را

شمارهٔ ۵۰ : یار بگزید بی وفایی را

شمارهٔ ۵۱ : آن رخ نبینم ار نبری زلف پر ز تاب

شمارهٔ ۵۲ : با رخ آن مه به دعوی کی برآید آفتاب

شمارهٔ ۵۳ : جانبِ ما خوب می‌آید. که می آید؟ حبیب

شمارهٔ ۵۴ : چو آفتاب نکند از رخ زمانه نقاب

شمارهٔ ۵۵ : حال درد خود محب هرگز نگوید با طبیب

شمارهٔ ۵۶ : دلم از شمع رخت در تب و تابست امشب

شمارهٔ ۵۷ : دل مقیم کوی جانانست و من اینجا غریب

شمارهٔ ۵۸ : دوش رسیدم به گوش از لب جانان خطاب

شمارهٔ ۵۹ : رفتم از دست من بی سر و پا را دریاب

شمارهٔ ۶۰ : عنبرست آن دام دل یا مشک ناب

شمارهٔ ۶۱ : لعل درخشان نگر غیرت یاقوت ناب

شمارهٔ ۶۲ : مطلع انوار حسن است آن رخ چون آفتاب

شمارهٔ ۶۳ : من طلب کردم وصالت روز و شب

شمارهٔ ۶۴ : آبی کجاست کآتش عشقم جگر بسوخت

شمارهٔ ۶۵ : آنچه از خدای خواست دل بنده باز یافت

شمارهٔ ۶۶ : آن چشم نیمه مست جهانی خراب ساخت

شمارهٔ ۶۷ : آن چه رویست که حسن همه عالم با اوست

شمارهٔ ۶۸ : آن چه مروی است چه خوش رفتاری است

شمارهٔ ۶۹ : آن رخ از مه خجسته فال تراست

شمارهٔ ۷۰ : آن سرو که آمد بر ما از چمن کیست

شمارهٔ ۷۱ : آن شوخ که رفت از بر ما باز کجا رفت

شمارهٔ ۷۲ : آن گل نو از کدامین بوستان برخاسته است

شمارهٔ ۷۳ : آن نور دیده یک نظر از من دریغ داشت

شمارهٔ ۷۴ : آه که از حال من یب ندانست

شمارهٔ ۷۵ : از آن لب شنیدن حکایت خوش است

شمارهٔ ۷۶ : از پیش من آن شوخ چه تعجیل کنان رفت

شمارهٔ ۷۷ : از حال دل به دوست نه امکان گفتن است

شمارهٔ ۷۸ : از گریه مرا خانه چشم آب گرفته است

شمارهٔ ۷۹ : از گلستان رخت حسن بتان یک ورق است

شمارهٔ ۸۰ : امشب ز خیالش سر ما خواب دگر داشت

شمارهٔ ۸۱ : ای ابتدای دردت هر درد را نهایت

شمارهٔ ۸۲ : ای از تو بانواع مرا چشم رعایت

شمارهٔ ۸۳ : ای به جان عاشقان خریدارت

شمارهٔ ۸۴ : ای روی دردمندان بر خاک آستانت

شمارهٔ ۸۵ : ای ز صد گلبرگ نازکتر تنت

شمارهٔ ۸۶ : ای ز نوش شکرستان لبت رسته نبات

شمارهٔ ۸۷ : ای گله گوشه حسن آمده بر فرق تو راست

شمارهٔ ۸۸ : ای که از زلف توخون در جگر مشک ختاست

شمارهٔ ۸۹ : اینچنین صورت مطبوع ز جان نتوان ساخت

شمارهٔ ۹۰ : اینچنین مشک در همه چین نیست

شمارهٔ ۹۱ : این چه خبر جستن و پرسیدن است

شمارهٔ ۹۲ : این چه سرو قد چه رفتارست

شمارهٔ ۹۳ : این میوه شیرین مگر از باغ بهشت است

شمارهٔ ۹۴ : با چشم من این اشک روان را چه فتادست

شمارهٔ ۹۵ : بازآ که در فراق تو جانم صبور نیست

شمارهٔ ۹۶ : باز آتشی به سینه رسیدن گرفته است

شمارهٔ ۹۷ : بازم بناز کشتی صد جان فدای نازت

شمارهٔ ۹۸ : باز عقلم برد از سر کاکل مشکین دوست

شمارهٔ ۹۹ : به چین زلف تو کان رشک صورت چین است

شمارهٔ ۱۰۰ : به خوبان مهر ورزیدن چه کارست

شمارهٔ ۱۰۱ : بر دو رخ من در جوی خون که روانست

شمارهٔ ۱۰۲ : بر لب لعل خط سبز ترا پیروزی است

شمارهٔ ۱۰۳ : به کویت دل غلام خانه زادست

شمارهٔ ۱۰۴ : به مکر و حیله برای دسترس چه امکان است

شمارهٔ ۱۰۵ : بنفشه دسته بر ارغوان است

شمارهٔ ۱۰۶ : بنیاد وجودم ز تو ای دوست خراب است

شمارهٔ ۱۰۷ : بی تو مرا چشم جهان‌بین تر است

شمارهٔ ۱۰۸ : بی تو از دردم آرمیدن نیست

شمارهٔ ۱۰۹ : بی توقف من از این شهر به در خواهم رفت

شمارهٔ ۱۱۰ : بیخدمت تو کس به جهان عزتی نیافت

شمارهٔ ۱۱۱ : بی درد دلی لذت درمان نتوان یافت

شمارهٔ ۱۱۲ : ما بی به روی تو آهم ز ثریا بگذشت

شمارهٔ ۱۱۳ : پای بوس چون منی حیف است گفتی بر زبانت

شمارهٔ ۱۱۴ : تا خیالت را دلمه منزلگه است

شمارهٔ ۱۱۵ : ترا با من سر باری نماندست

شمارهٔ ۱۱۶ : ترا به یک دو خط مصطلح فضولی چیست؟

شمارهٔ ۱۱۷ : تو‌را در کوی جانان خانه‌ای هست

شمارهٔ ۱۱۸ : ترا دو رخ به دو خط فن دلبری آموخت

شمارهٔ ۱۱۹ : چشم شوخ تو هر کرا کشته‌ست

شمارهٔ ۱۲۰ : چشم غم دیده ما را نگرانی به شماست

شمارهٔ ۱۲۱ : چشم مسلمان کش تو کافر مست است

شمارهٔ ۱۲۲ : چشم ز خیال تو پر از نور تجلیست

شمارهٔ ۱۲۳ : حسن پس، بار مرا، مهر و وفا گر نیست نیست

شمارهٔ ۱۲۴ : حلقه بر در میزند هر دم خیال روی دوست

شمارهٔ ۱۲۵ : خاک درت به چشم من از صد چمن به است

شمارهٔ ۱۲۶ : خرابه دل من پر شد از محبت دوست

شمارهٔ ۱۲۷ : خضرجان آب حیات از لب دلجوی نو یافت

شمارهٔ ۱۲۸ : خطت چو خضر به آب حیات نزدیک است

شمارهٔ ۱۲۹ : خطت سبز و لبت مشک و گلاب است

شمارهٔ ۱۳۰ : خیال روی او در دیده نور است

شمارهٔ ۱۳۱ : داغ عشقت بر رخ جانها نشان دولت است

شمارهٔ ۱۳۲ : درآمد از در ارباب خرقه ناگه دوست

شمارهٔ ۱۳۳ : درد تو زمان زمان فزون است

شمارهٔ ۱۳۴ : درد تو به از دواست ای دوست

شمارهٔ ۱۳۵ : درد کز دل خاست درمانیش نیست

شمارهٔ ۱۳۶ : درد من گویید با یاران که درمان یافت نیست

شمارهٔ ۱۳۷ : در سر از دود دلم شمع صفت سودایی است

شمارهٔ ۱۳۸ : در سر زلف تو تنها به دل شیدا رفت

شمارهٔ ۱۳۹ : در سر زنجیر زلف او دل دیوانه رفت

شمارهٔ ۱۴۰ : در سینه مرا غیر تو همخانه کسی نیست

شمارهٔ ۱۴۱ : در صف دلها غم تو صدرنشین است

شمارهٔ ۱۴۲ : در علم محققان جدل نیست

شمارهٔ ۱۴۳ : در کوی تو خون مژه خیلی است که سیلی است

شمارهٔ ۱۴۴ : در گلستانها تماشائی به از روی تو نیست

شمارهٔ ۱۴۵ : دل از آن غمزه بسی شاکر و بس خشنودست

شمارهٔ ۱۴۶ : دل به از وصل رخت در جان تمنایی نیافت

شمارهٔ ۱۴۷ : دل به یاد زلف او بر خویش پیچیدن گرفت

شمارهٔ ۱۴۸ : دل در طلبت حیات جان یافت

شمارهٔ ۱۴۹ : دل زان نست و دیده بدینم نزاع نیست

شمارهٔ ۱۵۰ : دل ز دستم به طلبکاری یاری رفتست

شمارهٔ ۱۵۱ : دل ز زلف و خال خوبان نیره و آشفته است

شمارهٔ ۱۵۲ : دل زنده شد از بوی تو بوی تو مرا ساخت

شمارهٔ ۱۵۳ : دل سختت به سندان سخت بارست

شمارهٔ ۱۵۴ : دل صفه خال تو با زلف گفت

شمارهٔ ۱۵۵ : دل قبله خود خاک سر کوی تو دانست

شمارهٔ ۱۵۶ : دردل ما بردی و رفتی نه چنین می بایست

شمارهٔ ۱۵۷ : دلم بدان که تو میخوانیش غلام خوش است

شمارهٔ ۱۵۸ : دل ملک تو شد نوبت لطف است و عنایت

شمارهٔ ۱۵۹ : دل هر که بیمار او شد خوش است

شمارهٔ ۱۶۰ : دور از خداست خواجه مگر بی ارادت است

شمارهٔ ۱۶۱ : دوستان گر کشت ما را دوست ما دانیم و دوست

شمارهٔ ۱۶۲ : دوستان بار من و دلبر و دلدار من اوست

شمارهٔ ۱۶۳ : دوست در جان و نیست خبرت

شمارهٔ ۱۶۴ : دیده در عمری ز رویت با خیالی فائع است

شمارهٔ ۱۶۵ : رخسار دلفروزت خورشید بیزوال است

شمارهٔ ۱۶۶ : روز گاریست که هیچ نظری با ما نیست

شمارهٔ ۱۶۷ : روزی که به من ناز و عتابت به حساب است

شمارهٔ ۱۶۸ : روی تو قبله مناجات است

شمارهٔ ۱۶۹ : زاهدان کمتر شناسند آنچه ما را در سرست

شمارهٔ ۱۷۰ : ز عشقت بی کس و مسکینم ای دوست

شمارهٔ ۱۷۱ : از کویت بفردوس اعلی دری است

شمارهٔ ۱۷۲ : زلف تو از غالیه مشکین ترست

شمارهٔ ۱۷۳ : زلف کمند افکنت اقلیم جان گرفت

شمارهٔ ۱۷۴ : زلف معشوق سرکش افتادست

شمارهٔ ۱۷۵ : ساقی لب تو این کرم از من دریغ داشت

شمارهٔ ۱۷۶ : سر زلف تو دزد دل های ماست

شمارهٔ ۱۷۷ : سرو پیش قد و بالای تو دیدم پست است

شمارهٔ ۱۷۸ : سرو قدت روان لبت جان است

شمارهٔ ۱۷۹ : سرو ما را قد و بالایی خوش است

شمارهٔ ۱۸۰ : سروی ز باغ حسن به لطف قدت نخاست

شمارهٔ ۱۸۱ : سری که پیش تو بر آستان خدمت نیست

شمارهٔ ۱۸۲ : سگ کویش به من دربند باری است

شمارهٔ ۱۸۳ : سؤال بوس که کردم مرا جواب فرست

شمارهٔ ۱۸۴ : شادی نیافت هر که غم دلبری نداشت

شمارهٔ ۱۸۵ : شوخ چشمی خان و مان ما به یغما برد و رفت

شمارهٔ ۱۸۶ : شهید تیغ عشق آر بی گناه است

شمارهٔ ۱۸۷ : صبا زعشوه پنهان دوست الله دوست

شمارهٔ ۱۸۸ : صوفی که ز چشم تو برد جان به سلامت

شمارهٔ ۱۸۹ : طبع لطیف داند لطف لب و دهانت

شمارهٔ ۱۹۰ : عارف پنهان ز پیدا خوشتر است

شمارهٔ ۱۹۱ : عاشقان دردش طلب دارم مرا همدرد کیست

شمارهٔ ۱۹۲ : عاشق بی درد را بر در او بار نیست

شمارهٔ ۱۹۳ : عاشقم بر تو ز عاشق کشتنت

شمارهٔ ۱۹۴ : عاشقم بر دلبری با کس چرا گویم که کیست

شمارهٔ ۱۹۵ : عجب آن دلبر جادو کجا رفت

شمارهٔ ۱۹۶ : عشق از نام و از نشان یکتاست

شمارهٔ ۱۹۷ : عشق آئین پارسایان نیست

شمارهٔ ۱۹۸ : عشق تو سراسر همه سوز و همه دردست

شمارهٔ ۱۹۹ : عشق تو و نوبه آبگینه و سنگ است

شمارهٔ ۲۰۰ : عشق در طینت دلها نمک است

شمارهٔ ۲۰۱ : عشق ورزیدن به جان نازنینان نازک است

شمارهٔ ۲۰۲ : علم و تقوی سر به سر دعوی است معنی دیگر است

شمارهٔ ۲۰۳ : عمریست که با او دل مسکین نگران است

شمارهٔ ۲۰۴ : عهد تو سست و وعده ها خام است

شمارهٔ ۲۰۵ : عید شد خواهیم دیدن ماه یعنی روی دوست

شمارهٔ ۲۰۶ : غارت چشم تو ما را مفلس و بیچاره ساخت

شمارهٔ ۲۰۷ : غمت دارم مرا شادی همین است

شمارهٔ ۲۰۸ : غمت ریخت خونم شهادت همین است

شمارهٔ ۲۰۹ : غم عشق را هیچ تدبیر نیست

شمارهٔ ۲۱۰ : کاف کفر ما ز طاها بر ترست

شمارهٔ ۲۱۱ : کدام دل که ز عشق تو پای در گل نیست

شمارهٔ ۲۱۲ : کی چاره درد من بیچاره ندانست

شمارهٔ ۲۱۳ : کسی که پرتو انوار لامکانی یافت

شمارهٔ ۲۱۴ : گر جانب محب نظری با حبیب هست

شمارهٔ ۲۱۵ : گرچه از باران دیده خاک آن کو پر گل است

شمارهٔ ۲۱۶ : گر حال دل به دوست نه امکان گفتن است

شمارهٔ ۲۱۷ : گر زاهد کم خواره محبت نچشیده است

شمارهٔ ۲۱۸ : گر صورت چین با رخ خوب تو به دعواست

شمارهٔ ۲۱۹ : گر عشق تو داغ جان‌گداز است

شمارهٔ ۲۲۰ : گر قصد خون ماست پس از دل ربودنت

شمارهٔ ۲۲۱ : گر کشندم به غمزه چشمانت

شمارهٔ ۲۲۲ : گر کم شده ست با من اکنون ترا ارادت

شمارهٔ ۲۲۳ : گر مرا از نظر انداختی این هم نظری است

شمارهٔ ۲۲۴ : گر مرا سر رود اندر غم جانان غم نیست

شمارهٔ ۲۲۵ : گر یار طبیب درد من نیست

شمارهٔ ۲۲۶ : گر یار مرا با من مسکین نظری نیست

شمارهٔ ۲۲۷ : گفتمت سنگدلی آمد ازین نکته گرانت

شمارهٔ ۲۲۸ : گفتی از آن ماست دلت جان از آن کیست

شمارهٔ ۲۲۹ : گفتی از پیشم برو بگذر ز جان گفتی و رفتی

شمارهٔ ۲۳۰ : گل از پیراهنت بوئی شنیدست

شمارهٔ ۲۳۱ : گل به صد لطف بدید آن بر و پنداشت تن است

شمارهٔ ۲۳۲ : گل شکفت و باز نو شد عشق ما بر روی دوست

شمارهٔ ۲۳۳ : گل لاف ن با رخ آن سرو قد زد است

شمارهٔ ۲۳۴ : گلی چون سرو ما در هر چمن نیست

شمارهٔ ۲۳۵ : گنجی و نرا بیطلبیدن نتوان یافت

شمارهٔ ۲۳۶ : گو خلق بدانید که دلدار من این است

شمارهٔ ۲۳۷ : لبت را هر که چون شگر مزیده است

شمارهٔ ۲۳۸ : اب تو نقل حیاتم به کام جان انداخت

شمارهٔ ۲۳۹ : لعل جان بخشت ز جان نازکتر است

شمارهٔ ۲۴۰ : ما به کفر زلف او داریم ایمانی درست

شمارهٔ ۲۴۱ : ما درین دیر فتادیم هم از روز الست

شمارهٔ ۲۴۲ : ما دلی داریم و آن بر دلبری خواهیم بست

شمارهٔ ۲۴۳ : ما را نه غم ننگ و نه اندیشه نام است

شمارهٔ ۲۴۴ : ما عاشقیم و رند، خرابات کوی ماست

شمارهٔ ۲۴۵ : ماه در حسن برخسار تو خویشاوند است

شمارهٔ ۲۴۶ : مائیم و دلی پر خون بر خاک سر کویت

شمارهٔ ۲۴۷ : مجلس معطرست و به آن وقت ما خوش است

شمارهٔ ۲۴۸ : مرا با تو نقل و شراب آرزوست

شمارهٔ ۲۴۹ : مرا از چشم تو نازی نیاز است

شمارهٔ ۲۵۰ : مرا با زلف او گر دسترس نیست

شمارهٔ ۲۵۱ : مرا بر رخ از دیده خون آمد است

شمارهٔ ۲۵۲ : مرا دلیست که جز با غم تو سر خوش نیست

شمارهٔ ۲۵۳ : مرا که ساغر چشم از غم تو پر خون است

شمارهٔ ۲۵۴ : مرا بی محنت او راحتی نیست

شمارهٔ ۲۵۵ : مرا گفتی برین در این فغان چیست؟

شمارهٔ ۲۵۶ : مرد بی درد مرد این ره نیست

شمارهٔ ۲۵۷ : مرد عشق تو به غم همدرد است

شمارهٔ ۲۵۸ : هست آن چشمیم و باز آن چشم میجوئیم مست

شمارهٔ ۲۵۹ : مشنو که مرا به ز تو بار دگری هست

شمارهٔ ۲۶۰ : مطلع حسن جمال است آفتاب روی دوست

شمارهٔ ۲۶۱ : مقام عشق تو هر چند منزل خطر است

شمارهٔ ۲۶۲ : من به شطرنج غمت جان و جهان خواهم باخت

شمارهٔ ۲۶۳ : من نخواهم ز کمند نو نجات

شمارهٔ ۲۶۴ : مه را ز ثاب حسن تو هر شب قیامت است

شمارهٔ ۲۶۵ : مه لاف حسن زد به نو زا رخ بر او گرفت

شمارهٔ ۲۶۶ : میل دلم بروی تو هر دم زیادت است

شمارهٔ ۲۶۷ : نیست غیر از تو دستگیر ای دوست

شمارهٔ ۲۶۸ : نیست ما را بجز آن جان و جهان در یایست

شمارهٔ ۲۶۹ : نیست مرا دوستر از دوست دوست

شمارهٔ ۲۷۰ : نیست مسموع آنکه گفتی با تو ما را جنگ نیست

شمارهٔ ۲۷۱ : وصل بتان خانه براندازم آرزوست

شمارهٔ ۲۷۲ : وصل تو ما را بهشت و ناز نعیم است

شمارهٔ ۲۷۳ : هر نیر که بر سینه ام آن فتنه گر انداخت

شمارهٔ ۲۷۴ : هر که از درد تو محروم بود بیمار است

شمارهٔ ۲۷۵ : هر که ترا بافت دولت در جهان بافت

شمارهٔ ۲۷۶ : هر که در عالم کم از یک لحظه دور از بار زیست

شمارهٔ ۲۷۷ : هر که را نقش خط و خال تو در خاطر نیست

شمارهٔ ۲۷۸ : هرگز به درد دوست دل ما ز جا نرفت

شمارهٔ ۲۷۹ : هرگز ز جان من غم سودای او نرفت

شمارهٔ ۲۸۰ : هزار شکر که آن چشم پر خمارم کشت

شمارهٔ ۲۸۱ : هوس بار گر آزار دل افگار است

شمارهٔ ۲۸۲ : هیچ عقل خرده بین نقش دهانت در نیافت

شمارهٔ ۲۸۳ : یاد بوس چون منی حیف است کآید بر زبانت

شمارهٔ ۲۸۴ : بار از ستیزه کینه باران بجد گرفت

شمارهٔ ۲۸۵ : بار بر خوان ملاحت نمک خوبان است

شمارهٔ ۲۸۶ : یار نزدیک آمد و از خویش ما را دور ساخت

شمارهٔ ۲۸۷ : دل که شد زآن زلف سودایی مزاج

شمارهٔ ۲۸۸ : اگر آن غمزه خواهد ز ترکان خراج

شمارهٔ ۲۸۹ : چو شمعِ روز برافروخت از نسیمِ صَباح

شمارهٔ ۲۹۰ : خَطَت که بر خَطِ یاقوت بنهم ترجیح

شمارهٔ ۲۹۱ : ز من که عاشق و رندم مجری زهد و صلاح

شمارهٔ ۲۹۲ : ای صبا چند روی بر د جانان گستاخ

شمارهٔ ۲۹۳ : آن پری وش که خطش گوشه مه می فرسود

شمارهٔ ۲۹۴ : آنجا که وصف گیری آن دلربا کنند

شمارهٔ ۲۹۵ : آن جگر گوشه ز خون دل ما بس نکند

شمارهٔ ۲۹۶ : آنچه تو داری به حُسن، ماه ندارد

شمارهٔ ۲۹۷ : آنرا که بر زبان صفت روی او رود

شمارهٔ ۲۹۸ : آن سرو قد نگر که چه آزاد می‌رود

شمارهٔ ۲۹۹ : آن سرو ناز رفت بگلشن نظر کنید

شمارهٔ ۳۰۰ : آن شوخه به ما جز سر بیداد ندارد

شمارهٔ ۳۰۱ : آن شهسوار خویان بارب چه نام دارد

شمارهٔ ۳۰۲ : آنکه هرگز سوی من چشم رضائی نگشاد

شمارهٔ ۳۰۳ : آن به ز بتان گوی لطافت به ذقن

شمارهٔ ۳۰۴ : آنها که لب چون شکرستان نو پابند

شمارهٔ ۳۰۵ : آن بار که پیوسته به ما دل نگران بود

شمارهٔ ۳۰۶ : آهنین‌جانی مرا کز غصه تابی می‌دهد

شمارهٔ ۳۰۷ : از باد سر زلفت یک روز پریشان شد

شمارهٔ ۳۰۸ : از پرده هرکه رویتْ یک روز دیده باشد

شمارهٔ ۳۰۹ : از تو چشمم چو غطت کی طرف مه باشد

شمارهٔ ۳۱۰ : از سر هوای وصل تو بیرون نمی‌رود

شمارهٔ ۳۱۱ : از کوی دوست دوش نسیمی به من رسید

شمارهٔ ۳۱۲ : از لب او سختی چون به زبان می‌آید

شمارهٔ ۳۱۳ : از لیش هر گه که خواهم کام دشنام دهد

شمارهٔ ۳۱۴ : از من ای اهل نظر علم نظر آموزید

شمارهٔ ۳۱۵ : افتاد دل از پای و ندانم ز چه افتاد

شمارهٔ ۳۱۶ : اگر تو فخر نداری به دلق گردآلود

شمارهٔ ۳۱۷ : اگر وظیفة دردت زمان زمان نرسد

شمارهٔ ۳۱۸ : امشب آن ماه دل افروز به مهمان که بود

شمارهٔ ۳۱۹ : امشب آن به به وثاق که فرو می آید

شمارهٔ ۳۲۰ : اهل دل زلف درازت رشته جان گفته‌اند

شمارهٔ ۳۲۱ : ای آتش سودای توأم سوخته چون عود

شمارهٔ ۳۲۲ : ای خوش آن دم کز نو بونی با دل انگاران رسد

شمارهٔ ۳۲۳ : ای گل نو ز توام بوی کسی می‌آید

شمارهٔ ۳۲۴ : ای مرا در هجر رویت چشم تر چون سر سفید

شمارهٔ ۳۲۵ : رات اور دوسری باد گلریز شد و بر سر گل ژاله چکید

شمارهٔ ۳۲۶ : بادی که نیست از سر کوی تو نیست باد

شمارهٔ ۳۲۷ : باز این دل غمدیده به دام تو در افتاد

شمارهٔ ۳۲۸ : باز تیر غمزه او بر دل ما کی رسد

شمارهٔ ۳۲۹ : باز عید آمد و لب‌ها ز طرب خندان شد

شمارهٔ ۳۳۰ : باز گل دامن به دست عاشقان خود نهاد

شمارهٔ ۳۳۱ : با سرود و آه و ناله میرود اشکم چو رود

شمارهٔ ۳۳۲ : با عارض تو زلف دم از نقشه چین زند

شمارهٔ ۳۳۳ : با غم عشق تو دل کیست که محرم باشد

شمارهٔ ۳۳۴ : با منت لطف جز ستم نبود

شمارهٔ ۳۳۵ : با من درد کش سبو بدهید

شمارهٔ ۳۳۶ : با باد لبت ساقی چون می به قدح ریزد

شمارهٔ ۳۳۷ : بر افشان زلف تا دل را شب محنت به روز آید

شمارهٔ ۳۳۸ : به حلقه که ز زلفت با خبر ببرد

شمارهٔ ۳۳۹ : به خال لب خط سبزت قرابتی دارد

شمارهٔ ۳۴۰ : به خانه ای که چنین میهمان فرود آید

شمارهٔ ۳۴۱ : بر دل از غمزه خدنگی زدی آن هم گذرد

شمارهٔ ۳۴۲ : بر عزیزان غمزهٔ شوخ تو خواری می‌کند

شمارهٔ ۳۴۳ : به روی دوست که رویش بچشم من نگرید

شمارهٔ ۳۴۴ : بس شد ز توبه ما را با پیر ما که گوید

شمارهٔ ۳۴۵ : بکوش تا به کف آری کلید گنج وجود

شمارهٔ ۳۴۶ : بگو بگوشه نشینان که رو براه کنید

شمارهٔ ۳۴۷ : به مجلسی که از روی نو پرده بر گیرند

شمارهٔ ۳۴۸ : بوی خوشت چو همدم باد سحر شود

شمارهٔ ۳۴۹ : بهار آمد خبر از می فرستید

شمارهٔ ۳۵۰ : بی تو مرا زندگی بکار نیاید

شمارهٔ ۳۵۱ : بیزارم از آن دل که در درد نباشد

شمارهٔ ۳۵۲ : بی لبت در جگر تشنه لبان آب نماند

شمارهٔ ۳۵۳ : بیمار ترا کس نتوانست دوا کرد

شمارهٔ ۳۵۴ : بیمار عشق جز لب او آرزو نکرد

شمارهٔ ۳۵۵ : بی باد تو عشاق دل شاد نیابند

شمارهٔ ۳۵۶ : پری را دلبری چندین نباشد

شمارهٔ ۳۵۷ : پیش از آندم که می و میکده در عالم بود

شمارهٔ ۳۵۸ : پیش رخ نو دیده پری را نکو ندید

شمارهٔ ۳۵۹ : پیش رویت صنما وصف قمر نتوان کرد

شمارهٔ ۳۶۰ : پیش روی تو ماه را چه وجود

شمارهٔ ۳۶۱ : پیوسته ابرویت دل این ناتوان کشد

شمارهٔ ۳۶۲ : تا دلم نظاره ان قامت زیبا نکرد

شمارهٔ ۳۶۳ : تا رخت روشنی دیده نشد

شمارهٔ ۳۶۴ : ترا رحمی به آن چشمان اگر باشد عجب باشد

شمارهٔ ۳۶۵ : ناز گلبرگ رخت سنبل تر می‌ریزد

شمارهٔ ۳۶۶ : تشنه وصل ترا بی‌تو اگر خواب آمد

شمارهٔ ۳۶۷ : جانا به نظر قد تو سرو چمن آمد

شمارهٔ ۳۶۸ : جان را به غیر وصلت خوشدل نمی توان کرد

شمارهٔ ۳۶۹ : جان و لبش از صبح ازل همنفسانند

شمارهٔ ۳۷۰ : جمع باش ای دل که این وقت پریشان بگذرد

شمارهٔ ۳۷۱ : جهان بخواب و دمی چشم من نیاساید

شمارهٔ ۳۷۲ : به شیوه پسته و بادام تو یکی ز شکر

شمارهٔ ۳۷۳ : چرا نسیم صبا خاک پاش میسپرد

شمارهٔ ۳۷۴ : چشمت به سعی غمزه در فتنه باز کرد

شمارهٔ ۳۷۵ : چشم تو التفات به مردم نمی‌کند

شمارهٔ ۳۷۶ : چشم توام به غمزهٔ خونخوار می‌کشد

شمارهٔ ۳۷۷ : چشم تو که آرام دل خلق جهان برد

شمارهٔ ۳۷۸ : چشم خوشت آندم که سر از خواب برآورد

شمارهٔ ۳۷۹ : چشم شوخت دل عاشق به هوس می‌گیرد

شمارهٔ ۳۸۰ : چشم مستت گو شمال نرگس پر خواب داد

شمارهٔ ۳۸۱ : چشمش را عقل و مبه و جان زد

شمارهٔ ۳۸۲ : چنین که سوز فراقم ز سینه دود برآورد

شمارهٔ ۳۸۳ : چو آن شاخ گل از بستان بر آمد

شمارهٔ ۳۸۴ : چو بار زیستن اهل درد نپسندید

شمارهٔ ۳۸۵ : چه کم شود ز تو ای مه که برمنت گذر افتد

شمارهٔ ۳۸۶ : حدیث حسن او چون گل به دفتر درنمی‌گنجد

شمارهٔ ۳۸۷ : حلقه پیش رخ از طره آن به واشد

شمارهٔ ۳۸۸ : خانه دیده ز دیدار تو روشن باشد

شمارهٔ ۳۸۹ : خبری ز هیچ قاصد زه دیار من نیامد

شمارهٔ ۳۹۰ : خط تر گرد لبه عمدا نباشد

شمارهٔ ۳۹۱ : خوشا غمی که برویم ز روی او آید

شمارهٔ ۳۹۲ : در راه عشق هر که بمن اقتدا کند

شمارهٔ ۳۹۳ : در صحبت دوست جان نگنجد

شمارهٔ ۳۹۴ : در عشق تو ترک سر چه باشد

شمارهٔ ۳۹۵ : در غم دلدار کس را این دل انگاری مباد

شمارهٔ ۳۹۶ : دزد دلهاست سر زلف تو زانش بستند

شمارهٔ ۳۹۷ : دگر گفتی نجویم بر تو بیداد

شمارهٔ ۳۹۸ : دلبرا چشم خوشت آفت مستان آمد

شمارهٔ ۳۹۹ : دلبر چه زود خط برخ دلستان کشید

شمارهٔ ۴۰۰ : دل چراغیست که نور از رخ دلبر گیرد

شمارهٔ ۴۰۱ : دل چو در زلف تو پیچید روانش بستند

شمارهٔ ۴۰۲ : دل در طلیت روی به صحرای غم آورد

شمارهٔ ۴۰۳ : دل ز داروخانه دردت دوا دارد امید

شمارهٔ ۴۰۴ : دل غمدیده شکایت ز غم او نکند

شمارهٔ ۴۰۵ : دل کجا شد خبرش غمزهٔ او می‌داند

شمارهٔ ۴۰۶ : دل که از درد تو پر شد ناله را چون کم کند

شمارهٔ ۴۰۷ : دل گرمم ز نو بر آتش غم سوخته باد

شمارهٔ ۴۰۸ : دل مقیم در آن جان جهان می باشد

شمارهٔ ۴۰۹ : دل من بار جنایه تو نه تنها بکشد

شمارهٔ ۴۱۰ : دل من بی تو دگر دیده بینا چه کند

شمارهٔ ۴۱۱ : دل من صحبت دلدار دگر می‌طلبد

شمارهٔ ۴۱۲ : دوستانم سگ تو میخوانند

شمارهٔ ۴۱۳ : دوش باد سحری زلف تو می افشانید

شمارهٔ ۴۱۴ : دوش چشمم ز فراق تو به خون تر می‌شد

شمارهٔ ۴۱۵ : دوش در خانه ما ماه فرود آمده بود

شمارهٔ ۴۱۶ : دوشم خیال روی تو در سر فتاده بود

شمارهٔ ۴۱۷ : دوشم دل از غم تو بر آتش همی‌تپید

شمارهٔ ۴۱۸ : دوشم ز قبله روی بر آن آستانه بود

شمارهٔ ۴۱۹ : دوشینه ازو کلبه ما شاه نشین بود

شمارهٔ ۴۲۰ : دوشینه خیالت همه شب مونس ما بود

شمارهٔ ۴۲۱ : دی خرامان برهی بار مرا پیش آمد

شمارهٔ ۴۲۲ : دیدی که بار وعده خود را وفا نکرد

شمارهٔ ۴۲۳ : ذکر مه کردم شبی روی توام آمد

شمارهٔ ۴۲۴ : رخت گلبرگ خودرو می‌نماید

شمارهٔ ۴۲۵ : رخ تو دیدم و زاهد نمی تواند دید

شمارهٔ ۴۲۶ : رخ تو نور به ماه تمام می‌بخشد

شمارهٔ ۴۲۷ : رخی چنین که تو داری کدام مو دارد

شمارهٔ ۴۲۸ : رویت به چنین دیده تماشا نتوان کرد

شمارهٔ ۴۲۹ : روی تو به جز آینه دیدن که تواند

شمارهٔ ۴۳۰ : روی تو دیدم سخنم روی داد

شمارهٔ ۴۳۱ : روی زیبای تو هر بار که در چشم تر آید

شمارهٔ ۴۳۲ : را گشودند بار بر ببندید

شمارهٔ ۴۳۳ : زاهد از روی تو تا چند مرا توبه دهد

شمارهٔ ۴۳۴ : زاهد باریک‌بین لب‌های باریک تو دید

شمارهٔ ۴۳۵ : از برگ گل که نسیم عبیر می‌آید

شمارهٔ ۴۳۶ : زآن پیش که جان در تتق غیب نهان بود

شمارهٔ ۴۳۷ : از آن میان هیچ اگر نشان باشد

شمارهٔ ۴۳۸ : ز خوان وصل تو تا با من گدا چه رسد

شمارهٔ ۴۳۹ : زان پیشتر که دیده جمال تو دیده بود

شمارهٔ ۴۴۰ : از سوز جان من آن بیوفا چه غم دارد

شمارهٔ ۴۴۱ : ز غمزه های نو چندانکه ناز میبارد

شمارهٔ ۴۴۲ : زلفت که بر سمن گرهی عنبرین زند

شمارهٔ ۴۴۳ : ز ماهتاب جمالت ز ماه تاب رود

شمارهٔ ۴۴۴ : ز مستی چشم او هرگز به حال ما نمی‌افتد

شمارهٔ ۴۴۵ : ساقی بیار باده که عید صیام شد

شمارهٔ ۴۴۶ : سالها دل در هوایت بر سر هر کو دوید

شمارهٔ ۴۴۷ : سر زلفت نمی خواهم که در دست صبا افتد

شمارهٔ ۴۴۸ : سرو اگر زآن قدر رفتار به بالاست زیاد

شمارهٔ ۴۴۹ : سر ما را نرسد اینکه به پای تو رسد

شمارهٔ ۴۵۰ : سرو را هرکه راست می‌گوید

شمارهٔ ۴۵۱ : سروسهی به بستان گر سال‌ها برآید

شمارهٔ ۴۵۲ : سرو سهی در بوستان چندانکه بالا می‌کشد

شمارهٔ ۴۵۳ : شب که در خلوتم آن شمع شکر لب باشد

شمارهٔ ۴۵۴ : شبی که روی تو ما را چراغ مجلس شد

شمارهٔ ۴۵۵ : شبی کز آتش عشق تو جانم سوختن گیرد

شمارهٔ ۴۵۶ : شوخی از چشم تو عجب نبود

شمارهٔ ۴۵۷ : صبا ز دوست پیامی بسوی ما آورد

شمارهٔ ۴۵۸ : صوفی از رندان بپوشد می که در خلوت بنوشد

شمارهٔ ۴۵۹ : عاشقانت بسحرها که دعا می گویند

شمارهٔ ۴۶۰ : عاشقان خط تو را مشک ختا می‌گویند

شمارهٔ ۴۶۱ : عاشقان درد ترا دولت افزون خوانند

شمارهٔ ۴۶۲ : عاشقان را جور و نازیار می باید کشید

شمارهٔ ۴۶۳ : عاشقان روی ترا نور مصور خوانند

شمارهٔ ۴۶۴ : عاشقان طالب و صاحب نظران در کارند

شمارهٔ ۴۶۵ : عاشقان قصه های نو شنوید

شمارهٔ ۴۶۶ : عرفات عشق بازان سر کوی بار باشد

شمارهٔ ۴۶۷ : عشق بر آتش بسوخت دفتر بود و نبود

شمارهٔ ۴۶۸ : عکس رویت چون فتد در آب آب از خود رود

شمارهٔ ۴۶۹ : عندلیبی می زند بر گل نوانی بشنوید

شمارهٔ ۴۷۰ : عید می آید و مردم مه نو میطلبند

شمارهٔ ۴۷۱ : غبار خاک در او چو در خیال آرید

شمارهٔ ۴۷۲ : غم عشقت دل ما را همیشه شاد میدارد

شمارهٔ ۴۷۳ : غنچه از رشک دهان نو دهان گرد آورد

شمارهٔ ۴۷۴ : فرح به سینه پر غصه بی تو چون آید

شمارهٔ ۴۷۵ : قدح بدور لیت پر ز خون دلی دارد

شمارهٔ ۴۷۶ : قلم صحیفة شوق ار هزار باره نویسد

شمارهٔ ۴۷۷ : کدام ناز و تنعم به ذوق آن برسد

شمارهٔ ۴۷۸ : کسی که درد تو خواهد دلش دوا چه کند

شمارهٔ ۴۷۹ : کمترین کاری مراکز دیدهٔ گریان فتاد

شمارهٔ ۴۸۰ : گدای کوی ترا پادشاه میخوانند

شمارهٔ ۴۸۱ : گر آن به در زکاة حسن مسکین تر گدا جوید

شمارهٔ ۴۸۲ : گر به سنگ سنمم عشق تو دندان شکند

شمارهٔ ۴۸۳ : گر بگذری سوی چمن سرو سهی از جا رود

شمارهٔ ۴۸۴ : گر ترا از ستم و جور خدا توبه دهد

شمارهٔ ۴۸۵ : گر تو از پرده به ما رخ بنمانی چه شود

شمارهٔ ۴۸۶ : گرچه سرو چمن از آب روانی دارد

شمارهٔ ۴۸۷ : اگر درد تو از حبیب باشد

شمارهٔ ۴۸۸ : گر دل ز دسته زلف تو افغان کشیده بود

شمارهٔ ۴۸۹ : گر دلم در زلف پنهان کرده‌ای پیدا شود

شمارهٔ ۴۹۰ : گر دم زنم بی روی او شرم آیدم از روی خود

شمارهٔ ۴۹۱ : گرفتار سر زلفت کجا در بند سر باشد

شمارهٔ ۴۹۲ : گر قرار تو به دلها نه چنانست که بود

شمارهٔ ۴۹۳ : گرمه به زمین باشد آن زهره جبین باشد

شمارهٔ ۴۹۴ : گفتمش حال دل گمشده دانی چون شد

شمارهٔ ۴۹۵ : گل را به دور روی تو کس بو نمی‌کند

شمارهٔ ۴۹۶ : گیرم که از تو بر من مسکین جفا رود

شمارهٔ ۴۹۷ : لب ار اینست و گفتار این شکر باری چه می گوید

شمارهٔ ۴۹۸ : البش جان عاشق هوس میکند

شمارهٔ ۴۹۹ : ما بساط نیکنامی باز طی خواهیم کرد

شمارهٔ ۵۰۰ : ما بکوی یار خود بخود سفر خواهیم کرد

شمارهٔ ۵۰۱ : مائیم دل و دین به تو در باخته ای چند

شمارهٔ ۵۰۲ : ما را بپای بوسی تو گر دسترس بود

شمارهٔ ۵۰۳ : ما را دگر بر آن در خواب شبان نباشد

شمارهٔ ۵۰۴ : ما را شب فراق کجا خواب می‌برد

شمارهٔ ۵۰۵ : ما را گلی از روی تو چیدن نگذارند

شمارهٔ ۵۰۶ : ما را هوس مسجد و سجاده نباشد

شمارهٔ ۵۰۷ : مرا بی تو از دیده خون می رود

شمارهٔ ۵۰۸ : مرا بی تو آسوده حالی نباشد

شمارهٔ ۵۰۹ : مرا دلیست که از بار بار میطلبد

شمارهٔ ۵۱۰ : مرا ز پیش براندی جفا همین باشد

شمارهٔ ۵۱۱ : مرا ز خاک ره آن مه همیشه کم دارد

شمارهٔ ۵۱۲ : مرا ز صحبت باران چه کار بگشاید

شمارهٔ ۵۱۳ : مرا لطف گفتارش از راه برد

شمارهٔ ۵۱۴ : مریض عشق بتان را بر طبیب نباشد

شمارهٔ ۵۱۵ : مکن بیم که شمشیر رقیب ما بران باشد

شمارهٔ ۵۱۶ : من به درد دل خوشم جان مرا صحت چه سود

شمارهٔ ۵۱۷ : من بر سر آن کر بچه کارم همه دانند

شمارهٔ ۵۱۸ : به با رخ تو خود را بوجه می ستای

شمارهٔ ۵۱۹ : مهره روی تو نه در خورد من مسکین بود

شمارهٔ ۵۲۰ : مهر قیامتی را هرگز زوال باشد

شمارهٔ ۵۲۱ : مه طلعت ترا به تمامی غلام شد

شمارهٔ ۵۲۲ : به من عید شد مبارک باد

شمارهٔ ۵۲۳ : مه نامهربان من وفاداری نمیداند

شمارهٔ ۵۲۴ : می برند از تو جفا بی سرو سامانی چند

شمارهٔ ۵۲۵ : نام مَه بردم شبی روی توام آمد به یاد

شمارهٔ ۵۲۶ : نام به بردم شبی روی توام آمد به یاد

شمارهٔ ۵۲۷ : نخل مدنی ثمر برآورد

شمارهٔ ۵۲۸ : ندارد آن دهان گفتم نشان گفتا چنان باشد

شمارهٔ ۵۲۹ : نقطه دایره لطف دهان تو بود

شمارهٔ ۵۳۰ : نمی خواهم که کسی با آن شکر لب هم نفس باشد

شمارهٔ ۵۳۱ : نوبهاران ز گلم بوی تو خوش می آید

شمارهٔ ۵۳۲ : نور چشمی بر صاحب‌نظری می‌آید

شمارهٔ ۵۳۳ : نور چشمی تو ما را نظری می‌باید

شمارهٔ ۵۳۴ : وَرَقِ روی تو عُشّاق نکو می‌خوانند

شمارهٔ ۵۳۵ : وصل او مانده چرا دولت دنیا طلبید

شمارهٔ ۵۳۶ : وقتی مرید بود دل اکنون غلام شد

شمارهٔ ۵۳۷ : هدایه خواندی و هیچت هدایتی نرسید

شمارهٔ ۵۳۸ : هر سحر کز سر کوی تو صبا برخیزد

شمارهٔ ۵۳۹ : هر شب که از تو سوخته آه بر کشد

شمارهٔ ۵۴۰ : هر قطره خون که از مژه بر روی ما چکد

شمارهٔ ۵۴۱ : هر کجا با باد آن لب مجلسی انگیختند

شمارهٔ ۵۴۲ : هر کجا ذکری از آن ابروی پرخم می رود

شمارهٔ ۵۴۳ : هر کسی در حرم عشق تو محرم نشود

شمارهٔ ۵۴۴ : هر کسی در سر ازینگونه هوسها دارند

شمارهٔ ۵۴۵ : هر که در راه تو اول قدم از خویش برید

شمارهٔ ۵۴۶ : هرکه وصلش طلبد ترک سرش باید کرد

شمارهٔ ۵۴۷ : هرگز به باد زلف خود آن مه رها نکرد

شمارهٔ ۵۴۸ : هرگز ز زلف خویان بوی وفا نباید

شمارهٔ ۵۴۹ : هرگزم روزی نداد آن طرفة بغداد داد

شمارهٔ ۵۵۰ : هر گل که ز خاک من بروید

شمارهٔ ۵۵۱ : هزار بار فزون ناز او گرم بکشد

شمارهٔ ۵۵۲ : هزار سرو که در حد اعتدال برآید

شمارهٔ ۵۵۳ : همه عمر از تو به من بوی وفائی نرسید

شمارهٔ ۵۵۴ : همه کس را نظری از تو تمنا باشد

شمارهٔ ۵۵۵ : هیچ آن دهان شیرین کس را عیان نباشد

شمارهٔ ۵۵۶ : یاد روی تو چو در خاطر ما می گذرد

شمارهٔ ۵۵۷ : یار اگر چاره گر عاشق بیچاره شود

شمارهٔ ۵۵۸ : یارب آن شمع چگل دوش به مهمان که بود

شمارهٔ ۵۵۹ : بار چندان که جفا جست و دل آزاری کرد

شمارهٔ ۵۶۰ : بار در زیر لب چو خنده کند

شمارهٔ ۵۶۱ : بار سر می‌خواهد از من خواهم گردن نهاد

شمارهٔ ۵۶۲ : بار غروری به حسن خویش ندارد

شمارهٔ ۵۶۳ : بار ما سرو بلند است بگوئیم بلند

شمارهٔ ۵۶۴ : بار هر دم ز من خسته چرا می رنجد

شمارهٔ ۵۶۵ : یک چشم زدن چشم تو بی ناز نباشد

شمارهٔ ۵۶۶ : آن ترک مست بین که چها می کند دگر

شمارهٔ ۵۶۷ : ای به زلف از شیروان عبارتر

شمارهٔ ۵۶۸ : ای من غلام روی تو هر چه تمامتر

شمارهٔ ۵۶۹ : با روی تو چیست جنت و هور

شمارهٔ ۵۷۰ : بیاید بر آن دیده بگریست زار

شمارهٔ ۵۷۱ : بر سر کوی تو گر بودی مرا راه گذر

شمارهٔ ۵۷۲ : بر فروز امشب به طلعت مجلس ای ماه منیر

شمارهٔ ۵۷۳ : تو آن شاخ گلی ای شوخ دلبر

شمارهٔ ۵۷۴ : چراغ عمر ندارد فروغ بی رخ پار

شمارهٔ ۵۷۵ : چشم تو که داشت خواب بسیار

شمارهٔ ۵۷۶ : چندان بگریم بر در آن بیوفا شام و سحر

شمارهٔ ۵۷۷ : چهره ام دیده چه حاصل که به خون کرد نگار

شمارهٔ ۵۷۸ : خاک راه تر از آن روز که آمد به نظر

شمارهٔ ۵۷۹ : خوش نسیمی است بوی صحبت یار

شمارهٔ ۵۸۰ : دارم اندک روشنائی در بصر

شمارهٔ ۵۸۱ : دردا که رفت عمر وه نکردیم هیچ کار

شمارهٔ ۵۸۲ : دل دگر غم دارد از تو جان دگر

شمارهٔ ۵۸۳ : دل رفت و نماند عقل و تدبیر

شمارهٔ ۵۸۴ : دلی دارم ز چشمت ناتوان‌تر

شمارهٔ ۵۸۵ : از سودای سر زلف چو زنجیر

شمارهٔ ۵۸۶ : زهی چو کعبه ترا صد هزار سر بر در

شمارهٔ ۵۸۷ : عاشق کند مشاهده حق بروی یار

شمارهٔ ۵۸۸ : گر قبول نو فتد از من بیدل سیر و زر

شمارهٔ ۵۸۹ : ما در این شهر ملولیم و از این قوم نغور

شمارهٔ ۵۹۰ : مرا گونی بمیر از من چه تقصیر

شمارهٔ ۵۹۱ : مگر ترک جفا و بکن جفای دگر

شمارهٔ ۵۹۲ : من گریان چه کنم زآن مژه و غمزه حذر

شمارهٔ ۵۹۳ : می خورد خونم به شوخی شاد و خندان آن پسر

شمارهٔ ۵۹۴ : آرزو برده ام که چشم تو باز

شمارهٔ ۵۹۵ : آنکه انداخت ز پایم چو سر زلف دراز

شمارهٔ ۵۹۶ : ای خاک آستان تو شاهان سر فراز

شمارهٔ ۵۹۷ : با چشم خوش ای شوخ مرا جنگ مینداز

شمارهٔ ۵۹۸ : به دعوی قدت سرو سر افراز

شمارهٔ ۵۹۹ : چو عشق آمد ای عقل خیز و گریز

شمارهٔ ۶۰۰ : دریغ از جورت آمد وز جفا نیز

شمارهٔ ۶۰۱ : رفت عمر و نشد آن شوخ به ما بار هنوز

شمارهٔ ۶۰۲ : زاهد شهرم و صاحب نظر و شاهد باز

شمارهٔ ۶۰۳ : سر من خاک پایت باد و جان نیز

شمارهٔ ۶۰۴ : کشت چشم تو ام به شیوه و ناز

شمارهٔ ۶۰۵ : گل رخسار ترا وقت تماشاست هنوز

شمارهٔ ۶۰۶ : ما را بچه جرم از نظر انداخته باز

شمارهٔ ۶۰۷ : ما سر فدای خاک رهت کرده ایم باز

شمارهٔ ۶۰۸ : مجلس ما به حضور تو چنانست امروز

شمارهٔ ۶۰۹ : مژه تیزست و غمزه نیز و تو نیز

شمارهٔ ۶۱۰ : نیست از سوز تو جان را نه گریز

شمارهٔ ۶۱۱ : بار بیرون نشد ز خانه هنوز

شمارهٔ ۶۱۲ : از بار دین و دنیا باشد مراد هر کس

شمارهٔ ۶۱۳ : تو زما وصف آن جمال مپرس

شمارهٔ ۶۱۴ : خیال خال لبش می کنم به خواب هوس

شمارهٔ ۶۱۵ : دارم من از جهان غم باری همین و بس

شمارهٔ ۶۱۶ : دل من طلبکار بار است و بس

شمارهٔ ۶۱۷ : ساقی به می بر افروز امشب چراغ مجلس

شمارهٔ ۶۱۸ : گر به مسجد نروم قبله من روی تو بس

شمارهٔ ۶۱۹ : گفتمش نام تو گفتا از مه تابان پرس

شمارهٔ ۶۲۰ : من و دردت مرا دوا این بس

شمارهٔ ۶۲۱ : آن غمزه چو از ریش دل آزرد سر نیش

شمارهٔ ۶۲۲ : آنکه ز بی گنه کشی نیست دمی ندامتش

شمارهٔ ۶۲۳ : آنکه می خوانند مردم مردم چشم منش

شمارهٔ ۶۲۴ : به خواب آن لعل میگون دیده ام دوش

شمارهٔ ۶۲۵ : به مطرب شبه چه خوش میگفت چنگش

شمارهٔ ۶۲۶ : چه گفت با تو شنیدی رباب و عود به گوش

شمارهٔ ۶۲۷ : دارد به سجده شبها به روی بر زمینی

شمارهٔ ۶۲۸ : دال زلف و الف قامت و بیم دهنش

شمارهٔ ۶۲۹ : دلا نسیم عنایت وزید حاضر باش

شمارهٔ ۶۳۰ : دل مسکین که می بینی ازینسان بی زر و زورش

شمارهٔ ۶۳۱ : دل که دلداری ندارد دل نشاید خواندنش

شمارهٔ ۶۳۲ : رفت بار من و بگذاشت مرا با دل ریش

شمارهٔ ۶۳۳ : رفتی ز برم عاقبت ای شوخ جفا کیش

شمارهٔ ۶۳۴ : زهی کشیده کمان ابروی تو تا بن گوش

شمارهٔ ۶۳۵ : سرو دیوانه شدست از هوس بالایش

شمارهٔ ۶۳۶ : شوخی که کشد عاشق نزدیک من آریدش

شمارهٔ ۶۳۷ : کسی که دل طرف زلف یار میکشدش

شمارهٔ ۶۳۸ : گر زلف دراز فکنی از طرف بناگوش

شمارهٔ ۶۳۹ : گنه دیده گراینست که کردم نگهش

شمارهٔ ۶۴۰ : لاابالی را اگر سامان نباشد گو مباش

شمارهٔ ۶۴۱ : لب میگزد چو چشم گشایم بدیدنش

شمارهٔ ۶۴۲ : ما به شادی جهانی نفروشیم

شمارهٔ ۶۴۳ : ما به فریاد آمدیم از ناله شبهای خویش

شمارهٔ ۶۴۴ : مرا بگفت کسان چون قلم مران از پیش

شمارهٔ ۶۴۵ : من باده بخورم چکنم گو حرام باش

شمارهٔ ۶۴۶ : می میرسد از باغ به خدمت برسیدش

شمارهٔ ۶۴۷ : نشان شیروان دارد سر زلف پریشانش

شمارهٔ ۶۴۸ : نیستم دسترسی آنکه ببوسم پایش

شمارهٔ ۶۴۹ : یار خرمن سوز ما گو روی گندمگون بپوش

شمارهٔ ۶۵۰ : به نینی که بر آن در بریم سجده خاص

شمارهٔ ۶۵۱ : کجا کنند به تیغ از تو عاشقان اعراض

شمارهٔ ۶۵۲ : داریم ساقیا هوس عشرت و نشاط

شمارهٔ ۶۵۳ : کسی که دوست ندارد ز جان ندارد حظ

شمارهٔ ۶۵۴ : دل چه کند سرو و تماشای باغ

شمارهٔ ۶۵۵ : کنار آب و لب جویبار و گوشه باغ

شمارهٔ ۶۵۶ : بار بنشست به مجلس بنشانید چراغ

شمارهٔ ۶۵۷ : ای خَطَت خوب و عبارت نازک و لب‌ها لطیف

شمارهٔ ۶۵۸ : در زورق حیات است جان رقیب خائف

شمارهٔ ۶۵۹ : زهی بدایت حسن رخنه نهایت لطف

شمارهٔ ۶۶۰ : به حسن خلق بستان دل ز عشاق

شمارهٔ ۶۶۱ : به مسجد هفته از تو کجا یک سجده لایق

شمارهٔ ۶۶۲ : طبیب عشق به خون گو بساز شربت عاشق

شمارهٔ ۶۶۳ : هوای وصل تو دارد غریق بحر فراق

شمارهٔ ۶۶۴ : ز حسرت خاک شد این چشم غمناک

شمارهٔ ۶۶۵ : اگرچه دور بود از تو مه به صد فرسنگ

شمارهٔ ۶۶۶ : نارگی می جنبدم در تن چو چنگ

شمارهٔ ۶۶۷ : ز رویم وقت کشتن می رود رنگ

شمارهٔ ۶۶۸ : ای رایت جمال تو نقش نگین دل

شمارهٔ ۶۶۹ : ای ورق گل بهشت از رخ نازکت خجل

شمارهٔ ۶۷۰ : به زلف و خال تو کردی خون خویش سبیل

شمارهٔ ۶۷۱ : بی تو مرا خواب و خیال وصال

شمارهٔ ۶۷۲ : پری به حسن و لطافت نداشت با همه حال

شمارهٔ ۶۷۳ : زاهد شهرم ز رندی می کند هر دم سؤال

شمارهٔ ۶۷۴ : مرو مایل به قد تست چه حاجت به دلیل

شمارهٔ ۶۷۵ : عشق حرفی ست که دال است بر آیات کمال

شمارهٔ ۶۷۶ : گر چشم شوخ نست به عاشق کشی مثل

شمارهٔ ۶۷۷ : لاف رندی مزن ای زاهد پاکیزه خصال

شمارهٔ ۶۷۸ : مرا سرگشته میدارد خیال زهد بی حاصل

شمارهٔ ۶۷۹ : مرا گویند عاشق گرد و بیدل

شمارهٔ ۶۸۰ : نیست جز درد سری زین دل غمگین حاصل

شمارهٔ ۶۸۱ : نیست کس را به حسن روی تو قیل

شمارهٔ ۶۸۲ : آن دهان را بدو لب قند مکرر گفتم

شمارهٔ ۶۸۳ : از لب او تاخیری بافتیم

شمارهٔ ۶۸۴ : از لب و زلف او نشان جستم و باز یافتم

شمارهٔ ۶۸۵ : ای بخت بارینی که به باران رسانیم

شمارهٔ ۶۸۶ : ای زنگیان زلف ترا شاه چین غلام

شمارهٔ ۶۸۷ : با تو از دل نشانه یافته‌ام

شمارهٔ ۶۸۸ : باز در آن کو گذری یافتم

شمارهٔ ۶۸۹ : باز در عشق یکی دل به غلامی دادم

شمارهٔ ۶۹۰ : باز می بیخودی بروی تو خوردیم

شمارهٔ ۶۹۱ : بیوی خویش گردان زنده بازم

شمارهٔ ۶۹۲ : بحمدالله که دیگر بار، روی دوستان دیدم

شمارهٔ ۶۹۳ : به خالت نسبت مشک ختنا کردم خطا کردم

شمارهٔ ۶۹۴ : به درد تو جز ناله همدم ندارم

شمارهٔ ۶۹۵ : بر آمد جان ز شوق آن دهانم

شمارهٔ ۶۹۶ : بسی درد از غم عشقت کشیدم

شمارهٔ ۶۹۷ : بکش به ناز مرا ای به غمزه آفت مردم

شمارهٔ ۶۹۸ : بگذار تا به گلشن روی تو بگذریم

شمارهٔ ۶۹۹ : بیا ساقی که بیخ غم به دور گل براندازیم

شمارهٔ ۷۰۰ : بی تو نفسی که زنده مانم

شمارهٔ ۷۰۱ : پیش رخ نو مه را حسنی چنان ندیدم

شمارهٔ ۷۰۲ : تا خانه دل جای تمنای تو کردیم

شمارهٔ ۷۰۳ : تا دست به زلف یار بردیم

شمارهٔ ۷۰۴ : ترا بر دیده من جاست گفتم

شمارهٔ ۷۰۵ : ترا چون چشم خود دیگر به مردم دید نتوانم

شمارهٔ ۷۰۶ : ترا در دل وفا باشد چه دانم

شمارهٔ ۷۰۷ : ترا شوخ اندک وفا گفته ایم

شمارهٔ ۷۰۸ : را که هست ز ساعد در آستین پرسیم

شمارهٔ ۷۰۹ : ترا گر بی وفا گفتم چه گفتم

شمارهٔ ۷۱۰ : جان دارم و دل دارم سر دارم و زر دارم

شمارهٔ ۷۱۱ : چرا رنجید یار از من گناه خود نمی دانم

شمارهٔ ۷۱۲ : چون روز روشن است که ما رند و عاشقیم

شمارهٔ ۷۱۳ : چه بودی گر شبی در خواب رفتی چشم بیدارم

شمارهٔ ۷۱۴ : چه خسته میکنی ای جان به غمزه خاطر مردم

شمارهٔ ۷۱۵ : چه خوش بود آن شبی کز در در آمد یار مهرویم

شمارهٔ ۷۱۶ : چه خوش‌تر دولتی زینم که دایم با تو بنشینم

شمارهٔ ۷۱۷ : چه رنجم از تو گر کشتی به نازم

شمارهٔ ۷۱۸ : حقوق ناز و عتاب حبیب من دانم

شمارهٔ ۷۱۹ : خال ب نسته داغ جانم

شمارهٔ ۷۲۰ : خیال چشم و ابرویت شبی در خواب می‌دیدم

شمارهٔ ۷۲۱ : دارم آن سر که سر زلف نگاری گیرم

شمارهٔ ۷۲۲ : در دست در درونم درمان آن ندانم

شمارهٔ ۷۲۳ : درین زحمت که این نوبت من از ریش درون دارم

شمارهٔ ۷۲۴ : دل برفت از دست ما تنها نه دل دلدار هم

شمارهٔ ۷۲۵ : دل ز چشم او به نازی مست شد بی خویش هم

شمارهٔ ۷۲۶ : دل گرفت از بتان به رویم

شمارهٔ ۷۲۷ : دل نیست به دستم بر دلبر چه فرستم

شمارهٔ ۷۲۸ : دوش آرزونی شکسته بودم

شمارهٔ ۷۲۹ : دوش با خود ترانه می‌گفتم

شمارهٔ ۷۳۰ : دوش بی روی تو روی از خون دل برداشتم

شمارهٔ ۷۳۱ : رحمت آری و کنی چاره این درد نهانم

شمارهٔ ۷۳۲ : رخ بپوشید و جگر میسوزدم

شمارهٔ ۷۳۳ : رخت رشک قمر گفتیم گفتیم

شمارهٔ ۷۳۴ : رفت از دست من آن زیبانگاری چون کنم

شمارهٔ ۷۳۵ : روز عید است و من امروز بر آن در میرم

شمارهٔ ۷۳۶ : روز نشاطست و عیش باده بیارید و جام

شمارهٔ ۷۳۷ : روز و شب از غم عشق تو در اندیشه درم

شمارهٔ ۷۳۸ : رویت گل سیراب نگوییم چه گوییم

شمارهٔ ۷۳۹ : ز ابرویت به محراب نیازم

شمارهٔ ۷۴۰ : زیر لب قند مکرر سخنت را گفتم

شمارهٔ ۷۴۱ : ساقی بیار شیشه می تا به هم خوریم

شمارهٔ ۷۴۲ : سالها شد که در تک و پوییم

شمارهٔ ۷۴۳ : سحر خروش کنان بر درت گذر کردیم

شمارهٔ ۷۴۴ : سر بر در توأم بنگر سربلندیم

شمارهٔ ۷۴۵ : سر زلف تو کرد آخر به سودایی گرفتارم

شمارهٔ ۷۴۶ : سر که بر پای تو بنهادم از آن بردارم

شمارهٔ ۷۴۷ : شاه مرغانم سوی تخت سلیمان می پرم

شمارهٔ ۷۴۸ : شب که ز حسرت رخت چشم به ماه کرده ام

شمارهٔ ۷۴۹ : شبی که بی رخ آن شمع مه جبین باشم

شمارهٔ ۷۵۰ : شوخ چشمیم کشد دل که کشد از نازم

شمارهٔ ۷۵۱ : صحبت عاشق و حبیب بهم

شمارهٔ ۷۵۲ : صحبت یارِ بهشتی‌ست پُر از ناز و نعیم

شمارهٔ ۷۵۳ : صد جان ز لبت بوام گیرم

شمارهٔ ۷۵۴ : صفت زلف کجت راست نباید به قلم

شمارهٔ ۷۵۵ : عشق تو داغ بندگی باز کشیده بر دلم

شمارهٔ ۷۵۶ : عمریست کز دیار تو محروم مانده ایم

شمارهٔ ۷۵۷ : عمریست که از خلوته در میکده مسئوریم

شمارهٔ ۷۵۸ : عید می آید و وقتست که در مه نگریم

شمارهٔ ۷۵۹ : غم دوست من مغتنم می‌شمارم

شمارهٔ ۷۶۰ : قدحی بیار ساقی که ز توبه شرمسارم

شمارهٔ ۷۶۱ : قراری کرده‌ام با خود که چون در پیش یار افتم

شمارهٔ ۷۶۲ : گر به میخانه حریف می و شاهد باشم

شمارهٔ ۷۶۳ : گر بی تو یک دو دم من بیمار زیستم

شمارهٔ ۷۶۴ : گر تو سر خواهی ز من سر با تو ببارم به چشم

شمارهٔ ۷۶۵ : گر جان ز من دلشده خواهی بسپارم

شمارهٔ ۷۶۶ : گر خود هزار سنگ ملامت به سر خورم

شمارهٔ ۷۶۷ : گر دل طلبی از من جان هم به تو در بازم

شمارهٔ ۷۶۸ : گر دهد دستم کز آن عارض نقابش بر کنم

شمارهٔ ۷۶۹ : گر کام خود از لبت بگیرم

شمارهٔ ۷۷۰ : گر گذاری که با تو در نگویم

شمارهٔ ۷۷۱ : اگر من از عشق آن دو رخ میرم

شمارهٔ ۷۷۲ : گفت دلدارم که از هجران دلت خون می‌کنم

شمارهٔ ۷۷۳ : گفت بار از غیر ما پوشان نظر گفتم به چشم

شمارهٔ ۷۷۴ : ما از نو سخنور جهانیم

شمارهٔ ۷۷۵ : ما از شراب و شاهد صد بار توبه کردیم

شمارهٔ ۷۷۶ : ما از لب تو کام ندیدیم و گذشتیم

شمارهٔ ۷۷۷ : ما با غم تو خرم و آسوده‌خاطریم

شمارهٔ ۷۷۸ : ما به سودای تو دامن ز جهان در چیدیم

شمارهٔ ۷۷۹ : ما چو قطع نظر از روی نکو نتوانیم

شمارهٔ ۷۸۰ : ما خانه دل جای تمنای تو کردیم

شمارهٔ ۷۸۱ : ما در حریم مجلس عشاق محرمیم

شمارهٔ ۷۸۲ : ما درین شهر به دام صنمی در بندیم

شمارهٔ ۷۸۳ : ما را سر آنست که در پای تو افتیم

شمارهٔ ۷۸۴ : ما رند و قلندر صفت و عاشق و مستیم

شمارهٔ ۷۸۵ : ما ز سگان درت بیشتر و کمتریم

شمارهٔ ۷۸۶ : ما لبت را نمک، شوان ملاحت خوانیم

شمارهٔ ۷۸۷ : مرا گویند باران کیست بار تو چرا گویم

شمارهٔ ۷۸۸ : مریض عشقم و درد تو دارم

شمارهٔ ۷۸۹ : من ازین خرقه آلوده که در بر دارم

شمارهٔ ۷۹۰ : من برین در بنده‌ام تا زنده‌ام

شمارهٔ ۷۹۱ : من ترا مانده به هر بار کجا بار شوم

شمارهٔ ۷۹۲ : من ترک زهد کرده و رندی گزیده‌ام

شمارهٔ ۷۹۳ : من دل خسته به درد تو دوا یافته ام

شمارهٔ ۷۹۴ : من ز بویش بی‌خود و دیوانه‌ام

شمارهٔ ۷۹۵ : من ز جانان به جان گریخته‌ام

شمارهٔ ۷۹۶ : من ز غمت خرم و به یاد تو شادم

شمارهٔ ۷۹۷ : من ز مهرت هر سحر کز سوز دل دم می‌زنم

شمارهٔ ۷۹۸ : من طاقت دوری ز رخ یار ندارم

شمارهٔ ۷۹۹ : من که از وصل تو ای دوست جدا می باشم

شمارهٔ ۸۰۰ : من و درد تو آنگه باد مرهم

شمارهٔ ۸۰۱ : من همچو گردم در رهت زآن رو طلبکار توام

شمارهٔ ۸۰۲ : مهی نشست خیال رخت به خانه چشم

شمارهٔ ۸۰۳ : نام آن لب به خط سبز به جانی دیدم

شمارهٔ ۸۰۴ : نرود نقش خیال تو زمانی ز ضمیرم

شمارهٔ ۸۰۵ : نقد جان چیست که در دامن جانان ریزم

شمارهٔ ۸۰۶ : نیست جز غم بینو خوردن دیگرم

شمارهٔ ۸۰۷ : وصف دهن تنگ تو من هیچ نگویم

شمارهٔ ۸۰۸ : هر شبی تا به سحر دست دعا بگشایم

شمارهٔ ۸۰۹ : هر شبی خاک درت از گریه پرخون می‌کنم

شمارهٔ ۸۱۰ : هرگاه که به ناکامی دور از لب بار افتم

شمارهٔ ۸۱۱ : بار اشکم دید و شد بر من رحیم

شمارهٔ ۸۱۲ : یار من بار دگر می طلبد دانستم

شمارهٔ ۸۱۳ : بار هر چند به ناحق طلبه آزارم

شمارهٔ ۸۱۴ : یک شب نسیم زلفت از حلقه شنودم

شمارهٔ ۸۱۵ : آتش دوری دل ما بر نتابد بیش ازین

شمارهٔ ۸۱۶ : آمد درون دل غمت دیگر نمی آید برون

شمارهٔ ۸۱۷ : آمد لب تو باز بصد نازه در سخن

شمارهٔ ۸۱۸ : امروز بحمدالله فارغ شدم از دشمن

شمارهٔ ۸۱۹ : ای بدل نزدیک و دور از دیدن گریان من

شمارهٔ ۸۲۰ : ای خوش آن باد که از کوی تو آید بر من

شمارهٔ ۸۲۱ : ای عادت قدیمت دلهای ما شکستن

شمارهٔ ۸۲۲ : ای غمت آرام جان عاشقان

شمارهٔ ۸۲۳ : ای غمت فوت جان سوختگان

شمارهٔ ۸۲۴ : ای لبت چون شکر و نقل دهان نیز چنان

شمارهٔ ۸۲۵ : ای نهاده بار هجران بر دل پر درد من

شمارهٔ ۸۲۶ : با درد تو آرمید نتوان

شمارهٔ ۸۲۷ : بحر عشقت بحر بی پایاب گفتن میتوان

شمارهٔ ۸۲۸ : بدیده سوی تو حیف آیدم گذر کردن

شمارهٔ ۸۲۹ : برخ قدر گل و گلزار بشکن

شمارهٔ ۸۳۰ : بر درت بی آب شد اشکم ز بسیار آمدن

شمارهٔ ۸۳۱ : برگ گل خواندمش از لطف برنجید ز من

شمارهٔ ۸۳۲ : تا رفتی از برم شده ام زار و ناتوان

شمارهٔ ۸۳۳ : ترک دل گفت آن دو چشم و دل ز تیر غمزه خون

شمارهٔ ۸۳۴ : چشم اگر اینست و ابرو این و ناز و شیوه این

شمارهٔ ۸۳۵ : چو زلف یار ز خود لازم است ببریدن

شمارهٔ ۸۳۶ : چه خوش است از تو بوس بخوشی نیاز کردن

شمارهٔ ۸۳۷ : حدیث یار شیرین لب نگنجد در دهان من

شمارهٔ ۸۳۸ : خاک پایت دوست دارد روی من

شمارهٔ ۸۳۹ : خبری یافتم از یار مپرسید ز من

شمارهٔ ۸۴۰ : خواجه چرا نشسته خیز که رفت کاروان

شمارهٔ ۸۴۱ : خوشا در کوی دلبر آرمیدن

شمارهٔ ۸۴۲ : خوش است بر لب معشوق مست بوسیدن

شمارهٔ ۸۴۳ : خواهیم نقد جان و سر در پای جانان ریختن

شمارهٔ ۸۴۴ : داری لب و دهانی شیرین ولی چه شیرین

شمارهٔ ۸۴۵ : در سر زنجیر زلف او من بی عقل و دین

شمارهٔ ۸۴۶ : دلا نحفه جان به جانان رسان

شمارهٔ ۸۴۷ : دل است جایش و با دیده فتاده به خون

شمارهٔ ۸۴۸ : دلبر نازک دل من هر زمان رنجد ز من

شمارهٔ ۸۴۹ : دل که میرفت ز خود چون نرود باز چنین

شمارهٔ ۸۵۰ : دلم را صبر ممکن نیست از روی نکو کردن

شمارهٔ ۸۵۱ : دل من عاشق باریست که گفتن نتوان

شمارهٔ ۸۵۲ : دل نثار زلف جانان کرد جان خویشتن

شمارهٔ ۸۵۳ : دوستان مرحمتی بر دل بیچاره من

شمارهٔ ۸۵۴ : راز عشقت ز دل آمد به زبان

شمارهٔ ۸۵۵ : روی او از زلف دیدن می‌توان

شمارهٔ ۸۵۶ : زلف بر دوش آن پری در ماهتاب آمد برون

شمارهٔ ۸۵۷ : ز نشاط و عیش بادا لب تو همیشه خندان

شمارهٔ ۸۵۸ : زیر پا دامن کشان زلف دوتای او ببین

شمارهٔ ۸۵۹ : سرو می ماند به قد یار من

شمارهٔ ۸۶۰ : سوخت به داغ غم چنان دل که نماند ازو نشان

شمارهٔ ۸۶۱ : سوخت جانم تا ز پا افتاد زلفت بر ذقن

شمارهٔ ۸۶۲ : سوختی ای مرهم جانها درون ریش من

شمارهٔ ۸۶۳ : شبی خواهم چو شمعش لب گزیدن

شمارهٔ ۸۶۴ : شبی نگذرد بر دوچشم اشک گلگون

شمارهٔ ۸۶۵ : شه لشکر کش ما برد از ما عقل و هوش و دین

شمارهٔ ۸۶۶ : طوطی ب نو دید و در افتاد در سخن

شمارهٔ ۸۶۷ : عاشق کیست دلم باز نخواهم گفتن

شمارهٔ ۸۶۸ : عاشقی چیست مقیم در جانان بودن

شمارهٔ ۸۶۹ : عشق حالیست که جبریل بر آن نیست امین

شمارهٔ ۸۷۰ : قدمت آن با الف با سرو سیمین

شمارهٔ ۸۷۱ : کارم ز دست شد نظری کن بکار من

شمارهٔ ۸۷۲ : که خبر برد به بار از من مبتلای غمگین

شمارهٔ ۸۷۳ : گر سرزنیغ نیزت دارد سر بریدن

شمارهٔ ۸۷۴ : گر شبی آن مه ز منزل بی نقاب آید برون

شمارهٔ ۸۷۵ : گر قد همچو سروش در بر توان گرفتن

شمارهٔ ۸۷۶ : ما باز دل نهادیم بر جور دلستانان

شمارهٔ ۸۷۷ : مرا که خرقة ارزق به باده شد گلگون

شمارهٔ ۸۷۸ : من نخواهم دیده از رویت دگر برداشتن

شمارهٔ ۸۷۹ : من و محنت تو زهی راحت من

شمارهٔ ۸۸۰ : مه عیدت مبارک باد ای خورشید مهرویان

شمارهٔ ۸۸۱ : میزند بر آتش دل جوش می آب اینچنین

شمارهٔ ۸۸۲ : نخواهم بیش از این از خلق راز خویش پوشیدن

شمارهٔ ۸۸۳ : نمی دهد دهنت کام ما از آن لب شیرین

شمارهٔ ۸۸۴ : نوش کن خواجه علی‌رغم صُراحی‌شکنان

شمارهٔ ۸۸۵ : په جویست آن روان در فر شیرین

شمارهٔ ۸۸۶ : نیست بازی با رخ او عشق پنهان باختن

شمارهٔ ۸۸۷ : هر دمی با دگری ناز مکن

شمارهٔ ۸۸۸ : آنکه رنگی نیست کس را از لب رنگین او

شمارهٔ ۸۸۹ : آه که خاک راه شد دیده من به راه تو

شمارهٔ ۸۹۰ : اگر دشنام می گونی مرا گو

شمارهٔ ۸۹۱ : ای حریم کعبه دل کوی تو

شمارهٔ ۸۹۲ : ای دلاویزتر از رشته جان کا کل تو

شمارهٔ ۸۹۳ : ای دل حکایت غم خود با صبا بگو

شمارهٔ ۸۹۴ : ای دل غلام أو شدی ای من غلام تو

شمارهٔ ۸۹۵ : ای کاش رفتمی چو صبا در حریم تو

شمارهٔ ۸۹۶ : ای نور دیده را نگرانی بسوی تو

شمارهٔ ۸۹۷ : بی لب ساقی مرا می نرود در گلو

شمارهٔ ۸۹۸ : چاره کس نکند غمزه خونخواره تو

شمارهٔ ۸۹۹ : چو در جان کرد و دل جا غمزه تو

شمارهٔ ۹۰۰ : دل سوی او رفت جان هم گو برو

شمارهٔ ۹۰۱ : دل ضعیف به یکباره ناتوان شد ازو

شمارهٔ ۹۰۲ : دو بوسم که گفتی اگر گویم آن کو

شمارهٔ ۹۰۳ : زهی زان قامت رعنای دلجو

شمارهٔ ۹۰۴ : سرخوش است ای پسر مرا باتو

شمارهٔ ۹۰۵ : غلامِ پیرِ خراباتم و طبیعتِ او

شمارهٔ ۹۰۶ : گر تیر کشی از طرف غمزهٔ جادو

شمارهٔ ۹۰۷ : گر مرا صد سر بود هر یک پر از سودای او

شمارهٔ ۹۰۸ : گفتا کئی تو من بنده تو

شمارهٔ ۹۰۹ : گفتمش ماه پر است آن چهره گفتا پر مگو

شمارهٔ ۹۱۰ : گفتم ملکی یا بشری؟ گفت که هر دو

شمارهٔ ۹۱۱ : گفته‌ای از ما دلت بردار زنهار این مگو

شمارهٔ ۹۱۲ : ما به کلی طمع وصل بریدیم از تو

شمارهٔ ۹۱۳ : نداند قدر حسنت کس به از تو

شمارهٔ ۹۱۴ : آن عارض و رخسار و جبین هست در سه ماه

شمارهٔ ۹۱۵ : از فرقت نو هر دم خون بارم از دو دیده

شمارهٔ ۹۱۶ : اشک چو لعل ریزد آن لب مرا ز دیده

شمارهٔ ۹۱۷ : ای از حدیث زلف توام بر زبان گره

شمارهٔ ۹۱۸ : ای با لب شیرین سخنت تلخ فتاده

شمارهٔ ۹۱۹ : ای چو چشم خوش تو چشم کسی کم دیده

شمارهٔ ۹۲۰ : ای خط مشکبار تو پیچیده گرد ماه

شمارهٔ ۹۲۱ : ای دل ریش من از جور تو غمگین گونه

شمارهٔ ۹۲۲ : ای رخ و زلف سیاه تو شب تیره و ماه

شمارهٔ ۹۲۳ : ای روان گرد درت اشک روان پیوسته

شمارهٔ ۹۲۴ : ای شیشهٔ دل ما در زیر پا شکسته

شمارهٔ ۹۲۵ : ای لب و گفتار تور شیرین همه

شمارهٔ ۹۲۶ : ای مردم دو چشمم مثل رخت ندیده

شمارهٔ ۹۲۷ : ای منت جانفشان دیرینه

شمارهٔ ۹۲۸ : ای نبات قد سبزت شکرستان همه

شمارهٔ ۹۲۹ : به ابروان تو زاهد چو چشم وا کرده

شمارهٔ ۹۳۰ : با تو در دل نبایدم رخ ماه

شمارهٔ ۹۳۱ : باد آرد بر من بوی نو ناگه ناگه

شمارهٔ ۹۳۲ : برهگذار قد بار دیدم از ناگاه

شمارهٔ ۹۳۳ : بناز کشتن او بازم آرزوست چه چاره

شمارهٔ ۹۳۴ : بیروی او ز دیدهٔ بینا چه فایده

شمارهٔ ۹۳۵ : بینم ابروی تو پیوسته مه نو گه گه

شمارهٔ ۹۳۶ : تا توانی دل مشتاق بدست آری به

شمارهٔ ۹۳۷ : چو چشم مست تو دیدم خمارم از دیده

شمارهٔ ۹۳۸ : چندین چه بلا و درد است این آه

شمارهٔ ۹۳۹ : خواهم که کنم بار دگر در تو نظاره

شمارهٔ ۹۴۰ : در پای تو تنها به سر ماست فتاده

شمارهٔ ۹۴۱ : دلم به زخم زبانها نگردد آزرده

شمارهٔ ۹۴۲ : دلم ترسد در آن زلف خمیده

شمارهٔ ۹۴۳ : روی خوب از من مشتاق نپوشانی به

شمارهٔ ۹۴۴ : زاد راه عاشقان اشک است و روی زرد و آه

شمارهٔ ۹۴۵ : زیر پا از زلف مشکین گه گهی میکن نگاه

شمارهٔ ۹۴۶ : شبت خوش باد ای باد سحرگاه

شمارهٔ ۹۴۷ : کحل بصر نیست جز آن خاک راه

شمارهٔ ۹۴۸ : گر سر طلبی بر درت آریم به دیده

شمارهٔ ۹۴۹ : گفتم شکرست آن به دهان گفت ترا چه

شمارهٔ ۹۵۰ : لب یار برهم چرا زد ز پسته

شمارهٔ ۹۵۱ : ما جگر سوختگان داغ تو داریم همه

شمارهٔ ۹۵۲ : مرا که روی تو بینم چه حاجت است

شمارهٔ ۹۵۳ : هر نیر کز تو بر دل غم پرور آمده

شمارهٔ ۹۵۴ : هر نیر که بر جان ز تو از دور رسیده

شمارهٔ ۹۵۵ : ای بار نازنین مگر از فتنه زاده‌ای

شمارهٔ ۹۵۶ : باز خود را چو گل تازه بر آراسته ای

شمارهٔ ۹۵۷ : تا به رخسار مه از غالیه چوگان زده‌ای

شمارهٔ ۹۵۸ : چرا جنییت شاهی بظلم تاخته ای

شمارهٔ ۹۵۹ : گر همه وقتی همه دلخون نه ای

شمارهٔ ۹۶۰ : لیست آن بگو با شکر خورده ای

شمارهٔ ۹۶۱ : آشوب جانی شوخ جهانی

شمارهٔ ۹۶۲ : آن شوخ دی براهی میرفت همچو شاهی

شمارهٔ ۹۶۳ : از در خویش مرا بر در غیری ببری

شمارهٔ ۹۶۴ : اگر در کشتنم تأخیر کردی

شمارهٔ ۹۶۵ : اگر ز محنت دنیا خلاص می‌طلبی

شمارهٔ ۹۶۶ : ای آفتاب روی تو در اوج دلبری

شمارهٔ ۹۶۷ : ای آیت حسن از رخ خوب تو مثالی

شمارهٔ ۹۶۸ : ای از خط تو زنگ بر آئینه شاهی

شمارهٔ ۹۶۹ : ای بوده با تو ما را خویشی و آشنایی

شمارهٔ ۹۷۰ : ای درد درون جان چه باشی

شمارهٔ ۹۷۱ : ای دل این بیچارگی و مستمندی تا به کی

شمارهٔ ۹۷۲ : ای دهان تو قند و لب همه می

شمارهٔ ۹۷۳ : ای رخت آیت حسن و دهنت لطف خدای

شمارهٔ ۹۷۴ : ای صبا بر خاک کوی یار ما خوش می‌روی

شمارهٔ ۹۷۵ : ای صبا تاکی به زلف بار بازی می کنی

شمارهٔ ۹۷۶ : ای گل روی ترا چون من بهر سو بلبلی

شمارهٔ ۹۷۷ : این چه نبهاست وین چه شیرینی

شمارهٔ ۹۷۸ : ای ولوله عشق تو به ره هرزه کویی

شمارهٔ ۹۷۹ : با تو ه را نمی رسد دعوی

شمارهٔ ۹۸۰ : باز به ناز کش مرا چیست که ناز می‌کنی

شمارهٔ ۹۸۱ : باز بگذشتی بر آن زلفه ای نسیم مشکبوی

شمارهٔ ۹۸۲ : باز دست از جانفشانان بر فشاندی

شمارهٔ ۹۸۳ : بازم از طلعت خود دیده منور کردی

شمارهٔ ۹۸۴ : با مسکنت و عجز و ضعیفی وفقیری

شمارهٔ ۹۸۵ : با من این بودت ز اول شرط باری

شمارهٔ ۹۸۶ : بچشم جان چو چراغی که در میان ز جاجی

شمارهٔ ۹۸۷ : به جز نور و ضیاء و گرمی از آذر چه می‌خواهی

شمارهٔ ۹۸۸ : بده ساقی شراب ارغوانی

شمارهٔ ۹۸۹ : بر سر راه طلب بافت گدانی گهری

شمارهٔ ۹۹۰ : بر گل به پای سرو چو رفتار می‌کنی

شمارهٔ ۹۹۱ : بر من بیدل اگر جور و ستم فرمودی

شمارهٔ ۹۹۲ : برویت بنگرم ناگه نرنجی

شمارهٔ ۹۹۳ : به کوی عشق باشی شیرمردی

شمارهٔ ۹۹۴ : به مجلسی که بمستان ز لب شراب دهی

شمارهٔ ۹۹۵ : به باران کهن یاری نکردی

شمارهٔ ۹۹۶ : تا خلوت دل خالی از اغیار نیابی

شمارهٔ ۹۹۷ : تا کی ای مونس دلم بی‌موجبی غمگین کنی

شمارهٔ ۹۹۸ : تب چرا درد سر آورد به نازک‌بدنی

شمارهٔ ۹۹۹ : ترا چگونه توان گفت یوسف ثانی

شمارهٔ ۱۰۰۰ : ترا دیده هر بار دیدی چه بودی

شمارهٔ ۱۰۰۱ : ترکمن مه بود به ترکی آی

شمارهٔ ۱۰۰۲ : تن در پی جان می‌رود ای بخت کجایی

شمارهٔ ۱۰۰۳ : تو چشم آنکه حق بینی نداری

شمارهٔ ۱۰۰۴ : نو درد نداری و رخ زرد نداری

شمارهٔ ۱۰۰۵ : تو سروی و گل خندان همانکه میدانی

شمارهٔ ۱۰۰۶ : چرا به تحفه دردم همیشه ننوازی

شمارهٔ ۱۰۰۷ : چرا هر دم از پیش ما میگریزی

شمارهٔ ۱۰۰۸ : چشم شوخ و دل سنگین بر سیمین داری

شمارهٔ ۱۰۰۹ : چو تو دشمن از دوست نشناختی

شمارهٔ ۱۰۱۰ : چو گل به لطف نو زد ان نازک اندامی

شمارهٔ ۱۰۱۱ : چه لطف است این که با من می‌نمایی

شمارهٔ ۱۰۱۲ : چه موجب است که هیچ التفات ما نکنی

شمارهٔ ۱۰۱۳ : حدیث خوشی هیچ با ما نگوئی

شمارهٔ ۱۰۱۴ : خرم آن دم که توأم مونس و همدم باشی

شمارهٔ ۱۰۱۵ : خواهم بر تو بردن تن را که شد خیالی

شمارهٔ ۱۰۱۶ : خواهی که به هیچ غم نمیری

شمارهٔ ۱۰۱۷ : دارم ز ابروان تو چشم عنایتی

شمارهٔ ۱۰۱۸ : درین پستی گر آن مه را نیابی

شمارهٔ ۱۰۱۹ : درین ره هرچه جویی آن بیابی

شمارهٔ ۱۰۲۰ : دست ندارم از تو من گرچه ز پایم افکنی

شمارهٔ ۱۰۲۱ : دگر باره تیغ جفا بر کشیدی

شمارهٔ ۱۰۲۲ : دل رفت به باد دلپذیری

شمارهٔ ۱۰۲۳ : دل ز باران کهن برداشتی

شمارهٔ ۱۰۲۴ : دل شد ز عشق باری شیدا چنانکه دانی

شمارهٔ ۱۰۲۵ : دل شیشه ایست جای خیال تو ای پری

شمارهٔ ۱۰۲۶ : دل که سودای تو می پخت کبابش کردی

شمارهٔ ۱۰۲۷ : دل من به داغ جفا سوختی

شمارهٔ ۱۰۲۸ : دل می کنی جراحت و مرهم نمیدهی

شمارهٔ ۱۰۲۹ : راز معشوق حدیثیست نهان‌داشتنی

شمارهٔ ۱۰۳۰ : ز دیده در دل دیوانه رفتی

شمارهٔ ۱۰۳۱ : ز من که مهر تو دارم به سینه روی چه تابی

شمارهٔ ۱۰۳۲ : ز من مپرس که از عاشقان زار کی

شمارهٔ ۱۰۳۳ : سال‌ها گر بنویسم صفت مشتاقی

شمارهٔ ۱۰۳۴ : سیمین بدنی سرو قدی پسته دهانی

شمارهٔ ۱۰۳۵ : شیرین لبی شکر دهنی سرو قامتی

شمارهٔ ۱۰۳۶ : صنما در خط سنبل مه تابان داری

شمارهٔ ۱۰۳۷ : طبیب عاشقان آمد بیا بگذار بیدردی

شمارهٔ ۱۰۳۸ : عاشقی و بی دلی بیدلبری

شمارهٔ ۱۰۳۹ : قطره قطره از دریا چو به ساحل آیی

شمارهٔ ۱۰۴۰ : کاش که سرو ناز ما از در ما در آمدی

شمارهٔ ۱۰۴۱ : کدام سر که ندارد دماغ سودایی

شمارهٔ ۱۰۴۲ : گر از در به تیم برانی نو دانی

شمارهٔ ۱۰۴۳ : گر از شاخ دولت گلی چیدمی

شمارهٔ ۱۰۴۴ : اگر او یاد من دلخسته کردی

شمارهٔ ۱۰۴۵ : گر باد سوی خاک من آرد ز تو بویی

شمارهٔ ۱۰۴۶ : گر به پاکی خضر وقتی و روح القدسی

شمارهٔ ۱۰۴۷ : گر بردرت این اشک چو سیلاب گذشتی

شمارهٔ ۱۰۴۸ : گر بری دست به آئینه و در خود نگری

شمارهٔ ۱۰۴۹ : گر به فردوسی از حریم وصل نگشانی دری

شمارهٔ ۱۰۵۰ : گر به من یار شوی ور نشوی

شمارهٔ ۱۰۵۱ : گر تو دل ما سوختی از آتش دوری

شمارهٔ ۱۰۵۲ : گر زلف خود به فتنه و شوخی رها کنی

شمارهٔ ۱۰۵۳ : گر گم شوی از خود خبر یار بیابی

شمارهٔ ۱۰۵۴ : گر لذت خونریزی آن غمزه شناسی

شمارهٔ ۱۰۵۵ : گر همه وقتی همه دل خون نیی

شمارهٔ ۱۰۵۶ : گفتم: ای سیم‌ذقن! گفت: که را می‌گویی؟

شمارهٔ ۱۰۵۷ : گل و رخسار تو دارند به هم یکرنگی

شمارهٔ ۱۰۵۸ : مبارک منزلی خوش سرزمینی

شمارهٔ ۱۰۵۹ : مپوشان روی خود ای شوخ خود رای

شمارهٔ ۱۰۶۰ : مرا در درد بی باری دریغا بار بایستی

شمارهٔ ۱۰۶۱ : مرا زیبد به چوگان سر زلفت نظربازی

شمارهٔ ۱۰۶۲ : من آن بهتر که باشم رند و عامی

شمارهٔ ۱۰۶۳ : من اوصاف حست ندانم کماهی

شمارهٔ ۱۰۶۴ : من کیستم که ورزم سودای چون تو باری

شمارهٔ ۱۰۶۵ : من کیم گفتی که گویم خاک نعلین منی

شمارهٔ ۱۰۶۶ : مویت از عنبر تر فرق ندارد مویی

شمارهٔ ۱۰۶۷ : ناوک غمزه چو هر سو به شتاب اندازی

شمارهٔ ۱۰۶۸ : ندارد دلم طاقت بی توی

شمارهٔ ۱۰۶۹ : ندانم کی به دام من در افتی

شمارهٔ ۱۰۷۰ : نشان خاک پای او اگر می یافتم جایی

شمارهٔ ۱۰۷۱ : نیست بهای جان بسی پیش تو چون کشد کسی

شمارهٔ ۱۰۷۲ : ورای آن چه سعادت بود که ناگاهی

شمارهٔ ۱۰۷۳ : وصال اوست بخت ما نبینم آن به بیداری

شمارهٔ ۱۰۷۴ : هرگز سوی ما چشم رضائی نگشادی

شمارهٔ ۱۰۷۵ : هر لحظه به غمزه دل ریشم چه خراشی

شمارهٔ ۱۰۷۶ : هر لحظه بما از نو رسد تحفة دردی

شمارهٔ ۱۰۷۷ : هر لحظه غمزه‌ها به جفا نیز می‌کنی

شمارهٔ ۱۰۷۸ : ما رسی هیچ شب ای مه از وطن جانب ما نیامدی

شمارهٔ ۱۰۷۹ : یارب این درد دل و فرقت جانان تا کی

شمارهٔ ۱

آنکه دل در هوس روز وصال است او را

خواب شب در سر اگر هست خیال است او را

دل ز چشمش چه شد ار کرد سوال نظری

چون نظرهاست در آن جای سوال است او را

خال لبهاش به خون دل صاحب نظران

تشنه از چیست چو در پیش زلال است او را

دل بیمار من از دال و الف خالی نیست

تا قد چون الف و زلف چو دال است او را

به جگر خوردن بسیار به کف کرد غمش

خون عشاق بخور گو که حلال است او را

آفتاب از هوس آنکه شود همسر او

ایستد راست و زان بیم زوال است او را

به کمال است و بس این جور و جفا و ستمش

این صفتها که شنیدی به کمال است او را

شمارهٔ ۲

از پیرهنت بویی آمد به گلستان‌ها

کردند پر از نکهت گل‌ها همه دامان‌ها

با رشته همه چاکی شد دوخته وین طرفه

کز رشته زلف تست این چاک گریبان‌ها

تا خوان جمالت را آراست به سبزی خط

افکند لب لعلت شوری به نمکدان‌ها

گر زلف برافشانی در پا فکنی سرها

چون لب به حدیث آری بر باد دهی جان‌ها

دیدار رقیب از دور افزود مرا گریه

از ابر سیه باشد افزونی باران‌ها

بیمار ترا محرم شربت دهد و مرهم

بی‌چاشنی دردت فریاد ز درمان‌ها

عیش و طرب عاشق درد و غم یار آمد

گر نیست گمان اینها باشد دگرت آن‌ها

عید است و کمال ار یار دارد سر قربانی

ما نیز یکی باشیم از جمله قربان‌ها

شمارهٔ ۳

از تو یک ساعت جدایی خوش نمی آید مرا

با دگر کس آشنایی خوش نمی آید مرا

گویی ام رو زین در وسلطان وقت و خویش باش

بعد سلطانی گدایی خوش نمی آید مرا

چاکرانت را نمی گویم که خاک آن درم

با بزرگان خود ستایی خوش نمی آید مرا

گفتمش در آب عارض عکس جان با ما نمای

گفت هر دم خود نمایی خوش نمی آید مرا

از لب لعلت نپرهیزم بدور آن دو چشم

پیش مستان پارسایی خوش نمی آید مرا

منکر زهدم برویت تا نظر باز آمدم

پاکبازم من دغایی خوش نمی آید مرا

صوفیان گویند چون ما خیز و در رقص آ کمال

حالت و وجد ریایی خوش نمی آید مرا

شمارهٔ ۴

از عاشقی همیشه جوان است پیر ما

خالی مباد عشق بتان از ضمیر ما

با آنکه چون چراغ سحر شد جوانه مرگ

هم دیر زیست مدعی زودمیر ما

صد جان ما ستاند و به یک بوسه وعده داد

بسیار بخش دلبر اندک پذیر ما

در دل به قدر ذره نگنجد خیال غیر

کز مهر او پر است ضمیر منیر ما

تا کی دعای وصل کمان ابروان کنم

چون بر نشانه هیچ نیفتاد تیر ما

جان را چو نیست از تن و تن را ز جان گریز

از ما جدا مشو دگر ای ناگزیر ما

داریم صبر اندک و بیش از شمار شوق

پوشیده نیست از تو قلیل و کثیر ما

روز حساب غم نخوریم از گنه کمال

گر عقد زلف یار بود دستگیر ما

شمارهٔ ۵

از باد مکش طره جانانه ما را

زنجیر مجنبان دل دیوانه ما را

آن شمع چگل گو که برقص آرد و پرواز

این سوخته دلهای چو پروانه ما را

کردند زیان آنکه به صد گنج فریدون

کردند بها گوهر یکدانه ما را

دیدند سرشکم همه همسایه و گفتند

این سیل عجب گر نبرد خانه ما را

دل گرچه خرابست ز غم چون تو درآیی

آباد کنی کلبه ویرانه ما را

خواب خوش صبحت برد از دیده مخمور

شب گر شنوی نعره مستانه ما را

خواهد گله ها کرد کمال امشب از آن زلف

شبهای چنین گوش کن افسانه ما را

شمارهٔ ۶

ای خط تو سبزی خوان بلا

خال سیاه تو نشان بلا

لعل لبت کان دل من کرد خون

خوانمش از درد تو کان بلا

زاهد خود بین به امید عطاست

عاشق مسکین نگران بلا

داد نشانم کمرت زان میان

باز فتادم به میان بلا

دور ز پیش تو بلا زان ماست

پیش تو ما نیز از آن بلا

چون نکشم آه اگر برکشی

از مژه ها تیغ و سنان بلا

رو بدعا آر ز چشمش کمال

تا رهی از فتنه زمان بلا

شمارهٔ ۷

ای روشنی از روی تو چشم نگران را

این روشنی چشم مبادا دگران را

با حسن تو و ناز تو سوزی و نیازی

جان نگران را دل صاحب نظران را

زاهد ز تو پوشد نظر و عقل فروشد

آن بی خبران را نگر این بی بصران را

از پیش من آن جان جهان را گذرانید

تا خوش گذرانیم جهان گذران را

جان از سر کوی تو ندارد سر پرواز

مرغی که چمن یافت نجوید طیران را

گفتم بحق آن دل سنگین که وفایی

وقعی نبود پیش تو سوگند گران را

بنما بکمال آن لب و خون خوردن او بین

کآن باده حلال است چنین نقل خوران را

شمارهٔ ۸

ای زغمت دل به جفا مبتلا

بی تو به صد گونه بلا مبتلا

ساکن کوی تو به چنگ رقیب

چون به سگ خانه گدا مبتلا

همچو دل خون شده در دست تو

با رخ و با آن کف پا مبتلا

با تو چه گویم که چه ها میکشد

دایم از آن زلف دو تا مبتلا

غصه خط یا غم خالت خورم

بین که شد این دل به چه ها مبتلا

کرد در آیینه نظر حسن تو

دید به خود نیز ترا مبتلا

هجر بسر شد به نیاز کمال

یافت رهایی به دعا مبتلا

شمارهٔ ۹

ای سراپرده سلطان خیالت دل ما

کرده درد و غم تو خانه در آب و گل ما

سر به فردوس نیاریم چو زلف تو فرود

تا به خاک سر کوی تو بود منزل ما

مشکل ما دهن تست که هست آن یا نیست

جز به منطق لب تو حل نکند مشکل ما

شمع خود را سزد ار بر نکشد چون قندیل

شب چو از طلعت خود نور دهی محفل ما

بکن ای شیخ دعایی که بمیریم همه

تا دگر ننگ چنین خون نکشد قاتل ما

دیده چندانکه براند سخن از گوهر اشک

یار در گوش نیارد سخن نازل ما

دید سیل مژه در پیش کمال آن مه و گفت

در به دامن برد ار گریه کند سائل ما

شمارهٔ ۱۰

ای غمت یار بی نوایی ها

با من از دیرش آشنایی ها

از چراغ رخت به خانه چشم

در شب تیره روشنایی ها

گفت پای از رهت گریزانم

تا به کی این گریز پایی ها

سگ کویت به من نمود رقیب

بودش این هم ز خود نمایی ها

مفلسانیم مست و باده طلب

می کنیم از لبت گدایی ها

نه سمرقندئی نه زاهد چیست

خنکی ها و پارسایی ها

پاکبازی بشوی دست کمال

به می روشن از دغائی ها

شمارهٔ ۱۱

این چه مجلس چه بهشت این چه مقام است اینجا

عمر باقی رخ ساقی لب جام است اینجا

دولتی کز همه بگذشت ازین درنگذشت

شادئی کز همه بگریخت غلام است اینجا

چون در آیی به طربخانه ما با غم دل

همه گویند مخور غم که حرام است اینجا

ما ورای فلکیم از بر ما گر بروی

برو آهسته که جام و لب بام است اینجا

نیست در مجلس ما پیشگه و صف نعال

شاه و درویش ندانند کدام است اینجا

چو صف عود همه سوخته و گرم رویم

بجز از زاهد افسرده که خام است اینجا

چند پرسی چه مقام است کمال اینکه تراست

این مقامی که نه منزل نه مقام است اینجا

شمارهٔ ۱۲

ایها العطشان فی الوادی الهوا

جوی جویبان جانب دریا بیا

آب را پیش لب هر تشنه ای

مالت الاکواب قل قل قولنا

از سقاهم ربهم ابریقهاست

ما به لب پیش لب ما و شما

گریه تا چند از عطش ای نور چشم

پیش چشمت آب چشمی برگشا

لو وجدت الخضر عینا فانتبه

کیف یحیی النون فی عین البقا

از نسیت الحوت اگر یادیت هست

همچو آن ماهی بخضری آشنا

گر طلبکاری مشو دور از کمال

لم تجد بعدی ولیا مرشدا

شمارهٔ ۱۳

بعد از امروز آشکارا دوست می دارم ترا

از تو چون پوشم نگارا دوست میدارم ترا

در وجود من ز هستی هر سر مویی که هست

دوست میدارد مرا تا دوست میدارم ترا

خواه در دل باش ساکن خواه درجان شو مقیم

گر در اینجایی ور آنجا دوست میدارم ترا

عارم آید پیش سرو و لاله رفتن در چمن

تا بدان رخسار و بالا دوست میدارم ترا

گر نباشی دوست دارم دوست دارم همچنان

ز آنکه من بی این تمنا دوست میدارم ترا

دیده و دل هر یکی تنها ترا دارند دوست

خود من بی دل نه تنها دوست می دارم ترا

گفته ای خون ریزمت تا دشمنم داری کمال

من خود از بهر چنین ها دوست میدارم ترا

شمارهٔ ۱۴

بگذار در آن کوی من اشک فشان را

تا دیده دهد آب گل و سرو روان را

مپسند بران رخ که فتد سایه گلبرگ

گلبرگ تحمل نکند بار گران را

دشوار کشد نقش دو ابروی تو نقاش

آسان نتوانند کشیدن دو کمان را

گفتم که لبت زیر دو دندان چو بگیرم

دارم نگهش گفت نگه دار زبان را

غیر از دل عاشق چو نشد چیز بتان گم

این طرفه چه کردند دهان را و میان را

بوسی دو لبش گفت بیا و ذقن یار

شد ضامن آن وعده هم این را و هم آن را

بگرفت کمال آن ذقن اکنون به تقاضا

آری بدل خصم بگیرند ضمان را

شمارهٔ ۱۵

بی غمت شاد مباد این دل غم پرور ما

غمخور ای دل که بجز غم نبود در خور ما

دردمندیم و خبر می دهد از سوز درون

دهن خشک و لب تشنه و چشم تر ما

مفلسانیم که در دولت سودای غمت

حاصل هر دو جهان هیچ نیرزد بر ما

گر تو در مجمره غم دل ما سوزانی

همچنان بوی تو یابند ز خاکستر ما

میکنم شاهی از آن روز که گفتی به رقیب

کاین گدا کیست که هرگز نرود از در ما

دل ما گم شد و جز باد نیابیم کسی

که شود رنجه و آرد خبر دلبر ما

قیمت صحبت ما دان که همین دم باشد

که برد هجر تو از کوی تو دردسر ما

عذر صاحب‌نظرانش شود آن دم روشن

که ببیند مه روی تو ملامتگر ما

صفت روی تو تا در قلم آورد کمال

گل برد نسخه حسن از ورق دفتر ما

شمارهٔ ۱۶

تو خود به گوش نیاری حدیث زاری ما

که در تو کار نکردست درد کاری ما

شنوده ام که گشودی زبان بدشنامم

عزیز من چه گشاید ترا ز خواری ما

گر ای نسیم شبی بگذری بر ان سر زلف

به گوش او برسان ذکر بی قراری ما

هزار بار به جان بار محنتت بردیم

به هیچ بر نگرفتی تو بردباری ما

اگر چه از دو جهان کرده ایم قطع امید

به لطف و رحمت تو هست امیدواری ما

سزد که ذیل کرم بر گناه ما پوشند

به روز حشر چو بینند شرمساری ما

کمال در سگ کویش علو همت بین

که عار آیدش از همدمی و یاری ما

شمارهٔ ۱۷

جانا ز گرد دردت پر باد دامن ما

وین دلق گرد خورده صد پاره در تن ما

دل ساکنی ندارد بی خاک آستانت

ای خاک آستانت تا حشر مسکن ما

ما چشم خویش روشن دیدن نمی توانیم

تا تو نمی نشینی بر چشم روشن ما

گفتیم تیغ بر کش گفتی گناه باشد

باد این گنه همیشه از تو به گردن ما

دی می شدم در آن کو آمد ندا ز هر سو

کای عاشق سر و زر مگذر به گلشن ما

دانی چه گفت عیسی با عاشقان دنیی

چندین حجاب بیند از نیم سوزن ما

شب با کمال ای تن در خواب شو که آن ماه

آید به دزدی دل بر بام و روزن ما

شمارهٔ ۱۸

جهانی پر ز مقصود است راهی روشن و پیدا

دریغا تشنه لب خواهیم مردن بر لب دریا

کسی کز طلعت خورشید جز گرمی نمی بیند

دلا معذور می دارش که دارد چشم نابینا

به بوی وصل او می خور غم هجران که خوش باشد

کشیدن زحمت خارا برای راحت خرما

جناب عشق بسی عالی است موسی همتی باید

که نتوان بر چنان طوری شدن بی همت والا

چو با خود همسفر باشی در این ره بارها افتی

که بارت آبگینه است و رهت پر خار و پر خارا

گرت دانستن علم حروفست آرزو صوفی

نخست افعال نیکو کن چه سود از خواندن اسما

ز چشم و زلف او عاشق کجا یابد حضور دل

که در هر گوشه ای فتنه است و در هر حلقه ای غوغا

ز خورشید جمال او شب زنده دلان روشن

به دور قد او بگرفت کار عاشقان بالا

مگو اصحاب دل رفتند و شهر عشق شد خالی

جهان پر شمس تبریزست مردی کو چو مولانا

به کنج ایمنی نتوان نشست از چشم و زلف وی

که در هر جانبی شور است و در هر خانه ای یغما

به نااهل ار نشان دادی کمال از خاک درگاهش

کشیدی کحل بینایی ولی در دیده اعما

شمارهٔ ۱۹

چشمت از گوشه تقوا بدر آورد مرا

مست و غلطان سوی اهل نظر آورد مرا

خرقه ارزق من باز به می گلگون شد

عشق هر دم به دگر رنگ برآورد مرا

داده پیش از دگران جام میم پیر مغان

آن تهی ناشده جام دگر آورد مرا

باده هر چند که خوردم به لبش تشنه ترم

تشنگی نقل و شکر بیشتر آورد مرا

خواهد امد به سرم مست صبوحی زده باز

سحری هاتف غیب این خبر آورد مرا

اشکم از بهر نثار قدم دوست به چشم

مردمی کرد و بدامن گهر آورد مرا

جستم از حال دل رفته نشانی ز نسیم

بوی یار آمد و از جان خبر آورد مرا

جان من چاشنی ای زان لب شیرین طلبید

غم هجر آمد و خون جگر آورد مرا

باده بی نرگس مخمور توام کرد خراب

مشک بی طره تو دردسر آورد مرا

مست و سودا زده چون نرگس ساقیست کمال

مگر آن می زلب چون شکر آورد مرا

شمارهٔ ۲۰

چشمت به غمزه کشت من بیگناه را

خود زلف را چه گویم و خال سیاه را

با آه و روی زرد ز خالت شدیم دور

باد آمد و ز دانه جدا کرد کاه را

مردم ز مه حساب گرفتند سالها

نگرفت در حساب جمال تو ماه را

جوهر که قیمتی است کشندش به احتیاط

من هم به دیده می کشم آن خاک راه را

از همت گدای تو باشد فرو هنوز

بی عرش اگر کشند شهان بارگاه را

سلطان حسن گو سوی دلها نظر گمار

ملک آن اوست کو بنوازد سپاه را

نام کمال خواجه که درویش خوانده ای

درویش خوانده ای به غلط پادشاه را

شمارهٔ ۲۱

چشم تو از حد می برد با عاشقان بیداد را

از ناله مرغان چه غم آن دل سیه صیاد را

مردم به دور روی تو در گریه اند از آه من

شرطست باران ریختن در موسم گل باد را

گفتی ز بنیاد افکنم آن را که بر من دل نهد

گر جرم این باشد نخست از من بنه بنیاد را

حاشا که از غم های تو من بنده باشم در گله

هست از غمت آزادگی هم بنده هم آزاد را

بوسی به شیرین کاری ار کردم تراش از تو چه شد

عیبی نباشد سوی خود تیشه زدن فرهاد را

ذکر بلند قامتش می آیدم در گوش جان

ای پارسا بهر خدا آهسته خوان اوراد را

منع کمال از عاشقی جان برادر کی توان

پند پدر مانع نشد رسوای مادر زاد را

شمارهٔ ۲۲

چشم و ابروی تو گویند که در مذهب ما

حق بود کشتن عشاق و علیه الفتوی

با رقیب ار بسر من تو شبیخون آری

او میا گو بسر من همه وقتی تو بیا

مثل است اینکه بود مردن با یاران عید

کشت غم وامق و مجنون تو بکش نیز مرا

هر چه خواهم من از آن لب تو بلا دفع کنی

بخششی کن به گدایی که کند دفع بلا

همه کس ناز تو جویند نه چون من به نیاز

همه دشنام تو خواهند نه چون من به دعا

به سلامت که نخواهم برود سوی تو باد

حیفم آید که سلام تو فرستم به صبا

قصه درد جدایی چو نویسیم کمال

دل جدا ناله کند خامه جدا نامه جدا

شمارهٔ ۲۳

چو زلف تو بود از تکبر دوتا

به بادی بیفتاد مسکین ز پا

گشودن ز زلفت گره مشکل است

درین شیوه مو می‌شکافد صبا

بکش دامن حسن چون گل ز ناز

که بر قد تو دوختند این قبا

کس آن خاک ره جز به مژگان نرفت

به چشم از پی آن رود توتیا

کجا می دهد دستم از بخت ید

که پایش ببوسم پس از مرحبا

مرا زان نظر انقدر چشم هست

که در چشم عاشق بود خوش حیا

دهان تو میم است و بالا الف

خدا آفرید آن دو از بهر ما

مکن پیش من ذکر حلوای لب

چو کردی بکن رحمتی بر گدا

گدای در ماست گفتی کمال

چنین است شی الله ای پادشا

شمارهٔ ۲۴

چه رها کنی به شوخی سر زلف دلربا را

که ازو بهم برآری همه وقت حلقه ها را

به دوصد ادب برآن در چو خطاست برگذشتن

حرکات نامناسب ز چه رو بود صبا را

نشود ز گرد فتنه سر کوی دوست خالی

بدو زلف اگر بروبد همه عمر خاک پا را

شب و روز غیر دردی نخورم بر آستانت

که دوای خوبرویان نرسد من گدا را

چه دهی دلم که بخشم ز بلای خود امانت

به عطا مکن حوالت به بلا سپار ما را

چو بدست خویش تیغم بزنی دمی رها کن

که ز ساعدت بگیرم به حواله خون بها را

مدهید گو طبیبان به کمال مرهم جان

چو سپرد جان به جانان چه کند دگر دوا را

شمارهٔ ۲۵

حلال باد می خلد و حور زاهد را

که واگذاشت به رندان شراب و شاهد را

مبر ز گردن صوفی قلاده تسبیح

گذار تا ببرد گردن مقلد را

ز فکر و ذکر و ریاضت دماغ را خلل است

بگیر جام و بمان فکرهای فاسد را

برغم زاهد خود بین چو می کشم از جام

به آبگینه کشم میل چشم حاسد را

مشو به میکده غایب ز چشم پیر مغان

که با مرید نظرهاست پیر مرشد را

عجب که شحنه نگشت از امام واقف ما

که خرج کرد به می وقف های مسجد را

کمال لاف عبادت مزن که چشم بتان

به یک نظر برد از ره هزار عابد را

شمارهٔ ۲۶

دام دلهاست زلف دلبر ما

خوانمش دام ظله ابدا

صید از آن دام زلف چو بجهد

زآنکه دامی است پیچ پیچ و دوتا

تا جدا ساختی ز بند دو زلف

دل من ساختی ز بند جدا

گه کشم ناز و گه کشم زلفت

بنگر کز تو می کشیم چها

ریخت خونهای تازه در کویت

تا بریدند سر دو زلف ترا

گوید آن زلف لا چو خواهم وصل

چند گوید سیاه رو لالا

خاک راه تو شد کمال و تو زلف

هم نکردی به خاک راه رها

شمارهٔ ۲۷

در چمن می رفت ذکر قامت دلدار ما

سرو دامن بر زد و آمد به بستان راست پا

تا چرا پیراهن اول آن تن نازک بسود

می کند از غیرت آن در برش گرمی قبا

ما نکو دانیم شکر نعمت و حق نمک

زیر آن لب از تو یک دشنام و از ما صد دعا

گفته ای دستت برم گر مرحبا خواهی زمن

گر بدان ساعد کشی تیغت هزارت مرحبا

دل به انگشت تخیل بسکه زلفت می کشد

عاقبت خواهد دریدن بر سر او تارها

غمزه ات گر آشنایی را کشد نبود عجب

جان من نشنوده ای قصاب جوید آشنا

وعده نازیم کردی این همه تاخیر چیست

آن نخواندی در بلا بهتر که در بیم بلا

چند گویی شد به دریا سیل مژگانت کمال

ای ملالت گو رها کن یک زمان ما را به ما

شمارهٔ ۲۸

دل بردی و دین رواست اینها

ای جان جهان چهاست اینها

بندم ز غمت جدا شد از بند

از جور و ستم جداست اینها

گفتی دهمت هزار دشنام

دشنام مگو دعاست اینها

خاک ره و گرد پاش گرد آر

ای دیده که توتیاست اینها

بر روی تو خال های مشکین

بر دل همه داغ هاست اینها

چشم خوش و خال خوش خط خوش

از جمله بتان کراست اینها

دل شد ز کمال غایب و عقل

گر نیست به تو کجاست اینها

شمارهٔ ۲۹

دل چو رفت از دست گو دلبر بیا

گو انیس جان غم پرور بیا

بی تو بر چشمم جهان تاریک شد

تا ببینم ای بلند اختر بیا

ما چو از یاد رخت در جنتیم

سوی ما ای چشمه کوثر بیا

بارها می آمدی چون مه ز بام

کوری حاسد شبی از در بیا

دست خشک ای دلبر جانان مرو

هیچت ار نبود به چشم تر بیا

گر ز راه مسکنت در کوی دوست

در نگنجی از ره دیگر بیا

با کمال آن سیمبر بنگر چه گفت

زر نداری سوی ما کمتر بیا

شمارهٔ ۳۰

دلم رفت و گم شد در آن کو مرا

توان یافت گر اوست دلجو مرا

صبا آمد و رفت عقلم به باد

ز زلف که آورد این بو مرا

رقیبش بدم گفت و دانست راست

دریغا ندانست نیکو مرا

مرا عاقبت خواهد آن غمزه کشت

چنین گر نباشد بکش گو مرا

میفکن دگر کشتن من به هجر

که بسیار شد منت او مرا

چو با من نخواهد که بویش رسد

چرا زنده دارد به این بو مرا

کمین بنده ماست گفتی کمال

کم است این قدر بیش ازین گو مرا

شمارهٔ ۳۱

دل می کشد به داغ تو هر لحظه سینه را

داغی بکش به سینه غلام کمینه را

زینسان که مشک زلف ترا سر نهاده است

گردن کشی چراست به تو عنبرینه را

ترسم بر ابروی تو نهادن دل ضعیف

کز طاقها شکست فتد آبگینه را

خال رخت ز بنده بدزدید عقل و دین

شب با چراغ یافت متاع بهینه را

در لطف اگر چه دهان و لبت یکی است

ما چشم کرده ایم ز خاتم نگینه را

درهاست در سفینه شعرم که پیش شاه

آنها کشم به بنده ببخشد خزینه را

شاه از تو گر سفینه طلب میکند کمال

باید روانه ساخت به دریا سفینه را

شمارهٔ ۳۲

دل و جان تا رهند از بند بگشا زلف مشکین را

به پایت میفتد آخر رها کن یک دو مسکین را

ز چندان تیر کز شوخی ز مژگان بر تراشیدی

یکی بر جان من افکن چه خواهی کرد چندین را

سر زلف ترا در چین بدین صورت رخ رنگین

چرا پر می کشد چندین مصور صورت چین را

ز زحمت های خود شرمنده آن آستانم من

که از بیمار دردسر بود پیوسته بالین را

به تسخیر خیال آن پری پیکر شب هجران

دو چشم در فشان من فرو ریزند پروین را

میان گریه های تلخ در دل نگذرانیمش

که نتوان بگذرانیدن به تلخی جان شیرین را

کمال از هر مژه اشکت مگر همرنگ سلمان شد

که از اشعار مردم برد معنی های رنگین را

شمارهٔ ۳۳

دوست می دارد دلم جور و جفای دوست را

دوست تر از جان و سر درد و بلای دوست را

زحمت خود با طبیب مدعی خواهم نمود

تا بسازد چاره درد بی دوای دوست را

چون مراد دوست جان افشاندن است از دوستان

زودتر دریاب جان من رضای دوست را

در هوای او تواند داد عاشق سر به باد

لیک نتواند نهاد از سر هوای دوست را

گر بدل کردی بصد فردوس خاک کوی دوست

رایگان از دست دادی خاک پای دوست را

دستبوس دوست می خواهی بشو دست از دو کون

دست آلوده نشاید مرحبای دوست را

دوستی های دو عالم را بروب از دل کمال

پاک باید داشتن خلوت سرای دوست را

شمارهٔ ۳۴

دوش از در میخانه بدیدیم حرم را

می نوش و ببین قسمت میدان کرم را

فرمان خرد بر دل هشیار نویسند

حکمی نبود بر سر دیوان قلم را

ای مست گر افتی به سر تربت شاهان

مشتاق لب جام بیابی لب جم را

پای ستم از ساحت جان گرد بر آورد

بنشین و به می باز نشان گرد ستم را

چنگت خبر راه طرب داد و ز پیران

بشنو سخن راست مبین پشت به خم را

در شیشه گر از باده کمی هست غمی نیست

لیکن غم بسیار بود دولت کم را

صبح است کمال و می و آواز خوش نی

برخیز غنیمت شمر این یک دو سه دم را

شمارهٔ ۳۵

دی چاشتگه ز چهر فکندی نقاب را

شرمنده ساختی همه روز آفتاب را

تیغ ترا چه حاجت رخصت به خون ماست

بر خلق تشنه حکم روانست آب را

بینم دو چشم مست تو بیمار سرگران

این است شیوه مردم بسیار خواب را

دل سوخت در سماع و نمی ایستد ز چرخ

رقصی ست گرم بر سرآتش کباب را

ای پرده دار حال دلم بین و عرضه دار

با شهریار قصه شهر خراب را

عاشق کشی ثواب بود در کتاب عشق

آن شوخ هم ز دست نداد این ثواب را

گفتی مگر به صورت من عاشقی کمال

صورت ندیده چون بنویسم جواب را

شمارهٔ ۳۶

سیری نبود از لب شیرین تو کس را

کس سیر ندید از شکر ناب مگس را

نالان به سر کوی تو آییم که ذوقی است

در قافله کعبه روان بانگ جرس را

با صبح بگویید که بیوقت مزن دم

امشب شب وصل است نگه دار نفس را

زلف تو که شبرو شده زو زاهد و عابد

از خرقه پشمینه غنی ساخت عسس را

خواهم که نهم آینه ای پیش رقیبان

در چشم خسان تا فکنم این همه خس را

نگذاشت که خال رخ او بنگرد این چشم

این خوان خلیل است چه تنگیست عدس را

چون دید کمال آن سر کو ترک وطن کرد

بلبل چو چمن دید رها کرد قفس را

شمارهٔ ۳۷

شانه زد باد زلف یار مرا

اصلح الله شانه ابدا

گر خدا راست آرد آید باز

سرو طوبی خرام ما بر ما

دل چو پیراهن تو می لرزد

بر تو گر بگذرد نسیم صبا

تا به بالا تو راست چون الفی

ما چو لامیم در میان بلا

دیده بگذار تا لبت بیند

که به مرطوب به بود حلوا

دل ز درد تو پر شدست چنان

که نگنجد درو خیال دوا

دل مرنجان به درد دوست کمال

فهو ماءالحیات فیه شفا

شمارهٔ ۳۸

شب سوی ما هوس آمدن است آن مه را

دیده‌ها پاک بروبید به مژگان ره را

تا تو بر گوشه نشینان گذری چشم و مژه

آب و جاروب زده صومعه و خانقه را

بچه منصوبه ندانیم بریمت به وثاق

تو شهی می نتوان برد به بازی شه را

جان ما بیش مسوزان چو بر آوردی خط

دود برخاست منه بر سر آتش که را

بی صلای سحری مرغ سحر بیدار است

حاجت بانگ زدن نیست دل آگه را

جوید از صحبت ما زاهد پر حیله گریز

طاقت پنجه شیران نبود روبه را

بر آن زلف که بادش شب ما کرد دراز

عاشقان دوست ندارند شب کوته را

گشت رنگین ز سخن دفتر اشعار کمال

گر به سرخی بنویسید و ایضا له را

شمارهٔ ۳۹

طاقت درد تو زین بیش ندارم یارا

چاره ای کن به نظر درد دل شیدا را

هوس روی توأم کرد پریشان احوال

زلفت انداخت مگر در دل من سودا را

هر کسی را ز لبت لذت جان حاصل شد

کام بی ذوق چه داند مزه این حلوا را

طاقت خنده ندارد لبت از غایت لطف

به سخن رنجه مکن آن لب شکر خارا

تا کند باد صبا غالیه سانی به چمن

برفشان بر سر گل سنبل عنبر سا را

وصف روی تو کمال ار نکند نقصان نیست

نبود حاجت مشاطه رخ زیبا را

شمارهٔ ۴۰

طبیب شهر چه نقدی میدهد ما را

که کس نیافت به حکمت علاج سودا را

ز خاک پات گرم شتر به تیغ بردارند

نهم مرو ننهم از سر این تمنا را

سهی قدان بهشت ار به سرو ما برسند

چو سایه در قدم او کشند بالا را

ملامتم چه کنی کز ازل نگاشته اند

بنام اهل نظر نقش روی زیبا را

بسی به وصف دهانت کمال موی شکافت

نیافت یک سر مو نقش این معما را

شمارهٔ ۴۱

طریق عشق میورزی رها کن دین و دنیا را

خلاص خویش میجوئی مجو ناموس و دعوا را

به نور عقل نتوان رفت راه عشق ای عاقل

زمجنون پرس اگر داری طریق حی لیلا را

زآه سینه عشاق ظلمانی شود روضه

اگر در روضه بنمایی به ما نور تجلا را

هوای سرو بالای تو دارد راستی ور نی

برای هیمه دوزخ برند از روضه طوبا را

بیارا روضه رضوان به روی خود که بی رویت

ز دوزخ باز نشناسد کسی فردوس اعلا را

تو تا صورت پرستی اهل معنی را کجا بینی

به چشم اهل معنی میتوان دید اهل معنا را

کمال از غایت رندی اگر یابد خریداری

بجای باده بفروشد صلاح و زهد و تقوا را

شمارهٔ ۴۲

کردند ید آن زلف و رخ دلهای بی آرام را

بهر شکار بلبلان بر گل نهادی دام را

پیش گل اندام تو دارد گل اندامی ولی

لطفی نباشد آنچنان اندام بی اندام را

ساقی رسید ایام گل خالیست از می جام مل

آن به که در دوری چنین خالی نداری جام را

گفتی دهیمم عاقبت می از کف سیمین خود

جان سوختی تا کی دهی این وعده های خام را

حسن جهانگیرت چو کرد آن زلف دور از پیش رو

دادی به یغما روم را کردی پریشان شام را

گه گه که از لب چاشنی با هر دعاگویی دهی

از بهر من داری نگه زیر زبان دشنام را

أو زلف بشکست و کمال از توبه و زهد و ورع

زنار چون ببرید یار او هم شکست اصنام را

شمارهٔ ۴۳

کعبه کویش مراد است این دل آواره را

با مراد دل رسان یا رب من بیچاره را

دل در آن کو رفت و شد آواره من هم می روم

تا از آن آواره تر سازم دل آواره را

در میان خار و خارا گر تویی همراه من

گل شناسم خار را دیبا شمارم خاره را

گر از آن دامن باین درویش وصلی می رسد

پاره ای می دوختم این جان پاره پاره را

سوی زلفش رفتم و دیدم که دربند دلست

جز من شبرو که داند مکر این عیاره را

پیش نا اهلان چه حاصل ذکر پردازی کمال

دانه گوهر چه ریزی مرغ ارزن خواره را

شمارهٔ ۴۴

گر به جستن یافت گشتی یار ما

غیر جویایی نبودی کار ما

گر شدی دیدار او دیدن به خواب

خواب جستی دیده بیدار ما

گر به داغش سینه زخمی یافتی

یافتی مرهم دل افگار ما

کس دوای ما و درد ما نیافت

چند می جوید طبیب آزار ما

جان و سر در حلقه سودای او

گر به هیچ ارزد زهی بازار ما

هر حکایت کز لب او می کنیم

بوی جان می آید از گفتار ما

یار چون بشنید گفتارت کمال

گفت مولانائی و عطار ما

شمارهٔ ۴۵

گر بر در او سودمی رخسار گرد آلود را

آسوده خاطر کردمی این جان غم فرسود را

خاکی که نعلین تو سود از دیده دارم دوست تر

از مایه آری دوست تر دارند مردم سود را

سهل است اگر خال لبت سوزد به داغ غم دلم

از بهر حلوا می توان بردن جفای دود را

گوش ایاز از ناله بی طاقتان گردد گران

بر پشت پیلان گر نهی بار دل محمود را

گر آمدی عقد سر زلفت بدست من شبی

با او حسابی کردمی غمهای نا معدود را

وقتی ز عاشق ناکشی بود از تو یاران را گله

امروز راضی ساختی دل های ناخشنود را

گفتی کمال ار عاشقی پیش رخ من سوز جان

جز پیش آتش سوختن بویی نباشد عود را

شمارهٔ ۴۶

گر بری چون سر زلف این دل سودایی را

با پای بوس تو کشد این دل شیدایی را

من ازین در نروم زانکه بجانی نرسد

هیچ‌کاری به طلب عاشق هر جایی را

روی ننموده گرفتم که روی از بر ما

به کجا می‌بری این خوبی و زیبایی را

چه ورنها که کهن کرد به دفتر گل سرخ

تا بیاموخت ز رویت چمن‌آرایی را

خار مژگان منگر پای بنه بر سر چشم

که زیانی نرسد از مژه بینایی را

روی زاهد نکند آرزو این چشم نرم

میل خشکی نکند مردم دریایی را

در نگیرد دمت ای ناصح دانا به کمال

تا بر آتش ننهی دفتر دانایی را

شمارهٔ ۴۷

ما را به عشق می کند ارشاد پیر ما

داند که زاهدی نبود دلپذیر ما

دل جای مهر تست چه پنهان کنیم راز

چون روشن است پیش تو ما فی الضمیر ما

جان میدهیم تحفه به باد و نمی برد

خجلت برد مگر ز متاع حقیر ما

در حسن و حسن عهد نیابیم سالها

هم ما نظیر آن به و هم او نظیر ما

گفتم فرست ناوکی از کیش خویش گفت

ترسم که باز چشم بدوزی به تیر ما

تاراج عمر سهل بود گر کنی به وصل

مسکین نوازی دل و جان اسیر ما

دست کمال گیر که بی تو ز پا فتاد

کی رحمت تو در دو جهان دستگیر ما

شمارهٔ ۴۸

مست عشقم ز خرابات میارید مرا

تا ابد بر در میخانه گذارید مرا

باده پاک روان پیش من آرید دمی

آخر از پاکروان چند شمارید مرا

من که امروز ز تسبیح به استغفارم

پیش در صومعه مهجور مدارید مرا

دلم از زلف بتان سلسله دارد بر پای

تا که از حلقه رندان بدر آرید مرا

ز آبرو دست توان شستن و از نی نتوان

مگر آن روز که با خاک سپارید مرا

دیشب از میکده سرمست به دوشم بردند

اگر چنین هم به در دوست بدارید مرا

گر حریفانه باید به سر وقت کمال

شکر ناب میارید می آرید مرا

شمارهٔ ۴۹

مکش بر هر دلی تیر و مکش باز از حسد ما را

کزان مژگان ز صد ناوک صد ویک می رسد ما را

به هجران جنگها داریم بی زلف و دهان تو

از آن میم و دو دال امروز می باید مدد ما را

رقیبا چند چون آب از تو باشد پای من لرزان

 رها کن باغبان یک دم به پای سرو خود ما را

دل ما می کشد خطی که آمد جانب رویت

همیشه جانب روی نکو دل می کشد ما را

نمی خسبند مرغان چمن از ناله‌ام شبها

که بالا دست شد آه از غم آن سرو قد ما را

ز کویش بر کفن گردی اگر با خود توان بردن

دری از روضه بگشایند بر خاک لحد ما را

کمال این ریش را صورت نه بندد مرهم و درمان

چو این داغ از ازل آمد بسوزد تا ابد ما را

شمارهٔ ۵۰

یار بگزید بی وفایی را

رفت و ببرید آشنایی را

همه غمها جدا جدا بکشم

جز غم و غصه جدایی را

شنی لله مرا ز روی نکوست

من نکو می کنم گدایی را

خانه را گر نباشد از تو چراغ

چکند دیده روشنائی را

زاهد از شهر عشق رخت کشید

عقل بینید روستانی را

بر تو از دست نارسایی ماست

که گزیدیم پارسایی را

گفتمش خاک راه تست کمال

گفت بگذارخودستائی را

شمارهٔ ۵۱

آن رخ نبینم ار نبری زلف پر ز تاب

شب منقطع نگشته نبیند کس آفتاب

بر گوشه عذار تو مستیست خفته چشم

نزدیک صبح از پی آن می رود به خواب

دندان شانه می کشد آن چین زلف و بس

نامش خطا نبود که خواندیم مشک ناب

گفتی پس از هلاک تو دست از جفا کشم

ای عمر ناگزیر چرا می کنی شتاب

شوق رخ و لب تو ز دل خون چکاند خون

از آتش و نمک کند این گریه ها کباب

نقش درت همیشه به خون بر کشد سرشک

همچون محرزان که به سرخی کشند باب

خط های اشک بر ورق چهره کمال

گر آیدت به چشم روان خوانیش جواب

شمارهٔ ۵۲

با رخ آن مه به دعوی کی برآید آفتاب

کی نماید ذره هر جا رخ نماید آفتاب

سوختم از حسرت ای ابر افکن آنجا سایه‌ای

تا دگر بر خاک پایش رخ نساید آفتاب

تو رو ای دربان که من در سایه دیوار او

می نشینم منتظر چندانکه آید آفتاب

بعد از آن کان روی روشن آفتاب از دور دید

گر برو بندی در از روزن در آید آفتاب

آفتاب ار گویدت من با تو می مانم مرنج

چون به خود گرم است خود را می ستاید آفتاب

در سر زلفت گرفتست آفتاب از دیرباز

حلقه ای زان زلف بگشا تا گشاید آفتاب

می کشد بهر تو گفتم درد سر دایم کمال

گفت نشنیدی که دردسر فزاید آفتاب

شمارهٔ ۵۳

جانبِ ما خوب می‌آید. که می آید؟ حبیب

وز پی او زشت می‌آید. که می‌آید؟ رقیب

برنتابد جان ما دردسر هر کسی دگر

می‌نشیند درد او در دل تو برخیز ای طبیب

چون کشی خوان به پیش جگرخواران غم

این گدای کمترین را بیشتر فرما نصیب

رحمتی گر می‌کند چشم تو بر افتادگان

دُرّ اشک من یتیم است و من مسکین غریب

گر به محراب آیت نور رخت خواند امام

آتش افتد در درون منبر از او خطیب

دم به دم جانی به تن می‌آیدم چون وقت‌ها

باد طایب رها می‌آرد از زلف تو طیب

چیست این تیزی دنیا هر زمانت با کمال

پیش گل ای باغبان از خار بهتر عندلیب

شمارهٔ ۵۴

چو آفتاب نکند از رخ زمانه نقاب

بریز در قدح گوهرین عقیق مذاب

خروش ناله مستان به گوش او نرسید

و گرنه مردم چشمش کجا شدی در خواب

چو مطرب غم او چنگ زد به دامن من

ز گوشمال جفا ناله می کنم چو رباب

ز جیب پیرهن اندام نازنین بینش

چنانکه از تن شیشه قطره های گلاب

اگرچه ریختن خون به حکم شرع خطاست

بریز خون صراحی که هست عین صواب

بیا به جان و سر خود که دردمندان را

به مرهمی که توانی زمان زمان دریاب

مگر که در سر زلفین او وزید صبا

که می وزد ز گلستان نسیم عنبر ناب

ترا به چشمه حیوان چرا کنم تشییه

که هست تشنه لعل تو گوهر سیراب

کنون که جور فراق از تو بر کمال آمد

ز دست دیده فتادم چو کاسه بر سر آب

شمارهٔ ۵۵

حال درد خود محب هرگز نگوید با طبیب

سخت بیدردی بود نالیدن از درد حبیب

بوسه بر پای سگ کوی تو خواهم زد شبی

تا بشویم لب که بوسیدم به آن دست رقیب

ای که خواهی دادبخش غم به مسکینان خویش

چون منت مسکین ترم اول به من در آن نصیب

گفته بودی بر دلت خواهم زدن تیر دگر

بارب این دولت چه خوش بودی که بودی عنقریب

پیرهن شد چاک بر تن گلرخان باغ را

بس که از زلف تو پر کردند دامن ها ز طیب

سایه ای از ما غریبان ای عجب حیف آیدت

سروی و از سرو کوته همتی باشد غریب

بر سر آیی از هم آوازان به خوش گوئی کمال

گربر و جان در سر سروی کنی چون عندلیب

شمارهٔ ۵۶

دلم از شمع رخت در تب و تابست امشب

کارم از نرگس مست تو خرابست امشب

تن رنجور من از دست دل و دیده چو شمع

گاه در آتش و گه بر سر آبست امشب

زحمت خویش ببر از سرم ای مردم چشم

که میان من و او دیده حجابست امشب

ساقیا شمع به پیرامن مجلس بنشان

تا ندانند که ما را سر خوابست امشب

در دل شب اثر نور قمر پیدا نیست

مگر از زلف تو بر ماه نقابست امشب

چشم مست تو ندانیم به مستان ز چه روی

از سر عربده در عین عتابست امشب

دوست مهمان کمال است بیارید شراب

که دل دشمن ازین غصه کباب است امشب

شمارهٔ ۵۷

دل مقیم کوی جانانست و من اینجا غریب

چون کند بیچاره مسکین تن تنها غریب

آرزومند دیار خویشم و یاران خویش

در جهان تا چند گردم بی سر و بی‌پا غریب

چون تو در غربت نیفتادی چه دانی حال من

محنت غربت نداند هیچکس الا غریب

هرگز از روی کرم روزی نپرسیدی که چیست

حال زار مستمند مانده دور از ما غریب

چون درین دوران نمی افتد کسی بر حال خود

در چنین شهری که میبینی که افتد با غریب

در غریبی جان به سختی می دهد مسکین کمال

واغرییی واغریبی واغریبی واغریب

شمارهٔ ۵۸

دوش رسیدم به گوش از لب جانان خطاب

ای دل اگر عاشقی دیده بپوشان ز خواب

پیش خیالت که هیچ دور مباد از نظر

خواب چه باشد که نیست چشم جهان بین به خواب

بسکه لطیف است آن عارض نازک به رو

چونکه نظر می کنی می چکد از دیده آب

تا به صدارت نشست عشق تو در سینه ام

شد هوس آباد دل از ستم او خراب

در حق ما ای رقیب هرچه تو خواهی بگوی

نیست به همچون تویی به ز خموشی جواب

بی تو نباشد ثبات هستی ما را بلی

راه نگردد پدید تا نبود آفتاب

حاصل تقوی و زهد در سر رندی کمال

کردی و سر بر نکرد همچو حباب از سراب

شمارهٔ ۵۹

رفتم از دست من بی سر و پا را دریاب

پادشاهی ز سر لطف گدا را دریاب

بی گل وصل دل آزرده شد از خار فراق

بلبل خسته بی برگ و نوا را دریاب

بر درت دیر به دیری که روم گو به رقیب

که بیا عاشق دیرینه ما را دریاب

زیر لب این همه دشنام دعاگو چه کنی

لطف کن بوسی و مقصود دعا را دریاب

وعده وصل ترا گرچه وفا ممکن نیست

هم به آن وعده دل اهل وفا را دریاب

جان به لب میرسد از تشنگیم بیش مپای

ای لب تشنه ببوس آن کف پا را دریاب

دست بوسی گرت از دوست غم اوست کمال

مرحبا گو غم او را و بلا را دریاب

شمارهٔ ۶۰

عنبرست آن دام دل یا مشک ناب

یا ز سنبل پر گل سوری نقاب

یا ز شعر سبز بر به سایبان

یا حریر ست آن به گرد آفتاب

درج باقوت است یا آب حیات

یا نهان در لعل میگون در ناب

هر دم از لعل لب جان پرورت

میرود سرچشمه حیوان در آب

دارم از چشمت عجایب حالتی

من خراب مست و او مست خراب

دل ندارد بی لب لعلت طرب

بی نمک ذوقی نمی یابد کباب

طوطی طبع کمال از ذوق تو

می فشاند در سخن در خوشاب

شمارهٔ ۶۱

لعل درخشان نگر غیرت یاقوت ناب

لاله سیراب بین پسته سنبل نقاب

تا شود از زلف او حجت خوبی تمام

خط مسلسل کشید بر ورق آفتاب

ای گل ریحان تو سنبل بستان فروز

طره مهپوش تو سلسله مشک ناب

از عرق روی تست عارض گل قطره‌ای

چونکه ز شبنم فتد بر رخ نسرین گلاب

باد صبا در چمن وصف جمال تو کرد

شد به گلستان ز شرم لاله سیراب آب

قیمت گوهر شکست بر سر بازار حسن

لعل لبت چون نمود دانه در خوشاب

هست نشان رخت آیت خوبی درست

نیست به مشک ختا نسبت زلفت صواب

گر رود از هجر تو خون دل من رواست

چون نبود خون چکان بر سر آتش کباب

جور غمت بر کمال چونکه کمالی گرفت

ز آتش هجرش مدار روز و شب اندر عذاب

شمارهٔ ۶۲

مطلع انوار حسن است آن رخ چون آفتاب

مطلعی گفتم بدین خوبی که می گوید جواب

باتو چون زلفت چه خوش باشد شب آوردن به روز

کاشکی این دولت بیدار میدیدم به خواب

گو دل ریشم بجوئید آن در چشم از راه لطف

زانکه بر مستان بسی حق نمک دارد کباب

در میان دیده و دیدار جان افزای دوست

چند مانع میشوی بارب برافتی ای نقاب

چشمم ار خاک درت جوید فکن در دامنش

مردمان گویند نیکونی کن و افکن در آب

ای امام آن ابروان گر در نماز آری به چشم

بعد ازین محراب را چون چشم او بینی به خواب

گفتمش در عشق رویت فتونی دارد کمال

قصه پروانه فردا باز پرسند از چراغ

در چکان بعنی جوایی گونه بر وجه عتاب

گفت نی ای روشنی والله اعلم بالصواب

شمارهٔ ۶۳

من طلب کردم وصالت روز و شب

یافتم اینکه به حکم من طلب

حلقه قلعه گشای من قرع

بر دلم بگشاد درهای طرب

از مدینه شمع گیرید و چراغ

چند می آرید قندیل از حلب

کعبه جان را زد آتش عشق سوخت

در تب بن تن صد بولهب

یعنی از ما عشق آموزید عشق

چند خواندن بی ادب علم ادب

از کتاب عزنست این انتخاب

اگر اصولی داری اینک منتخب

در عجم فتح سخن کردی کمال

فاتح ابواب المعانی فی العرب

شمارهٔ ۶۴

آبی کجاست کآتش عشقم جگر بسوخت

وین برق جانگداز همه خشک و تر بسوخت

مرغ سپیده‌دم که خبر داد از توام

اکنون نمی‌دهد مگرش بال و پر بسوخت

باید که شمع را نرسد باد و آتشی

پروانه ضعیف چه باشد اگر بسوخت

بازم بسوخت آتش هجران نو جگر

دیدی چگونه سوخت به بادی دگر بسوخت

دوشم بگوشه نظری کردهای عزیز

نازک دل عزیز تو بر ما مگر بسوخت

گفتم که سوز آتش دل کم شود به اشک

این سوز کم نگشت از آن هم بتر بسوخت

می سوخت بار شیع گدازان و پس کمال

از شمع اندکی و ازو بیشتر بسوخت

شمارهٔ ۶۵

آنچه از خدای خواست دل بنده باز یافت

خود را به چشم مست تو در عین ناز یافت

از عشق خواه دولت باقی که در جهان

محمود هرچه بافت ز زلف ایاز یافت

آن بی قدم که در حرم عشق پی نبرد

آمد به دیدنت در دولت فراز یافت

هر کو گزید لعل تو آب حیات خورد

آنکو گرید قا نو عمر دراز یافت

چشم خوشت به گوشه محراب عاشقان

مستان خویش را همه اندر نماز یافت

میسوز دل کمال که کسی را فروغ نیست

رخسار شمع نور ز سوز و گداز یافت

شمارهٔ ۶۶

آن چشم نیمه مست جهانی خراب ساخت

دلها بسوخت تیمی و نیمی کباب ساخت

صیاد وار غمزة شوخش ز زلف و خال

بنهاد دام و دانه و خود را به خواب ساخت

شرمنده اند از رخ زیباش نو خطان

آری سیاه رو همه را آفتاب ساخت

از قند تا بساخت شراب آن لب لطیف

ما را نساخت شربت دیگر شراب ساخت

در حقه کرد و برد دهان تر از میان

آن لب مفرحی که ز یاقوت ناب ساخت

در کوی بار دیده گریان برای خویش

همچون حباب خانه به بالای آب ساخت

لب با کمال ده چو ز جان ناله برکشید

ساقی شراب دار که مطرب رباب ساخت

شمارهٔ ۶۷

آن چه رویست که حسن همه عالم با اوست

دل در آن کوی نه تنهاست که جان هم با اوست

دم عیسی که به رنجور شفا میبخشد

دم نقد از لب او جوی که این دم با اوست

خانه دل به خیال لب او دار شفاست

چند نالد دل مجروح که مرهم با اوست

دهنت گرچه که او خانم دلها دزدد

چون بخندد همه دانند که خانم با اوست

گو میارید به ما شادی بگریخته را

چه کنم شادی بی دوست که صد غم با اوست

صاحب درد ز طوفان بلا جان نبرد

نوح هرجا که رود دیده پر نم با اوست

روی زیبای تو در دیدهٔ گریان کمال

کعبه حسن و جمالست که زمزم با اوست

شمارهٔ ۶۸

آن چه مروی است چه خوش رفتاری است

آن چه طوطی چه شکر گفتاری است

آن چه شوخی و چه شهر آشوبی

آن چه باری و چه خوش عیاری است

دل ما داشته در زلف نگاه

بنگریدش که چه خوش دلداری است

پیش چشمش لب شیرین گویی

شربتی در نظر بیماری است

عشق شیرین دهنان سهل مگیر

کار فرهاد نه آسان کاری است

سر سودای تو تنها نه مراست

هر دلی را به غمت بازاری است

بر رخت آن همه داغ از خط و خال

درد دل سوخته افگاری است

نسیه و نقد کمال از تو همین

سهم اشکی و زر رخساری است

نقد درویش اگر بی درمی است

بنده در بی درمی دیناری است

شمارهٔ ۶۹

آن رخ از مه خجسته فال تراست

لب ز کوثر بی زلال تر است

زان سر زلف چون پر طاوس

مرغ جانم شکسته بال نر است

ازو کی رسد به دانه خال

که ز موری ضعیف حال تر است

سر سودائیان به خاک رهش

از سر زلف پایمال تر است

صبر در دل مرا و رحم او را

هر دو از یکدیگر محال تر است

نقش چین گرچه دلکش است کمال

نقش کلک تر پر خیال تر است

شمارهٔ ۷۰

آن سرو که آمد بر ما از چمن کیست

وان غنچه که دلها شد ازو خون دهن کیست

آن میوه که از باغ بهشت است درختش

کار نزدیک دهن آمده سیب ذقن کیست

چون طلعت خورشید که پوشید غبارش

زیر خط ریحان رخ چون باسمن کیست

در دامن گل چاک فتادست ز هر سو

ای باد صبا بوی تو از پیرهن کیست

در جامه که باشد ببر از آب شود تر

آن آب کزو جامه نشد تر بدن کیست

آن خرقه که از دست تو صد پاره نباشد

در صومعه از گوشه نشینان بتن کیست

احسنت کمال این نه غزل آب حیات است

امروز بدین لطف و روانی سخن کیست

شمارهٔ ۷۱

آن شوخ که رفت از بر ما باز کجا رفت

دور از نظر اهل وفا باز کجا رفت

جان تازه کنان بر سر بالین ضعیفان

نا آمده چون باد صبا باز کجا رفت

درد دل رنجور مرا زان لب جانبخش

تا راده بشارت به شفا باز کجا رفت

آن شاه کزو خانه دل شاه نشین بود

از کلبه احزان گدا باز کجا رفت

شهباز صفت کرد بسی صید دل و باز

بگرت به ترک همه تا باز کجا رفت

دل رفت به بوی تو ز مسجد به خرابات

بیچاره نظر کن ز کجا باز کجا رفت

هم میکده هم صومعه خالی ز کمال است

تا اثر تو بزاری و دعا باز کجا رفت

شمارهٔ ۷۲

آن گل نو از کدامین بوستان برخاسته است

کز نسیم او ز هر سو بوی جان برخاسته است

عندالیان تا حکایت کرده زان بالا بلند

از درون سرو فریاد و فغان برخاسته است

گرد لب خال وخط او سینه ها از بسکه سوخت

دودها اینک ز جان عاشقان برخاسته است

گرد مشک است آن نشسته گرد رویش خط سبز

ظاهرا این گرد هم زان بوستان برخاسته است

ناله بالانشین از درد ننشیند فرو

بر سر صدری که این بنشیند آن برخاسته است

نقش هستی بر میان دوست نتوانیم بست

با وجودش نام هستی از میان برخاسته است

هر کسی گوید ز سر برخاست در عشقش کمال

سر چه باشد از سر جان و جهان برخاسته است

شمارهٔ ۷۳

آن نور دیده یک نظر از من دریغ داشت

تیری ز غمزه بر جگر از من دریغ داشت

میشد نکو به زخم دگر زخم سینه ام

دردا که مرهم دگر از من دریغ داشت

او دانه درست و منش مشتری دریغ کرد

کان در رقیب بد گهر از من دریغ داشت

روشن نگشت شانه چشمم به صد چراغ

تا خاک کوی و کرد در از من دریغ داشت

از خاک پاش بود خیر باد صبح را

سردی نگر که این خبر از من دریغ داشت

وصل خود ار چه داشت ز کم طالبان دریغ

طالع نگر که بیشتر از من دریغ داشت

نام کمال طوطی شیرین سخن نهاد

وین طرفه کان دو لب شکر از من دریغ داشت

شمارهٔ ۷۴

آه که از حال من یب ندانست

مردم و درد دلم طبیب ندانست

گل مگر این بی وفانی از پی آن کرد

کز دل مجروح عندلیب ندانست

عقل ز هر کسی که ماجرای تو پرسید

هیچ کس این قصه عجیب ندانست

تا دل آواره در کمند تو افتاد

هیچ کس احوال آن غریب ندانست

خلق چه داند مراد خاطر ما را

کام محبان بجز حبیب ندانست

دوش بر آن در چه عیشها که نمودم

با سگ کویش که آن رقیب ندانست

هم به مرادی رسد کمال که کس را

از کرم دوست بی نصیب ندانست

شمارهٔ ۷۵

از آن لب شنیدن حکایت خوش است

سخن های شیرین به غایت خوش است

به ابرو رخش آیت حسن خواند

که خواندن به محراب آیت خوش است

نیاید ز تو خوب جور و ستم

که از خوب لطف و عنایت خوش است

سر کوی تو خوشتر است از بهشت

زهر روستائی ولایت خوش است

به رویت نگویم ز آغوش و بوس

که اینها بوجه کنایت خوش است

به دور رخ خوب خوش بگذران

که دوران گل بینهایت خوش است

روایت ازو کن نه از گل کمال

کزان صد ورق این روایت خوش است

شمارهٔ ۷۶

از پیش من آن شوخ چه تعجیل کنان رفت

دل نعره بر آورد که جان رفت و روان رفت

گر خامه براند گذری پهلو نامش

در نامه نویسید که سر رفت و روان رفت

پروانه که مرد از غم روئی به سر خاک

شمعش مفروزید که با سوز نهان رفت

از دید. گر از سودن پایش نرود نور

سودی نکند دیده که نورش به زبان رفت

هر جا خبر خاک کف پای تو گفتند

دامن بگرفت اشک به دندان و روان رفت

بوی تو رساندند ز یوسف به زلیخا

این نعره زنان آمد و آن جامه دران رفت

جز مهر تو نگزید کمال از همه عالم

آن روز که از جان و جهان دست نشان رفت

شمارهٔ ۷۷

از حال دل به دوست نه امکان گفتن است

بر شمع سوز سینه پروانه روشن است

از من بگو به مدعی ای یار آشنای

من فارغم ز قصد تو چون دوست با من است

آن را که دل سوی جم می کشد چو جام

بر سر نوشته اند که خونش به گردن است

جان نگذرد ز کوی نو کان عندلیب غیب

مرغی است کش خطیره قدسی نشیمن است

عاشق شکسته پاش نه در پیش نست و بس

هر جا رود چو زلف تو مسکین فروتن است

ای دل چو بشنوی سخن وصل از آن دهن

باور مکن که آن سخن نامعین است

نام کمال رفت به پاکیزه دامنی

تا در غمت به خون دل آلوده دامن است

شمارهٔ ۷۸

از گریه مرا خانه چشم آب گرفته است

وز نه ما چشم ترا خواب گرفته است

دارد گرمی زلف تو پیوسته بر ابرو

گونی دلت از صحبت احباب گرفته است

از بار گهر گرچه بناگوش تو آزرد

صد گوش به عذرش در سیراب گرفته است

با طلعت تو شمع چه حاجت شب ما را

چون روشنی از پرتو مهتاب گرفته است

چون عابد پر حیله به صد مکر و فن آن چشم

پوشیده به گوشه محراب گرفته است

زاهد که بجز روزه و کنجی نگرفتی

با یاد لبت جام میناب گرفته است

بفرست کمال این غزل تر سوی تبریز

چون سیل سرشکت ره سرخاب گرفته است

شمارهٔ ۷۹

از گلستان رخت حسن بتان یک ورق است

حالیا از ورق عشق تو اینم سبق است

حسن گل کم شد و مشتاقی بلبل هم کاست

عشق من برنوجوحسنت به همان یک نسق است

تا چرا در شب هجران توأم زنده هنوز

تن رنجور من از خجلت آن در عرق است

اتفاق تو گر این است که خونم ریزی

هرچه رأی نو دل و دیده بر آن متفق است

عقل باطل شمرد چشم تو هر خون که کند

غالبا بی خبر از نکتة العین حق است

خواهد از شوق حدیث تو قلم سوخت کمال

در قلم خود سختی نیست سخن در ورق است

شمارهٔ ۸۰

امشب ز خیالش سر ما خواب دگر داشت

وز عارض او چشم ترم آب دگر داشت

رخسارة ساقی و لب جام و رخ شمع

هریک از فروغ رخ او تاب دگر داشت

مهتاب شد از روزنه و تیره نشد چشم

کین خانه ازو پرتو مهتاب دگر داشت

هرجا دل سودا زدهای بود کشان کرد

زلفش که به هر سلسله قلاب دگر داشت

در حسرت عناب لب او دل رنجور

از خون جگر شربت عناب دگر داشت

تا به این گربه بدان گوش رسانند

بر هر مژه چشمم در سیراب دگر داشت

دوشینه کمال از می میخانه ننوشید

کز شوق لبش ذوق می ناب دگر داشت

شمارهٔ ۸۱

ای ابتدای دردت هر درد را نهایت

عشق ترا نه آخر شوق ترا نه غایت

ذوق عذاب تا کی بیگانه را چشانی

از رحمت تو ما را هست این قدر شکایت

در ماجرای عشقت علم و عمل نگنجد

آنجا که قصه تست چه جای این حکایت

در پیش دانش تو چون طفل راه نادان

پیران با کرامت مردان با ولایت

کنه تو نی نبی را معلوم و نی ولی را

معلوم این قدر شد از جبرئیل و آیت

گر دفتر حدیثم پرخون دل نبودی

این گفته ها نکردی در هر دلی سرایت

دانی کمال چون رست از تیره روزگاران

سر بر زد آفتابی از مشرق عنایت

شمارهٔ ۸۲

ای از تو بانواع مرا چشم رعایت

آری نظری کن به من از عین عنایت

یکبار به تصریح مرا بنده خود خوان

زیرا که همه کس نکند فهم کنایت

گفتی که عتابی کنم و ناز، دگر بار

گفتم نکنی تا نکنم حمل شکایت

دلبستگی زلف تو نگذاشت و گرنه

را میرفتم ازین شهر ولایت به ولایت

صد چاره برانگیختم و جهد نمودم

تا دامن قربت بکف آرم به کفایت

هیهات که آن فکر خطا بود که کردم

این کار میسر نشود جز به هدایت

اغیار چه دانند که با جانب بارم

باری به چه حد است و ارادت به چه غایت

چون واقف اسرار دل دلشدگانی

پیغام چه حاجت چه ضرورت به حکایت

از نمد بداندیش میندیش کمالا

دشمن چه نواند چو کند دوست حمایت

شمارهٔ ۸۳

ای به جان عاشقان خریدارت

غمزها نیز کرده بازارت

گر کنی قصد کشتن یاران

در چنین کارها منم بارت

تا تو آرام جان ز ما رفتی

رفت آرام جان ز رفتارت

نیم کشته شدم به یک دیدن

کاشکی دیدمی دگر بارت

جان شیرین تو منم گفتی

جان شیرین فدای گفتارت

چشم بیمار بر عیادت تست

نظری کن به چشم بیمارت

بر نگیرد سر از در تو کمال

گر بمیرد به پای دیوارت

شمارهٔ ۸۴

ای روی دردمندان بر خاک آستانت

از آب و خاک زآن سو غوغای عاشقانت

عرش‌آشیان همائی ما جمله سایه تو

با این صفت چه دانند این مشت استخوانت

ذرات کون یک یک در ممکنات عالم

جستند و یافت برتر از کون و از مکانت

غیرت به پست و بالا پنهان نبود و پیدا

غیرت ندانم از چه می‌داشتی نهانت

زین پیش عقل و دانش دادی ز خود نشانم

گم کرده‌ام نشان‌ها تا یافتم نشانت

در بر رخم چه بندی چون رفته‌ام به بامت

روی از چه بازپوشی چون دیده‌ام عیانت

درّی ز کنز مخفی دارد کمال با خود

گر گوش داری این درد آید به گوش جانت

دی می‌شدی خرامان چون سرو و عقل می‌گفت

خوش می‌روی به تنها تن‌ها فدای جانت

شمارهٔ ۸۵

ای ز صد گلبرگ نازکتر تنت

بر تو لرزانتر گل از پیراهنت

از صبا چندان نشد بوی تو فاش

پیرهن کرد این خطا در گردنت کار

خاک پایت حق و ملک دیده هاست

اور چند پوشد حق مردم دامنت

خط چه حاجت حجت حسن ترا

روی چون مه بی دلیل روشنت

خرمن مشک است زلفت گرد ماه

خال مشکین دانه ای از خرمنت

جان به تن می آید و دل می رود

از خرامان آمدن وز رفتنت

عقل و دین می خواست چشمت از کمال

هر دو بردی چیست دیگر با منت

شمارهٔ ۸۶

ای ز نوش شکرستان لبت رسته نبات

تشنهٔ پستهٔ شکر‌شکنت آب حیات

سرو هرچند که دارد به چمن زیبایی

راستی نیستش این قامت شیرین حرکات

خورده‌ام شربت هجرت به تمنّا‌ی وصال

داده‌ام عمر گرانمایه به امید وفات

مرغ دل باز چنان صید سر زلف تو شد

که‌ش ازین دام نباشد دگر امید نجات

هرکه بیند رخ زیبای تو خواند تکبیر

هرکه بیند قد و بالای تو گوید صلوات

به جفای تو اگر کشته شوم سهل مگیر

کشتهٔ تیغ تو باشند رفع الدرجات

رخ تو بدر منیر‌ست عیان از شب تار

لعل تو چشمهٔ خضر‌ست نهان در ظلمات

ار نیست در دیدهٔ من نقش دهانت چه خیال‌؟

هیچ کس دید به‌هم چشمهٔ حیوان و فرات

باز بر بیدق دل اسب غمت پیل انداخت

هم خوش است ار نظری هست به آن‌رخ سوی مات

نتواند که کند وصف جمال تو کمال

زانکه هست آیینه حسن تو بیرون ز صفات

شمارهٔ ۸۷

ای گله گوشه حسن آمده بر فرق تو راست

سرو را نیست چنین قامت رعنا که تو راست

سنبل زلف تو مشاطة گلبرگ تر است

لاله روی نر آرایش بستان صفاست

جعد بر حسن خطت نافه مشک ختن است

طاق ابروی خوشت قبله خوبان ختاست

تا کسی منکر خورشید جمالت نشود

خط شبرنگ تو بر محضر دعویش گواست

یا مگر شیفته سرو سهی قامت تست

که بر آهنگ نوا زد همه در پرده راست

خبر وصل تو از باد صبا می پرسم

زآنکه ما را طمع وصل تو از باد صباست

ساقی جرعة عشقت به کمال است مدام

گرچه از میکده وصل تو پیوسته جداست

شمارهٔ ۸۸

ای که از زلف توخون در جگر مشک ختاست

روی زیبای تو آنینه الطاف خداست

ماه را روشنی از روی تو میباید جست

سرو را راستی از قد تر می باید خواست

مهر رخسار تو سوزیست که درجان من است

خط سبز تو غباریست که در خاطر ماست

گر تو ای سرو خرامان ننشینی از پای

ای بسا فتنه که از قد تو بر خواهد خواست

همچو لاله دل من سوخته خون جگرست

که چرا سنبل گیسوی تو در دست صباست

همچو صبع از اثر مهر رخت جان بدهد

هر که را در ره عشق تو دم از صدق وصفاست

آنچنان زار و نزارست ز سوز تو کمال

که چو ماه نو از ابروی تو انگشت نماست

شمارهٔ ۸۹

اینچنین صورت مطبوع ز جان نتوان ساخت

سخن ساخته شیرین تر از این نتوان ساخت

آن دو ابروی مقوس دو کمانند بلند

که قلم را زنی قند زبان نتوان ساخت

گفتم آن غمزة شوخ از چه ز ابروست فرو

ورنه صد سال به فکر این سخنان نتوان ساخت

بت تو نیست او را دهن اما سختی ساخته اند

گر توان ساخت چو قد تو روان نتوان ساخت

حیفم آید به قلم نام لبت برد دریغ

که به صد قرن از آن طرفه کمان نتوان ساخت

در سخن لطف الهی به تو باراست کمال

گفت بالاتر از استاد دکان نتوان ساخت

ان ساختن و ساختن از سنگ دلش

سخت تر از دل بی رحم بتان نتوان ساخت

شمارهٔ ۹۰

اینچنین مشک در همه چین نیست

این همه عطر در ریاحین نیست

این سخن شمه ای است ز آن سر زلف

گرچه فکری درازتر زین نیست

گر بگویم به ماه میمانی

ماه را خط و خال مشکین نیست

اگرت سرو بوستان خوانم

بر سر سرو سبب سیمین نیست

با خیال تو خواب را شب هجر

جای در دیده جهانبین نیست

رأی بالین نمی کند بر من

سر عاشق برای بالین نیست

میوه ای کز خجند می آرند

اینچنین آبدار و شیرین نیست

آفرین بر عبارت تو کمال

خود ترا احتیاج تحسین نیست

شمارهٔ ۹۱

این چه خبر جستن و پرسیدن است

این طلب کیست چه پرسیدن است

بر سر آن کوی چه کردید گم

بافت نشد این چه خروشیدن است

داغ که دارید چه سوزست و آه

زخم که خوردید چه نالیدن است

عشق نه در سینه چه غوغاست این

هیچ نه در دیگ چه جوشیدن است

آنیته خواندید شما ماه را

نیست چنین این همه رو دیدن است

وصل میر نشود جز به قطع

قطع نخست از همه ببریدن است

رهبر این رو طلبید از کمال

بی رهه ها ، این چه دوانیدن است

شمارهٔ ۹۲

این چه سرو قد چه رفتارست

این چه شیرین به این چه گفتارست

این چه حال این چه عارض زیباست

این چه خط این چه حسن رخسارت

این چه موی است این چه زلف دراز

چه دلبند و این چه دلدارست

این چه همدم چه همنشین چه قرین

این چه مونس چه جان چه غمخوارست

این چه این چه طره است و این چه شب چه کمند

این چه دل دزد و این چه طرارست

چشم است و این چه لب چه شک

این چه دارو و این چه بیمارست

ر این چه حسن است و این جمال و کمال

ا این چه خوش بلبل این چه گلزارست

شمارهٔ ۹۳

این میوه شیرین مگر از باغ بهشت است

وین حور بهشت از شکر ناب سرشته است

در باغ بهشت این قد و رخسار ندیدند

این سرو که بنشانده و این لاله که کشته است

ما روضه نخواهیم که هرجا چو تو حوری است

سوگند به خاک سر کویت که بهشت است

اینجا سخن سرو نگوئیم که پست است

و آنجا صفت ماه نخوانیم که زشت است

خطی که لبت در قلم آورد چو یاقوت

انصاف توان داد که یاقوت نوشته است

خشت در خود بر سر عاشق مزن ای دوست

ما را ز سر خویش چه غم حیف ز خشت است

از حرفه ئلت دید کمال آن مه و می گفت

این رشته باریک درین خرقه که رشته است

شمارهٔ ۹۴

با چشم من این اشک روان را چه فتادست

با جان من این سوز نهان را چه فتادست

گر خون رود از دل که کبابست عجب نیست

این دیده خونابه چکان را چه فتادست

اگر تن به تب هجر به پا بسته چو شمع است

با سوختن این رشته جان را چه فتادست

از پای گر افتم من دور از تو به راهم

آن گیسوی در پای کشان را چه فتادست

چشم از هوس دیدنت افتاده برونست

با روی تو چشم نگران را چه فتادست

دی راند مگس از من بی طاقت و می گفت

گرد پشه این مگان را چه فتادست

در جان کمال آمد و افکند صد آشوب

یارب به من آن شوخ جهان را چه فتادست

شمارهٔ ۹۵

بازآ که در فراق تو جانم صبور نیست

بازآ که بی حضور تو دل را حضور نیست

چشمم کز آفتاب رخت نور می گرفت

پر شد چنان ز خون که در او جای نور نیست

بیمار درد عشق تو نزدیک حالتی ست

یکبار اگر بپرسی اش از کار دور نیست

ما را هوای کوی تو و شوق روی تست

فکر نعیم و جنت و سودای حور نیست

آنکس که ذوق دردی درد نو بافته ست

جویای جوی شیر و شراب طهور نیست

گر دیگران از دوست توانند صبر کرد

باری کمال یکدم از ایشان صبور نیست

شمارهٔ ۹۶

باز آتشی به سینه رسیدن گرفته است

خون از دل کباب چکیدن گرفته است

هر کس کشید بر در دلبر متاع خویش

دل نیزه آه و ناله کشیدن گرفته است

دانم شنیده ای که گذشته است از آسمان

آهم که گوش ماه شنیدن گرفته است

ما در تو چون رسیم چو رفتی به صد شتاب

کی عمر رفته کس به دویدن گرفته است

گونی خط و رخ تو ز باران اشک ما

گلها شکفته سبزه دمیدن گرفته است

صد چا سر بریده فتادست بر زمین

مشاطه زلف تو چو بریدن گرفته است

زلف خمیده چند نهی در نظر کمال

دیوار عمر بین که خمیدن گرفته است

شمارهٔ ۹۷

بازم بناز کشتی صد جان فدای نازت

من زنده تر از آنم گر رغبت است بازت

تند آمدی که داند با کیست این عنایت

بازت پنهان شدی که بأبد کز کیست احترازت

واقف نه از تو یک تن از ساکنان کویت

گه نه از تو یک دل از محرمان رازت

آن خرقه پوش طالب وان دردنوش غالب

آن جسته در نمازت وین هم به صد نیازت

روشن چراغ دولت با ماه دلفروزت

سرسبز شاخ عشرت از سرو سرفرازت

ای مطرب خوش الحان امشب بمال بر چنگ

طلقی، و گرنه سوزد سوز نهفته سازت

پیش تو هر که آمد بویش کمال روزی

بگریخت زود چون دود از سوز جانگدازت

شمارهٔ ۹۸

باز عقلم برد از سر کاکل مشکین دوست

بست بر دل بند دیگر کا کل مشکین دوست

در دلاویژی و دلبندی سر یک موی نیست

از کمند زلف کمتر کاکل مشکین دوست

گر نه شمشادست کز باد صبا در تاب رفت

از چه پیچد بر صنوبر کاکل مشکین دوست

چون قبای غنچه و پیراهن گل بر تنش

کرده پوششها معطر کاکل مشکین دوست

همچو خونریزی که از قتل خطا گردد خجل

شد ز خون عاشقان ثر کاکل مشکین دوست

تا بود عمر درازش می کند گم شانه را

در میان مشک و عنبر کا کل مشکین دوست

نیست لعلی و دری زین گفته نازکتر کمال

گر بیندی زیوری بر کاکل مشکین دوست

شمارهٔ ۹۹

به چین زلف تو کان رشک صورت چین است

ز وقت شیر مزیدن لب تو شیرین است

دمی ز دیده پرخون نمی‌شوی بیرون

بدان سبب که تو طفلی و خانه رنگین است

دگر فوس کنانم مگو که زان توام

که سوختم ز دروغ تو راستی این است

از مهر کرد و وفا توبه آن دل سنگین

چگونه توبهٔ او بشکنم که سنگین است

به درد و غم چه نهی مستم ز نو ستمی

کرم نمای که آن لطف‌های دیرین است

برم سر از تن و بر آستانت اندازم

گرش به خواب ببینم که میل بالین است

برای وصل تو خواند کمال ورد و دعا

شنیده که دعاها برای آمین است

شمارهٔ ۱۰۰

به خوبان مهر ورزیدن چه کارست

رخش بین ور نه به دیدن چه کارست

به یاد لعل دلبر خون دل نوش

شراب لعل نوشیدن چه کارست

به مهر بوسه از جان قطع کن قطع

به تیغی دست ببریدن چه کارست

گر آرد جان به لب عاشق درین کار

لب معشوق بوسیدن چه کارست

سماع آسان بود بر صوفی گرم

چوآنش نیست جوشیدن چه کارست

به دامن عیب رندان پوش زاهد

لباس زهد پوشیدن چه کارست

کمال از هر دو عالم روی در پیچ

به سر دستار پیچیدن چه کارست

شمارهٔ ۱۰۱

بر دو رخ من در جوی خون که روانست

از تو مرا سرخ رونی در جهان است

نیست کسی در پناه عشق تو ما را

درد تو با جان و دل وظیفه رسان است

روز و شبم سوز وکش چو شمع که عاشق

سوخته این مراد و کشته آن است

بر قدمش سر همی نه ای دل و میرو

تا نکنی پی غلط که راه همان است

جز غم روی نو بر دلم ز ضعیفی

ا گر همه برگ گل است بار گران است

دیده بر آن پای سودنم نگذارند

باری ازین سود دوست را چه زیان است

کیست کمال این که با تو در سخن آید

جنس سخن های تونه حد زبان است

شمارهٔ ۱۰۲

بر لب لعل خط سبز ترا پیروزی است

بر زنخدان چو به خال را بهروزی است

کرد روشن همه آفاق تجلی رخت

عادت طلعت خورشید جهان افروزی است

همه عالم به تماشای تو شادند آری

نومه عیدی و روی تو گل نوروزی است

دل بیچاره همیشه ز تو صد پاره چراست

تیر مژگان نرا قاعده چون دلدوزی است

روزی دل ز ازل زلف دوتای تو فتاد

دل بیچاره نظر کن چه پریشان روزی است

بر سر تربتم آنی و نیفشانی اشک

شمع را بر من خاکی به ازین دلسوزی است

سر ز قیدت نکشد با تو چو آموخت کمال

مرغ مألوف گرفتار ز دست آموزی است

شمارهٔ ۱۰۳

به کویت دل غلام خانه زادست

چو سر بر در نهد مقبل نهادست

رقیب آزادگان را معتقد نیست

که نادرویش اندک اعتقادست

زند لافی به آن رخ ماه شب گرد

نداند کز پیاده رخ زیادست

گر از روی زمین روید غم و درد

دل عاشق به روی دوست شادست

نه تنها دل در آن کویست مسکین

که هرجا هست مسکین نامرادست

فراموشت کنم گفتی بزودی

مرا از دیر باز این نکته بادست

کمال از وعده وصلت بتر سوخت

که جانش آتش و عهد تو بادست

شمارهٔ ۱۰۴

به مکر و حیله برای دسترس چه امکان است

که همچو سرو بلندش هزار دستان است

درون پرده رخ او هزار سینه بسوخت

نعوذ بالله از آن آتشی که پنهان است

بر آستان نو تنها نه اشک غلطف و بس

به خون و خاک سرو دیده نیز غلطان است

ز گریه بر سر مردم یقین که خانه چشم

فرو رود شب هجران ز بس که باران است

اگر شکست ز نیرت به دیده پیکانی

نهاده دیده دیگر برای تاوان است

چو از لب تو حدیثی به گوش جان برسید

دلم ز دست برفت و حدیث بر جان است

ز شوق روی تو ذوقی است در حدیث کمال

چو عندلیب که از شوق گل خوش الحان است

شمارهٔ ۱۰۵

بنفشه دسته بر ارغوان است

گرت بر لاله سنبل سایه بان است

لب است آن یا عقیق آن درج یاقوت

که در وی لؤلؤ لالا نهان است

هلات ابروی و خورشید طلعت

عذارت ماه و قد سرو روان است

دلم زلف پریشانت چو بربود

مرا آشفتگی کار از آن است

میان و موی تو فرقی ندارد

که میداند که آن موی این میان است

بتا هر دم مکن قصد روانم

اگرچه حکم تو بر من روان است

مجری از من جدائی ای دلارام

که دیدارت مرا آرام جان است

نیم از غمزهات ایمن زمانی

چو چشمت فتنه آخر زمان است

کمال از شوق لعل شکربنت

بغایت طوطی شیرین زبان است

شمارهٔ ۱۰۶

بنیاد وجودم ز تو ای دوست خراب است

وین کار خرابی همه از حب شراب است

جانم به عذاب است ز مخموری دوشین

ساقی قدحی ده که در آن عین ثواب است

چون میگذرد عمر سبک رطل گران ده

وین چرخ گران از پی ما چون به شتاب است

زاهد که شود غره به زهدی که ندارد

آن زهد فریبنده او نقش سراب است

وانکس که بود عاشق و بی باک و قلندر

مقصود حقیقیش ز می رفع حجاب است

ای پیر اگر عهد نو در عشق شکستیم

مشکن دل احباب که این عین شباب است

ای خفته بیدرد نبینی که همه شب

مائیم نظر باز و ترا دیده به خواب است

گویند که نقصان کمال است که دایم

جویای شراب است و کباب است و رباب است

شمارهٔ ۱۰۷

بی تو مرا چشم جهان‌بین تر است

چهره به خون دل غمگین تر است

در تب هجر تو لب و چشم من

یک دو دم آن خشک و دمی این تر است

هیچ شبی بر سر بستر مرا

دیده نخسبید که بالین تر است

لشکری عشق ترا ز آب چشم

اسب تر و جامه تر و زین تر است

طفلی و آید ز تو شوخی ملیح

زانک ز شیرت لب شیرین تر است

هر که خجل شد به عرق تر شود

پیش رخت زان گل رنگین تر است

در صفت خال و خط او کمال

دم به دم انفاس تو مشکین تر است

شمارهٔ ۱۰۸

بی تو از دردم آرمیدن نیست

وز توأم طاقت بریدن نیست

گر تو شمشیر میکشی ما را

زهرة آه بر کشیدن نیست

آه ما با نو کی رسد کانجا

باد را ممکن رسیدن نیست

بار در پیش چشم تست ای اشک

حاجت هر طرف دویدن نیست

خواستم بوسه از آن دهان نشنید

رسم خردان سخن شنیدن نیست

گفتمش از دهانت ای بت چین

چین در ابرو فکند و گفت کمال

شمارهٔ ۱۰۹

بی توقف من از این شهر به در خواهم رفت

ر بی تردد ز پی بار به سر خواهم رفت

بارها بار گران بر دل و جان بر کف دست

رفته ام از پی مقصود و دگر خواهم رفت

ای عزیزان که ندارید سر همراهی

به اجازت که هم اکنون به سفر خواهم رفت

با وجود تن بیمار و گرانباری عشق

صبحدم در عقب باد سحر خواهم رفت

تا کنم دیده غمدیده به رویش روشن

پیش آن شمع دل اهل نظر خواهم رفت

بوی جمعیت از آن راهگذر می آید

من بدان بوی بر آن راهگذر خواهم رفت

ناز مین بوس در شاه جهان دریابم

اندر این ره چو فلک زیر و زبر خواهم رفت

شمارهٔ ۱۱۰

بیخدمت تو کس به جهان عزتی نیافت

شاهی که چاکر نو نشد حرمتی نیافت

در نامه سعادت خود دردمند عشق

بیداغ محنتی رقم دولتی نیافت

تا غم نخورد و درد نیفزود قدر مرد

تا لعل خون نکرد جگر نیمنی نیافت

دل زان لب و دهان نتوانست برد جان

بودش مجال تنگ مگر فرصتی نیافت

بی خنده تو کان نمک خوان رحمت است

جان از نعیم هر دو جهان لذتی نیافت

پشمینه پوش خرقة سالوس تا نسوخت

از جامه خانه کرمت خلعتی نیافت

چندانکه باز جست در اعمال خود کمال

مقبول تر ز ترک ریا طاعتی نیافت

شمارهٔ ۱۱۱

بی درد دلی لذت درمان نتوان یافت

تاجان ندهی صحبت جانان نتوان یافت

هر دل نبود جای غم عشق تو کان غم

گنجیست که جز در دل ویران نتوان یافت

در دامن خاری بنشینیم چو گل نیست

با درد بسازیم چو درمان نتوان یافت

تا چشم تو جادو بود و خشم نو کافر

در روی زمین هیچ مسلمان نتوان یافت

جان پروریی کز لب دلجوی تو دیدم

انصاف که در چشمه حیوان نتوان یافت

با گرم روی واقف این راه چه خوش گفت

آهسته که این راه پر آسان نتوان یافت

در بند میان از دل و جان بندگی اش

بی قرب شرف تربت سلطان نتوان یافت

را برخیز کمالا تو که آن کعبه مقصود

بی آنکه کنی قطع بیابان نتوان یافت

شمارهٔ ۱۱۲

ما بی به روی تو آهم ز ثریا بگذشت

بسیاری دیده دریا شد و هر قطره ز دریا بگذشت

گرچه در مجمع دل درد بود صدرنشین

ناله چون برتر ازو بود به بالا بگذشت

گر صبا آمد و بوی تو ز ما داشت دریغ

شاکریم از تو به هر حال که بر ما بگذشت

چمن جان مرا غنچه شادی بشکفت

تا خیال دهنت در دل شیدا بگذشت

سرو می خواست به پابوس تو آید چون آب

لیکن از جو نتوانست به یک پا بگذشت

بی که فرمودم از آن لب دل خود را پرهیز

صوفی ما نتوانست ز حلوا بگذشت

ای که گفتی ببرم نه تو پیش طبیب

در این رنج که کارم ز مداوا بگذشت

دی بر آن خاک در از جان رمقی داشت کمال

جعل الجنة مثواه همانجا بگذشت

شمارهٔ ۱۱۳

پای بوس چون منی حیف است گفتی بر زبانت

زاهد کم خواره میشد دم به دم باریکتر زین

نیک گفتی نیک پیش تا ببوسم آن دهانت

گر دل او گه گهی می رفت در فکر میانت

زآن میان و زآن دهان پرسد دلم سر بقین را

بی نشان از بینشانان زودتر باید نشانت

چون بشیر از لیلة المعراج زلفت بر گذشتم

در میان قاب قوسینش نکندست ابروانت

سر بر آن در میزنم باشد در آری سر به بیرون

این همه تصدیع از آن آورده ام بر آستانت

گفتمش یک شب مجالم ده چوشمع آن لب گزیدن

گفت تو گرمی مخور کین انگبین دارد زبانت

با خیالش تا سخن راندی کمال از شوق اشکت

می چکد درهای گوناگون ز لفظ درفشانت

شمارهٔ ۱۱۴

تا خیالت را دلمه منزلگه است

از مه تو منزل من پر مه است

گر لبت بوسم ز بسمل چاره نیست

کافتتاح ملح از بسم الله است

یک شبی با ما نشین کز دور عمر

یک شبی ماندست و آن هم کوته است

محنت هجر تو ساعت ساعت است

دولت وصل تو ناگه ناگه است

تا چه گونی حاضرم و مستمع

چاکران را گوش بر حکم شه است

من به دزدی گیرم آن چاه ذقن

کانکه عقل کل ببردست آن چه است

ریختی بر هر رهی خون کمال

تا نگویند این چه خون بیره است

شمارهٔ ۱۱۵

ترا با من سر باری نماندست

سر مهر و وفاداری نماندست

مرا امروز با تو خاطری نیز

که بی موجب بیازاری نماندست

ندانم با که همرنگی گزیدی

که در تو بونی از یاری نماندست

بروز آی ای شب هجران که دیگر

چو شمعم ناب بیداری نماندست

به ما ازاند کی اندک وفائی

گرت ماندست پنداری نماندست

برس فریاد درد من خدا را

که بیشم طاقت زاری نماندست

کمال از عمر بی او ره چیزی

کز آن چیزی بدست آری نماندست

شمارهٔ ۱۱۶

ترا به یک دو خط مصطلح فضولی چیست؟

اصول علم لدنی به بی اصولی چیست؟

کلام خواندی و منطق کز آن شوی مقبول

ازین دو حاصل تو غیر بی حصولی چیست؟

ز حرص قدر و محل مشخ گشته ای و هنوز

تناسخی چه بود گونی و حلولی چیست؟

دل از شنیدن قرآن بگیردت همه وقت

چو باطلان ز کلام حقت ملولی چیست؟

به راه خیر به یک فطره افتدت صد مکث

بشرت این همه بی صبری و عجولی چیست؟

مقربان خدایند وارثان رسول

تو از خدای چنین دوری و رسولی چیست؟

چو ناقصان همه شهرت طلب شدند کمال

بهین مقام ز گمنامی و خمولی چیست؟

شمارهٔ ۱۱۷

تو‌را در کوی جانان خانه‌ای هست

به هر کویی چو من دیوانه‌ای هست

بزن چوبش که دزد است آن سر زلف

به‌دست ار نیست چوبت شانه‌ای هست

منور شد ز رویت دیدهٔ دل نیز

کز آن به نور در هر خانه‌ای هست

نشان آنکه رویت خرمنم سوخت

بر آن آتش ز خالت دانه‌ای هست

سماع ما به زاهد در نگیرد

درین صحبت مگر بیگانه‌ای هست

مزن ای خم شکن بر صوفیان سنگ

که زیر خرقه شان پیمانه‌ای هست

کمال ار نیست هیچت لایق دوست

غزل‌های تر‌ِ رندانه‌ای هست

شمارهٔ ۱۱۸

ترا دو رخ به دو خط فن دلبری آموخت

تو از دو چشم و دو چشم از تو ساحری آموخت

تو طفل مکتب حُسنی معلم تو دو چشم

معلمت همه شوخی و دلبری آموخت

فریب و مکر به غمزه چه می‌دهی تعلیم‌؟

وشه گیر چه حاجت مزوری آموخت

کجا درست کنند اهل زهد تخته عشق

که مشکل است به میمون دروگری آموخت

به دور حسن نو آن عارف است و حرف شناس

که نوع زهد سترد و قلندری آموخت

کی که قیمت خاک درت به عاشق گفت

بهاشناسی جوهر به جوهری آموخت

کمال برد به نطق از شکر سبق گویی

لبت به طوطی طبعش سخنوری آموخت

شمارهٔ ۱۱۹

چشم شوخ تو هر کرا کشته‌ست

اول از رشک آن مرا کشته‌ست

به شکر گفته‌اند دشمن کش

دوستان را لبت چرا کشته‌ست‌؟

غم تو لشکر سلیمان است

که چو مور‌م به زیر پا کشته است

گفته‌ای خونبها‌ی کشته منم

همه را عشق خونبها کشته است

خسته غمزه را لب تو دوا‌ست

خستگان ترا دوا کشته است

آفتاب از تو حسن می‌دزدد

صبح از آن رو چراغ‌ها کشته است

وعده کشتی بده به کمال

جان من‌! وعده‌ای کرا کشته است‌؟

شمارهٔ ۱۲۰

چشم غم دیده ما را نگرانی به شماست

قامتت شاهد عدل است که می گویم راست

سرو بالات چرا سایه ز ما باز گرفت

اری این نیز هم از طالع شوریده ماست

چین ابروی تو دیدم شدم آشفته چو زلف

عین لطفی تو تاب عتاب تو کراست

خواستم رفت از این ملک بکلی لیکن

باز گردیدم از آن عزم چو مقصود اینجاست

کمترین بند، غربت زده مسکین را

خود پرستی که چه حال است و در این شهر کجاست

از شفاخانه احسان تر از بهر نجات

خستگان را طمع مرهم و امید دواست

حرمت حرقت خود گرچه نهان میدارم

باردار زاشک عنابی و از چهره زردم پیداست

شمع و من دوش به هم سوز درون می گفتیم

شمع را اشک روان بود و مرا جان می کاست

من نه امروز به مهر تو مقید شده ام

که ز روز ازلم داعیه عشق تو خاست

بندم از تست گشایش ز نو میباید جست

دردم از تست دوا هم ز نو می باید خواست

با که گویم بجز از بار گرم درد دلی ست

وز که جویم بجز از دوست مرادی که مراست

هست انواع پریشانی و درد دل و نیست

هیچ در دست من خسته دوانی که رواست

خاک راه توام ای خاک درت تاج سرم

تاجدار است کمال ارچه تهیدست و گداست

شمارهٔ ۱۲۱

چشم مسلمان کش تو کافر مست است

هندوی زلف تو آفتاب پرست است

دل که ز دستم برفت و با تو در افتاد

زود بیفتد ز با چو رفته ز دست است

زلف تو در چشم ما بی تدش صید

زانکه به دریا فکنده این همه شست است

باد به گلزار زانک بوی نو آورد

شاخ گل تازه را همیشه شکست است

پیش تو کردند باز وصف قد سرو

مرغ به بانگ بلند گفت که پست است

لطف تو گفتا به مرحبا دهمت دست

لطف تو با ما همیشه از سر دست است

غمزه اش این کمال حاضر دل باش

شیشه نگه دار از آن حریف که مست است

شمارهٔ ۱۲۲

چشم ز خیال تو پر از نور تجلیست

چشمی که چنین است به دیدار تو اولیست

صورنگر از آن صورت و معنی چو خبر داشت

انگیختن صورت چینش به چه معنیست

بر طرف چمن سور به صد شرم بر آید

از سایة قد تو که همسایه طوبیست

زآن طاق دو ابرو که بخوبی شده طاقند

کریست در آن طاق که منسوب به کسریست

خونی که به جو میرود از دیده مجنون

سیلی است که راه گذرش بر در لیست

زآن زلف به دردم شده رنجور چو ایوب

از لب شکری ده که شفاخانه عیسی ست

هر خوب که در چشم کمال آبد و محبوب

را گوید به از آنی نو و فکری به ازین نیست

شمارهٔ ۱۲۳

حسن پس، بار مرا، مهر و وفا گر نیست نیست

و شیوه عاشق کشان غیر از جفا گر نیست نیست

در سر او اینکه ریزد خون ما گر هست هست

کشته را از آن لب امید خونبها گر نیست نیست

عشرت و عیش بتان با عاشقان جور و جفاست

عیش وعشرت باش گو او را مرا گر نیست نیست

هست شب ها مجلس ما را به رویش تمام

شمع دیگر در میان جمع ما گر نیست نیست

خاک پاش از گریه چون کحل الجواهر ساختم

دید گوهرفشان را توتیا گر نیست نیست

آن حدیث چون شکر ما را پسندست و کمر

این دهان پیدا میان هم در قبا گر نیست نیست

روز و شب دریوزه گر بس گرڈ کوی او کمال

بر در سلطان ما دیگر گدا گر نیست نیست

شمارهٔ ۱۲۴

حلقه بر در میزند هر دم خیال روی دوست

گوش دار این حلقه را ای دل گرت سودای اوست

صبحگاهی می گرفتم عقد گیسویش به خواب

زان زمان دست خیالم تا به اکنون مشگ بوست

دل که چون گویست در میدان عشق آشفته حال

گر به چوگان نسبت زلفش کند بیهوده گوست

سر بلندی بین که باز از دولت رندی مرا

بر سر دوشی که دی سجاده بود امشب سبوست

لاف یکرنگی مزن با دوست هر ساعت کمال

تا چو گل بیرون نیائی خرم و خندان ز پوست

شمارهٔ ۱۲۵

خاک درت به چشم من از صد چمن به است

باغی خوش است عارضت اما ذقن به است

کوی نو خواهد این دل آواره نی بهشت

مرغ غریب را ز گلستان وطن به است

تنها نه روی نسبت به از گلرخان چین

بوی تو هم ز نکهت مشک ختن به است

گفتی به دستبوس نو بوسی زبان کنم

در دست کسی چه سود شکر در دهن به است

چون چشم سوز نیست دهان تو در خیال

ما را همیشه چشم بدان دوختن به است

ای دل حدیث دوست به است از در عدن

این نکته گوش کن که ز در عدن به است

گویند گفته تو بود از تو به کمال

من بلبلم بلی سخن من ز من به است

شمارهٔ ۱۲۶

خرابه دل من پر شد از محبت دوست

مباد هیچ دلی خالی از مودت دوست

کدام دولت و فرصت نیافت هر که بیافت

سعادت شرف وصل بار و صحبت دوست

اگرچه در خور او خدمتی نمی آید

شویم معتکف آستان خدمت دوست

رسد بغایت همت چنانکه دلخواه است

را از زبان و دست و دل من ز شکر نعمت دوست

کمال خسته دل و نامراد و بیحاصل

چه باشد ار به مرادی رسد ز دولت دوست

شمارهٔ ۱۲۷

خضرجان آب حیات از لب دلجوی نو یافت

موسی انوار تجلی همه از روی تو یافت

مرده را زنده از آن کرد مسیحا به دمی

کردم باد سحر گاه ازل بوی تو یافت

خواجه هر دو سرا احمد محمود خصال

حسن اخلاق و مکارم همه از خوی تو یافت

هر که را بود سری در سر سودای تو شد

وانکه را بود دلی گمشده در کوی نو یافت

در میان ظلمات سر زلف تو کمال

همچو خضر آب حیات از لب دلجوی تو یافت

شمارهٔ ۱۲۸

خطت چو خضر به آب حیات نزدیک است

به آن لبان چو شکر نبات نزدیک است

ز خاک پای تو سر سبزی ایست سرها را

به این سخن سر زلف دوتات نزدیک است

نشان کوثر و طوبی که میدهند از دور

به چشم ما وقد دلربات نزدیک است

حکایت دل پرخون ما پرسش از جام

که پیش لعل لب جانفزات نزدیک است

اگرچه گربه کنان دور از آن لبیم و کنار

به چشم تشنه خیال فرات نزدیک است

به رخ چگونه ترانه پادوهای سرشک

چنین که شاه دل از غم به مات نزدیک است

کمال جان به لب آورد بر امید وفات

دلش بجوی که وقت وفات نزدیک است

شمارهٔ ۱۲۹

خطت سبز و لبت مشک و گلاب است

دهانت ذره رویت آفتاب است

تو گنج حسن و بس خانه دل

که از شوق چنین گنجی خراب است

دل من بی به روی تو سوزان

چو کتان از وجود ماهتاب است

شبی کان آستان بالین من نیست

چه جای بستر و چه جای خواب است

برو ناصح مترسان از عذابم

که دیدار تو ما را خود عذاب است

بحمد الله ندارم دامن تر

اگر بر خرقهام داغ شراب است

کمال آن خاک در از گریه تر ساز

که در باران امید فتح آب است

شمارهٔ ۱۳۰

خیال روی او در دیده نور است

مخوانش دل که از دلبر صبور است

به آن رخ میکند دعوی خویشی

به تابان و لیکن خویش دور است

میان نیستی دیدیم و هستی

میان بار ما خیر الأمور است

مرا با آن بهشتی رو به آتش

سلاسل خوشتر از گیسوی حور است

کمال این یک غزل گوباش کوتاه

ز کوتاهی چه نقصان زېور است

شمارهٔ ۱۳۱

داغ عشقت بر رخ جانها نشان دولت است

هر که محروم است ازین دولت سزای محنت است

گر بلا افزون فرستی من بدین نعمت هنوز

شکر می گویم که در شکرت مزید نعمت است

از بزرگی گر سگ خود خوانیم که گه رواست

هر که شد خاک درت او را به از صد عزت است

گر به بینی عاشقی در گربه ای زاهد چو اشک

از نظر مگریز کان باران ز ابر رحمت است

زحمت آن در مده ای سر که از ما دوست را

این گرانی بس که جان بر آستان خدمت است

با تو در دوزخ مرا نار وعذاب سلسله

خوشتر از رخسار و زلف حوریان جنت است

نیست جز وصلی ازو در پوزه جان کمال

آفرین بر جان درویشی که صاحب همت است

شمارهٔ ۱۳۲

درآمد از در ارباب خرقه ناگه دوست

برآمد از دل درویش خسته الله دوست

چو آفتاب نشست و چراغ ها افروخت

درون خلوت دلها به روی چون مه دوست

به رهگذار دل و دیده سیلهاست ز خون

چگونه بگذرد ای دوستان برین ره دوست

گرت ز ذوق درونی نهفته حالت هاست

گمان مبر که ز خال تو نیست اگه دوست

بگو نشین به دلت درد و ناله چون برخاست

که درد می کند آنجا مقام و آنگه دوست

مریض عشق به عمر دوباره شد مخصوص

به پرسشی چو قدم رنجه کرد که که دوست

کنند پرسش من دوستان که کبست کمال

درون جان نو بالله جیپ و تالله دوست

شمارهٔ ۱۳۳

درد تو زمان زمان فزون است

وین سوز درون ز حد برون است

عقل از هوس تو بی قرار است

دل در طلب تو بی سکون است

با عشق نر هوشمندی ما

آثار و علامت جنون است

در دست تو دل که خوانیش قلب

خالیست سیه اگر نه خون است

تا جان ز نو بافت بر سخن دست

در دست سخن زبان زبون است

قاف قد و نون ابروانت

برتر ز تبارک است و نون است

تا از تو کمال حکمت آموخت

در حکمت عشق ذوقنون است

شمارهٔ ۱۳۴

درد تو به از دواست ای دوست

اندوه تو جانفزاست ای دوست

دریوزه گر در تو از تو

جز درد و بلا نخواست ای دوست

با آنکه ز مفلسی ندارم

چیزی که ترا سزاست ای دوست

پیش نو نهم دو چشم روشن

گریم نظر مناست ای دوست

گفتی کشمت ولی روا نیست

اگر دوست کشد رواست ای دوست

دل هرچه به ومن قامتت گفت

آورد خدای راست ای دوست

کردم به قد تو این غزل راست

بنویس کمال راست ای دوست

شمارهٔ ۱۳۵

درد کز دل خاست درمانیش نیست

خون که دلبر ریخت تاوانیش نیست

از لبت دورم چو مهجورم ز تو

جان ندارد هر که جانانیش نیست

بی رخت شد چون دهانت عیش من

تنگ عیش است آنکه بستانیش نیست

پیشه رندان پارسا طفل رهست

لاجرم جز چشم گریانیش نیست

نیست مسکینی که بر بویت چو عود

دود پیدا سوز پنهانیش نیست

پیر ما بوسی از آن لب بر نکند

چون کند بیچاره دندانیش نیست

نیست بیار لذتی در خور کمال

بی نمک خوانی که مهمانیش نیست

شمارهٔ ۱۳۶

درد من گویید با یاران که درمان یافت نیست

پار، درمان‌است درمان چیست چون آن یافت نیست

دل سکندروار خواهد تشنه‌لب جان برفشاند

از دهانش چون نشان آب حیوان یافت نیست

بر جراحت‌های پیکان خسته آن غمزه را

نوش دارو جز در آن لب‌های خندان یافت نیست

کس نمی‌یابم که رحمی بر غریبان آورد

گوییا در شهر خوبان یک مسلمان یافت نیست

در چمن‌ها گر نمی‌یابند چون رویت گلی

عندلیبی نیز چون من در گلستان یافت نیست

پیش بالایت حدیثی راست گوییم و روان

اینچنین سرو روان در هیچ بستان یافت نیست

گفته‌ای بی خاک پایم چند می‌گریی کمال

چون نگریم چون علاج چشم گریان یافت نیست

شمارهٔ ۱۳۷

در سر از دود دلم شمع صفت سودایی است

آری این گریه و سوز من و شمع از جایی است

همچو شمع همه تن آنش سودای مهی است

همچو صبحم همه جان مهر جهان‌آرایی است

گر به مأوا نرسد این دل من مجموعم

که سر زلف پریشان تو خوش مأوایی است

ابرویت گوشه نشین گشت ولی فایده چیست

که به هر جانبی از فقه او غوغایی است

چشم ما را بگذاری به لب دجله روی

دجله رودی است ولی دیده ما دریایی است

راز هم با لب خود گوی که خوش همنفسی ست

عشق با قامت خود باز که خوش بالایی است

در غم روی تو چون موی تو آشفته کمال

عمر بر باد دهی دل سیهی کج رایی است

شمارهٔ ۱۳۸

در سر زلف تو تنها به دل شیدا رفت

و دل هر دو به هم در سر این سودا رفت

رفت دل بکنه چون باد در آن حلقه زلف

شب تاریک زهی دل که چنین تنها رفت

از سر زلف تو دوشینه حکایات دراز

همه گفتند ولی باد صبا تنها رفت

بر درت گرچه زدم خاک به چشمان رقیب

حیف از آن سرمه که در دیده نابینا رفت

دانة خال به بالای لبت دانی چیست؟

زین دل سوخته دودی است که بر بالا رفت

روی ننموده به یک زاهد و میخواره هنوز

از تو در صومعه و میکده صد غوغا رفت

در سماعی که غزلهای تو خواندند کمال

صوفیان را همه از سر هوس حلوا رفت

شمارهٔ ۱۳۹

در سر زنجیر زلف او دل دیوانه رفت

نکته زان لب شنید و جانب میخانه رفت

سرگذشتی گفتم از دل آتش جان شعله زد

گرم شد هنگامه خوابم بر سر افسانه رفت

آگه از سوز دل ما دل فروزانند و بس

شمع داند آنچه شبها بر سر پروانه رفت

بر خورد یک روز دانم عاشق از کشت مراد

اینچنین کز اشک او در خاک چندین دانه رفت

در دل ریشم خیال آن در زلف پیچ پیچ

راست مار گنج را ماند که در ویرانه رفت

جای تاریک است زلفت بی شعاع آینه

کس نمی بارد بر آن راه چو مو جز شانه رفت

برد دست آویز جان و سر چو رفت آنجا کمال

عاشق درویش هرجا رفت درویشانه رفت

شمارهٔ ۱۴۰

در سینه مرا غیر تو همخانه کسی نیست

ور هست برون از دل دیوانه کسی نیست

دل از چه به تنگست زاغیار که امروز

جز بار درین منزل ویرانه کسی نیست

در دیده تونی مردمک آن رخ ز که پوشی

در خانه چو از مردم بیگانه کسی نیست

این جرم که عاشق ز نو خرسند به سوزی است

شمع چه گریم چو پروانه کسی نیست

زلفت به در دل چه نشسته ست چو دل رفت

این حلقه زدن چیست چو در خانه کسی نیست

تا چشم تو بر گوشه نشینان نظری کرد

در صومعه بی نعرهٔ مستانه کسی نیست

می نوش کمال از لب ساقی که درین دور

مستی چو نو بی ساغر و پیمانه کسی نیست

شمارهٔ ۱۴۱

در صف دلها غم تو صدرنشین است

مرتبه ناله از تو برتر ازین است

بر تو نه تنها منم فشانده دل و دین

داعیه این است هر کرا دل و دین است

کس نشود سیر گفته ای ز وصالم

خاصیت عمر ناگزیر همین است

هست سر فتنه در زمین سر زلفت

فتنه چه باشد بلای روی زمین است

عکس جمالت ز چین زلف توان دید

مطلع خورشید چون ز جانب چین است

مرگ رقیب آمد و هنوز جوان است

بخت جوان دارد آنکه با تو قرین است

گرچه ز غم پیر شد کمال برین در

پیر نباشد که در بهشت برین است

شعر منت گر بخاطرست که خوانی

چیست تأمل بخوان که سحر مبین است

شمارهٔ ۱۴۲

در علم محققان جدل نیست

از علم مراد جز عمل نیست

کفش خضر و عصای موسی

شایسته پای و دست شل نیست

اگر فکر کی درین چه باشد

زین فکر دماغ را خلل نیست

از آب خجند بگذر و کوه

در سپر تو این بجز مثل نیست

این در نه در آن حقیر دریاست

وین لعل به کوه میوغل نیست

در کوه چه میکنی به من باش

کامروز معاد در جبل نیست

ابنها نه مقالت کمال است

اسرار خداست این غزل نیست

شمارهٔ ۱۴۳

در کوی تو خون مژه خیلی است که سیلی است

هر قطره از و قابل سیلی است که خیلی است

سهل است به چشم من اگر درج ثریاست

پیش در گوش تو که تابان چو سهیلی است

بر طاق فلک مه قد خود کرد خم و گفت

ما را بنوی با خم ابروی تو میلی است

مقصود دو عالم چه کنی بر دل ما عرض

مقصود تونی هرچه ورای تو طفیلی است

جز زلف و رخت دل نکشد لیل و نهارم

فرخ تر ازینم نه نهاری و نه لیلی است

من دائم و دل قدر شب وصل که مجنون

دانست شب قدر شبی را که به لیلی است

در دید؛ گریان کمال ابرو و زلفت

بر بسته به زنجیر پلی بر سر سیلی است

شمارهٔ ۱۴۴

در گلستانها تماشائی به از روی تو نیست

در بهشت عدن جائی خوشتر از کوی تو نیست

بامدادان از پشیمانی بماند در خمار

هر که امروزش چو نرگس مستی از بوی تو نیست

همچو اشک زاهدان خواهند زد بر روی او

طاعت هر کس که محرابش ز ابروی تو نیست

ما به صد جان بوی آن زلف از صبا چون میخریم

چون به دست ما بهای یک سر موی تو نیست

دل گرفتارست در دام بلا مشکل تر آنک

حل این مشکل بجز در عقد گیسوی تو نیست

خون ما بی جوم ریزی و به فکر این خطا

چون سر زلفت سری هرگز به زانوی تو نیست

گفته ای خاک ره مانی وزان کمتر کمال

این چنین تعظیمها حد دعاگوی تو نیست

شمارهٔ ۱۴۵

دل از آن غمزه بسی شاکر و بس خشنودست

کرد که به خون ریختن بنده کرم فرمودست

کشته عشق رخ اوست گل رنگین نیز

دامنش بیسیبی نیست که خون آلودست

گفتی از خاک در خویش فرستم گردی

همچنان چشم رجا بر کرم موعودست

بخشی از خوان ملاحت به جگر سوختگان

بده امروز که حلوای لبت بی دودست

به جفا دور شدن از نو نباشد محمود

هر کجا پای ایازست سر محمودست

سفر عشق تو بی واسطه راهبری

حد ثانیست که این ره ره تا محدودست

گر به سودای بیان عمر زیان کرد کمال

این که سر در قدمت سود سراسر سودست

شمارهٔ ۱۴۶

دل به از وصل رخت در جان تمنایی نیافت

دیده از دیدار تو خوشتر تماشایی نیافت

عقل در دور رخت چندان که هر جا کرد گشت

چون سر زلفت سری خالی ز سودایی نیافت

چون زمان وصل رویت بود نازک فرصتی

هیچ عاشق فرصت بوسیدن پایی نیافت

همچو نرگس مست عشق از صد قدح سرخوش نشد

تا سر خود زیر پای سرو بالایی نیافت

با خیالش آشنا شد دیدهٔ گریان و گفت

همچو این گوهر کسی در هیچ دریایی نیافت

دل چه داند زین میان چون از دهانش پی نبرد

کی کند فهم دقایق چون معمایی نیافت

یافت جانی خوشتر از جنت در او را کمال

لیکن از بسیاری بر خویش را جانی نیافت

شمارهٔ ۱۴۷

دل به یاد زلف او بر خویش پیچیدن گرفت

شمع دیدش در میان جمع و لرزیدن گرفت

دیده را گفتم مبین در روی خوبان خون گریست

لاجرم این جمله خونش از ره دیدن گرفت

شب خیال زلف او ناگاه در چشمم گذشت

اشکم از شادی روان بر روی غلطیدن گرفت

دی یکی در مجلس ما نصه آن ماه گفت

آفتاب از در در آمد نه بشنیدن گرفت

سالها بوسیدن پایش مراد دیده بود

آن نشد بوسیده لیکن دیده پوسیدن گرفت

آب حیوان نیست روزی همچو اسکندر کمال

خضر خطش چشمه را از سبزه پوشیدن گرفت

شمارهٔ ۱۴۸

دل در طلبت حیات جان یافت

جان از تو بقای جاودان یافت

گم کرده نام و ننگ و هستی

تاجست ز نو نشان نشان یافت

در کنه تو خاطر بقین جوی

خود را عجمی تر از گمان یافت

عقل این قدر از حریم وصلت

دریافت که در نمی توان یافت

دریافت نرا هر آنکه خود را

سر بر در و رخ بر آستان یافت

طالب به دو دیده نقش او بست

مطلوب چو عین شد عیان یافت

در خاک طلب کمال شاباش

در جستی و صد هزار کان یافت

شمارهٔ ۱۴۹

دل زان نست و دیده بدینم نزاع نیست

اینست که آن دو پیش تو چندان متاع نیست

کی بابم از دهان تو ز آن لب نشان که هیچ

بر سر غیب جان مرا اطلاع نیست

بی بوی صحبت تو مریض فراق را

گر نکهت گل است ازو جز صداع نیست

عاشق چو عندلیب به بوی گل است مست

جوش و خروش اوز شراب و سماع نیست

نیکو فتاده اند به هم آن رخ و جبین

خورشید و ماه را به ازین اجتماع نیست

چشم تو هر که دید ز جان بایدش برید

چون گوشه ای گزید به از انقطاع نیست

ملک وصال بأیدت از سر گذر کمال

خلعت به لشکری نرسد تا شجاع نیست

شمارهٔ ۱۵۰

دل ز دستم به طلبکاری یاری رفتست

دیر خواهد به من آمد و به کاری رفتست

هر قراری که به دل دارم ازو خواهد رفت

که به دلدارم ازین گونه فراری رفتست

رفت در کوی تو صد جان گرفتار به باد

تا به باد از گره زلف تو تاری رفتست

با خیال خط مشکین دهن تنگ توأم

کی شود دیده چو در دیده غباری رفتست

هر کجا زلف کشان رفت برای گفتند

گنج رشت برین راه که باری رفتست

همه را کشت بزاری و پس از خاک شدن

نشنیدیم که من را به مزاری رفتست

اگر از ضعف نیارد بر او رفت کمال

بر درش هر سحری ناله زاری رفتست

شمارهٔ ۱۵۱

دل ز زلف و خال خوبان نیره و آشفته است

خانه را چون دوست بانو لاجرم نارفته است

پرده از عارص فکندی راز ما شد آشکار

آب روشن هرگز از کس راز دل نهفته است

جز به پویت کی گشاید دل در آن بند در زلف

پی نسیمی در گلستانها گلی نشکفته است

پیش حسن پایدارت کان برون است از شمار

دور حسن مه در هفته دور گل یک هفته است

در فراق روی لبلی بر سر بالین ناز

کسی کجا دیدست مجنون را که لیلی خفته است

نیست در عاشق بدی جز عشق و میداند رقیب

گر به ما گفت پیش پار نیکو گفته است

وصف لعل یار کردم در جگر سوراخ شد

زیر لب گفتا کمال از عشق من در سفته است

شمارهٔ ۱۵۲

دل زنده شد از بوی تو بوی تو مرا ساخت

خاصیت خاک سر کوی تو مرا ساخت

فربه ترم از خوردن غمهای تو هر روز

بنگر که چگونه غم روی تو مرا ساخت

زین پیش نمی ساخت مرا هیچ هوائی

اکنون هوس روی نکوی تو مرا ساخت

چون شربت تلخی که به رنجور بسازد

هنگام سنم نندی خون تو مرا ساخت

بدمستی شوخان چو قدیم است ضروری است

با چشم خوش عربده جوی تو مرا ساخت

هریک سر موی تو چو از ناز مرا سوخت

بایست به هر یک سر موی تو مرا ساخت

بگذشت کمال از سر جان در طلب تو

صد شکر که باری تک و پوی تو مرا ساخت

شمارهٔ ۱۵۳

دل سختت به سندان سخت بارست

دهانت را میان بس راز دارست

به آن خاک قدم جان همنشین است

به آن چاه ذقن دل یار غارست

ز بار جور و بار غم نترسم

من و آن آستان چندانکه بارست

چو بر گل میخرامی پا نگه دار

که گل را بیشتر زحمت ز خارست

به طاق ابروان در رشته کاریست

سر زلفت ولی رخ ساده کارست

که بست آن نقش عارض آفرین باد

که آب دست در وی آشکارست

کمال از گفته خود هرچه داری

تخلص های تو بس آبدارست

شمارهٔ ۱۵۴

دل صفه خال تو با زلف گفت

دانه در در شب تاریک سفت

سرو قدت راست چمن سرو راست

کس سخن راست نیارد نهفت

تا نرود گرد به هر دیده حیف

دیده درت آب زد آنگه برفت

ناله من خواب شبت برد و آه

چون نکنم ناله که چشمم نخفت

بیدق خال تو نرانده هنوز

طره کج باز دو رخ برد مفت

ای دل اگر سروریت آرزوست

چون سر زلفش به قدمها بیفت

هر که شنید از سخنان کمال

سلمه الله و أبقاه گفت

شمارهٔ ۱۵۵

دل قبله خود خاک سر کوی تو دانست

جان طاعت احسن هوس روی تو دانست

محراب دو شد زاهد سجاده نشین را

ز آن روز که محراب دو ابروی تو دانست

عاشق ز دل و دین نظر عقل بپوشید

تا کافری غمزه جادوی نور دانست

عقل از په عشق عنان باز به پیچید

تا سلسله جنبانی گیوی نو دانست

وجه نظر و دور و نلل به بدیهی

عقل از نظر روی تو و موی تو دانست

این نکته که کسی را ز تو نه رنگ و نه بویست

از رنگ تو دریافت دل از بوی نو دانست

بیش است کمال از همه زان روز که خود را

در مرتبه کمتر ز سگ کوی تو دانست

شمارهٔ ۱۵۶

دردل ما بردی و رفتی نه چنین می بایست

نیک رفتی قدری بهتر ازین می بایست

بھر سوز دل اصحابه بجز داغ فراق

بود حاصل همه اسباب همین می بایست

پارسا زلف تو نگرفت که ترسید ز دین

آن به چنگال من بیدل و دین میبایست

در خور روی نکوی تو ز صاحب نظران

پاکبازی به همه روی زمین می بایست

تا شکست از طرف مشک بوجه افتادی

حلقه ای از سر زلف تو به چین می بایست

تا چو چشم سیهت مست بغلطیدی حور

بوی گیسوی تو در خلد برین می بایست

از سخنهای تو این گفته گزین کرد کمال

دوست را چون ز غزلهای گزین می بایست

شمارهٔ ۱۵۷

دلم بدان که تو میخوانیش غلام خوش است

که نام بندگی اینها برای نام خوش است

همیشه خواهم و پیوسته داغ بند گیت

که پادشاهی و دولت علی الدوام خوش است

دگر به زلف تو خواهم ز جور غمزه گریخت

که دور فتنه توجه به سوی شام خوش است

خوش آمدست نشستن به زلف و حال ترا

بر همیشه مردم صیاد را به دام خوش است

به دور حسن رخت بایدم از آن لب کام

چو در اوان گل و لاله نقل و جام خوش است

خوش است از تو سلامی مرا در آخر عمر

چو نامه رفت با تمام و السلام خوش است

کمال حال دل و زلف تو خوش و بد گفت

که لف و نشر مشوش درین مقام خوش است

شمارهٔ ۱۵۸

دل ملک تو شد نوبت لطف است و عنایت

شاهی بنشان فتنه و بنشین به ولایت

تو آیتی از رحمت و بر روی تو آن زلف

همچون پر طاوس نشان بر سر آیت

با پسته مگر اینکه لب من به تو ماند

نرسم به دهان نو در آید به حکایت

جور سگ کوی تو نگویم به رقیبان

از دوست به دشمن نتوان برد شکایت

گفتی بکنم هر که مرا خواست ز بنیاد

بنیاد ز من نه اگر این است جنایت

کردم بحلت خون خود ای یار به شرطی

کان دم که کشی عفو نیاری به حمایت

بر آن کمال ار دل تر سوخت عجب نیست

در سنگ کند ناله فرهاد سرایت

شمارهٔ ۱۵۹

دل هر که بیمار او شد خوش است

ز شادیست پر گرچه غمگین وش است

رود جان چو پیکان به دنبال تیر

چر یابد نشانی از آن ترکش است

بساط شهان زیر پای افکند

ز خاک درت هر که را مفرش است

سزاوار آهم من از روت دور

گنه کار شایسته آتش است

دو چشم و دو ابرو دو زلفت گواست

که نقش تو در نزد خوبی شش است

بود دانه کش هر کجا مور هست

ولی مور خط لبش دلکش است

بدان لب بازار موری کمال

که آن نیز جان دارد و جان خوش است

شمارهٔ ۱۶۰

دور از خداست خواجه مگر بی ارادت است

خدمت نصیب بنده صاحب سعادت است

از صدق دم مزن چو نگشتی شهید عشق

دعوی این مقام درست از شهادت است

بشکن بت غرور که در دین عاشقان

ن یک بت که بشکنند به از صد عبادت است

زاهد نهاد میان کلاه و عمامه فرق

مسکین هنوز در حجب رسم و عادت است

ناز طبیب دور ز حکمت بود کشید

ما را که از حبیب امید عبادت است

با جور مهره دل نشود منتهی کمال

آنجا که منتهای کمال ارادت است

گو جور بیش کن به محبان خویش باز

چندانکه جور پیش محبت زبادت است

شمارهٔ ۱۶۱

دوستان گر کشت ما را دوست ما دانیم و دوست

چون هلاک ما رضای اوست ما دانیم و دوست

گر نوازد ور گدازد جان ما کس را چه کار

ور به جان دشمن شود با دوست ما دانیم و دوست

دیده گربان ما در پای هر سرو و گلی

گر بجست و جوی او چون جوست ما دائیم و دوست

کس نداند از برای کیست رو بر خاک راه

آنکه دایم بر سر آن کوست ما دانیم و دوست

چند پیچیدن درین کز غم نشت شد رشته ای

گر ازین غم کم ز ثار موست ما دانیم و دوست

این سخنها تا کیت گفتن که بیرحم است و مهر

گردلش دل نیست سنگ و روستا دانیم و دوست

با نکو خواهان و بدگویان بگو از ما کمال

دوست با ما بد و گر نیکوست ما دانیم و دوست

شمارهٔ ۱۶۲

دوستان بار من و دلبر و دلدار من اوست

من دگر دوست ندارم بجز این مونس دوست

فکر بسیار چه حاجت در رخش چون دیدم

گر بازم سر و گر نیز نظر هر دو نکوست

خوانده قصه طوبی که برآمده ز بهشت

طوبی آن قامت دلجوی و بهشت آن سر کوست

همچو زلفش به سلاسل نتوان داشت نگاه

هرکه را سلسله جنبان دل آن سلسله موست

بار جاده کشیدی همه وقتی دوشم

در سر اکنون می و بر دوش من این بار سبوست

بسکه در بای کشان کرد سر مسکینان

زلف مشکینش ازین شرم سر افکنده فروست

زاهدم گفت نشد عاقل و هشیار کمال

هرکه هشیارتر است از همه دیوانه تر اوست

شمارهٔ ۱۶۳

دوست در جان و نیست خبرت

تشنه میری و آب در نظرت

نام دریا دلی برآوردی

طرفه اینه کآب نیست بر جگرت

بسکه پیش تو رفت ذکر فرات

صفت آب کرد تشنه ترت

برهد جانت از تعطش آب

که بسره وقت ما فتد گذرت

به خدا و بهشت مژده دهان

به خدا می دهند درد سرت

آدم از خود بهشت نیک بهشت

مرد باید به همت پدرت

به دو عالم نظر من چو کمال

تا نمایند عالم دگرت

شمارهٔ ۱۶۴

دیده در عمری ز رویت با خیالی فائع است

عمر کان بگذشت بی روی نو عمری ضابع است

جان که رفت از پیش ما خواهد به آن لب باز گشت

چون به اصل خویش هر چیزی که بینی راجع است

نقطه خال و خطت آبات حسنند و جمال

یک یک این آیات را آن روی زیبا جامع است

می شود هر روز طالع زآن گریبان آفتاب

بر بدن پیراهنت بارب چه صاحب طالع است

پیش مهروبان چو ابر بی حیا صد پاره باد

هر رقیبی کز تماشا عاشقان را مانع است

هر کجا دل می رود در جست و جوی دلبری

پیشرو اشک است آنجا آه و ناله تابع است

از آب چشمت گشت طوفان در واقع کمال

نیست اغراقی درین معنی بیان واقع است

شمارهٔ ۱۶۵

رخسار دلفروزت خورشید بیزوال است

پیداست مه که پنهان از شرم آن جمال است

آن رغ کشیده دامی گرد قمر که زلف است

وآن لب نهاده داغی بر جان ما که خال است

زینسان که چون میانت شد جسم ما خیالی

اکنون امید وصلی ما را به آن خیال است

چون زلف و عارض تو دور و تسلسل آمد

آن هر دو گر به بینند اهل نظر محال است

درد و غمت نشاید بر ما حرام کردن

کانعام پادشاهان درویش را حلال است

حد جواب سلطان نبود کمال ما را

در حضرت سلاطین رسم گدا سوال است

نقشی از آن جمال است در حسن مطلع ما

خود مقطعش چه گویم در غایت کمال است

شمارهٔ ۱۶۶

روز گاریست که هیچ نظری با ما نیست

وین شب فرقت ما را سحری پیدا نیست

با تو سوز دل عشاق مگر در نگرفت

زانکه هیچت به جگر سوختگان پروا نیست

مفتی شرع که از روی تو منعم فرمود

غالب آن است که در علم نظر دانا نیست

ای که گفتی هوس عشق برون کن ز دماغ

تک بچه کار آیدم آن سر که درو سودا نیست

بی تو گر هست هنوز از اثر جان باقی

این گناه از قبل بخت بد است از ما نیست

عقل دید آن قد و می گفت به آواز بلند

الحق انصاف کو بالاتر از این بالا نیست

پرده بر گیر که بیند رخت امروز کمال

کو چو کوته نظران منتظر فردا نیست

شمارهٔ ۱۶۷

روزی که به من ناز و عتابت به حساب است

آن روز مرا روز حساب است و عذاب است

گفتی پس قرنی ز جفایت بکشم دست

فریاد من از دست تو باز این چه عتاب است

خواهند شدن صید و تا ماه ز ماهی

کز عارض و زلف تو بسی شست در آب است

گرد لب و رخسار تو جان بر سر آتش

از ذوق نمک رقص کنان همچو کباب است

من پند تو چون بشنوم ای شیخ که چون عود

گوشیم سوی مطرب و گوشی به رباب است

در مجلس و عظم به قدح پیش کشد دل

روزی که هوا سرد بود روز شراب است

از غمزه میندیش کمال و بکش آن زلف

گر مرغ ببر دام که صیاد به خواب است

شمارهٔ ۱۶۸

روی تو قبله مناجات است

دیدنت احسن العبادات است

آگه از راز آن دهان و میان

عالم السر والخفیات است

مخلصان را وصال تست خیال

مخلصی باعث خیالات است

بر بساط چمن به صد رخ گل

پیش نقش رخ تو رخ مات است

تو روانی به قد به لب جانی

زندگی بی تو از محالات است

گر بنازم کشی مکن تأخیر

که ز تأخیر بیم آفات است

زنده تر شد ز کشتن تو کمال

عاشقان را بی کرامات است

شمارهٔ ۱۶۹

زاهدان کمتر شناسند آنچه ما را در سرست

فکر زاهد دیگر و سودای عاشق دیگرست

ناصحا دعوت مکن ما را به فردوس برین

کاستان همت صاحبدلان زآن بر ترست

گر براند از خانقاهم پیر خلوت باک نیست

دیگران را طاعت و ما را عنایت رهبرست

می به روی گلرخان خوردن خوش است اما چه سود

کاین سعادت زاهدان شهر ما را کمترست

چون قلم انگشت بر حرفم منه صوفی که من

خرقه کردم رهن مستان و سمن در دفترست

ما برندی بر مقام قرب رفتیم و هنوز

همچنان پیر ملامت گوی ما بر منبرست

داشت آن سودا که در پایت سر اندازد کمال

سر برفت و همچنانش این نمنا در سرست

شمارهٔ ۱۷۰

ز عشقت بی کس و مسکینم ای دوست

اگر بیدل نیم بی دینم ای دوست

مرا صد بار گفتی خواهمت کشت

بکش بک ره مکش چندینم ای دوست

تو دشمن دوستی من دوست دشمن

تو آنی در وفا من اینم ای دوست

گزین تر از همه رأی من این است

که بر تو دیگری نگزینم ای دوست

چو شمعم گفته ای بنشین بر آتش

ز جان برخیزم و بنشینم ای دوست

به بهای غمت پروانه سان سوخت

مگس را بال بر بالینم ای دوست

کمال از ضعف شد هیچ و هیچش

نمیپرسی چنین میبینم ای دوست

شمارهٔ ۱۷۱

از کویت بفردوس اعلی دری است

نثار در تست هرجا سری است

تو رضوان نوشین لبی و شراب

ز دست تو هر قطره ای کوثری است

تو از رحمتی آبت و بند زلف

ز طاوس بر روی آیت پری است

مرو همچو بیانی از پیش چشم

درین گوشه بنشین که خوش منظری است

ز دودم بپرهیز کز سوز عشق

بهر عضو من آتش دیگری است

کجا ملک حسن تو باید شکست

که هر سر ز دل ها نرا لشکری است

عجب آتش است آتش دل کمال

که دوزخ ازین شعله خاکستری است

شمارهٔ ۱۷۲

زلف تو از غالیه مشکین ترست

اشک من از لعل تو رنگین ترست

از شکر انگور سمرقندیان

سیب زنخدان تو شیرین ترست

داد ز دستت که ز ترکان مست

چشم جفا کیش تو بیدین ترست

گر به مساکین نظری میکنی

بر دل من، کز همه مسکین ترست

نسبت خارا نکنم با دلت

چون دل بی رحم تو سنگین ترست

گر به سر غمزدگان میروی

خاطر من از همه غمگین ترست

گرچه لبت خشک شد از غم کمال

چهره ات از دیده خونین ترست

شمارهٔ ۱۷۳

زلف کمند افکنت اقلیم جان گرفت

با این کمند روی زمین می توان گرفت

ترکان چه سان به نیغ بگیرنده ملک را

چشمت به غمزه ملک دل ما چنان گرفت

خوبان همه ز شرم گرفتند روی خویش

پیش نو از نخست به آسمان گرفت

ای دل مترس از آنکه نگردی شکار یار

اینک ز غمزه نپر وز ابرو گمان گرفت

سر پیش او نهادم و نگرفت آن به هیچ

جان عزیز چون بنهادم روان گرفت

از لاغری گرفت به یک تک شبم رقیب

خندید بار و گفت که سگ استخوان گرفت

در باب عاشقی است حدیثی به زر کمال

هر نقش کز رخ نو بر آن آستان گرفت

شمارهٔ ۱۷۴

زلف معشوق سرکش افتادست

عاشقان را به آن خوش افتادست

میکشم دامتش اگرچه بلاست

عاشق او بلاکش افتادست

دل به نکه رخ دل افروزان

چون کبابی بر آتش افتادست

دیده را از نظاره سیری نیست

لوح خوبی نقش افتادست

زلفت از باده و رشته جانم

از هوا در کشاکش افتادست

فئ زلف تو راست نتوان خواند

که سوادی مشوش افتادست

آدمیت مجر ز بار کمال

کان جفا جو پریوش افتادست

شمارهٔ ۱۷۵

ساقی لب تو این کرم از من دریغ داشت

میها که داشت یک دو دم از من دریغ داشت

بنمود صد گرم به حریفان هزار حیف

بوسی دو نیز بر قدم از من دریغ داشت

دی گفتمش بگز لب خود را به من بده بر

آن نقل هم ز خویش و هم از من دریغ داشت

من مورم و نگین جم آن لب غریب نیست

گر خانم و نگین جم از من دریغ داشت

پشت دلم چو طاق دو ابروش خم گرفت

زین غم که زلف خم به خم از من دریغ داشت

ای نامه بر بیار تو باری سلام خشک

گر بار رشحه قلم از من دریغ داشت

بر در خواست تا شنود آه کس کمال

بانگ کبوتر حرم از من دریغ داشت

شمارهٔ ۱۷۶

سر زلف تو دزد دل های ماست

گر آویزی او را از گردن رواست

به بالای لب نقطة خال تو

خطا نیست آن نکته مشک ختاست

صفاهاست با آن دو رخ دیده را

غباری اگر هست از آن خاک پاست

به دور تو صوفی با پوش شد

که از دست تو پیرهن ها فباست

ز من گفته صبر کن نیم دم

از آن روی چندین صبوری کراست

جدا می کند فرقت جان ز تن

قرارم ز دل نیز این خود جداست

کجا شد دلت باز گفتی کمال

تو خود نیک دانی مرا دل کجاست

شمارهٔ ۱۷۷

سرو پیش قد و بالای تو دیدم پست است

عقد زلف تو به انگشت گرفتم شست است

عندلیبی که قدت دید و سر سرو گزید

ساخت در راست نوا لیک مقامش پست است

گرد تو صف زده خوبان کمر بسته چو نی

گونی از هر طرفی گرد شکر نی بست است

ز آستین ساعد سیمین به محبان بنمای

تا بدانند که نازک بدنی زین دست است

زلف تا کی کشی از گوش و کشانی در خاک

مالش چشم دهی به که سیه دل مست است

گفتمش بوس نو باید ز دهان نو مرا

گفت بیچاره ترا هیچ نمی بایست است

دست بردار وصالش به دعا خواه کمال

زانکه دایم به دعا کار تو بالا دست است

شمارهٔ ۱۷۸

سرو قدت روان لبت جان است

جان من این روان من آن است

حلقه حلقه اگر نه مست نواند

در گوش تو از چه غلطان است

یادگارم ز تیر غمزه تو

بر دل خسته داغ پیکان است

دیده در علم دید؛ درانی است

تا در کنار این معانی نه حد باران است

گفتمش مرغ زیرک است دلم

گفت صیاد نیز پردان است

گفتم این میم و هاست روی بتافت

بنگریدش که چون سخن دان است

عشق ما عبر خطت که نیست هنوز

سوز پیدا و دود پنهان است

ختم شد بر کمال لطف سخن

هرچه بعد از کمال نقصان است

شمارهٔ ۱۷۹

سرو ما را قد و بالایی خوش است

دیدن آن گل تماشایی خوش است

تا رخش بینیم گو بالا نمای

از آنکه به دیدن به بالایی خوش است

از سر ما پای او شد کوفته

کوفتن صوفی چنین پایی خوش است

سری لب چشمش اشارت می کند

کآنچه بادامی است حلوایی خوش است

از سر سوداییان خالی مباد

سایه زلفش که سودایی خوش است

کشتن ما گرچه او را آرزوست

آرزوی او تمنایی خوش است

گر رود سر هم مرو از جا کمال

پای بر جایی چنین جایی خوش است

شمارهٔ ۱۸۰

سروی ز باغ حسن به لطف قدت نخاست

از آن برتر است قد تو کآید به شرح راست

جان به لب رسیده ما را به بوسه‌ای

دریاب کز دهان تو در معرض فناست

تا از لبت وظیفهٔ دشنام کرده‌ای

دعای دولت تو بر زبان ماست

سر رشته قرار شد از دست و همچنان

انگشت پیچ چون سخن زلف دلرباست

ما را از روی خوب مکن منع ای فقیه

کین فق در شریعت اهل نظر رواست

آنجا که خادمان ز عقیدت نفس زنند

از ما سر ارادت و از دوست خاک پاست

گر شبوة کمال بپرسد کسی زانو

گوسوفی ایست و رند ولی بارسا نماست

شمارهٔ ۱۸۱

سری که پیش تو بر آستان خدمت نیست

سربست آن که سزاوار تاج عزت نیست

به جد و جهد یر کجا شود وصلت

که قرب پادشهان جز به سی دولت نیست

ز قامت نو به طوبی کشد دل زاهد

کسی که عشق ندارد بلند همت نیست

کدام کشته عشق است از تو رفته به خاک

که جان غرقه به خونش غریق رحمت نیست

به چشم اهل نظر کم بود ز پروانه

دلی که سوخته آتش محبت نیست

از اشک ناشد. رنگین مناز با رخ زرد

زری که سرخ نباشد چنان به قیمت نیست

کمال مطالب دردی به غصه شاکر باش

که جز به شکر کسی را مزید نعمت نیست

شمارهٔ ۱۸۲

سگ کویش به من دربند باری است

عزیزی را سر و سودای خواری است

مرا هست از سگش هم چشم باری

گدا را آرزوی شهر یاری است

چو آید در حریم دل خیالش

بر آن در کار دیده برده داری است

لبش خواهم سپرد اکنون به دندان

که راه و رسم عاشق جان سپاری است

به پای سرو و گل از لطف سیرت

هنوز آب روان در شرمساری است

اگر صد پیرهن در گل بپوشند

به دور روی نو از حسن عاری است

کمال ار سر در آرد با نو آن زلف

مخور بازی که آن از شانه کاری است

شمارهٔ ۱۸۳

سؤال بوس که کردم مرا جواب فرست

اگر شکر نفرستی ز ب عتاب فرست

پیام ده به من از لب که سوخت تشنه دلم

کباب هست مرا وعده شراب فرست

به روز هجر ز عارض به ما سلام رسان

به تشنگان قیامت ز روضه آب فرست

چو دورم از تو رقیبی فرست قاصد من

گناهکار چنین را چنان عذاب فرست

اگر زکات گدایان حسن بخش کئی

نخست با مه و آنگه به آفتاب فرست

روایح خوش صد ناقه تا به باد رود

نسیم زلف معطر به مشک ناب فرست

اصداع شد سگ او را ز ناله تو کمال

به دفع درد سر از دیدهاش گلاب فرست

شمارهٔ ۱۸۴

شادی نیافت هر که غم دلبری نداشت

در سر هوای مهر پری گستری نداشت

در حیرتم زآدمینی که به عمر خویش

سودای عشق روی پر پیکری نداشت

با ما سری به وصل در آور که گیسویت

در پا از آن فتاد که با ما سری نداشت

چون باد رفت کشتی عمرم بر آب چشم

اگر چه ثقیل بود ولی لنگری نداشت

و دل در سواد زلف تو گم کرد راه عقل

شب بود و او غریب مگر رهبری نداشت

از هر جهت کمال به سوی تو کرد روی

زیرا که چشم مرحمت از دیگری نداشت

شمارهٔ ۱۸۵

شوخ چشمی خان و مان ما به یغما برد و رفت

دید عقل و دل بر ما هر دو یکجا برد و رفت

بر سر ما خاکیان از غیب آمد ناگهی

همچو جان تنها و هوش از جمله تنها برد و رفت

خواستم زلفش گرفتن از سر دیوانگی

او زما دیوانه تر زنجیر در پا برد و رفت

در درون آمد خیال روی او شد عقل و هوش

بود دزدی با چراغ انواع کالا برد و رفت

مردم نظارگی را اشکم از هر مو ربود

هرچه میدیدم به ساحل موج دریا برد و رفت

عاشقی روزی به صف واعظ ما پا نهاد

یک به یک انگشت های پاش سرما برد و رفت

تا نشاند بر قد و بالاش نقد خود کمال

جان علوی را ز پستی سوی بالا برد و رفت

شمارهٔ ۱۸۶

شهید تیغ عشق آر بی گناه است

به جنت جای ماه در پیشگاه است

ز عشق امروز هر کو سرخ رو نیست

به محشر نامه اش فردا سیاه است

محب را روز محشر روز اجر است

که هر عضویش بر دردی گواه است

شب ما می شود روشن به صد ماه

شب عاشق سیاه از دود آه است

به روی زرد هر گردی ازین راه

که میبینی نشان مرد راه است

خیال خاک پای او گدا را

اگر در سر بود صاحب کلاه است

کمال از پادشه دارد فراغت

به وقت خویش او هم پادشاه است

شمارهٔ ۱۸۷

صبا زعشوه پنهان دوست الله دوست

از ساغر لب پنهان دوست الله دوست

زپسته ده او که هیچ پیدا نیست

نصیبه ای به قیران دوست الله دوست

ز تیر غمزه خونریز یار الله داد

اگلی ز گلشن بستان دوست الله دوست

زخیل سنبل بستان بار شیدالله

را زچشم سر خوش فتان دوست الله دوست

کمال زنده به بوی گلی ز گلشن اوست

پر صبا ز گلستان دوست الله دوست

شمارهٔ ۱۸۸

صوفی که ز چشم تو برد جان به سلامت

سر بر نکند تا به قیامت ز غرامت

امروز گر آن لب نگرد زاهد خود کام

بسیار به دندان گزد انگشت ندامت

در دیده خیال قد تو روز جدائی

چون سایه طوبی است به گرمای فیامت

گر زلف کجت بیند امام از خم محراب

جز سوره واللیل نخواند به امامت

دی دید قیام تو مؤذن به نمازی

قد قامت او برد زیاد آن قد و قامت

ما از پس صد پرده تماشای تو کردیم

صاحب نظری هسته ز انواع کرامت

برخیز کمال از سر ناموس که رندان

کردند اقامت به سر کوی ملامت

شمارهٔ ۱۸۹

طبع لطیف داند لطف لب و دهانت

فکر دقیق باید سررشته میانت

دی میشدی خرامان چون سرو و عقل می‌گفت

خوش می‌روی به تنها، تن‌ها فدای جانت

دانی چرا رفیقت کرد از درِ تو دورم؟

نگذاشت تا نشیند گردی بر آستانت

دل تیر غمزهات را گر جان سپر نسازد

آن به که گوشه گیرد زابروی چون کمانت

پیراهن صبوری کردیم پاره پاره

تا دیده‌ایم چون گل در دست این و آنت

لطف صبا شنیدم باد است با نسیمت

آب حیات دیدم هیچ است با دهانت

در پایه سلاطین باشد کمال مسکین

گر بشمرند او را از خیل بندگانت

شمارهٔ ۱۹۰

عارف پنهان ز پیدا خوشتر است

گنج را گنجینه مأوا خوشتر است

عالم آزادگی خوش عالمی است

ای دل آنجا رو که آنجا خوشتر است

اندرین پستی دلت نگرفت هیچ

عزم بالا کن که بالا خوشتر است

عاشقان را دل به وحدت می کشد

مرغ آبی را به دریا خوشتر است

خواجه انکار قیامت سرو می کند

زانکه امروزش ز فردا خوشتر است

یک نظر قانع شو از عالم کمال

نخل مومین را تماشا خوشتر است

شمارهٔ ۱۹۱

عاشقان دردش طلب دارم مرا همدرد کیست

آنکه دارد در غم او جان غم پرورد کیست

ای که گرم و سرد عالم هر دو نیکو دیده ای

گو یکی چون من به اشک گرم و آه سرد کیست

عاشق یکرنگ خواهی جوی در ما خاکیان

ز میان با چهره پر گرد و روی زرد کیست

سیل اشکم برد یک شب بر درش خندید و گفت

پیش ما این شخص آب آورد و لای آورد کیست

گر نرنجیدی زما آن غمزه می کردیم غمز

کان که بی موجب دل از اهل نظر آزرد کیست

بر درت جز چشم بیدار و دل جان سیر من

عاشقی کو در نیارد سر ز خواب و خورد کیست

درد و غم بفرست با باران نخستین با کمال

تا شود معلوم کز عشاق کویت مرد کیست

شمارهٔ ۱۹۲

عاشق بی درد را بر در او بار نیست

محرم این بار گاه جز دل افگار نیست

هست من خسته را پیش تو مردن هوس

جز هوس زیستن در سر بیمار نیست

دل بجز انکار زهد کار ندارد دگر

کار تو داری دلا چون به ازین کار نیست

عقل نیارد نهاد بر من بیدل سپاس

بر سر آزادگان منت دستار نیست

قیمت من کرد بار گفت نیرزد به هیچ

بهتر ازین بنده را هیچ خریدار نیست

منتظر روی حور ماند ز روی تو دور

دیده خالی ز نور در خور دیدار نیست

گرچه خوش آید به چشم گلشن جنت کمال

در نظر ما به از خاک در کار نیست

شمارهٔ ۱۹۳

عاشقم بر تو ز عاشق کشتنت

دوست کئی تا دوست تر دارم منت

سر طلب از من که آرم در نظر

بر سر آن هم در چشم روشنت

گر دهی خون شکاری غمزه را

من شکار غمزة صید افکنت

ماه دزدی می کند خویی ز تو

زآن در آبد هر شبی از روزنت

دیده ای داریم بر روی نو پاک

باکتر از دید ما دامنت

آستین گر ساعدت پوشد ز ما

خون ما در گردن پیراهنت

میرود زلف تو در خون کمال

خون ناحق میکند در گردنت

شمارهٔ ۱۹۴

عاشقم بر دلبری با کس چرا گویم که کیست

تو کهای باری رقیبا تا ترا گویم که کیست

آنکه هوشم برد از تن نکهت پیراهنش

گر بیاید باز با باد صبا گویم که کیست

چون ز روی خوب منعم می کنید ای زاهدان

قبله و محراب خود کی با شما گویم که کیست

عاشق خود را چرا هر بار کوئی بیوفا

گر نرنجد خاطر تو بی وفا گویم که کیست

در میان دلربایان از بتان شوخ چشم

گر نگیری خشم شوخ دلربا گویم که کیست

عاشق من کیست گوئی نا بریزم خون او

جانب من حمله کن شمشیر تا گویم که کیست

گویدم هر دم رقیبت کز گدایانی کمال

گر سگی و جنگ بگذارد گدا گویم که کیست

شمارهٔ ۱۹۵

عجب آن دلبر جادو کجا رفت

ازین سو دل ربود آن سو کجا رفت

امید از ما سگان کو چو آهو

نیابد کس، پی اش آه او کجا رفت

به ره گوئی به گنجی مار رفتست

چنین در پاکشان گیسو کجا رفت

دل و عقلت نبردم گوید و جان

بلی هست این یکی آن در کجا رفت

رقیا آدمیت بار پرسیست

بپرسید آن پری رخ کر کجا رفت

نهاده در کمان تیر از پی صید

به آن چشم و به آن ابرو کجا رفت

کمال از غم چو زلفش سر به زانوست

رفیق و بار و همزانو کجا رفت

شمارهٔ ۱۹۶

عشق از نام و از نشان یکتاست

بینشانی نشان مرد خداست

هر را از مقام بی رنگی

رنگی ز رنگ او پیداست

خلعت عشق نیست لایق عقل

کاین قبا بر قد دل آمد راست

دل چه و دین کدام و عقل کدام

عشق را دل کجا و صبر کجاست

بی بصیر را چه بهره از خورشید

در خور نور دیده بیناست

دل مرنجان ز هیچ رنج کمال

خامه رنجی که راحتش ز دواست

گر زدی جز به باد او نفسی

آن نفس نیست بلکه باد هواست

هر که در زیر پای مردان رفت

از همه دست دست او بالاست

شمارهٔ ۱۹۷

عشق آئین پارسایان نیست

سلطنت رسم بینوایان نیست

می به صوفی مده که آن صافی

در خور حال هی صفایان نیست

مگر آن دل که برقرار خودست

واقف از حال بیقراران نیست

یار بیگانه شد چنان امروز

کش دگر بار آشنایان نیست

آنکه مشغول نعمت و نازست

هیچش اندوه بینوایان نیست

دولت وصل خواستم گفتند

سلطنت در خور گدایان نیست

رهبران چون کمال این ره را

سالها رفته اند و پایان نیست

شمارهٔ ۱۹۸

عشق تو سراسر همه سوز و همه دردست

رین شیوه به اندازه مردی است که مردست

آنکس که درین صرف نکردست همه عمر

بیچاره ندانم که همه عمر چه کردست

زاهد چه عجب گر کند از عشق تو پرهیز

کس لذت این باده چه داند که نخوردست

عاشق که نه گرمست چو شمع از سر سوزی

گر آتش محض است به جان تو که سردست

اشکی که بود سرخ چو رخسار تو داریم

ما را ز تو تشریف نه تنها رخ زردست

بی شک که بر آن در من خاکی ز ضعیفی

بنشستم و پنداشت رقیب نو که گردست

گر هست کمال از دو جهان فرد عجب نیست

این نیز کمالی است که آزاده و فردست

شمارهٔ ۱۹۹

عشق تو و نوبه آبگینه و سنگ است

نام نکو در ره نو موجب ننگ است

تا به من الفت است از همه دورم

تا بتوام آشتی است با همه جنگ است

بانگ سگش میرسد ز گوشه آن بام

مطرب مجلس چه جای نغمه چنگ است

سرخی اشکم چو دید و زردی رخسار

گفت که در عشق ما هنوز دو رنگ است

تیره چه باشم چو زلف او دهدم دست

ک ای نفس واپسین چه جای درنگ است

از خط رخسار بار چهره مقصود مقصد

دیر توان دید چون بر آئینه رنگ است

ارباب جهد بی خطری نیست

کام دل طالبان به کام نهنگ است

بخت و سعادت زند به دامن او چنگ

ناری از آن زلف هر که را که به جنگ است

در صفت زلف او کمال چه پیچی

وصف دهانش بکن که قافیه ننگ است

شمارهٔ ۲۰۰

عشق در طینت دلها نمک است

شور عاشق رسما تا سمک است

پر پر از عشق به بال ملکی

که اولی اجنحه وصف ملک است

نقد قلب و سرة عالم را

عشق صراف و محبت محک است

زاهد حاسد ازین راه بروب

که حسد در ره پاکان خسک است

سر بلندی طلبی عشق گزین

عیسی از عشق به بام فلک است

عشق در عید و به روزه هنوز

رمضان است و در آن نیز شک است

هفت بیت تو درین گفته کمال

هریک از معنی هر هفت یک است

شمارهٔ ۲۰۱

عشق ورزیدن به جان نازنینان نازک است

خامه این بیچاره را خود که جانان نازک است

ناز کیها مینماید آن میان یعنی به من

زندگانی خواهی ار کردن بدین سان نازک است

یکدم بگذر ز عین مردمی بر چشم من

زانکه بر آب روان سرو خرامان نازک است

گل ندارد پیش سرو سیم برهم نازکی

گرچه می‌گویند گل را کز گیاهان نازک است

رسم خوبان جهان عاشق کشی باشد کمال

کارهر مسکین که عاشق شد بر ایشان نازک است

شمارهٔ ۲۰۲

علم و تقوی سر به سر دعوی است معنی دیگر است

مرد معنی دیگر و میدان دعوی دیگر است

عاشق ار آمد به کویش دینی و عقبی نخواست

جانب طور آمدن مقصود موسی دیگر است

حسن مه رویان چه می ماند بروی یار من

پرتو به دیگر و نور تجلی دیگر است

از درش تا روضه فرق است از زمین تا آسمان

خاک این کو دیگر و فردوس اعلی دیگر است

گرچه پرهیز از بهشت و حور هست از شرع دور

در روایت دیدم این فتوی است تقوی دیگر است

چشم بر فردا منه چون زاهدان دیدار را

بر گشا امروز چشمی کار اعمی دیگر است

گر دلت بشکست دلبر مستی افزون کن کمال

کز شکست جام مجنون قصد لیلی دیگر است

شمارهٔ ۲۰۳

عمریست که با او دل مسکین نگران است

ما در غم و او شادی جان دگران است

ای باد مبر خاک کف پاش به هر سو

کان روشنی دیده صاحب نظران است

تا بلبل و گل بافته بویت به گلستان

این نعره زنان از غم و آن جامه دران است

گر بر دل مجروح رسد نیر نو سهل است

این هم گذرد چون همه چیزی گذران است

دات نتوان گفت که بر سینه عذاب است

بارت نتوان گفته که بر دیده گران است

هم عمر به آخر شده و هم بسته به پایان

این راه مطلب را به کنار ونه کران است

گر ریختن خون کمال است مرادت

ما نیز بر آنیم که تیغ تو بران است

شمارهٔ ۲۰۴

عهد تو سست و وعده ها خام است

چشم شوخت میانه بادام است

غمزهات زخمه زلف و خالت عود

خون عاشق می و لبت جام است

زلف تو بهر صید از چپ و راست

چشم ها برگشاده چون دام است

جای دلهای نازکست آن زلف

بهترین آبگینه در شام است

آنکه گویند گرم روست پری

پیش روی تو نقش حمام است

آنچه ضایع شود بما ز لبت

بر رخ آب دهان و دشنام است

آمدی خیز و ریز خون کمال

بعد تشریف رسم انعام است

شمارهٔ ۲۰۵

عید شد خواهیم دیدن ماه یعنی روی دوست

روزه داران ماه نو بینند و ما ابروی دوست

دیده ها از بامها در جست و جوی ماه نو

عاشقان از پستی و بالا به جست و جوی دوست

لیلة القدری که در وی بود حلقه حلقه روح

بافتم آنها همه در حلقه های موی دوست

پیش رویش خواست خلقی سوخت عید از آفتاب

کرد دفع پرتو آن سایه گیسوی دوست

باد پیماید علم در عیدها پیش کسان

زانکه خود را بر کشد با قامت دلجوی دوست

عید اگر بازی کند چوگان و گوها بشکند

باز بتراشم من سرباز از سر گوی دوست

تا نماز عید نگذاری مرو زین در کمال

عید گاه عاشقان چون نیست الأ کوی دوست

شمارهٔ ۲۰۶

غارت چشم تو ما را مفلس و بیچاره ساخت

مؤمنانرا کافری از خان و مان آواره ساخت

از لب شیرین تراش بوس کردی کوه کن

گر توانستی دل بی رحم او را چاره ساخت

هر چه خورد آن نوش لب خون دل فرهاد بود

حوض شیرش چون زچشم خون فشان فراره ساخت

واعظ گریان چه می سازند مردم منبرت

طفلی و در گریه می باید ترا گهواره ساخت

صوفیان را زد به محراب آتش و پشمینه سوخت

آنکه آن طاق دو ابروبست و آن رخساره ساخت

از تماشای تو بی معنی است منع عاشقان

چون مصور صورت خوب از پی نظاره ساخت

شد حمایل بکشی در گردنش دست کمال

آن حمایل را ز غیرت خواستم سی پاره ساخت

شمارهٔ ۲۰۷

غمت دارم مرا شادی همین است

از بختم جای آزادی همین است

ز بیدادت خراب آباد شد دل

درین ویرانه آبادی همین است

دگر بیداد نکنم بر تو گفتی

مرا داد از نو بیدادی همین است

ترا در دل ز ما گفتی چه شادی است

غلام تست دل شادی همین است

نکر آموخت چشمت از نو شیوه

درین شاگردی استادی همین است

از من پرسی دلی چون صید کردم

چه گویم حد صیادی همین است

کمال از خود ببر آنگه رو این راه

که قطع اینچنین وادی همین است

شمارهٔ ۲۰۸

غمت ریخت خونم شهادت همین است

شهادت چه باشد سعادت همین است

نه امروز رسم جفا کرد؛ تو

ترا سالها شد که عادت همین است

چو میرم ز دردت گذر بر مزارم

مرا از نو چشم عبادت همین است

نخواهی دمی بی جفا عاشقان را

ازین بیوفائی مرادت همین است

اگر بر درت باز مانم به خدمت

نشان قبول عبادت همین است

هلاک من از عشق باشد ارادت

مرید طلب را ارادت همین است

کمال از سگ کویش آموز افغان

که در عاشقی استفادت همین است

شمارهٔ ۲۰۹

غم عشق را هیچ تدبیر نیست

بجز وصل و آنچز به تقدیر نیست

به قتل محبان فا مانع است

و گر نه ز محبوب تقصیر نیست

گرفتم که بر دل زدی ناوکم

دریغیت هیچ آخر از تیر نیست

رها کن سر زلف در دست دل

که دیوانه را به ز زنجیر نیست

مکن صوفیا ذکر خلوت به من

که بیشم سر زهد و تزویر نیست

به پاکی و روشندلی ای جوان

می سالخورده کم از پیراه نیست

به مقصد قدم زودتر به کمال

که جز آنت از دست تأخیر نیست

شمارهٔ ۲۱۰

کاف کفر ما ز طاها بر ترست

قاف عشق از کاف پاها برترست

عشق اگر زان لب دهد دشنام زهر

عزت این از دعاها برترست

بر زبان عاشقان کفری که رفت

از محامد وز ثناها برترست

اقتدا بر آن قد و قامت بکن

کز نماز این اقتداها برترست

درد کز دل ناله بر گردون کشد

اینچنین درد از دواها برترست

گفتگوی او بما از کینه نیست

زآشتی این ماجراها برترست

هر زمان جنگ است او را با کمال

طرفه جنگی کز صفاها برترست

شمارهٔ ۲۱۱

کدام دل که ز عشق تو پای در گل نیست

چه جور کز تو بر آشفتگان بیدل نیست

بفرقت توام از زندگی ملال گرفت

که بی وصال تو از عمر هیچ حاصل نیست

حقیقت است که دارد طبیعت حیوان

کسی که روی تو دید و بطبع مایل نیست

نرفت سیل سرشکم ز آستان تو دور

که رفتن از در دولت طریق سایل نیست

ترا که عقل تمام است ناصحا باری

چرا نصیحت شخصی کنی که عاقل نیست

کمال حسن نرا بر تو چون کنده روشن

که هیچ آینه با آن جبین مقابل نیست

بغایتی برسید اتصال من با دوست

که جز کمال کسی در میانه حایل نیست

شمارهٔ ۲۱۲

کی چاره درد من بیچاره ندانست

دل خون شد ازین درد و جز این چاره ندانست

دردم به طبیب ار چه بدینگونه نگفتند

چون بود که از گونه رخساره ندانست

در تجربه سنگدلان سخت خطا کرد

آنکس که دلت سخت تر از خاره ندانست

در مطبخ عشق تو کباب دل ما را

لذت به از آن غمزه خونخواره ندانست

دانست دل غمزده دفع همه اندوه

دفع غم معشوق ستمکاره ندانست

شد عمر طلبکار برای طلب آخر

آخر خبری از دل آواره ندانست

مژگان کمال این همه سوزن چه دهد آب

چون دوختن خرقه صد پاره ندانست

شمارهٔ ۲۱۳

کسی که پرتو انوار لامکانی یافت

فراغت از همه آشوب این جهانی یافت

به ذرهای نخرد های و هوی سلطانان

دلی که بر در حق راه پاسبانی یافت

فروتنی کن اگر سر فرازیت باید

چو پشت خوشه خم از بهر سرگرانی یافت

نماز و طاعت پیری طریق ناکامی است

خوشا سعادت شخصی که در جوانی یافت

اگر چه همچو سکندر رسید بر ظلمات

ولی چه سود که خضر آب زندگانی یافت

بگو که گنج سخن از که بافتی تو کمال

به بمن همت برهان کیمیائی یافت

شمارهٔ ۲۱۴

گر جانب محب نظری با حبیب هست

غم نیست گر هزار هزارش رقیب هست

با کس مگو که چاره کنند درد عشق را

ای خواجه گر طبیب نباشد حبیب هست

سر در مکش ز ناله ما ای درخت ناز

هرجا که هست شاخ گلی عندلیب هست

گوشی که شد به حلقه عشق بنان گران

نشنیده ام که قابل پند ادیب هست

گر شحنه می برد سر واعظ به تیغ کند

کار شمشیر زنگ خورده بدست خطیب هست

در خورد گوش بار بدست من غریب

گر نیست گوهری سخنان غریب هست

از جام وصل هم رسدت قطرة کمال

کز جرعه خاک را همه وقتی نصیب هست

شمارهٔ ۲۱۵

گرچه از باران دیده خاک آن کو پر گل است

پای عاشق در گل از دست دل از دست دل است

بنده را گر پیش خویش از مقیلان خوانی رواست

هر که رو در قبله روی تو دارد مقبل است

دل همه تن اشک خونین گشت و آمد سوری چشم

تا فرود آید روان هر جا که او را منزل است

در اشکم دید بر خاک در و گفت این یتیم

روز گاری رفت و هم زینسان پرین در سائل است

میلها دارد به اشک و آه ما آن سرو ناز

سرو با آب و هوا هر جا که باشد مایل است

می نگنجد در دهان او ز ننگی جز سخن

گر من این معنی نگویم آن دهان خود قابل است

تیغ و خنجر چون حق آمد در خور خون حلال

گر بریزد خون عاشق حق بدست قاتل است

نیست مشکل دل ز جان بر داشتن بر عاشقان

دیده از دیدار خوبان بر گرفتن مشکل است

می دهد پندم ز روی خوب می گوید کمال

هرکه ما را این نصیحت می کند خود غافل است

شمارهٔ ۲۱۶

گر حال دل به دوست نه امکان گفتن است

بر شمع سوز سینه پروانه روشن است

از من بگو به مدعی ای یار آشنا

من فارغم ز قصد تو چون دوست با من است

آنرا که دل سوی لب او می کشد چو جام

بر سر نوشته اند که خونت بگردن است

جان نگذرد ز کوی تو کان عندلیب عیب

مرغی است کش حظیرة قدسی نشیمن است

آن دوستدار کز تو جدا می کند مرا

وان هم به حق صحبت دبرین که دشمن است

عاشق شکسته پای نه در پیش تست و بس

هر هر جا فتد چو زلف تو مسکین فروتن است

ای دل چو بشنوی خبر وصل از آن دهان

باور مکن که آن سخن نا معین است

نام کمال رفت به پاکیزه دامنی

تا در غمت به خون دل آلوده دامن است

شمارهٔ ۲۱۷

گر زاهد کم خواره محبت نچشیده است

خونابه نخوردست و ریاضت نکشیده است

بر سینه ندارد اثر زخمی از آن تیغ

این نیز دلیل است که از خود نبریده است

بیش از ترشی بخشی ازین خوان نرسیدش

زان روی که غورهست و به حلوه نرسیده است

گوید که خدا بینم از آن روی به پرسید

گر گفت بدیدم به خدا هیچ ندیده است

بسیار گزیده ست به حسرت سر انگشت

یک روز به عشرت لب ساغر نگزیده است

کردست به مسجد به صوامع طلب دوست

او با من و بنگر به کجاها طلبیده است

پنداشت که آواز کمال است ز خرقه

آوازه فی جنتی آری نشنیده است

شمارهٔ ۲۱۸

گر صورت چین با رخ خوب تو به دعواست

آنجا همگی صورت و اینجا همه معناست

ای باد بر آن روی نکو این همه برقع

رسمی است به این رسم برانداختن اولاست

از پرتو آن روی جناب سر آن کوی

طوریست که آنجا همه انوار نجلاست

زیر خم ابروی تو آن طرة مکسور

گوشی به تماشاگه طاق آمده کسراست

در کوثر اگر عکس فتد زآن قد و رخسار

گویند که در روضه در رضوان و در طوباست

گفتی چه دهی دل به سر زلف سیاهی

مجنون چه کند کاین کشش از جانب لیلاست

در مکتب عشق است کمال آمده چشمت

طفلی که روان کرده به گریه الف و باست

شمارهٔ ۲۱۹

گر عشق تو داغ جان‌گداز است

صد شکر که داغ دلنواز است

گر درد تو بار صحبت ماست

غم نیز ز محرمان راز است

دل کم نکند نیازمندی

سرمایة عاشقان نیازاست

محمود مگر به مرگ خود مرد

کو کشته غمزه باز است

پاکیزه رخی و پاک دامن

شایسته آنکه پاکباز است

با زلف تو نه ها که دارم

کوته نکنم که شب دراز است

حلقه چه زند کمال بردر

دایم در رحمت تو باز است

شمارهٔ ۲۲۰

گر قصد خون ماست پس از دل ربودنت

میباید آن رخ از پس برقع نمودنت

بیرون مشر ز دیده که با آن جمال و زیب

زیبد درون خانه پس پرده بودنت

هر چند خوبتر شود از بستن انگبین

شیرین ترست از آن به سخن لب گشودنت

گر دل شب فراق چنین ناله ها کشد

ای دل کسی به خواب نه بینه غنودنت

فریاد ما شنو، بنو گونیم نشنوی

فریاد و آه ما ز سخن ناشنودنت

ای بوی گل ترا به کف پاش نسبت است

مرغ چمن چنین نتواند ستودنت

آزردن از گزاف بود نور دیده را

تا کی کمال دیده بر آن پای سودنت

شمارهٔ ۲۲۱

گر کشندم به غمزه چشمانت

نیست ک دین عشق تاوانت

بر دلم آمدست تیر تو حیف

که جراحت کشید پیکانت

به آب حیات تر نکنند

تشنگان چه زنخدانت

سرو اگر در چمن کشد میدان

نیست در حسن مرد میدانت

طعنه بر گل زدی به صد گلبانگ

گر بدیدن هزار دستانت

آب تو آفریده اند از جان

آفرین خدای بر جانت

زاهد انگشت میگزد چو کمال

گرچه شیرین لبست و دندانت

شمارهٔ ۲۲۲

گر کم شده ست با من اکنون ترا ارادت

باری ارادت من هر دم شود زیادت

بی آفتاب رویت برگشت طالع من

بازم سعادتی بخش ای اختر سعادت

دلجوئی غریبان عادت گرفتی اول

آخر چه شد که کردی یکباره ترک عادت

رنجور و دردمندیم بارا چه باشد آخر

گر خسته خاطری را باری کی عیادت

از ما چه طاعت آید شایسته قبولی

داریم چشم رحمت بی زحمت عبادت

تا نامراد مسکین یابد مراد از تو

مسکین شود مریدت بپذیر هر مرادت

شمارهٔ ۲۲۳

گر مرا از نظر انداختی این هم نظری است

هر جفائی که رسد از تو وفای دگری است

دل مجروح مرا هست برآن تیر گرفت

که چرا از حرم خاص تو او را گذری است

باش تا حسن نو روزی به ظهور انجامد

که از آن روز هنوز این رخ زیبا سحری است

ای حسود از سر کین عیب محبان تا چند

عیب خود بین تو که پنداشتهای آن هنری است

برسانید ز من با سگ کویش امشب

عفو فرما گرت از ناله ما دردسری است

دی رقیب از لب او داد به من مژده قتل

دهنش پر ز شکر باد که این خوش خبری است

وصل او می طلبی مختصر این است کمال

کین تما نه به اندازه هر مختصری است

شمارهٔ ۲۲۴

گر مرا سر رود اندر غم جانان غم نیست

عاشق شیفته دل را خبر از عالم نیست

عهد بستی که دگر از تو نه بردارم دل

ترسم آنست که پیمان بنان محکم نیست

دارم از دست تو بسیار شکابت لیکن

با که گویم که درین حال کسم محرم نیست

جز به میل تو ندارد دل مسکین ذوقی

بلبل سوخته را باغ و گلستان کم نیست

به گدایان نظری دارند شاهانه جهان

لله الحمد نرا قاعد آن هم نیست

لب لعل تو چو جام است پر از آب حیات

چه توان کرد که با ما نفسی همدم نیست

رو غنیمت شمر امروز کمال این دم را

زانکه اندر دو جهان خوشتر ازین یکدم نیست

شمارهٔ ۲۲۵

گر یار طبیب درد من نیست

دردا که امید زیستن نیست

بیمار را به تندرستی

جز ناله درون پیرهن نیست

هر سر که برید از در یار

ماند به سری که بریدن نیست

رویت همه با چراغ جستم

شمع به هیچ انجمن نیست

ماند به تو غنچه این قدر هست

کو را سخن و نرا دهن نیست

توبه ز نو بود بت شکستم

مؤمن نبود که بت شکن نیست

عالم سخن کمال بگرفت

امروز جز این سخن سخن نیست

شمارهٔ ۲۲۶

گر یار مرا با من مسکین نظری نیست

ما را گله از بخت خود است از دگری نیست

اندیشه ز سر نیست که شد در سر کارش

اندیشه از آن است که با ماش سری نیست

دی بر اثر او رمقی داشتم از جان

و امروز چنانم که از هم اثری نیست

گفتنی پی هر نیرگی ای روشنی ای هست

چون است که هرگز شب ما را سحری نیست

هر شربت راحت که رسیده از کف خوبان

بی چاشنی غصه و خون جگری نیست

مادام که جان ساکن منزلگه خاک است

دلرا ز سر کوی تو رای سفری نیست

زنهار کمال ار گذری بر سر کویش

از سر گذر اول که ازینت گذری نیست

شمارهٔ ۲۲۷

گفتمت سنگدلی آمد ازین نکته گرانت

آن هم از سنگدلی بود که گفتیم چنانت

گر صبا خوانمت از لطف و گل از غایت خوبی

هم از این خسته شود خاطر نازک هم از آنت

این همه دستگه حسن و ملاحت که تو داری

گر کند بی سر و پانی ز تو سودی چه زیانت

من و بیداری شب وآرزوی شمع جمالت

من و بیماری باریک و تمنای میانت

رشکم آمد ز تو ای شمع که تا روز به خلوت

پیش او سوخته دوش زهی راحت جانت

گرجفا خواهم و جور از تو هم آن است و هم اینت

ور وفا جویم و مهر از تو به این است و نه آنت

گفته بودی چو شوی هیچ بر آنی به زبانم

من شدم هیچ ولی هیچ نگنجد به دهانت

ریخت آن به نظر خون کمال از خم ابرو

حیفم آید نه از آن کشته که از تیر و کمانت

شمارهٔ ۲۲۸

گفتی از آن ماست دلت جان از آن کیست

اینجا نگر که داغ که آنجا نشان کیست

تن خاک شد بر آن در و هرگز به کوی تو

یک شب سگی نگفت که این استخوان کیست

باری مرا به حسرت درد نو سوخت جان

کا درد بی دوای نو درمان جان کیست

نرسم که رفت بوس ز شادی شوی هلاک

ای جان ز لب مپرس که این آستان کیست

گفتم به جان غم تو بخواهم خرید گفت

ای مفلس زبان زده بنگر زبان کیست

دشنام میدهی و میدانی اینقدر

کاین راحتم بگوش رسد از زبان کیست

هر لحظه پرسیم که تو زآن کینی کمال

آری همین قدر نشناسی که زآن کیست

شمارهٔ ۲۲۹

گفتی از پیشم برو بگذر ز جان گفتی و رفتی

قصه کوته تر بمیرهای ناتوان گفتی و رفت

گوئیم هر دم سگ کو گویمت با خاک راه

این چنین گر حیف باشد آنچنان گفتی و رفت

دی شنیدم کز گدایان درت خواندی مرا

این چه تعظیم است خاک آستان گفتی و رفت

ای صبا وقتی که پیغامی بما آری ز دوست

گر ندانی نام او نامهربان گفتی و رفت

سوی ما تا چند اشارتهای پنهان با رقیب

این پریشان را ز جمع ما بران گفتی و رفت

ماجرای ما چو خواهی باز گفت ای آب چشم

پس چرا میایستی چندین روان گفتی و رفت

گر به جان گویند نتوان شد سوی جانان کمال

سهل باشد این حکایت ترک جان گفتی و رفت

شمارهٔ ۲۳۰

گل از پیراهنت بوئی شنیدست

گریبان از برای آن دریده ست

چو دید اندر چمن دامن کشانت

ز حسن و لطف خود دامن کشیده است

به نو بر فلک کم مینماید

مگر از دور ابروی تو دیدهست

حدیثی از لبت هر کس که بنوشت

زکلکش بر ورق سرخی چکیده ست

از چندین تیر کاندر ترکش تست

دل مجروح را تیری رسیده است

ندیدست آن دهان هیچ آفریده

به حکم آنکه از امید کشتن از

کمال از غصه خود را کشت گوئی

هیچ آفریده ست نیفت بریده ست

شمارهٔ ۲۳۱

گل به صد لطف بدید آن بر و پنداشت تن است

شکل خود دید همانا چو ز آبت بدن است

نازک اندام که ز آسیب صبا تاب نداشت

ظلم باشد اگر از برگ گلش پیرهن است

ای گل از سیم بناگوش بتم گیر به وام

مایه حسن و میندیش که قرض حسن است

نکنم جز به خیال قد تو قصه دراز

بلبلان را سخن ار هست به سرو چمن است

نیست الا اثر سوز دل و آه درون

بر لب از خال تو این دود که بر جان من است

مشک بر گردن آن ترک خطا چیست ز زلف

بت چینش مگر آورده خراج ختن است

میچکد آب حیات از سخنان تو کمال

سخن این است که گویی تو دگرها سخن است

شمارهٔ ۲۳۲

گل شکفت و باز نو شد عشق ما بر روی دوست

شاخ گل یارب چه می ماند به رنگ و بوی دوست

سنبل از تشویش باد آورده سر در پای سرو

گوئیا زلف است سر بنهاده بر زانوی دوست

چشم نرگس در کرشمه سحرها خواهد نمود

کو نظرها بافته است از غمزه جادوی دوست

چون نمی بیند نظیر روی او گل جز در آب

بر لب جو می کند زآنروی جست وجوی دوست

از انتظار پای بوس سرو آب استاده بود

چون بدید آن قامت و بالا روان شد سوی دوست

تا ابد ریحان رحمت سر برآرد از گلم

گر برم با خاک بونی از نسیم موی دوست

بر سر آن کر کند افغان به دور گل کمال

بلبلان در بوستان نالند و او رکوی دوست

شمارهٔ ۲۳۳

گل لاف ن با رخ آن سرو قد زد است

باد صباش نیک بزن گو که به زده است

زد پای بر سرم شدم از خود چو آن بدید

در خنده رفت و گفت که بختش لگد زده است

این دل به عاشقی نه از امروز شد علم

کوس محبت ز ازل تا ابد زده است

باید حکیم را سوی بیمار خانه برد

گر در زمان حسن تو لاف از خرد زده است

زاهد چو آه حسرت و ما باده می کشیم

سنگی که زد به شیشه ما از حسد زده است

باشد به دور چشم تو از حد برون خطا

هرمست را که تحتسب شهر حد زده است

آن شب که رفت و پای سگش بوسه زد کمال

تا روز بوسه ها به کف پای خود زده است

شمارهٔ ۲۳۴

گلی چون سرو ما در هر چمن نیست

و گر باشد چنین نازک بدن نیست

به باریکی لبهاش ار سخن هست

در آن سوی میان باری سخن نیست

از آن حلوای لبها صوفیان را

بجز انگشت حسرت در دهن نیست

مرا بیمار پرسی آمد و گفت

بحمد الله که خونه زیستن نیست

نیاساید شهید عشق در خاک

گرش گردی ز کویت به کفن نیست

نشد دل جز میان بار و من گم

به او باشد بنین باری به من نیست

کمال آن مشک مو را نیک دریاب

کزین آهر به صحرای ختن نیست

شمارهٔ ۲۳۵

گنجی و نرا بیطلبیدن نتوان یافت

راحت ز تو بی رنج کشیدن نتوان یافت

آن شربت خاصی که شفای همه جانهاست

بی چاشنی درد پشیدن نتوان یافت

داری سر یوسف ببر از هر چه عزیز است

امکان وصل به یک دست بریدن نتوان یافت

آن بخت که در دامن وصلش برسد دست

بی پیرهن صبر دریدن نتوان یافت

گر بر ظلکم دست رسد، بر تو محال است

کان پایه به صد عرش رسیدن نتوان یافت

با گرم روی واقف این راه چه خوش گفت

آهسته که این را به دویدن نتوان یافت

گر خلق شئو آنچه کمال از دهنت گفت

زین جنس معما بشنیدن نتوان یافت

شمارهٔ ۲۳۶

گو خلق بدانید که دلدار من این است

معشوق ستمکار جفاکاره من این است

محبوب من و جان من و همنفس من

خویش من و پیوند من و بار من این است

بوی سر زلفش به من آرد همه شب باد

از همنفسان یار وفادار من این است

من خاک رهم بلکه بسی کمتر از آن نیز

در حضرت او قیمت و مقدار من این است

تنواخت به نیر دگری کشته خود را

از غمزه صید افکنش آزار من این است

با آنکه طبیب است شود شاد به دردم

داند که دوای دل بیما من این است

گویند کمال از پی او چند گنی جان

تا هست ز جانم رمقی کار من این است

شمارهٔ ۲۳۷

لبت را هر که چون شگر مزیده است

یقین میدان که عمرش پر مزید است

نه بیند تلخی جان کندن آن کس

که لعل جانفزایت را گزید است

نرنجم از تو گر تابی ز من روی

که از خورشید دایم این سزید است

نخواهم دید من روی صبا را

ازین غیرت که در کویت وزید است

وصالت را در عالم نیست آمد

هنوز اندر مقام من یزید است

به بوی حلقه زنجیر مشکین

دل دیوانه در زلفت خزید است

کمال خسته را ای دوست دریاب

که از جان در غم عشقت مزید است

شمارهٔ ۲۳۸

اب تو نقل حیاتم به کام جان انداخت

به خنده نمکین شور در جهان انداخت

گرفت روی زمین را به غمزهای آنگاه

کمند زلف سوی ماه آسمان انداخت

چو دل برفت در آن زلف، غمزه زد تیرش

ز ساحریست به شب تیر پر نشان انداخت

به پسته دهنت جز سخن نمی گنجد

شکر به مغلطه خود را در آن میان انداخت

و چرا ز خوان جمالت نصیب من نرسید

خط تو کاین همه سبزی بروی خوان انداخت

بوقت بوس برد خجلت از گرانی خوبش

سری که سابه بر آن خاک آستان انداخت

کمال بر قدمت سر چگونه اندازد

ز دور هم نظری چون نمی توان انداخت

شمارهٔ ۲۳۹

لعل جان بخشت ز جان نازکتر است

قدّت از سرو روان نازکتر است

برگ گل چندانکه دارد نازکی

خاطر بلبل از آن نازکتر است

آمدن هر دم به ناز و رفتنت

از نسیم جان فشان نازکتر است

الحق از سر رشتهٔ باریک و هم

از بریشم آن میان نازکتر است

ناز کم کن با چنین دل جان من

خود چه دل کاین دل ز جان نازکتر است

ای دل نازک مزاج از روی خوب

آن طلب از حسن کان نازکتر است

گرچه نازک نکته‌ای گفتی کمال

زین حکایت آن دهان نازکتر است

شمارهٔ ۲۴۰

ما به کفر زلف او داریم ایمانی درست

بابت پیمان شکن عهدی و پیمانی درست

گرچه چشم می‌گویدم جویم دلت لیکن که یافت

قول مستی راست عهد نامسلمانی درست

عهدها بندد که سازم عاقبت دل با تو راست

راست گویم این سخن هم نیست چندانی درست

بر زبانها نا گذشت آن لب رقیب جنگجوی

در دهان عاشقان نگذشت دندانی درست

بار ما گر آستین افشان در آید در سماع

کس نه بیند خرقه پوشی با گریبانی درست

گوی دلها بسکه از هر سو ربودند و شکست

نیست بر دوشبتان از زلف چرگانی درست

پاره سازند اهل معنی جامه ها بر تن کمال

گر بخواند هفت بیت تو غزالخوانی درست

شمارهٔ ۲۴۱

ما درین دیر فتادیم هم از روز الست

رند و دیوانه و تلاش و خراباتی و مست

محنت ما همه دولت غم ما جمله نشاط

هستی ما همه نی نیستی ما همه هست

یک نفس در همه عالم ننشینیم در پای

تا نیاریم سر زلف دلارام به دست

آبرویی نشد از زهد ربانی ما را

ساقی عشق چو پیمانه ناموس شکست

نیست ما را سر طوبی و تمنای بهشت

شیوه مردم با اهل بود همت پست

زاهدان جای نشت ارچه به جنت دارند

عاشقان را نبود در دو جهان جای نشست

عشق را در حرم کعبه و بتخانه یکی است

رند میخانه‌نشین زاهد سجاده‌پرست

هرچه در چشم به جز صورت معشوق خطاست

هرچه در دست به جز دامن مقصود به دست

گرچه زد صورت خوبان ره عقل تو کمال

نیک بود آن همه صورت چو به معنی پیوست

شمارهٔ ۲۴۲

ما دلی داریم و آن بر دلبری خواهیم بست

ما کمر در خدمت سیمین بری خواهیم بست

هر کسی بندنه بهر سیم و زر بر خود کمر

تا نداند دیگری بر دیگری خواهیم بست

گرچه دل بر بار خود بستیم و بس چون زلف یار

چون به عزم راه باری بر خری خواهیم بست

بار اگر بندیم از کوی تو باری بر رقیب

ما بر آن فتراک جانی و سری خواهیم بست

پادشاهان صیدها بندند بر فتراکها

نقش روی زرد بر خاک دری خواهیم بست

رنگ از روی گل و از گل ورق خواهیم ساخت

صورت او گر به روی دفتری خواهیم بست

در میان گریه چون بوسیم پای او کمال

از در و یاقوت بر وی زیوری خواهیم بست

شمارهٔ ۲۴۳

ما را نه غم ننگ و نه اندیشه نام است

در مذهب ما مذهب ناموس حرام است

گو خلق بدانید که پیوسته فلان را

رخ بر رخ جانانه و لب بر لب جام است

سجاده نشین عارف و دانا نه که عامی است

مادام که در بند قبولیت عام است

در آرزوی مجلس ما زاهد مغرور

چون عود همی سوزد و این طرفه که خام است

ساقی می دوشینه اگر رفت به اتمام

ما را ز لب لعل تو یک جرعه تمام است

سودا زده را گوشه سجاده نسازد

ای مطرب ره زن ره میخانه کدام است

برخاست کمال از ورع و گوشه نشینی

چون دید که میخانه به از هر دو مقام است

شمارهٔ ۲۴۴

ما عاشقیم و رند، خرابات کوی ماست

روی شرابخانه و عشرت به روی ماست

ای شیخ اگر به صومعه ها دار و گیر نیست

خمّارخانه ها همه پر های و هوی ماست

ما با کسی نگفته حدیثی میان شهر

هر جا که مجمعی ست همه گفتگوی ماست

ما را به رنگ و بوی جهان التفات نیست

گلزار عمر اگر چه پر از رنگ و بوی ماست

آبی کز آن حیات ابد یافت جان خضر

از ما بجو که رشحه رشیع سبوی ماست

گفتی شرابخوارگی و عشق خوی تست

آری شرابخوارگی و عشق خوی ماست

کردم ز دوست آرزویی گفت ای کمال

بگذر ز آرزو اگرت آرزوی ماست

شمارهٔ ۲۴۵

ماه در حسن برخسار تو خویشاوند است

آفرین بر پدری کش چو تونی فرزند است

نشمرندم دگر اهل نظر از آدمیان

گر بگویم به جمال تو پری مانند است

عاشق سرو قدت را نتوان کرد شمار

بر درختی عدد برگ که داند چند است

حور عین را چو سر زلف سیه چشمی بین

که ز کوی تو به فردوس برین خرسند است

بر در یار گر افزون نکند ناله زار

چه کند طالب دیدار که حاجتمند است

خوش بود موعظه و حکمت صاحب نفسان

نغمه نی شنو ار گوش دلت بره پند است

عکس لعلش اگر افتد به لب جام کمال

نوش کن چون شکر آن باشد که در وی قند است

شمارهٔ ۲۴۶

مائیم و دلی پر خون بر خاک سر کویت

غمگین بهمه رویی در آرزوی رویت

تو سروی و ما چون آب آورده به پایت سر

می ماند و ما نشه بر خاک سر کویت

راضیم بدشنامی گر یاد کنی ورنه

تا عمر بود باقی مانیم دعا گویت

ما با دو جهان کردیم قسمت همه عالم را

ایشان و جهان ای جان مائیم و یکی مویت

زلف تو دریغ آید ای جان که به باد افتد

تدبیر که هم حیف است گر گل شنود بویت

گر من دل خود جویم در کوی تو نگذاری

مپسند جفا چندین بر عاشق دلجویت

گویند کمال این ره تا چند همی پویی

تا هست تک و پویی ماییم و تک و پویت

شمارهٔ ۲۴۷

مجلس معطرست و به آن وقت ما خوش است

کز خال و روی یار عبیری در آتش است

با درد عشق ناله بلانی است سینه سوز

اور مسکین دل ضعیف که دایم بلاکش است

داری سر نظاره نشین در سرای چشم

کز اشک سرخ بام و در او منفش است

گفتی که ما ز بار کشی بس نمی کنیم

این نکته باز گوی به باران که پس خوش است

دارد به خستگی سر پیکان او هنوز

صیدی که زخم خورد؛ آن تیر و ترکش است

گناه خویش نوشتن فرشته را

در دستش ار معارضه با آن پریوش است

طومار زلف یار که شب خوانیش کمال

پیش چراغ خوان که سوادی مشوش است

شمارهٔ ۲۴۸

مرا با تو نقل و شراب آرزوست

از آن لب سوال و جواب آرزوست

میان صفای می و شیشه باز

مرا از تو جنگ و عتاب آرزوست

اگر دیده دیدار جوید رواست

که نم دیده را آفتاب آرزوست

به خون گر نه ای قانع اینک جگر

گرت خوردن این کباب آرزوست

شبی آستان درت زیر سر

مرا با خیال تو خواب آرزوست

حجاب من از پیش رو دور ساز

که روی نوام بی نقاب آرزوست

پیامی بده گه گهی با کمال

کزان لب به گوشم خطاب آرزوست

شمارهٔ ۲۴۹

مرا از چشم تو نازی نیاز است

به نازی کش مرا چندین چه ناز است

دلم بنواز یعنی سوز و بگداز

که دل مسکین غمت مسکین نواز است

رخت دارند و خط بیچارگان دوست

که این بیچاره سوز آن چاره ساز است

مده گو لب چو زلف آمد به دستم

که گر روزش نبوسم شب دراز است

لبش نرم گدازد از دم من

که آه سینه سوزم جان گداز است

به رویش واعظا شد سجده واجب

سخن کوتاه کن وقت نماز است

کمال از زلف او بونی نیابی

گرت از صد سر و جان احتراز است

شمارهٔ ۲۵۰

مرا با زلف او گر دسترس نیست

همین سودا که در سر هست پس نیست

عنان دولت از اول . بیفتاد

به دست ناکسان در دست کس نیست

شکر را گر مپوشان خال مشکینی

که صبر از انگبین کار مگس نیست

مفتی رخت من امشب چنان برد

که جز چشمی که پوشم از عس نیست

اگر دانم که در روضه نیائی

نمی دانم که مشتی خاک و خس نیست

چمن بی روی گل با عندلیبان

به دلگیری کم از قید قس نیست

بی بلبل هم آواز کمال است

ولی مرغی چو او شیرین نفسی نیست

شمارهٔ ۲۵۱

مرا بر رخ از دیده خون آمد است

که اشک از چه بر من برون آمد است

کجا ایستد از چکیدن سرشک

که این شیشه ها سرنگون آمد است

دل آمد بخود در چه آن زقن

که زندان علاج جنون آمد است

گرفتم حساب جمالش به ماه

رخ او ز صدمه نزون آمد است

کسی برد ازو بوی چون عود سوز

که آنجا به سوز درون آمد است

دهانش به ابرو به نقش من است

چو میمی که در پیش نون آمد است

از قند سخن ساخت حلوا کمال

به بینید باران که چون آمد است

شمارهٔ ۲۵۲

مرا دلیست که جز با غم تو سر خوش نیست

ترا سری که سر این دل جفاکش نیست

ز طره های تو تنها به من پریشانم

کدام دل که به سودای آن مشوش نیست

به چشم نرگس مست ار چه شیوه دارد

ولی مدام چو چشم خوش تو سرخوش نیست

خلیل ماست خیال نو روز و شب زآنست

کش احتراز ز درد دل پر آتش نیست

از حال نیرة من ناصح از کجا داند

چو او مقید آن بند زلف سرکش نیست

نه آدمی است که حیوان مطلقش خوانند

گرش تعلق بابی بدان پریوش نیست

ترا ز دلق مرقع چه حاصل است کمال

گرت صراحی و جام مدام در کش نیست

شمارهٔ ۲۵۳

مرا که ساغر چشم از غم تو پر خون است

چه جای ساقی و جام و شراب گلگون است

حکایت تو به تفسیر شرح نتوان کرد

که جور و محنت خوبان ز وصف بیرون است

به لب رسید مرا از غم تو جان هرگز

از راه لطف نپرسی که حال تو چون است

چه اعتبار به عهد تو حسن لیلی را

که زیر هرخم زلفت هزار مجنون است

چو جان من به لب آمد رقیب را چه خبر

که من غریقم و او بر کنار جیجون است

بر آن شمایل موزون چگونه دل نرود

علی الخصوص کسی را که طبع موزون است

خوشست اگر به حدیث کمال داری گوش

لطافت سخنانش چو در مکنون است

شمارهٔ ۲۵۴

مرا بی محنت او راحتی نیست

که تا عیشی نباشد عشرتی نیست

بسی دیدم نعیم و ناز عالم

ز ناز دوست خوشتر نعمتی نیست

بگوخونم بریز از کس میندیش

که خون بی کسان را حرمتی نیست

گناهش مینویسی ای فرشته

ترا خود هیچ انسانیتی نیست

به چشمش گر کم از خس می نمایم

خسی را این هم اندک عزتی نیست

من ومهرش که در خیل گدایان

چو من درویش صاحب همتی نیست

کمال اینجا چه درویشی فروشی

که شاهان را برین در قیمتی نیست

شمارهٔ ۲۵۵

مرا گفتی برین در این فغان چیست؟

خروش بلبلان در بوستان چیست

چرا خواهم شب وصل تو بالین

اگر خواب آیدم آن آستان چیست

چرا جویم من از ساقی می و نقل

می ما آن لب و نقل آن دهان چیست

چو بوسی زان دهان خواهم گزی لب

مراد تو ازین آزار جان چیست

دهانت هست گفتم چون میانت

چه می باشد دهان گفت و میان چیست

اگر نگرفته خوی رقیبان

به ما جنگ و عتابت هر زمان چیست

از تو چشم کمال از گریه خون است

ترا با ماوراء النهریان چیست

شمارهٔ ۲۵۶

مرد بی درد مرد این ره نیست

غافل از ذوق درد آگه نیست

بی رخ زرد و اشک سرخ بر رو

دعوی عاشقی موجه نیست

روشن و خوش صباح زنده دلان

ا جز به بیداری سحرگه نیست

سالک باکرو نخوانندش

آنکه از م اسوی منزه نیست

آستین کوته است شیخ چه سود

چون از دنیاش دست کوته نیست

خواجه تا کی زند زهستی دم

که شود زیر خاک ناگه نیست

جان برین خاک ره فشاند کمال

گر زند لال عشق بیره نیست

شمارهٔ ۲۵۷

مرد عشق تو به غم همدرد است

دردمند تو بلا پرورد است

هر که از درد و رنگی دارد

اشک او سرخ و رخ او زرد است

بیخیر میفتد آتش خواب است

درد و غم می خورد اینش خورد است

دردمندان به دو رخ پاک کنند

کف پا کز ره ن گرد است

هست با درد تو هر فردی را

عالمی کز همه عالم فرداست

عشق، بیدرد سری گرم نکرد

شمع تا سوز ندارد سرد است

چون براند سخن از درد کمال

هر که مردست بگوید مرداست

شمارهٔ ۲۵۸

هست آن چشمیم و باز آن چشم میجوئیم مست

پیش بالابش حدیث سرو می گوئیم پست نیست

هست گفتند آن دهان را هر چه می گویند نیست

گفتند آن میانرا هر چه می گویند هست

دل شکست از غصه کآن ابرو ز چشم انداختش

شیشه پر خون بود از طاقی در افتاد و شکست

خون دل در هر رگ از شادی بجست از جای خویش

چون به قصد خون من از شست تو تیری بجست

گفته بود از غمزه پیکانها نشانم در دلت

هرچه گفت آن سنگدل بک یک مرا در دل نشست

مرحبانی داشت دل مقصود ازان مقصود دل

مرحبا ای دل گرت مقصود خواهد داد دست

تیم کشته مانده بود از نیم ناز او کمال

یک دو شیوه گر نمی کرد آن دو چشم نیم مست

شمارهٔ ۲۵۹

مشنو که مرا به ز تو بار دگری هست

مسموع نباشد که ز جان دوست تری هست

راز دهنت باز نمود آن لب شیرین

که پنجاه سخنی نیست که آنجا شکری هست

گفتی بزنم بر جگرت تیر جفائی

از تیر نترسم که مرا هم جگری هست

حال دلم از ناوک آن غمزه بپرسید

او را همه وقتی چو از اینجا گذری هست

چون زان نو شد سر طلب آن مکن از ما

تا خلق ندانند که بامات سری هست

منع نظر از زلف و رخت نیست به توجیه

هرجا که بود دور تسلسل نظری هست

تا چند کمال این همه اندوه تو زان زلف

شب گرچه دراز است به او هم سحری هست

شمارهٔ ۲۶۰

مطلع حسن جمال است آفتاب روی دوست

حسن مطلع بین که در مطلع حدیث روی دوست

آن خط از رحمت به خط سیر آمد آبتی

از زبان بیدلان تفسیر این آبت نکوست

ورد صبح و ذکر شامم وصف آن رویست و مو

این چه میمون صبح و شام و این چه زیا روی و موست

دل که چون گونیست در میدان عشق آشفته حال

گر بچوگان نسبت زلفت کند بیهوده گوست

سر بلندی بین که باز از دولت رندی مرا

بر سر دوشی که دی سجاده بود امشب سبوست

بی لبت گر شد لبالب ساغر از اشکم رواست

اولین چیزی که رفت اندر سر می آبروست

هر حریفی بیخود از می وز لب ساقی کمال

اهل مجلس سر بسر مست می و او مست دوست

شمارهٔ ۲۶۱

مقام عشق تو هر چند منزل خطر است

فدای بکر مویت گرم هزار سر است

چه حالت است که بردیم گنج و رنج نبود

بگوی دوست مگر بخت نیک راهبر است

ر است هدیه این رو به اولین قدمی

مقیم کوی سلامت به مرد این سفر است

نظر بدلت ملمع مکن که زیر گلیم

نشان صورت پوشیدگان حق دگر است

کسی که ره به خرابات هوشمندان برد

بدور چشم تو گر مست نیست بیخبر است

بیا و بر سر چشم به سلطنت بنشین

که سرو بر طرف جویبار خوبتر است

اگر کمال ز لعل لب تو جوید کام

عجب مدار که سودای طوطیان شکر است

شمارهٔ ۲۶۲

من به شطرنج غمت جان و جهان خواهم باخت

آن دو رخ دیده ام این بار روان خواهم باخت

باختم عشق به آن روی و دلم برد ز دست

تا برد بار دگر باز همان خواهم باخت

شب چو بازم به رفیقان خود انگشترنی

به خیال لبه آن تنگه دهان خواهم باخت

چو رسن باز که بازد سر و جان هم بر سر

من به زلفت سر و جان نیز چنان خواهم باخت

زلفش آمد که به سودازدگان کج بازد

ابرویش جسته که من کجتر از آن خواهم باخت

به میان و دهن ننگ نو از بیم رقیب

بعد از امروز نظرهای نهان خواهم باخت

گرچه بسیار سر و جان به تو در باخت کمال

من زخجلت که کم است آن در جهان خواهم باخت

شمارهٔ ۲۶۳

من نخواهم ز کمند نو نجات

من نجی من کمد العشق فعات

آن خضر بین که چه بازی خوردوست

لب او دیده و خورد آب حیات

گر الف را حرکت نیست چراست

الف قد نو شیرین حرکات

به جناب شه ما گر برسید

فاقروا فیه رفیع الدرجات

تا دگر از تو برد شیرینی

کوزه آورده بدریوزه نبات

خوش نیامد بر ما آمدنت

تو شهی خوش نبود خانه مات

چون رسی کعبه آن کوی کمال

قدرالفقروقف با لعرفات

شمارهٔ ۲۶۴

مه را ز ثاب حسن تو هر شب قیامت است

کان سرو را چه شیوه رفتار و قامت است

گر خلق را ز عشق تو باشد قیامتی

باری نیامت دل ما زآن قیامت تست

از خاک کوی دوست برانگیختی مرا

یا ایها الرقیب چه جای ملامت است

بر باد می دهم به هوای تو عمر خویش

تا ذرهای ز خاک وجودم سلامت است

چشمی که جز بروی تو روزی نظر فکند

امروز از خجالت آن در ندامت است

ما را بروز وصل تو بریان هزار جان

بر عاشقان کری تو یکسر غرامت است

بشکن کمال بر سر سجاده توبه را

کاینجا چه جای توبه و زهد و سلامت است

شمارهٔ ۲۶۵

مه لاف حسن زد به نو زا رخ بر او گرفت

خط جانب رخ نو گرفت و نکو گرفت

بوی تو چون شنیدن گل عندلیب مست

چندان کشید ناله که آواز او گرفت

از بوس پایه سرو بهم پوست باز کرد

در هر گه که پای بوس توأم آرزو گرفت

زاهد به صحبت نو پر رندان درد نوش

آن روز بار یافت که بر سر سبو گرفت

شوق لبت به میکده اش برد موکشان

پیری که از مرید همه ساله مو گرفت

گلگون سوار بر ره عشق نو خیل اشک

در ریختند و روی زمین را فرو گرفت

ضایع مکن که حرف بود در بصر کمال

چشم تو سرمه ای که از آن خاک گو گرفت

شمارهٔ ۲۶۶

میل دلم بروی تو هر دم زیادت است

وین حد دوستی و کمال ارادت است

هر بامداد روی نو د بدن به فال نیک

ما را دلیل خبر و نشان سعادت است

تو آفتاب عالم هستی و جان ما

دایم ژنیش روی تو در استعادت است

خوش خاطرم ز درد تو از بهر مصلحت

گر ناله میکنم غرض من عبادت است

گر عادت است رسم نخلف میان خلق

ما عارفیم و عادت ما ترک عادت است

صدق کمال ساده درون و کمال صدق

از هر چه در کمال تو آید زیادت است

شمارهٔ ۲۶۷

نیست غیر از تو دستگیر ای دوست

دست افتادگان بگیر ای دوست

آفتابی تو ما چو ذره همه

تو بزرگی و ما حقیر ای دوست

از کریمان شود قیر غنی

تو کریمی و ما فقیر ای دوست

گرچه قلب است نقد دل بپذیر

که توئی پاره دلپذیر ای دوست

هر دلی را کجا خبر زین راز

که توئی واقف ضمیر ای دوست

با که گویم ترا که مانندی

چون نمی بینمت نظیر ای دوست

در همه ملک پادشاست کمال

تا که در دست تست اسیر ای دوست

شمارهٔ ۲۶۸

نیست ما را بجز آن جان و جهان در یایست

زانکه پی او په جهانست و نه جان دریایست

خاک آن در طلیم تا بنهم رخ آنجا

که رخ زرد مرا نیست جز آن دریایست

در نمی با پدرش از خوبی تیبانی هیچ

این همه هست، میانست و دهان دریایست

پیش آن غمزه کباب جگر من منهید

که به بیمار غذا نیست چنان در یایست

چون بدیدیم رخت غمزه و ابرو پیش آر

وقت صید است بود تیر و کمان دریایست

خوشم آمد که ز غم داغ نهادی به دلم

تا دگر گم نشود بود نشان دریایست

باش گور پر خط تو دیدگریان کمال

پر سر سبزه بود آب روان دریایست

شمارهٔ ۲۶۹

نیست مرا دوستر از دوست دوست

اوست مرا دوست مرا دوست اوست

دم ز رخ دوست زند آینه

در نظر مردم از آن دوست روست

دل خم ابروی تو دارد هوس

صدر نشین بین که چه محراب جوست

گوی چه ماند به زنخدان یار

این زنخ مردم بیهوده گوست

آنکه ز هر رنگ می از خم مرا

باده یک رنگ ببارد سبوست

نافه چین را که نسیم تو داشت

در طلب از شوق تو بدرید پوست

سرو لب جوست قدت ز آن مرا

دیده لب جوی و لب جوست دوست

چیست ز غم حال تو گفتی کمال

تا رخ زیبای تو دیدم نکوست

شمارهٔ ۲۷۰

نیست مسموع آنکه گفتی با تو ما را جنگ نیست

در پرت دل هست اگر در آستینت سنگ نیست

صبر باید کردنم بر اشک سرخ و روی زرد

چون ز باغ وصل گلرویان جز اینم رنگ نیست

با غم رویت خوشم در محنت آباد جهان

از هوای گل قفس بر عندلیبان تنگ نیست

سهل باشد پیش آن عارض خط زنگاریش

آب چون بی نیرگی و آینه بی رنگ نیست

می کنند بر نه فلک آهنگ رفتن ناله ام

در میان پرده ها زین تیزتر آهنگ نیست

ای که ترک مجلس رندان کئی آئی بوعظ

گرنصیحت بشنوی خوشتر ز بانگ چنگ نیست

آن دهان تنگ پنگر پرز گفتار کمال

آنکه باشد قند مصرش زین شکر در ننگ نیست

شمارهٔ ۲۷۱

وصل بتان خانه براندازم آرزوست

ساقی بیا که باده و دمسازم آرزوست

چنگ خمیده قامت بسیار گو کجاست

کان پیر خشک مغز تر آوازم آرزوست

تی شوش حریف مست نواز است و چنگی نیز

اینها به یک در محرم همرازم آرزوست

دوشم به یک دو نغمه چه خوشوقت ساخت چنگ

ای مطرب آن دو نغمه خوش، بازم آرزوست

در قلب نیزه بازی مژگان آن پری

خونریز این دو چشم نظر بازم آرزوست

بر مرغ جان فضای جهان است چون قفس

تا در هوای کوی تو پروازم آرزوست

از بهر پاس خاطر تبریزیان کمال

با ساربان مگوی که شیرازم آرزوست

شمارهٔ ۲۷۲

وصل تو ما را بهشت و ناز نعیم است

پی نو بهشت برین عذاب الیم است

حلقه گیسوی حور و محبت رضوان

گر تو نباشی سلاسل است و جحیم است

در شب تنهائی فراق تو ما را

به جگر موز بار و ناله ندیم است

همدم عشاق جز نسیم صبا نیست

تا سر زلف خوشت بدست نسیم است

باده بده ساقیا که موسم گل ریز

توبه زمنی خلاف رای حکیم است

گشت بسی سال و ماه کز سر کویت

جان به سفر رفت و دل هنوز مقیم است

پای بنه بر سر کمال که او را

هت تفاخر برین خدای علیم است

شمارهٔ ۲۷۳

هر نیر که بر سینه ام آن فتنه گر انداخت

دل شهل گرفت آن همه چون بر سپر انداخت

دلخته نشد عاشق از آن نیر و نیازرد

دلخته از آن شد که به روز دگر انداخت

زآن نیر که انداخت کسی دور به دعوی

ما را ز خود آن شوخ از آن دورتر انداخت

باز آمد و بر نیر دگر چشم دگر دوخت

هر صید که آن غمزه به تیر نظر انداخت

تا مرغ چرا بست پر خویش بر آن تیر

مرغ دلم از حسرت آن بال و پر انداخت

عاشق به دو صد زخم چو قانع نشد از یار

یک نیر چه باشد سوی باران اگر انداخت

نبرت به دل ریش کمال آمد و گم شد

خواهی که شود بافته باید دگر انداخت

شمارهٔ ۲۷۴

هر که از درد تو محروم بود بیمار است

و آنکه داغ تو نه پر سینه او افگار است

دلم از ناوک آن غمزه شکایت نکند

که بر این خسته حق نعمت او بسیار است

گله از بار غم و بار سنم نیست مرا

گر بود بار چدائی گله ها این بار است

بر سر کوی تو کمتر روم از بیم رقیب

که سگ خانه زبون گیر و گدا آزار است

پیش آن صورت مطبوع که دارد جانی

چه کنم صورت خورشید که بر دیوار است

صبر از آن لب نتوان کرد به دور رخ تو

زآنکه در موسم گل توبه ز می دشوار است

کار می دارد و معشوق کمال از همه دور

صوفی ما چه توان کرد که دور از کار است

شمارهٔ ۲۷۵

هر که ترا بافت دولت در جهان بافت

دولت ازین به نیافت گشته که جان یاخت

تا ز تو بو برده دل ازو اثری نیست

ک خبر او نیافت گز تو نشان یافت

گاه نهان شد که آشکار و طلبکار

از نو نشانی به آشکار و نهان یافت

یافت نشد آن به جد و جهد چه تدبیر

دولت وقت، کسی که دولت آن یافت

نیم نظر همتی که بابی از آن جو

زآنکه کسی هرچه بافت جمله از آن یافت

یافت درین به یکی گهر دگری خاک

همت جوینده هرچه بود همان یافت

لان انالحق بزن کمال که رفته است

بر موی تو چون ز دوست نشان یافت

شمارهٔ ۲۷۶

هر که در عالم کم از یک لحظه دور از بار زیست

کرد نقد زندگانی شایع اره پسیار زیست

عاشق نالان می نگرفت بی رویش قرار

عندلیب زار نتوانست بی گلزار زیست

ا گر شنیدی بوی تر از خود برفی بیخبر

زاهد خود بین که عمری عاقل و هوشیار زیست

با خیال بار عاشق شب به عمر خود نخفت

شمع چندانی که بودش زندگی بیدار زیست

شربت دردت مریض عشق را باید حلال

گر کسی درمان بجست او سالها بیمار زیست

با رقیبانت به بوی وصل خوشدل میزیم

بر امید گل چو بلبل می توان با خار زیست

ا گر برآید سرو شاید از سر خاک کمال

سالها چون با خیال آن تد و رخسار زیست

شمارهٔ ۲۷۷

هر که را نقش خط و خال تو در خاطر نیست

گر دم از مشک زند خاطر او عاطر نیست

صورتت مظهر من است ولی این معنی

همچو حسن دگران بر همه کی ظاهر نیست

ساکن کوی تو از دور رخت بیند و بس

باغبانیست که بر برگ گلی قادر نیست

دل شدم ریش مگر حق نمک نشناسد

زآن لب همچو شکر گر به شکر شاکر نیست

هست دلدار به ما حاضر و ناظر همه جا

لیکن از تفرقه بکدم دل ما حاضر نیست

ذکر رندی که در دیر زند باد بخیر

گر به هر جا که قند غیر تو را ذاکر نیست

کرد با وصل قدت هشت خود صرف کمال

هم کان به تو معروف بود قاصر نیست

شمارهٔ ۲۷۸

هرگز به درد دوست دل ما ز جا نرفت

رنجور عشق او سوی دارالشفا نرفت

بیمار چشم و خسته آن غمزه بر زبان

نام ثفا تبرد و به فکر دوا نرفت

بر جان ز غمزهای نو بیش از هزار تیر

آید صد آفرین که خدنگی خطا نرفت

در صیدگاه چشم تو از حلقه های زلف

مرغی ندیده ام که به دام بلا نرفت

از سالکان راه نو کی یی سرشک و آه

نهاد پا بر آب و به روی هوا نرفت

آنرا که پای بود نداد این طلب ز دست

وآنکسی که چشم داشت در این راه به پا نرفت

زین آستان نبرد پناهی به کی کمال

درویش کوی تو به در پادشا نرفت

شمارهٔ ۲۷۹

هرگز ز جان من غم سودای او نرفت

وز خاطر شک تمنای او نرفت

آن دل سیاه باد که سودای او نپخت

وان سر بریده باد که در پای او نرفت

با این همه جفا که دل از دست او کشید

سودای دوستی ز سویدای او نرفت

آمد عروس گل به چمن با هزار حسن

وز کوی دوست کسی به تماشای او نرفت

پیک نفس که مژده رسان حیات اوست

بی حکم او نیامد و بی رای او نرفت

مسکین کمال در سر غوغای عشق شد

وآن کیست خود که در سر غوغای او نرفت

شمارهٔ ۲۸۰

هزار شکر که آن چشم پر خمارم کشت

وگرنه حسرت آن خواست زار زارم کشت

پر واجب است به هر گشتن توأم شکری

هزار شکر که چشمت هزار بارم کشت

دعای زندگیم گو مکن کس از یاران

بس است زندگی من همین که بارم کشت

شب فراق بشارت بکشتنم دادی

چه منت است ز نو کآن شب انتظار کشت

گرم تو دل ندهی چون رهم ز دست رقیب

که جز به سنگ من آن مار را ندارم کشت

ز پیچ و تاب چو دامی که صید را بکشد

درون هر گره آن زلف ثا بدارم کشت

نرفت آب خوشی بی لبش به حلق کمال

مگر دمی که به شمشیر آبدارم کشت

شمارهٔ ۲۸۱

هوس بار گر آزار دل افگار است

نخورد غم دل انگار که با آن یار است

شب وصلت سخن از صبر نگویم که کم است

فتنه شوق چه گویم به تو چون بسیار است

نکند عاشق تالانت ز غم روی تو خواب

عندلیب از هوس گل همه شب بیدار است

از توأم هر شرف و قدر که می باید هست

قیمتی نیست مرا پیش تو این مقدار است

روز وصل توأم از بهر نثار قدمت

کاش سر نیز در میبود چو چشمم چار است

گرچه دیدار تو صد بار شود دیده مرا

دیده را بار دگر آرزوی دیدار است

صوفیان مست شدند از سخنان تو کمال

که در انفاسی تو بوی سخن عطار است

شمارهٔ ۲۸۲

هیچ عقل خرده بین نقش دهانت در نیافت

در میان ما کی روز میانت در نیافت

جادوی استاد چندانی که در خود باز جست

چشم بندیهای چشم ناتوانت در نیافت

رند صاحب ذوق هی میهای رنگین تر ز لعل

لذت لبهای شیرین تر ز جانت در نیافت

در علاج درد ما زحمت چه میبینه طبیب

چون مزاج عاشقان جان فشانت در نیافت

از تو روی دولتی هرگز به بیداری ندید

دیده بختی که خاک آستانت در نیافت

کی حریم حرمت را بافت نتوانست در

تا دل درویش دور از خان و مانت در نیافت

نشه ب جان داد پر غاک سر کویت کمال

دولت بوسیدن پای مگانت در نیافت

شمارهٔ ۲۸۳

یاد بوس چون منی حیف است کآید بر زبانت

نیک گفتی نیک پیش آ، تا ببوسم آن دهانت

زاهد پر خواره می شد دم به دم لاغر میانتر

ا گر دل او گه گهی میرفت در فکر مانت

زآن دهان و زآن میان خواهد دلم پرسد نشانی

بی نشان از بی نشانان زودتر باید نشانت

چون بشیر از لبلة المعراج زلفت بر گذشته

در میان قاب قوسیتم فکنده ست ابروانت

سر به هر در میزنیم شاید در آری سر از آن در

اینهمه تصدیع از آن آورده ام بر آستانت

گفتمش یکدم مجالم ده که تا آن لب پیوسم

گفت پرهیز کن کاین انگین دارد زبانت

با خیالش تا سخن راندی کمال از در اشکت

میچکد درهای گوناگون از لفظ در فشانت

شمارهٔ ۲۸۴

بار از ستیزه کینه باران بجد گرفت

آزار ریش په نگاران بجد گرفت

دیدند عاشقانش و آغاز گریه کرد

گفتم درا به خانه که باران بجد گرفت

دل با خیال آنکه سپاهان مبارکند

سودای زلف و خال نگاران بجد گرفت

افتاده را چو چاره نباشد ز دستگیر

بیچاره زلف یم عذاران بجد گرفت

کردند خاص و عام همه نسبتش به هزل

زاهد که طمعن باده گساران بجد گرفت

پیر مرید گیر چو لولی مفت فتاد

سوی کسان چو آپنه داران بجد گرفت

بی روی پار چشم نرت گریه را کمال

این بار چو ابر بهاران بجد گرفت

شمارهٔ ۲۸۵

بار بر خوان ملاحت نمک خوبان است

شور او در سرو سوز غم او در جان است

گر برآید به کله ماه فلک آن اینست

در خرامد به قبا سرو چمن این آن است

نیست پوشیده که چون مردم چشم است عزیز

آنکه چون مردم چشم از نظرم پنهان است

گفتم از لعل زکات من درویش بده

زیر لب گفت که درویشی درویشان است

عشق بلبل به چه اندازه که بر گل باشد

عشق من بر گل رخسار تو صد چندان است

از تو بوسی و ز من در عوض آن صد جان

هم به جان تو که از آن دهنت ارزان است

شاد گردان به وصالت دل غمگین کمال

که ز هجران تو هم خسته و هم ویران است

شمارهٔ ۲۸۶

یار نزدیک آمد و از خویش ما را دور ساخت

پرتو نور تجلی سایه ها را نور ساخت

ذره را گفتم تو خاکی این چه نام و شهرت است

گفت عشق آفتابم اینچنین مشهور ساخت

ظاهر و پنهان از آن کز دهان و چشم خویش

گه چو نرگس مست و گه چون غنچه ام مستور ساخت

عقل گفتا خان و مانت باز ویران کرد عشق

گفتم ای نادان چه ویران این زمان معمور ساخت

ناز دل جوید کباب از دیده گریان شراب

چشم را سر مست کرد و غمزه را مخمور ساخت

ساخت از ب شربنی بهر شفای خستگان

طرفه شربت کآرزویش تازه را رنجور ساخت

شمع مجلس بود دور از روی او گوئی کمال

کر نخستش سوخت از نزدیک و آخر دور ساخت

شمارهٔ ۲۸۷

دل که شد زآن زلف سودایی مزاج

نیستش غیر از تو معجون علاج

زهر ناب از دست تو عذب فرات

بی تو آب زندگی ملح اجاج

زلفت از دامن فشاند آن خاک پای

نیست آری مشک را در چین رواج

راز حسنت چون بپوشاند دلم

کی شود مصباح پنهان در زجاج

آن رخ از خوبان برد شطرنج حسن

گرچه باشد هر یکی را رخ ز عاج

خاک پایت بر سرم تاج کی است

این چنین سر کی بود محتاج تاج

دست سلطانان نمی‌بوسد کمال

نیست سلطان را به درویش احتیاج

شمارهٔ ۲۸۸

اگر آن غمزه خواهد ز ترکان خراج

چو زلفته بگردن بیارند باج

میارید گو ناز اینجا و حسن

که زیره به کرمان ندارد رواج

مفرح لب تست و بس گره مرا

به سودای خط خشک گردد مزاج

مداوای زاهد چه سود ای حکیم

که شخصیست بس ناخوش و بی علاج

نشد مهر آن لب ازین دل برون

ترشح نفرمود می از زجاج

چه بوسم شب وصل دست رقیب

ندارد غنی با گدا احتیاج

به چشم حقارت مبین در کمال

که آزاده شابت بی تخت و تاج

شمارهٔ ۲۸۹

چو شمعِ روز برافروخت از نسیمِ صَباح

بریز بادهٔ گلگون در آبگون اَقداح

ز ساقیانِ پری‌چهره خواه وقتِ صبوح

حیات جان ز لبِ جام و قوتِ روح از راح

مردان خرابات بین که از سرِ شوق

به وصلِ دخترِ رَز تازه کرده‌اند نِکاح

تو باده نوش و میندیش از حلال و حرام

که هست خون صُراحی بر اهلِ عشق مُباح

فروغِ شمعِ جمالِ تو مَشرِقُ الْاَنوار

طلوعِ کوکَبِ حُسنِ تو فالِحُ الْاَصباح

رخ و آب کشاف حسن را تفسیر

غمِ تو مخزنِ اسرارِ عشق را مِفتاح

حدیثِ قامت تو گر مؤذنان شنوند

به عمر خویش نیایند بعد از این به فَلاح

به بوی صبحِ وصالت کمال دلشده را

حدیثِ زلف و رخِ توست وِردِ شام و صَباح

شمارهٔ ۲۹۰

خَطَت که بر خَطِ یاقوت بنهم ترجیح

نوشته‌اند بر آن لعلِ لب که انت مَلیح

به لوحِ عارضِ تو آن خَطِ دگر گویی

کشیده خامهٔ قدرت که اَلبَیاضُ صَحیح

نمی‌بریم شکایت ز خَطّ و خالِ بتان

اگرچه غارتِ جان می‌کنند و ظلمِ صَریح

هزار درد کنیم از تو به که ناز طبیب

که دردِ دوست بِه از شربتِ هزار مسیح

چگونه وصفِ تو گویم که غمزهٔ تو به سِحر

زده است صد گره از زلف بر زبانِ فَصیح

گراند به گردن تعلقی همه کی کمال

من آن کمند دلاویز و پارسا تسبیح

کوشه که علم نظر زیاده کنی

چرا که عِلم حُسن گفته‌اند و جَهل قَبیح

شمارهٔ ۲۹۱

ز من که عاشق و رندم مجری زهد و صلاح

که روز مستم و شب هم زهی صباح و رواح

قبه و واعظ ما را که بحر علم نهند

همان حکایت کالبحردان و کاملاح

ترا که نیست صلاحیت نظر بازی

در آن نظر بود ار خوانمت ز اهل صلاح

به پرتو رخ تو آفتاب را چه فروغ

علی الخصوص چراغی که بر کنی به صباح

مهوش رغز نظرها که در شریعت عشق

گرفته اند تماشای روی خوب مباح

زمان حادثه ساقی بریز می در جام کمال

چو باد فتنه وزد در زجاج به مصباح

محتسب آمد به جنگ خیز نو نیز

به باده غسل برآور که الوضوء سلاح

شمارهٔ ۲۹۲

ای صبا چند روی بر د جانان گستاخ

در شب تار بر آن زلف پریشان گستاخ

باشد اینها حرکات خنک و بادسری

که در آن روضه کنی گشت شهستان گستاخ

زلف کجدار که با روی نو پهلو نزند

هندوانرا نتوان کرد به ترکان گستاخ

گر برم نام لبت گریه کنان خرده مگیر

این که خودم ساخته بر لب خندان گستاخ

لوح رخسار تو بپیشش همه وقت این عجبست

که بر آمد خط مشکین تو زینسان گستاخ

پارسایان ادب رند ندارند نگاه

دیده ام بیشتر مردم نادان گستاخ

باغ رخسار بتان بهر تماشاست کمال

تبری دست برآن سیب زنخدان گستاخ

شمارهٔ ۲۹۳

آن پری وش که خطش گوشه مه می فرسود

در من آتش زد و آورد به روی این همه دود

هر چه کم کرد که از مایه روشن رویی

راست کرد آن رخ زیبا و برآن نیز فزود

تا غم او زد انگشت طلب بر دل من

دل غمدیده برویم در شادی نگشود

بی تو وقتی به شبم دیده شدی مایل خواب

گویی آن عهد که شد دیده مرا خوابی بود

سخن باطل حاسد مشنود در حق من

که حدیث از دهن هیچ کسان کی نشنود

چه سعادت به جهانم پس از این دست دهد

که به پای تو دهم بوسه علیرغم حسود

تا کمال از دهن او دل خود باز ستد

گونیا بار دگر از عدم آمد بوجود

شمارهٔ ۲۹۴

آنجا که وصف گیری آن دلربا کنند

از مشک اگر کنند حدیثی خطا کنند

گر کام اوست ریختن خون عاشقان

آن به که کامش از دل شیدا روا کنند

بیهوده رنج می برد از دست ما طبیب

این درد عشق نیست که آن را دوا کنند

ما را نظر به روی تو بر خط خال نیست

صاحبدلان نظارة صنع خدا کنند

بر گفته کمال فشانند زر چو آب

آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند

شمارهٔ ۲۹۵

آن جگر گوشه ز خون دل ما بس نکند

مست شد چشمش ازین باده چرا بس نکند

غمزه را گر بزند زلف، ببندد به دو دست

هرگز این از ستم و آن ز وفا بس نکند

نشکیید دل پرخون من از صحبت یار

غنچه از همدمی باد صبا بس نکند

به غلامئ دل من چو گواه آری خال

خط برون آورد آن رخ، به گواه بس نکند

دل در ابروی تو خالی ز دعاگوئی نیست

هر‌که محراب‌نشین شد ز دعا بس نکند

گرچه صد ناوک از آن غمزه مرا برجانست

این قدر زخم ز نو، جان مرا بس نکند

از سر کوی تو هرگز نشود دور کمال

تا در مرگ ز دریوزه گدا بس نکند

شمارهٔ ۲۹۶

آنچه تو داری به حُسن، ماه ندارد

جاه و جمالِ تو پادشاه ندارد

جانِبِ دل‌ها نگاه دار که سلطان

مُلک نگیرد اگر سپاه ندارد

عاشقِ خود گر کنی به جرمِ محبت

بیشتر از من کس این گناه ندارد

رقت قلب آشکار کرد محب را

جام ننگ راز دل نگاه ندارد

صوفی با ذوق رقص دارد و حالت

آه که سوز درون و آه ندارد

سالک بی‌درد را ز قطع منازل

ترک سفر به چو زاد راه ندارد

زحمت سر چون برد کمال ازین در

زان که جز این آستان پناه ندارد

شمارهٔ ۲۹۷

آنرا که بر زبان صفت روی او رود

در هر سخن ز خود رود اما نکر رود

تا عود جان نسوخت به چشمم وطن نساخت

آری پری به خانه مردم بر رود

مرگ خیال عارض او بگذرد به چشم

آن لحظه آب دولت عاشق بجو رود

منشین چو خال بر لب شیرینش ای مگس

نرسم ز لطف پای تو آنجا فرو رود

عمری بیاد رفته همان به که بی لبش

همچون حباب در برجام و سبو رود

کحل الجواهر از نظر افتد مرا چو اشک

در چشم درفشان اگر آن خاک کر رود

سیل سرشک برد بکویت کمال را

هر جا رود گدای تو با آبرو رود

شمارهٔ ۲۹۸

آن سرو قد نگر که چه آزاد می‌رود

وآن غمگسار بین که چه دلشاد می‌رود

به روی سرو قامت گل‌بوی لاله‌رخ

با قد خوش خرام چو شمشاد می‌رود

بر بام هفت قلعه گردون ز بیدلان

هرشب فغان و ناله و فریاد می‌رود

اشک از دمشق دیده ز سودای مصر دل

مانند سیل دجلهٔ بغداد می‌رود

بنیاد جان که داشت بنا بر زمین دل

از سیل بار دیده ز بنیاد می‌رود

بر جان بیدلان ستمکش ز دلبران

در شهر ما نگر که چه بیداد می‌رود

عمر عزیز گر نکنی صرف با بتان

چون خاک راه دانش که بر باد می‌رود

خسرو مدام با لب شیرین نهاده لب

خون جگر ز دیده فرهاد می‌رود

با آن پری پیام کمال ای نسیم صبح

اعلام دادمت مگر از باد می‌رود

شمارهٔ ۲۹۹

آن سرو ناز رفت بگلشن نظر کنید

در باغ گل برآمد و سوسن نظر کنید

گل را ز شوق نکهت آن پیرهن چو من

صد داغ خون به گوشه دامن نظر کنید

آتشکده است جان من از سوز سینه به آه

دودی که بر گذشت ز روزن نظر کنید

با چشم نیز بین نظری بر دهان او

گر ممکن است یکسر سوزن نظر کنید

او دیده ایست روشن اگر برقع افکند

ای عاشقان به دید، روشن نظر کنید

گر بر شما حقیقت جانست ملتمس

از پیرهن لطاقت آن تن نظر کنید

آنها که می کنند لبش آرزو کمال

گر در حلاوت سخن من نظر کنید

شمارهٔ ۳۰۰

آن شوخه به ما جز سر بیداد ندارد

با وعده دل غمزده شاد ندارد

کرد از من دل شیفته آن عهد‌شکن باز

آن گونه فراموش که کس یاد ندارد

بلبل چه فرستد سوی گل تحفه که در دست

بیچاره به جز ناله و فریاد ندارد

بر عهد تو تکیه نتوان کرد و وفا نیز

کاین هر دو بنا‌یی‌ست که بنیاد ندارد

هر دل که نپوشد نظر از گوشهٔ آن چشم

مرغی‌ست که اندیشهٔ صیاد ندارد

تو جنگ میاموز بدان غمزه که آن شوخ

در فتنه‌گر‌ی حاجت استاد ندارد

بر حال کمال ار نکنی رحم‌ عجب نیست

شیرین ز تجمل سر فرهاد ندارد

شمارهٔ ۳۰۱

آن شهسوار خویان بارب چه نام دارد

در حسن و دلربائی لطف تمام دارد

عشان را حلال است اندوه دوست خوردن

خونش حلال بادا آنکو حرام دارد

دل خواهد که گیرد سیم برش در آغوش

بیچاره در سر خود سودای خام دارد

سر آهوی شیر گیرش بر طرف لاله زارش

از بهر صید دلها از مشک دام دارد

مه چون تمام گردد پیوسته در کمالست

زانروی در دل او مهرش مقام دارد

شمارهٔ ۳۰۲

آنکه هرگز سوی من چشم رضائی نگشاد

یارب از چشم بد خلق گزندش مرساد

مرحبانی طعم بود ازو در همه عمر

سعی بسیار نمودم ولی دست نداد

سالها رفت که خالی نیم از یاد کسی

که نباید همه عمرش ز من دلشده باد

آید آن روز که خواهد لب شیرین ای دل

عذر آن داغ که بر سینه فرهاد نهاد

من ز دست غم او گرچه فتادم از پای

هیچ کاری به جهان خوشتر ازینم نفتاد

دل هلال تن خود خواست غمش آمد و گفت

مخور این غم که منت زود رسانم بمراد

دوش میگفت فراق رخ جانان به کمال

که هنوزت رمقی هست ز جان شرمت باد

شمارهٔ ۳۰۳

آن به ز بتان گوی لطافت به ذقن

لبهاش دل پسته خندان به دهن برد

برد آن روز که شطرنج جفا گستری آموخت

در اول بازی رخ خوبش دل من برد

می کرد حکایت در از آن لطف بناگوش

هر جا صنمی گوش سوی در عدن برد

در حسرت فلا تو ز بس گریه مرا آب

بر داشت چو خاشاک موی سر و چمن برد

دل بود به جان آمده در تن ز غریبی

در زلف تو بارش کشش حب وطن برد

پستاند رقیبم سر زلفت ز کف و رفت

نوشد مثل کهنه که خر رفت و رسن برد

آن دل که نبردند کمال او نر به صد سال

آن دل که غمزه به یک چشم زدن برد

شمارهٔ ۳۰۴

آنها که لب چون شکرستان نو پابند

آن نقل همان در خور دندان نو پابند

زیر قدمت خاک شده جان عزیزست

هر گرد که بر گوشه دامان تو پابند

از چشمه حیوان نئوان بافت همه عمر

آن لطف که در چاه زنخدان پر پابند

آنجا که به خط سبز کنی خوان ملاحت

طاووس ملایک مگس خوان تو پابند

از خاک شهیدان گل رحمت شکنانه

مر غنچه که در سینه ز پیکان نو پابند

زینگونه که من بافتم آن لعل روان بخش

گر جوی بهشت است که جویان پر پابند

جنت طلبان هرچه بجویند ز طوبی

در قامت چون سرو خرامان تو بابند

گر خضر بقا چون خطت از آب بقا بافت

عشاق حبات از لب خندان نو پابند

بردی دل عشاق کمال از سخن خوب

خوبان عمل نه ز دیوان نو پابند

شمارهٔ ۳۰۵

آن بار که پیوسته به ما دل نگران بود

مشغول به ما بود و ملول از دگران بود

از ما برمید و دگرانش بر بودند

آری مگرش مصلحت وقت در آن بود

دیروز بر آن بود که بارم بنوازد

امروز بر آن نیست که دیروز بر آن بود

دوشش بگرفتم که برآرم بکنارش

دیدم که سرش با من دلخسته گران بود

آشفتگی زلفش و بیماری چشمش

گونی که از دود دل صاحب نظران بود

آن دور کجا رفت که در سایه حسنش

اوقات من خسته به خوبی گذاران بود

میرفت و کمال از پی او رفت دل از دست

با دیده غمدیده به حسرت نگران بود

شمارهٔ ۳۰۶

آهنین‌جانی مرا کز غصه تابی می‌دهد

آهن از آتش چو بیرون کرد آبی می‌دهد

همچنین جان‌های تشنه چون ز آتش مپرهند

هر یکی را دور از کوثر شرابی می‌دهد

آنکه داغش می‌نهم بر سینه خود نیز حیف

رحمتی باشد گرم به هم عذابی می‌دهد

گرچه می‌شده در دارالشفاء هر من طبیب

حلقه‌ای چون می‌زنم بر در جوابی می‌دهد

دست اگر ندهد که گیرد کس عنان آن سوار

بوسه افتان و خیزان بر در جوابی می‌دهد

شب که گرید چشم ما فردا طمع دارد وصال

هرکه آبی می‌دهد بهر ثوابی می‌دهد

دیگر از شادی چه جای خواب در چشم کمال

گر شبی بختش بر آن در جای خوابی می‌دهد

شمارهٔ ۳۰۷

از باد سر زلفت یک روز پریشان شد

جان و سره مسکینان در پای تو ریزان شد

حال دل خود گفتم با چاره گر دردی

بیچاره به درد دل آهی زد و گریان شد

چشم که رسید آیا باز این دل خرم را

کز ناوک مژگانی آزرده پیکان شد

دل خواست شدن سوئی جان نیز روان با او

تا تو ز نظر رفتی هم این شد و هم آن شد

باشد همگی تاوان بر چشم من گریان

هر خانه که از باران در کوی تو ویران شد

آن مه که شبی دیدی در حسن تمام او را

از شرم جمال تو ماهیست که پنهان شد

می گفت کمال از می دارم هوس توبه

چون دید رخ ساقی از گفته پشیمان شد

شمارهٔ ۳۰۸

از پرده هرکه رویتْ یک روز دیده باشد

کس در نظر نیارد؛ گر نورِ دیده باشد

صورت‌نگار داند کز ماه چربد آن رخ

با صورت تو مه را گر بر کشیده باشد

از حالت زلیخا آن بو برَد که چون گل

پیراهن صبوری صد جا دریده باشد

دزدیده حسن یوسف دیدند و کف بریدند

زین شیوه دست دزدان دایم بریده باشد

دارد مه نو اینک خون‌ها به گِرد ناخن

انگشت حیرت از تو شاید گزیده باشد

از قطره‌های اشک است از چشم عندلیبان

هر شبنمی که بر گل یک‌ یک چکیده باشد

آه کمال دانم شب‌ها شنیده باشی

کیوان شنید صد ره، مه هم شنیده باشد

شمارهٔ ۳۰۹

از تو چشمم چو غطت کی طرف مه باشد

با خیال تو کرا در دل من ره باشد

پیش رخسار تو افزون تر ازین آه کشم

بیشتر ناله مرغان به سحرگه باشد

طره از نار مده تاب که آن زلف دراز

شب عمرست و نخواهیم که کوته باشد

کس ندانست که آن نقل دهان روزی کیست

رزق در پرده نیست که آگه باشد

قد و رفتار گر اینست زهی گستاخی

که بجز سایه تو کس به تو همره باشد

استخوانم ز په واقعه شطرنج کنید

تا نهم رخ به بساطی که چنین شه باشد

گر به بینی دهن ننگ وقد بار کمال

بوسه ده خواه و بگز صفر و الف ده باشد

شمارهٔ ۳۱۰

از سر هوای وصل تو بیرون نمی‌رود

سودای لیلی از دل مجنون نمی‌رود

چشمم نظر به غیر جمالت نمی‌کند

باد نو از طبیعت موزون نمی‌رود

تا دورم از کنار تو یک لحظه نگذرد

کاندر میان دیده و دل خون نمی‌رود

آن صورتی که با تو مرا دست داده بود

تا بسته است نقش در دل و بیرون نمی‌رود

آری مگر علاج به قانون نمی‌رود

تا بسته است نقش در دل و بیرون نمی‌رود

گفتی نمی‌رود به دلت آرزوی من

ای آرزوی دیده و دل چون نمی‌رود؟

دل خوش کن ای کمال و شکایت مکن ز دوست

گر بر مراد رای تو گردون نمی‌رود

شمارهٔ ۳۱۱

از کوی دوست دوش نسیمی به من رسید

کز لطف او رمیده روانم به تن رسید

جانم فدای باد که از یک نسیم او

صد روح راحتم به دل ممتحن رسید

یعقوب روشنی ز قدوم عزیز بافت

با خود ز مصر رایحة پیرهن رسید

جانها دم از روایح رحمان همی زنند

آری مگر پیام اویس از قرن رسید

گویی چه کرده ام ز نکوئی که در عوض

کآنچ از خدای خواسته بودم به من رسید

که بی سهیل کشیدیم در یمن

سهل است چون سهیل دگر با یمن رسید

بودیم نا امید به یکبارگی ز جان

ناگه امید ادنسب عناالحزن رسید

خورشید ذره پرور و جمشید مهر فر

ماه ستاره لشکر و شاه ختن رسید

دم در کشیده بود کمال از سخن کنون

درج سخن گشاده که وقت سخن رسید

شمارهٔ ۳۱۲

از لب او سختی چون به زبان می‌آید

گوییا آب حیاتی به دهان می‌آید

خواهد آمد ز منت تیر بلا بر جان گفت

در دل خسته مراه نیز چنان می‌آید

بر در او نه منم آمده جان بر کف دست

هرکه دورست ازان روی به جان می‌آید

چون نباید به چمن نعره‌زنان بلبل مست

از گل افتاد جدا ز آن به فغان می‌آید

قصه بار جداییست درین نامه رواست

بر کبوتر اگر این باره گران می‌آید

زآتش شوق همه سوختگی‌های دل است

هرچه در نامه قلم را به زبان می‌آید

در قلم هیچ شکی نیست کزین غصه کمال

آتشی هست که دود از سر آن می‌آید

شمارهٔ ۳۱۳

از لیش هر گه که خواهم کام دشنام دهد

اگر نه مطفل است و خورد بازی چرا کام دهد

ساحری بنگر که چون نقلی بخواهم زان دهان

بسته بنماید ز لب وز غمزه بادامم دهد

گویدم یک روز سیمین ساعدم بینی بدست

از انتظارم سوخت تا کی وعده خامم دهد

مستنی خواهم که هشیاری نباشد هر گزش

ساقئی کر تا به یاد لعل او جامم دهد

قاصد آنم که جان افشانمش از هر طرف

قاصدی گر زآن طرف آید که پیغامم دهد

در بهای خاک پایش نیستم نقدی دریغ

کو فریدون تا دوصد گنج گهر وامم دهد

خلق گویند از سخن مشهور عالم شد کمال

معنی خاص است و بس کو شهرت عامم دهد

شمارهٔ ۳۱۴

از من ای اهل نظر علم نظر آموزید

نازک است آن رخ ازو چشم و نظر بر دوزید

پیش آن روی مدارید روا ظلمت شمع

خانه پر نور تجلی چه چراغ افروزید

سوختید از عطش ای اهل ورع بی می عشق

چوب خشکید بسوزید که خوش می سوزید

بهر او جنگ کنان در صف عشاق آیید

که در آن صف همه لشکر شکن و پیروزید

گر بدوزید دل پاره قیری به کرم

به که صد ناوک دلدوز به کیش اندوزید

در تب محنت او صبر کنید ای دل و جان

از شفاخانه درد است سخنهای کمال

درد دارید ازاینجا سخنی آموزید

شمارهٔ ۳۱۵

افتاد دل از پای و ندانم ز چه افتاد

فریاد ز شوخی که ملول است ز فریاد

هر خانه که در کوی طرب ساخته بودیم

سیلاب غمش آمد و بر کند ز بنیاد

گوید به رقیبان که فراموش کنیدش

بنگر بچه فن می کند از عاشق خود باد

مجنون چه کند کاین کشش از جانب ایلیست

گر میل نمیدید دل از دست نمی داد

منعم مکنید از لب شیرین که در آخر

گشتند پشیمان همه از کشتن فرهاد

فرهاد به جز سنگ نمی سفت و من امروز

در سفته ام از عشق به بین صنعت استاد

بفرست به خوارزم کمال این همه دره

گز شوق بغلطنه به آواز گهر زاد

شمارهٔ ۳۱۶

اگر تو فخر نداری به دلق گردآلود

ایاز خاص نباشی به حضرت محمود

هر آنکه خلعت سلطان عشق در پوشد

به حله‌های بهشتی کجا شود خوشنود

به رنگ خرقه ازین رقعه بوی دردی نیست

چو درد عشق نداری لباس فقر چه سود

ز طیلسان سیه کس بساط قرب نیافت

جز آنکه تیرگی در گلیم بخت افزود

جو مرد راه شدی بگذر از سر و دستار

که شاه عشق به مردان خود چنین فرمود

ز نیک و بد نتوان رست تا خرد باقی‌ست

که جامعه از کف هشیار مشکل است ربود

ز هرچه عرض کننده از مقام دینی و دین

کمال خواه که آن است غایت مقصود

شمارهٔ ۳۱۷

اگر وظیفة دردت زمان زمان نرسد

حلاونی بدل و لذتی به جان نرسد

حلاوتی که نرا در چه زنخدان است

هزار یوسف مصری به قعر آن نرسد

تو هر طرف که کشی نیر من ز رشک آنجا

پر شوم که بهر سینه ذوق آن نرسد

مکش مرا که ز بس لاغری همی ترسم

که روی تیغ تو ناگه به استخوان نرسد

کجا به ما رسد آن زلف کز زنخدانت

فتاده ایم به چاهی که ریسمان نرسد

چنین که نسبت روی تو می کنند به ماه

چگونه از تو سر او به آسمان نرسد

مرا سریست که بر خاک پاش خواهم سود

زمفلسان خود او را جز این زیان نرسد

نعیم و لذت دنیا اگر چه بسیارست

به ذوق بادة صافی ارغوان نرسد

کمال تا نشوی هیچ مگذر از در باره

که زحمت تو بدان خاک آستان نرسد

شمارهٔ ۳۱۸

امشب آن ماه دل افروز به مهمان که بود

خط او سبزی لبهای نمکدان که بود

چون خضر شد ز نظر غایب و معلوم نشد

که به تاریکی شب چشمه حیوان که بود

آن لب لعل کز او ماند دهان همه باز

باز پرسید خدا را که به دندان که بود

سر ما بود و در او همه شب تا دم صبح

تا خود او شمع سرای که و ایران که بود

سوختم از غم دردش نشد این نکته هنوز

که شب آن شمع شکر لب به شهرستان که بود

از دل خسته چه پرسی که که آورد ترا

غمزه را پرس که آن زخم ز پیکان که بود

گفته ای در غم هجرم نکند ناله کمال

بر سر کوی تو دوش اینهمه افغان که بود.

شمارهٔ ۳۱۹

امشب آن به به وثاق که فرو می آید

اگر به مهمان من آید چه نکو می آید

بنهم عود دل سوخته بر آتش شوق

گر بدانم که پری وار ببو می آید

دیده از دست نظر خون تو ریزد گویند

ظاهرا هر چه بگویند ازو می آید

حلقه حلقه دل احباب بهم بر زده است

مگر اینست که آن سلسله مو می آید

آنکه در صومعه میرفت با بریق وضو

از در میکده اینک به سپر می آید

زیر لب هرچه صراحی به قدح می گوید

در دل نازک از جمله فرو می آید

تا چها در سر آن غمزه مستت کمال

که سوی غمزدگان عربده جو می آید

شمارهٔ ۳۲۰

اهل دل زلف درازت رشته جان گفته‌اند

زین حدیثم بوی جان آمد که ایشان گفته‌اند

تا دهانت نیست پیدا وز نظرها شد نهان

خرده‌بینان وصف آن پیدا و پنهان گفته‌اند

زآن دهان چون شکر هر گه حدیث آمد به لب

از لطافت آن سخن شیرین و خندان گفته‌اند

قامتی همچون الف داری و ابرویی چو نون

در تو هر آنی که گفتند از پی آن گفته‌اند

وصف آن زلف و دهان سوداییان تنگدل

نیک نامفهوم و بیش از حد پریشان گفته‌اند

در چمن برخاستست از سرو فریاد و فغان

تا از آن بالا حدیثی عندلیبان گفته‌اند

گفته‌های نسته از شوق جمال او کمال

هر چه مرغان خوش‌الحان در گلستان گفته‌اند

شمارهٔ ۳۲۱

ای آتش سودای توأم سوخته چون عود

کس را نه بر آید ز تمنای تو مقصود

خوبان جهان جمله گدایند و تو سلطان

شاهانه زمان جمله ایازند و تو محمود

گفتم که به کامی رسم از وصل تو لیکن

بسیار تمناست که در خاک بفرسود

جانم ز غمت عاقبت کار برآمد

والمنة لله که تمنای من آن بود

آنگاه میاد ای مه خوبان که برآرد

شمع رخت از جان من سوخته دل دود

گاهی به نوا زلف توام ساخته چون چنگ

گاهی به جفا هجر توأم سوخته چون عود

چون دولت دیدار تو مقصود کمال است

نی نقصان نکند گر شود از وصل تو خوشنود

شمارهٔ ۳۲۲

ای خوش آن دم کز نو بونی با دل انگاران رسد

نکهت وصل مسیحا سوی بیماران رسد

از ضیافت خانه درد تو دل نومید نیست

هم نصیبی زآن سر خوان با جگر خواران رسد

کار دولت باشد آن نی سعی ما گر گاه گاه

چون تو مطلوبی بسر وقت طلبکاران رسد

پیش رویت دیده را از گریه میدارم نگاه

زحمتی بر گل نمیخواهم که از باران رسد

روی گل نادیده بلبل یافت نرگ صد وصال

خفته نابینا بود دولت به بیداران رسد

ما و جور دشمنان بردن که دارد لذتی

هرچه بهره دوست بر جان دلفگاران رسد

دل به آزار سگ کویت نرنجاند کمال

یار منتدار باشد هرچه از باران رسد

شمارهٔ ۳۲۳

ای گل نو ز توام بوی کسی می‌آید

در دلم تازه غم روی کسی می‌آید

بر تو ای سرو لب جوی چو می‌افتد چشم

بادم از قامت دلجوی کسی می‌آید

وقت طاعت چو نظر می‌فکنم بر محراب

پیش چشمم خم ابروی کسی می‌آید

برای نافه چین درد سر خود که مرا

نکهت غالیه از بوی کسی می‌آید

می‌برد باد دل ما و خدا بارش باد

اگر از خاک سر کوی کسی می‌آید

گو بیا تیر بلا بر دل و بر صدر نشین

اگر از غمزه جادوی کسی می‌آید

پای دل رفت به زنجیر مگر پیش کمال

خبر از حلقه گیسوی کسی می‌آید

شمارهٔ ۳۲۴

ای مرا در هجر رویت چشم تر چون سر سفید

شد ز شست و شوی اشکم جام ها در بر سفید

از غم نادیدنت وز دیدن روی رقیب

یک دو دم چشمم سیاهست و دمی دیگر سفید

دیده می گردد سفید از انتظار روی خوب

ز انتظار به اینک دید، اختر سفید

پیش رویت هندوانند آن همه خال سیاه

هندوان بنگر بناگوش و عذار و بر سفید

گوئیا روی رنبیت نامه اعمال اوست

کان به صد شستن نگردد تا دم محشر سفید

هندوان زلف و خالت را دعائی میکنم

باد هر دو روسیه را رو چو مشکتر سفید

گوسیه باش و سفید آن رسته دندان و خال

مشک نیکوتر سیاه و در بود خوشتر سفید

روی چون دینارت از اشک تو سرخ اولی کمال

اسنانکه باشد کم بها هرگه که باشد زر سفید

شمارهٔ ۳۲۵

رات اور دوسری باد گلریز شد و بر سر گل ژاله چکید

آب در جوی وز پیرامن جو سبزه دمید

گل ز رخ پرده و نرگس به چمن چشم گشاد

سرو شمشاد قدر مرغ چمن ناله کشید

خرم آن دل که بهار از پی ترتیب دماغ

بانگ مرغ چمن و بوی گل تازه شنید

باد سوی چمن آمد که دهد مژده که باز

گل به بستان و به گل میوه مقصود رسید

هرکه دید آن قد و عارض ز چمن آرایان

اول از جان و سر آنگه ز گل و سرو برید

با تو گل دفتر خود خواست که گیرد به حساب

باغبان آن ورق و باد به او در پیچید

عمر چون دور گل اثر باد هوا رفت و کمال

دامن از یارو به دامن گل مقصود نچید

شمارهٔ ۳۲۶

بادی که نیست از سر کوی تو نیست باد

دور هست و نیست همره بوی نو نیست باد

تا هست در با اثر حسینی و نیست

باد آشفته سلاسل موی تو نیست باد

هر کس کهیافت بوی تو آنگه ز شوق آن

چون باد نیست در تک و پوی تو نیست باد

گو شو خراب خانه چشمم ز سیل اشک

چشمی که هست بر لب جوی تو نیست باد

رفتم به باغ بی تو و گفتم به باغبان

هر گل که هست بر لب جوی تو نیست باد

تو دیر ز میکده ای رند درد نوش

زاهد که سنگ زد به سبوی تو نیست باد

گر گوییم کمال ز من حاجتی بخواه

گویم رقیب از سر کوی تو نیست باد

شمارهٔ ۳۲۷

باز این دل غمدیده به دام تو در افتاد

بس مرغ همایون که به تیر نظر افتاد

لطفی کن و تیری دگرم سوی دل انداز

کان تیر نخستین که زدی بر جگر افتاد

پرسیدن یاران کهن رسم قدیم است

چونست که در عهد تو این رسم برافتاد

معذور بود یارم اگر دیر بپرسید

کز کوی وفا خانه او دورتر افتاد

شاید که بروبد همه سرو خرامان

زان سایه که از قد تو بر رهگذر افتاد

گفتیم جوابی نه کم از گفته سعدی

بل کاین دو غزل خوب‌تر از یکدگر افتاد

این لاف نه در خورد کمال است ولیکن

با رستم دستان بزند هرکه درافتاد

شمارهٔ ۳۲۸

باز تیر غمزه او بر دل ما کی رسد

این نظر تا بر کی افتد این بلا تا کی رسد

داوری جانها نها آن ابروان بر طاقها

دست کوتاه من محروم آنجا کی رسد

کرده اند آن لب طمع شاهان نه تنها چاکران

چون گدا بسیار شد ما را ز حلوا کی رسد

ذره را صد پاره باید کرد وقت پایبوس

چون گدا بسیار شد با ما ذره ذره خاک آن پا کی رسد

کی رسد گفتم به بالای تو چشم از زیر پای

گفت آن آبی است از پستی و بالا کی رسد

از لبش دشنام میخواهی طلب در هر دعا

با گدا مرسوم سلطان بی تقاضا کی رسد

آن ذقن بی سوز سینه کی بدست آید کمال

سیب شیرین است و بی آسیب گرما کی رسد

شمارهٔ ۳۲۹

باز عید آمد و لب‌ها ز طرب خندان شد

شادی عید پدیدار تو صد چندان شد

ماه در عید نپوشد رخ و باشد پیدا

پرده برگیر که دیگر نتوان پنهان شد

ابرویت داد به مردم ز مه عید نشان

همه را چشم به نظاره او حیران شد

هر که دیدت چو مه عید شب از گوشه بام

مست چون چشم تو در خانه خود غلتان شد

پسته هر عید گران بودی و بادام به قدر

از لب و چشم تو این عید همه ارزان شد

عادت این است که در عید نخستین بکشد

غمزه را از چه به نا کشتن ما فرمان شد

صبر تا عید دگر چون نتوانست کمال

کرد عید دگر و بر در او قربان شد

شمارهٔ ۳۳۰

باز گل دامن به دست عاشقان خود نهاد

غنچه لب بگشود و بلبل را به باغ آواز داد

ابر درهای عدن پیش گل و سوسن کشید

باد درهای چمن بر روی گلبویان گشاد

سرو ما بر کرد ناگه سر ز صحن بوستان

پیش او هر جا درختی بود بر پا ایستاد

گل حکایت کرد و سرو از نازکی و لطف بار

آب گریان آمد و در پای این و آن فتاد

در بهشت باغ خوش باشد می چون سلسبیل

خاصه از دست تان گلرخ حوری نژاد

هر بهاری را که هست ای دل حزانی در قفاست

خوش برآ روزی در چونگل بالب خندان وشاد

بر ورق دارد گل رنگین بخون این خط کمال

شاد زی چون عمر باد است ای برادر عمر باد

شمارهٔ ۳۳۱

با سرود و آه و ناله میرود اشکم چو رود

در پیش مستان محبت این بود رود و سرود

عاشقان را در محافل ناله سازد سر بلند

مطربان را در مجالت آبرو باشد ز رود

با سرشکم دجله و جیحون دو بار آشناست

از دو رود دیده ما باد بر باران درود

تا چرا نبغ تا خودو زره گردد سپر

جنگها شد گاه ما را با زره گاهی بخود

شوق بالای تو خون از چشم ما بر خاک ریخت

هر کجا سیلی که آمد آمد از بالا فرود

گفتم از سیب سمرقندی به و نار خجند

با زنخدان و لب چون قند گفتا به نبود

گر نگیری چست و چابک سیب سبعینش کمال

پیش اهل عشق باشی کاهل زیر و فرود

شمارهٔ ۳۳۲

با عارض تو زلف دم از نقشه چین زند

بر آب حد کیست که نقشی چنین زند

باید چو ساعد توز سیمش به آستین

هر کس که دست در تو چو آن آستین زند

رضوان ز شوق آنکه چو طوبی کنی خرام

جاروب راهت از مژه حور عین زند

جان و دلم فدات بگو غمزه را که باز

تیغی بر آن گمارد و نیری براین زند

زلف که داد مالش صد پهلوان به بند

باد صباش گیرد و خوش بر زمین زند

دزدیست طره تو که سرها برد بروز

ترکیست چشم تو که ره عقل و دین زند

جان آفرین زند چو دو چشم تو بر کمال

تبر از گشاد غمزه سحر آفرین زند

شمارهٔ ۳۳۳

با غم عشق تو دل کیست که محرم باشد

با لب لعل تو جان چیست که همدم باشد

هر کرا دولت سودای تو شد دامن گیر

فارغ از محنت و آسوده دل از غم باشد

نسبت روی تو چنان نتوان کرد به ماه

که به حسن از رخ زیبای تو پر کم باشد

خنک آن جان که شد از آتش سودای نور گرم

خرم آن دل که به غمهای تو خرم باشد

گر دمی دست دهد روی تو دیدن مارا

حاصل از عمر گرانمایه همان دم باشد

مفلس کوی مغانرا به خرابات غمش

دولت جام به از مملکت جم باشد

گر ببوسیدن پایت برسد دست کمال

او بدین پایه به عشاق مقدم باشد

شمارهٔ ۳۳۴

با منت لطف جز ستم نبود

ننگ چشمی ترا کرم نبود

چشمت از خون ما پشیمان نیست

مرحمت موجب ندم نبود

چه فرستم بر نو جان خراب

پیش تو این متاع کم نبود

با لبت شهد اگر چه شیرین است

آنچنان حلقه سوز هم نبود

گفته سوزمت بر آتش غم

گر غم روی تست غم نبود

در وقا پای ما نداشت رقیب

ناجوانمرد را قدم نبود

ننویسد فرشته جرم کمال

بر سر بیدلان قلم نبود

شمارهٔ ۳۳۵

با من درد کش سبو بدهید

متنی بر سرم از و بنهید

بار ساقیست ابها العشاق

توبه گر بشکنید بی گنهید

به عشق اگر دهند انصاف

زاهدان بی ره و شما به رهید

بسکه شه رخ نماید از چپ و راست

که چو فرزین نشسته پیش شهید

ای طبیان بدرد عشق حبیب

شربت تا مخالفم مدهید

مرهم جانستان دهید مرا

تا ز درد سرم چو من برهید

در سماعی که نیست شعره کمال

صوفیان هر یک از سوی بجهید

شمارهٔ ۳۳۶

با باد لبت ساقی چون می به قدح ریزد

صد کشته به یک جرعه از خاک بر انگیزد

گر زیر درخت گل باز آنی و بنشینی

هر باد که برخیزد گل بر سر گل ریزد

بنمای به خوبان رخ در حسن مکن دعوی

تا زلف تو از هر سو منشور بیاویزد

گو چشم نو کمتر خور خون در مسکینان

بیمار ز پر خوردن شرطیست که پرهیزد

افتاد رقیب از پا چون اشک به أه ما

زین گونه نیفتادست این بار که برخیزد

تا شد به لبت همدم دل سوخت ز غم جان هم

در موم زنند آتش با شهد چو آمیزد

از جور سر زلفت نگریخت کمال آئی

عیار که شبرو شد از سلسله نگریزد

شمارهٔ ۳۳۷

بر افشان زلف تا دل را شب محنت به روز آید

برافکن پرده تا جان را سعادت روی بنماید

به رویت نسبتی کردیم روی ماه تابان را

کلاه حسن، أو زآن روز برخورشید می ساید

کسی کز پرتو مهر تو دارد گرمینی برسر

کارگر از آتش بپرهیزد چو شمعی سوختن باید

پیاد صبح در کویت طوافی کردی لیکن

نمی ترسم که چون گردم زخاک بات برباید

در آن حضرت کجا باشد مرا امکان گردیدن

که مقبل بنده ای باید که آن درگاه را شاید

بسی دلبستگی دارد به زلفت عقل سودائی

مرا زین عقدهٔ مشکل ندانم تا چه بگشاید

چو ماه عبد اگر شامی به سر وقت کمال آئی

ترا حسن رخ و او را سعادتها بیفزاید

شمارهٔ ۳۳۸

به حلقه که ز زلفت با خبر ببرد

خبر ز جان و دل و عقلها ز سر بیرد

برم ز زلف تو بونی چو رخ نمانی باز

مشام بوی خوش از نافه در سحر ببرد

اگر ز نبر فرسنی تحبی وی دل

ببند نامه به پیکان که نیز تر ببرد

به فکر آن لب شیرین چنان ضعیف شدم

که گیردم مگس و پیش او بپر بپرد

چه منت است که من دل به خدمتت ببرم

که چشم تو صد زآن به یک نظر ببرد

بدرد و حسرت آن غمزه نرگس بیمار

بر آن است که با خاک چشم تر ببرد

کمال بر در جانان بر ببر جانرا

که هر که رفت بر آن در چنین بسر ببرد

شمارهٔ ۳۳۹

به خال لب خط سبزت قرابتی دارد

لب تو از دم عیسی نیابتی دارد

مگر محزر اشکم که ساخت سرخیها

به لوح چهره خیال کتابتی دارد

شب فراق تو تیره است و من از آن به هراس

شبی که ماه ندارد مهابتی دارد

چو پهلوی رخت افتم نیاز بوسه کتم

دعای صبح، امید اجابتی دارد

کسی که دید لب لعلت از می رنگین

ندیده ایم که میل انابتی دارد

نشسته خوش من و ساقی بکار خود چستیم

اگر چه محتسب ما صلابتی دارد

کمال گفته تو دلپذیر از آن معنی است

با که معنی سخنانت قرابتی دارد

شمارهٔ ۳۴۰

به خانه ای که چنین میهمان فرود آید

همای سدره در آن آشیان فرود آید

زمی سعادت و طالع که او شبی چون ماه

به کلبة من بی خان و مان فرود آید

از تشنگی دل و جان بر چه زنخدانش

گه این زچاه برآید که آن فرود آید

به چشم نرگس اگر سرو بیند آن رخسار

کجا سرش به گل بوستان فرود آید

چو فرج ژاله که آید به اوج غنچه فرود

غم تو در دل تنگ آنچنان فرود آید

چو اشک را ز دویدن پا زد آبله ها

رها کنم که بر آن استان فرود آید

کمال اشک ترا نیک نام شد باران

که گفته اند لقب ز آسمان فرود آید

شمارهٔ ۳۴۱

بر دل از غمزه خدنگی زدی آن هم گذرد

چون گذشت از سپر سینه ز جان هم گذرد

من اگر سینه ز پولاد بسازم چو دلت

گر خدنگ نظر این است از آن هم گذرد

تو اگر بگذری از سرو بخوش رفتاری

اشک گلگون من از آب روان هم گذرد

گر دهنده اهل نظر پیش تو دشنام رقیب

ما نخواهیم که نامش به زبان هم گذرد

نگذرد گریهام از ابر بهاران تنها

کز فلک بینو مرا آه و فغان هم گذرد

بر سر عاشق اگر سیل بلا آبد باز

از دل و دیده خونابه چکان هم گذرد

گفتی از سر گذرد در طلب دوست کمال

سر چه باشد ز سر و جان و جهان هم گذرد

شمارهٔ ۳۴۲

بر عزیزان غمزهٔ شوخ تو خواری می‌کند

غمزهٔ تو خواری و زلف تو باری می‌کند

در ملاک عاشق بیچاره چشم و زلف تو

این یکی بی‌صبری و آن بی‌قراری می‌کند

اگر نماید خوبرو جور و کند صد دشمنی

مهربانی می‌نماید دوستداری می‌کند

عاشق دیدار را دیدار آرد در خروش

عندلیب از شوق گل فریاد و زاری می‌کند

خاک را هم من به من گر بگذری آن لطف تست

آب را بر خاک لطف خویش جاری می‌کند

چون ز پیشم می‌روی جان می‌سپارم من به غم

هر کرا شد عمر لابد جان‌سپاری می‌کند

گرچه بود اول گدای شهر ما اکنون کمال

تا به آن به کرد پاری شهریاری می‌کند

شمارهٔ ۳۴۳

به روی دوست که رویش بچشم من نگرید

به خاک پاش که آن ره بروی من سپرید

با گذشتن از آن مو نشان بی چشمیست

چو چشم نیست شما را به چشم من نگرید

حرام باد شما را چه می خورید غمش

غم من است غم او غم مرا مخورید

همین که نام گدایان او کنید شمار

مرا نخست گدای کمین او شمرید

کر بگوی با مگان به شکر گفتار

که نازک است رخ بار از آن طرف مپرید

بر اهل زهد بستم کنان گذشت و بگفت

عجب که عمر گذشت و هنوز بیخبرید

از بعد آنکه در دوست باز بافت کمال

اگر بهشت بجوید به دوزخش بپرید

شمارهٔ ۳۴۴

بس شد ز توبه ما را با پیر ما که گوید

یعنی به می فروشان این ماجرا که گوید

پیر مغان دهد می با ما و شیغ نوبه

طالب بگو ارادت زین هر دو با که گوید

خود بین هنر شناسد عیب خداشناسان

امروز عیب رندان جز پارسا که گوید

گر چنگ پیش ننهد پانی به دلنوازی

سوی شرابخانه ما را صلا که گوید

دلبر مگر به عاشق دشنام داد ور نی

بی مرحمت کسی را چندین دعا که گوید

گونی مرا رقیا هستم سنگ در او

این نام آدمی را زیبد ترا که گوید

از زاهدی برندی کردی کمال توبه

جز پاکباز قادره ترک دعا که گوید

بعد از تو از فرینان در قرنها ازینسان

شعر تر مخیله سر تا پا که گوید

شمارهٔ ۳۴۵

بکوش تا به کف آری کلید گنج وجود

که بی طلب نتوان یافت گوهر مقصود

بر آستان محبت که سر نهاد شبی

که لطف دوست برویش دریچه نگشود

تو چاکر در سلطان عشق شو چو ایاز

که هست عاقبت کار عاشقان محمود

بگفت کز چه رمزبست دوست را یعنی

که تو نبودی و مارا هوای عشق تو بود

گرت چو شمع بسوزند رخ متاب از بار

زنیرگیست کز آتش همی گریزد دود

چو باز بسته مانی گلیم فقر گذار

چو بر پلاس ترا نیست رنگ خرقه چه سود

درون کعبه دل دلبری است روحانی

که قدسیانش به تعظیم کردهاند سجود

زبان فال فرو بند نزد اهل کمال

رموز عشق نباشد حدیث گفت و شنود

شمارهٔ ۳۴۶

بگو بگوشه نشینان که رو براه کنید

زمال دست بدارید و نرک چاه کنید

به یک مقام مباشید سالها ساکن

نظر به منزلت مهر و قدر ماه کنید

به کوی باده فروشان روید عاشق وار

بنای توبه بی اصل را تباه کنید

به گردن من اگر عاشقی گناه بود

کدام طاعت ازین به همین گناه کنید

باب علم بشوئید روی دفتر عقل

بنور عشق رخ عقل را سیاه کنید

چو وقت خوش شود ای دوستان برای کمال

اگر کنید دعائی به صبحگاه کنید

شمارهٔ ۳۴۷

به مجلسی که از روی نو پرده بر گیرند

چراغ و شمع بر افروختن ز سر گیرند

چو در محاوره آنی به منطق شیرین

لب و دهان تو صد نکته بر شکر گیرند

ز خاک راه تو گو روی ما غبار بگیر

که اهل عشق چنین خاک را به زر گیرند

به دوستی که اگر پای بر دو دیده نهی

هنوزت اهل دل از دیده دوستتر گیرند

دل ار مقابل آن ابروان نهد مه نو

گناه او همه بر چشم کج نظر گیرند

از باده در سر رندان جنون شود مستی

به یاد روی نوار ساغری دگر گیرند

بر آستان نو جانها ز سوز و آه کمال

اگر نه آب زند گریه جمله در گیرند

شمارهٔ ۳۴۸

بوی خوشت چو همدم باد سحر شود

حال دلم ز زلف تو آشفته تر شود

تا عقل خرده دان نبرد پی به نیستی

مشکل که از دهان تو هیچش خبر شود

شیرینی لب تو چه گویم که وصف آن

گر بر زبان خامه رود نی شکر شود

عکس جمال در قدح می نکن که گل

خوبست و چون در آب فته خوبتر شود

بر آستانت سجده شکر آرم ار مرا

روزی از آن مقام مجال گذر شود

طبعم چنان به نکهت زلف تو شد لطیف

کر باد مشک بوی مرا درد سر شود

از زلف او سخن به درازی کند کمال

ز صف دهانش کن که سخن مختصر شود

شمارهٔ ۳۴۹

بهار آمد خبر از می فرستید

سلام گل به باد از پی فرستید

درود عود یک یک گوش دارید

بگوش می درود نی فرستید

اگر دست از ادا کونه کند چنگ

به ناخنهای چنگی نی فرستید

نسیم زلف جان پیوند لیلی

به مجنون جدا از حی فرستید

زمین بوس کمان ابروی دوست

ازقند بند نی بر وی فرستید

مرو زر می خرند اینجا نه زاری

دعای عاجزان تاکی فرستید

کمال از فقر چون بنشست بر خاک

گلیم او به رهن می فرستید

شمارهٔ ۳۵۰

بی تو مرا زندگی بکار نیاید

نعمت بی دوست خوشگوار نیابد

تاتو نیانی چو آرزو به کنارم

هیچ مرادیم در کنار نیابد

تا ندهی زلف بیقرار به دستم

خاطر من بر سر فرار نیابد

گرسگ خود خوانیم اهانت تست آن

ورنه مرا زین حدیث عار نیابد

چشم عیادت ازو کراست که گر نیز

خاک شوم بر سر مزار نیابد

کس نتواند گرفت آن رسن زلف

تا بسر خود به پای دار نیابد

نقد دو عالم بنه کمال که آنجا

جان گرانمایه در شمار نیابد

شمارهٔ ۳۵۱

بیزارم از آن دل که در درد نباشد

هر دل که بترسد ز بلا مرد نباشد

باران مرا درد من بی سرو پا نیست

دشمن به از آن دوست که همدرد نباشد

گر هست غباری ز دلت پاک فرو شوی

کأنینه همان به که بر او گرد نباشد

قدر می و معشوق و خرابات چه داند

آنکس که چو من میکده پرورد نباشد

جنت نروم نا رخ زیباش نبینم

فردوس چکار آید اگر ورد نباشد

چون شمع هر آنکس که بود سوخته عشق

بی دیدهٔ گریان و رخ زرد نباشد

دلگرمی مستان ز غزلهای کمال است

آری نفس سوختگان سرد نباشد

شمارهٔ ۳۵۲

بی لبت در جگر تشنه لبان آب نماند

بی سر زلف تو در رشنه جانه ناب نماند

تا شمال رخت افتاد بخاطر ما را

به دو چشم نو که در دید: ما خواب نماند

بر سر زلف تو بگذشت شبی باد وزان

گرهی باز شد و رونق مهتاب نماند

در چمن باد صبا بوی تو آورد ز شرم

رنگ در روی گل و لاله سیراب نماند

دولت وصل تو رفت از سر و شة عیش حرام

کامرانی نتوان کرد چو اسباب نماند

محتسب گو در مسجد بگل امروز برار

که ز ابروی تو ما را سر محراب نماند

گو ببندید در میکده بر روی کمال

کش ز سودای لبته ذوق می ناب نماند

شمارهٔ ۳۵۳

بیمار ترا کس نتوانست دوا کرد

هم درد تو خوشتر که علاج دل ما کرد

عشاق قلندر صفت از عشق نمیرند

آنکس که بمیرد همه گویند خطا کرد

با پیر من از عشق بکی گفت بپرهیز

زد کفش برو از غضبه و رو بعصا کرد

داد از سر کین زلف تو سرها همه بر باد

بازش بسر خویش ندانم که رها کرد

خشنودم از آن غمزه دلجو که ز شوخی

هر وعده که کردی به جفا جمله وفا کرد

گر داشت غباری ز خط آئینه رویت

گیرد به کنارش چو توجه به صفا کرد

چون دید کمال آن خط ورځ فاتحه بر خواند

شب بود فریب سحری بر تو دعا کرد

شمارهٔ ۳۵۴

بیمار عشق جز لب او آرزو نکرد

این نوش دارو ار دگری جست و جو نکرد

ریش دل تو گفت بمرهم نکو کنم

دردا که کرد وعده خلاف و نکو نکرد

شکل قدم ندید و سرم نیز بر قدم

طفل است چون نظاره چوگان و گو نکرد

دستی ندید عاشق مسکین بگردنی

تا روزگار خاک وجودش سبو نکرد

هرگز نریخت چشم من آبی بجای خون

در پیش مردم این قدم آبرو نکرد

یک روز نام خویش نوشتم بروی نان

آنرا ز ننگ من سگ کوی تو بو نکرد

در دین عشق راست نشد قبله کمال

تا روی دل بقامت چون سرو او نکرد

شمارهٔ ۳۵۵

بی باد تو عشاق دل شاد نیابند

بی بندگی از بند غم آزاد نیابند

دیوانه دلانرا که کشد پای به زنجیر

گر بوی سر زلف تو از باد نیابند

هر تیر که گم گشت به مخجیر ز شیرین

جز در جگر خسته فرهاد نیابند

اهل نظر از حس به شوخان ستمکار

یابند همه چیز ولی داد نیابند

زلف تو بقرنی نشود یافت که آن شست

گر عمر رسد نیز به هفتاد نیابند

انگشتری دل که زهر دست شدی یافت

اکنون بدست تو بیفتاد نیابند

سحرست کمال این سخنان باد حلالت

صنعت طلبان به ز تو استاد نیابند

شمارهٔ ۳۵۶

پری را دلبری چندین نباشد

ملک را بدخویی آیین نباشد

در ایشان حسن اگر باشد وفا نیز

ترا آن باشد اما این نباشد

مبادم بی لبت جان زانکه خوش نیست

که خسرو باشد و شیرین نباشد

به آن چشمان ترا آهو توان گفت

ولی آهو چنین مشکین نباشد

نیاید خواب خوش در دیده ما را

شبی کان آستان بالین نباشد

مرا گفتی به محنت خواهمت کشت

مرا خود دولتی به زاین نباشد

غمت تا مونس جان کمال است

دل او ساعتی غمگین نباشد

شمارهٔ ۳۵۷

پیش از آندم که می و میکده در عالم بود

جان من با لب خندان قدح همدم بود

بوی خون کز دهنم میدمد امروزی نیست

زانکه این رایحه در آب و گل آدم بود

لب جانبخش تو در خنده مرا دل میداد

ورنه جان و دل از آن زلف سیه درهم بود

گلی شرم رخت آن روز همی کرد عرق

که به پیراهن صحرای جهان شبنم بود

عقل مدهوش من آندم به خرابات ازل

گاهی از لعل تو دلتنگ و گهی خرم بود

هر جراحت که همی کرد غمت بر دل ریش

زخم شمشیر جفاهای تواش مرهم بود

زاهد خام چه داند که چه می گفت کمال

کو، نه در پرده دلسوختگان محرم بود

شمارهٔ ۳۵۸

پیش رخ نو دیده پری را نکو ندید

شد ناظر فرشته و این خلق و خو ندید

رویت ندید عاشق و به غایبانه گفت

بیچاره بیریا سخنی گفت و رو ندید

صوفی نیافت بهره ز اوقات صبح و شام

تا بی حجاب تابش آن روی مو ندید

روز نکوست روی تو شکر خدا که هیچ

زاهد به روز گار نو روزه نگو ندید

کار چشم رمد گرفته گوهر فشان ما

کحل الجواهری به از آن خاک کو ندید

نرگس مثال چشم تو در خواب و هم در آب

چندانکه کرد بر لب جو سر فرو ندید

بود آرزوی جان کمال آن دهان دریغ

کش جان رسید بر لب و آن آرزو ندید

شمارهٔ ۳۵۹

پیش رویت صنما وصف قمر نتوان کرد

نسبت حقه لعلت به شکر نتوان کرد

با وجود رخ و زلفین عبیر افشانت

صفت برگ گل و عنبر تر نتوان کرد

میهمانیست تمنای تو در خاطر ما

که به صد سالش ازین خانه بدر نتوان کرد

گفتم از غم بوصال تو گریزم لیکن

پیش شمشیر قضا هیچ سپر نتوان کرد

گر نه بینم رخت از طرف مشکین چه عجب

در شب تیره بخورشید نظر نتوان کرد

گذرست از همه عالم من دلسوخته را

لیکن از کوی وصال تو گذر نتوان کرد

نتواند که کمال از تو گریزد بجفا

زانکه از خنجر تسلیم حذر نتوان کرد

شمارهٔ ۳۶۰

پیش روی تو ماه را چه وجود

که رخ تست ما هو المقصود

در شب قدر ابروان ترا

همه محرابها برند سجود

آید از زلف تو فغان دلم

همچو آهنگ سوزناک از عود

آن دهانرا کجا وجود نهند

که به بوسی نمی نماید جود

خاک این در شدم همین باشد

حد رفتن براه نامحدود

عقد زلفت گرفتم از سر دست

چند گیرم حساب نامحدود

گفته ای تر چو آب کمال

غوطه دادند لولو منضود

شمارهٔ ۳۶۱

پیوسته ابرویت دل این ناتوان کشد

مردم کمان کشند و مرا آن کمان کشد

هرجنس را که هست کشد دل به جنس خویش

زآنت کمند مو طرف آن میان کشد

فرهاد نقش یار خود ار بر زدی به سنگ

نقش ره تو دیده بر آب روان کشد

بگشای لب به خنده تو پیش شکر فروش

تا رخت خود به خانه پیش ز پیش دکان کشد

زآنسان که سوی خویش کشد مور دانه را

خط دانه های دل ما چنان کشد

آواز ما ز گریه بسیار نم کشید

عاشق دگر چگونه تواند فغان کشد

سوزد دوباره اختر برگشته کمال

شبها کمال آه که بر سر آسمان کشد

شمارهٔ ۳۶۲

تا دلم نظاره ان قامت زیبا نکرد

جان علوی آرزوی عالم بالا نکرد

در فراق او گذشت آب از سرم این سرگذشت

تا شنید آن بی وفا دیگر گذر بر ما نکرد

وعده مهر و وفا کرد آن جفا گستر به من

چون نبود اصل این سخن را هر چه گفت اصلا نکرد

گردی از نعلین آن مه ناگهان رفتم به چشم

دیگر آن نعلین را از ننگ من درپا نکرد

گرچه زان خط دودها برخاست از هر سینه

دل بروی او چو خالش نقطه پیدا نکرد

دیده ما گر ز بهر اوست خون افشان چه باک

طالب در احتراز از جوشش دریا نکرد

از سعادت کس دری نگشود بر روی کمال

تا خیال روی او در خانه دل جا نکرد

شمارهٔ ۳۶۳

تا رخت روشنی دیده نشد

دیده را روشنی دیده نشد

در نه پیچند بدر غم شب و روز

تا برخ زلف تو پیچیده نشد

در لبت زلف نه پیچده چه عجب

چه شکر بود که پیچیده نشد

رازم از چاک گریبان شده فاش

که چنان بود که پوشیده نشد

گرچه شد دل ز غمت یکسر مو

یکسر موز تو رنجیده نشد

تا کی است این ستم ای سنگین دل

عاشق از سنگ تراشیده نشد

همه در خاک رهت پوسیدیم

بود با داغ نو دزدیده نشد

مگر آن دیده که تو دیده شوی

هم کف پای تو بوسیده نشد

کی خورد بر ز تو نادیده کمال

نخل تا دیده نشد چیده نشد

شمارهٔ ۳۶۴

ترا رحمی به آن چشمان اگر باشد عجب باشد

مسلمانی بترکستان اگر باشد عجب باشد

فقیهم توبه فرماید به شرع مصطفی از تو

ابوجهل اینچنین نادان اگر باشد عجب باشد

بروز هجر میجویم ترا گریان و می گویم

شب باران مه تابان اگر باشد عجب باشد

رخ رنگین ز مشتی خس بپوشیدی ولی خس را

نجات از آتش پنهان اگر باشد عجب باشد

گلی کز خاک ما روید بجای غنچه های او

از آن نازک بجز پیکان اگر باشد عجب باشد

شفای جان عاشق نیست الا شربت دردت

طبیبانرا ازین درمان اگر باشد عجب باشد

کمال احسنت گو بردی بشیرین کاری از خسرو

چنین طوطی به هندستان اگر باشد عجب باشد

شمارهٔ ۳۶۵

ناز گلبرگ رخت سنبل تر می‌ریزد

لالهٔ سوخته‌دل خون جگر می‌ریزد

هرشب از شرم گلستان جمالت صنما

آب از چهره خورشید و قمر می‌ریزد

زلف تست آنکه پریشان شود از باد صبا

یا مگر گرد شب از روی سحر می‌ریزد

روشن است این جهان کاینهٔ بدر منیر

هر شب از حسرت روی تو به سر می‌ریزد

مردم چشم کمال ارچه ندارد زر و سیم

در قدم‌های خیال تو گهر می‌ریزد

شمارهٔ ۳۶۶

تشنه وصل ترا بی‌تو اگر خواب آمد

هیچ شک نیست که در دیده او آب آبد

هرکس آن بخت ندارد که سوی آب حیات

برود همچو خضر تشنه و سیراب آبد

پرده از روی برانداز که هر سوخته‌ای

همچو پروانه سوی شمع جهان‌تاب آید

زاهد شهر چو بیند خم ابروی ترا

بعد ازین مست چو چشم تو به محراب آید

هست دریوزه ما وصل تو و هر نفسی

بر درت عاشق بیچاره بدین باب آبد

تا کی از حسرت لعل لبت ای مردم چشم

اشک من زرد به رخساره چو سیماب آید

هست از شوق لبت این همه گفتار کمال

طوطی آری به حدیث از شکر ناب آید

شمارهٔ ۳۶۷

جانا به نظر قد تو سرو چمن آمد

شمع رخت آرایش هر انجمن آمد

پیرایه باقوت لیت درج گهر شد

مشاطة گلبرگ رخت یاسمن آمد

بشکست دل پسته خندان ز خجالت

هر بار که ننگ شکرت در سخن آمد

کوته نظر است آنکه ترا سرو سهی گفت

کسی رو ندید هست که در پیرهن آمد

هر یک بوسه از آن لعل شکر بار بمن ده

در پسته ننگ نو پر شکر بمن آمد

بر خوان سخن طبع کمال است شکر ریز

تا وصف لب لعل تواش در دهن آمد

شمارهٔ ۳۶۸

جان را به غیر وصلت خوشدل نمی توان کرد

وز دل نشان مهر زابل نمی توان کرد

در دل بگشت ما را زینسان قضای مبرم

آری فضای مبرم باطل نمی توان کرد

بر گیر بند و زنجیر از دست و پای مجنون

کورا به هیچ بنده عاقل نمی توان کرد

بسیار سعی کردم کاری نشد میسر

بدبخت را بکوشش مقبل نمی توان کرد

خاک درت ببوسم چون باد باز گردم

کآنجا ز بی غوغا منزل نمی توان کرد

خاک در تو بارب کان خود چه کیمیائیست

کانرا به هیچ وجهی حاصل نمی توان کرد

گفتی کمال پیدل صبر است چاره تو

ای جان من صبوری بیدل نمی توان کرد

شمارهٔ ۳۶۹

جان و لبش از صبح ازل همنفسانند

غافل ز نفسهای چنین هیچ کسانند

گره لب از بی سببی نیست بسی خال

آنجا شکری هست که چندین مگسانند

پروازگه کوی تو دارند تمنا

ز آن روز که مرغ دل و جان هم قفسانند

هر زاهد خشکی چه سزاوار بهشت است

شایسته آتش شمر آنها که خسانند

مگذار که رویند رهت خلق به مژگان

ترسم که کف پای ترا چشم رسانند

از بندگی سرو قدت غنچه دهانان

چون سوسن آزاده همه رطب لسانند

بگذشت بصد بیم کمال از سر آن کوی

کز زلف و دوچشم تو شب است و عسسانند

شمارهٔ ۳۷۰

جمع باش ای دل که این وقت پریشان بگذرد

گرچه مشکل مینماید لیک آسان بگذرد

چشم یعقوب از نسیم پیرهن روشن شود

وز سر یوسف بلای چاه و زندان بگذرد

هیچ حالی را بقایی نیست بی صبری مکن

چون شب صحبت دراید روز هجران بگذرد

شاخ امیدت شود سر سبز و روی عیش سرخ

باز در جوی مودت آب حیوان بگذرد

در غم و شادی بباید ساختن با روزگار

زانکه از دور زمان هم این و هم آن بگذرد

تازه گردد باغ عیشت از نسیم اعتدال

بوی جانبخش بهار آید زمستان بگذرد

ای کمال از غربت و حرمان مشو غمگین که زود

محنت غربت نماند ذل حرمان بگذرد

شمارهٔ ۳۷۱

جهان بخواب و دمی چشم من نیاساید

چو دل بجای نباشد چگونه خواب آید

غلام نرگس دلربای خودم

که کشته بیند و بخشایشی نفرماید

چو مایه هست زکاتی بده گدایان را

که نیکویی و جوانی بکس نمی باید

کسی در دل شب خواب بیغمی کردست

بر آب دیده بیچارگان نبخشاید

بر غم دشمن بدگو کمال دلشده را

بکش مگو که بخون دست من بیالاید

شمارهٔ ۳۷۲

به شیوه پسته و بادام تو یکی ز شکر

دگر ز نرگس بسیار خواب می‌چربد

دگر بر آب معلق نسنجمه آن غبغب

چو روشن است که روغن ز آب می‌چربد

بمیر تشنه که پروانه از تعطش شمع

چو سوخت بر مگسان شراب می‌چربد

دلم به آتش سوزان غمت موازنه کرد

به سوز و گریه ز آتش کباب می‌چربد

به فلک چو به میزان رسید دید کمال

که از به آن رخ چون آفتاب می‌چربد

شمارهٔ ۳۷۳

چرا نسیم صبا خاک پاش میسپرد

چه دیدهاست برو زیر پا نمینگرد

از سایه مگس آن رخ چو میبرد آزار

بپوش گو لب شیرین کز آن طرف نپرد

ز ضعف گشت خیالی بد آن هوس تن من

که باد یک سحر آنجا خیال من ببرد

زیر پا چو شکستی دلم برید ز جان

هر آبگینه که در پای بشکنی ببرد

ز حسنت ار ورقی میشمرد گل خود را

تمام شد ورق او دگر چه میشمرد

بگفت از سر زلفم دلت چرا نگذشت

شبست تیره و راه درازه چون گذرد

اگر ز ب نفرستی به غم نصیب کمال

هزار لقمه کسی بی نمک چگونه خورد

شمارهٔ ۳۷۴

چشمت به سعی غمزه در فتنه باز کرد

زلفت به ظلم دست تطاول دراز کرد

محمود را چه جرم که شد پای بند عشق

آن فتنه ها همه سر زلف ایاز کرد

گویند ناز پر بېرة مهر و عشق من

شد بیشتر بروی تو چندان که ناز کرد

من در زمانه پایه و قدری نداشتم

سودای قامت تو مرا سرفراز کرد

روی تو برد از دلم اندیشه بهشت

ناز تو از نعیم مرا بی نیاز کرد

رفتم بر طبیب که پرسم علاج درد

چون ناله ام شنید روان در فراز کرد

ننشست بر وجود ضعیفت مگس کمال

از تار عنکبوت مگر احتراز کرد

شمارهٔ ۳۷۵

چشم تو التفات به مردم نمی‌کند

بر خستگان غمزه ترحم نمی‌کند

زلفت کشید شانه و گفتا فرو نشین

بر آفتاب سایه تقدم نمی‌کند

اشکم ز عکس روی تو شب‌ها در تو بافت

بر ماهتابه قافله ره گم نمی‌کند

جان محب به خنده نمی‌آید از نشاط

تا زیر لب حبیب تبسم نمی‌کند

چندان که می‌توان سخن دل به ما بگو

عاشق به صوت و حرف تکلم نمی‌کند

صوفی به دور لعل لبت سنگسار باد

گر سر فدای خشت سر خُم نمی‌کند

بی‌عشق گل‌رخی نسراید غزل کمال

بلبل که مست نیست ترنم نمی‌کند

شمارهٔ ۳۷۶

چشم توام به غمزهٔ خونخوار می‌کشد

آن خونبها بود که دگربار می‌کشد

ترسم کشند از حسدم بار و هم‌نشین

گر گویم این به کس که مرا بار می‌کشد

آن قامت چو تیر و دو ابروی چون کمان

پیوسته می‌کشد دل و هموار می‌کشد

در انتظار کشتن خود تا به کی چو شمع

می‌سوزدم چو عاقبت کار می‌کشد

فکر میان او مکن ای دل که این خیال

تن را تار می‌کند و زار می‌کشد

ای آنکه صحتم طلبی زودتر مرا

بنما به آن طبیب که بیمار می‌کشد

بسیار زنده کرد لبش گفته ای کمال

بسیار هم مگوی که بسیار می‌کشد

شمارهٔ ۳۷۷

چشم تو که آرام دل خلق جهان برد

سحری است که از سیمبران نقد روان برد

زلف تو که روز سهم در نظر آورد

هوش از سرو آرام و قرار از دل و جان برد

بالای ترا دل بگمان سرو سهی خواند

احسنت زهی دل که چنین راست گمان برد

بر لعل لبت جان ز سر شرق فشاندن

سهل است ولی زیره به کرمان نتوان برد

میرفت بدریای غمش کشتی عمرم

نا عاقبت کار فراقش به کران برد

گفتم که ز مسجد نروم سوی خرابات

زنجیر سر زلف توأم موی کشان برد

تا زلف چو چوگان و زنار فروبست

بند کمرت گوی لطافت ز میان برد

فریاد بر آمد ز همه خلق به بکبار

هر جا که دل خسته ز زلف تو فغان برد

لطف غزلیات کمال است که او را

آوازه حسن تو در اطراف جهان برد

شمارهٔ ۳۷۸

چشم خوشت آندم که سر از خواب برآورد

مستم بوی گوشه محراب برآورد

بنمود سر زلف تورو از طرف بام

از غیرت آن ماه فلک تاب برآورد

گلبرگ رخت شمع لطافت چو برافروخت

دود از جگر لاله سپر آب بر آورد

منسوخ شد از لعل نو افسانه شیرین

آن روز که شور از شکر ناب برآورد

در بحر غمت چشم گهر بار من امروز

مانند خم بر سر سیلاب بر آورد

اسباب نشاط و طربم بود مهیا

عشق توام از جمله اسباب برآورد

در آتش غم سوخت کمال از هوس خام

پنداشت که عشق تو سر از خواب برآورد

شمارهٔ ۳۷۹

چشم شوخت دل عاشق به هوس می‌گیرد

همچو صیاد که بلبل به نفس می‌گیرد

دل از آن غمزه ننالد که حرامی همه وقت

راه بر قافله از بانگ جرس می‌گیرد

روی تو از طرف ماست به جنگ سر زلف

چه عجب آتش اگر جانب خس می‌گیرد

پرتو روی تو تنها نه مرا خرمن سوخت

آتش عشق بتان در همه کس می‌گیرد

نیست در دور لبت نقل و شکر کاسد و بس

جام می هم به لب امروز مگس می‌گیرد

صبحدم می‌زدم آهی ز تو روشن‌تر از این

چه کنم درد دلم راه نفس می‌گیرد

پیش معشوق کِش این جان که برند از تو کمال

گر به مطرب ندهی جام عسس می‌گیرد

شمارهٔ ۳۸۰

چشم مستت گو شمال نرگس پر خواب داد

طاق ابرویت شکست گوشه محراب داد

گر جفا اینست کز زلف تو بر من میرود

عاقبت پیش تو خواهم دامن او تاب داد

گفته دادی بخواه از غمزه خونریز ما

گوسفند کشتنی چون خواهد از قاب داد

روشن است امشب شب ما گوئی آن مه پاره باز

پاره ای از نور روی خویش با مهتاب داد

پیش چشم او بمیرم کو به بیماران خویش

از تبسم شکر از لب شربت عناب داد

با خیال آنکه دوزد دیده در رویش کمال

یک به یک دوشینه سوزنهای مژگان آب داد

شمارهٔ ۳۸۱

چشمش را عقل و مبه و جان زد

این دزد هزار کاروان زد

هر نیر بلا که سوی دلها

از غمزه کشید بر نشان زد

خاک در او چو دیده دریافت

اشک آمد و سر بر آستان زد

مه کرد شبی طواف آن گوی

صد چرخ دگر به ذوق آن زد

در پوزه دستبوس کردم

دستم بگرفت و بر دهان زد

شد خسته ز لطف آن بناگوش

هرگه در گوش او برآنه زد

در شد سخن کمال و زد لاف

لاف از سخن چو در توان زد

شمارهٔ ۳۸۲

چنین که سوز فراقم ز سینه دود برآورد

عجب مدار گرم ابر دیده سیل ببارد

سیاه پوش از آن گشته است مردم چشمم

که هر درنگ جگر گوشه به خاک سپارد

وجود خاکی ما را بسوخت آتش هجران

گر آب دیده نباشد بکوی دوست که آرد

تو آفتاب جهانی روا مدار که چشمم

در انتظار تو شب تا سحر ستاره شمارد

از آن نفس که شنیدم حکایتی ز دهانت

بجان تو که دل من هوای هیچ ندارد

امید من ز خیالت چنین نبد ز کمالت

ک رانه گیرد و زارم بدست هجر گذارد

شمارهٔ ۳۸۳

چو آن شاخ گل از بستان بر آمد

زهر شاخی گلی از پا درآمد

چنان پر شد زچشمت چشم نرگس

بازار س که آب خجلتش از سر بر آمد

زدی لاف نهال گل به آن سرو

گل تو یک ورق زآن دفتر آمد

فرو رفتم به حیرت زآن رخ و زلف

که چون از لاله سبزه بر سر آمد

چوبستان پر شد از بوی خوش او

دگر بوی گل آنجا کمتر آمد

کمال آن به کز او بابی نسیمی

که از صد بوی گل آن خوشتر آمد

شمارهٔ ۳۸۴

چو بار زیستن اهل درد نپسندید

چرا بقتله من خسته نیغ دیر کشید

حکایت دل بیمار باورش نفتاد

که تا معاینه آنرا به چشم خویش ندید

حدیث سوختگان زود زود آتش را

فرو نیامد تا از کباب خون نچکید

ز رقص گوشه نشین توبه کرده بود و سماع

رخ تو دید و از آن عهد نیز بر گردید

به خاک راه رسید آن کمند زلف دراز

چو من فرو ترم از خاک ره بمن نرسید

میان هر مژه چشمم به حیرت است که اشک

پای آبله در خارها چگونه دوید

کمال در سخن اکثر معانی تو نوشت

نکر شناخته لذة لکل جدید

شمارهٔ ۳۸۵

چه کم شود ز تو ای مه که برمنت گذر افتد

که با بروزنم از رویت آفتاب در افتد

شبی که بر سر کویت کنیم اشک فشانی

نظاره کن که ثریا به منزل قمر افتد

دلم حدیث میانت بی شنید و هنوزش

نه ممکن است به این نکته دقیق در افتد

بدل بگوی که رحمی بکن به حال ضعیفان

وگر نه سنگ بدگان آبگینه گر افتد

تو تیغ بر کش و ناوک بدست غمزه رها کن

که این خدنگ ازو بر نشانه کارگر افتد

من از لیت نتوانم که جانه برم به سلامت

بمیرد آخر کار آن مگس که در شکر افتد

همه خیال تو بندد کمال خسته به محمل

چو سوی منزل خاکش عزیمت سفر افتد

شمارهٔ ۳۸۶

حدیث حسن او چون گل به دفتر درنمی‌گنجد

از آن عارض به جز خملی در این دفتر نمی‌گنجد

نگویند آن دهان و لب ز وصفت آن میان رمزی

چو آنجا صحبت تنگست مویی درنمی‌گنجد

به آن لب ساقیا گویی برابر داشتی می را

که می‌های سبو از ذوق در ساغر نمی‌گنجد

سرشک و آه چون دارم درون چشم و دل پنهان

که دود این و سیل آن به بحر و بر نمی‌گنجد

تمنای تو می‌گنجد درون سینه و دل بس

درین غمخانه‌ها دیگر غم دیگر نمی‌گنجد

کمال از سر گذر آنگه قدم نه در حریم او

که از بسیاری جان‌ها در آن در سر نمی‌گنجد

شمارهٔ ۳۸۷

حلقه پیش رخ از طره آن به واشد

آفتابی دگر از جانب چین پیدا شد

گر بتان بحر ندانند چرا آن لب لعل

گه به خنده نمک و گه به سخن حلوا شد

هرکه مهر لب او برد به خواب از خاکش

خارهایی که برآمد همگی خرما شد

کور شد چون برخم خاک درت دید رقیب

توتیا رفت به چشمش ز چه نابینا شد

گشت شهدای فدت زاهد و این نیست عجب

زان که با شید چو پیوست الف شیدا شد

جان نبردند ز گرداب سرشک اهل نظر

بیشتر مردم ما غرق در این دریا شد

بافت از سر خدا آگهی غیب کمال

تا میان و دهن تنگ ترا جویا شد

شمارهٔ ۳۸۸

خانه دیده ز دیدار تو روشن باشد

بیت احزان من از روی تو گلشن باشد

سرو هر چند سرافراز بود در بستان

پیش بالای بلند تو فروتن باشد

آن همه درد کز آئینه رویت برخاست

اثر آه من سوخته خرمن باشد

نبرم تا به قیامت به زبان نام بهشت

اگرم خاک سر کوی تو مسکن باشد

طرف عاشق خود گیر که تا مدعیان

همه دانند که حق برطرف می باشد

گر تو عار نداری که منت دارم دوست

بعد ازینم چه غم از طعنه دشمن باشد

طرفه مرغیست دل خانه برانداز کمال

که مدامش سر کوی نو نشیمن باشد

شمارهٔ ۳۸۹

خبری ز هیچ قاصد زه دیار من نیامد

چه سیاه نامه بیکی که ز یار من نیامد

از ازل که رفت قسمت غم و شادی ای به هر کس

غم بار جز نصیبه دل زار من نیامد

همه روز بر رخ از گریه چه سود در غلطان

که شب آن دری که غلط بکنار من نیامد

بشمار زلف گفتم ز لب تو بوسه گیرم

چکنم که عقد زلفت بشمار من نیامد

قلم مصور چین چو کشید نقشها بین

که جها کشید و نقشی به نگار من نیامد

به فرشتگان رحمت برم از غمت شکایت

که مرا حبیبه کشت و به مزار من نیامد

چه عجب کمال اگر جان بلب آرده از فراقت

چو لب تو مرهم جان فگار من نیامد

شمارهٔ ۳۹۰

خط تر گرد لبه عمدا نباشد

چو دودی هست بی حلوا نباشد

کی نسبت کند چشمت به نرگس

که هیچش دیده بینا نباشد

بخوبی گرچه به بالا نشین است

به بالای تواش بالا نباشد

به تیغم گر بزن دشمن که از دوست

سر بریدنم مطلع نباشد

خیالش جز به چشم من مجوئید

که این در در همه دریا نباشد

اگر از دیده ناپیدا بود تیر

از آن باشد که جان پیدا نباشد

کمال خسته را امروز دریاب

که صبرش از تو تا فردا نباشد

شمارهٔ ۳۹۱

خوشا غمی که برویم ز روی او آید

که هرچه آید از آن رو مرا نکو آید

به شوخی آمدن و ناشکستش دل را

گرانترست ز سنگی که بر سبو آید

سوار اشک که راند به هر طرف گلگون

چو خاک پای تو بیند روان فرو آید

صبا گرفته کمند بنفشه دستاویز

که شب به حلقه آن زلف مشکبو آید

بدان خیال که بیند رخ نو گل در آب

روانتر از دگران بر کنار جو آید

چه جای چشمه حیوان که جوی های بهشت

اگر دهان نو بابة بجست و جو آید

کمال وصل میانت چگونه بنویسد

که آن سخن بزبان قلم چو مو آید

شمارهٔ ۳۹۲

در راه عشق هر که بمن اقتدا کند

باید که سر ببازد و جان را فدا کند

دیوانه وار خانه هستی کند خراب

هر کو اساس عشق حقیقی بنا کند

باری گزیده ایم که در حاصل حیات

سر کنیم در سر کارش کرا کند

در حق من رقیب اگر گفت تهمشی

صاحب نظر هر آینه این افترا کند

روزی ز روی لطف نپرسی که این غریب

بی ما چگونه میگذراند چها کند

وقتی ندانی از سر کویت شنیدمی

کوهاتفی که بازم از آنجا ندا کند

سی ساله بندگی کمال ار قبول نیست

رفت آنچه رفت باز زند ابتدا کند

شمارهٔ ۳۹۳

در صحبت دوست جان نگنجد

شادی و غم جهان نگنجد

در خلوت قرب و حجره انس

این راه نیابد آن نگنجد

ما خانه خراب کرد گانرا

در دل غم خان و مان نگنجد

ای خواجه تو مرد خود فروشی

رخت تو درین دکان نگنجد

پر شد در و بام بار از پار

اغیار در آن میان نگنجد

تن را چه محل که در حریمش

سر نیز بر آستان نگنجد

با دوست گزین کمال با جان

یک خانه در میهمان نگنجد

شمارهٔ ۳۹۴

در عشق تو ترک سر چه باشد

از دوست عزیزتر چه باشد

جان نیز اگر فرستم آنجا

این تحفه مختصر چه باشد

ای مردم چشم روشن من

بر من فکنی نظر چه باشد

گفتی چه کنی اگر کشم تیغ

بسم الله گره دگر چه باشد

چون کشتن بنده بر نو سهل است

لطفی کنی این قدر چه باشد

هرچند کم است فرصت وصل

خوش زندگی نیست هرچه باشد

گویند کمال در دلت چیست

اندیشه او دگر چه باشد

شمارهٔ ۳۹۵

در غم دلدار کس را این دل انگاری مباد

هیچ عاشق را ز یاری درد بی باری مباد

ناز های و هوی مستان زاهدان در زحمشند

را عاشقانرا از می عشق تو هشیاری مباد

خون دل آمد شرابم نقل: دشنام رقیب

گر دل باران خود دارد بر آتش همچنین

هیچکس را اینچنین خواری و خونخواری مباد

اینچنی جز با منش باری و غمخوار مباد

چشم بیدار مرا گر خواب می پوشد نظر

بانگ مرغ از دام چون بخشد فرح صیاد را

جز خیالش مونسی در خواب و بیداری میاد

کار دل در زلف او جز ناله و زاری مباد

از طلب گر می فزاید داغ و درد او کمال

در دل ریش تو جز درد طلبکاری مباد

شمارهٔ ۳۹۶

دزد دلهاست سر زلف تو زانش بستند

می برد بند خود آخره نه چنانش بستند

رسن زلف تو پیوند دل و جان بگسسته

چه سببه بود که بر رشته جانش بستند

خواست بانکهت تو دم زند از شیشه گلاب

بردندش همه بر روی و دهانش بستند

در چمن پیشگل از لطف تو رمزی می رفت

آب شوریدگیی کرد روانش بستند

هجر کشته است به آن غمزه و ابرو ما را

این همه جرم چه بر تیر و کمانش بستند

بر سر آتش غم سوخت کباب جگرم

گوئیا بر دل خونابه چکانش بستند

زخم هر نیر که آمد ز تو بر جان کمال

مرهمی بود که بر ریش نهانش بستند

شمارهٔ ۳۹۷

دگر گفتی نجویم بر تو بیداد

مبارک مرد و آنگه کردی آزاد

چه منت باشد از میاد بیرحم

که پای مرغ بسمل کرده بگشاد

چه حاصل زآنکه شیرین از لب خویش

پس از کشتن دهد حلوای فرهاد

فراموشم نخواهی شد چو الحمد

در آن دم که به تکبیر آوری باد

به بادت می فرستم خدمت و باز

نمی خواهم که بر تو بگذرد باد

شدم خاک و به هر سو برد بادم

کسی کز دوست دور افتد چنین باد

کمال از خون دل تر سازه نامه

سلام خشک چون نتوان فرستاد

شمارهٔ ۳۹۸

دلبرا چشم خوشت آفت مستان آمد

نشنة لعل تو سر چشمه حیوان آمد

پرتوی ز آینه روی جهان آرایت

مطلع حسن و لطافت مه تابان آمد

شمه ای از سر گیسوی عبیر افشانت

نافه آهوی چین طرف ریحان آمد

تا رسید از سر کوی تو نسیمی به بهشت

میر بنده خاک درت روضه رضوان آمد

سالها پیش وصال تو بنتوان گفتن

کآنچه بر جان من از محنت هجران آمد

دل به امید سرا پرده وصلت هیهات

رفت چندانکه ره عمر به پایان آمد

هر که را در دو جهان آرزوی روی تو نیست

حیوانیست که در صورت انسان آمد

ای که دل می طلبی در شکن زلفش جوی

زآنکه او مجمع دلهای پریشان آمد

که رساند به کمال از سر کوی تو نشان

پای امید چو اندر ره نقصان آمد

شمارهٔ ۳۹۹

دلبر چه زود خط برخ دلستان کشید

خطی چنان لطیف بمامی توان کشید

نقاش صنع صورت خوب تو مینگاشت

چون نقش بست خط نو چست و روان کشید

مونی که در سر قلم نقش بند بود

نقش دهان ننگ تو گونی بد آن کشید

چشمت چه خوش کشید به ابرو کمان حسن

بیمار بود طرفه چگونه کمان کشید

بر پای ناز کن ز سرم سایه ای فتاد

مجروح شد که بار گرانی چنان کشید

خواهم نخست بر سر زلفت فشاند جان

وانگه چو باد زلف ترا رایگان کشید

شبها کشی آه و فغان بر درتکمال

درویش هر چه داشت بر آن استان کشید

شمارهٔ ۴۰۰

دل چراغیست که نور از رخ دلبر گیرد

ور بمیرد ز غمش زندگی از سر گیرد

صفت شمع به پروانه دلی باید گفت

کین حدیثی است که با سوختگان در گیرد

مفتی ار فکر کند در ورق رخسارش

بشکند خامه و ترک خط و دفتر گیرد

ساقیا باده بگردان که ملولیم ز خویش

تا زمانی ز میان هستی ما بر گیرد

به ادب زن در میخانه که فراش حرم

استان بوسه زنانه حلقه این در گیرد

گر از آن به بچشد چاشنی زاهد شهر

بخرابات مغان آید و ساغر گیرد

بکش از هر طرفی تیغ به آزار کمال

که به هر زخم تو او لذت دیگر گیرد

شمارهٔ ۴۰۱

دل چو در زلف تو پیچید روانش بستند

خواب در چشم پر آب نگرانش بستند

هر کجا بود در آفاق دل شیدانی

کارسن زلف تو در گردن جانش بستند

نیشکر تا که کند خدمت قند لب تو

چون سر از خاک بر آورد میانش بستند

خواست سوسن که کند وصف قد سرو سهی

پیش بالای بلند تو زبانش بستند

تیر مژگان تو هرگاه که بنشست بدل

مرهمی بود که بر ریش غمانش بستند

نکته ای خواست بگوید ز میان تو کمال

با تبسم ز لبت راه گمانش بستند

شمارهٔ ۴۰۲

دل در طلیت روی به صحرای غم آورد

جان بیدهنت رخت بکوی عدم آورد

ما را هوس زلف تو در کوی نو انداخت

حاجی ز پی حلقه قدم در حرم آورد

محروم مران از در خویشم که گدا را

امید عطا بر در اهل کرم آورد

روزی که بسر وقت من آنی همه گویند

شاهیست که در کوی گدائی قدم آورد

فریاد من از غمزه شوخ تو که در دهر

آئین جفا کاری و رسم ستم آورد

باد این سر سودا زده خاک ره آن باد

کز کوی نو جان در تن ما دم بدم آورد

نقش دل و دین شست کمال از ورق جان

تا وصف خط و خال بتان در قلم آورد

شمارهٔ ۴۰۳

دل ز داروخانه دردت دوا دارد امید

شربت خاصی از آن دارالشفا دارد امید

هر کسی دارد از آن حضرت تمنای عطا

مفلس عشق تو تشریف بلا دارد امید

جان و دل تا ذوق آن جور و ستم دریافتند

این ستم دارد توقع آن جفا دارد امید

کشته شمشیر غم یعنی شهید عشق را

زندگی این بس که از تو خونبها دارد امید

دارم امیدی که یابم بر بساط قرب راه

این گدا بنگر که وصل پادشا دارد امید

بر سر راه طلب شد خاک چشم انتظار

همچنان از خاک پایت تونیا دارد امید

دولت بوسیدن پایت نمی یابد کمال

با چنین کوتاه دستی مرحبا دارد امید

شمارهٔ ۴۰۴

دل غمدیده شکایت ز غم او نکند

طالب درد فغان از الم او نکند

کیست درخور که رسد دوست به فریاد دلش

آنکه فریاد ز جور و ستم او نکند

هر که خورسند نباشد به جفاهای حبیب

ناسپاسی‌ست که شکر نعم او نکند

چشم زاهد نشود پاک ز خودبینی خویش

تا چو با سرمه ز خاک قدم او نکند

پارسا پشت فراغت چه نه بر محراب

گر کند تکیه چرا بر کرم او نکند

شربت درد تو هر تشنه که نوشید دمی

التفاتی به مسیحا و دم او نکند

تا به گرد در تو طوف‌کنان است کمال

هوس کعبه و یاد حرم او نکند

شمارهٔ ۴۰۵

دل کجا شد خبرش غمزهٔ او می‌داند

مست هرجا که کبابست بو می‌داند

هر پریشانی و آشوب که جان را ز قاست

دل دیوانه از آن سلسله مو می‌داند

من از آن سرو که به دیده نشاندم نبرم

باغبان قیمت سرو لب جو می‌داند

بار گویند چه خواهد به تو داد از لب خویش

من چه دانم کرم دوست همو می‌داند

بر درت طاقت بیداری من کس را نیست

نیست حاجت به گواهم سنگ کو می‌داند

ناصِحا مصلحت من هوس روی نکوست

هرکسی مصلحت خویش نکو می‌داند

کرد چون زلف تو با غمزه فرو داشت کمال

زآن که بدمستی آن عربده‌جو می‌داند

شمارهٔ ۴۰۶

دل که از درد تو پر شد ناله را چون کم کند

مرهم و درمان کجا این درد افزون کم کند

از خروش کشتگان گر زحمتی باشد ترا

غمزه بیمار را فرمای تا خون کم کند

آب چشمم کم نشد چندانکه مژگان بر گرفت

کس به پرویزن چگونه آب جیحون کم کند

با دو صد گنج و گهر گر کردمت قیمت مرنج

مشتری نیز از بهاری در مکنون کم کند

گر بمن بوسی ببخشی کم نگردد زان جمال

با زکات کی گدا از گنج قارون کم کند

رشکم از زاهد نمی آید که گه گه بیندت

طبع ناموزون چو میل شکل موزون کم کند

گر چو شمع خلونت سوزد زبان مگشا کمال

نصه سوز درون عاشق به بیرون کم کند

شمارهٔ ۴۰۷

دل گرمم ز نو بر آتش غم سوخته باد

آتش عشق تو دره جان من افروخته باد

جان که خو کرده به نشریف جفاهای تو بود

چون تو رفتی به بلاهای تو آموخته باد

جگر خسته ز پیکان تو گر پاره شود

هم از آن کیش به یک تیر دگر دوخته باد

چون نظر دوخت به هر نیر نو چشم آن همه تیر

یک به یک، در نظر دوخته اندوخته باد

قیمت بنده چه داند که بصد جان عزیز

هم نسیم سر یک موی تو بفروخته باد

تو برخ شمعی و پروانه جانسوز کمال

شمع افروخته پروانه او سوخته باد

شمارهٔ ۴۰۸

دل مقیم در آن جان جهان می باشد

خاطر آنجاست که آن جان جهان می باشد

خوش بود دل نگرانی بچنان دلبندی

که بدین کس دل او هم نگران می باشد

گر شدم عاشق و میخواره مرا عیب مکن

پیر من کاین همه در طبع جوان می باشد

هر کجا می گذرم عاشق و رندم خوانند

عاشق آری همه جانی به نشان می باشد

تا نسوزی نشود شمع دلت نورانی

شمع را روشنی خاطر از آن می باشد

همه شهر بگفتند و گفتند خلاف

که فلانرا طمع وصل فلان می باشد

از غم هجر میندیش کمالا چندین

که فلک گاه چنین گاه چنان می باشد

شمارهٔ ۴۰۹

دل من بار جنایه تو نه تنها بکشد

داغ جور و ستمت هر دو به یک جا بکشد

جان به یک سر نکند با سر شمشیر تو قطع

که چو زلفت بقدمهای تو سرها بکشد

خوش بود تیر تو بر سینه ولی آن خوش نیست

که کماندار تو باز آبدش از ما بکشد

نرسد بر نو به چارده بر گوشه بام

گر ز خورشید رخی سر به ثریا بکشد

این همه بار جفا عاشق از آن کرد قبول

که درین واقعه خود را بکشد با بکشد

قلم صنع کند رقص و سراندازیها

دست قدرت گر از آن صورت زیبا بکشد

می کنند ناله و آه از دل غمدیده کمال

هر که شد عاشق روی تو ازینها بکشد

شمارهٔ ۴۱۰

دل من بی تو دگر دیده بینا چه کند

دیده بی منظر خوب تو تماشا چه کند

زان لبم می ندهد دل که نظر بر گیرم

چشم صوفی نشود سیر ز حلوا چه کند

داغ و دردی که رسد از تو مرا حق دل است

دل حق خود نکند از تو تقاضا چه کند

عاشق از شوق جمال تو چو گل جامه جان

حالیا کرد بصد پاره دگر تا چه کند

پارسا از ورع و زهد قبول تو نیافت

تا عنایت نبود فایده اینها چه کند

یار بی جرم گرفتم همه را کشت امروز

هیچ با خود نکند فکر که فردا چه کند

کرده از هر طرفی درد و بلاقصد کمال

در میان همه مسکین تن تنها چه کند

شمارهٔ ۴۱۱

دل من صحبت دلدار دگر می‌طلبد

خاطرم بار دگر بار دگر می‌طلبد

بار بد مهر غم عاشق مسکین چو نخورد

لاجرم مونس و غمخوار دگر می‌طلبد

چه روم پیش طبیبی که چو دردم دانست

دمبدم بر دلم آزار دگر می‌طلبد

گر نهد بار جفا بار موافق بر بار

گرچه باریست گران بار دگر می‌طلبد

شد ملول از لب و گفتار مکرر دل تنگ

دهن تنگ شکر بار دگر می‌طلبد

دیده راسته نظر بر گذر سرو قدان

قامت دیگر و رفتار دگر می‌طلبد

بلبل است از گل با خار به آزار کمال

که گل دیگر و گلزار دگر می‌طلبد

شمارهٔ ۴۱۲

دوستانم سگ تو میخوانند

دوستان قدر دوستان دانند

تیزتر باشدم به مهر تو دل

که به تیغ از در توام رانند

با رقیبان تند خوی بگوی

که ز کشتن مرا نترسانند

از رخت هم حق نظر برسد

گر دو زلف تو حق نپوشانند

چه درخت گلی که از سر شاخ

هر گلی بر تن تو لرزانند

کی گذارند حاسدان بتوام

که مرا هم بمن نمی مانند

به غلامی بر آر نام کمال

تا همه خلق مقبلش خوانند

شمارهٔ ۴۱۳

دوش باد سحری زلف تو می افشانید

جان بدر میشد از آن حلقه که می جنبانید

بافت بوی تو و چون زلف تو گردیده بسر

آنکه در مجلس ما مجمره می گردانید

وعظ در مجلسیان هیچ نمی کرد اثر

درد مند نو زد آمی همه را گریانید

آنهب افسون کنان پرسش دلها فرمود

ب انی بر سوختگیها نمکی افشانید

دودها از خط و خال تو ز هر سه برخاست

پرتو روی تو نا باز کرا سوزانید

بوی خون می دمد از خاک شهیدان غمت

این نه خونیست که با خاک توان پوشانید

غمزه تا چند کنی رنجه به آزار کمال

که بصد تیغ نخواهد ز تو دل رنجانید

شمارهٔ ۴۱۴

دوش چشمم ز فراق تو به خون تر می‌شد

آه من بی مه رویت به فلک بر می‌شد

اشک می‌آمد و می‌شست ز پیش نظرم

هرچه جز نقش تو در دیده مصور می‌شد

مه به کوی تو شب چارده خود بینه می‌گشت

چو به آیینه روی تو برابر می‌شد

هرکجا زان لب شیرین سخنی می‌گفتند

سخن قند نگفتم که مکرر می‌شد

قدر وصل تو دل امروز نکو می‌دانست

اگر آن دولتش این بار میسر می‌شد

هر نسیمی که شب از زلف تو در مجلس ما

می‌گذشت از دم او شمع معنبر می‌شد

آنکه وقتی نگران بود بر آن روی کمال

گر همی‌دید کنونش نگران‌تر می‌شد

صفت عارض چون آب تو در دفتر خویش

بیشتر زآن ننوشتم که ورق تر می‌شد

شمارهٔ ۴۱۵

دوش در خانه ما ماه فرود آمده بود

خانه روشن شد و دیدیم همو آمده بود

تا به بینیم به طلعت میمون فالش

فرعه انداخته بودیم و نکو آمده بود

نا تمامی مه آنشب همه را روشن شد

که چو آئینه به او روی برو آمده بود

با خیال لب و آن عارض نازک در چشم

آب دولت همه را باز بجو آمده بود

می دمید از دم مشکین صبا بوی بهشت

بوی بردیم که او زآن سر کو آمده بود

هر که دیدیم چو چشم و سر زلفش آنجا

مست و آشفته آن سلسله مو آمده بود

دل دیوانه خود سوخته چون عود کمال

آن پری روی ملک خوی ببو آمده بود

شمارهٔ ۴۱۶

دوشم خیال روی تو در سر فتاده بود

گوشی در بهشت برویم گشاده بود

تا تو ز در درآنی و مجلس دهی فروغ

شب نا بروز شمع به پا ایستاده بود

ساقی به یاد روی توام هر قدح که داد

آب حیات بود که خوردم نه باده بود

جام از لب تو خواست گذشتن به ناز کی

آن صاف دل بین که چه مقدار ساده بود

در خواب دیدمت که بمن دست می دهی

دولت نگر که دوش مرا دست داده بود

سرگشته که بود روان پیش تو چو شمع

جانی بدست کرده و بر کف نهاده بود

درد ارچه کم نبود ز هر سو کمال را

دوش از فراق روی تو چیزی زیاده بود

شمارهٔ ۴۱۷

دوشم دل از غم تو بر آتش همی‌تپید

وز دیده با خیال لبت آب می‌چکید

زآن لب چو می‌شنید حدیثی دل کباب

می‌سوخت چون نمک به جراحت همی‌رسید

در پیش می‌فکند سر خود قتیل عشق

از شر این گناه کز آن تیغ می‌برید

ناکرده سر قلم سر زلفت کجا کشیم

دال است زلف تو نتوان بی‌قلم کشید

پیش تو روز و شب چه برم نام مهر و ماه

چون مهر دیگری نتوان بر تو به گزید

گیرم که باد با تو برد آه این ضعیف

از باد تاله پشه کمتر توان شنید

چشم کمال روی تو دید و به گریه گفت

چشم رونده چون تو در اقلیم‌ها ندید

شمارهٔ ۴۱۸

دوشم ز قبله روی بر آن آستانه بود

اشکم ز دیده سوی درت هم روانه بود

در سر می صبوحی و در دیدهها خمار

جان بی لب تو تشنه جام شبانه بود

دل بود و آه و ناله بر آن در کشید باز

چون شمع جان سوخته خود در میانه بود

از خال و عارض تو فتادم ببند زلف

مرغی که شد بدام سبب آب و دانه بود

جانم ز زخم غمزه به چشم تو می گریخت

از خستگیش میل به بیمار خانه بود

چون در سخن شد آن لب شیرین شکر فشان

در گوشها حکایت شیرین فسانه بود

القصه زین فسانه مراد دل کمال

شرح غم تو بود و دگرها بهانه بود

شمارهٔ ۴۱۹

دوشینه ازو کلبه ما شاه نشین بود

غمخانه درویش به از خلد برین بود

هم دولت سلطانی و هم پایه شاهی

در بارگه عشرت ما عیش کمین بود

حاجت بمی و نقل نبده مجلسیانرا

کان لب بشکر خنده هم آن بود

از گوشه خاطر بنشاط نظر او

و همین بود اندیشه برون آمد و غم نیز بر این بود

دل رفت به حیرت همه شب در سر آن زلف

کر طالع شوریده امیدش به چنین بود

القصة بنظاره آن روی براندیم

عیشی که به از مملکت روی زمین بود

من بعد کمال از اجل اندیشه ندارد

کز زندگیش غایت مقصود همین بود

شمارهٔ ۴۲۰

دوشینه خیالت همه شب مونس ما بود

تا روز دو دست من و آن زلف دوتا بود

مجلس خوش و دل جمع و مرتب همه اسباب

ازعیش به یاد تو چگویم که چها بود ت

در کلبه ما محنت هر روزه شب دوش

شریف نفرمود ندانم که کجا بود

من در عجب آن لحظه ز تشریف خیالت

کان پایه نه در خورد من بی سرو پا بود

گر یکدمه وصل تو خریدیم بعد جان

آن هم سر یک موی ترا نیم بها بود

اندیشه خون ریختنم دوش به آن چشم

بر عزم جفا کردی و آن عین وفا بود

گر داشت کمال از نو نهان سوز تو چون شمع

بر سوز نهائیش رخ زرد گوا بود

شمارهٔ ۴۲۱

دی خرامان برهی بار مرا پیش آمد

فتنه آورد بمن روی بلا پیش آمد

زلف مشکینش اگر داشت به عاشق سر جنگ

با من آن روی بعد گونه صفا پیش آمد

محتشم وار به هر سو که شد آن مه او را

هم ره عاشق درویش گدا پیش آمد

تحفة لایق معشوق چو در دست نداشت

عاشق زار بزاری و دعا پیش آمد

بر رخم گه چو در گه چو عقیق آمده اشک

دیده را بی رخ او بین که چها پیش آمد

ره غلط کردم و پی گم به ملاقات رقیب

بازم آن رهزن دلها ز کجا پیش آمد

نیست در عشق تو خون مژه مخصوص کمال

که ازین سیل درین رو همه را پیش آمد

شمارهٔ ۴۲۲

دیدی که بار وعده خود را وفا نکرد

ما را بخویش خواند و بخلوت رها نکرد

بسیار لابه کردم و زاری و بیخودی

آن ناخدای ترس در بسته وا نکرد

گر بود در میانه حدیثی چرا نگفت

س ور داشت شکوه ای ز من آندم چرا نکرد

رفتم بدان امید که حاجت کند روا

از در روانه کردم و حاجت روا نکرد

ما را چو موی خویش پریشان فرو گذاشت

وز روی لطف چشم عنایت به ما نکرد

أهم شنید لیک نفرمود رحمتی

نبضم بدید درد دلم را دوا نکرد

گفتم که روی دل به سوی دیگری کنم

حسن وفا و عهد قدیمش رها نکرد

نی نی شکایتی نتوان کرد ای کمال

سلطان وقت اگر نظری با گدا نکرد

شمارهٔ ۴۲۳

ذکر مه کردم شبی روی توام آمد

باد شب کردم به دل با سر زلفت فتاد

به یاد گر نمایی با دو دال زلف قد چون الف

هر کجا در عشق مظلومیست یابد از تو داد

دور بادا از دو زلفت دست ما سوداییان

یا کسی انگشت بر حرف تو نتواند نهاد

گفته بودی چون کنی یادم شود درد تو کم

تا چنین کردیم گفتی آن زیادت شد زیاد

با خیال آنکه دوزد چشم بر رویت کمال

یک به یک دوشینه سوزن‌های مژگان آب داد

شمارهٔ ۴۲۴

رخت گلبرگ خودرو می‌نماید

در او از ناز کی رو می‌نماید

ز خوبی‌ها که در تست از هزاران

دهانت یک سر مو می‌نماید

خیال عارضت در چشم گریان

چو آب چشمه در جو می‌نماید

رخ خود دید گل در آب و گفتا

اگر نکنم غلط او می‌نماید

به روی دوست مانند است خورشید

به چشم گرم از آن رو می‌نماید

چو مطرب خواند ابیات نو گویند

که این گوینده خوشگو می‌نماید

کمال از وصف آن به هرچه گویی

به وجه عقل نیکو می‌نماید

شمارهٔ ۴۲۵

رخ تو دیدم و زاهد نمی تواند دید

مراد است که حاسد نمی تواند دید

دگر به صومعه خلوت نشین کجا بیند

مرا که بی می و شاهد نمی تواند دید

بگردن تو نخواهم که بینم آن نسبیح

که رند شکل مقلد نمی تواند دید

کسی که گوشه محراب ابرونی دیدست

دگر کسیش به مسجد نمی تواند دید

به نرد عشق تو نقشی ز کعبتین مراد

ورای عاشق فارد نمی تواند دید

روان نگشته بسجاده اشک صوفی را

چه سود ورد که وارد نمی تواند دید

بدیدنش چه شتابده رونده بی تو کمال

که بی دلالت مرشد نمی تواند دید

شمارهٔ ۴۲۶

رخ تو نور به ماه تمام می‌بخشد

چو خلعتی که شهی با غلام می‌بخشد

مرا که کشته مجرم ز لب پیام رسان

که باز عمر نومه آن پیام می‌بخشد

بیار سیب ذقن گرچه نقره خام است

که باغبان به گدا هرچه خام می‌بخشد

حریم وصل تو چون کعبه منزلی به صفاست

مرا صفای عجب آن مقام می‌بخشد

به باد زلف و رخ تست پیر مجلس را

دم و نفس که به هر صبح و شام می‌بخشد

مرید باده‌فروشم که شیخ جام خود اوست

هرآنکه زو مددی خواست جام می‌بخشد

کمال بوسه دهم با تو گفت با دشنام

به هر دو نقل خوشم هر کدام می‌بخشد

شمارهٔ ۴۲۷

رخی چنین که تو داری کدام مو دارد

خدا همیشه ز چشم بدت نگه دارد

بکش نخست مرا گر گه محبت تست

که بنده از همه بسیار تر گنه دارد

غلام آن سگ کویم که چون شناخت مرا

بر آستان تو کمتر ز خاک ره دارد

به چین زلف سیه چشمت آهوی ختن است

که بر کنار گل و سبزه خوابگاه دارد

همیشه تشنه وصلت ز شوق زلف و زنخ

دو دست در رسن و دیده سوی چه دارد

قیامتست بخوبی رخت که در وی زلف

بجرم زیر بری نامه سیه دارد

چو کوس حسن زدی قلب عاشقان مشکن

که تاج و تخت شهان زینت از سیه دارد

کمال فهم سخن نیست در گدا طبعان

سخن در است و تعلق بگوش شه دارد

شمارهٔ ۴۲۸

رویت به چنین دیده تماشا نتوان کرد

وصل تو بدینه سینه تمنا نتوان کرد

تا دیده نخست از نظرت وام نگیرد

نظارة آن صورت زیبا نتوان کرد

تا همت عالی نشود رهبر خاطر

اندیشه آن قامت و بالا نتوان کرد

گر نیغ کشد دشمن و گره طعنه زند دوست

قطع از تو و سودای تو قطعا نتوان کرد

در دولت خوبی به گدایان در خویش

لطفی بکن امروز که فردا نتوان کرد

تو دارو و درمان دل و دیده ریشی

بیرون ز دل و دیده ترا جا نتوان کرد

دردی ز تو در جان کمالست که آنرا

الا به وصال تو مداوا نتوان کرد

شمارهٔ ۴۲۹

روی تو به جز آینه دیدن که تواند

زلف تو به جز شانه کشیدن که تواند

قند دهنت شربت خاصی که ز لب ساخت

دیدن نتوان خاصه چشیدن که تواند

چندانکه توئی آرزوی جان عزیزان

با آروزی خویش رسیدن که تواند

در زیر لب از بیم رقیب تو بر آن روی

ما فاتحه خواندیم دمیدن که تواند

مشاطه دلی داشت چو پولاد به سختی

ورنه ز چنان زلف بریدن که تواند

چون نیست کمال از سخنان تو گزین تر

کس را به سخن بر تو گزیدن که تواند

آنجا که بخوانند بلند این سخنان را

دیگر سخن پست شنیدن که تواند

شمارهٔ ۴۳۰

روی تو دیدم سخنم روی داد

از آینه طوطی به سخن در فتاد

صوفیم و معتقد نیکوان

کیست چو من صوفی نیک اعتقاد

خانه چشمم که خیالت دروست

جز به تماشای تو روشن مباد

از آمدنت رفت خبر در چمن

سرو روان جست و به پا ایستاد

مه که نهادی کله حسن کج

روی تو دید آن همه از سر نهاد

ای که فراموش نیی هیچ وقت

وقت نشد کاوری از بنده باد

یاد کن از حالت آن کز کمال

پرسی و گوینده ترا عمر باد

شمارهٔ ۴۳۱

روی زیبای تو هر بار که در چشم تر آید

خوبتر باشد از آن ماه که در آب نماید

گری را طرفه نباشد که ربایند خلایق

طرفه آن گوی زنخدان که دل خلق رباید

در به زنجیر ببندد همه وقت و عجب است این

که در دولتم آن زلف چو زنجیر گشاید

پیرهن لطف تنت زآنکه بپوشید چه حاصل

آستین تو دو ساعد چو به انگشت نماید

ناله و اشک چو خونابه من از دیده نبینم

این چنین ما تو کنی ای دل و اینها ز تو آید

پیش بالای نو بر طرف چمن سرو سهی را

باغبانان نگذارند که گستاخ برآید

پیش بالای نو بر طرف چمن سرو سهی را

که بسازد غزل و پر گل روی تو سراید

شمارهٔ ۴۳۲

را گشودند بار بر ببندید

خویشتن زیر بار مپسندید

این جهان درد خورد دندانیست

وارهیدید از او چو بر کندید

برگ ریزان عمر شد نزدیک

خیره خیره چو گل چه میخندید

شاخ پی میوه گر همه طوبیست

ببریدش به میوه پیوندید

ره نمایان عشق آئینه اند

پیش آئینه دم فرو بندید

تا نماید رخ شما به شما

گره همه طوطی همه قندید

بفلک رهبر شماست کمال

گر جهان زیر پای افکندید

شمارهٔ ۴۳۳

زاهد از روی تو تا چند مرا توبه دهد

گو دعا کن که خدایش ز ریا توبه دهد

گفته ای بردر منه بس کن ازین ناله و آه

کس ندیدم که گدا راز دعا توبه دهد

عاشق روی نرا زین دو برون کاری نیست

با رقیبش کشد از عشق تو با توبه دهد

پیش لبهای تو از دعوی کوچک دهنی

غنچه ها را همگی باد صبا توبه دهد

شیخ در دور لب او به کسی توبه نداد

همه رفتند به میخانه کرا توبه دهد

رایگان دل برد آن ابرو و زین ناید باز

شوخ کج باز که او را ز دغا توبه دهد

مرشد آن نیست که از می دهدت توبه کمال

مرشد آنست که از تو به تو را توبه دهد

شمارهٔ ۴۳۴

زاهد باریک‌بین لب‌های باریک تو دید

خواند اللهم بارک آن دم و بر وی دمید

آنکه در خلوت ریاضت‌ها کشیدی سال‌ها

شد ز بویت مست و در میخانه‌ها ساغر کشید

صوفی ما می‌کند دیوانگی‌ها در سماع

آواگر یک عاقلی می‌کرد و زین می می‌چشید

پارسا گر بنگرد آن ابروی شوخ از کمین

همچو چشمت بیش نتواند به محراب آرمید

تا توان انداخت خود را ناگهان در کوی دوست

همچو اشک گرم‌رو بسیار می‌باید دوید

امشب آن مه گر چو شمع از خانقه سر برزند

های و هوی صوفیان بر آسمان خواهد رسید

با دو صد لاف کرامت گر لبش بینی کمال

باز بفروشی به جا می خرقهٔ صد بایزید

شمارهٔ ۴۳۵

از برگ گل که نسیم عبیر می‌آید

نسیم اوست از آن دل‌پذیر می‌آید

حدیث کوثرم از یاد می‌رود به بهشت

چو نقش روی و لبش در ضمیر می‌آید

برپخت خون عزیزان عجب‌تر آنکه هنوز

از خردی از دهنش بوی شیر می‌آید

ندیدم آن رخ و از غم شدم بر آن در پیر

جوان همی‌رود آنجا و پیر می‌آید

بیا به حلقه رندان که این چنین منظور

میان اهل نظر بی‌نظیر می‌آید

کسی که جامه برد بر قدرت کی آید راست

به لطف چو بیش از حریر می‌آید

کمال دیده نخواهد ز قامتت بردوخت

اگر معاینه بیند که تیر می‌آید

شمارهٔ ۴۳۶

زآن پیش که جان در تتق غیب نهان بود

عکس رخ دلدار در آئینه جان بود

از خواب عدم دیده دل نا شده بیدار

در دیده و دل نقش خیال تو عیان بود

آن دم که نبود از دل و جان هیچ نشانی

بر چهره عشاق ز داغ تو نشان بود

هر نقش که از کارگاه غیب بر آمد

بردیم گمانی که تو آنی نه چنان بود

با حلقه گیسوی تو شوریده دلانرا

هر حال که در کعبه به بتخانه همان بود

عشق از طرف بار پدید آمده از آغاز

معشوق شنیدی که به عاشق نگران بود

در پای تو جان داد کمال وز جهان رفت

المنة لله که تمنای وی آن بود

شمارهٔ ۴۳۷

از آن میان هیچ اگر نشان باشد

این خبر هم در آن دهانه باشد

گر میان باشد شه بزیر قبا

خرقة بنده در میان باشد

وره دهان گویمش که هست آن نیز

سخنی از سر زبان باشد

دل ز سرو روان او زنده است

همه کس زنده از روان باشد

گو برو جان و جا به او بگذار

که مرا او بجای جان باشد

عقل گفت لر به حسن آنی هست

آن قد و ابروی فلان باشد

این چه جای تأمل است کمال

الف و نون برای آن باشد

شمارهٔ ۴۳۸

ز خوان وصل تو تا با من گدا چه رسد

به جز جگر به گدایان بینوا چه رسد

البته که پر شکرست آن به هیچ کس نرسید

ازان دهان که ز هیچ است که مرا چه رسد

هزار تشنه به آبه لبی چو قطره آب

میان آن همه از قطره بما چه رسد

تو کیستی و من ای دل که جرعه زین جام

بصد چو جم نرسد تا من و تا چه رسد

چنین که بر سر کوی نو نیغ میبارد

به جز بلا بسر عاشق از هوا چه رسد

از نیزه بازی مژگان شوخ چشمانم

سنان به سینه رسید و هنوز تا چه رسد

کمال چون نرسد جز جفا ز اهل وفا

قیاس کن که ز خویان بیوفا چه رسد

شمارهٔ ۴۳۹

زان پیشتر که دیده جمال تو دیده بود

نقش تو در سراچه دل بر کشیده بود

از سایه پر مگس آزرده شد رخت

بهر شکر مگر سوی آن لب پریده بود

رخسار زرد عاشق آن رخ به زر خرید

او خود چو بندگان دگر زر خریده بود

یوسف بین و حسن مبین کارد در میان

آن تیغ غمزه بود که کفها بریده بود

باربد نیغ و تیر شب هجر بر سرم

دور از تو بین چها بسر من رسیده بود

گونی که بود عکس بناگوش بار و در

بر برگ گل که قطره باران چکیده بود

غارنگره معانی مجموعه کمال

دزدیده هرچه بافت سخن در جریده بود

شمارهٔ ۴۴۰

از سوز جان من آن بیوفا چه غم دارد

اگر چراغ بمیرد صبا چه غم دارد

کسی که بر نکند سر ز خواب چشمانش

ز آه و ناله شبهای ما چه غم دارد

میان عیش و طرب پادشاه نعمت و ناز

بر آستان ز نیاز گدا چه غم دارد

دگر مرا ز بلا دوستان مترسانید

و دلی که شد همه درد از بلا چه غم دارد

بکوی او نروی زاهدا مرو هرگز

تو گر بهشت نه بینی مرا چه غم دارد

عوام نیر ملامت به عاشق ار بزنند

ز سهم لشکریان پادشا چه غم دارد

رقیب گو شنو آنچ ار در تو خواست کمال

گدای کوز سگ آشنا چه غم دارد

شمارهٔ ۴۴۱

ز غمزه های نو چندانکه ناز میبارد

مرا ز هر مژه اشک نیاز می بارد

سرشک ماز تو باران نو بهاران است

که لحظه ای نستاده است و باز میبارد

بریخت پیکر محمود و چشم او در خاک

هنوز خون بفراق ایاز می بارد

ز دوری به روی تو چشم بیدارم

ستاره ها بشبان دراز می بارد

ز خنده هاش که میریزدم نمک به جگر

ملاحت از لب آن دلنواز میبارد

چو دوری از رخ او بی صفائی ای صوفی

گر از جبین تو نور نماز می بارد

دلیل سوختگیهاست گریه های کمال

که اشک شمع ز سوز و گداز می بارد

شمارهٔ ۴۴۲

زلفت که بر سمن گرهی عنبرین زند

توقیع حسن بر ورق یاسمین زند

مهریست نقش خاتم دولت که آفتاب

آنرا ز مهر عارضی نو بر زمین زند

حیف است اگر به خاک سر کویت ای صنم

رضوان دم از لطافت خلد برین زند

صورتگری که نقش تو بیند غریب نیست

گر خط نسخ در رخ خوبان چین زند

ای شاهدی که شهد لبان چون قند تو

صد بار طعنه بر شکر و انگبین زند

گرد از نهاد گوشه نشینان برآورد

ترک کمانکش تو چو تیر از کمین زند

تا کی کمال را هوس خاک پای تو

آبی ز دیده بر جگر آتشین زند

شمارهٔ ۴۴۳

ز ماهتاب جمالت ز ماه تاب رود

چه جای ماه سخن هم در آفتاب رود

تو آن دری که از پیش نظر اگر بروی

مرا ز دیده گریان در خوشاب رود

مکن به خونه دلم چشم سرخ زآنکه کسی

طمع نکرد به خوتی که از کباب رود

بحسرتت نگرم سوی گل ولی به سراب

ز جان تشنه کجا آرزوی آب رود

کشیدم از نو جفای جهان که می دانست

که بر من از ملک رحمت این عذاب رود

چو رفت در سر او سر نو هم برو ای جان

که با تو نیز نباید که این عتاب رود

کمال چشم تو گر میپرده شب هجران

خیال خواب چنانش بزن که خواب رود

شمارهٔ ۴۴۴

ز مستی چشم او هرگز به حال ما نمی‌افتد

به هر جانی بیفتد مست و او قطعا نمی‌افتد

چو خاک ره شوم زین پس من و سودای زلف او

که خاک راه را در سر جز این سودا نمی‌افتد

به کویت رند دُردی‌کش سبو بر سر برآید خوش

چه می‌ها در سر است او را عجب کز پا نمی‌افتد

به روز صید هر تیری که اندازی و گردد گم

بیا آن در دل ما جو که دیگر جا نمی‌افتد

چه خوش افتاده است آن درّ یکتا بر بناگوشت

که بر گل قطره باران چنین زیبا نمی‌افتد

از دورت کی توان دیدن چو ننمایی به ما بالا

نمی‌بینیم مه تا چشم بر بالا نمی‌افتد

نخستین دیده‌ها افتد بر آن پا آنگهی سرها

به خاک پایت از تن‌ها سر تنها نمی‌افتد

نمی‌افتد رقیب اصلا به روی آب چشم من

چه افتادست این خسی را که در دریا نمی‌افتد

شبی کآن مه به چرخ آید کمال آنجا فکن خود را

که صوفی در چنین رقصی به دور آن‌ها نمی‌افتد

شمارهٔ ۴۴۵

ساقی بیار باده که عید صیام شد

آن به که بود مانع رندی تمام شد

در ده قدح ز اول روزم که بعد ازین

حاجت بدان نماند که گویند شام شد

امروز هر که خدمت معشوق و می کند

بختش کمینه چاکر و دولت غلام شد

بس خرقه که بود به دکان میفروش

تسبیح و جامه در گرو نقل و جام شد

با زاهدان مگوی ز مستی و ذوق عشق

بر عاشقان حلال و بر ایشان حرام شد

در روی خوب گرچه تأمل مباح نیست

امکان رخصت است به نیت چو عام شد

از اهل عشق ننگ ندارد کسی کمال

جز ناکسی که در پی ناموسی و نام شد

شمارهٔ ۴۴۶

سالها دل در هوایت بر سر هر کو دوید

از صبا نشنید هوئی از تو و رنگی ندید

بر سر هر مویم ار تیغ جفا رائد رقیب

یک سر موی من از مهر تو نتواند برید

میدهم جان در هوای لعل جانبخشت ولیک

با چنین قلبی سیه نتوان چنان گوهر خرید

خاک آن باد فرح بخشم که از کویت وزد

صید آن مرغ هماپونم که بر بامت پرید

منزل مقصود نزدیک است و ره ایمن کمال

لیک تا آنجا ز خود گر نگذری نتوان رسید

شمارهٔ ۴۴۷

سر زلفت نمی خواهم که در دست صبا افتد

کز آن جانها رود بر باد و سرها زیر پا افتد

رقیب از حد برون پای از حد خود می نهد بیرون

مبادا دامن دولت که در دست گدا افتد

به چین زلفت ار گفتم حدیث مشک معذورم

پریشان گوی را اکثر سخنهای خطا افتد

فلک را با همه کوشش که سال و ماه بنماید

چنین ماهی نپندارم که اندر سالها افتد

بدل گفتم برون افتاد راز ما کنون ای دل

بگفت از دیدهٔ گریان هنوزت تا چها افتد

همی خواهم که چون آبش روان جان در قدم ریزم

ولی با این همه مشکل که میل او به ما افتد

چه پرسی از کمال آخر که دور از روی اوچونی

چه باشد حال آن بلبل که از گلشن جدا افتد

شمارهٔ ۴۴۸

سرو اگر زآن قدر رفتار به بالاست زیاد

سایه گه گه چه عجب کز تو زیادت افتاد

سروی و سایه نوه سایه رحمت به زمین

سایه رحمت تو از سر ما دور مباد

راست گویند هواهاست ز تو در سر سرو

که نجنبد به یقین هیچ درختی بی باد

راست گویند هواهاست ز تو در سر سرو

جس آزاد ز جا سرو و به یک په استاد

سرو میخواست که پیش قد نو سر بنهد

داد بر باد سرو این هوس از سر بنهاد

تا قدرت دید که بر دیده نشاندیم دگر

باغبان سرو سهی را به چمن آب نداد

می کند از ستم سرو قدان ناله کمال

بلبل از نارون و سرو برآرد فریاد

شمارهٔ ۴۴۹

سر ما را نرسد اینکه به پای تو رسد

گر رسد دیده بروی تو برای تو رسد

بر دل و جان چو غم و درد نو سازند نصیب

جگر سوخته را داغ جفای تو رسد

بعد صد ساله جفا با من از بار جدا

گر کند عمر وفا بوی وفای تو رسد

زاهد از بیم بلا سر به دعا کرد فرو

عاشقان روی به بالا که بلای تو رسد

درد ما را نرسد مرهم و درمان ز طبیب

گر رسد دارویی از دارشفای تو رسد

بر درت می کندم منع ز دریوزه رقیب

سگ نخواهد که نصیبی بگدای تو رسد

حاجت حلقه زدن نیست درین باب کمال

این قدر بس که به آن گوش دعای تو رسد

شمارهٔ ۴۵۰

سرو را هرکه راست می‌گوید

قامت بار ماست می‌گوید

چون دهانت کجاست می‌گویم

چون دهانم کجاست می‌گوید

خبری ز آن میان چو می‌پرسم

عالِمُ السِّر خداست می‌گوید

می‌کنند دل حدیث بوس و کنار

دل من هرچه خواست می‌گوید

چشم حیلتگرش به فتوی عشق

قتل عاشق رواست می‌گوید

ابرویش گفت فتنه کار من است

کج نشست و راست می‌گوید

آن رخ آورد خط به خون کمال

خال بر خط گواست می‌گوید

شمارهٔ ۴۵۱

سروسهی به بستان گر سال‌ها برآید

با قد دلربایان در حسن بر نیاید

صوفی ز ما بیاموز آیین عشقبازی

کز زاهد ریایی این کار کمتر آید

آن زلف عنبرافشان پیوسته باد درهم

کو از سیاهکاری سر در رخ تو ساید

آن زلف عنبرافشان پیوسته باد درهم

بادی و در تن ما جانی دگر فزاید

ای دل ز جام محنت چندان مباش غمگین

باشد که صبح دولت یک روز رخ نماید

ماییم و آستانت تا هست زندگانی

یا سر نهیم آنجا یا خود دری گشاید

می خور کمال و بشکن ناموس اهل تقوی

زیرا که نیکنامی با عشق راست ناید

شمارهٔ ۴۵۲

سرو سهی در بوستان چندانکه بالا می‌کشد

پیش قد و بالای او از سرکشی پا می‌کشد

گر دوستان را می‌کشد خاطر به باغ و بوستان

هرجا که باشد بوی تو ما را دل آنجا می‌کشد

پیش رخ تو می‌کشد خط دانه دل‌های ما

چندین هزاران دانه را موری به تنها می‌کشد

ننوشت کس در مکتبی بالاتر از باقوت خط

بالای با قوت او خطی بنگر چه زیبا می‌کشد

از موج اشک ار بنگری بگذشته دود سینه‌ها

دانی کزان به آه ما سر بر ثریا می‌کشد

شرمنده‌ایم از ناصِح مشفِق که در اصلاح ما

هم زحمت خود می‌دهد هم زحمت ما می‌کشد

زان غمزه هر تیری که دل آرد به دست از وی کشم

مسکین کمال از دست دل دایم از این‌ها می‌کشد

شمارهٔ ۴۵۳

شب که در خلوتم آن شمع شکر لب باشد

خواهم از بخت که روزم همگی شب باشد

گه گه از حسرت آن لب که بوسم لب جام

جامم از خون دل و دیده لبالب باشد

گر شفا خواهد از آن لب دل بیمار مرنج

هرزه گوید همه آن خسته که در تب باشد

بر رخ از دود دل ماست مرکب خط بار

گر نداند دگری جهل مرکب باشد

سر زلف تو به یاد آرم و بارم در اشک

در شب تیره که آمد شد کوکب باشد

از رقیبان چو عقرب ز درت خواهم رفت

گرچه خوش نیست سفر به که به عقرب باشد

چه عجب گر نظر لطف تو باشد به کمال

روح را نیز نگاهی سری قالب باشد

شمارهٔ ۴۵۴

شبی که روی تو ما را چراغ مجلس شد

به سوختن دل پروانه‌اش مهوس شد

دو چشمت از دل و دین آنچه داشتم بردند

توانگری که به مستان نشست مفلس شد

ز کیمیای نظر چون تو خاک زر سازی

تفاوتی نکند گر وجود ما مس شد

دگر مرا به خیالت ز بی کسی چه ملال

چو غم رفیق و بلا یار و درد مونس شد

خوش است مطرب و ساقی و من به یک دو حریف

در این شمار که کردم رقیب سادس شد

کسی که عاقل و هشیار دیدمی محسوس

چو دید شکل تو از هوش رفت و بی حس شد

به نقش ابروی تو نیست در سراچه حسن

که دست صنع در آن طاقها مهندس شد

ز می به درد تو پرهیز ما نه از ما بود

در این جریمه سبب زاهد موسوس شد

نشد به طرز غزل هم عنان ما حافظ

اگر چه در صف سلطان ابوالفوارس شد

کمال نسخه رندی بسی مطالعه کرد

که در دقایق علم نظر مدرس شد

شمارهٔ ۴۵۵

شبی کز آتش عشق تو جانم سوختن گیرد

چراغ دولتم آنشب ز سر افروختن گیرد

چو زلفت بایدش عمر دراز و رشته زآن افزون

گر این چاک گریبانها رفیقی دوختن گیرد

از شادی بر جهم هر دم چو گندم بر سر تا به

گر آن خط دانة دلها چو مور اندوختن گیرد

بلب بابد مگس بگرفت شیرینی فروشانرا

و لبهای تو در عشوه شکر بفروختن گیرد

زیادت میکنی سوز دل ما از شکر خنده

نمک بر ریش اگر پاشی جراحت سوختن گیرد

براه روم گفت آورد زلفم از حیش لشکر

بچین ارزان شود نافه گر آن هندو ختن گیرد

کمال این گفته گر مرغی برد بر پر بهندستان

بیاید طوطی و از نو سخن آموختن گیرد

شمارهٔ ۴۵۶

شوخی از چشم تو عجب نبود

مردم مست را ادب نبود

پیش رویت دو زلفت طرفه فناد

از آنکه یک روز را در شب نبود

رسن زلف تو کشد دل ما

عاشقی را جز این سبب نبود

به دهان توأم ز بیم رقیب

سخنی جز بزیر لب نبود

مدعی نیست محرم در بار

خادم کعبه بولهب نبود

لقمة دوزخ است زاهد خشک

قوت آنش به جز حطب نبود

شب هجران مسوز جان کمال

بعد مردن عذاب تبه نبود

شمارهٔ ۴۵۷

صبا ز دوست پیامی بسوی ما آورد

بهمدمان کهن دوستی به جا آورد

رسید باد مسیحا دم ای دل بیم

بر آر سرکه طبیب آمد و دوا آورد

نه من ز گرد رهش دل به باد دادم و بس

که باد مشک ختن هم ازین هوا آورد

برای چشم ضعیف رمد گرفته ما

ز خاک مقدم محبوب توتیا آورد

خیال بار که بر سر طبیب حاذق اوست

به جان خسته دلان مژده شفا آورد

شب فراق شد ابر دو دیده در باران

چو در خیال خود آن لعل جانفزا آورد

همیشه مردم چشمم برهنه بر می گشت

ندانم این همه بارانی از کجا آورد

کمال درانه دل با کبوتری در باره

که نامه ای به تو از بار آشنا آورد

شمارهٔ ۴۵۸

صوفی از رندان بپوشد می که در خلوت بنوشد

شد کهن بالای خمها خرقه اش تا کی بپوشد

دلق و سجاده نهاده دم بدم در رهن باده

باز در بازار دعوی پارسائیها فروشد

من ز شوق گلرخان نالم نه از جور رقیبان

گرچه خارش دل خراشد بلبل از مستی خروشد

بر رخش چون دیده بنهادم سرشک آمد بجوشش

آب گرمی مینهم بالای آتش چون بجوشد

خون دلها خوش نباید خوردنش بی ناله ما

دلبر نازک طبیعت باده بی مطرب ننوشد

دیدم آن لب بر وی از مشک به این خط نوشته

گر نه شیرین است اینجا این همه مور از چه جوشد

جست و جوی آن دهان میکن کمال امکان که بایی

خاتم جم با کف آرد هر که در جستن بکوشد

شمارهٔ ۴۵۹

عاشقانت بسحرها که دعا می گویند

به دعا بوی نو از باد صبا می جویند

من بسر می روم و دیده براه طلبت

بی رهی بین د گرانرا که بپا می پویند

چیست بر کشنه دلدار بی گریه زار

چون شدش هر سر مو زنده کرا می مویند

اشکها را بزن ای دیدهٔ گریان به زمین

که چرا خاک رهش از رخ ما می شویند

با وجود قد دلجوی و گل خود رویش

در چمن سرو و گل از باد هوا می رویند

زلف او کرده رها غالیه پویان ختا

نافه آهوی چین را به خطا می پویند

شعر نو چون همه گویند که سحراست کمال

دوستان سخنت شعره چرا می گویند

شمارهٔ ۴۶۰

عاشقان خط تو را مشک ختا می‌گویند

گر خط آن‌است که داری نه خطا می‌گویند

طاق ابروی تو را گوشه‌نشینان جهان

قبله‌ی دعوت و محراب دعا می‌گویند

بی‌دلان زخم تو را مرهم جان می‌شمرند

خستگان درد تو را عین دوا می‌گویند

اهل مسجد که در احیا چو مسیحند امروز

پیش لعلت همه از علم شما می‌گویند

سال‌ها رفت که بر بوی وفا منتظران

قصه‌ی عهد تو با باد صبا می‌گویند

خط سبز و لب میگون تو را زنده‌دلان

به لطافت خضر و آب بقا می‌گویند

تا به وصف تو گشودیم زبان پیش کمال

قدسیان بر فلک از گفته‌ی ما می‌گویند

شمارهٔ ۴۶۱

عاشقان درد ترا دولت افزون خوانند

محنت عشق ترا بخت همایون خوانند

اهل میخانه دعای لب تو اشک فشان

زیر لب چون خط جام از دل پر خون خوانند

جانب جام و صراحی نبود سجده چو چنگ

مطربان گر سخنی ز آن لب میگون خوانند

قصه گربه این غمزده با چشم پر آب

مرغ و ماهی بلب دجله و جیحون خوانند

من اگر وصف دو ابروی تو که بنویسم

مردمش زآن حرکتها همه موزون خوانند

خلق خوانند مه از سادگی آن روی عجب

ورقی را که بر آن خط نبود چون خوانند

گر از آن حسن نویسی سخن عشق کمال

دفتر عشق نرا لیلی و مجنون خوانند

شمارهٔ ۴۶۲

عاشقان را جور و نازیار می باید کشید

طعنه از دشمن جفا ز اغیار می باید کشید

عشق گنج است و رقیبا اندر این ره همچو مار

بهر گنج عشق زخم مار می باید کشید

جور هر نااهل و ناهموار بهر او می کشم

بهر یک گل زحمت صد خار می باید کشید

هر که در دام بلای عشق چون وامق فتاد

جور عذرای خودش ناچار می باید کشید

همچو غواصان مسکین از برای گوهری

زحمت دریای مردم خوار می باید کشید

چو نو در بحر عمیق عشق افتادی کمال

هرچه پیش آید ترا این بار می باید کشید

شمارهٔ ۴۶۳

عاشقان روی ترا نور مصور خوانند

پرده بر گیر که روشن تر ازین بر خوانند

اشک ریزان شبستان فراق از سر سوز

عارض و خاک ترا شمع معتبر خوانند

گر نماید رخت از دفتر خوبی ورقی

ورق دفتر گل را همه أبتر خوانند

گر خیال لبت آرند امامان به نماز

بعد هر فاتحه ای سورة کوثر خوانند

اهل دانش که رساندند به پایان همه علم

لوح عشق تو چو ابجد همه از سر خوانند

در هوایت ز سر ذوق معلق بزنم

گر سوی دام تو بازم چو کبوتر خوانند

با دهانت سخن قند مکرر سهل است

سخن سهل نشاید که مکرر خوانند

عندلیبان سحر خوان خوش الحان در راست

صفت قد نو بر شاخ صنوبر خوانند

تا حدیث از قد آن سرو روان گفت کمال

گفته او ز حد بث همه برتر خوانند

شمارهٔ ۴۶۴

عاشقان طالب و صاحب نظران در کارند

عاقلان بیخبر و بیخبران هشیارند

خفته صبح ازل رفت پس پرده خواب

تا شبانگاه ابد زنده دلان بیدارند

موسی از طور تجلی ارنی گفت و گذشت

همچنان اهل نظر منتظر دیدارند

ز آفتاب رخت آنها که نمودند طلوع

گاه مستغرق نورند و گهی در نارند

دود سودای تو در خاطر ما تنها نیست

که برین آتش ازین سوختگان بسیارند

حکم بر ظاهر پوشیده روان تا نکنی

که درین خرقه بسی صورت و معنی دارند

با خیال رخ زیبای تو اصحاب کمال

طوطیانند که از آینه در گفتارند

شمارهٔ ۴۶۵

عاشقان قصه های نو شنوید

که شما نیز عاشقان نوید

می رسد از خدا نسیم نوی

خس نهایه از نسیم زنده شوید

بالغی نی و دعوی پیران

کشت خود نا رسیده میدروید

ما گهر بافتیم چند شما

در ره سنگک و مجوره دوید

این گهر با شما بنفروشم

تا به دکان و خانه در گروید

در صف صوفیان صاف امید

گر مریدان مصلحت شنوید

دامن افشان ز خان ومان چو کمال

بر در شیخ مصلحت بروید

شمارهٔ ۴۶۶

عرفات عشق بازان سر کوی بار باشد

بعلطواف کعبه زین در نروم که عار باشد

چو سری بر آستانش ز سر صفا نهادی

بصفا و مروه ای دل دگرت چه کار باشد

قدمی ز خود برون نه بریاض عشق کآنجا

نه صداغ نفحه گل نه جفای خار باشد

به معارج اناالحق نرسی ز پای منبر

که سری است جای این سر که سزای دار باشد

ز می شبانه ساقی قدحی نثار ما کن

نه از آن معنی که او را به سحر خمار باشد

به فریب و وعده ما را مکش ای پسر که تشنه

ز عطش بمیرد اولی که در انتظار باشد

نکند کمال دیگر طلب حضور باطن

که قرار گاه زلفش دل بیقرار باشد

شمارهٔ ۴۶۷

عشق بر آتش بسوخت دفتر بود و نبود

اما آبت فتح قریب سر حقایق گشود

قطره به دریا رسید ابر برفت از میان

قطره به دریا رسید ابر برفت از میان

از نفخات بخور کون و مکان در گرفت

چون بهم آمیختند آتش و مجمر بعود

در پس آئینه چیست قائل این حرف کیست

کآینه با خود نداشت آنچه به طوطی نمود

هر که بدار فنا جبه هستی بسوخت

رمزه سوی الله بخواند سر اناالحق شنود

سر فنا گوش کن جام بقا نوش کن

حاجت تقریر نیست از عدم آمد وجود

جامه بده جان ستان روی مپیچ از میان

عاشق بی مابه را عین زیان است سود

وجه دو روئی نماند صورت دیباه را

باز برفت از میان واسطه تار و پود

خلق ز نقصان حال بیخبرند از کمال

کز همه بی قیل و قال گوی سعادت ربود

شمارهٔ ۴۶۸

عکس رویت چون فتد در آب آب از خود رود

گر فشانی زلف مشکین مشک ناب از خود رود

باد حاجت نیست کز رویت بر اندازد نقاب

با تو چون خود روبرو آبد نقاب از خود رود

آستین افشان در آگه گه به خوبان در سماع

تا در آبد مه به چرخ و آفتاب از خود رود

اشک من در خوشاب است آن لب خاموش لعل لعل

چون گویا کتی در خوشاب از خود رود

من نه تنها رفته ام در حیرت آن چشم مست

هر که بیند آنچنان مسنی به خواب از خود رود

سینه بر آتش کباب است و ز سوز او دلم

بر مثال قطره خون کر کباب از خود رود

با خیال آن دو ب هر دم رود از خود کمال

مر کرا در سر بود چندین شراب از خود رود

شمارهٔ ۴۶۹

عندلیبی می زند بر گل نوانی بشنوید

بوی بار آشنا از آشنائی بشنوید

از لب لیلی و مجنون نکته دارید گوش

از زبان گل و بلبل ماجرانی بشنوید

جانب مبخانه مخموران جام عشق را

می زند هر خم بزبر لب صلائی بشنوید

کوه ها در ناله اند از رفت مسنان طور

زین همه شور و شعب باری صدائی بشنوید

نوبت تبصر گذشت آن سلطنت در عصر ماست

نوبت شاهی ز ایوان گدائی بشنوید

کارها در بند وقت آمد نگه دارید وقت

وقت باشد کز لب او مرحبانی بشنوید

از خدا در هر دعائی وصل می خواهد کمال

گر نمی گوئید آمینی دعائی بشنوید

شمارهٔ ۴۷۰

عید می آید و مردم مه نو میطلبند

دید ها طاق خم ابروی او میطلبند

شب قدر و به عیدی که کم آبد بنظر

همه در طرة آن سلسله مو میطلبند

هر طرف سرو قدان چون علم عید روان

جای در عید گاه آن سر کو میطلبند

روی در قبله بثان کرده ز ابر و محراب

حاجت خود همه از آن روی نکو می طلبند

ساقیا رطل نه از دست که مستان امروز

می ز خمخانه عشقت بسبومی طلبند

از حریفان همه عیدی طلبند از می و نقل

هر چه خواهد بنو جمله ازو میطلبند

مهر خان زلف چو چوگان همه بر دوش کمال

وقت سر باختن است از تو چو گو میطلبند

شمارهٔ ۴۷۱

غبار خاک در او چو در خیال آرید

به نور چشم خود آن نونیا میازارید

گلی که در چمن آرد نسیم پیرهنش

چو باد دامن آن گل ز دست بگذارید

گر از خیال نبش نیست دیده را رنگی

ز نوک هر مژه هنگام گریه خون بارید

اگر چه شت شمردید عقد آن سر زلف

بدلکشی رخ او کم ز زلف مشمارید

ز یار سنگدل ای دوستان ندارم دست

مرا بخت دلی همچو خود مپندارید

به خاک پاش سفارش کنید چشم مرا

هر آنکه ریزد خونش به خاک بسپارید

از راه دیده و دل می رسد سرشک کمال

مسافر بر و بحر است حرمتش دارید

شمارهٔ ۴۷۲

غم عشقت دل ما را همیشه شاد میدارد

چنین ملک خرابی را به ظلم آباد میدارد

مده تعلیم خون ریزی به تاز آن چشم جادو را

که خود را اندرین صنعت نوی استاد میدارد

مرا از گریه بیحد مترسانید ای باران

که گرگی اینچنین باران فراوان باد میدارد

ز خیل بندگان خود شمردی سرو بستانرا

که خود را چون غلامان فضول آزاد میدارد

بدور قامتت برکنده باد آن چشم گونه بین

که چون نرگس نظر بر سرو و بر شمشاد میدارد

به باد از خاک پای خود فرستم گفت پیک دل

دو چشم از راه مشتاقی به راه باد میدارد

کمال این درد را زان لب دوائی ممکنست اما

کجا شیرین بیغم را غم فرهاد می دارد

شمارهٔ ۴۷۳

غنچه از رشک دهان نو دهان گرد آورد

سوسن از تر سخنی تو دهان گرد آورد

خواست اندیشه برد را به میان و بدهانت

تنگ و باریک رهی دید عنان گرد آورد

رویت آورد خطی گرد که شدانده جان

از کجا روی تو این انده جان گرد آورد

تا که عطار چمن لخلخة زلف تو دید

طبله در بیست و همه رخت دکان گرد آورد

به لبت لعل چه ماند که همان است آخر

آنکه خورشید تو پروردش و گان گرد آورد

گفته ای جان و دلت زود بگیریم کمال

تا که بشنید حدیث نو روان گرد آورد

شمارهٔ ۴۷۴

فرح به سینه پر غصه بی تو چون آید

که گر به کوه بسنجم غمت فزون آید

گذشت از غم فرهاد سالها و هنوز

صدای ناله اش از کوه بیستون آید

اگر رود ز دل ریش من بگردون دود

بسوزد ابر و ازو ژاله لاله گون آید

به بین تفاوت راه ای قبه خشک دماغ

تراز بینی و ما را ز دیده خون آید

ز چشم سلسله مویان حکایت احباب

حکایتیست که از مستی و جنون آید

همین که نقش دهانش چو میم بندد چشم

خیال ابروی او پیش من چو نون آید

عجب مدار که روزی به آب چشم کمال

ز آستانه او سرو و گل برون آید

شمارهٔ ۴۷۵

قدح بدور لیت پر ز خون دلی دارد

غمش میاد کز اینسان دلی بدست آرد

زمینه به جرعه بده آب و نخم عشرت کار

که خواجه آن درود از جهان که میکارد

میان زاهد و رندان ز باده دریاهاست

دوان دوان سوی ما آمدن کجا بارد

سحر به دفع خمارم چه حاجت ترشیست

ز چهره محتسب ما چو سر که می بارد

عبارتیست از آن لب به سرخی این همه خط

که باده بر لب باریک جام بنگارد

حکایت لب باریک ساقی و لب جام

به جز مغنی باریک نغمه نگذارد

مغنیاه سخنان کمال باریک است

بخوان به چنگ که باریک نغمه دارد

شمارهٔ ۴۷۶

قلم صحیفة شوق ار هزار باره نویسد

هزار عذر ز تقصیر بر کناره نویسد

فتند ز رقت کاغذ به گریه خامه کاتب

به نامه درد نهانم گر آشکار نویسد

علاج دل طلبیدم نمود رخ که خط بین

کسی نکوتر ازین درد را چه چاره نویسد

نخست پیر مغان نام می برد به حریفان

تحینی که برندان درد خواره نویسد

چو کار من به دهان و میان اوست چه رنجم

گرم فرشته اعمال هیچ کاره نویسد

گر این جمال بتقویم ساز باز نمائی کمال

خراج حسن رخت بر مه و ستاره نویسد

نقش تو در دل نگاشت دست و قلم بین

کزین خطی بسر لوح پاره پاره نویسد

شمارهٔ ۴۷۷

کدام ناز و تنعم به ذوق آن برسد

که بوی بار به باران مهربان برسد

دلی که بی در وصلش میان بحر غم است

امیدوار چنانم که بر کران برسد

زهی خجسته زمانی و وقت میمونی

که از تو مژده وصلی بگوش جان برسد

قدم به کلیه ما رنجه کن شبی ای ماه

کز آن شرف سر عاشق به آسمان برسد

ز دولت تو همین آبرو بی است مرا

که بر جبینم از آن خاک آستان برسد

هنوز مهر سگانت ز دل برون نکنم

اگر ز زخم تو در دم به استخوان برسد

کمال روز ملاقات دوستان گونی

چو بلبلیست که ناگه به گلستان برسد

شمارهٔ ۴۷۸

کسی که درد تو خواهد دلش دوا چه کند

ز عشق سینه که رنجور شد شفا چه کند

اگر نظر نگمارد به عاشق درویش

عتابت و کرم خویش پادشا چه کند

گرفتم آن سر زلف از سنم ندارد دست

شب وصال که افتد بدست ما چه کند

را چه جرم که خود می رود دل از دستم

دلی که خود رود از دست دلربا چه کند

چو در بهشت نمائی جمال کو رضوان

بگو به حور که دیگر کسی ترا چه کند

خیال عارض تو نیست در دل بی عشق

چنین لطیف چنان جای بی هوا چه کند

دعای جان تو گفت ابرویت چو دید کمال

نیازمند به محراب جز دعا چه کند

شمارهٔ ۴۷۹

کمترین کاری مراکز دیدهٔ گریان فتاد

در شب هجران در و دیوارم از باران فتاد

خط لبش کرد آرزو خال آن ذقن طالع نگر

کین یکی در چاه و آن در چشمه حیوان فتاد

زلف تو چوگان زنخدان تو گوی دولتست

گوی دولت برد آنکش در کف این چوگان فتاد

جز بسی غمزه نیرت خوش نیاید بر دلم

زآنکه نبود کارگر تیری که بی پیکان فتاد

داد لبها چون ستانیم از کف پایش به بوس

همچو دامانش اگر در پای او نتوان فتاد

گرنه مستند از نسیم دوست گلبویان باغ

با قدح نر گس چرا بر سبزه بستان فتاد

بویش آمد در چمن زد آنچنان آهی کمال

کز درخت خویشتن مرغ چمن بریان فتاد

شمارهٔ ۴۸۰

گدای کوی ترا پادشاه میخوانند

چو راه یافته بر آن در براه میخوانند

کمر به خدمت تو هر که بست شاهانش

بقدر مرتبه صاحب کلام می خوانند

بر آستان تو درویش بی سر و پا را

سرانه ملک و اصحاب جاه میخوانند

خیال روی نو هر پارسا که قبله نساخت

همه عبادت او را گناه میخوانند

کسی که لوح دل از نقش غیر پاک نشست

بحشر نامه او را سیاه میخوانند

دلا رهی بحریم وصال جو باری

ترا چو محرم آن بارگاه میخوانند

مرید وپیر بسر رقص می کنند کمال

چو گفت های تو در خانقاه میخوانند

شمارهٔ ۴۸۱

گر آن به در زکاة حسن مسکین تر گدا جوید

چو من گم گشت اویم بگوئیدش مرا جوید

چو از صد مبل روشن کرد خاک پای اوچشم

کشم مبلش صد اور دیگر که دیگر نوئیا جوید

نشانی در رخ و لبهاش خواهد یافت می دانم

گر از باران پس از کشتن کسی خون مرا جوید

سر زلف تو آشوب دل است و لب بلای جان

مرا دل خواهد آن آشوب و جان هم آن بلا جوید

چو بر پروانه حال شمع از شمع است روشن تر

همه شب با چراغی چون طلب دارد و را جوید

دلا کم جوی وصل او که درویش بزرگی جوی

هلاک جان خود خواهد چو قرب پادشا جوید

خطت خواهد که انگیزد غبار که از هر سو

ولی آنینه رویت ازو هر دم صفا جوید

خوشا جائی که چون گرد تنت در بر میانت را

دمی از پیرهن پرسد زمانی از با جوید

بدل گم کرده می گوید که پیش من چه می جونی

دل اینجا کرده مسکن گم بگو آخر کجا جوید

چه نرسانی و تبرم کز هوا آید سوی جانها

که آن دولت هوا خواهان خود را از هوا جوید

چرا بر مطالب وصل تو جوید عبیجو نکته

تونی مطلوب مشتاقان را مانده گرا جوید

کمال آن غمزه خونت ریخت چون کردی به او بازی

نیودت باد پنداری که نصاب آشنا جوید

شمارهٔ ۴۸۲

گر به سنگ سنمم عشق تو دندان شکند

دل ز لبهای تو دندان طمع بر نکند

آنچنان ساده رخی داری و لغزان که برو

گر نشیند مگسی افتد و پایش شکند

چون به قانون نظر وصل بتان ممکن نیست

بی تو دل صبر ضروری چه کند گر نکند

زاهد از گریه گره انداخت مصلی بر آب

عاشق روی تو سجاده در آتش فکند

کتم از مگس خال تو بس کر پس مرگ

عنکبوت آید و بر خاک مزارم بتند

عقل فرهاد برفت از لب شیرین ورنی

هیچ کسی جو به لب چشمه حیوان نکند

گر شود آگه از استادی آن غمزه کمال

پیش او ساحر بابل رضی الله بزند

شمارهٔ ۴۸۳

گر بگذری سوی چمن سرو سهی از جا رود

ور زآنکه برقع افکنی صبر از دل شیدا رود

تا هست بر لوح بقا از جان نشان باور مکن

کر دیده صاحبدلان نفش رخ زیبا رود

گرشد سرم در کار آن زلف عبیر افشان چه شد

شوریدگانرا دائما سر در سر سودا رود

گفتم رسان ای دل برو از آب چشم من خبر

دل گفت ما راکی رسد کآنجا حدیث ما رود

بوی وفا داری رود تا روز حشر از آب و گل

در هر زمینی در من و عشقش حکایتها رود

هان ای رقیب از دامنش دست تصرف بگسلان

بگذار کامشب همچو مه هر جا رود تنها رود

با بیخبر کم کن کمال از خاک پای او سخن

چه سود اگر کحل بصر در چشم نابینا رود

شمارهٔ ۴۸۴

گر ترا از ستم و جور خدا توبه دهد

زاهد شهر زعشق تو مرا توبه دهد

پارسا کز به شاهه به دهان آره آب

دیگری را زمی و نقل چرا توبه دهد

زاهد آن نیست که از دست گذارد نسبیع

مگرش همت رندی ز ریا توبه دهد

بخشش پیر مغان بنگر و شرب صوفی

که صراحی می و سنج به ما توبه دهد

کردم از بیم رقیبان به زبان نوبه ز عشق

همه کس راز گنه بیم بلا توبه دهد

گر تو از فتنه گری تویه دهی ابرو را

غمزه را چشم تو زین شیوه کجا توبه دهد

بس نکرد از لب و چشم خوش معشوق کمال

گرچه او از می و مستی همه را توبه دهد

شمارهٔ ۴۸۵

گر تو از پرده به ما رخ بنمانی چه شود

ور دری بر من درویش گشانی چه شود

بفراموشی ار ای شمع دل افروز شبی

از در حجره ما باز در آنی چه شود

صبح امید من ار بار دگر از سر مهر

حال ما نیز نداری و بر آنی چه شود

بر سر کوی وصالت به امید نظری

اگر آیم من محزون به گدایی چه شود

محنت غربت و تنهانی شب کشت مرا

آخر ای شام غریبی بر آنی چه شود

ما حریف می و چنگیم به آواز بلند

مطربا گر تو همین پرده سرانی چه شود

جام می نوش کمال و مکن اندیشه آن

که تو را حاصل ازین زهد ربانی چه شود

شمارهٔ ۴۸۶

گرچه سرو چمن از آب روانی دارد

نتوان پیش قدت گفت که جانی دارد

به لب تشنه نشان می دهد از آب حیات

خاک راهی که ز پای تو نشانی دارد

عاشق ار قد نو خوانده به گمان سرو بهشت

عاشق پاک نظر راست گمانی دارد

زان میان نیست نشان و سختی نیست در آن

سخن آنجاست کسی را که دهانی دارد

نسبتی کرد در آن سوی میانرا به خبال

کمرش بست خیالی که میانی دارد

ای که گفتی ز پیش اشک چو گلگون مدوان

با کسی گوی که در دست عنانی دارد

باره اندوه و غم بار بک روح کمال

بر دل و دیده گران نیست گر آنی دارد

شمارهٔ ۴۸۷

اگر درد تو از حبیب باشد

درد سرت از طبیب باشد

ما را چه غریب شهر خوانی

عاشق همه جا غریب باشد

أهم مشنو که گل پریشان

از ناله عندلیب باشد

یارب که بر آن در از گدایان

من باشم و با رقیب باشد

شایسته گوش واعظ ما

آواز خوش خطیب باشد

گوید به تو بار باشم از دور

خواهیم که عنقریب باشد

با بار رسی کمال روزی

از عمرت اگر نصیب باشد

شمارهٔ ۴۸۸

گر دل ز دسته زلف تو افغان کشیده بود

عیش مکن به ناله که کژدم گزیده بود

هر نیش غم که خورد دل خسته آن همه

از غمزه نو دید که در خواب دیده بود

عاشق ز چشم شوخ و چشم وفا نداشت

بودش طمع بزلف تو آن هم بریده بود

بر لب خطت نوشته یاقوت خوانده اند

آن خال نقطه از قلم او چکیده بود

گر باز بافت دانه خال نو مرغ جان

مشمر عجب که مرغ نشاطم پریده بود

دیدیم باز آن رخ زیبا علی الصباح

امروز صبح ما چه مبارک دیده بود

کرد آن نفس به جان سر و زر پیشکش کمال

کآن شوخ را به دل شدگان دل کشیده بود

شمارهٔ ۴۸۹

گر دلم در زلف پنهان کرده‌ای پیدا شود

مشک غمازست و این دزدی از او رسوا شود

ناحق افتادست زلفت در کف هر مدعی

چون بدست ما بیفتد حق بدست ما شود

ای صبا بر گوی امشب از زبان ما به شمع

سوختی پروانه ها را باش تا فردا شود

گرم شد بازار حسنه از آتش رخسار تو

وقت آن آمد که زلفت بر سر سودا شود

خاک آن در در نظر جنت طلب زاهد هنوز

چشم نابینا کجا از توتیا بینا شود

شوق بالای بلند تست آن کز هر تنی

جان علوی را هوای عالم بالا شود

آن لب خندان چو بیند در حدیث آید کمال

بلبل خاموش چون گل بشکفد گویا شود

شمارهٔ ۴۹۰

گر دم زنم بی روی او شرم آیدم از روی خود

عاشق بجوید زندگی بی صحبت دلجوی خود

من جانه می کندم زغم آن لب زمن می خواست جان

فرهاد میزد نیشه ها بر سنگ و شیرین سوی خود

با ماه گفتم این همه حسن از کجا آورده ای

گفتا ز خاک کوی او مالیده ام بر روی خود

گفتنی سر یک موی من هر دو جهان دارد بها

دیدی که هم نشناختی مقدار تار موی خود

ناصح بگفت از اولم کز عشق خویان توبه کن

روی تو دید و توبه کرد آخرز گفت و گوی خود

روزی که چشمت اوفتد بر کشتگان خویشتن

گو عذر زحمتهای ما با غمزه جادوی خود

در دور چشمت شد سیه از دود دل محرابها

گر باورت ناید زما بنگر خم ابروی خود

گوید کمال سخت جان هست از سگان کوی من

بشکست باز آن سنگدل قدر سگان کوی خود

شمارهٔ ۴۹۱

گرفتار سر زلفت کجا در بند سر باشد

زهی با بسته سودا که از سر باخبر باشد

کسی کز قامت جانان به طوبی سر فرود آرد

دراز اندیشه خوانندش ولی کوته نظر باشد

مرا سریست با مهرت که آن دیگر نخواهد شد

کجا مشغول جانان را تمنای دگر باشد

دل اهل نظر مشکن بر افشان زلف مشکین را

تسلسل چون روا داری که در دور قمر باشد

خیالت گرچه هر ساعت کشد از چشم تر دامن

بهنگام نظر خواهد که چشمم بیشتر باشد

ز زلف و چشم او خواهم که بختم روی بنماید

که شام تیره روزان را همین مهر سحر باشد

دگر در مجلس ای ساقی میاور باده نوشین

که سر مستان چشمت را می از خون جگر باشد

به پیش چشم من چون تو خیالی نگذراند دل

خیال است این که هر کس را بدین دریا گذر باشد

چه نقصان گشت عاشق را اگر خوانند بد نامش

کمال است این که در عالم به بدنامی سمر باشد

شمارهٔ ۴۹۲

گر قرار تو به دلها نه چنانست که بود

عهد ما با غم عشق تو همانست که بود

میل دل با رخت امروز به نوعی دگرست

تو مپندار که زآنسان نگرانست که بود

گر سر زلف تو از پای در افتاد مرنج

پایه عزت او برتر از آنست که بود

مشنو از خط که بنسخ رخت آمد در کار

کان لعل است و همان راحت جانست که بود

سر سودا زده من که سر زلف تو داشت

رفت بر باد و هنوزش سر آنست که بود

گلشن عمر تو هر باد فنا رفت کمال

همچنانت هوسی لاله رخانست که بود

شمارهٔ ۴۹۳

گرمه به زمین باشد آن زهره جبین باشد

دوری طلبد از ماه نیز چنین باشد

نتوان طلب بوسی کرد از لب خندانش

حلوا نتوان خوردن هرگه نمکین باشد

بی ذکر دی نبود از باد دهانش دل

تا در خم ابرویش دله گوشه نشین باشد

زین خاک درم بادا رخ دور اگر روئی

چون روی من خاکی در روی زمین باشد

خط گرد بگره لب نقش دهنش پیدا

انگشت نما خانم از نقش نگین باشد

زین نکته که هست آن رو از خلد برین خوشتر

گر زلف نه پیچد و خال تو برین باشد

گفتار کمال ارزد هر بیت به دیوانی

یک نکته ازین دفتر گفتیم و همین باشد

شمارهٔ ۴۹۴

گفتمش حال دل گمشده دانی چون شد

گفت با ما چو در افتاد همان دم خون شد

پارسایان که نظر از همه می پوشیدند

چشم تان تو دیدند و همه مفتون شد

تا لب جام گرفت از لب لعلت رنگی

ای با خرقة ازرق که بمی گلگون شد

ما چو شمعیم که از سر زنش دشمن و دوست

سوز ما کم نشد و آتش دل افزون شد

تا نگویند به پیش تو مرا آبی نیست

اشکم از دیده به بیرون شدنت بیرون شد

مطرب از گفته او گر غزلی خواهد خواند

گوش دارید که در سخنش موزون شد

مینوشتی سخن از وصف تو دوشینه کمال

هرچه آمد به زبان قلمش مقرون شد

شمارهٔ ۴۹۵

گل را به دور روی تو کس بو نمی‌کند

بلبل به بوستان سخن او نمی‌کند

تا دیده باز یافت خیال قدت در آب

دل جست‌وجوی سرو لب جو نمی‌کند

شیرین‌لبی که دید دهان چو قند تو

وصف دهان خود سر یک مو نمی‌کند

با عاشقان رقیب دل‌نازک ترا

بد می‌کند همیشه و نیکو نمی‌کند

انکار زردی رخ ما رسم بار نیست

این کار جز رقیب سیه‌رو نمی‌کند

کار طلب ز پیش به سر باختن برند

سالک چرا قبای خود از گو نمی‌کند

دایم حدیث روی نکو می‌کند کمال

اندیشه از حکایت بدگو نمی‌کند

شمارهٔ ۴۹۶

گیرم که از تو بر من مسکین جفا رود

سلطان توئی کسی به تظلم کجا رود

سوی تو چون سلام فرستم که باد را

پیرامن درت نگذارند تا رود

چندان دعای جان تو گوییم کز ملال

می خواسته بر زبان تو دشنام ما رود

بفرست سوی گل سحری بوی پیرهن

کز رشک آن چو غنچه به زیر قبا رود

ای دل ز سیل خون که شد از چشم ما روان

شادی مکن که بر تو هم این ماجرا رود

چون زلف او به گوش نیاری حدیث مشک

پیش تو گر حکایت آن خاک پا رود

رفت آنچه رفت ز آتش دل بر سر کمال

من بعد از آب دیده برو تا چها رود

شمارهٔ ۴۹۷

لب ار اینست و گفتار این شکر باری چه می گوید

اگر خورشید رخساره این قمر باری چه می گوید

بعد دقت شناسی عقل نتوانست هم بستن

وجودی بر میان او کمر باری چه می گوید

اگر گل پیش نرگس زد برویش لاق یکرنگی

به چشم مست تو آن بی بصر باری چه می گوید

گرفتم خود که نشنید آن ستمگر درد پنهانم

بزاری شب و آه سحر باری چه می گوید

گرفتم کآن درخت گل به خود ندهد مرا باری

گر از دور افکنم بر وی نظر باری چه می گوید

بطنز ار گفت خواهم کرد از عاشق کشی نوبه

رقیب شوم با ما این خبر باری چه می گوید

عدو گفتی به عقل و هوش نتوان شد کمال آنجا

چورقت این از تن آن از سر دگر باری چه می گوید

شمارهٔ ۴۹۸

البش جان عاشق هوس میکند

شکر آرزوی مگس می کند

دعا گوی و سپری ز دشنام تو

از حلوای قندی که بس میکند

رود دل در آن زلف ترسان ز چشم

چو شبرو که خوف از عس می کند

نه کس را بر آن در گذارد رقیب

نه او التفاتی بکس میکند

به تیر تو دارد نظر آنکة صید

دوان است و رو باز پس میکند

از سوزم وخت راست هنگامه گرم

چو آتش که گرمی بخس میکند

بگلزار بی یار نالد کمال

چو بلبل که بانگ از قفس می کند

شمارهٔ ۴۹۹

ما بساط نیکنامی باز طی خواهیم کرد

خرقه و سجاده رهن نقل و می خواهیم کرد

زهد و تقوی سر بسر این نام و این آوازه را

در سر آواز چنگ و بانگ نی خواهیم کرد

نوبهارست و جوانی و اوان عاشقی

گر کنون نکنیم ترک توبه کی خواهیم کرد

گر بزاهد رندی و مستی نمی کردیم فاش

بعد ازین این کارها در پیش وی خواهیم کرد

می چو لیلی گر شود در شهر ما دشوار یاب

ماچومجنون جست وجویش حئ بحی خواهیم کرد

پیش ما پیکی که آرد مژده اقبال پار

نام آن پیک مبارک نیک پی خواهیم کرد

چون رسد در دفتر نهاد نام ما کمال

آن ورق گردان که ما آن نامه طی خواهیم کرد

شمارهٔ ۵۰۰

ما بکوی یار خود بخود سفر خواهیم کرد

سر بر رخ او هم به چشم او نظر خواهیم کرد

هر کسی از سرزمینی سر بر آرد روز حشر

از خاک آستانش سر بدر خواهیم کرد

جنگها داریم با زلفش ولی در پای او

باز اگر افتیم با همسر بر خواهیم کرد

گر سپر مانع شود نیری که بر ما افکند

بار دیگر جنگ سخنی با سپر خواهیم کرد

ناگهانی کز تو تشریف بلا کمتر رسد

زانای ناگهان هر یک حذر خواهیم کرد

شنو ای داناه حکایتهای ما دیوانگان

ورته ما از خود ترا دیوانه تر خواهیم کرد

ور به ما همراه خواهی شد ز خود بگذر کمال

زانکه ما از منزل هستی سفر خواهیم کرد

شمارهٔ ۵۰۱

مائیم دل و دین به تو در باخته ای چند

دور از در تو خانه برانداختهای چند

ای دانه دز فیمت خود دان و میامیز

با مشت کی قدر نو نشناخته ای چند

در آتش و آبند گروهی ز تو چون شمع

تا چند جفا بر تن بگداختهای چند

جان بر تو شانیده روان نقد روان نیز

گنجینه معنی به نو درباخته ای چند

گفتی که کمال اهل محبت چه کسانند

جان سوخته و با غم تو ساخته ای چند

شمارهٔ ۵۰۲

ما را بپای بوسی تو گر دسترس بود

در دولت غم تو همین پایه پس بود

در سر هوای تست مرا بهترین هوس

باقی هر آنچه هست هوا و هوس بود

بوسی بر آستان تو داریم التماس

ما را بر آن در از تو همین ملتمس بود

بی زحمت رقیب دمی با شکر لبی

گر دست میدهد شکری بی مگس بود

زاهد اگر قدم ز کرامت نهد بر آب

نزدیک ما به مرتبه کمتر ز خس بود

گو محتسب ز شحنه مترسان مرا که من

از پادشاه فارغم او خود چه کس بود

نی زیر لب بمیکده میخواندت کمال

بشنو که مقبلی ز قول نفس بود

شمارهٔ ۵۰۳

ما را دگر بر آن در خواب شبان نباشد

بالین دردمندان جز آستان نباشد

چشمم ستاره گیرد شبها بخواب رفتن

گر آه و ناله ما بر آسمان نباشد

پیش تو بر ندارد صوفی صر غرامت

پر شکرانه وار جانش تا در میان نباشد

من کی چنان دلی را پهلوی خود نشانم

کز ناوک تو صد جا بر وی نشان نباشد

دل از تو بر گرفتن بر دیگری نهادن

در عقله این نگنجد در خاطر آن نباشد

چشم تو دوست دارم و آن تیر غمزه را هم

آزار دوستانم بر دل گران نباشد

داری کمال جانی بر دوستان برافشان

عاشق جوی نیرزد گرجان فشان نباشد

شمارهٔ ۵۰۴

ما را شب فراق کجا خواب می‌برد

صد خواب را ز گریه ما آب می‌برد

داروی جان ما ز لبش ساز گو طبیب

زحمت چرا به شربت عناب می‌برد

مخمور عشق را به جز آن لب علاج نیست

درد سر خماره می ناب می‌برد

سر می‌نهد به صدق خم ابروی ترا

هر پارسا که سجده به محراب می‌برد

پیش رخ از رقیب بپوشان به ذقن

کر باغ میوه دزه به مهتاب می‌برد

گر آب دیده سوی نو آرد کمال را

خاشاک پیش گوهر سیراب می‌برد

تبریز اگر کند هوس او را ازین مقام

سیلاب اشک راست بر خاب می‌برد

شمارهٔ ۵۰۵

ما را گلی از روی تو چیدن نگذارند

چیدن چه خیالیست که دیدن نگذارند

صد شربت شیرین ز لبت خسته دلانرا

نزدیک لب آرند و چشیدن نگذارند

گفتم شنود مژده دشنام تو گوشم

آن نیز شنیدم که شنیدن نگذارند

زلف تو چه امکان کشیدن که رقیبان

سر در قدمت نیز کشیدن نگذارند

بخشای بر آن مرغ که خونش گه بسمل

بر خاک بریزند و طپیدن نگذارند

دل شد ز تو صد پاره و فریاد که این قوم

نعره زدن و جامه دریدن نگذارند

مگریز کمال از سر زلفش که درین دام

مرغی که در افتاد پریدن نگذارند

شمارهٔ ۵۰۶

ما را هوس مسجد و سجاده نباشد

مستی صفت مردم آزاده نباشد

و از ساده دلی پیر ملامتگر ما را

ذوق می رنگین و رخ ساده نباشد

صوفی بقدح گر ندهد دست ارادت

عارف نبود سالک و بر جاده نباشد

امیر نسبت نتوان کرد به هیچ آدمی او را

بینید که ناگاه پری زاده نباشد

در خانه درویش چه اسباب نشاط است

گره دولت غمهای تو آماده نباشد

زنهار کمال از سرزلفش نکنی باد

تا در قدم او سرت افتاده نباشد

شمارهٔ ۵۰۷

مرا بی تو از دیده خون می رود

ز دل نیز صبر و سکون می رود

دل من در آن کو زبیم بلا

نمیرفت وقتی کنون می رود

چه آهوست چشمت که در پیش او

اگر شیر آبه زبون میرود

نه از زیر کی دل در آن زلف رفت

که در سلسله از جنون میرود

برخسار تو چشم کردیم سرخ

از آن اشک ما لاله گون می رود

دو چشم تو وز هر طرف خالها

به چندین مگس خواب چون می رود

چو شد تشنه زلفت به خون کمال

به چاه ذقن سرنگون می رود

شمارهٔ ۵۰۸

مرا بی تو آسوده حالی نباشد

دمی بی رخت بی ملالی نباشد

خیال نو باشد مرا در دل و بس

تمنای جاهی و مالی نباشد

من و آب چشمی و سودای سروی

چه همت بود آنکه عالی نباشد

ز سر دل جام غافل مباشید

ور او نیست یک رنگ خالی نباشد

مجود این مشرب از زاهد خشک

که کونته به جام سفالی نباشد

چه کار آید این زاهدی شیخ ما را

چرا عاشق لا ابالی نباشد

کمال ار برندان مصاحب نباشی

ترا هیچ صاحب کمالی نباشد

شمارهٔ ۵۰۹

مرا دلیست که از بار بار میطلبد

بسوز سینه انگار بار می طلبد

مرا دلیست که گر مست باشد و هوشیار

زمست خواه ز هشیار بار می طلبد

بکنج صومعه هوشیار در طلب نه و مست

فتاده بر در خمار یار می طلبد

از طرف بر در و دیوار کعبه اوست مراد

که عاشق از در و دیوار بار می طلبد

نخواست جنت اعلی و حور صاحب طور

زیار طالب دیدار بار می طلبد

به شاخسار طلب عندلیب شب

نشسته با دل بیدار بار می طلبد

همه شب دو کون طالب گلزار جتند و کمال

از بوستان و گلزار بار می طلبد

شمارهٔ ۵۱۰

مرا ز پیش براندی جفا همین باشد

نهایت ستم ای بیوفا همین باشد

بدانچه شکر نکردم وصال روی ترا

گر انتقام نمانی جزا همین باشد

نمی کند دل ما جز بور قد نو میل

علو همت مشتی گدا همین باشد

نمی زنیم نفس جز به باد آن لب لعل

نشان ناز کی طبع ما همین باشد

بر آستان تو مردن سعادتیست عظیم

از بخت خویش توقع مرا همین باشد

کمال اگر ز گدایان حضرت اونی

مقام سلطنت پادشاه همین باشد

شمارهٔ ۵۱۱

مرا ز خاک ره آن مه همیشه کم دارد

بدین مشابه گدا را که محترم دارد

ز کیمیای حبانم نشان ده ای ره بین

که چشمم آرزوی خاک آن قدم دارد

بیاد روی تو جامی که داردم ساقی

هزار بار از آن جام به که جم دارد

دهان تنگ تو خواهد دلم مضایقه چیست

به خسته ای که ز غم روی بر عدم دارد

رخت به چشم ز خط چون نگیردشت زنگار

کسی که آینه جانی نهد که نم دارد

ز حیرته خط تو چون قلم بر انگشت

فرشته ای که در انگشت ها قلم دارد

کمال بر سر کویت چرا رمد ز رقیب

چر آهوی حرم است از سگی چه غم دارد

شمارهٔ ۵۱۲

مرا ز صحبت باران چه کار بگشاید

که کارم از گره زلف یار بگشاید

چو طره باز کند برقرار هر روزه

از بند غصه دل بیقرار بگشاید

حصار عمر چه محکم کنی که غمزة او

به یک خدنگ نظر صد حصار بگشاید

اگر چه با دهنش کار بوس وابسته است

هزار کار چنین زان کنار بگشاید

چو بر گرفت ز عارض دو زلف دانی چیست

مه گرفته که شبهای تار بگشاید

از قید موره میانان خلاص من وقتیست

که عنکبوت مگس را زنار بگشاید

چو در بروی تو بندد امید بند کمال

که هر چه بسته بود استوار بگشاید

شمارهٔ ۵۱۳

مرا لطف گفتارش از راه برد

لبش هوشم از جان آگاه برد

رخ ماه را ماند آن رخ مگر

بشطرنج خوبی رخ ماه برد

غمش هر کجا در دلی خانه ساخت

برای گل از روی ما کاه برد

جهان پر ز آوازه عاشقیست

مگر نیت او ناله و آه برد

مرادم تونی از تو خواهم مراد

که درویش حاجت بر شاه برد

برآن استان در خجالت سریست

که تصنیع خود گاه و بیگاه برد

چه گوهر شناس است چشم کمال

که سرمه از آن خاک درگاه برد

شمارهٔ ۵۱۴

مریض عشق بتان را بر طبیب نباشد

باتفاق طبیبی به از حبیب نباشد

امید هست که بار از درم چو بخت در آبد

اگر چنانچه بد آموزی رقیب نباشد

ز ناله های حزیثم مترس و روی مپوشان

که این معامله گل را به عندلیب نباشد

تو در زمانه غریبی بلطف و بنده نوازی

گر التفات غریبان کئی غریب نباشد

نسیم باد صبا را بگاه عطرفشانی

به حلقه های سر گیسوانت طیب نباشد

مکن ملامتم ای پارسا که دلشدگان را

بر مجادله ناصح و ادیب نباشد

بخوردن غم دل غم مخور کمال که کس را

زخوان دولت خوبان جزاین نصیب نباشد

شمارهٔ ۵۱۵

مکن بیم که شمشیر رقیب ما بران باشد

می از کشتن نمیترسم رها کن تا بر آن باشد

پر از جانهاست دامنهای زلف تو میفشانش

تو معشوقی مرا فرما که عاشق جان فشان باشد

حدیث لطف گفتارت بکن از دیگری پرسش

که ما را ز آن لب انگشت تحیر در دهان باشد

چه نسبت می کنی مه را بخود خود را نکونر بین

که از تو نابمة فرق از زمین تا آسمان باشد

میان گفتم ار گمشد منش بابم چه میبخشی

قبا گفت و کله بر سر کمر هم در میان باشد

بخوان عاشق درویش اگر مهمان رسد جانان

کباب از سینه آب از دیده شیرینی زبان باشد

کمال از دیده می ریزد سرشک گرم در پایت

خنک آبی که در پای سهی سروی روان باشد

شمارهٔ ۵۱۶

من به درد دل خوشم جان مرا صحت چه سود

نوش آنلب در خورست این تشنه را شربت چه سود

آروزمند قد و قند لب و روی ترا

سایه طوبی و آب کوثر و جنت چه سود

ناز نو سازد مرا به نعمت و ناز جان قسمتی

گر نباشد ناز تو از ناز و از نعمت چه سود

می کنم درد و بلا را بر دل و جان قسمتی

چون مرا این بود از خوان غمت قسمت چه سود

گرچه مصروفست همت در طلوع صبح مهر

اختری چون نیست در طالع مرا همت چه سود

گفته فرمایش زد گر بدت گوید؟ رقیب

نیک می فرمایی اما کشتی را لت چه سود

چون نداری در خور مخدومیش وجهی کمال

روی گرد آلود سودن بر در خدمت چه سود

شمارهٔ ۵۱۷

من بر سر آن کر بچه کارم همه دانند

در سر هوس روی که دارم همه دانند

رانی چو سگم از در و گونی که بکن عقو

تا حشر من این در نگذارم همه دانند

گر آه من آن سرو نداند که بلند است

مرغان چمن ناله زارم همه دانند

گیرم که به خون زخم بپوشم ز طبیبان

از ناله دل و جان نگارم همه دانند

گیرم ز بزرگی سگ خویشم شمرد بار

من کیستم و در چه شمارم همه دانند

باران اگرت جان و سر آرند بتحقه

من نیز به باران تو بارم همه دانند

گر خلق ندانند کمال این سخن کیست

چون معنی نو در قلم آرم همه دانند

شمارهٔ ۵۱۸

به با رخ تو خود را بوجه می ستای

این نام حسن بروی بر عکس می نماید

د ای گل چه می گشانی پیش من این ورقها

گر ناز و شیوه نبود زینها چه می گشاید

درویش کوی خود را مرسوم غم رسانی

گفتی نشاید اما این بخل هم نشابد

دل فال زد برندی نام قدت بر آمد

کار صواب باشد هر جا الف بر آید

. زین زهد بسته بر خود من نیز دست شستم

رنگی که خام بندی زین بیشتر نباید

ذوق سماع دارم ای مطربان خاموش

بانگی زند بر چنگ نا نغمه ای سراید

طیع کمال از آن لب جامیست به لطافت

جز باده هر چه گویند او را فرو نیاید

شمارهٔ ۵۱۹

مهره روی تو نه در خورد من مسکین بود

چه کند بنده چر تقدیر خداوند این بود

بر نیامد بهوای دل دیوانه خویش

ز آنکه فرهاد نه مرد هوس شیرین بود

هر که او روی نکو دید و دل از دست نداد

نه دلی داشت به هیچ خبری از دین بود

بسکه چشمم ز فراق رخ او اشک فشاند

در شب هجر فراغه زمه و پروین بود

خاک در دیده این بخت که خفت و نشناخت

قدر آن شب که مرا خاک درت بالین بود

این همه چاشنی از ذوق لبت بافت کمال

ور نه اول سخن او نه چنین شیرین بود

شمارهٔ ۵۲۰

مهر قیامتی را هرگز زوال باشد

هی هی نعوذ بالله این خود چه قال باشد

دوشم خیال رویت پرسید و گفت چونی

گفتم که خستگان را دانی چه حال باشد

گفتم که در رکابت فتراک صید گردم

عشق از درم در آمد گفت این خیال باشد

در کار پاکبازان توبه حرام دیدم

چون ساقیم تو باشی با نو حلال باشد

جانا به تیغ ابرو قصد دلم چه داری

از خون من چه خیزد لیکن و بال باشد

شمارهٔ ۵۲۱

مه طلعت ترا به تمامی غلام شد

در مطلع سخن سخن ما تمام شد

در آرزوی روی تو بگذشت روز عمر

از چهره بر فروز چراغی که شام شد

زلفت صبا کشید و نشد آگه آن دو چشم

صیاد خواب داشت که غافل ز دام شد

بر خاک در حلال مکن خون عاشقان

صید کبوتران حرم چون حرام شد

صوفی نشد بدور لبت خالی از شراب

خاک وجودش از چه صراحی و جام شد

زاهد شده است در طمع باده بهشت

تنها به خدمتش که طمع نیز خام شد

دیگر چه حاصل از لقب زاهدی کمال

ناموس چون برفت برندی و نام شد

شمارهٔ ۵۲۲

به من عید شد مبارک باد

عیدی عاشقان چه خواهی داد

عیدی و عید ما مه رخ تست

عید ما بی رخ تو عید مباد

گفته پرسم از تو عید دگر

. کاین وعده هم بعید افتاد

جانم از غم رهان چون عید رسید

عبد زندانیان کنند آزاد

عید شد بگذر از وعید کمال

عید سازند خاطر همه شاد

شمارهٔ ۵۲۳

مه نامهربان من وفاداری نمیداند

بر اهل دل به جز ظلم وستمکاری نمی داند

چو دادم دل بدست او به پای محنت افکندش

چه دانستم من بیدل که دلداری نمی دانند

به نزدیک طبیب احوال درد خویش می گفتم

ولی او چاره این نوع بیماری نمی داند

چه سود از ناله و زاری برین در داد خواهانرا

که سلطان حال مسکینان بازاری نمی داند

مراد خاطر ما نیک میداند حی اما

تغافل می کند زانسانه که پنداری نمی داند

لب و دندان چون اونی بکام چون منی اولی

که کسی شیرین تر از طوطی شکرخواری نمی داند

کمال از خلق نتوانست پوشیدن نظر بازی

که او رندست و چون زهاد طراری نمی داند

شمارهٔ ۵۲۴

می برند از تو جفا بی سرو سامانی چند

چند ریزی به خطا خون مسلمانی چند

کشور حس بتان کرد پریشان سر زلف

که نخوردند غم حال پریشانی چند

رفته پیکان تو در سینه و خون آمده گیر

خود چه آید ز دل و دیده گریانی چند

از رخ آویختهای هر طرفی زلف بخم

تا بری گوی دلی چنه به چوگانی چند

بی منت رفتنه گلزار چه دامن گیرست

پاره گیر ای گل نورست گریبانی چند

زاهدان فایده عشق ندانند که چیست

نکند فایده این نکته نادانی چند

می کشیدی ز جگر تیر تو یک روزی کمال

بافت در آتش دل تافته پیکانی چند

شمارهٔ ۵۲۵

نام مَه بردم شبی روی توام آمد به یاد

در دل شب حلقهٔ موی توام آمد به یاد

در نماز عشق پیش قبله رخسار تو

سورهٔ نون خواندم ابروی توام آمد به یاد

وصف اغلال و سلاسل خواندم اندر آیتی

از گرفتاران گیسوی توام آمد به یاد

اشک را دیدم به سر غلتان میان خاک و خون

کشتگان چشم جادوی توام آمد به یاد

زاهدی می‌کرد روزی وصف رضوان و بهشت

از مقیمان سر کوی توام آمد به یاد

چون شنیدم ذکر طوبی گه بلند و گاه پست

اعتدال سرو دلجوی توام آمد به یاد

می‌گشودم همچو گل اوراق دیوان کمال

بوی جان آمد از آن بوی توام آمد به یاد

شمارهٔ ۵۲۶

نام به بردم شبی روی توام آمد به یاد

ذکر شب کردم دل از مه با سر زلفت فتاد

دیده چون نقش صنوبر بست با خود در خیال

قدت آمد پیش چشم و در برابر ایستاد

گر نمائی با دو دال زلف وفد چون الف

هر کجا در عشق مظلومیت باید از تو داد

دور باد از دال زلفت دست ما سودانیان

تاکسی انگشت بر حرف نو نتواند نهاد

گفته بودی چون کنی یادم شود درد نو کم

تا چنین کردم که گفتی آن زیادت شد زیاد

بود در عشقت مراد دیده و دل خون شدن

هر دو را الحمدلله در کنارست این مراد

تا بدوزد با خیالت دیدهٔ گریان کمال

یک به یک دوشینه سوزنهای مژگان آب داد

شمارهٔ ۵۲۷

نخل مدنی ثمر برآورد

پهلوی رطب شکر برآورد

حسن دگر به بصره آورد

تخلش رطب دگر برآورد

در دجله برفت پیر بغداد

دریا عوضش گهر بر آورد

ساقی بشکست جام جامی

زان جام لطیفتر برآورد

از روزنه آفتاب تبریز

در خانه برفت و در بر آورد

رومی به زمین روم زد نقب

از خاک خجند سر بر آورد

زان خاک کمال دامن افشاند

گرد از ملک و بشر بر آورد

شمارهٔ ۵۲۸

ندارد آن دهان گفتم نشان گفتا چنان باشد

مارینا ولی ما را میانی هست و آن هم بی نشان باشد

غم خال نو آسان نیست بر جان و تن لاغر

که تار عنکبونانرا مگس بار گران باشد

به یک داغ و نشان نبود غلامانرا گریز امکان

ا ز جورت چون گریزد دل که بر وی صدنشان باشد

نباشد بر زمین سروی چو تو بر آسمان ماهی

و گواه من برین معنی زمین و آسمان باشد

خجل زآن باغ رخسارند گلبویان یکی ز آنها

که پیش آن ذقن شد سرخ سیب بوستان باشد

عجب سرویست آن قامت عجبئر آب آن عارضی

کسی را زیید این افسر که خاک آستان باشد

زمان وصل چون یابی کمال آن دم غنیمت دان

که خوش میشی است سلطانی اگر خود یک زمان باشد

شمارهٔ ۵۲۹

نقطه دایره لطف دهان تو بود

آیت حسن خط مشک فشان تو بود

سر به بیماری باریک کشة آخر کار

هر که را آرزوی موی میان تو بود

پایه همت درویش و سرافرازی او

به هوای قد چون سرو روان نو بود

آنچنان داد خطت داد نکوئی کز شوق

تا به گلبرگ طری جامه دران تو بود

بی گل روی تو هر لاله که روید ز گلم

بر دلش داغ تو بر سینه نشان تو بود

دم آخر که بپوشم از جهان چشم امید

همچنان گوشه چشم نگران تو بود

ملک دلها ز نو آباد بود به که خراب

خاصه ملکی که سراپای از آن تو بود

گفته به صورت او مظهر معنیست کمال

خود عیانست چه حاجت به بیان تو بود

شمارهٔ ۵۳۰

نمی خواهم که کسی با آن شکر لب هم نفس باشد

ولی هر جا که شیرین ست غوغای مگس باشد

طبیب احوال من پرسید گفتم زلف او دال است

گر اهل حکمت است او را همین یک حرف بس باشد

از آن لب گفتم ار بورسی دهی بیش از کنارم ده

بگفت این نکته نشنیدی که حلوا باز بس باشد

شنیدم کآن صنم را هست با عشاق دلسوزی

ولی ز آن گونه دلسوزی که آتش را به خس باشد

فلک بر آفتاب و مه رساند پایه قدرم

گرم با خاک پای تو چو زلفت دسترس باشد

کمال از لطف طبع آمد اسیر عشق مهرویان

چو بلبل کز خوش آوازی گرفتار قفس باشد

شمارهٔ ۵۳۱

نوبهاران ز گلم بوی تو خوش می آید

همه را باغ و مرا روی تو خوش می آید

همچو نرگس ننهم چشم به سرو لب جوی

که مرا قامت دلجوی تو خوش می آید

زان همه حلقه که شمشاد زند بر سر گل

بنده را حلقه گیسوی تو خوش می آید

بوی گلزار خوش آید همه کس را و مرا

نکهت خاک سر کوی تو خوش می آید

شیوه چشم تو نرگس چه کند شیوه و ناز

شیوه از نرگس جادوی تو خوش می آید

پیچ سنبل به سمن هیچ نمی آید خوش

پیش روی تو خم موی تو خوش می آید

چشم نگشود بروی گل از آن روی کمال

که نظر بر گل خود روی تو خوش می آید

شمارهٔ ۵۳۲

نور چشمی بر صاحب‌نظری می‌آید

پیش یعقوب ز یوسف خبری می‌آید

کره شیرین‌دهن ما خبر یار عزیز

که ز مصر دگر اینک شکری می‌آید

هر یکی را ز طرب پای فرو رفت به گنج

که به دست من مفلس گهری می‌آید

می‌نشیند ز حد در دل من پیکانی

او هر خدنگی که از او بر جگری می‌آید

باد هر گرد که می‌آرد از آن خاک قدم

چشم دارید که کحل بصری می‌آید

چون ستاره به درآیید به استقبالش

کز ره دور می از سفری می‌آید

گر رود جان تو از پیش میندیش کمال

می‌رود جان و ز جان دوستری می‌آید

شمارهٔ ۵۳۳

نور چشمی تو ما را نظری می‌باید

گر رسد صد نظر از تو دگری می‌باید

باز بنما رخ زیا چو بریدی سر زلف

منقطع شد شب پره سحری می‌باید

به عبادت سخنی گوی که رنجوران را

از شفاخانه آن لب شکری می‌باید

توتیا را نتوانم که ببینم به دو چشم

سرمه چشم من از خاک دری می‌باید

دل عشاق گرفتی به سر زلف سپار

تا به هم بر نرود ملک سری می‌باید

به کبوتر چه فرستم که برد نامه شوق

که مرا سوی تو بال و پری می‌باید

چه متاعی‌ست سخن‌های دلاویز کمال

لایق گوش تو به زین گهری می‌باید

شمارهٔ ۵۳۴

وَرَقِ روی تو عُشّاق نکو می‌خوانند

چون رسد کار به زلفت همه درمی‌مانند

صورتت صاحبِ معنی ز ملک بدانست

لیکن اهل نظرت بهتر از این می‌دانند

ساعد و دست توام بیم نمایند به تیغ

تشنه را این همه از آب چه می‌ترسانند

رفتی و ماند خیال دهنت با دلِ تنگ

چون ندارند اثری هردو به هم می‌مانند

می‌کنم پیش رقیبان به قدت نسبتِ نِی

تا چو آنی به سر و چشمِ منت بنشانند

اشک را خاک درت سایِلِ بی‌حاصل خواند

هرکه شد راندهٔ درگاه چنینش خوانند

چند پوشی ز کسان راز دل و دیده کمال

کاین دو چون امر محال است که پنهان مانند

شمارهٔ ۵۳۵

وصل او مانده چرا دولت دنیا طلبید

دولتی را که به از دینی و عقبی طلبد

دوستداران به جز از دوست خواهید ز دوست

که نباشد به ازو هر چه ازو میطلبید

می کنید از سر هستی هوس خاک درش

از پس خاک شدن جنت اعلی طلبید

پیش بالا و لب او خنکیهاست همه

سایه و آب که از کوثر و طوبی طلبید

نوش داروست لبش درد ندارید دریغ

چند شربت ز شفاخانه عیسی طلبید

پسر تربت مجنون چو بسوزید عبیر

شکر و عود ز خال و لب لیلی طلبید

دگر از میکده پرسید خبرهای کمال

تا کی اش بر سر سجاده تقوی طلبید

شمارهٔ ۵۳۶

وقتی مرید بود دل اکنون غلام شد

زلف بنی گرفت و گرفتار دام شد

صوفی ز عشق باره برندی گرفت نام

از ننگ زهد رست و بدین نیکنام شد

چشمم به آرزوی تماشای زلف تست

چون چشمه روزه دار که مشتاق شام شد

لبهای تشن پرور نو نا ز دیده رفت

آبم به حلق و خواب به مژگان حرام شد

گر غم بکند از چمن دل صنوبرش

در جان خیال قد تو قائمقام شد

مه را که کوس حسن بر افلاک میزند

تو دیر زی که نوبت او هم تمام شد

نازک سخن بوصف لب او شدی کمال

طوطی شکر شکست که شیرین کلام شد

شمارهٔ ۵۳۷

هدایه خواندی و هیچت هدایتی نرسید

عناه کشید و زآن سو عنایتی نرسید

از خوان علم که پر نقل حکمت است ترا

برون ز نقل حدیث و روایتی نرسید

به گوش نهادی شبه نزول و همین

ز لحن غیب بگوش تو آبتی نرسید

ترا چه سود بروز جزا و قابه و جزو

چو از وقابة عفوش حمایتی نرسید

ندیده دیده بینا بابت این راه

به هر مکاشفه تا در نهایتی نرسید

از سالکان خبری یافتم بغایت راست

که یک رونده درین ره بغایتی نرسید

از آن دهان که «ذو العلم» لفظ اوست کمال

بگوش حرف شنو جز حکایتی نرسید

شمارهٔ ۵۳۸

هر سحر کز سر کوی تو صبا برخیزد

عالمی با دل آشفته ز جا برخیزد

که رساند بر کوی نو خاک تن من

مگر این کار هم از دست صبا برخیزد

برنخیزم پس از این از سر کویت هرگز

هرکه در کوی تو بنشست کجا برخیزد

فتنه ها خاست از آن زلف که هندوی تو بود

تا از آن ترک کماندار چها برخیزد

چه شود گر نفی خوش بنشینی با ما

تا به یک بار غم از خاطر ما برخیزد

تو مپندار که بیچاره کمال از در تو

به بلا دور شود باز جفا برخیزد

شمارهٔ ۵۳۹

هر شب که از تو سوخته آه بر کشد

زآن أو داغها به رخ ماه برکشد

زلف توأم چو دامن در پاکشان خویش

گاهی به خاک ره فکند گاه برکشد

بار فراق خویش چه سنجی به جسم من

کس کوه را ندیده که با کاه برکشد

طوبی کشید پیش قدت سر به آسمان

خود را چرا بقامت کوتاه برکشد

نقاش هر گهی که کشد نقش آن دهان

از مو قلم بسازد و آنگاه برکشد

افتاده باش گوه سر زلف تو بر زقن

دلها که افتد آن رسن از چاه بر کشد

از غمزه ناوکی که زدی بر دل کمال

چون برکشد ز سینه مگر آه برکشد

شمارهٔ ۵۴۰

هر قطره خون که از مژه بر روی ما چکد

آید دوان دوان که بر آن خاک پا چکد

از غمزه نیش زد به جگر ساحری نگر

کونیش بر کجا زد و خون از کجا چکد

آن دم که نیغ فرقت ازوه سازدم جدا

از دیده خون چکد از دل جداه چکد

ریزد ستاره روز قیامت عجب مدار

روز وداع اشک گره از دید ها چکد

گر زیر با دلم بشکستی چو زلف خویش

دایم ز شیشه دل من خون چرا چکد

هر شب دو دیده آب چکان در هوای تست

شینم که دیدن همه جا از هوا چکد

ابر بلاست هجر تو و گریه کمال

باران محنتی که از ابر بلا چکد

شمارهٔ ۵۴۱

هر کجا با باد آن لب مجلسی انگیختند

می پرستان می بکف از هر طرف در ریختند

تلخکامی برد جام از ما به دوران لبت

ساقیان در بادهها گونی شکر آمیختند

آهوان بر گوشه گلزار دیدند آن دو چشم

هر بکی زآن تیر غمزه جانبی بگریختند

تازگی و لطف دزدید از بناگوش تو در

غوط ها دادند در آب آنگهش آویختند

در سجود آمد در و دیوار پیش آن جمال

از نو در بتخانه ها هر سورتی کانگیختند

قصه دردم فرو می ریخت گردم پیش دوست

گر پس از من دوستان خاک مرا می پیختند

مدعی گوید کمال از عشق رویت شد چو زر

چند گوید چون مرا از بوته زینسان ریختند

شمارهٔ ۵۴۲

هر کجا ذکری از آن ابروی پرخم می رود

گر رود آنجا حدیث ماه نو کم می رود

گوئیا مور سلیمان است خط گرد لبش

کانچنان گستاخ بر بالای خانم می رود

دی جدا از همدمان میشد براهی گفتمش

حیف ازین عمری که بی باران همدم میرود

دولت دردت چه خوش بودی بغم یکجا مقیم

لیک چون درد تو می آید ز دل غم می رود

تا تو رفتی میرود از چشم ما پیوسته آب

هر کجا جان می رود از پی روان هم می رود

خاک آن در درنظر وین طرف گریانم هنوز

کعبه پیش چشم و آب از چشم زمزم می رود

گرچه بکجائی چو مجمر پای در دامن کمال

طیب انفاس تو در اطراف عالم می رود

شمارهٔ ۵۴۳

هر کسی در حرم عشق تو محرم نشود

هر براهیم به درگاه تو ادهم نشود

مرد تا روی نیارد ز دو عالم به خدای

مصطفی وار گزین همه عالم نشود

قلعه دین نکنی بی مدد دلها فتح

لشکرت گر نبود ملک مسلم نشود

تا مشرق نشود بنده به سلطان صفتان

هرگر اندر نظر خلق مکرم نشود

دل عشاق بازار و به جان عذر مخواه

که مداوای چنین ریش بمرهم نشود

گر شکست نو کند حاسد بدگوی کمال

دلت از جا نرود دانم و درهم نشود

سنگ بد گوهر اگر کاسه زرین شکند

قیمت سنگ نیفزاید و زر کم نشود

شمارهٔ ۵۴۴

هر کسی در سر ازینگونه هوسها دارند

که چوما چشم بقین و دل دانا دارند

شیوه اهل صفا هیچ ندانسته هنوز

خویشتن را همه صوفی وش و رعنا دارند

قول ایشان همه این کاهل یقینیم و شناخت

به خدا گر سر مونی خود از ینها دارند

محسن نشناخته و درد ندانسته که چیست

هوس عشق وصال و رخ زیبا دارند

و غافل از دل کشی خال و خط لاله رخان

برگ آشفته دلی و سر سودا دارند

با چنین مایه پستی که خود آن طالع راست

در دل اندیشه آن قامت و بالا دارند

عارفان واقف این نکته نگشتند کمال

خاصه این قوم که فهم سخن ما دارند

شمارهٔ ۵۴۵

هر که در راه تو اول قدم از خویش برید

هم به اول قدم آنجا که می خواست رسید

هیچکس بانو نیاویخت که از خود نگریخت

میچکس باهنر نپیوست که از خود نبرید

به طلب کس خبری هم اثری از تو نیافت

بی طلب نیز نشانت به شنید و نه بدید

همه با ناله و آهند چه هشیار چه مست

همه با حسرت و دردند چه پیر و چه مرید

زاهد از صومعه گر رخت بکوی تو کشید

ما نخواهیم در آن کوی به جز درد کشید

آنکه آسان شمرد این همه خون خوردن ما

دور از آن روی مگر شربت هجری نچشید

تا دل ریش پر از درد طلب بافت کمال

بافت هر گونه دوائی که ازو میطلبید

شمارهٔ ۵۴۶

هرکه وصلش طلبد ترک سرش باید کرد

ورنه اندیشه کار دگرش باید کرد

آنکه خواهد که نهان از سر کویش گذرد

صبح خیزی چو نسیم سحرش باید کرد

سر کوی نو تحمل نکند درد سری

هر که از آنجا گذرد ترک سرش باید کرد

گرچه دردم ز طبیب است ولی آخر کار

چون رسد کار بجان هم خبرش باید کرد

زلف آشفته او موجب جمعیت ماست

چون چنین است و پس آشفته ترش باید کرد

هر که او را خبر از حالت مستان نبود

به یکی جرعه می بیخبرش باید کرد

آنکه او را هوس گوشه نشینی باشد

از کمانخانه ابرو حذرش باید کرد

یارب این درد جگر سوز چه مشکل دردیست

که مداوا همه خون جگرش باید کرد

گر کمال آرزوی محبت جانان دارد

زود زین کلبه احزان سفرش باید کرد

شمارهٔ ۵۴۷

هرگز به باد زلف خود آن مه رها نکرد

کز هر طرف زدوش سری را جدا نکرد

هرگز دو چشم او به جفا وعدهای نداد

کان وعده را به چشم همان دم وفا نکرد

روئی نماند کز سره طه به چین نساخت

پشتی نمانده کز خم ابرو دو تا نکرد

بیمار کرد و درد فرستاد و جان ستاند

بیمار عشق را به ازین کس دوا نکرد

خواهیم کرد گفت به دفع رقیب فکر

فکریه صواب بود ندانم چرا نکرد

منت پذیر آن لب العلم که پیش خال

خط را به بوسه جای من خسته جا نکرد

تا خاک آستان نو آورد در نظر

چشم کمال آرزوی توتیا نکرد

شمارهٔ ۵۴۸

هرگز ز زلف خویان بوی وفا نباید

گر تو شنیدی این بو باری مرا نیاید

مشتاق پای بوسم زآن بر سرم نباتی

منعم ز بیم خواهش پیش گدا نیاید

دی گفته ای به تحفه آرید سر بر این د

عاشق به سر بیابه آنجا اما به پا نیاید

پیش تو بهر نام است آمده شد رقیبان

دور از خدا، به کعبه بهر خدا نباید

گر خرمیم و خندان از عمر نشریم آن

روزی که از تو ما را درد و بلا نباید

عاشق نخواست دنی از دوست بلکه عقبی

حرص و لئیم طبعی از پادشاه نیاید

نطع کمال خوشتر از فرش پادشاهان

کز پوریای رندان بوی ریا نیاید

شمارهٔ ۵۴۹

هرگزم روزی نداد آن طرفة بغداد داد

خرمن امید را زآن کرده ام بر باد باد

آخر ای سرو چمن دل بنده بالای تست

ور نه اول ما در فطرت مرا آزاد زاد

زادم از خون جگر تا کی کنی در هجر خویش

بس بود ما را در این ره عشق مادر زاد زاد

دل که نبود آتشین در عشق تو بی آب به

جان که نبود خاک ره در کوی تو برباد باد

چون ز گلزار رخت باد صبا آرد نسیم

هر نفس گردد دلم زآن زلف چون شمشاد شاد

بر سر کوی هر شب میزنم فریاد و اه

بود که از ما آیدت زین ناله و فریاد باد

گوش خوش میکن کمال از وعده جانان و بس

زانکه من نشنیده ام کان بت کسی را داد داد

شمارهٔ ۵۵۰

هر گل که ز خاک من بروید

عاشق شود آنکه آن ببوید

در دامن دوست خواهد آویخت

خاری که ز تربتم بروید

معشوق شهید عشق خود را

با اشک بشوید و بموید

تا دیده شود به خاک آن پای

عاشق ره وه به دیده پوید

جوید دلم آن دهن همیشه

چیزی که نیافت کی چه جوید

وصف دهنت کمال دائم

در قافیه های تنگ گوید

شمارهٔ ۵۵۱

هزار بار فزون ناز او گرم بکشد

برم نیاز که یکبار دیگرم بکشد

به حسرت نظری زآن در چشم صیادم

که باز افکند و چون کبوترم بکشد

ستاده ام ب پرخنده در برابر تیغ

که همچو شمع رخت در برابرم بکشد

چه حاجتم بکفن نکهت عبیر چو دوست

به حسرت خط و خال معنبرم بکشد

چه سود بر سر خاکم درخت سرو که یار

به به آرزوی قد چون صنوبرم بکشد

به خون من چو همان دست خواهی آلودن

بگو به غمزه که باری نکوترم بکشد

اگر چو شمع به پایان رسد هلاکت من

بگو کمال به نیغش که از سرم بکشد

شمارهٔ ۵۵۲

هزار سرو که در حد اعتدال برآید

به قامتت نرسد گر هزار سال برآید

شی میان گلستان ز چهره پرده برافکن

که به فرو روده و گل به انفعال برآید

از سر حسن نو الآ به نقطه نبرد پی

خط عذاره تو چندان که گرد خال بر آید

اگر چه صبح برویت ز آفتاب زند دم

کجا ستاره به خورشید بیژوال برآید

علی الصیاح تفال بروی خوب تو کردم

که تا از آن ورق گل مرا چه فال برآید

برآمد اول خط زلف سرکش تو بفالم

بشارتست به دولت چوه حرف دال بر آید

تنم به فکر میان تو شد بشکل (هلالی)

تصوری نه هنوزش کزان خیال براید

به حسرت لب لعل تو قطره های سرشکم

بهر زمین که چکد چشمه زلال براید

کمال عرض تمنا به ماء عارض او کن

که گر برآید امیدی از آن جمال برآید

شمارهٔ ۵۵۳

همه عمر از تو به من بوی وفائی نرسید

دل رنجور ز وصلت بشفائی نرسید

این همه خون بناحق که در ایام تو رفت

هیچکس را به تو چون و چرائی نرسید

غم هجران توام جان به لب آورد و هنوز

لب امید ببوسیدن پائی نرسید

بر درت زآن همه فریاد که کردیم و خروش

سگ کوی تو بفریاد گدانی نرسید

هر کسی بافت بخوان کرمت دسترسی

دست کوتاه من الأ به دعای نرسید

غایت لطف همین است و کرم کز تو مرا

ساعتی نیست که تشریف بلائی نرسید

سالها در راه مقصود بسر رفت کمال

سالها بین که بر رفت و بجائی نرسید

شمارهٔ ۵۵۴

همه کس را نظری از تو تمنا باشد

این نوع همه از دیده بینا باشد

دوش در خواهش یک بوسه رقیب تو مرا

چیزها گفت که دشنام تو حلوا باشد

تیر و خنجر فکن از دست و بنازیم بکش

چند بر جان و سرم منت اینها باشد

خط نشد شسته به آب از ورق عارض تو

آن مرکب مگر از درد دل ما باشد

بار ما روی چو مه دارد و بالای چو سرو

کس ندیدست چنین مه که به بالا باشد

تا کی ای مناسب از حد زدنم ترسانی

پیشه مستان چه بود حد تو پیدا باشد

گرچه چون چشم خود افتاده بکنجی است کمال

با خیال تو مپندار که بینا باشد

شمارهٔ ۵۵۵

هیچ آن دهان شیرین کس را عیان نباشد

تو کوزه نباتی زانت دهان نباشد

گیرم که سازم از نوه همچون قلم زبانی

نام لب تو بردن حد زبان نباشد

بر لوح چهره اشکم خطها کشد به سرخی

زینسان محرر آنرا خط روان نباشد

سوزم به آه سینه جانهای دردمندان

تا بر در تو جز من کس جان فشان نباشد

دل ز آن میان نیابد هرگز نشان بجستن

بر تن منبران را از مو نشان نباشد

از آه من به بستان دور از تو بر درختان

مرغی نگشته بریان در آشیان نباشد

نتوان کمال بستن طرف از میان خوبان

جان و سری که داری تا در میان نباشد

شمارهٔ ۵۵۶

یاد روی تو چو در خاطر ما می گذرد

وقت ما در همه وقتی به صفا می گذرد

چشم کس محرم سلطان خیال تو چو نیست

بسر مردم بیگانه را می گذرد

پشت سودا زدگان سر بسر از غصه دوتاست

تا چرا باد بد آن زلف دوتا می گذرد

بر سر کوی تو باید بسر و چشم گذشت

مدعی چشم ندارد که به پا می گذرد

رفت در آه و فغان بی تو مرا عمر دراز

آه ازین عمر که بر باد هوا می گذرد

تیر مژگان ترا هیچ سپر مانع نیست

که به یک چشم زدن از همه جا می گذرد

نرود عکس لب لعل تو از چشم کمال

در زجاجیست می از شیشه کجا می گذرد

شمارهٔ ۵۵۷

یار اگر چاره گر عاشق بیچاره شود

که ازین در سر خود گیرد و آواره شود

آن جگر گوشه همان شد که من اول گفتم

که چو شوید شکر از شیر جگر خواره شود

دل بصد جرم گرفتار نباید در حشر

چون گرفتار غم بار ستمکاره شود

روز وصل از هوس آنکه در آن پا غلطد

دیدهها را عجب ار فرصت نظاره شود

باز با خاک رهت شد سر عاشق هموار

گه گهی می شود ای کاش که همواره شود

چون گل از شوق تو پیراهن خونین مرا

نپسندید رقیبت که بصد پاره شود

گفته ای بار شوم با دل بیچاره کمال

گر بدین شرط روی بار تو بیچاره شود

شمارهٔ ۵۵۸

یارب آن شمع چگل دوش به مهمان که بود

خط او سبزی و لبها نمک خوان که بود

چون خضر شد ز نظر غایب و معلوم نشد

که به تاریکی شب چشمه حیوان که بود

آن لب لعل کزو ماند دهان همه باز

باز پرسید که دوشینه به دندان که بود

سر ما بود و در او همه شب تا دم صبح

تا خود او شمع سرای که و ایران که بود

سوختم از غم و روشن نشد این نکته هنوز

که شب آن شمع شکر لب به شبستان که بود

از دل خسته چه پرسی که که آزرد ترا

غمزه را پرسی که آن زخم ز پیکان که بود

گفته ای در غم هجرم نکند ناله کمال

بر سر کوی تو دوش این همه افغان که بود

شمارهٔ ۵۵۹

بار چندان که جفا جست و دل آزاری کرد

عاشق خسته وفاجوئی و دلداری کرد

نشنیدم که سگش نیز به فریاد رسید

بیدلی را که بر آن در همه شب زاری کرد

دی در آمد ز درم ناگه و از خجلت آن

آفتاب از سوی روزن پس دیواری کرد

گونه عاشق پروانه صفت شمعی شد

بسکه در عشق تو شبخیزی و بیداری کرد

دل ببرد از برم آن طره و از من ببرید

با همه زیر بری بین که چه طراری کرد

این همه جور و جفا از پی آن دید کمال

که ز خوبان طمع مهر و وفاداری کرد

شمارهٔ ۵۶۰

بار در زیر لب چو خنده کند

هر که را کشت باز زنده کند

چشم و خالش چو کشتنی طلبند

او اشارت بسوی بنده کند

غمزه ها را کشنده آن دل ساخت

سنگ بس تیغ را برنده کند

اشک افسرده را که گلگون است

به زدن آه من دونده کند

دل در آن کو زبهر دیدارست

به بهشتی کجا بسنده کند

انفعالی که از رخت گل داشت

غنچه بیرون شدن به خنده کند

تا گدای کمین تست کمال

پادشاهی بزیر ژنده کند

شمارهٔ ۵۶۱

بار سر می‌خواهد از من خواهم گردن نهاد

پیش او سر چیست باید دیده روشن نهاد

بخت من می‌یافتی سر رشته گم کرده را

گر سر زلفش توانستی بدست من نهاد

دیده بر نقش دهانش دوختن فرمود دل

هر کرا در جان ز مهرش یکسر سوزن نهاد

عند گیسو برفشاندی ریخت جانها بر زمین

هرچه از نو ریخت بر پا زلف بر دامن نهاد

مردم چشم ضعیفم بر امید پای بوس

بسکه روی خاک آن را دیده بوسیدن نهاد

سرو خود را داشت آزاد از تو کردش سرزنش

باغیان آنگه زبان طعن بر سوسن نهاد

هر زمان گوید که با من مهر دیگر کرده ای

جرم دیگر بین که خود آن ما هر و بر من نهاد

قصه حسنت شبی میگفت از هر در کمال

به فرود آمد به بام و گوش برروزن نهاد

شمارهٔ ۵۶۲

بار غروری به حسن خویش ندارد

شیوه و ناز و کرشمه پیش ندارد

یا نکند التفات خاطر مجروح

با خبری از درون ریش ندارد

عاشق اگر زخم او معاینه بیند

را دیده ندارد که دیده بیش ندارد

گر نکند دل نشانه تیر بلا را

کافر عشقش شمر که کیش ندارد

صحبت نوشین لبان حلال مبادش

هرکه تحمل به زخم نیش ندارد

اگر سگان درش کمال رفیق است

بیش سر آشنا و خویش ندارد

شمارهٔ ۵۶۳

بار ما سرو بلند است بگوئیم بلند

پست گفتن سخن از بیم رقیبان تا چند

دامنش دیر بدستم فته و حلقه زلف

نتوان زود گرفت آهوی مشکین بکمند

تیرهای دگرش بر دل اگر آید حیف

آنچه خاکیست چرا بر من خاکی نفکند

بعد ازین کآتش دل سینه پروانه بسوخت

شمع خواهی به هلاکش بگری خواه بخند

دل صد پاره بمرهم نشود چاره پذیر

جامه نازک چو شکستند نگیرد پیوند

گفته کار دلت بسته از آن زلف دوتاست

کار تست این همه بر زلف دلاویز مبند

گر بجویند بعد قرن نیابند کمال

بلبلی چون تو خوش الحان به چمنهای خجند

شمارهٔ ۵۶۴

بار هر دم ز من خسته چرا می رنجد

بی گنه می کشد و باز ز ما می رنجد

گفتم آن غمزه چها می کند آمد در جنگ

بتگریدش که ز عاشق بچها می رنجد

دم زدن نیست مجالم به هوا داری او

که دل نازکش از باد هوا می رنجد

من همان به که ازین غم نکنم ناله و آه

که چو برگ گل از آسیب صبا می رنجد

گر رقیبی بمن آرد خبرش گیرد خشم

از سگی آهوی مشکین به خطا می رنجد

گر از آن غمزه به هر یک نرسه نیر جدا

دل غمدیده جدا دیده جدا می رنجد

نیست عاشق به یقین آن دل به هو کمال

که ز معشوق ستمگر به جفا می رنجد

شمارهٔ ۵۶۵

یک چشم زدن چشم تو بی ناز نباشد

جز فتنه در آن غمزة غماز نباشد

گفتی بهلم کن ستمی با تو اگر رفت

هرگز نکنم آن سنم ار باز نباشد

با هر که نصیبم ز غم و درد فرستی

فرمان برسان تا بمن أنباز نباشد

اس جان و سر و زر هر سه در آن خانه که باشی

در بازم اگر باشی و در باز نباشد

با ناصح بیدرد نگویم غم هجران

بیهوده سخن محرم این راز نباشد

زین خاک درم می نکشد دل به هوایی

مرغان حرم را سر پرواز نباشد

صد خانه برانداخت کمال از دره او دور

عاشق به ازین خانه برانداز نباشد

شمارهٔ ۵۶۶

آن ترک مست بین که چها می کند دگر

هرگز وفا نکرد و جفا می کند دگر

چشمش که کافریست چه کافر که عین کفر

آهنگ و عزم کشتن ما می کند دگر

باد صبا بشوق ز دست خیال او

پیراهنی که داشت قبا می کند دگر

زنهار ازین زمانه بیدادگر مرا

کز بار و شهر خویش جدا می کند دگر

مسکین کمال از سر صدق و صفای دل

جائرا فدای عهد و وفا می کند دگر

شمارهٔ ۵۶۷

ای به زلف از شیروان عبارتر

طره از تو تو ازو طرار تر

ابرونی داری و چشم و غمزه ای

هر یکی از دیگری خونخوار تر

تو ازو طرارتر یکدگر خونخوارتر

حقه بازی نیست شیرین کارتر نیست

در همه شهر از دهان تنگ تو

بر من کار ازین دشوارتر

گفتی از من بگذر و آسان بزی

از من مخلص نباشد بارتر

گرچه باشد یار و غمخوارت بسی

داغ هجرش کرد از آن افگار تر

دل خود از درده قدیم افگار بود

تا شب هجران بود بیدارتر

چشم بیدارته بخونتر به کمال

شمارهٔ ۵۶۸

ای من غلام روی تو هر چه تمامتر

شهری تو را غلام و دعاگر غلامتر

چشمم که ساختی بره انتظار خشک

دارند زلف و عارض تو صبح و شامتر

گر آه و ناله از تو بر آورده اند نام

از هر دو هست دیده گریان بنامتر

می را که می نهند به هر مجلسی حرام

گر نیست ساقیش چو تو باشد حرامتر

طوطی به منطق تو ندارد زبان بحث

با آنکه هست از همه شیرین کلامتر

طاووس خوش خرام رها کن بصحن باغ

آن سرو ناز بنگر ازو خوش خرامتر

تا کشته‌ی منی بر آن استان کمال

کس نیست در جهان ز تو عالی‌مقامتر

شمارهٔ ۵۶۹

با روی تو چیست جنت و هور

هر چیز نکو نماید از دور

ما را نظری که هست بر تست

خود حور و فرشته نیست منظور

لبهای تو کرد بر دلم سرد

اندیشه سلسبیل و کافور

چشم تو به خون ماست تشته

باشد همه وقت تشنه مخمور

بر غمزه منه گناه خونم

مأمور بود همیشه معذور

نزدیک تر که میدهم جان

از دیده مرو که می رود نور

ابیات کمال بیت نحل است

نوک قلمش چو نیش زنبور

هر کس که شفا ازین عسل یافت

هرگز نشود ز غصه رنجور

بر دیده نهند شاید این شعر

نظار گیان بیت معمور

شمارهٔ ۵۷۰

بیاید بر آن دیده بگریست زار

که محروم ماند ز دیدار یار

نه اشک است آن در یکدانه آه

که از گریه باز آیدم در کنار

نه آن برگ گل نیز کز نازکی

کشم دامنش چون صبا بو گذار

بر آن پای داریم سر تا که هست

همین است بس دولت پایدار

به خاک ار برم مهر ابروی دوست

بر آریده طاقیم پیشه مزار

محب گرچه جز جان غمگین نداشت

روان برده تحفه بر غمگسار

کمال این همه انتظار تو چیست

گرت هست جانی بیا و بیار

شمارهٔ ۵۷۱

بر سر کوی تو گر بودی مرا راه گذر

گاه میرفتم به دیده گاه میرفتم بسر

مرغ اگر از ناله شبهای من می کرد خواب

نا روم پیش تو میدزدیدم از وی بال و پر

در کتاب طالع ما دیده بود اختر شناس

از سر زلفت بسی نشویش در دور قمر

گر بری از ما رقیبا تحفه پیش حبیب

محبتی داریم خوش برخیز و زحمت را ببر

حال دل از باد پرسیدم ندارد آگهی

کز نسیم زلف تو من مستم و او بیخبر

همچنان از شوق آن لب خون بگریم پیش جام

گر صراحی سازد از خاک وجودم کوزه گر

گر به یاد روی او نوشی می روشن کمال

چون قدح گیری بکف افکن نظر بر ماه و خور

شمارهٔ ۵۷۲

بر فروز امشب به طلعت مجلس ای ماه منیر

گو بکش خودرا چراغ از رشک وشمع از غم بمیر

شد نهی آن آستان از خاک و چشم ما هنوز

پر نمی گردد که بادا خاک در چشم فقیر

میکشم جان محقر پیش موران درت

عمر فرما زآنکه باشد تحفة موران حقیر

گر نظیر حال من جونی ببین در زلف و خال

من نظیر خود نمودم کو ترا باری نظیر

نیست خالی آن خیال زلف چون دال از درون

نیست بیرون آن دهان تنگ چون میم از ضمیر

نیر ما حیف است گفتی بر تو خواهیمش گرفت

زآن کمان گرفت حینی بر من مسکین مگیر

هر که بر نیر قدش چشمی نمیدوزد کمال

راست گویم راست چشمش دوختن باید به تیر

شمارهٔ ۵۷۳

تو آن شاخ گلی ای شوخ دلبر

که آریست به آب دیده در بر

چو آن رخسار و بالا باغبان دید

ز گل برید و بر کند از صنوبر

به هر مسجد که آوردی تو قامت

ز حیرت گفت امام الله اکبر

برم پیش لب و زلف تو سجده

چو خواننده آبت و اللیل و کوثر

رخت ماه است اگر بینیمش این ماه

به چشم ما نباید ماه دیگر

حدیث قند گفتم با لبش گفت

ملولیم از سخنهای مکرر

نه آن دفتر که در وی طیباتست

خبیثانش فروشستی سراسر

کمال این گفته گر سعدی شنودی

فروشستی بگازرگاه دفتر

که چون آب سخن دید و روانی

سخن را پاک تر سازد سخنور

شمارهٔ ۵۷۴

چراغ عمر ندارد فروغ بی رخ پار

کراس زهره که بیند طلوع انور یار

حدیث عشق مگو جز به رند باده پرست

که اهل زهد ندانند سر این اسرار

از علم زهد گذر دست از آن بیر و بشوی

که سر حجاب را تست مخامه خود دستار

تو گر ز مستی و هستی ز حمله بیخبری

بنوش جام می عشق تا شوی هشیار هزار

بروی دوست نه تنها من و تو حیرانیم

بلیل مستند اندر این گلزار

ز کوی عشق مرو سوی کعبه اسلام اضام

که هیچ کار نیاید ز صورت دیوار

اگر کمال بسوزد ز عشق نقصان نیست

به سوختن نرود زر سرخ را مقدار

شمارهٔ ۵۷۵

چشم تو که داشت خواب بسیار

لب داشت به او شراب بسیار

آن غمزه که مست از این شراب است

از جگرم کباب بسیار

هرگز نشود دو چشم تو سیر

از ناز پر و عتاب بسیار

بی عشق قبه را چه سودست

با دانش کم کتاب بسیار

گر کشتن عاشقان ثواب است

تو بافتة ثواب بسیار

تا پای ببوسمش به رفتن

ای عمر مکن شتاب بسیار

پیش دو رخ تو سیب سیمین

شیرین شد از آفتاب بسیار

از دوری عارض و لبت رفتن

از چشم کمال آب بسیار

شمارهٔ ۵۷۶

چندان بگریم بر در آن بیوفا شام و سحر

کز آب چشمم آورد سروی از آنجا سر بدر

جنگی که می بود از حمید با آن سگان کو مرا

دوشینه با خاک درش کردیم با هم در بدر

تا نکهت او بشنود آن زلف در هر جانبی

گردید با باد صبا گلزارها را سر بسر

چون سینه سازد دل سپر از شوق پیکان تو جان

آید به سینه منتظر چون تیر از آن سوی بر جگر

مسکینی و افتادگی زیبد ز زلف و خال او

هر یک چو با روی نکو دارند سودای دگر

ای دیده لوح چهره را با اشک رنگین نقش کن

نقش رخی داری هوس بنویس پند ما به زر

پیوسته دارند آن دو لب مهر خموشی بر زبان

دارند گونی بی سخن رازی میان یکدگر

گر بر کبوتر نامه شوقم گرانی می کند

گو نامه بگذار و مرا در بر بگیر آنجا ببر

در جنگ رفت آن صف شکن آمد سپرمانع شدن

او جنگ با تیر و کمان کرد و عاشق با سپر

زینسان که دارد چشم او هر سوز مژگان نینها

از ما کمال آن شوخ را آسان بود قطع نظر

شمارهٔ ۵۷۷

چهره ام دیده چه حاصل که به خون کرد نگار

که برون نقش و نگارست و درون ناله زار

بار گویند که دارد سر عاشق کشتن

خبر عاشقی من برسانید به یار

این محال است که ما هر دو ز هم می طلبیم

من ز تو مهر و وفا و تو ز من صبر و قرار

آن در ساعد منما بیش به صاحب نظران

که ربودی دل خلقی ز یمین وز یسار

مژه تا خاک درت پیشتر از دیده برفت

در میان مژه و دیده فتاد است غبار

لب می است و بدنت سیم چو هست اینهمه خام

خام باشد ز تو ما را طمع بوس و کنار

عمر در ناله و فریاد بسر برد کمال

در تو درد دل او کار نکرد آخر کار

شمارهٔ ۵۷۸

خاک راه تر از آن روز که آمد به نظر

خواب در چشم من خسته نیاید دیگر

تونیا روشنی دیده اگر داشت چرا

دید آن خاک قدم در نظر آورد دگر

غم نگنجد به دل از ذوق دهان تو مرا

صحبت تنگ فتادست مگس را به شکر

تینهای مژه بر خاک درت دادم آب

تا کند چشم من از کحل بصر قطع نظر

مشنو آه سحر من که پریشان نکنی

خاطر نازک خود همچو گل از باد سحر

چون تن لاغر من نیر تو زان شد باریک

که به خونابه خورا می گذراند به جگر

دی طبیبم بر خود خواند ز ضعفم پشه ای

بگرفت و بر او ناله کنان برد به پر تازه پر

لحظه لحظه رخم از خاک درت تازه ترست

میشود از خاک بلی گونه زر

دوش می گشت بسر بر در تو بی تو کمال

گر نمی گشت چنین با تو نمی گشت بسر

شمارهٔ ۵۷۹

خوش نسیمی است بوی صحبت یار

خوش نعیمی است وصل بی اغیار

وصل جانان خوشست همواره

گر نبودی رقیب ناهموار

ای گل از بهر خاطر بلبل

دامن خود کشید دار ز خار

تو خداوند گاری و مخدوم

ما همه بندگان خدمتکار

از گدایان مستمند غریب

نظر مرحمت دریغ مدار

گفتمش رخ نما ستان جان گفت

رایگان رخ نمی نماید یار

جای آنست کز کمال حقیر

داری از غایت بزرگی عار

شمارهٔ ۵۸۰

دارم اندک روشنائی در بصر

بی جمال او ولی فیه النظر

چشم مشتاقی براه انتظار

خاک شد وز خون دیده خاک تر

سرخ گردد هر که از هر سو دوید

اشک ما سرخ از دویدن شد مگر

من شکرها خوردم از شکر لبش

راست فرمودند تجزیه من شکر

چشمه او افتاده در دلهای ماست

همچو مستی در دکان شیشه گر

شب زدم سر بر در و دیوار او

چون سحر شد باز بردم دردسر

گریه بیدادش نشست از دل کمال

لایزیل الماء نقشة فی الحجر

شمارهٔ ۵۸۱

دردا که رفت عمر وه نکردیم هیچ کار

ساقی بیا که کار تو داری شراب آر

از چشمه سار چاه جوانی به نشنه ای

آبی بده که پیر شوی ای امیدوار

تو شهریاره حسنی و شهر قدیم تست

دلهای بیقرار که کردی درو قرار

چشم رمد گرفته ما بر تو گرفتند

از مردم ضعیف فتادن عجب مدار

زآن دم که صحبت تو مرا اختیار شد

کردند عقل و هوش ز من صحبت اختیار

پیران کار دیده شناسند قدر حسن

در روزگار حسن تو مائیم پیر کار

پاکیزه روی چون گل و پاکیزه دامنی

شایسته تو عاشق پاکیزه روزگار

در دل نشان محبت خالش ببوی زلف

تا خوشه ها بدست کنی دانهای بکار

گر بتگرد روانی آب سخن کمال

از چشمه سار خویش رود خضر شرمسار

خاک خجند را که ز شیراز کم نهند

آمده به روزگار نو آبی بروی کار

شمارهٔ ۵۸۲

دل دگر غم دارد از تو جان دگر

سینه دیگر خاطر بریان دگر

این چه اشک است این مرا باران ز چشم

اشک دیگر باشد و باران دگر

این چه خندیدن چه شیرینیه لب است

لب دگر باشد گل خندان دگر

ناصحم گفتا به خوبان دل منه

ای خدا عقلش بده با آن دگر

ای خوش آن ساعت که تو دشنام من

گوئی و من گویمت ای جان دگر

ما به دلبند از ازل بستیم عهد

عهد اوه کردن دگر نتوان دگر

در وفا کم خواندی آن مه را کمال

اینچنین محبوب را کم خوان دگر

شمارهٔ ۵۸۳

دل رفت و نماند عقل و تدبیر

دلبر به جفا نکرده تقصیر

آرید بمن نسیم آن زلف

دارید مرا نگه به زنجیر

باد است بگوش هوش مجنون

پند پدر و نصیحت پیر

تدبیر فتیل عشق تیغ است

باز آ که بدست تست تدبیر

چون عاشق خسته دل به بالات

بر نیره تو جان فشانده نخجیر

بر خوان بلای دوست ای جان

خونها خور و ذله نیز برگیر

مگذار کمال بخش دل هیچ

بر غایبه گفته اند تکبیر

شمارهٔ ۵۸۴

دلی دارم ز چشمت ناتوان‌تر

وجودی از دهانت بی‌نشان‌تر

چو اشکم در کنار ای در سیراب

اگر آنی شپی باری روان‌تر

رقیبت مهربانی‌ها نماید

ولی از ما نباشد مهربان‌تر

به مهرت گر بسنجم ذره‌ای را

هنوز آن ذره‌ام آید گران‌تر

میانت گوییا رازی‌ست غیبی

که از سره ضمیر آمد نهان‌تر

دل از چشم تو خود بودی چنان مست

چو کردی یک نظر گشت آنچنان تر

می‌فشان از کمال ای بی‌وفا دست

کزو عاشق نیابی جان‌فشان‌تر

شمارهٔ ۵۸۵

از سودای سر زلف چو زنجیر

شدم دیوانه من مجنون چه تدبیر

مریدی قدر این معنی بداند

که روزی کرده باشد خدمت پیر

از آن دارم هوای سرو قدت

که غیر از راستی زرق است و تزویر

بود مأوای پیکان تو جانم

اگر بر دل زنی ز آن غمزه صد تیر

اگر نقاش دیدی نقش رویت

کجا کردی دگر دعوی تصویر

چو عود از آتش شوقت به آهنگ

گهی بم باشدم ناله گهی زیر

بادام زلف تو مستی در افتاد

از پا افتاده ام از راه بر گیر

کمال از وصل او در عیش میباش

بگو حاسد در این اندوه می میر

شمارهٔ ۵۸۶

زهی چو کعبه ترا صد هزار سر بر در

ندیده از مژه سیل بار ما تر تر

نگفته نام لب ناز کت به جز جان جان

دوباره گفتمش ای عمر رایگان زرزر

ز ناز کی خط نو سر به پیچد از ریحان

نوشته بر ورق چهره اشک ما فرفر

کبود و سرخ برآید چو برگ گل از لطف

دلت به بر حجرالا سودست در مرمر

بهای بوسه که گفتی چه میدهی پرسید

ندیده لایق خاک درت به جز سر سر

روان روان ز دل ریش آنچه گفت کمال

به همسری قد تو عار دارد از عرعر

شمارهٔ ۵۸۷

عاشق کند مشاهده حق بروی یار

باری چنان طلب کن و عشقی چنین بیار

بیچاره غافلان که ندارند درد عشق

مشغول گشته اند به تضییع روز گار

گر نیست در درون تو سوزی بسان شمع

باری برون ربا بود این اشک را میار

تو جان خود بخود نتوانی نگاهداشت

دلدار خود بجوی و روانی بدو سپار

چون صبح در هوای تو جان میدهم بصدق

با همدم چنین بصفت همدمی بیار

گویند کشتگان محبت نمرده اند

من میرم از برای تو روزی هزار بار

بویی چو برده ای ز گلستان معرفت

زنهار ای کمال قناعت مکن به خار

شمارهٔ ۵۸۸

گر قبول نو فتد از من بیدل سیر و زر

هر دو پیش تو فرستم مع شنی آخر

شب که مهمان من آیی من درویش ز آه

سازم از بهر تو بریان همه مرغان سحر

بس کن ای باد صبه این حرکتهای خنک

چند کردن به هوای خود از آن کوی گذر

آنچنان گنج خیال تو غنی ساخت دو چشم

که برفتند بجاروب مزه لعل و گهر

صفت قند لبت کرد مکرر طوطی

پسته گفتش به ادب گو سخن و مغز مبر

خال ها بر لب شیرین تو دانی چه بود

نقطه هانی که نهادند به بالای شکر

دید چشمان تر در دور رخ و گفت کمال

فتنه گر مرد م کاننده درین دور قمر

شمارهٔ ۵۸۹

ما در این شهر ملولیم و از این قوم نغور

دور از این جمع پریشان و ز دلها شده دور

بکه بندم دل و در روی که بگشایم چشم

به دلارام رفیقی نه حریفی منظور

غیبتی نیست در این لیک بغایت برسید

غیت اهل دل از صحبت ارباب حضور

دور دور گل و ایام نشاط است و بهار

چون توان بود در این وقت ز باران مهجور

رو به راه آر چو مردان و ز سر ساز قدم

ورنه حقا که تو از عقل نباشی معذور

منم از روح بماند از پی آن حور برفت

آه از این خسته چه آید بجز از عجز و قصور

نورم از دیده برفته ست چو یوسف برود

لاجرم دیده بعقوب بماند بی نور

ناامید از کرم حق نتوان بود کمال

ماه پنهان شده را هم برسد وقت ظهور

عاقبت عاقبت کار بخیر انجامد

آخر الأمر مبدل شود این غم به سرور

ناشناسی در سه گوساله پرستند چه سود

صبر کن تا برسد موسی عمران از طور

شمارهٔ ۵۹۰

مرا گونی بمیر از من چه تقصیر

ز چندان دلبری یک ناز کم گیر

خوشا خلونگه زلفت به دستم

خوش آید خلوت عشرت به زنجیر

سگم خواندی ز سگ باری چه آید

که از وی باد می آری به تحقیر

نصیحت کرد عقلم دل چه خوش گفت

بدان ای روستائی جای تذکیر

به هر تیری که خواهی دوخت چشمم

من اول چشم میدوزم بدان تیر

بمیرم با لب پر خنده فی الحال

چو شمع ار گوئیم در پیش من میر

اگر میرد کمال از عشق آن روی

به روح پاک او خوانید تکبیر

شمارهٔ ۵۹۱

مگر ترک جفا و بکن جفای دگر

که باشد از تو جفای دگر وفای دگر

بلا فرستی و من باز بسته دل به امید

که از تو باز رسد بر سرم بلای دگر

سری که داشم انداختم به پای تو حیف

که نیستم سر دیگر برای پای دگر

گدایی از تو همین باشدم که نگذاری

که بر در تو رود غیر من گدای دگر

دعای مردن من میکنی چه حاجت آن

بقای عمر تو بادا بکنه دعای دگر

اگر چه نسبت رویت به آفتاب کنند

تو جای دیگری و آفتاب جای دگر

کمال حسن طبیعت همین بود که مرا

ورای دیدن آن روی نیست رای دگر

شمارهٔ ۵۹۲

من گریان چه کنم زآن مژه و غمزه حذر

چه یکی نیزه چه صد چون بگذشت آب از سر

گر از آن کیش به باران تو آید تیری

سوی صدرش همه گوئیم که فرمای و گذر

هر که پیش تو رود تا بمن آرد خبرت

چون ترا دید عجب گر دگر آید به خبر

ای صبا دامن آن زلف چه باشد که کشم

رفع کن حاجت ما آمده ایم از پی جر

نیمه شهر ز آهم نشنیدی که بسوخت

به غریبان نظری تا نزنیم آو دگر

پیش صاحب نظران جای نگه دار ای اشک

نیست برخاستن امکان پر فتادی ز نظر

کس بر آن در نتوانست روان رفت کمال

غیر اشک تو و آن نیز بسد خون جگر

شمارهٔ ۵۹۳

می خورد خونم به شوخی شاد و خندان آن پسر

شیر مادر می خورد پنداری و مال پدر

تا معلم غمزه اش باشد که آموزد ادب

جون ز شاگردست بسیاری معلم شوختر

بازی طفلان به خاک آمد شوم خاک رهش

تا کند بازی کنان بر خاک راه خود گذر

چون به نیرش جان دهم سازید مرغی از گلم

تا زند بر جای تیر اولم نبر دگر

ای مگس دور از لب یارم چور تار عنکبوت

چون روی آنجا شکر خوردن مرا با خود ببر

سحر اگر دانستمی خود را مگس میساختم

مینشستم بر لبش گستاخ و میخوردم شکر

از در خلوت چو دید آن زلف و آن عارض کمال

در دعا پیچید چون شب بود نزدیک سحر

شمارهٔ ۵۹۴

آرزو برده ام که چشم تو باز

کشدم که به عشره گاه به ناز

ما خریدیم اگر فروشد دوست

نیم ناری بصد هزار نیاز

گره کشی خوان وصل لب بگشای

که نخست از نمک کنند آغاز

سر ما زیر پا فکن جان نیز

هرچه گفتیم بر زمین انداز باز

گفتم از زلفت از چه دورم؟ گفت:

رفتی به فکر دور و دراز

در شکر ریز فکر خویش کمال

قند هر یک سخن مکرر ساز

تا بیابد به چاشنی گیری

شکر از مصر و سعدی از شیراز

شمارهٔ ۵۹۵

آنکه انداخت ز پایم چو سر زلف دراز

باربش در دل بیرحم وفائی انداز

بازی طفل به خاک است و بنم شاهد طفل

ای اجل زودترم بر در او خاک بساز

مرغ روحم به تو خود را بنماید پس مرگ

تا به تیر افکندم غمزة صیاد تو باز

هر درختی که برآید بر کوی بتان

میوه او همه شیوه است گل او همه ناز

دانه اشکه نگر گونه و رخساره ببین

نازنینی تو و ما را به تو صد گونه نیاز

در ازل دل به تو شطرنج تعلق می باخت

عشق بازی من از امروز نکردم آغاز

دل گرو بست به او هر که نظر باخت کمال

به حریفی که دو رخ دارد و تو هیچ مباز

شمارهٔ ۵۹۶

ای خاک آستان تو شاهان سر فراز

در هر دو کون عشق تو محمود و مازیار

باشد جمال روی تو خورشید جانفروز

پروانه جمال تو شمع جهانگداز

در دفتر ازل رقم وحدت ثبوت

مبتنی بر دامن ابد علم دولتت طراز

اسرار عشق را هم از آن روز محرم است

که در روز الست آنکه به عشق تو گفت راز

ای دل ز کوی زهد برون شد که کس ندید

تسبیح و جام باده و میخانه و نماز

در راه پیل بند خیالت پیاده نیست

مرغ دلی که هست در این بقعه شاهباز

خلوت نشین گوشه اخلاص شو از آنک

عشاق راست گوشه خلوت ره مجاز

مشنو کمال اگر چه مجازیست عشق تو

زیرا که عاقبت به حقیقت کشد مجاز

شمارهٔ ۵۹۷

با چشم خوش ای شوخ مرا جنگ مینداز

محنت زده را به بلا جنگ مینداز

در دست صبا سلسله زلف میفکن

شوریده دلان را به صبا جنگ مینداز

شب بر در تو بوده ام این راز نهان دار

آن حاسة سگ را به گدا جنگ مینداز

گفتی بر باران بردمه کشتن یاری

نا آمده در مجلس ما جنگ مینداز

یک ناوک دیگر بزن و راست رسانتر

با جان دل مجروع مرا جنگ مینداز

در دست کمال آن سر زلف افکن وشو صلح

خود را بمن بیسر و پا جنگ مینداز

شمارهٔ ۵۹۸

به دعوی قدت سرو سر افراز

تبر بر پای خود خواهد زدن باز

از سر تا پا گلی ای شاخ نازک

که برگت شیوه است و میوهات ناز

چو زر با بیدلان صافیم با تو

چو قلبی نیست ما را بیش مگداز

بروی خوب این برقع چه رسم است

بد است این رسم رسم بد برانداز

روان سازیم گفتی خونت از چشم

ز تأخیری چه سوزی جان روان ساز

چه ها ضایع می کنی آب دهانت

به خاک را بروی عاشق انداز

بر آن در حلقه زد جان آمدم حیف

که در گوشی رسد زان حلقه آواز

کمال این حلقه بر سندان زدن چیست

گرت جانیست در بازست در باز

شمارهٔ ۵۹۹

چو عشق آمد ای عقل خیز و گریز

که خاشاک نکند به آتش ستیز

اگر دیده خواهد که یابد دلم

بگو خاک پایش به مژگان ببیز

سر خود به نیغ تو خواهم فروخت

که به زین ندارم خریدار نیز

چو دید آهر از دور آن چشم مست

روان از همانجا بگشت و گریز

از دل ریخت آن غمزه خون کمال

اگر می نهم جرم خونم بریز

شمارهٔ ۶۰۰

دریغ از جورت آمد وز جفا نیز

که با من آن نمی داری روا نیز

تو دشنامم دهی بهتر که غیری

بخواند رحمتم گوید دعا نیز

چه صیدم من که یکبارم بفتراک

نمی بندی نمی سازی رها نیز

هنوز اندر سرم مهر تو باشد

اگر از خاک من روید گیا نیز

به قتل من هوس تنها نه او راست

که هست آن آرزو در جان مرا نیز

دراز افتاده است آن رشته زلف

رسد آن رشته یک روزی مرا نیز

کمال آئین خونریزی گر این است

مخور انده که نگذارد ترا نیز

شمارهٔ ۶۰۱

رفت عمر و نشد آن شوخ به ما بار هنوز

می کند جور به باران وفادار هنوز

طرفه کاری که رسید از غم او کار به جان

نکند زاری ما در دل او کار هنوز

دی در اثنای سخن گفت فلانی سگ ماست

هست در گوش من آن لذت گفتار هنوز

من از آن چشم خوش آن روز شدم توبه شکن

که نبود از می و از میکده آثار هنوز

چون توان داشت ازو چشم عنایت چون هست

چشم مرد افکن او بر سر آزار هنوز

زاهدان از پی آن عاشق رفتار خودند

که نیند آگه از آن قامت و رفتار هنوز

گرچه دل در مرض عشق تو از خویش برفت

آرزوی تو نرفت از دل بیمار هنوز

هر کس از بند غمی یافت نجات و کمال

همچنان هست به قید تو گرفتار هنوز

شمارهٔ ۶۰۲

زاهد شهرم و صاحب نظر و شاهد باز

شسته سجاده به می کرده به میخانه نماز

طاعت باده پرستان چه به مسجد چه بدیر

عشق ورزیدن رندان چه حقیقت چه مجاز

دیگران معتقد زهد و نمازند هنوز

ما به مقصود رسیدیم برندی و نیاز

آستان در تو منزل شهبازان است

مگسان را چه محل بر سر کویت پرواز

بنده طالع شوریده خویشم که مرا

در سر زلف پریشانش بشد عمر دراز

برسان هر سئم و جور که خواهی به کمال

خوش بود بر دل محمود ستم های ایاز

شمارهٔ ۶۰۳

سر من خاک پایت باد و جان نیز

که در پای تو خوشتر این و آن نیز

چگونه در حریم او نهم پای

که نگذارنده سر بر آستان نیز

بکویت جز صبا کس را گذر نیست

ولیکن غیرتم آید از آن نیز

چه تنگ است آن شکر یعنی دهانت

که وهم آنجا نمی گنجد گمان نیز

دل آواره من تا کجا شد

کرو نامی نمی یابم نشان نیز

تواند بوده دل جای غم تو

چه جای دل که جان ناتوان نیز

کمال آن شب که در چرخ آید آن ماه

زجان دستی بر افشان وز جهان نیز

شمارهٔ ۶۰۴

کشت چشم تو ام به شیوه و ناز

نظری سوی کشتگان انداز

خستگان را به پرسشی دریاب

بیدلان را به وعده‌ای بنواز

دل بیچاره شد ز هجر تو خون

چاره کار او به وصل بساز

امشب افکن ز روی خویش نقاب

شمع مجلس ز شرم گر بگداز

ما گداییم و مفلس و نوکر

ما غریبیم و تو غریب نواز

از تو سر گر طلب کنند ای دل

جان بنه بر سر و روان درباز

عاقبت زلف او به دست آری

گر بیابی کمال عمر دراز

شمارهٔ ۶۰۵

گل رخسار ترا وقت تماشاست هنوز

نرگس مست تو منظور نظرهاست هنوز

نقشبند رخت از غایت حیرانی خویش

به تمامی مه روی تو نیار است هنوز

نیست ما را به بهای سر مویت جانی

ورنه آن زلف سیه بر سر سود است هنوز

گر به شمشیر جفا خون دل ما ریزی

به وفای تو که جرم از طرف ماست هنوز

سر سرو با قا تو دعوی تطافت می کرد

سالها گرچه بر آمد نشد آن راست هنوز

همچو اشکم ز نظر گرچه نکندی صد بار

بر سر و چشم جهان بین منت جاست هنوز

هست نظارگی روی تو امروز کمال

بی بصر منتظر وعده فرد است هنوز

شمارهٔ ۶۰۶

ما را بچه جرم از نظر انداخته باز

ما سوخته و تو بخان ساخته باز

صد شب بمن آورده بروز وز تکبر

روز دگرم دیدم و نشناخته باز

گر داعیة سوختن جان منت نیست

چون شمع وجودم ز چه بگداخته باز

با ابروی تو دیده نهانی نظری باخت

دل گفت نظر کن که چه کج باخته باز

ای آمده در حلقه عشاق سواره

بر لشکر مغلوب چرا تاخته باز

از دوده درونها شه من نیک بیندیش

کز آتش دلها علم افراخته باز

گر صید تو شد زود کمال این عجبی نیست

بر مرغ برانداخته انداخته باز

شمارهٔ ۶۰۷

ما سر فدای خاک رهت کرده ایم باز

دردسری بکوی تو آورده ایم باز

قطع أدیم چهره گلگون بخون دل

بر خاک آستان تو گسترده ایم باز

در ما نگر بگوشه چشم رعایتی

کز جور روزگار دل آزرده ایم باز

با ما دمی بر آور و ما را حیات بخش

ای عیسی زمانه که دلمرده ایم باز

سر بر من شکسته گران کرده ای چه بود

در بیخودی مگر گنهی کرده ایم باز

بر خاک کوی نو به امید رعایتی

عمری در انتظار بسر برده ایم باز

از لوح جان بخون دل خسته کمال

نقش خیال غیر تو بسترده ایم باز

شمارهٔ ۶۰۸

مجلس ما به حضور تو چنانست امروز

که کمین خادمه اش حور چنانست امروز

از سر زلف پریشان تو در حلقه جمع

عقل سودا زده زنجیر کشائست امروز

ساقیا باده بده کز می دوشین ما را

به رخت خلوت به خرابات مغانیست امروز

زآن دو جادوی فریبنده محراب نشین

زاهد صومعه رسوای جهانست امروز

آفتاب از چه سبب روی به محراب نمود

غالبا در سر زلف تو نهانست امروز

دوش با خاک درت بود مگر باد صبا

که بر اطراف چمن مشک فشانست امروز

گرچه بیدل تر از آنست که دی بود کمال

بر جمال تو بعد دل نگرانست امروز

شمارهٔ ۶۰۹

مژه تیزست و غمزه نیز و تو نیز

ریختی خون عاشقان به ستیز

اگر کشی بی بهانه نتوان کشت

صد بهانه بعشره انگیز

از من آن پای بوسه مگریزان

همچو عمر گریز پا مگریز

گو پرهیز چشمت از خونم

نیست بیمار را به از پرهیز

کرد خون همه به گردن زلف

گفت کج دار طره را و مریز

پارسا دست خشک رفت آنجا

چون زنیع داشت دستاویز

زاهدا تو بهشت جو که کمال

ولیانکوه خواهد و تبریز

شمارهٔ ۶۱۰

نیست از سوز تو جان را نه گریز

سر ندارد ز سر خنجر تیز تو ستیز

ورنه گریز آرزو می‌برم آن سوز زهی آتش‌طبع

خاطرم می‌کشد آن تیغ زهی خاطر تیز

گفته‌های زلف کجم دار به دست و مگوی

ماند این هم به همان نکته که کج دار و مریز

نیست شرط ادب ای گرد بر آن در منشین

زحمت خود برای باد از آن که برخیز

خلق گویند گریز از ستم زلف و رخش

روز روشن به چنین بند چه امکان گریز

هرکه خواند از سخنم وصف رخ خوب تو گفت

نکند کس به ازین معنی نازک انگیز

دست زد در رسن زلف تو دزدیده کمال

بافتی دزد در دستش هم از آنجا آویز

شمارهٔ ۶۱۱

بار بیرون نشد ز خانه هنوز

هست سرها بر آستانه هنوز

آن همانی که سایه گستر ماست

بال نگشود از آشیانه هنوز

رفته بر آسمان دعای همه

حاجت عاشقان روا نه هنوز

پرتو روی او جهانی سوخت

نزده آتشی زبانه هنوز

نیر آن غمزه بر دل آمد راست

راست ناکرده بر نشانه هنوز

نیستی دهانش قطعی نیست

سختی هست در میانه هنوز

گوشها پر شد از حدیث کمال

نشنید آن در یگانه هنوز

شمارهٔ ۶۱۲

از بار دین و دنیا باشد مراد هر کس

میگوی هر چه خواهی من بار خواهم و بس

جان دید آن رخ آنگه دانست کز چه سوزد

این نکته جز در آتش روشن نگشت برخس

گر می کشد کسائرا نزدیک خود چو بیند

از پیش او نخواهد رفتن کسی ازین پس

گونی رسی به آن لب گر جان به لب رسانی

گو جان تشنه ما زین آرزو به لب رس

دور از نو ما غریبان گر بی کسیم شاید

چون نیستیم همدم جز با رقیب ناکس

عکس جمالت افتد گه گه بکوی دلها

چون پرتو تجلی بر وادی مقدس

زید کمال خرقه بر قامتی که آید

در چشم همت او یکسان پلاس و اطلس

شمارهٔ ۶۱۳

تو زما وصف آن جمال مپرس

لب او بین و از زلال مپرس

عقل گفتا به روی او چو نی

گفتمش روی بین و حال مپرس

گفته ای در سر که رفت سرت

چون شد این قصه پایمال مپرس

ای دل احوال ضعف خود ز طبیب

چون نباشد ترا مجال مپرس

با تو ای بی وفا که گفت بگوی

که همه عمر از کمال مپرس

شمارهٔ ۶۱۴

خیال خال لبش می کنم به خواب هوس

اگرچه خواب نباید به چشم کس ز مگس

به عرضه داشت نوشتم که خون بنده بریز

خطش نمود تقبل لیشه ستاند نفس

سری که پیش تو دارم بر آستان حق است

منم که از همه عالم سر تو دارم و بس

صلای دعوت خوبی بزن که هست امروز

خط تو سبزی خوان خلیل و خال عدس

دو چشم مست سیه کرده به سوختنم

مساز خانه مردم سیه مسوزان خس

کمان ابروی شوخ ترا ز تیر مژه

چو بود ناوک بیحد رسید به همه کس

کمال هست قرین با رقیب خانه سیاه

چو طوطی ای که به زاغش کنند اسیر قفس

شمارهٔ ۶۱۵

دارم من از جهان غم باری همین و بس

در سر خیال روی نگاری همین و بس

ما از بنان موی میان شکر دهان

بوسی طمع کنیم و کناری همین و بس

سودای هر کسی زر و سیم است و آن ما

سودای بار سیم عذاری همین و بس

بی او به هر چه حکم کند بار می کنیم

صبری نمی کنیم و فراری همین و بس

زینسان که خاک راه شدیم از گذار تو

میکن به خاک راه گذاری همین و بس

لشکر به قصد ملک دل ما چه می کشی

زین سو روانه ساز سواری همین و بس

گر میکنی غبار ز چشم کمال دور

از خاک پا فرست غباری همین و بس

شمارهٔ ۶۱۶

دل من طلبکار بار است و بس

ازین دل همینم به کار است و بس

شدم خاک و نگذشته بر من چو باد

ازو بر دل اینم غبار است و بس

به داغ فراموشیم ماند و رفت

از بارم همین یادگار است و بس

سر خود بر آن پای دارم مدام

همین دولتم پایدار است و بس

چه سودم ز سودای آن چشم مست

کزو بهرة من خمارست و بس

چه بندم بر آن وعده امید نیز

کو حاصل انتظار است و بس

مکن این همه دشمنی با کمال

که مسکین همین دوستدارست و پس

شمارهٔ ۶۱۷

ساقی به می بر افروز امشب چراغ مجلس

خلوت بساز خالی از زاهد موسوس

زاهد ز دیده تر منبر نشین و خشکی

پیوسته هر دو با هم گویند رطب و با بس

بار رهست دفتر دستار نیز بر سر

ما را سبق شد اینها از مفتی و مدرس

تا خشک و تر نسوزی منشین به دلفروزان

پروانه سوخت آنگه با شمع شد مجالس

تا خولیای وصلش افتاده در سر ما

همچون خیال گنج است اندر دماغ مفلس

زلفی چو شست داری باری بگیر عقدش

تا دل بری به انگشت از دست صد مهندس

چون گوش خود دهانت کردی کمال پر در

این گفته گر شنیدی سلطان ابوالفوارس

شمارهٔ ۶۱۸

گر به مسجد نروم قبله من روی تو بس

بعد ازین گوشه محراب من ابروی تو بس

عذر خواهان گناهان شبان روزی من

غم روی تو و آشفتگی موی تو بس

روز محشر که بیارد همه کس دستاویز

من سودا زده را حلقه گیسوی تو بس

حور عین گر نگشاید در فردوس مرا

هوس روی تو و خاک سر کوی تو بس

ور شرابش ندهد ساقی رضوان بهشت

سر خوش نرگس جادوی را بوی تو بس

باغیانا نروم دیدن باغ نو که شد

دیده را با قدش از سرو لب جوی تو بس

نیست حاجت که کشی تیغ به آزار کمال

که به خون ریختنش غمزة جادوی تو بس

شمارهٔ ۶۱۹

گفتمش نام تو گفتا از مه تابان پرس

گفتمش نام لبت گفت این حدیث از جان بپرس

گفتمش باری نشانی زان دهان با من بگوی

زیر لب خندان شد و گفت از گل خندان بپرس

گفتمش دلها که دزدید آن همه شب با چراغ

خال و خط بنمود و گفت اینها ازین و آن بپرس

گفتمش در پای تو غلطان سرم چون گو چراست

گفت با زلفم بگو یعنی که از چوگان بپرس

گفتمش بر سینه ریشم هزاران زخم چیست

گفت گو با غمزه ام یعنی که از پیکان بپرس

گفتمش در غارت چشمان دلم بردی اسیر

گفت اگر خواهی نشان آن ز ترکستان بپرس

گفتمش چون پی برد اندر سر زلفت کمال

گفت با باد صبا شو راه هندستان بپرس

شمارهٔ ۶۲۰

من و دردت مرا دوا این بس

از توام شربت شفا این پس

ای که داری دوای درد دلم

آن ترا باش گو مرا این بس

ما به بی رحمی از تو خرسندیم

نظر رحمت از شما این بس

میکشی و نمی کنی آزاد

بنده را از تو خونبها این بس

سوختن جان من چه سود چو هیچ

نکند جان من ترا این بس

به همین قطع کن که راندی تیغ

گنه عشق را جزا این بس

بر درت جز کمال را مگذار

که بر آن استان گدا این بس

شمارهٔ ۶۲۱

آن غمزه چو از ریش دل آزرد سر نیش

خون گشت به آزردن او جان و دل ریش

ای دل تو غم اشک روان خور نه غم جان

از آمدنی فکر کن از رقته میندیش

خواهم که ز کیش تو شوم کشته به تیری

چون کیش تو دارم روم آخر به همان کیش

جان بردن از آن غمزه چه امکان که گرفتست

گیسوی توام از پس و ابروی تو از پیش

گشت سر کوی تو به سر خواستم اما

نگذاشت رقیب تو که گردم به سر خویش

گفتی تو بر آن در به مراتب کمی از خاک

این مرتبه کم نیست که هستم من از آن بیش

تا کی به کمال این همه بیم از دل سنگین

شاهان سخن سخت نگویند به درویش

شمارهٔ ۶۲۲

آنکه ز بی گنه کشی نیست دمی ندامتش

بی گنهی که او کشد من بکشم غرامتش

لحظه به لحظه در ستم غمزهٔ او قیامتی

می‌کند و ز کافری نیست غم قیامتش

گو سر زلف او بکش پرده بر آفتاب و مه

تا نفتد به خاک ره سایه سرو قامتش

جان که همیشه داشتی دوست تردد و سفر

دوستی در تو شد داعیة اقامتش

قبله تونی به پارسا چند کنیم اقتدا

زآنکه به قبله خطا نیست روا امامتش

ای به نصیحت آمده پیش ز هوش رفته

رفته ز پیشه عقل او تا نکنی ملامتش

دید کمال در رخت نور خدا معاینه

شیخ که عاشقی کند باشد ازین کرامتش

شمارهٔ ۶۲۳

آنکه می خوانند مردم مردم چشم منش

چشم من روشن به روی اوست گفتم روشنش

بر دل عاشق ز یک یک شیوه های چشم او

شیوه خوشتر نمی آید ز عاشق کشتنش

آهوان را از دویدن شد جگر خون و هنوز

در می یابند مکر و غمزة صید افکنش

پیرهن در بر نگیرد آن بدن جز با خیال

در می یابند مکر و غمزة صید افکنش

زلف را گفتم ببر نشنید بر عاشق چه جرم

گر رود سرها به باد از هر طرف بر گردنش

دامن زلفش گرفتم وقت قتل آن غمزه گفت

خونبهای خود گرفتی چون گرفتی دامنش

عکس شمشیرت پس از کشتن گر افتد برکمال

جان زه اول تیزتر آید به سر وقت تنش

شمارهٔ ۶۲۴

به خواب آن لعل میگون دیده ام دوش

هنوز از ذوق آنم مست و مدهوش

اگر آرد ز من آن بی وفا یاد

من از شادی کنم خود را فراموش

سر موئی به جانی می فروشد

چنین ارزان بگوئیدش که مفروش

همی کردم بر آن در دوش فریاد

سگی بانگی بزد بر من که خاموش

به گفتار تو گر در لاف میزد

گرفت اینکه به عذر آن گنه گوش

دهانش کرد عیب غنچه ظاهر

بر آن عیب ای صبا دامن قرو پوش

کمال از طرة او بر حذر باش

که طرارست دانم بر بناگوش

شمارهٔ ۶۲۵

به مطرب شبه چه خوش میگفت چنگش

خوشا می کز لب ساقیست رنگش

چو ساغر رفته بود از دست مطرب

به صد تصنیف آوردم به چنگش

چه بیم از محتسب بیمم ز شیشه است

که می ترسم برآید پا به سنگش

دهان تنگ و چشم تنگ دارد

بود زین جن خوبی نگ نگش

جدلها کرد دی واعظ به یک مست

نمی افتد خطا هرگز خدنگش

شب و روزت کمال این می به کف باد

که گه آئینه خوانی گاه زنگش

شمارهٔ ۶۲۶

چه گفت با تو شنیدی رباب و عود به گوش

ز کس مترس و به بانگ بلند باده بنوش

سروش عاطفت از نو نوید رحمت داد

معاشران همه دادند بوسه بر سر و روش

به خواب شیخ حرم دید دوش مستی را

نشسته بر در کعبه به خضر دوش به دوش

چو جم به جام قناعت کن و سکندر وار

به هرزه در طلب رزق نانهاده مکوش

به چشم بی هنران باده ساقیا عیب است

چو زاهدی گذرد عیب ما بیا و بپوش

از آن زمان که به خمخانه ها حدیث نو رفت

شراب و چنگ نمی ایستد ز جوش و خروش

کمال با به ساقی زمی مکن پرهیز

حریف قلب شناس است زاهدی مفروش

شمارهٔ ۶۲۷

دارد به سجده شبها به روی بر زمینی

بنگر که نور طاعت می تابد از جبینش

در حسن دارد آنی از لطف هم دهانی

چندانکه باز جونی آن هست و نیست اینش

آن لب به آستین ها چون پاک کردی

نقل و شکر شد آنجا ریزان ز آستینش

از می دانی چراست همدم خال و خطش به لبها

و برخاستند او را بردند عقل و دینش

میکرد جان عاشق بر دلبران گرانی

بگذاشتند او را بردند عقل و دینش

بی تو کجا بت چین یک جا قرار گیرد

گر دست و پا ببندند صورتگران چینش

خون کمال گفتی ریزم به خاک این در

جا در بهشت سازد گر می کشی چنینش

شمارهٔ ۶۲۸

دال زلف و الف قامت و بیم دهنش

هرسه دامند و بدان صید جهانی چو منش

نتوانست نبا را ز میانش پوشید

آن قبا بود و بریده به ند پیرهنش

با همه دامن پاکیزه چو گل جز به خیال

پیرهن نیز نپارست به سودن بدنش

زآن لب پر ز شکر لطف می بارد و حسن

که بپرورده خط او به نبات حسنش

گونیا غنچه به آن لب ز لطافت دم زد

که دهان خرد کند باد صبا از زدنش

با تو هر سرو که از ناز به دعوی افتد

باغبانان سوی آتش بکشند از چمنش

عالمی روی نهادند به گفتار کمال

که خیالات لطیف است در آب سخنش

شمارهٔ ۶۲۹

دلا نسیم عنایت وزید حاضر باش

رسید مژده که دلبر رسید حاضر باش

به خفته شب محنت برو خبر برسان

بگو که صبح سعادت دمید حاضر باش

ز خاک پاش غباری کز آن طرف برخاست

به دیده روشننی شد پدید حاضر باش

ز جام وصل از آن قطرهها که جان افزاست

به کام جان تو خواهد چکید حاضر باش

به شهر عشق شب و روز عید باشد و سور

مباش غافل ازین سوره و عید حاضر باش

مکن ز پیر و مرید گذشت چندین یاد

تو پیری و همه عالم مرید حاضر باش

کلید قل دل از هر دری مجری کمال

ز دیرباز نیست این کلید حاضر باش

شمارهٔ ۶۳۰

دل مسکین که می بینی ازینسان بی زر و زورش

به کوی میکده کردند خوبان مفلس و عورش

شراب لعل می نوش من از جام زمرد گون

ا س ت که زاهد افعی وقت است و میسازم بدین کورش

به قصد جام ما در دست دارد سنگها بارب رسد

نماند محتسب وآنها بماند بر سر گورش

از حال رفتگان ما مگر با ما دگر ساقی

که سازد بادة تلخ تو آب دیده ده شورش

سلیمان کر که در جوف هوا تعهدش کشیدندی

کنون چون جو شد اندر خاک و هر سو می کشد مورش

جهان با جمله لذآتش به زنبور عسل ماند

که شیرینیش بسیار است و زان افزون شر و شورش

کمال از ضعف تن چون شمع دارد زرقشان چهره

میر کی شود وصل بتان با این زر و زورش

شمارهٔ ۶۳۱

دل که دلداری ندارد دل نشاید خواندنش

نیست عاشق گر نباشد رسم جان افشاندنش

گرچه افتادست بر خاک رهش گلگون اشک

تا مجالی هست خواهیم از پی او راندنش

سهل باشد گر کنار ما گرفت از گریه آب

بر کنار آب چون گل گر توان بنشاندنش

سرو می گویند از آن قامت به حیرت مانده است

ز آنچه می گویند می ماند به بکجا ماندنش

خنده او میکشد ما را سرش بازیم و جان

زآنکه طفل است و به بازی میتوان خنداندنش

گر بخواهد عود پیش زلف و خالت عود سوز

چوب می باید نخستین آنگهی سوزاندنش

پیش روی بار از ناسوختن نرسد کمال

زاهدا تا کی ز آتش دم به دم ترساندنش

شمارهٔ ۶۳۲

رفت بار من و بگذاشت مرا با دل ریش

آشنا ناشده بیگانه شد از عاشق خویش

نوش ناکرده هنوز از می وصلش جا می

خوردم از فرفت او بر دل ریش این همه نیش

قاصدی کو که بیارد خبر از آمدنش

تا فرستم بر او جان و دل رفته ز پیش

اگر تکبر کند و تازه به من می رسدش

ارزانکه او محتشم است و من مسکین درویش

آن کمان گوشه ابرو چه بلائیست زهی

که برآورد مرا راست چو تیر از همه کیش

جای آنست کز اندیشه دوری تو باز

سر بر آرد به جنون عقل من دور اندیش

جمع بود از تو پراکنده دلیهای کمال

باز رفتی و پراکنده نمک بر سر ریش

شمارهٔ ۶۳۳

رفتی ز برم عاقبت ای شوخ جفا کیش

از دیده برفتی و نرفتی ز دل ریش

در هجر تو چندانکه بدیدیم ز گریه

جز اشک ندیدیم که کاری رود از پیش

گرمی نگذاری که سر زلف تو گیرم

بگذار که چون زلف تو گیریم سر خویش

چندان که به گل خاطر بلیل نگرانست

دارم به جمالت نگرانی من از آن بیش

دی کردم از آن غمزه شکایت به لب او گفت

داری هوس نوش مرنج از الم نیش

تا کی کئی اندیشه آزار دل ما

ا ی مرهم جانها زدل ریش بیندیش

بر جان کمال این همه بیداد نو تا کی

شاهان نه پسندند ستم بر دل درویش

شمارهٔ ۶۳۴

زهی کشیده کمان ابروی تو تا بن گوش

دمیده سبزة خطت به گرد چشمه نوش

رخ تو شمع شبستان عشق و ما در تاب

لب تو چشمه آب حیات و ما در جوش

کنون که شمع جمالت چراغ حسن افروخت

دگر به طرة مشکین رخ چو ماه مپوش

در آب دیده بدم غرقه دوش تا به میان

گذشت در غمت امروز آبم از سر دوش

کجاست مطرب و ساقی و جام می کاین دم

برآرد از دل مستان صلای نوشا نوش

نهادم از سر مستی عنان تقوی را

ز دست نرگس مست به دست باده فروش

اگر چه در خوشاب است گفت های کمال

ولی چه سود که هرگز نمی کنی در گوش

شمارهٔ ۶۳۵

سرو دیوانه شدست از هوس بالایش

می‌رود آب که زنجیر نهد بر پایش

داشت از آب چو گل آینه در پیش جمال

آب شد آبنه از شرم رخ زیبایش

پیش من قصهٔ عاشق‌کشی او مکنید

ترسم این بشنوم از دل برود غم‌هایش

گر برند از پی سوداش سر من چو قلم

بر تراشم سری از نو بکنم سودایش

دهنت دزد دل ماست به او پنهانی

ا گر زبان تو یکی نیست به ما نمایش

زیر پا نا نشود خار رهت خسته ز من

کرده ام چون مژه بر دیده روشن جایش

گفته بی رخ ما کار تو صبرت کمال

این نمی آید ازو کار دگر فرمایش

شمارهٔ ۶۳۶

شوخی که کشد عاشق نزدیک من آریدش

گر خون من از شوخی ریزد بگذاریدش

من که آن روز کز خشم به کف تیغی

گونی بر قیبانت بر بسته بیاریدش

تخمی که ازو روید درد و غم دلداری

تن خاک کنید آنگه در سینه بکاریدش

دارم هوس خالش گوئید به آن لبها

من خاکم و او دانه با من بسپاریدش

ما هست اگرش افتد میلی به بلندیها

بر بام دور چشم من گیرید و بر آریدش

تعلیم دهیمه کینش باز از حسد و او را

سازم به شما دشمن با دوست نداریدش

گر نقش کف پایش بر آب توان بستن

حیف است به خاک ره بر دیده نگاریدش

با آنکه کمال آمد پیشش ز خمی کمتر

در چشم رقیب از خس کمتر مشماریدش

شمارهٔ ۶۳۷

کسی که دل طرف زلف یار میکشدش

اگر فکند در آن حلقه دست می رسدش

رخ تو سوخت به خط جان و دودها برخاست

دگر ز خال معنبر چه داغ مینهدش

کمند موی تو افتاده در قفا چه نکوست

چو نیک بود کسی در قفا نگفت بدش

تو صیدگبر و رها کن به دیگری که کشد

که زنده تر شود ار می کشی به دست خودش

دهان تنگ شکرخند او چنان کردند

پر از شکر که ز لب ها نبات می دمش

به پای سر عاشق آنچنان که فتاد

ز پا چگونه نیفتد که بخت زد لگدش

دل کمال بنازو کرشمه بستد و گفت

که باز با تو دهم لیک دل نمی دهش

شمارهٔ ۶۳۸

گر زلف دراز فکنی از طرف بناگوش

بسیار سر افتد به قدم های تو از دوش

هر گاه که به وصغ دو رخ خوب تو افتم

دارم چو سر زلف تو از هر طرفی گوش

نتوان با زبان با تو غمی گفت چو خامه

از دست تو بر خویش همی پیچم و خاموش

چندانکه بگویی نروم از سر کویش

گر زانکه روم از سخن او روم از هوش

ای عاشق خام از لب او نوش نه از جام

باری ز منی نوش که باشد همگی نوش

چون فاتحه بر خوان وصال آن لب شیرین

هرگز چو نمی خواند مرا کرد فراموش

می نوش کمال این می و می پوش ز زاهد

بر رغم مخالف به خوشی می خور و می نوش

شمارهٔ ۶۳۹

گنه دیده گراینست که کردم نگهش

دل مینادشب و روز بجز در نگهش

روی از ماه تمام ابروی او ماه نوست

دیدمی هر دو اگر دیده شدی مه به مهش

چون روم بر اثر او مرو ای سایه به من

که تحمل نکند بار گران خاک رهش

گر به اشکم نظر افکندی و شد چشم تو سرخ

باز بروی رقیب افکن و گردان سیهش

دل در افتاد در آن چاه ذقن چشم به زلف

به رسن های بریده که برآرد ز چهش

جان براینست که تنها خورد اندیشه تو

دل در اندیشه آن که ندهد فرحش

از تو بوسی طلبیدست بدریوزه کمال

تا کی این بخل تو دشنام ندادی بدهش

شمارهٔ ۶۴۰

لاابالی را اگر سامان نباشد گو مباش

بت‌پرستی را اگر ایمان نباشد گو مباش

دیگری گر بر سر جان می‌کشد خود را رواست

من به جانان زنده‌ام گر جان نباشد گو مباش

کار وصل او اگر آسان برآید دولتی‌ست

ورنه گر کار دگر آسان نباشد گو مباش

چون نمی‌خواهم که باشم یک زمان بی‌درد او

با چنین دردی گرم درمان نباشد گو مباش

عاشقان را چون به دردی ذوق عالم حاصل است

در جهان گر چشمه حیوان نباشد گو مباش

گر به ظاهر دشمنی با ما و در دل دوستی

من بدین راضی شدم گر آن نباشد گو مباش

بر گدا و پادشا چون رنج و راحت بگذرد

گر گدا را نعمت سلطان نباشد گو مباش

گر کمال از عشق رویش بی‌سروسامان شده ست

عاشقان را گر سر و سامان نباشد گو مباش

بر سر میدان عشق این نفس کافرکیش را

می‌کشم گر لایق قربان نباشد گو مباش

شمارهٔ ۶۴۱

لب میگزد چو چشم گشایم بدیدنش

خوشتر ز دیدنست مرا لب گزیدنش

لرزان دلمهز بیم جدانیست همچو برگ

ر بنگر ز شاخ لرزه به وقت بریدنش

چندانکه با قدت صفت سرو می کنند

پست است این سخن نتوانم شنیدنش

چون صید از کشیدن دام اوفتد به بند

دام دل است زلف تو خواهم کشیدنش

دل در کمند زلف تو گور میکن اضطراف

صیاد را ز مرغ خوش آبده طپیدنش

در جان چو درد عشق تو آرامگاه ساخت

درمان میادم ار طلیم آرمیدنش

ساکن نکرد گریه ز دل فرقت کمال

سوز کباب کم نشد از خون چکیدنش

شمارهٔ ۶۴۲

ما به شادی جهانی نفروشیم

دولت این است که ما یافته ایم از ستمش

غمش صاحب درد شناسد که چه لذت دارد

آن حلاوت که به مجروح رسد از المش

تو بصورتگر چین باز نما عارضه خویش

تا خطت بیند و از دست بیفتد قلمش

چون قلم بر ورق عشق نشد حرف شناس

تا نشد پاک ز دیباچه هستی رقمش

هر که آشفته آن سلسله مشکین نیست

کرده اند اهل محبت به جنون مهمش

سالک آنست که هر دم ز سر راه وجود

ببرد جاذبه عشق بکوی عدمش

تا قدم بر سر هستی ننهد مرد کمال

کس نخواند به جهان عاشق ثابت قدمش

شمارهٔ ۶۴۳

ما به فریاد آمدیم از ناله شبهای خویش

پرسشی میکنز رنجوران شب پیمای خویش

با همه خندان لبی بر من بگرید شمع جمع

گر برو پیدا کنم این سوز ناپیدای خویش

من که بیقیمت نرم پیش کسان از خاک راه

خود فروشیها کنم گر خوانیم مولای خویش

تا به بالای بلندت سر فرو آورده ام

سر بلندم راستی از همت والای خویش

سرو بر طرف چمن وقتی به جای خویش بود

تا تو سوی او برفتی او برفت از جای خویش

حسن و زیانی بناگوش ترا زیبد که یافت

خلعت سودای زلفت راست بر بالای خویش

هم به خاک پات کش بر دیده بنشاند کمال

گ ر فرستنی سوی او گردی ز خاک پای خویش

شمارهٔ ۶۴۴

مرا بگفت کسان چون قلم مران از پیش

که من از دست تو خواهم گرفت خودسر خویش

چو دل حدیث تو گوید ز دیده خون بچکد

رود هر آینه خون چون دهن گشاید ریش

اگر بریش دلم نیش نیز دره نگرد

در آن نظاره به حیرت فرو رود سر نیش

بدست غمزه روانتر روانه کن تیری

که صبر آن نکند دل که بر کشی از کیش

دلا بیار سر و جان برسم درویشی

که بی معامله آمد مرید نا درویش

به حلق های غلامی مرا گران شده گوش

چنانکه نشنوم این بار پند نیک اندیش

مزید جور ز دل کم نکرد هر کمال

چرا که جور تو بیش است و مهر بیش از پیش

شمارهٔ ۶۴۵

من باده بخورم چکنم گو حرام باش

زاهد برو تو در پی ناموس و نام باش

خواهی که برخوری دو سه روزی ز عمر خویش

ترک صلاح گیر و خراب مدام باش

بگذار راه کعبه و بتخانه قبله ساز

از ننگ و نام بگذر و با چنگ و جام باش

زهد ریا و فسق نهانی به کار تست

های ناتمام در همه کاری تمام باش

خواهی که پیش زنده دلان محترم شوی

در میکده مجاور بیت الحرام باش

مانگریم معرفت خاص و عام را

نو در پی شناختن خاص و عام باش

شیراز جای مردم صاحب کمال نیست

هان ای کمال عازم دارالسلام باش

شمارهٔ ۶۴۶

می میرسد از باغ به خدمت برسیدش

پوشیده بخلونگه عشرت بکشیدش

نا ریخته در کام صراحی ز لب خم

با باد لب بار نخستین بچشیدش

از باده لب جام لب آب حیاتست

در ظلمت غمها چو سکندر طلبیدش

آن جوهر رازی که زمی مجلسیان راست

گر شمع برآرد به زبان سر ببریدش

مطرب مگذارید که فارغ بنشیند

پشمینه فروشید و بریشم بخریدش

ای محتسب این فتنه همه در سر چنگست

فرمای که نیکوتر ازین هم بزنیدش

با بت شکنان گوی کمال از سره اخلاص

کاین توبه بت راه من آمد شکنیدش

شمارهٔ ۶۴۷

نشان شیروان دارد سر زلف پریشانش

دلیلی روشن است اینکه چراغی زبر دامانش

هر آن شمعی که در مجلس نهی با روی او ساقی

چو خود را در میان بیند روان برخیز و بنشانش

دل ریش ار چه راز خود ز جان در پرده می دارد

نباشد بر تو پوشیده جراحتهای پنهانش

زفات سرو را خواندم فرو گفنا محالست این

تو باری سوسن این معنی چو میدانی فرو خوانش

بچوگان سر زلفش بگو میکن صبه بازی

ولی زنهار بازی نیست با گوی زنخدانش

به رویت دعوی خوبی چو دامن گیر شد گل را

بدین تهمته نمیداره صبا دست از گریبانش

سر زلف سمن سای تو طاوسی است پنداری

که پایه بسته می دارند در صحن گلستانش

بگو آن سرو قد خوش دار چون من عندلیبی را

که در قرنی بدست آید چومن مرغی خوش الحانش

کمال ار یک سخن زین شعر در خاک عراق افتد

چو مو در عین باریکی بجو در چشم سلمانش

شمارهٔ ۶۴۸

نیستم دسترسی آنکه ببوسم پایش

در برفت وز سر من نرود سودایش

عاشق ار سر دل خویش نیارد به زبان

خود گواهی دهد از حال درون سیمایش

حال بیداری شمع از دل رنجور بپرس

که چه آمد به سر از دیده شب پیمایش

شد چنان گرم به رخسار خود آن شمع چگل

که به پروانه دلان نیست دگر بروایش

جای آنست که چون سایه روڈ سرو ز جای

گر بگویند به بستان صفت بالایش

طوطی از گفته مانند مکرر چند

تا براندیم حدیث از لب شکر خایش

گر قدم رنجه کن آن سرو به سروقت کمال

که سری دارد و خواهد که نهد بر پایش

شمارهٔ ۶۴۹

یار خرمن سوز ما گو روی گندمگون بپوش

ورنه خواهد سوخت خرمن هر کرا عقل است و هوش

روی گندمگون نمود و جان ما یک جو فروخت

از چه شد باز اینچنین گندم نمای جو فروش

شاهدان از گوشها کردند درها را رها

بر حدیث نازکت بک بک چو بنهادند گوش

صوفی پشمینه پوشته گر به بیند چشم مست

زاهدی از سر نهد گیرد سبوی می بدوش

بسکه رخسار تو دلها برد و بر آتش نهاد

آب در دریای چشم عاشقان آمد به جوش

زلف او عمر است و آن کس یابد آن عمر دراز

کز لبش بر رعد، هوس آب حیوان کرد نوش

بلبلان بر شاخها کردند زآن بالا حدیث

از درختان چمن برخاست افتان و خروش

نوحه ها خواندی و نشنید از تو هم حرفی کمال

عندلیب از صد ورق بر گفت حال و گل خموش

شمارهٔ ۶۵۰

به نینی که بر آن در بریم سجده خاص

همیشه فاتحه خوانیم از سر اخلاص

دلا چو طالب وصلی ز آب دیده منال

که در به چنگ نیاره چو دم زند غواص

مراد هر دو جهان یافتم به دولت دوست

دمی که یافتم از محنت رقیب خلاص

اب تو گشت مرا ساقیا برسم فدا

بریز خون صراحی که والجروح نصاص

به زاهدان نرسد بوی نو به رندان نیز

عوام را چه رسد چون نمی رسد به خواص

حدیث سیمیذاران کران گران شنوند

گرفته اند مگر گوش پارسا به رصاص

کمال شهر گرفتی به فضاهای غریب

که عام گیر بود در سخن معانی خاص

شمارهٔ ۶۵۱

کجا کنند به تیغ از تو عاشقان اعراض

ز شمع باری پروانه کی برد مقراض

بیا که بر تو کم عرض سوز و در نهان

که از طبیب نپوشند خستگان امراض

به لعل و در نکند نسبت آن لب و دندان

که لطف جواهر شناسد از اعراض

دل کدام ریاضت بود قوی تر از آن

تو مستعد نظر شو کمال و قابل فیض

سواد چشم من از گریه شد تر و ابتر

کنون محرر اشکم همی برد به بیاض

چو بوی دوست شنیدیم و کوی او دیدیم

دگر هوای ریاحین چرا کنیم و ریاض

شمارهٔ ۶۵۲

داریم ساقیا هوس عشرت و نشاط

جویای راه میکده ایم اهدنا الصراط

میخانه بساز و بکن وقف عاشقان

خیری که بی ریاست به از صد پل و رباط

زاهد به روز حشر پل و جوی کرد، گم

میخواره جت از پل و بگذشته از صراط

ما عاشقیم و رند و به معشوق مختلط

أی شیخ نیکنام به ما کم کن اختلاط

در شهر کس نماند از آن شد کسی رقیب

فرزین شدو پیاده چو گردد تهی بساط

زان لب روم به خنده چو دشنام بشنوم

نقل و می است موجب شادی و انبساط

سرعت مکن. به وصف لب و عارضش کمال

کاریست هردو نازک و شرط است احتیاط

شمارهٔ ۶۵۳

کسی که دوست ندارد ز جان ندارد حظ

که جسم دور ز جان از جهان ندارد حظ

حظر چو کوثر است به خلد آب خضر در ظلمات

رواست گر لب ما زان دهان ندارد حظ

چه رنگ از رخ خوبان رقیب را جز جنگ

که باغبان ز گل و گلستان ندارد حظ

نکرده زلف به کف زآن ذقن چه بهره برم

که تشنه از چَهْ بی‌ریسمان ندارد حظ

خوش آیدش که ببیند تنم رنیم و رفات

مگر پریست که جز استخوان ندارد حظ

نشان خاک درشه پارسا گرفتم بافت

ز سرمه دیده اعمی چنان ندارد حظ

به زاهد این سخن تره اثر نکرد کمال

درخت خشک ز آب روان ندارد حظ

شمارهٔ ۶۵۴

دل چه کند سرو و تماشای باغ

تا بتوانم از همه دارم فراغ

مجلس ما با تو چه محتاج شمع

چون تو نشستی بنشین گو چراغ

سوخته جان همه از داغ و درد

جان من از حسرت آن درد و داغ

زاهد خودبین که همه رنگ و بوست

بوی تو بشنید به چندین دماغ

گرچه دو چشمت دل ما برد اسیر

هیچ نکردیم ز ترکان سراغ

یار کشد باز دلا گفتمت

لیس علی المخبر الأ البلاغ

برد دلت هندوی زلفش کمال

باز عجب گر بشود صیده زاغ

شمارهٔ ۶۵۵

کنار آب و لب جویبار و گوشه باغ

خوش است با صنمی سرو قد به شرط فراغ

نواخت ریختها در چمن مغنی آب

ترانه های نر او لطیف ساخت دماغ

شب بهار و شبستان باغ و صحبت یار

چنین شبان و شبستان دلا بجو به چراغ

مدار دور گل از می فدح دمی خالی

که لاله دارد ازین درد بر دل این همه داغ

اگر به روضه روم با رقیب در قفسم

شنیده باشی و دیده حدیث طوطی و زاغ

چه غم به دفع غمم باغ و گلشنی گر نیست

که عاشق تو فراغت ز باغ دارد و راغ

به بوسه سیب ذقن گفتمش ز گلشن کیست

ک مال گفت تو انگور خور مپرس از باغ

شمارهٔ ۶۵۶

بار بنشست به مجلس بنشانید چراغ

روی او نور تجلیست مخوانید چراغ

آفتابیست زه طالع شده همسایه ما

نه شب است این که از همسایه ستانید چراغ

خانه را روشنی آن چشم و چراغ است امشب

بگذارید همه شمع و بمائید چراغ

چشم دارید و به به نسبت آن روی کنید

نیست تاریک ز پروانه بدانید چراغ

اگر ندیدید که چون دور شود سایه ز نوره

یک شب از پیش رخ او گذرانید چراغ

بر نتابیده به حسن رخ او ای مه و مهر

گرچه هریک برخ از نور فشانید چراغ

تا سحر امشب دیگر من و آن زلف کمال

شب دراز است عجب گر برسانید چراغ

شمارهٔ ۶۵۷

ای خَطَت خوب و عبارت نازک و لب‌ها لطیف

خالِ مشکینت مَلیح و عارِضِ زیبا لطیف

گر دو رخ پوشی و گرنه هر دو زیبا آیدت

زآن که هم پنهان چو جان خوبی و هم پیدا لطیف

تو لطیفی خواه در دل خواه در چشم آ فرو

قطرهٔ باران بود در پست و در بالا لطیف

زلف سر در پات سود این خست و آن در تاب رفت

پای تا سر ناز کی آری و سر تا پا لطیف

در لطافت آن دو ساعد می‌برند از سیم دست

نیست جان من تن سیمین تو تنها لطیف

روی اگر تابی ز آه سرد و گرم ما رواست

زحمت سرما ندارد طاقت گرما لطیف

گو به لطف طبع خود را می‌شمر صاحب‌کمال

هر که می‌گوید جواب گفت های ما لطیف

شمارهٔ ۶۵۸

در زورق حیات است جان رقیب خائف

بارب نگاه دارش از باد نامخالف

ما دین و دل نهادیم در وجه دلستانان

صد شکر کاین ذخیره شد صرف در مصارف

تا بپری به جانان کردند وقف جان را

واقف نبود گوئی زاهد ز شرط واقف

گر درد و غم فرستی وصلت کنیم حاصل

ما میکنیم تحصیل تا میرسد وظائف

معشوق و جام می را گر حق نمی شناسی

در راه حق شناسی نه سالکی نه عارف

دیدم لب و دهانش بوسی به چند گفتم

گویند با لطیفان بسیار ازین لطایف

آید به بوی زلفت بر در کمال رقصان

چشمی به حلقه دارد در طوف کعبه طائف

شمارهٔ ۶۵۹

زهی بدایت حسن رخنه نهایت لطف

خط تو حجت حسن و لب تو آیت لطف

غم تو قاصد جان شد خط و لبت نگذاشت

زهی رعایت حسن و زهی حمایت لطف

به یک خط و دو ورق شرح کرده اند و بیان

خطت مقالت حسن و لبت حکایت لطف

وجود من ز خیالت چنان لطیف شدست

که آب میچکد از دیده ام ز غایت لطف

به از نهایت حسن گل است ز خنده او

دهان تنگ تو چون غنچه در هدایت لطف

مرا که ورد زبان ذکر آن لب و دهن است

خطاست گر نکنم در سخن رعایت لطف

کمال بر تو سخن ختم شد برو خوبی

که حد حسن همین باشد و نهایت لطف

شمارهٔ ۶۶۰

به حسن خلق بستان دل ز عشاق

که وجه احسن آمد حسن اخلاق

گل از روی تو گوئی نسخه گیرست

که جمعش آمد از هر گونه اوراق

دل از سودای آن ابرو عجب نیست

که نکند سود دارد مابه ها طاق

کمال ار گفتی از دل غرق خونم

بیان واقعی کردی به اغراق

شمارهٔ ۶۶۱

به مسجد هفته از تو کجا یک سجده لایق

که در آدینه ای زاهد به شش روز دگر فاسق

له فی کل موجود علامات و آثار

دو عالم پر ز معشوق است کو یک عاشق صادق

نیاوردی کسی در گوش آواز خطیبان را

فلو لا بسمعوا منهم هو المطعم هوالرازق

چرا از دوست وا مانی به لذت های جسمانی

غم لیلی خوری اولی که شهد و شکر فابق

مریض العشق لایفنی به سکر الموت و المحمی

خوشا سرمستی مجنونه خنکه دلگرمی وامق

نسیم الورد بحییکم رحیق الحب یشفیکم

من الظلمات ینجیکم بدون الشمس و الشارق

دلت گرم است با دنیا مپوشان ای کمال این تب

چو در دارالشفای دین طبیبی بافتی حاذق

شمارهٔ ۶۶۲

طبیب عشق به خون گو بساز شربت عاشق

که نیست در خور بیمار جز غذای موافق

از آن متاع که عاشق بیار خویش فرستد

مراست جانی و آن نیز نیست تحفه لایق

رقیب سعی نماید چو غمزه نو بخونم

بود موافق غماز فکر و رأی منافق

دلم به زلف تو چون پی برد به سر میانت

که کس به ذهن پریشان نکرد فهم دقایق

اگر دهان تو گویند هست و نیست ز تنگی

نه کاذبند درین نکته عاشقان و نه صادق

پزم خیال تجرده ولی ز زلف بتانم

در آمدست به گردن هزار گونه علایق

کمال روی تو دید و ز شوق در سخن آمد

شود هر آینه طوطی ز عکس آینه ناطق

شمارهٔ ۶۶۳

هوای وصل تو دارد غریق بحر فراق

چو تشنه که به آب روان بود مشتاق

شنیده ام که سگم خوانده عفاک الله

من قیر بدین هم ندارم استحقاق

هزار بار به گرد جهان مه و خورشید

بر آمدند و نظیرت ندید در آفاق

اساس عقل بر افتاد تا به ابرو و چشم

بنای حسن نهادی و بر کشیدی طاق

حدیث زلف درازت به گوش جان چو رسید

به هم برآمد از آن حلقه حلقه عشاق

صحیفهای ملون حواشی گل را

فروغ روی نو آتش فکند در اوراق

شوند اهل سپاهان غلام طبع کمال

گر این دو بیت سرایند مطربان عراق

شمارهٔ ۶۶۴

ز حسرت خاک شد این چشم غمناک

به خاک ار پا نهی باری برین خاک

نکر آموخت آن چشم از تو شوخی

چه زود استاد شد شاگرد چالاک

معلقها زند از شادی آن صید

که آویزی پس از بسمل به فتراک

چو از رخ خوی به دامن پاک سازی

شود پاکیومتر آن دامن پاک

ز شبگردی چه ترسم بار در چشم

ندارم روز روشن از عسس پاک

به مرگ محتسب کم خور دل غم

به مقدار مصیبت جامه زن چاک

کمال از خس شپارد کمترت دوست

مگر در دوستی افتاد خاشاک

شمارهٔ ۶۶۵

اگرچه دور بود از تو مه به صد فرسنگ

دهان نو به شکر نسبتی است ننگا ننگ

پوش رخ که غلو کرد خط زنگارین

چو دور شد ز نظرها بگیرد آینه زنگ

به راه عشق گرت پای بشکند صوفی

زگشت کوی بتان تا سرت به جاست ملنگ

از اشک جمله تنم سرخ ساخت مردم چشم

چنانکه رنگرزان را به دل خوش آبد رنگ

رسم به زلف تو از صبر با دل پر خون

به آن دلیل که خون مشک می شود به درنگ

از بس که نیر تو دارم به دل چو خاک شوم

برآبد از گل من هر طرف درخت خدنگ

به اهل قبله چو کردند آشتی ترکان

چرا به عاشق آن روست غمزه ها را جنگ

چو این غزل سر و پایش دقیق و شیرین است

سزد که نغمه سرایان بدو کنند آهنگ

کمال از دل سخت رقیب و بار متال

ترا که آرد همی باید از میان دو سنگ

شمارهٔ ۶۶۶

نارگی می جنبدم در تن چو چنگ

باشه آهنگم بمیهای چو زنگ

زاهدا رزق از ازل بنهاده اند

بر کف ما جام و در دست تو سنگ

نیست ما را در میان مال پدر

با منت جان برادر چیست جنگ

سلسبیل ما و حور اینک بنقد

ساقی گلبو شراب لاله رنگ

ساقیا می ده که شاهد رخ نمود

موسم گل شد چه فرمائی درنگ

چون دهان و زلف او بی عکس جام

هسته بر مستان جهان تاریک و تنگ

می به آواز پریشم خور کمال

مطربی گر آیدت روزی به چنگ

شمارهٔ ۶۶۷

ز رویم وقت کشتن می رود رنگ

که میترسم بگیر تیغ او زنگ

گذشت از خون من نارانده شمشیر

چه حکمت بود پیش از آشتی جنگ

به بازی گل زدم ناگه برو گفت

چرا بر شاخ نازک میزنی سنگ

چو بوسی میدهی باریه روانتر

که دارم با دهانش فرصتی تنگ

سگم می خواند و می خواهدم عذر

سگی باشم اگر دارم ازین ننگ

به من هر غم کرو آید رود آه

به استقبال او تا نیم فرسنگ

کمال از دل نیاری ناله بیرون

که رسوائیست چون خارج شد آهنگ

شمارهٔ ۶۶۸

ای رایت جمال تو نقش نگین دل

عشقت نهاده داغ جفا بر جبین دل

خلوتسرای عشق تو دارالامان جان

مشکل گشای سر تو روح الامین دل

در دامن وصال تو خواهم که ریختن

نقد وجود خویشتن از آستین دل

یارب چه تیره میشودم روز زندگی

زیرا که نیست صبح وصالت قرین دل

از حال زار خویش کمال ار کند بیان

حاجت روا کنی که ندارد حزین دل

شمارهٔ ۶۶۹

ای ورق گل بهشت از رخ نازکت خجل

لعل لب تو غنچه را کرده به خنده منفعل

تا نگرفت از رخت نسخة مصور صبا

صورت گل به هو ورق بر نکشه از آب و گل

من به هوای قامتت عمر دراز یافتم

زانکه همیشه کرده ام کسب هوای معتدل

بر درت آتش دلم رفت و بر گرفت دان

گر نرود به گرد آن آب دو دیده متصل

چشم تو چون کشد مرا نو به حلی طلب کنی

گر نکشد دوبارهام نیست به دوستی به حل

چون نرسیده رشته عمر به دور وصل تو

منت او چه میکشم گو اجلش ز هم گسل

دی به کمال گفته دل بر ما بیار و جان

سوی خودم نما رمی تا بروم به جان و دل

شمارهٔ ۶۷۰

به زلف و خال تو کردی خون خویش سبیل

به شرط آنکه ستانند خون‌بها ز قتیل

متاع من سر و جان است و نیست لایق دوست

به دوستان چه فرستد کسی متاع قلیل

تنم گداخت چو شمع و دلیل ضعف دل است

عجب که پیش تو روشن نگشت ضعف دلیل

رقیب ساخت دو چشم ترم به زخم کبود

در دجله بود روان چشم من شد اکنون نیل

چه التفات محب را به بوستان نعیم

که دل ز روی تور باغیست بر زنار خلیل

به وصل صحبت یوسف عزیز من مشتاب

جمال بار نبینی مگر به صبر جمیل

کمال زلف بتان گر خیال می‌بندی

مرو به خواب که هندوستان ببیند فیل

شمارهٔ ۶۷۱

بی تو مرا خواب و خیال وصال

آن همه خوابست به چشم و خیال

جانسوی بالای نو بیدله نرفت

مرغ به بالا نرود جز به بال

حاجتم از روی نو یک دیدنست

دور محل نظرست و سؤال

بر ورق گل قلم صنع را

خوشتر از آن نقطه نیفتاد خال

سوختگان روی به آتش نهند

گر تو به جنت ننمائی جمال

جان و سر و هرچه برم پیش تو

هیچ نگری ز من الأ ملال

زلف تو خواهم به تفال گرفت

دال گرفتند مبارک به قال

الامیه گفتم غزلی تا بری

بر گذر قافیه نام کمال

شمارهٔ ۶۷۲

پری به حسن و لطافت نداشت با همه حال

هر آنچه در رخ تست ای مه خجسته جمال

نگار سرو قد گلعذار پسته دهن

بت شکر لب بادام چشم مشکین خال

اگرچه ابروی خوبت به دلبری طاقت است

بر آفتاب جمال تو هست جفت هلال

مرا امید وصال تو چون ز باد هواست

نشان کوی تو میپرسم از نسیم شمال

خیال وصل تو دی در تصورم بگذشت

زهی تصور باطل زهی خیال محال

دل ارز شوق رخت ناله می کند چه عجب

فغان آتش سوزان بود ز آب زلال

رخت چو ماه تمام است کی بود نقصان

ز راه لطف اگر بنگرد به سوی کمال

شمارهٔ ۶۷۳

زاهد شهرم ز رندی می کند هر دم سؤال

ساقیا میده که در سر ندارد جز خیال

نالهٔ دلسوز و آو خستگان بی درد نیست

ای که دردی نیست باری از پی دردی بنال

خلوت وصل است درگیر ای چراغ صبحدم

تا نیابد شمع راهی در شبستان وصال

بارها در حیرت باد سحرگاهم که چون

با چنان بی طاقتی باید در آن حضرت مجال

جان به رویت همچو گل گفتم برافشانم روان

زآن همی ترسم که طبع نازکت گیر ملال

با چنین بخت پریشانی که در طالع مراست

دولت وصل تو می خواهی زهی فکر محال

گر تو روزی از سگان کوی خود خوانی مرا

خود همین باشد کمال دولت و بخت کمال

شمارهٔ ۶۷۴

مرو مایل به قد تست چه حاجت به دلیل

همه دانند که الجنس الی الجنس یمیل

آن خط سبز و لب لعل کزان سیری نیست

سبزی خوان خلیل است و نمکدان خلیل

مینماید رخت افروخته تر از سر زلف

چون چراغی که در او نور فزاید ز فتیل

روشن است از مه ما خانقه امشب صوفی

شمع بنشان به کناری و رها کن قندیل

دیده نیره اگر گرد رهت سازد کحل

خاک پای تو مرا دیده شود از دو سه میل

نیل مصرست در چشم من و تو یوسف مصر

به نظاره خدا را بنشین بر لب نیل

می کنند بی تو شکیبائی یعقوب کمال

که جمیلی تو و صبر از تو بود صبر جمیل

شمارهٔ ۶۷۵

عشق حرفی ست که دال است بر آیات کمال

آنکه در قال فرو ماند نشد واقف حال

زاهد خشک به انکار محبان جان داد

گو بخور خاک چو محروم شد از آب زلال

ورق علم به گردان، قم زهد شکن

ساکن کوی بقین شو گذر از کوی خیال

آنچنان باده عشق تو ربود از هوشم

که ندارم سرمونی خبر از هجر و وصال

تن چی کار آید اگر جان سوی جانان برود

سیل چون ریخت به دریا چه کشی رنج سفال

دل گمگشته ز نقصان فراق آید باز

اگرش داعیة وصل رساند به کمال

شمارهٔ ۶۷۶

گر چشم شوخ نست به عاشق کشی مثل

در حلقها ز دور و تسلسل فند جدل

دل ز آنچه گفت در دهشت هسته جای نطق

لیکن چه حاصل است ز علم بلا عمل

با کام پر شکر مگسی انگبین ز دور

ما بر تو عاشقیم به حمدالله از ازل

عشاق را چو حسن بتان است قبله گاه

شرمنده شد چو آن سخنی بود بی حمل

چشم ز گریه رو به خرابی نهاده است

قند لب تو دید و فکند از دهان عسل

ما را بگفت و گوی تو آن زلف و رخ فکند

روی تو قبله دل ما شده ازین قبل

داند وفا و مهر نکو بار با کمال

آری فتد به خانه مردم زنم خلل

شمارهٔ ۶۷۷

لاف رندی مزن ای زاهد پاکیزه خصال

درد آن حال نداری به همین درة بنال

تو و مسئوری و سجاده و طاعت همه عمر

ما و سی و نظربازی و رندی همه سال

ما نه آشفته نقشیم که در آب و گل است

نظر پاک نباشد نگران بر خط و خال

هر کس از مائدة وصل نصیبی طلبید

تا کرا بخت نشاند به سر خوان وصال

چشم حق دیده کجا بسته فردا باشد

عاشق و وعده تأخیر رهی امر محال

طالب دوست کو دور شمارد خود را

بی خبر تشنه همی میرد و در عین زلال

گرچه نقصان کمال از می و شاهد بازیست

در مقامی که همه اوست چه نقصان چه کمال

شمارهٔ ۶۷۸

مرا سرگشته میدارد خیال زهد بی حاصل

بیا ساقی و مگذارم درین اندیشه باطل

مرا ناصح به عقل و دین فریبد هر زمان باز آ

کسی کو عشق می ورزد به دینها کی شود مایل

ملامت گوی بی حاصل که درد ما نمیداند

گهم دیوانه می خواند به نادانی گهی عاقل

هنوز آثار بود ما نبود از آب و گل پیدا

که در روی پریرویان فرو شد پای ما در گل

صبا از شمع مجلس پرس حال سوز پروانه

که از احوال جانبازان بود نظارگی غافل

بسی خونها که از چشمت میان چشم و دل رفتی

اگر خیل خیال تو نبودی در میان حائل

یک امشب برفشان دامن کمال از مهر مهرویان

چرا چندین نیاساید کی از سودای بی حاصل

شمارهٔ ۶۷۹

مرا گویند عاشق گرد و بیدل

چه کار آید مرا تحصیل حاصل

حدیث آب چشم خویش با دوست

نگفتم کأن حدیثی بود نازل

مرا چون دید گریان گفت رفتم

که باران است و خواهد راه شد گل

چه اختر بود کامشب بر سرم تاخت

که به در خانه من ساخت منزل

به أو خستگان دارد بی میل

بود سرو سهی با باد مایل

به دل گفتم که هیچ آن زلف دلبند

گشاید مشکل ما گفت مشکل

نکو خواندنه ماه آسمانت

بقین بودست الألقابه تنزل

درو بامت پر از دلها عجب نیست

تو عیاری بود عیار پر دل

کمال آن دم که روز رحلت اوست

نخواهد بست جز مهرت به محمل

شمارهٔ ۶۸۰

نیست جز درد سری زین دل غمگین حاصل

با که گویم که چه می کشم از محنت دل

ظاهر آنست که از لذت جان بی خبرست

هر که را نیست دل از جانب خوبان مایل

برو ای ناصح و دیوانه مکن باز مرا

که نباشد به نصیحت دل مجنون عاقل

قاصد کشتن ما گشتی و داریم رضا

خون ما ریخته بی موجب و کردیم بحل

نیست چون خال تو هندوی مبارک رویی

که به شادیش بخوانند جهانی مقبل

ای که هر لحظه نمائی ره مسجد به کمال

نورو آنجا و مر او را به خرابات بهل

شمارهٔ ۶۸۱

نیست کس را به حسن روی تو قیل

چه توان گفت روشن است دلیل

با لیت چشم را مضایقه چیست

م ت کی دیده به نقل بخیل

می کشد سر ز خاک پای تو زلف

راست است این سخن که کل طویل

دل سنگین تو به جانب مهر

نکند با هزار جر ثقیل

غم تو خوردم آنگهی کشتی

خوبها پیش خورد کرد فتیل

دین و دنیا فشاند بر تو کمال

که همین داشت از کثیر و قلیل

شمارهٔ ۶۸۲

آن دهان را بدو لب قند مکرر گفتم

سخن مختصر خوب چو شگره گفتیم

عارضت را که شد از خال و خط آلوده به مشک

پیش دل سوختگان شمع معتبر گفتیم

چون به وصف رخ تو روز شد امشب شب ما

صفت زلف سیاهت شب دیگر گفتیم

دل ز مشکینی آن خال حدیثی میگفت

چون به زلف تو رسید آن سخن از سر گفتیم

ذکر بالای تو گفتیم برابر با سرو

هر دو چون ذکره بلند است برابر گفتیم

دیده بر خاک درت کرد به خونابه سواد

ماجرانی که شب هجر بر آن در گفتیم

با تو از بیم ملالته صفت اشک کمال

گرچه رنگین مخنی بود روانتر گفتیم

شمارهٔ ۶۸۳

از لب او تاخیری بافتیم

آب حیات دگری یافتیم

گرچه بجستن دهنش کس نیافت

ما لب او را شکری یافتیم

از پس چندین طلبه آن شوخ را

کیته وری فتنه گری بافیم

بر دل ما گرچه زد از غمزه تیر

نیست شکایت نظری بافتیم

در حرم وصل که جانست و دوست

زحمت نئی دردسری یافتیم

گرچه گدائیم و کم از خاک راه

بر سر راهی گهری بافتیم

این همه اکسیر سعادت کمال

از طلب خاک دری بافتیم

شمارهٔ ۶۸۴

از لب و زلف او نشان جستم و باز یافتم

آب حیات خوردم و عمر دراز یافتم

سر خداست نقطه ان دهن و در آن سخن

واقف سر غیب را محرم راز یافتم

راهروان کعبه گو بر پی من نهید پی

کز سر کوی او رهی سوی حجاز یافتم

جنت نسیه زاهدا تو به نماز یافتی

دولت وصل نقد را من به نیاز یافتم

چون به نظاره آمدم روز شکار دلبران

دام دل سبکتکین زلف ایاز یافتم

نی توبه بندگان خود جور و ستم کنی و بس

جمله شهان حسن را بنده نواز یافتم

بر سر کوی دلبران بود کمال گم شده

گرد در تو اش طلب کردم و باز یافتم

شمارهٔ ۶۸۵

ای بخت بارینی که به باران رسانیم

در تنگنای زرنشان وارهانیم

من مرده‌ام نه زنده بدین حال کس مباد

حقا خجالت ازین زندگانیم

نه پرسش نه طال بقایی به نامه‌ای

این چشم‌داشت نیست ز باران جانیم

خون می‌خورم به جای می این است عشرتم

جانم به لب رسد ازین کامرانیم

با صد دریغ جان به جوانی دهم به باد

گر زآنکه رحمتی نکنی بر جوانیم

ای باد رنجه کن قدمی در حریم شاه

آنگه به عرض او برسان ناتوانیم

پایم به دست نیست و لیکن به سر دوم

چون خامه باز گر به خط خویش خوانیم

صدق کمال ساده درون و کمال صدق

چون خامه باز گر به خط خویش خوانیم

شمارهٔ ۶۸۶

ای زنگیان زلف ترا شاه چین غلام

آئینه دار حاجب رویت به تمام

شد روشنم که منزل سرو است جویبار

کز چشم من نمی رود آن سرو خوش خرام

دل انتظار وعده وصل تو میکشد

مسکین دل شکسته که دارد خیال خام

جانم به لب رسید چو زلف تو بگذرد

آید به لب هر آینه چون بگذرد ز کام

چشمم چو دید روی تو در تاب زلف گفت

صبح امید است که شد پایبند شام

خونش حلال باد که بی موجبی کند

نظارهٔ جمال نو بر عاشقان حرام

هر کس ز ننگ و نام طریقی گزیده اند

با عشق تو کمال بر آمد ز ننگ و نام

شمارهٔ ۶۸۷

با تو از دل نشانه یافته‌ام

خبر از دزد خانه یافته‌ام

هرچه گم شد مرا گمان بر تست

جویمت چون بهانه یافته‌ام

تا شدم گم به کوی محنت دوست

دولت جاودانه یافته‌ام

سجده‌ها کرده‌ام سر خود را

را دارند تا بر آن آستانه یافته‌ام

گر نیایم قبول ضربت تیغ

شرف تازیانه یافته‌ام

بوسم آن لب بلا غرامه که باز

دستگاه صوفیانه یافته‌ام

با کمال از نو شد و عالم فرد

در جهانشه یگانه یافته‌ام

شمارهٔ ۶۸۸

باز در آن کو گذری یافتم

بر درش از کعبه دری یافتم

پیش گدایان سر کوی دوست

ملک جهان مختصری یافتم

جان و سر و دیده چه داریم دوست

از همه چون دوسری یافتم

گر نظر مردم مقبل به ماست

آن ز قبول نظری یافتم

ای که گریزد دلت از داغ عشق

رو که ترا بیجگری یافتم

بی خبر افتاده در آن کوست دل

این قدر از دله خبری یافتم

دلش شد و دلبر به کف آمد کمال

گر شبه گم شد گهری یافتم

شمارهٔ ۶۸۹

باز در عشق یکی دل به غلامی دادم

خواجه را گو که بیاید به مبارکبادم

بنده را از تو چه جای گله، آزادیهاست

هست جای گله وقتی که کنی آزادم

تو چه شاخ گلی و بی تو مرا رخ شده زرد

منم آن برگ که از شاخ جدا افتادم

بر فلک ناله من گوش ملایک کر ساخت

آه اگر در دل شبها شنوی فریادم

از می عشق تو ساقی قدحی داد مرا

که می خلد و لب حور برفت از بادم

با تو بنیاد نهم باتز طرب خانه عشق

طاق ابروی تو گر بر نکنه بنیادم

الف قد تو آن روز برد راه کمال

که به مکتب الف و بی بنوشت استادم

شمارهٔ ۶۹۰

باز می بیخودی بروی تو خوردیم

از حرم و دیر عزم کوی نو کردیم

خاک در دیر و کعبه چند نتوان بود

و نوبت آن شد که گرد کوی نو گردیم

شکر که هر شام از هنر با دل گرمیم

آن که هر صبح بی تو با دم سردیم

گر همه درمان خود طبیب فرستد

کی رسد آنها به ما که ما همه دردیم

روی به ما کرده گونه گونه بلاهاست

ناز تو با اشک سرخ و چهره زردیم

گر ورق عمر با تمام به پیچند

ما سر طومار دوستی تئوردیم

در ره او تا گمان توشه ما ساخته

جز جگر و درد درد هیچ نخوردیم

شمارهٔ ۶۹۱

بیوی خویش گردان زنده بازم

همی کش ساعتی دیگر بنازم

به شمع امشب مگر دل همزبانست

که او می سوزد و من میگدازم

سر زلفت مرا عمر دراز ست

خداوندا بده عمر درازم

اگر کردم نظر بازی به رویت

به حمدالله که باری پاکبازم

به چشمم کی پر مرغی که تا باز

بیارد نامه از سوی تو بازم

کمال خسته گفتی چاکر ماست

بدین اقبال دایم سرفرازم

شمارهٔ ۶۹۲

بحمدالله که دیگر بار، روی دوستان دیدم

چو بلبل می‌کنم مستی که باغ و بوستان دیدم

من آن مرغ خوش الحانم که بیرون از قفس خود را

به اقبال بهار ایمن ز تشویش خزان دیدم

فلک گر تافت روی مهر و بر گردید از یاری

فراموشم شد آن، هر دو چو یار مهربان دیدم

شب قدری که می جستم به خواب و روز نوروزی

چو آن رو دیدم و آن موهمین دیدم همان دیدم

مراد من میان یار بود آن در کنار آمد

میان راحت افتادم چو رنج بیکران دیدم

زمان وصل کر دیگر زمانها به نهد عاشق

به روی دوستان من این زمان را آن زمان دیدم

کمال آن دم که خواهی دید با باران ترین خود را

بگو این دولت از به من نه صاحبقران دیدم

شمارهٔ ۶۹۳

به خالت نسبت مشک ختنا کردم خطا کردم

من این تشبیه بینیت چرا کردم چرا کردم

صبا انداخت در دستم شی زلف چو چوگانش

چه گویم کآن نفس با او چه کردم چه‌ها کردم

چو دیدم قبله روی تو صد ساله نماز خود

به محراب دو ابرویت نضا کردم قضا کردم

رفییت تربیت فرمود یکبارم به دشنامی

من از شادی دوبار او را دعا کردم دعا کردم

دل خود را که از ریش کهن شد نو به نو خسته

به داروخانه دردت دوا کردم دوا کردم

کز تو نگریزم به خون خود خطی و آنگه

دو چشمت را بر این معنی گوا کردم گوا کردم

کمال ار اندکی زآن خط غباری داشت بر خاطر

چو دیدم روی او با او صفا کردم صفا کردم

شمارهٔ ۶۹۴

به درد تو جز ناله همدم ندارم

کسی را درین پرده محرم ندارم

جفای جهان میکشد عاقل و من

غمت دارم و از جهان غم ندارم

به مهر رخت عالمی دارم امروز

که یک ذره پروای عالم ندارم

در دست دور از دهانت

من این نکته چندان مسلم ندارم

غم و محنت و درد چندانکه خواهی

سلیمان وقتم که خانم ندارم

از آن دم که غایب ز چشم کمالی

من از دولت عشق تو کم ندارم

شمارهٔ ۶۹۵

بر آمد جان ز شوق آن دهانم

بر آوردی به هیچ ای دوست جانم

گریبانم ز دست خود چه دوزی

ه از دست تو بازش می درانم

ز تو می پرسم و می گویم از شوق

سخن می گویم و در می چکانم

چو در گفتار می آری لب خویش

شکر می چینم و جان می فشانم

اگر بویت به من جانی رساند

چه می ترسی یکی را صد رسانم

مرا پرسی ز عقل و دین چه دانی

ترا دانم من این و آن ندانم

کمال از جانستانش رنجه شد گفت

چه می رنجی حق خود می ستانم

شمارهٔ ۶۹۶

بسی درد از غم عشقت کشیدم

ز بی دردی بتر دردی ندیدم

یکایک درد من درمان پذیرفت

از آن دم کز تواین شربت چشیدم

به نیم اندوه از صد غضه رستم

به یک درد از هزاران غم رهیدم

من آن مرغم که در دام بلایت

چو پیچیدم غم و درد تو چیدم

فغان خود من سرگشته زین درد

رساندم بر فلک هر جا رسیدم

طبیب عاشقانت نام کردند

چو دردت بر همه درمان گزیدم

به اوصاف کمال امروز از عشق

از آن فردم که همدرد فریدم

شمارهٔ ۶۹۷

بکش به ناز مرا ای به غمزه آفت مردم

که من به ناز نو خو کرده ام نه ناز و تنعم

چو از دردت به در کعبه رفتم و بنشستم

کبوتری ز حرم بانگ برکشید که قم قم

مرا که می رسد از غیب صد لطیفه شیرین

چو می رسم به دهان تو می شود سخنم گم

بیار جام خمار اشکنی به جان تو ساقی

که سرگرانم و سوگمد میخورم برخم

به پای بوس تو زآن دم که یافتیم بشارت

لب امید فراهم نمی شود ز تبسم

در آب دیده فرو رفته ام چو مردم آبی

نکرد دیده من بر من غریب ترحم

شنیدم که تو گفتی بد است حال فلانی

ترا که گفت که بگشا زبان به غیبت مردم

شمارهٔ ۶۹۸

بگذار تا به گلشن روی تو بگذریم

در باغ وصل از گل روی تو برخوریم

باشد اسیر چشم گدایان پادشاه

بردار پرده تا که رخت سیر بنگریم

کوری دیده گو بشکن حور پای ما

اگر سر بغرف هاش چو طوبی در آوریم

در خلوتی که ثانی اثنین آن صباست

خود را ز خیل رابعهم نیز نشمریم

ای باد اهل روضه زحسرت بسوختند

دیگر به کس مگوی که ما خاک آن دریم

ما را به روز واقعه خاطر به آن خوش است

کز خاک آستان تو تصدیع می بریم

گر جان طلب کند ز تو جانان بده کمال

تا جنس عاریت به خداوند بسپریم

شمارهٔ ۶۹۹

بیا ساقی که بیخ غم به دور گل براندازیم

می گلگون طلب داریم و گل در ساغر اندازیم

سر رقص و سراندازی سرو و لاله را با هم

سهی سروی به دست آریم و در پایش سراندازیم

اگر از شوق جمال گل گرفته لاله جام مل

او کله بر آسمان انداخت از آن برتر اندازیم

به آواز رباب و نی بنوشیم آشکارا می

به شهر آوازة رندی و می خواری در اندازیم

مین دم باشد ای واعظ که تا قاضی خبر یابد

کشیم او را ز محراب و نرا از منیر اندازیم

به خاک پای خود چندان بده فرصت سر ما را

که بر گیریمش از پایه به پای دیگر اندازیم

کمال از موج غم چون نیست گرداب جهان خالی

بیا تا بر لب دریای باد. لنگر اندازیم

شمارهٔ ۷۰۰

بی تو نفسی که زنده مانم

اگر می کشیم سزای آنم

هرگز نبرم زنیغ نو مهر

گر کارد رسد به استخوانم

دل را ز لبت چو سازم آگاه

بر سوخته نمک فشانم

این سوز درون ز سوختن نیست

نا ساختن تو سوخت جانم

گفتی غم تو خورم چه دانی

غمخواره اگر تونی چه دانم

خونابه دل مرا حلال است

ای دیده که من نمی چکانم

گویند کمال بر در دوست

از خاک کم است بیش از آنم

شمارهٔ ۷۰۱

پیش رخ نو مه را حسنی چنان ندیدم

این اختر سعادت بر آسمان ندیدم

از ضعف شد تن من دور از تو استخوانی

پیش سگان کویت این استخوان ندیدم

بار غمت گر آن را بر دل گران نماید

من بر دو دیده آن را باری گران ندیدم

ای دل به خواب او را هنگام بوس و آغوش

گر تو دهان ندیدی من هم میان ندیدم

ماند قد من و تو این نیر و آن کمان را

نیر اینچنین افتاده دور از کمان ندیدم

چندانکه خورد خونم از دیده خاک آن را

چون ریگ تشنه هیچش سپری از آن ندیدم

آمد به خاک کویش اشک کمال

غلطان آبی بدین روانی در بوستان ندیدم

شمارهٔ ۷۰۲

تا خانه دل جای تمنای تو کردیم

در خانه چراغ از رخ زیبای تو کردیم

شوریده سری جمله گرفتیم به گردن

آنگه چو سر زلف تو سودای تو کردیم

دیدیم دل و عقل ز خود دور به صد گام

آن روز که از دور تماشای تو کردیم

از پستی و بالا همه کس نعره برآورد

هر جا که حدیث قد و بالای تو کردیم

هر لحظه به ما گرم تری از ستم و جور

تا در دل آتشکده مأوای تو کردیم

بر سینه ما چند نهد فرقت نو داغ

آخر نه به این سینه تمنای تو کردیم

مالم ز متاع دو جهان بود دل و دین

آن نیز نثار قد رعنای تو کردیم

چون رفت کمال از نظرت طلعت دلدار

قطع نظر از دیدهٔ بینای تو کردیم

شمارهٔ ۷۰۳

تا دست به زلف یار بردیم

صبر از دل بی قرار بردیم

سیم و زر و جان و سر بر آن در

هر چار به اختیار بردیم

جانها کردیم در سر تیغ

سر نیز به پای دار بردیم

بردیم به خاک مهر آن روی

شمعی به سوی مزار بردیم

سر در پی آهوان مشکین

چون را سوی لاله زار بردیم

کردیم رقیب را کشانه

سگ را بستم شکار بردیم

گر شد ز کمال سرگران یار

درد سر ازین دیار بردیم

شمارهٔ ۷۰۴

ترا بر دیده من جاست گفتم

که این جوی و تو سروی راست گفتم

البت گفت از توأم جانست درخواست

مرا از نست این درخواست گفتم

دهانت با دلم گفتا کجایی

که پیدا نیستی، پیداست گفتم

ز من پرسید هرگز میکنی خواب

نکردم این گنه شبهاست گفتم

به تنهانی به سر چون می بری گفت

خیالت روز و شب با ماست گفتم

دلت کو گفت تا با من سپاری

اگر دل نیست جان برجاست گفتم

کمال این درد را گفتی چه درمان

نمی دانم خدا داناست گفتم

شمارهٔ ۷۰۵

ترا چون چشم خود دیگر به مردم دید نتوانم

دو چشم دیگری خواهم که از غیرت بپوشانم

زرشک از دیده خون ریزد گرم در دل فرود آئی

ز دل فریاد برخیزد گرت بر دیده بنشانم

چو از رخ زلف ببریدی گستی رشته عمرم

چو بر لب خال بنهادی نهادی داغ بر جانم

به طاق ابروان خوانم ترا پیوسته پیش خود

با این آیت رحمت به محرابت چو می خوانم

به خاک پای تو خود چون رسد گلگون اشک من

که در راه بیفتد هر دم منش چندانکه میرانم

در اشعار از دو چشم تر چو گفتم سرگذشتی دو

زهر بحری روان شد خون به جدول های دیوانم

کمال از دوریم گفتی چه بگذشته بر چشمت

چو تو رفتی در سیراب رفت از چشم گریانم

شمارهٔ ۷۰۶

ترا در دل وفا باشد چه دانم

ز خوبان این کرا باشد چه دانم

فکندی وصل خود با روز دیگر

پس از مردن دوا باشد چه دانم

بکش گفتم مرا گفتی روا نیست

چنین کشتن روا باشد چه دانم

دعا ناگفته داری نسد دشنام

عطا پیش از دعا باشد چه دانم

به دیدن قانعم گفتم ز تو گفت

قناعت در گدا باشد چه دانم

مرا گفتی کجا باشد دل تو

چنین مسکین کجا باشد چه دانم

کمال این ریش را مرهم صبوریست

و لیکن آن ترا باشد چه دانم

شمارهٔ ۷۰۷

ترا شوخ اندک وفا گفته ایم

هنوز اندک است این که ما گفته ایم

دل ما ز غم سوختی چند جای

به تو این سخن چند جا گفته ایم

هلاک تن ماست دائم دعات

میرن تو آمین بگو ما دعا گفته ایم

بر آن خوان که نقلش کباب دلست

نخستین غمت را صلا گفته ایم

به جمعی که عاشق کشان حاضرند

از اول ترا مرحبا گفته ایم

حدیث دل و عقله از ما مپرس

که ما ترک این ماجرا گفته ایم

سخنهای نو بشنوید از کمال

که اینها درین روزها گفته ایم

شمارهٔ ۷۰۸

را که هست ز ساعد در آستین پرسیم

به پول کهنه نیرزند مفلسان قدیم

در بنیم نشانم من غریب ز چشم

ترحمی نکنی هیچ پر غریب و بتیم

خط تو سوخت بر آتش هزار دفتر علم

ندانمت ز که این خط گرفته تعلیم

به درد عشق تو عشرت همین بود که مرا

شراب خون دل و غم حریف و غصه ندیم

همیشه بیم کنند از رقیب عاشق را

امید وصل اگر باشد از رقیب چه بیم

مرا تمام بود نیم مدعی در عشق

کجاست تیغ که سازد رقیب را به دو نیم

کمال کیست که او را گدای خود شمری

مرا حقیر شمر کز تو متئیست عظیم

شمارهٔ ۷۰۹

ترا گر بی وفا گفتم چه گفتم

غلط گفتم خطا گفتم چه گفتم

اگر گفتم ستم چندین روا نیست

حدیث ناروا گفتم چه گفتم

به همه دشنام من گفتی چه گفتی

یکی را صد دعا گفتم چه گفتم

من بیدل دوای دیده ریش

برون ز آن خاک پا گفتم چه گفتم

من خاکی به خاک آستانت

حدیث تونیا گفتم چه گفتم

دل من با چنان بیگانه خونی

کجا شد آشنا گفتم چه گفتم

کمال آهسته میپرسی چه گفتی

نمیپرسی مرا گفتم چه گفتم

شمارهٔ ۷۱۰

جان دارم و دل دارم سر دارم و زر دارم

گر از تو رسد فرمان دل از همه بر دارم

تو عمر منی زآن وجه من بی تو نخواهم جان

تو چشم منی زآن رو من با تو نظر دارم

من هیچ نمی مانم با زاهد خشک اما

او دامن تر دارد من دیدهٔ تر دارم

از آه سحر صوفی بزدای دل تیره

کاین آینه روشن من از آه سحر دارم

گویند کمال از تو عیب است نظر بازی

گر عیب من این باشد من خود چه هنر دارم

شمارهٔ ۷۱۱

چرا رنجید یار از من گناه خود نمی دانم

چگونه پاک سازم باز راه خود نمی دانم

اگر ند گریز افتد مرا از جور چشم او

بجز در سایه زلفش پناه خود نمی دانم

به سوی او گرم چون آب و آتش قاصدی باید

چنین قاصد برون از اشک و آه خود نمی دانم

بمه دیدن کسان را هست عید و شادمانیها

مرااین عید کی باشد بماه خود نمیدانم

پری رویان همه جسمند و او نورو درین دعوی

ز روی دوست روشنتر گواه خود نمی دانم

مرا در جنت اعلی قرار دل کجا باشد

که جز خاک درش آرامگاه خود نمی دانم

اگر گوید کمال از خاک راه ماست هم کمتر

من این بی حرمتی جز عز و جاه خود نمی دانم

شمارهٔ ۷۱۲

چون روز روشن است که ما رند و عاشقیم

فکر نو می کنیم در آن دم که خامشیم

چون صبح در پرستش روی تو صادقیم

ذکر تو میکنیم زمانی که ناطقیم

ما راست یک علاقه و آن عشق روی تست

باقی ز هرچه فرض کنی بی علائقیم

رطب اللسان به شکر تو مانند سوسنیم

فی چون گل دو روی در روی و منافقیم

دیوانه از تکلف و تکلیف فارغ است

معذور دار زاهد اگر رند و فاسقیم

خود را بر آستان درت بسته ایم باز

هرچند بندگی درت را نه لایقیم

خود نیست در میانه دونی از یگانگی

گر نیک بنگری همه بر خویش عاشقیم

اگر خاطر عزیز عزیزان خلاق ماست

با خاطر عزیز عزیزان موافقیم

دارد کمال چشم نوازش ز لطف تو

گرچه به دلنوازی لطف تو واثقیم

شمارهٔ ۷۱۳

چه بودی گر شبی در خواب رفتی چشم بیدارم

مگر دیدار بنمودی ز روی مرحمت بارم

اگر صاحبدلی بودی که بر من مرحمت کردی

بگوش او رسانیدی حدیث چشم بیدارم

دلم دلبستگی دارد که بر خاک درش میرد

ولی هرگز بکوی او گذر کردن نمی بارم

گر آن بدمهر سنگین دل نگیرد دست من روزی

شبی در حضرت باری بزاری دست بردارم

شود رشک گلستان ارم صحن سرای من

اگر روزی چو بخت از در در آید سرو گلبارم

اگر سرو قبا پوشم بخاکم بگذرد روزی

کفن برخورد با سازم هزاران نعره بردارم

کمال خسته را دیگر نصیحت کی قبول افتد

خدا را بگذر ای ناصح بحال خویش بگذارم

شمارهٔ ۷۱۴

چه خسته میکنی ای جان به غمزه خاطر مردم

یکی نگر سوی غمدیدگان به چشم ترم

شنیده ام که تو گفتی بد است حال فلامی

را که گفت که بگشا دهن به غیبت مردم

شبی که با تو نشیئم کدام بخت و سعادت

دمی که با تو بر آرم کدام ناز و تنعم

اگر به صدر چمن میگذشت سرو به بالا

به عهد قد تو دیگر نداشت حد تقدم

بر آستان تو زاندم که بافتیم بشارت

لب امید فراهم نمی شود ز تبسم

شب فراق مپرسید از کمال حکایت

چو گل برفت نیاید ز عندلیب تکلم

شمارهٔ ۷۱۵

چه خوش بود آن شبی کز در در آمد یار مهرویم

رخش بوسیدم و لب هم، دگرها را نمی گویم

مه خرگه نشین آن شب مرا زانو زدی صد جا

چو آن ترک از سرمستی نهادی سر به زانویم

کجا یابم من آن دل را که کردم بر در او گم

که در بتخانه گمگشتست و من در کعبه میجویم

زیارتگاه من سازید طاقی در ره مستان

که خواهد کشت میدانم به ناز آن چشم و ابرویم

دلا گر گویدت دلبر که دلها گوی ما باشد

به چوگان سر زلفش بگو من هم همین گویم

برای مستی من گو میاوره آب می ساقی

که از خاک سر کویش صبا می آورد بویم

کمال از خضر پرسش کرد وصف چشمهاش گفتا

چو آن لب دیده ام زآن آب اکنون دست می شویم

شمارهٔ ۷۱۶

چه خوش‌تر دولتی زینم که دایم با تو بنشینم

که سیری نیست از رویت مرا چندان که می‌بینم

به چشم ناتوان زین سان که بردی خوابم از مژگان

نبیند که به خواب اکنون که آید سر به بالینم

شب هجرانت از هر سو فشاندم اشک دور از تو

چو مه گشت از نظر غایب به رفت از دیده پروینم

گیم پیش کسان خوانی مسگ کو گه گدای در

برد هرکس حسد بر من مکن تعظیم چندینم

لبت را چون نگویم کز دهانت هست نازک‌تر

که جان بر یک سر موی تو نتوانم که بگزینم

حدیث حسن رخسارت چو گل تا کرده‌ام دفتر

ورق را سرخ‌رویی‌هاست از گفتار رنگینم

مرا گویی کمال آیین عاشق بی‌دلی باشد

اگر بیدل نِیَم جانا من از عشق تو بی‌دینم

شمارهٔ ۷۱۷

چه رنجم از تو گر کشتی به نازم

که نازت عمر نو بخشید بازم

چو کارم جز بریدن نیست از خویش

چرا باشد ز تیغت احترازم

طبیبی شربت من گر نسازی

از قند به به خون دل بسازم

ز ابرویت چو رو آرم به محراب

سر زلفت بود عقد نمازم

نظر کج باختی گفتی به آن زلف

دوزخ دارد چگونه کج بنازم

سر زلفت مرا عمر درازست

خداوندا بده عمر درازم

کمال از بندگان ماست گفتی

بدنه اقبال دایم سرفرازم

شمارهٔ ۷۱۸

حقوق ناز و عتاب حبیب من دانم

تو حق شناس نئی ای رقیب من دانم

نهاده بر سر خوان عشق او کباب جگر

به نیت که نهاد آن نصیب من دانم

چو من کشیده ام از جور او بسی فریاد

چه‌ها کشید ز گل عندلیب من دانم

نهفته‏ معنى‏ نازک بسى است در خط يار

تو فهم آن نکنی ای ادیب من دانم

دلم به زلف تو چونست ازین غریب مپرس

که شام چون گذرد بر غریب من دانم

صبا چه گفت شنیدی به من رها کن زلف

که عطرسای منم قدر طببه من دانم

کمال غم مخور از درد دل که دلبر گفت

که این علاج نداند طبیب من دانم

شمارهٔ ۷۱۹

خال ب نسته داغ جانم

دل سوخته اینه و کشته آنم

خاکی که بر آن نشان آن پاست

از آب بقا دهد نشانم

تارخ نهمش پس از قنا نیز

شطرنج کنید از استخوانم

چندم ز در ای رقیب رانی

منهم ز سگان آستانم

از چشم تو داد خواستم گفت

من ترکم و پارسی ندانم

نادیده زمان وصلت ای دوست

نرسم ندهد اجل امانم

هندوی مبارک است گفتی

در فال نو خال دلستانم

من نیز در آن سرم که صد جان

در پای مارکت نشانم

در پیش کمال اگر نشینی

بردیده روشنت نشانم

شمارهٔ ۷۲۰

خیال چشم و ابرویت شبی در خواب می‌دیدم

تو گویی جادوان مست در محراب می‌دیدم

ز دست چشم و دل آن دم تن غم‌دیدهٔ خود

گهی در آتش محنت گهی در آب می‌دیدم

را تمنای رخ و زلفت چو می‌کردم در آن سودا

به روز روشن آن ساعت شب مهتاب می‌دیدم

به گرد خاطر غمگین چرا گشتی می رنگین

گر از جام لبت جان را دمی سیراب می‌دیدم

چو خاک آستان تو همی‌آید به چشم من

گشاده بر در بختم دری ز آن باب می‌دیدم

ز هجرت سوختم راحت نمی‌کردم تمنایی

ولی هرگونه محنت را بی‌اسباب می‌دیدم

کمال خسته را هر دم به یاد لعل دربارت

روان از چشمه چشمش عقیق ناب می‌دیدم

شمارهٔ ۷۲۱

دارم آن سر که سر زلف نگاری گیرم

بر سر کوی دلارام قراری گیرم

خرقه بفروشم و دفتر گرو باده کنم

جام می نوشم و از روضه کناری گیرم

آستین بر همه افشانم و از جان و جهان

دست کوته کنم و دامن باری گیرم

نکنم توبه و در حلقة سودا زدگان

با سر زلف نگاری سرو کاری گیرم

گرچه روزی بشب آورد پندار که من

از خطت بر دل آشفته غباری گیرم

گو نصیحت مکن از روی تو ای زاهد شهر

ناصح آن نیست که او را به شماری گیرم

گر تو سیب زنخ خویش نپوشی ز کمال

من برای دلم از روی تو باری گیرم

شمارهٔ ۷۲۲

در دست در درونم درمان آن ندانم

ساقی بیار جامی پ ز زهرو وارهانم

از پیش بر گرفتم رخت وجود پیش آی

تا یک نفی ببینم روی نو پس نمانم

دوراست کوی جانان ای باد و من ضعیفم

فریاد جان من رس و آن جایگاه رسانم

جانم بکاست چون شمع ای باد صبح آخر

از گشتنم چه خواهی من خود ز مردگانم

جور من از طبیب است درد من از جیب است

آن غصه با که گویم این قصه با که رانم

در بند تن دریغ است جان پری نژادم

دیوانه وار ناگه رنجیر بگسلانم

حال کمال گفتم یک شمه ای بگویم

چون مهربان ندیدم شهر است بر دهانم

شمارهٔ ۷۲۳

درین زحمت که این نوبت من از ریش درون دارم

نه هشتم طاقت رفتن نه امکان سکون دارم

درون خلوت خاطر توئی محرم تو میدانی

که شوق آرزومندی زتر از حد برون دارم

تو همچون صبح میخندی و من چون شمع میگریم

نمی دانی که این حالت من از سوز درون دارم

از وصلت پادشاهان را بجز حرمان نشد حاصل

من بی حاصل مسکین چنان امید چون دارم

از دل یک قطره خون ماندست از هجر جگر سوزت

ولی در جویبار دیده صد دریای خون دارم

ندیدم هیچ بر جز خواری از سرو قدت هرگز

چه سود از همت عالی چو بخت سرنگون دارم

مرا عاقل اگر دیوانه خواند آشفته می گوید

ندارد عقل و پندارد که من چون او جنون دارم

کمال از دینی دونم چه ترسانی چه می گویی

جوانم عاشقم مستم، غم دنیای دون دارم

شمارهٔ ۷۲۴

دل برفت از دست ما تنها نه دل دلدار هم

سینه از داغ جدانی خسته و انگار هم

آخر آمد روز وصل و روزگار عیش نیز

چشم خوابانید بخت و دولت بیدار هم

گر بگویم پیش باران درد بی باری خویش

بر من بیدل بگرید بار هم اغیار هم

بیوفانی بین کزو جز پرسشم امید نیست

خاطر باری نمیجوید بدین مقدار هم

گر برنجاند مرا بسیار تر از دیگران

هم نرنجم بلکه دارم منت بسیار هم

تا غم و اندوه او غمخوار و مونس شد مرا

فارغ و آسوده ام از مونس و غمخوار هم

با رخ او مهر پنهان چند میورزی کمال

کاین سخن در کوی شد مشهور و در بازار هم

شمارهٔ ۷۲۵

دل ز چشم او به نازی مست شد بی خویش هم

ناز خود گو بیش کن تا میرمش زین بیش هم

چون به آن قانع نشد کز غمزه دلها ریش ساخت

میفشان گر از لب خندان نمک ریش هم

سرزنش در عشق او دل را بدان ماند که ریش

پر بود از درد و بر سر میزنندش نیش هم

خاک پای او ندیده گفته بودم نونباست

نیکبودست آن نظر دیدم به چشم خویش هم

کرده ام اندیشه نیکی که دیگر نشنوم

در غم او قول ناصح پند نیک اندیش هم

وقت قتل ای تیغ اگر بی جرمیم بینی ز شرم

سرخ گردی در دم و سر افکنی در پیش هم

گفته بودی ده پلاست ز اطلس ما به کمال

با همه عالم پلاسی و با من درویش هم

شمارهٔ ۷۲۶

دل گرفت از بتان به رویم

راست گویم دروغ میگویم

مستم از بوی عنبرین مویان

نیست هشیار بک سر مویم

میکنم زآن لب و دهان پرسش

عاشقم نقل و باده میجویم

نام آن لب چو میبرم به زبان

لب به آب حیات میشویم

شادی وقت من که در همه عمر

باغم روی و محنت اویم

باد اگر خاک من برد هرسو

نکشد مهر دل جز آن سویم

آبرو بایدت بگوی کمال

بتفاخر که خاک آن کویم

شمارهٔ ۷۲۷

دل نیست به دستم بر دلبر چه فرستم

جان هست ولی چیز محقر چه فرستم

غم نیست ازینم که فرستم سر و جانش

اندیشه از این است که بر سر چه فرستم

از دیده به خاک در او جز گهر اشک

نقدی که رسانند روانتر چه فرستم

گر دل طلبد مرهم ریشه بسر نیش

زآن غمزه بدل جز سر نشتر چه فرستم

با دست همین از نو بدست من مفلس

جز ناله و فریاد بر آن در چه فرستم

بیرون ز دعایی که برآید سحر از دست

دستم ندهد تحفه دیگر چه فرستم

چون بر در و بام تو نخواهم که پرد مرغ

من خود ببرم خط به کبوتر چه فرستم

شرق لب چون قند توآم گرچه بسی هست

پیش تو سخنهای مکرر چه فرستم

زینسان که کمالست ز هجران تو گریان

با نامه برت جز غزل تر چه فرستم

شمارهٔ ۷۲۸

دوش آرزونی شکسته بودم

با زلف کجش نشسته بودم

پیوند به آن طناب کرده

از رشته جان گسسته بودم

دست من و زلف یار حاشا

بر خویش دروغ بسته بودم

خوش بود دلم به ناز آن چشم

از غمزه اگرچه خسته بودک

تا بر کف پاش مالم این روی

صد باره به اشک شسته بودم

از آتش هجر چشم به دور

آن شب چو سپند جسته بودم

فی الجمله به دولت رخ دوست

از ننگ کمال رسته بودم

شمارهٔ ۷۲۹

دوش با خود ترانه می‌گفتم

غزل عاشقانه می‌گفتم

جام بر کف حکایت لب بار

به شراب مغانه می‌گفتم

شیم از زلف او چو بود دراز

با خیالش نسانه می‌گفتم

صفت دانه‌های گوهر اشک

پیش در یگانه می‌گفتم

در میان ستاره‌ها مه را

پیش حسنش سهانه می‌گفتم

غمزه‌اش را چو نی می‌گفتند

دل خود را نشانه می‌گفتم

ز آتش روی مجلس‌افروزش

شمع را یک زبانه می‌گفتم

سر زلفش چو شانه می‌زد باد

اصلح الله شانه می‌گفتم

گر ز سر می‌گذشت آب دو چشم

با کس این ماجرا نه می‌گفتم

تا دم صبح سرگذشت کمال

سر بر آن آستانه می‌گفتم

شمارهٔ ۷۳۰

دوش بی روی تو روی از خون دل برداشتم

بار بر دل پای در گل دست بر سر داشتم

داده جان بر باد و برخاک درت بنهاده روی

دیده غرق آب و دل در عین آذر داشتم

بی فروغ شمع روی مجلس آرایت چو شمع

اشک چون سیم روان بر روی چون زر داشتم

در خیال لعل گوهر پوش لوء لو، پاش تو

دامن مژگان پر از یاقوت أحمر داشتم

تا سحر همچون کمال از انتظار وعده است

سر به زانو چشم برره گوش بر در داشتم

شمارهٔ ۷۳۱

رحمت آری و کنی چاره این درد نهانم

گر بدانی که ز هجر تو چسان میگذرانم

چند در کوی تو بربوی تو برخاک نشینم

آتش سینه به آب مژه تا چند نشانم

در کمند خودم آوردی و چون نیر بجستی

کی کمان ابروی من بر نو به این بود گمانم

روی زردم نگر و روی گردان که نشاید

اشک من بین و چو اشک از نظر خویش مرانم

جان به رسمی چو به پای تو کمال اندازد

قدمی رنجه کن ای جان و ز خود باز رهانم

شمارهٔ ۷۳۲

رخ بپوشید و جگر میسوزدم

آتش پنهان بتر میسوزدم

خانه‌ گر از آب سازم چون حباب

آه دل دیوار و در میسوزدم

یاد آن لب، دل که خون آلود ازوست

چون نمک بر ریش تر میسوزدم

پای از سر میکنم پیشش چو شمع

گرچه از پا تا به سر میسوزدم

سوخت جانم ناز او بادش حلال

گر به یک ناز دگر میسوزدم

نامه شوقم کبوتر دید و گفت

چون برم چون بال و پر میسوزدم

گر ز چشم بد دلش ترسد کمال

من سپندم گو اگر میسوزدم

شمارهٔ ۷۳۳

رخت رشک قمر گفتیم گفتیم

دهانت را دهانت را شکر گفتیم گفتیم

رقیبت را که سگ بسیار ازو به

چه شد گر زین بتر گفتیم گفتیم

غمت گفت بگوئید اندرین راه

به ترک جان و سر گفتیم گفتیم

چو شیرین تر ز جائی دوستان را

از جانت دوستر گفتیم گفتیم

مرا نامهربان گفته که گفتی

نگفتیم این و گر گفتیم گفتیم

چو بر عشق ما دانست اغیار

به یاران این خبر گفتیم گفتیم

چه رنجی گر کمال آن منت گفت

دروغی این قدر گفتیم گفتیم

شمارهٔ ۷۳۴

رفت از دست من آن زیبانگاری چون کنم

نیست در دسٹم عنان اختیاری چون کنم

در همه احوالم او بودی که بودی غمگسار

این زمان جز غم ندارم غمگساری چون کنم

دوستان گویند هان تدبیر کار خویش کن

من ز کار افتاده ام تدبیر کاری چون کنم

در میان ما حدیثی چون نرفت او را چه رفت

هر یکی گوید حدیثی از کناری چون کنم

هیچ بارم بر تن و جان اینچنین باری نبود

می کشم ناچار و ناکام انتظاری چون کنم

وعده دیدار فرمودست و بر امید آن

من چنین گشتم که می گویند آری چون کنم

هر کسی گوید فلانی بیدل و بی دین شد است

وای اگر بیاو بمانم روز گاری چون کنم

یک زمان بی او بماندم صد خجالت می برم

وای اگر باو بمانم روز گاری چون کنم

در چنین حالت ز باران چشم باری داشتم

چون ندیدم باری از هیچ یاری چون کنم

شمارهٔ ۷۳۵

روز عید است و من امروز بر آن در میرم

که دهم حاصل سی‌روزه و ساغر گیرم

دو سه ماه است که دورم ز رخ ساقی و جام

بس خجالت که به رو آمد از این تقصیرم

من به خلوت ننشینم پس از این گر به مثل

زاهد صومعه بر پای نهد زنجیرم

پند پیرانه دهد واعظ شهرم لیکن

من نه آنم که دگر پند کسی بپذیرم

آنکه بر خاک در میکده جان داد کجاست

تا نهم بر قدم او سر و پیشش میرم

خلق گویند که بی‌پیر بر رنج کمال

سالخورده می امروز به از صد پیرم

شمارهٔ ۷۳۶

روز نشاطست و عیش باده بیارید و جام

زآنکه به جان آمدم در غم ناموس و نام

هست مرا آرزو یک دو مراد از جهان

صحبت یاران خوش صحت و شرب مدام

ور نبود هیچ ازین دولت حسن تو باد

عشق تو ما را بس است درد تو ما را تمام

ذوق درونی و درد لازمه عاشقیست

هر که در و این دو نیست عشق برو شد حرام

گرنه بشویم به می سینه پر جوش را

از سر من کی رود این همه سودای خام

دیده بد فرصئی کور بود دایما

عیش کنم لایزال نوش کنم می مدام

پشت و پناه من است سرو قد عالیت

سایه عالیت باد بر سر ما مستدام 

تا به تو وابسته ام کلی و جزوی کار

فارغم از نیک و بد ایمنم از خاص و عام

سعی بسی کرده ام تا به تو ره برده ام

غابت سعی کمال هست همین والسلام

شمارهٔ ۷۳۷

روز و شب از غم عشق تو در اندیشه درم

گرنه از صبر از هجر تو به هر لحظه درم

اشک همچون در و رخساره چون زر دارم

غیر ازین هست و مرا نیست دگر وجه درم

گرچه در خانه دلگیر فراقم ناگاه

در حریم حرم وصل کشانید درم

مرض عشق تو را صبر دوا می‌سازم

نو جفا میکنی و من به وفای تو درم

تا ببینم رخ زیبای تو ناگاه ز دور

من دلخسته کوی تو از آن در گذرم

ای ملک صورت خوب تو چو شد ملک دلم

جان ز دست غم عشقت به سلامت نبرم

دست از عشق تو و پای ز کویت نکشم

اگر اندر ره عشق تو ببرّند سرم

از سر هر دو جهان بگذرم از شادی آن

گر کند چشم نواز لطف دگر یک نظرم

زانکه در خاطر من عشق گرفته ست کمال

هست در خاطر از آن درد و الم بیشترم

شمارهٔ ۷۳۸

رویت گل سیراب نگوییم چه گوییم

آن لب شکر ناب نگوییم چه گوییم

آن زلف کمندافکن و رخسار و جبین را

دزد و شب مهتاب نگوییم چه گوییم

تفسیر دو ابروی تو کان سورهٔ نون است

پیوسته به محراب نگوییم چه گوییم

دیدیم شبی زلف تو در فقه و بیداد

تعبیر چنین خواب نگوییم چه گوییم

چوگان سر زلف ترا شد دل ما گوی

این که به احباب نگوییم چه گوییم

این چهره و این اشک روان را به دویدن

لوح زر و سیماب نگوییم چه گوییم

چون نمد کمال از غزل آن صورت زیباست

شعر تر چون آب نگوییم چه گوییم

شمارهٔ ۷۳۹

ز ابرویت به محراب نیازم

سر زلفت برد عقل نمازم

نظر کج بأختی گفتی به آن زلف

دو رخ دارد چگونه کج نبازم

سر زلفت مرا عمر دراز است

خداوندا بده عمر درازم

کمال از بندگان ماست کوئی

بدین اقبال دایم سرفرازم

شمارهٔ ۷۴۰

زیر لب قند مکرر سخنت را گفتم

گر ترا هیچ نگفتم دهنت را گفتم

گرچه گفتم به شبیخون در دلها شکنی

آن سخن زلف شکن در شکست را گفتم

از سخن های لطیفم ز تری آب چکد

هر سخن کز دل صافی بدنت را گفتم

ذقت دیدم و گفتم که تو سیبی و بهی

هرچه آمد به دهانم ذقت را گفتم

من به جانت که نگفتم تن تو برگ گل است

بلباس دگری پیرهنت را گفتم

دست برداشت بی سرو و به من آمین گفت

هر دعائی که سحر جان و تنت را گفتم

شمارهٔ ۷۴۱

ساقی بیار شیشه می تا به هم خوریم

کز چرخ شیشه باز جگر خون چو ساغریم

کشتیست جام باده و غم بحر پر ز موج

کشتی روانه ساز کزین ورطه بگذریم

مطرب طلب کنیم و به بزم آوریم چنگ

ور چنگمان بدست نیاید نی آوریم

رند شرابخانه به سر می‌برد سبو

ما هم بر آن سریم که با او به سر بریم

بر فرق خاک آن در و بر سر شراب لعل

گاهی ز لعل و گه ز گهر تاج بر سریم

بینیم آب خضر در آئینه قدح

ما را مبین حقیر که خضر و سکندریم

با محتسب بگری و مترس از کسی کمال

گر باده میخوریم حق کس نمی‌خوریم

شمارهٔ ۷۴۲

سالها شد که در تک و پوییم

تو بمانی عجب چه میجوئیم

وقت آن شد که از حدیقة انس

گل و ریحان دوستی هوئیم

وصف قد تو پیش ابروی تو

کج نشینیم و راست بر گوئیم

شاکری هاست زآن دهان ما را

از تو راضی به یک سر موئیم

سر فرو برده چون سر زلفت

حلقه حلقه به فکر آن روئیم

خلق ریزند خون ما از رشک

گر بگوئیمه کشته اوئیم

بافتی شاهی دو کون کمال

نا بگفتیه گدای آن گوییم

شمارهٔ ۷۴۳

سحر خروش کنان بر درت گذر کردیم

ز حال خود سگ کوی ترا خبر کردیم

میان ما و سگانت خصومتی گر بود

بر آستان نو دوشینه سر به سر کردیم

رخی که بود برابر به خاک ره ما را

ز کیمیای غمت کار او چو زر کردیم

اگرچه شمع به روی تو خیرگیها کرد

به بینی که بر سر جمعش چه گونه بر کردیم

زمشک دردسر افزاید و ز زلف تو ما

به بینی که بر سر جمعش چه گونه بر کردیم عجبتر آنکه مداوای دردسر کردیم

شب فراق ز دست غمت شکایت خویش

به آه صبحدم و ناله سحر کردیم

اگر کمال به زلف تو کرد قصه دراز

بیا که ما به دهان تو مختصر کردیم

شمارهٔ ۷۴۴

سر بر در توأم بنگر سربلندیم

ای من سگ تو عفو کن این خود پسندیم

گر هندوی دو چشم تو برکش ز غمزه تیغ

من آن نیم که از تو برد تیغ هندیم

خوش گفت زلف با لب جانبخش تو شبی

خ ونیه تونی چرا من افتاده بندیم

گفتی بپرسش تو چو آیم چه آورم

رحمی بیار بر من و بر مستمندیم

خیز ای طبیب مرهم و درمان زیان مکن

کاین درد اوست داغ کند سودمندیم

از من ببست چشم به هنگام و ناز و گفت

هاروت گو با و ببین چشم بندیم

در لطف طبع سعدی شیرازی ای کمال

باور نمی کنند که گونی خجندیم

شمارهٔ ۷۴۵

سر زلف تو کرد آخر به سودایی گرفتارم

که دیگر از پریشانی دمی سر بر نمی‌آرم

طبیب من علاجی کن به هر حالی که می‌دانی

که پیش چشم تو میرم کزین اندیشه بیمارم

به علت برده ام بونی از آن افتاده در دیرم

به زلفت بسته‌ام عهدی از آن دربند زنارم

به شوق چشم جادویت به ذوق طاق ابرویت

گهی در گوشه مجد گهی در کنج خمارم

چه جای خرقه ارزق که در میخانه عشقت

به خاک پای خود کآنجا چو زلف خویش نگذارم

کمال از رندی و مستی چو یک ساعت نشد خالی

ندانم عاقلان از چه سبب خوانند هشیارم

شمارهٔ ۷۴۶

سر که بر پای تو بنهادم از آن بردارم

تا بدین جرم و خطا جان به غرامت آرم

بعد ازین رخ بنهم بر کف پای تو نه چشم

رخ گلبرگ بخار مژه چند آزارم

چون شود بیبر کت هرچه شمارند آن را

بوسهائی که بر آن پای زنم نشمارم

دزد در خواب برد رخت عجب چون دزدید

دلم آن مه که ز عشقش همه شب بیدارم

شد دو چشم تو ز نادیدن رویت بیمار

به همین رنج من خسته جگر بیمارم

نقش بر آب زدن گرچه نبندد صورت

من بجز نقش تو بر دیده نر ننگارم

تو به رخ ماه و خوری بر رخ تو چشم کمال

شکرها دارم این چشم که بر خور دارم

شمارهٔ ۷۴۷

شاه مرغانم سوی تخت سلیمان می پرم

صید من عشق است و دل پیر و عنایت رهبرم

صورت ما نا بدلی ژنده پوشان شد بدل

نسخه ها بردند نقاشان چین از پیکرم

بی خط و کلک و ورق روشندلان بر خوانده اند

آیت نور السماوات از ضمیر انورم

دیگران جان میکنند از حسرت مال و منال

من به ملک نیستی امروز جان می پرورم

تا حمایت یافتم اندر جوار مصلحت

در میان اهل عرفان من کمال مظهرم

شمارهٔ ۷۴۸

شب که ز حسرت رخت چشم به ماه کرده ام

سوخته ماه و زهره را سینه چو آه کرده ام

در خور تیغ دیده ام پیش تو فرق خویش را

از تو به آفتاب اگر نیز نگاه کرده ام

گرچه ز خون کشتگان گشت رقیب سرخ روی

باز منش به درد دل روی سیاه کرده ام

ناصع اگر به بینیم روی به خاک راه او

هیچ مگوی کز تو به روی به راه کرده ام

بود همیشه جان من رسم تو بی گنه کشی

هیچ نمی کشی مرا من چه گناه کرده ام

خط چو دید بر رخت مهر دلم زیاده شد

نام خطت به آن سببه مهر گیاه کرده ام

آنچه کمال از آن دو رخ کرد بیان درین غزل

سهل مبین که فکر آن من بدو ماه کرده ام

شمارهٔ ۷۴۹

شبی که بی رخ آن شمع مه جبین باشم

به ناله همدم و با درد همنشین باشم

مرا که مهر دلفروز در دلست چو صبح

به صادقیست که بی آ. آنشین باشم

گرم مجال بود در حریم حضرت دوست

چرا مقید فردوس و حورعین باشم

ترا که خرمن مشک است گرد ماه چه باک

اگرچه من ز گدایان خوشه چین باشم

کمال عاشق و رندست حالیا ز ازل

زهی سعادت اگر تا ابد چنین باشم

شمارهٔ ۷۵۰

شوخ چشمیم کشد دل که کشد از نازم

همنی دار که خود را بر بار اندازم

من چو شمعم که گرم سوز به پایان برسد

سوختن پیش رخ دوست ز سر آغازم

پیش مردم اگر از دیده نیفتادی اشک

هرگز از پرده برون می نفتادی رازم

اگر صدم عیب به می خواری و رندی پیداست

در نهان یک هنرم هست که شاهد بازم

نشنود نالهام از ضعف درون هیچ طبیب

زآن جهان آید از آن چونه شنود آوازم

دوش تب داشتم و شب همه شب گرم بدان

که شوی رنجه و آنی به عیادت بازم

درد جانسوز اگر این و جراحت این است

مرهم آن بهتر و درمان که بدینها سازم

باز گفتم که به تبع هرزه بگوینده کمال

این سخن های محال است که می پردازم

شمارهٔ ۷۵۱

صحبت عاشق و حبیب بهم

فصل گل دان و عندلیب بهم

غم جگر ساخت قسمت من و دل

هر دو خوردیم آن نصب بهم

به تفال قرآن تحسین است

دیدن ناصح و ادیب بهم

بشکافند سقف مقصوره

نعره واعظ و خطیب بهم

نیست فرقی میان این دو برزگ

گر به بینی سگ و رقیب بهم

رنج دیدند هر دو معلوم است

از من افسونگر و طبیب بهم

بافت شهرت چو جمع کرد کمال

غزل و معنی غریب بهم

شمارهٔ ۷۵۲

صحبت یارِ بهشتی‌ست پُر از ناز و نعیم

ای خوش آن دم که به ما آید از آن روضه نسیم

حور چشم سیهش خواند به از نرگس و گفت

نتوان خوانْد ازین بِهْ که سوادی‌ست سقیم

نیست خاک در او خالی از آمدشدِ اشک

رو نهاد سایلِ افتاده به درگاه کریم

می‌کنم بام و در دیده به خون مژه نقش

تا شوی ار پی نظاره در آن گوشه مقیم

یک دلی دارم و خواهد ز من آن غمزه و خال

تیغ هندی‌ست چو در پیش تو سازش به دو نیم

دیده نقش دهنت دل به رخت فال گشاد

بی‌ملامت کشد از عشق تو چون آید میم

بر قدم‌های تو خواهد که زند بوسه کمال

باز بنما قدمی خاصه به مشتاق قدیم

شمارهٔ ۷۵۳

صد جان ز لبت بوام گیرم

تا پیش تو دم بدم بمیرم

چندانکه بخویش میکنم فکر

جز فکر تو نیست در ضمیرم

ای دوست که پند خواهیم داد

خاموش که دشمنت نگیرم

صد دل دهمش اگر پذیرد

گونید به بار دلپذیرم

بیزلف و رخشه نمیتوان بود

چون نیست ز جان و سر گزیرم

در غارت غمزهاش کردند

ترکان سیاهدل اسیرم

زد غمزه سوی کمال و میگفت

افسوس که حیف رفت نیرم

شمارهٔ ۷۵۴

صفت زلف کجت راست نباید به قلم

مه نو باشد از ابروی تو بسیاری کم

تو به خوبی نه چنانی که شکیب از تو توان

همه سودای تو دارنده و من غمزده هم

با همه رنج غریبی و غم تنهائی

چون غم عشق توام مونس جانست چه غم

کش عشقه تو هرگز نکند باده حیات

خسته نیغ نو قطعا نپذیرد مرهم

چشمم ار نیره شد از فرقت روی نو رواست

زود بابد خلل آن خانه که باشد پرنم

روزگاریست که خاک قدم تست کمال

به رقابت که مکش دامن ازین خاک قدم

شمارهٔ ۷۵۵

عشق تو داغ بندگی باز کشیده بر دلم

نام و نشان مقبلی شد به غم تو حاصلم

پیش دو دیده قدر من بین که میان مردمان

غیر خیال روی نو کی ننهد مقابلم

نیست عذاب خواندهای نامزد بهشتیان

از نظرم مران چو شد خاک در تو منزلم

درد دلم طبیب گو زود مکن معالجت

پرسش دیر دیر تو به ز شفای عاجلم

دل ز رقیب میکند فکر به من چو بگذری

حیف که بگذرد چنین عمر به فکر باطلم

بر سر خاک هر کسی لاله برویه از هوا

من چو روم درین هوس ناله برآمده از گلم

گفت کمال عافیت در سر زلف ما رسی

هم برسم بشست چون عمر گذشت از چلم

شمارهٔ ۷۵۶

عمریست کز دیار تو محروم مانده ایم

وز شوق نامهای تو سطری نخوانده ایم

تا دامنت بدست ارادت گرفته ایم

دامن ز هر چه غیر تو باشد نشانده ایم

در حیرتم که بینو چرا مرده نیستم

در خجلتم که بینو چرا زنده مانده ایم

از بهر گرد سم سمند تو هر دمی

گلگون اشک در عقبشه تند رانده ایم

بیزارم از وجود خود و ماجرای تو

این با کمال ساده درون باز مانده ایم

شمارهٔ ۷۵۷

عمریست که از خلوته در میکده مسئوریم

شب مست و سحر گاهان چون چشم تو مخموریم

کس بوی ریا نشنید از خرفة ما رندان

چون دور به صد فرسنگ از زاهد مغروریم

پی برده بکوی تو تا بافت بوی تو

آسوده به روی تو از جنت و از حوریم

حیران جمال نو ما سوختگان یک یک

پروانه آن شمعیم مستغرق آن نوریم

ای جان گرانمایه نو نوری و ما سایه

با ما چو نو نزدیکی ما از تو چرا دوریم

تا درد دلی گوئیم کو با تو مجال آن

فریاد که نتوانیم دربابه که رنجوریم

گویند کمال از عشق شد شهره به گمنامی

چون ذره گمیم اما با مهر تو مشهوریم

شمارهٔ ۷۵۸

عید می آید و وقتست که در مه نگریم

پرده برگی که از مه به تو مشتاق تریم

از جمال تو که عیدست و به همه ماند راست

گر گماریم نظر بر به نو کج نظریم

هست در عید دگر کشتن ما فکر بعید

پیش روی تو چه محتاج به عید دگریم

سر زلفت شب قدرست و غنیمت شب قدر

یک شب آن عقد بگیریم و غنیمت شمریم

ساقیا باده ده و نقل که شد نوبت آن

که دگر روزه خوریم و غم روزی نخوریم

پست شد غلغل تسبیح و تراویح هنوز

به حق روزه کز آن و لوله با دردسریم

روزه خوردیم و فسم هم به نماز تو کمال

که دگر دردسر خویش به مسجد نبریم

شمارهٔ ۷۵۹

غم دوست من مغتنم می‌شمارم

نشاطی که بی‌اوست غم می‌شمارم

ستم‌ها که خاطر نداند شمارش

از آن غمزه عین کرم می‌شمارم

گدای تو را پادشه می‌شناسم

فقیر ترا محتشم می‌شمارم

تو شیرین‌تری گفتمش با دهانت

ایران به گفتا من او را عدم می‌شمارم

از روی ترمه را به میزان ادراک

اگر پر شود نیز کم می‌شمارم

قدم تا نیاورده در ره عشق

فرنجیه گرت بی‌قدم می‌شمارم

کمالت ز جان بنده شد خواجگی بین

که خود را چنین محترم می‌شمارم

شمارهٔ ۷۶۰

قدحی بیار ساقی که ز توبه شرمسارم

سر آن ندارم اکنون که به زهد سر درآرم

من از آن میی که خوردم ز ازل به یاد لعلت

به دو چشم نیم‌مستت که هنوز در خُمارم

نروم به طعن دشمن ز درت به هیچ پانی

که سری نهادم اینجا که به تیغ بر ندارم

به نظاره گلستان جمال اور چو نرگس

همه چشم باشم آن دم که ز خاک سر بر آرم

ز می مغانه امشب کم و بیش هرچه باشد

بدهید ای حریفان بدهید انتظارم

قدحی بیار ساقی که رسم به دیر معنی

که ز خانقاه صورت نگشاد هیچ کارم

چه زیان اگرچه گشتم چو کمال رند و عاشق

که ز زهد و نیک‌نامی همه عمر بود عارم

شمارهٔ ۷۶۱

قراری کرده‌ام با خود که چون در پیش یار افتم

به خاک پای او بی‌خود بغلطم بی‌قرار افتم

مرا گویند چون بینی ز دورش بی‌خبر افتی

دو چشمم چار شد تا کی به آن مهوش دچار افتم

بدان سودا که از باغ جمال او برم بونی

چو زلفش گاه در گلشن گهی در لاله‌زار افتم

سر و جان گرامی چون ندارد پیش او قربی

چو اینها پیش او ریزم ز رویش شرمسار افتم

به ناوکهای صید‌افکن خوشا آن غمزه و مژگان

که هر یک در شکار افتند و من هم در شکار افتم

سماع تو کجا ماند به حالات من ای صوفی

که تو قصداً به رقص آنی و من بی‌اختیار افتم

به ذکر و فکر اگر افتی کمال آنگه تو و خلوت

مرا بگذار تا در فکر روی آن نگار افتم

شمارهٔ ۷۶۲

گر به میخانه حریف می و شاهد باشم

به که در صومعه بنشینم و عابد باشم

وقت آن شد که اقامت به خرابات کنم

تا به کی معتکف گوشه مسجد باشم؟

دامن پیر مغان گر فتد این بار بدست

من سرگشته چرا طالب مرشد باشم؟

سال‌ها بر در میخانه نشینم به از آن

که ازین گوشه‌نشینان مقلد باشم

زهد در صومعه می‌ورزم و این رندی نیست

رندی آنست که در میکده زاهد باشم

یار اگر ز آه من خسته نگر اندیشد

فارغ از قصد بداندیشی حاسد باشم

زندگی در سر تقوی شد و حیف است کمال

که همه عمر درین فکرت فاسد باشم

شمارهٔ ۷۶۳

گر بی تو یک دو دم من بیمار زیستم

از غمزه تو خسته و انگاره زیستم

از من چو نیم ناز دگر داشتی دریغ

چون صید نیم کشته به ناچار زیستم

تن گرچه روز هجر زدی باز شد هلاک

شرمنده ام ز بار که بسیار زیستم

رضوان به روضة خضر به آب حیات زیست

من با خیال آن لب و رخسار زیستم

کوثر ز سنگ تربت من گر چکد رواست

چون سالها به باد لب بار زیستم

هر بار کز کرشمه مرا غمزه تو کشت

از ذوق کشتن تو دگر بار زیستم

گفتی کشم ز جمله ترا بیشتر کمال

من بیشتر برای همین کار زیستم

شمارهٔ ۷۶۴

گر تو سر خواهی ز من سر با تو ببارم به چشم

سر چه باشد هرچه دارم در نظر آرم به چشم

گفته بردار از خاک در ما روی خویش

گرچه گردست آن نه رو آن گرد بردارم به چشم

گفته نظاره رویم به چشم من گذار

چون نوع چشم دیگری غم نیست بگذارم به چشم

گفته از دور به شمر عقدهای زلف من

گرچه بی انگشت دشوارست بشمارم به چشم

گفته سر نامه عشقم به خون دل نگار

سازم از مژگان قلم و آن نامه بنگارم به چشم

گفته پایم ببوس و هیچ با مزگان مسای

مردمی چشمی دل مردم نیازارم به چشم

گفته از ما نگه دار آب روی خود کمال

خاک کوی تست آب رو نگه دارم به چشم

شمارهٔ ۷۶۵

گر جان ز من دلشده خواهی بسپارم

ور دیده روشن طلبی در نظر آرم

رانی ز در خویشم و صد عذر بیاری

سوگند به باری که من این در نگذارم

گر چشم ترا بار کشی روی نمودست

من نیز بدان شیوه به چشم تو که بارم

گفتم به قدش هیچ نداری سوی ما میل

گفتا که بلی من الفم هیچ ندارم

دی گفت بکش بار غم و بار فراقم

چون می کشم از بهر چه فرمود دو بارم

خونها رود از رشک میان من و مردم

هر بار که چون اشک بیایی به کنارم

تا نگذرد از پیش کمال از ره تعجیل

خون گریم و گل سازم و آن راه بر آرم

شمارهٔ ۷۶۶

گر خود هزار سنگ ملامت به سر خورم

چندان که زنده‌ام غم آن سیمبر خورم

آبی که از سفال سگانش رود به حلق

به زآن شراب لعل که از جام زر خورم

ریزم به باده خون جگر گره برم به کار

بی روی بار باده به خون جگر خورم

آید خوشم چو باد که بر فرگی زند

مشتی که از رقیب نو بر چشم تر خورم

تبری به چشم خوردم و سپری نشد از آن

بفرست دیگری که به چشم دگر خورم

عمر ست بار و حلق جهان در دعای او

من در دعای خویش که از عمر برخورم

گفتی کمال هیچ مگوی این دهن ببوس

من طوطیم سخن کنم آنگه شکر خورم

شمارهٔ ۷۶۷

گر دل طلبی از من جان هم به تو در بازم

وره دیده خون افشان آن نیز روان سازم

در پای تو غلطیدن کاریست پسندیده

کاری که چنین باشد هر دم ز سر آغازم

گفتم که چه رسم است این بر روی تو برقع گفت

رسمیست بدو خواهیم کاین رسم براندازم

گر شمع رسد در تو بگدازمش از غیرت

باری چو همی سوزم مگذار که بگدازم

از ضعف چنان گشتم کاین قصه اگر گویم

همچون پشه در گوشت هم نشنوی آوازم

زلف تو به جان و سر بستست گرو با من

تا تو بری این بازی من کمتر از بازم

گر چشم کمال از تو بر جان و جهان افتد

با مردم دون همت من بعد نپردازم

شمارهٔ ۷۶۸

گر دهد دستم کز آن عارض نقابش بر کنم

بوسه دو از رخ چون آفتابش بر کنم

تلخ گردد کام عیش من چو دندان طمع

از لب شیرین چو حلوای نباشه بر کنم

پیش چشم من مقابل جز خیال روی دوست

هر که زد خیمه همه میخ و طنابش بر کنم

سرو را پیش قد او باغبان گر بر نکند

و من روم با چشم گریان تا به آبش بر کنم

نرگس ار گوید مثال غمزه اش دیدم به خواب

در نظرها چشم مست تیم خوابش بر کنم

تا حدیث اوست نقل مجلس پیر مغان

دل کجا یک لحظه از نقل و شرابش بر کنم

گر شود مطرب خمش با او چو می نوشد کمال

بشکنم چشم نی و گوش ربابشه بر کنم

شمارهٔ ۷۶۹

گر کام خود از لبت بگیرم

چون خضر به سالها نمیرم

زآن دم که تو آمدی به خاطر

فکر همه رفت از ضمیرم

دارم ز غم تو بر دل ریش

دردی که دوا نمی پذیرم

چندانکه ز من تو در نغوری

من نیز هم از تو در نفیرم

چون زلف تو گرد آیم از پای

هم زلف تو باد دستگیرم

ای باد بهار کز تو خوشبوست

مجلسی به روایح عبیرم

بگذر بخجند و گر به یاران

از من که به شهر چین اسپرم

زان برد کمال جور آن شوخ

کو محتشم است و من فقیرم

شمارهٔ ۷۷۰

گر گذاری که با تو در نگویم

خاک پایت به چشم ها بخریم

تا ببوسیم آستان ترا

حلقه حلقه نشسته گرد دریم

گر غرامت ستانی از انصاف

سر و دیده نهاده در نظریم

گفته بک شیم ببر سوی خویش

ما از آن کوی جان چگونه بریم

اختری چون تو گر به ما گذرد

به بلندی از آسمان گذریم

کیشت از تیر شد تهی دل پر

پر دلی بین که جمله را سپریم

گرچه آتش زدی به جان کمال

در محبت هنوز نیزه تریم

شمارهٔ ۷۷۱

اگر من از عشق آن دو رخ میرم

ای گل روضه دامنت گیرم

کاشی سازند از گلم مرغی

با کمان ابرونی زند تیرم

دیدم آن رخ بخواب خوش سحری

بخت و روز نکوست تعبیرم

پیش رو ار نشانیم چون زلف

باید اول نهاد زنجیرم

شد سپیدم چو شیر موی و هنوز

بابت طفل چون می و شیرم

حرص پیران فزون بود به بتان

در گذر ای جوان که من پیرم

پیش خط لب گشود و گفت کمال

لطف تحریر بین و تقریرم

شمارهٔ ۷۷۲

گفت دلدارم که از هجران دلت خون می‌کنم

گفتم ار خون شد ورا از دیده بیرون می‌کنم

نیست با بارم خلافی غیر از این مقدار بس

گر بلا کم می‌کند من ناله افزون می‌کنم

گر که او شیرین شود من می‌شوم فرهاد او

گر که او لیلی شود من کار مجنون می‌کنم

گر که با ما بر سر بی‌مهری و کین هست چرخ

تکیه بر لطف و عطای ذات بی‌چون می‌کنم

در پی کشف حقایق با سری پرشور و شوق

سپر در دامان کره و دشت و هامون می‌کنم

با تلاش و کوشش اندر راه کسب علم و فضل

خویشتن را بی‌نیاز از گنج قارون می‌کنم

مار اگر افسون شد و با ورد می‌گوید کمال

اژدهای نفس را یک ورد افسون می‌کنم

شمارهٔ ۷۷۳

گفت بار از غیر ما پوشان نظر گفتم به چشم

وآنگهی دزدیده در ما می‌نگر گفتم به چشم

گفت اگر یابی نشان پای ما بر خاک راه

برفشان آنجا به دامن‌ها گهر گفتم به چشم

گفت اگر بر آستانم آب خواهی زد ز اشک

هم به مژگانت بروب آن خاک در گفتم به چشم

گفت اگر سر در بیابان غمم خواهی نهاد

تشنگان را مژده از ما بر گفتم به چشم

گفت اگر گردد لبت خشک از دم سوزان آه

باز می‌سازش چو شمع از گریه تر گفتم به چشم

گفت اگر گردی شبی از روی چون ما هم جدا

تا سحرگاهان ستاره می‌شمر گفتم به چشم

گفت اگر داری خیال در وصل ما کمال

فر این دریا به پیما سربه‌سر گفتم به چشم

شمارهٔ ۷۷۴

ما از نو سخنور جهانیم

صاحب نظریم و نکته دانیم

سوز دل ما چو خط برآری

ما مردم نا نوشته خوانیم

چون نقش دهان تو معماست

ما نیز همه به فکر آنیم

آن آب بقاست بافنیمش

چون بافتنش نمی توانیم

دلهاست کشان و دلکش آن زلف

اینها به کجا کشد ندانیم

زآن گونه سواری که ماراست

اشکی ز پی تو می دوانیم

اگر بود کمال عاشق و رند

والحالة هذه همانیم

شمارهٔ ۷۷۵

ما از شراب و شاهد صد بار توبه کردیم

آن توبه ها شکستیم چون با تو باده خوردیم

ساقی بریز دردی بر درد ما کز آن لب

هم تشنگان دردیم هم خستگان دردیم

مائیم و گشت کویت رقصانه و باده نوشان

زین شیوه بر نگردیم تا بی خبر نگردیم

تا چند بر تو خواندن طامات زهد و تقوی

طومار زلف بگشا تا نه در نوردیم

هر کس چو باد از آن کو برخاستند و رفتند

ما خاکیان بر آن در بنشسته همچو گردیم

داریم سرخ روئی از اشک های رنگین

چون شمع اگر چه گربان با چهره های زردیم

هر فرد را کمالی باشد به قدره همت

ما را کمال این بس کز هر دو کون فردیم

شمارهٔ ۷۷۶

ما از لب تو کام ندیدیم و گذشتیم

تشنه به لب چشمه رسیدیم و گذشتیم

گفتیم دعای تو و از بخت مخالف

از لفظ تو دشنام شنیدیم و گذشتیم

با داغ فراق تو که جانسوز عذابست

از زندگی امید بریدیم و گذشتیم

یک شب نکشیدیم ترا دربر و هر روز

صد جور و جفا از تو کشیدیم و گذشتیم

در بیشه دنیا که چراگاه دل ماست

روزی دو چریدیم و چمیدیم و گذشتیم

شهد لب تو شربت وصل دگران بود

ما زهر فراق تو چشیدیم و گذشتیم

مانند کمال از هوس آن گل رخسار

صد جامه به باد نو دریدیم و گذشتیم

شمارهٔ ۷۷۷

ما با غم تو خرم و آسوده‌خاطریم

زآن لب به کام ما شکری نی و شاکریم

غایب نه ز چشم جهان بین ما چو نور

ا نو حاضری همیشه و ما با تو ناظریم

نظارگی به حیرته از آن صورتست و ما

حیران جان نگاری کلک مصوریم

زآن دم که نام جام بر آن لب نهاده اند

آن را که نیست معتقد باده منکریم

گفتم به دیر با تو رسم یا به کعبه گفت

ما را به هر مقام که جوینده حاضریم

چون دید کز تطاول آن زلف بیقرار

شوریده روزگار و پراکنده خاطریم

ببرید زلف و گفت به افسوس با کمال

گر دیر میرسیم به خدمت مقصریم

شمارهٔ ۷۷۸

ما به سودای تو دامن ز جهان در چیدیم

محنت عشق تو بر راحت جان بگزیدیم

پیش از آن دم که نبود از دل و جان آثاری

در میان دل و جان مهر تو می ورزیدیم

تا بغایت دل و جان مهر تو میورزیدیم

در بروی همه بستیم چو رویت دیدیم

خلق در عشق تو بروجه نصیحت ما را

هرچه گفتند شنیدیم ولی نشنیدیم

خبر سنی ما رفت در اطران جهان

تا ز میخانه عشقت قدحی نوشیدیم

عار آید دگر از خلعت شاهی ما را

دلق سودای تو ز آنروز که میپوشیدیم

راه پیمود بسی در طلب دوست کمال

دوست در خانه و ما گرد جهان گردیدیم

شمارهٔ ۷۷۹

ما چو قطع نظر از روی نکو نتوانیم

دل به بیهوده بدگوی چرا رنجانیم

محرمی کو که به صاحب غرض از ما گوید

که دگر در حق ما هرچه تو گونی آنیم

زاهد آن به که گذارد به سر خود ما را

زآنکه ما مصلحت خود به ازو میدانیم

بیش از آن نیست که او دامن آلوده ز خلق

باز می پوشد و ما باز نمی پوشانیم

به دهانت که به از قند مکرر باشد

هر حدیثی که از آن لب به دهان می رانیم

ای دل آن به که نگونی مرض خود به طبیب

که ویته صبر بفرماید و ما نتوانیم

تا نیابد کس ازین عارض ما وجه وقوف

رنگ رخساره به خون مژه می‌شویانیم

ما نه آنیم که گر خاک شود قالب ما

گرد سودای تو از دامن جان افشانیم

خلق گویند که رندست و نظر باز کمال

هرچه گوینده به روی تو که صد چندانیم

شمارهٔ ۷۸۰

ما خانه دل جای تمنای تو کردیم

در خانه چراغ از رخ زیبای تو کردیم

شوریده سری جمله گرفتیم به گردن

او آنگه چو سر زلف تو سودای تو کردیم

دیدیم دل و عقل ز خود دور به صد گام

آن روز که از دور تماشای تو کردیم

از پستی و بالا همه کس نعره برآورد

هر جا که حدیث قد و بالای تو کردیم

هر لحظه به ما گرمتری از ستم و جور

تا در دل آتش زده مأوای تو کردیم

بر سینه ما چند نهد داغ فراقت

آخر نه به این سینه تمنای تو کردیم

چون رفت کمال از نظرت طلعت دلدار

قطع نظر از دیده بینای تو کردیم

شمارهٔ ۷۸۱

ما در حریم مجلس عشاق محرمیم

با درد پار صاحبه و با ناله همدمیم

تا نوبت غلامی آن در به ما رسید

هر جا که می رویم عزیز و مکرمیم

عاقل خبر نیافت که ما را طریقه چیست

دیوانه پی نبرد که ما در چه عالمیم

در دور غصه های تو کان مستدام باد

فارغ ز شادمانی و آسوده از غمیم

از خون چو غنچه گرچه دل مالبالست

پیش لب و دهان نو خندان و خرمیم

دردسر طبیب گرانست بر سری

ما را که خسته خاطر از آسیب مرهمیم

اگر حال درد ما نکنی باور از کمال

از غم سؤال کن که شب و روز با همیم

شمارهٔ ۷۸۲

ما درین شهر به دام صنمی در بندیم

که به دشنام ازو شاد و به غم خرسندیم

در غم فرقت او ناله کنان با دل ریش

گه گهی زار بگرییم و گهی می خندیم

همچو پرگار ز باریم جدا سرگران

تا درین دایره کی باز به هم پیوندیم

از دل سوخته ما چه خبر دارد شمع

بیش ازین نیست که در گریه به هم مانندیم

یک ره از باد صبا پرس که ما دلشدگان

جمع در حلقه آن زلف پریشان چندیم

شرح آن زلف پراکنده دراز است مپرس

بهتر آنست کز آن قصه زبان در بند یم

گرچه رندیم و نظر باز مکن عیب کمال

این هنر بس که نه صوفی و نه دانشمند بم

شمارهٔ ۷۸۳

ما را سر آنست که در پای تو افتیم

چون زلف تو بر خاک قدم های تو افتیم

بار تو بر آن خاک ره ای سایه گرانست

برخیز که تا ما همه بر جای تو افتیم

چون سایه که در پای صنوبر فتد از مهر

خواهیم که پیش قد و بالای تو افتیم

در آینه بنمای به ما روی دلارای

چون چشم تو تا مست تماشای تو افتیم

یارب چه خوش است آنکه به خون ریختن ما

فرمان دهی و ما به تقاضای تو افتیم

صد گونه چو گل روی دهد معنی نازک

ما را چو به فکر رخ زیبای تو افتیم

آزاد شود جان کمال از همه اندوه

آن لحظه که با شادی غمهای تو افتیم

شمارهٔ ۷۸۴

ما رند و قلندر صفت و عاشق و مستیم

معذور توان داشت اگر توبه شکستیم

با هیچ کسی کار نداریم درین ملک

ما را بگذارید درین حال که هستیم

آن عاقل دنیا طلب ار جاه پرستد

شک نیست که ما عاشق و دیوانه و مستیم

گر نوش کند جرعه از جام محبت

آنگاه بداند که چرا بی خود و مستیم

تا پی نبرد کس به سر ما ز در خلق

برخاسته در کنج خرابات نشستیم

گویند که دیوانه این دور کمال است

شکرانه که از جمله تکلیف برستیم

از کثرت صحیت چو در دل نگشاید

بر خود در آمد شدن غیر بیستیم

شمارهٔ ۷۸۵

ما ز سگان درت بیشتر و کمتریم

عمر گذشت و هنوز معتکف این دریم

زنده ز سوز دلیم در شب هجران چو شمع

بین که چسان زندگی بی تو به سر می بریم

گر تو بخواهی به چشم در نظر آریم جان

ور تو بگونی روان از سر آن بگذریم

بار به ما سرست منزلش آن خاک پای

چونکه به منزل رسیم بار فرود آوریم

دیده چو دید آفتاب دره نیارد به چشم

ما که ترا دیده ایم بیش به خود ننگریم

گرچه درخت مراد هست به غایت بلند

بر تو چو یا بیم دست هر یک از آن برخوریم

در مرض عشق ما گفت که چونی کمال

از قبل درد تو شکر که هم خوشتریم

شمارهٔ ۷۸۶

ما لبت را نمک، شوان ملاحت خوانیم

خال مشکین ترا دانه دل‌ها دانیم

در وفاداری و دلدادگی و جانبازی

آنچه گویند در این باره دو صد چندانیم

از جدایی همه دم هست شکایت ما را

بینی ار با دل پردرد چو نی نالانیم

با دلی پاک از آلایش و با صدق و صفا

جان به کف بهر نثار قدم جانانیم

ساکن کوی نگاریم چو معنا در لفظ

گر به ظاهر نگری بی‌سر و بی‌سامانیم

رمز توفیق در این است که در گلشن دهر

همچو بلبل بتوانیم و پر گل خندانیم

پای بندیم به عهد خود و بر وجه کمال

با دل و جان و تن و عاطفه هم‌پیمانیم

شمارهٔ ۷۸۷

مرا گویند باران کیست بار تو چرا گویم

ز مهروبان کدامست اختیار نو چرا گویم

نشسته بر سر راه طلبکاری چو مشتاقان

برای کیست چندین انتظار تو چرا گویم

نماند از خوردن غمهای تو نام و نشانی هم

نگونی چیست نام غمگسار نو چرا گویم

رقیب ار گویدم کای بیخبر از کار و بار خود

به من باری بگو تا چیست کار تو چرا گویم

گرم باشد مجال نطق پیش تو به روز و شب

سخن جز از سر زلف و عذار تو چرا گویم

و اگر باز از قرار دوستی آن زلف بر گردد

چرا و چون به زلف بی قرار تو چرا گویم

اگر خون کمال آن غمزه ریزد از سر مستی

من این رنجش به چشم پر خمار تو چرا گویم

شمارهٔ ۷۸۸

مریض عشقم و درد تو دارم

ز دردت تا ابد سر برندارم

خطا گفتم چه درد استغفرالله

من این خود عین درمان می شمارم

غمت گوید برآر از سینه آهی

به جان اینک مرادش می برآرم

رقیب ار بی گناهم از درت راند

نه اینم من کزار آن در گذارم

به جرم آنکه روزی گفتمش ماه

هنوز از روی خویش شرمسارم

بدو گفتم کمال از غم خرابست

به گفتا گر بمیرد غم ندارم

شمارهٔ ۷۸۹

من ازین خرقه آلوده که در بر دارم

عار باشد اگر از خویش نباشد عارم

گفتم آیم به سوی دبر و به بندم زنار

باز دیدم که از آن هم نگشاید کارم

گر روم بر در مسجد ندهنده راهی

زور شوم بر در میخانه نباشد بارم

کرم پیر مغان بین که دو صد بار به چشم

یکفر پنهان مرا دید و نکرد اظهارم

دلم از صحبت اصحاب طریقت بگرفت

رهبری کو که رساند به در خمارم

چون صراحی به هوای لب میگون بتان

میزنم نهتهه در مجلس و خون می بارم

عندلیب گل رویت نه کمال امروزست

سالها شد که درین کوی بدین گفتارم

شمارهٔ ۷۹۰

من برین در بنده‌ام تا زنده‌ام

تا چنینم بندهٔ پایبنده‌ام

گفته می‌ریزم همین دم خون تو

بی همین ار زنده‌ام ارزنده‌ام

مردم از گریه به اندوه نوی

مژده‌ام گوی و بکش از خنده‌ام

طالع فرخنده‌ام دیدار توست

آفرین بر طالع فرخنده‌ام

روز روشن بی‌رخت منعا مرا

زآنکه من در شب نوی ترسنده‌ام

چشم من چون برکند حاسد ز رشک

چون من اول چشم او برکنده‌ام

بندهٔ ما نیست می‌گویی کمال

نیست حجت هرچه گویی بنده‌ام

شمارهٔ ۷۹۱

من ترا مانده به هر بار کجا بار شوم

ور بود نیز وفادار چرا بار شوم

تو مپندار مرا در سبکی شیوه خویش

که به هر خس چو تو از باد هوا یار شوم

گر کشد هر سر موی تو جدا بار دگر

من به هر یک سر موی تو جدا یار شوم

غمزة شوخ تو در دعوی خونم کی رواست

گر گواهی بدهد من به گوا یار شوم

جان شیرین چو از آن لب نبریده ای مگسان

چه شود گر من مسکین به شما یار شوم

بی ریا سجده برم ابروی شوخی اولی

که به محراب نشینان دغا یار شوم

گفتمش چیست که هرگز نشوی بار کمال

گفت من پادشهر کی به گدا یار شوم

شمارهٔ ۷۹۲

من ترک زهد کرده و رندی گزیده‌ام

خاشاک راه داده و گوهر خریده‌ام

تا کرده‌ام ز منزل هستی سفر گزین

نارفته نیم‌گام به مقصد رسیده‌ام

نقش جمال دوست که خورشید عکس اوست

هر صبحدم در آینه جام دیده‌ام

امشب به یاد لعل لب او علی‌الدوام

تا روز باده خورده‌ام و نقل چیده‌ام

می نوش و تکیه بر کرم عام کن که من

دوش این سخن ز هاتف غیبی شنیده‌ام

گر ز آنکه باره چاشنی وصل می‌دهد

باری به من که شربت هجران چشیده‌ام

از بیم زاهدان که نگیرند بر کمال

پوشیده خرقه بر می و دم درکشیده‌ام

شمارهٔ ۷۹۳

من دل خسته به درد تو دوا یافته ام

رنج ها دیده و امروز شفا یافته ام

مرده با درد تو و زندهٔ جاوید شده

شده در عشق تو فانی و بقا یافته ام

کرده اند اهل نظر خاک درم سرمه چشم

من خاکی نظر لطف تو تا بافته ام

رفته ام بر اثر باد به بویت همه عمر

خاک کوی تو نه از باد هوا یافته ام

دولت آن نیست که بابم دو جهان زیر نگین

دولت آنسته و سعادت که ترا بافته ام

زاهدان بر سر سجاده گرت یافته اند

من میخواره ترا در همه جا یافته ام

شکر ایزد که ازین در به دعاهای کمال

هرچه دل خواسته بود آن همه را بافته ام

شمارهٔ ۷۹۴

من ز بویش بی‌خود و دیوانه‌ام

گه به مسجد گاه در میخانه‌ام

فتنهٔ آن غمزهٔ عاشق‌کشم

کشت آن نرگس مستانه‌ام

تا به آن جان و جهانم آشنا

هم ز جان هم از جهان بیگانه‌ام

گفت های دیوانه اویم مگوی

هرگز این گویم مگر دیوانه‌ام

تا بر آن دریافتم جای قرار

نمی‌باید دگر در خانه‌ام

تا غمت بنیاد ویرانی نهاد

یافت آبادی دل ویرانه‌ام

سر مکش از سوز ما گفتی کمال

شمع را گو اینکه من دیوانه‌ام

شمارهٔ ۷۹۵

من ز جانان به جان گریخته‌ام

وز جفای جهان گریخته‌ام

آفرین بر گریزپایی من

کز غم این و آن گریخته‌ام

خلق در خانه‌ام کجا یابند

که من از خان و مان گریخته‌ام

بر درش دیده‌ام رقیبان را

چون گدا از سگان گریخته‌ام

گفت: از من گریخت نتوانی

گفتمش من از آن گریخته‌ام

بنده هرگز گریخت ز آزادی

از در او من آن گریخته‌ام

گر تو ناگه گریختی ز کمال

من از او هر زمان گریخته‌ام

شمارهٔ ۷۹۶

من ز غمت خرم و به یاد تو شادم

درد تو دارم که هیچ درد مبادم

تا ورق روی تو مطالعه کردم

هرچه بخواندم همه برفت ز یادم

قصه سوز درون خویش بمردم

مردم و چون شمع در میان ننهادم

تا نبرد بوئی از تو باد صبا نیز

از دل پرخون چو غنچه لب نگشادم

روی تو دیدم شبی در آینه جام

جام می از دست و من ز پای فتادم

سعی نمودم به پای بوس نو عمری

با همه جهد آن مراد دست ندادم

از تو کمال شکسته جز تو نخواهد

زانکه مرید توأم من و تو مرادم

شمارهٔ ۷۹۷

من ز مهرت هر سحر کز سوز دل دم می‌زنم

آتش جان در تو و خشک دو عالم می‌زنم

ای بت سنگین‌دل آخر سست‌پیمانی مکن

با من مسکین که لاف عشق محکم می‌زنم

گر نمی‌بینم خیالت ساعتی در پیش خود

خان و مانِ دیده را از گریه بر هم می‌زنم

آه جانم می‌کند راز دلم هر لحظه فاش

من بدین گونه گناهش نیز هردم می‌زنم

تا در آن حضرت غبار ره نیاید هر زمان

بر درت پیوسته آب از چشم زمزم می‌زنم

من بر آن خاک دراز شوق دهان او کمال

آن سلیمانم که لاف از تخت و خاتم می‌زنم

شمارهٔ ۷۹۸

من طاقت دوری ز رخ یار ندارم

جز بردن بار غم او کار ندارم

صد بار فزون چاکر درگاه خودم خواند

با این همه در خدمت او بار ندارم

آه از من دلخسته که می میرم و در دست

ندیر علاج دل بیمار ندارم

با عشق بر آمیختم و ترک خرد گفت

یعنی که سر صحبت اغیار ندارم

خواهم که به روی تو کنم روزه شبی را

اینست که آن دولت بیدار ندارم

گر مرتبه خدمت سگبان نو یابم

فرمان سگانت برم و عار ندارم

گویند کمال از سر کویش سفری کن

با بسته ام و فوت رفتاره ندارم

شمارهٔ ۷۹۹

من که از وصل تو ای دوست جدا می باشم

سال و مه منتظر وصل شما می باشم

درد عشق تو مرا کشت دوا کن جانا

کاندر این درد به امید دوا می باشم

صبحدم باد صبا چون ز تو آرد پیغام

همه شب منتظر باد صبا می باشم

به تمنای وصال تو که بابم روزی

اندر غم و هجران و بلا می باشم

جان همی گفت که از دست غمت ای دلبر

اندر این مجلس تن بی سرو پا می باشم

را رهان زودم از این غمکده دیده کمال

کاندر این غمکده بی برگ و نوا می باشم

شمارهٔ ۸۰۰

من و درد تو آنگه باد مرهم

نباشد این قدر دردی مرا هم

حدیثم از کم و افزون جز این نیست

که افزون باد این درد و دوا کم

به خون ریزم اجازت چیست گفتی

اجازت اینه که بسم الله همین دم

نه بینم هرگز آن روزی که بی دوست

به بینم سینه بی غم دیده بینم غم

عجب غمخوارفه دارم که هرکس

او می خورد من میخورم غم

کمال از خون دل بنوشت فتوی

رساند آنگه بدانه دیرینه همدم

که کس بابد مرادی از تو بانی

جواب آمده که نی والله اعلم

شمارهٔ ۸۰۱

من همچو گردم در رهت زآن رو طلبکار توام

مهر تو دارم ذره سان وز جان هوادار توام

بشنو که با یوسف چه گفت آن پیرزن گریه کنان

گر بر درم قادر نیم باری خریدار توام

هر خشت کز خاکم زند دست اجل کردم بحل

لیکن به شرطی کافکند درپای دیوار توام

یک شب غمت در میزدی گفتم که آیا کیست آن

گفتا درم بگشا که من یار وفادار توام

اگر آیدم باز آن طبیب این نکته خواهم گفتنش

حالم چه می پرسی چو میدانی که بیمار توام

سخت آید از تیغت مرا گو هر نفس بر هم زند

گر راحتی بر دل رسد از لطف آزار توام

گفتی کمال از کار خود غافل مشو کاری بکن

اینست کار من که شد سر در سر کار توام

شمارهٔ ۸۰۲

مهی نشست خیال رخت به خانه چشم

تو ماهی از تو ستانیمه ماهیانه چشم

چها فتاد شنیدی ز گریه چشم مرا

در است این سخنان گوش کن فسانه چشم

گرت چو اشک نیفتد کنار عاشق خویش

چو نور چشم فرود آی در میانه چشم

از دود دل چه غم ار تیره شد سراچه جان

که روشن است از روی تو تا به خانه چشم

کسی به خاک چنان بی دریغ دانه نریخت

که ما به کوی نو درهای دانه دانه چشم

شه بتانی و شاهان چنانکه گنج نهند کمال

نهد خیال لبت لعله در خزانه چشم

شمارهٔ ۸۰۳

نام آن لب به خط سبز به جانی دیدم

کاغذی بافتم و قند دروه پیچیدم

آن خط از شوق کشیدم من گریان در چشم

حرف حرفش چو قلم گریه کنان بوسیدم

نامه را نیمه به خون سرخ شده و نیمی زرد

نقش آن نام چو بر دیده و رو مالیدم

نقطه آن دهن امکان که ببوسم به خیال

که چو پرگار به گرد تو بس گردیدم

راست ناکرده زبان خواست قلم نام تو برد

بندش از بند جدا کردم و سر ببریدم

دل بگفتا گل از آن دفتر خوبی جزویست

آن چو جزوی ز سخن بود ز دل بشنیدم

تا کی بو نبرد از تو در انفاس کمال

چو گل اوراق جریدة ز صبا پوشیدم

شمارهٔ ۸۰۴

نرود نقش خیال تو زمانی ز ضمیرم

خود من ساده درون صورت غیری نپذیرم

مرده ام در هوس آنکه بود فرصت آنم

که نهی پای درین دیده و در پای نو میرم

حال خود با که بگویم که شکایت ز تو دارم

با خلاص از که بجویم که به دام تو اسیرم

به قلم صورت اخلاص نوشتن چه ضرورت

چون ضمیر تو بود واقف اسرار ضمیرم

گفته‌ای حال کمال از غم من در چه نصابست

چه توان گفت همان عاجز و مسکین و فقیرم

شمارهٔ ۸۰۵

نقد جان چیست که در دامن جانان ریزم

گر بخواهد ز سر هر دو جهان برخیزم

بی گناه در همه نیغم بزند بار عزیز

ادب آنست که گردن نهم و نستیزم

رسم باشد که گریزند غلامان ز جفا

من غلام تو چنانم که کشی نگریزم

در رحمت بگشایند به رویم فردا

گر بود سلسله زلف تو دستاویزم

می برد از شکر ناب به شیرینی دست

با * حدیث لب او نکته درد آمیزم

گر گناهست چنین روی به دیدن چو کمال

من نه آنم که ازین گونه گنه پرهیزم

من که خوارزم گرفتم به سخن‌های غریب

نبود میل عراق و هوس تبریزم

شمارهٔ ۸۰۶

نیست جز غم بینو خوردن دیگرم

گر دهی سوگند بالله میخورم

من سگ کوی تو آنگه عار ازین

گر از آن کمتر نیم زین کمترم

خاک پایت بر سر من منتی است

باد این منت همیشه بر سرم

بگذرد جان از من آن ساعت که تو

گونی از جان بگذر و من نگذرم

غیرتم گرویده زهی خون حلال

وقت کشتن گر به رویت بنگرم

گریه دردسر همی آرد مرا

از تو گر دردسر خود می برم

جان بیار اینجا سبک گفتی کمال

بس گرانست آن سبک چون آورم

شمارهٔ ۸۰۷

وصف دهن تنگ تو من هیچ نگویم

چون نیست ز لطفش خبری یک سر مویم

آن به که نگویم به کس این راز نهانی

تا خلق ندانند که من عاشق اویم

تا زلف چو چوگان توام می برد از راه

زآن رو من سرگشته ندانم که چه گویم

جز بر گل رویت نشود دیده من باز

صد بار چو نرگس اگر از خاک برویم

با آنکه دل از دست برون شد به تمامی

بیرون نشد از دل هوس روی نکویم

در دفتر عشاق نیایم به حسابی

تا لوح وجود از رقم زهد نشویم

گفتی دل گم گشته کمال از چه نجویی

چون یافتمش بر سر کوی تو چه جویم

شمارهٔ ۸۰۸

هر شبی تا به سحر دست دعا بگشایم

که مگر یک شبی آن بند قبا بگشایم

همچو من عقد گشانی نبود در عالم

گر گره ز ابروی آن ترک خطا بگشایم

دوست در خانه فرود آمد و من در بستم

کار بر رخ خصم در بسته چرا بگشایم

مرغ دل باز هوای سر زلفش دارد

گاه آن شد که منش بند ز پا بگشایم

همه آفاق شود مشک فشان گر نفسی

راز گیسوی تو با باد صبا بگشایم

حالیا عزم سفر دارم و را در پیش است

بار بر بسته ندانم که کجا بگشایم

چه گرهها که گشاده شود از کار کمال

گر شبی حلقه آن زلف دوتا بگشایم

شمارهٔ ۸۰۹

هر شبی خاک درت از گریه پرخون می‌کنم

چهره شمعی به آب دیده گلگون می‌کنم

در به رویم بستی و من بر امید فتح باب

در کنار بحر دیده دم به دم خون می‌کنم

آه گرمم خانه دل تا نسوزاند به دم

می‌زنم هر ساعتش از خانه بیرون می‌کنم

در نگیرد گفت‌و‌گوی حاسدان در من که من

همچو شمع از سرزنش سوز دل افزون می‌کنم

ای ملامتگر دلم در ناله صد جا شد گرو

با چنین دل ترک سودای بتان چون می‌کنم

من به صد منزل ز خوارزمم جدا و ز آب چشم

همچنان نظاره مردم به جیحون می‌کنم

چون به فکر ابرویت کج می‌شود طبع کمال

بازش از نظاره روی تو موزون می‌کنم

شمارهٔ ۸۱۰

هرگاه که به ناکامی دور از لب بار افتم

چون خسته بی مرهم مجروح و نگار افتم

مخمور و خراب آمد جان بیلب نوشینش

چون می نبود لابد در رنج خمار افتم

هرجا نظر اندازم بی تو به درخت گل

از گریه به بالایش چون ابر بهار افتم

آن بار به من صد ره نزدیک ترست از من

گر دور به صد منزل از بار و دیار افتم

باشم همه شب با به در گشت مگر ناگه

با چارده ماه خود یک شب به دو چار افتم

صد موج زند اشکم از شوق کنار او

گو موج بزن دریا باشد به کنار افتم

با زاهد اگر افتم ساکن شودم گریه

چون پیش کمال آیم در ناله زار افتم

شمارهٔ ۸۱۱

بار اشکم دید و شد بر من رحیم

سائلان را دوست میدارد کریم

بر بناگوشت ز مسکینی دو زلف

هر دو می افتند بر بالای سیم

چشم مستت ترک یک لخت است لیک

دل به نیع نیز می سازد دو نیم

زان سر زلف و دهان دل خون شدست

حول سود چون دال پیوندد به میم

کس نشد از چشم و زلف مستفید

کاین سواد نادرست است آن سفیم

مشورت کردند با هم صبر و غم نیست

آن سفر کرد اختبار این شد مقیم

همدم جز به درد و غم کمال

خوش بود صحبت به باران قدیم

شمارهٔ ۸۱۲

یار من بار دگر می طلبد دانستم

عاشق زار دگر میطلبد دانستم

عارش آید دگر از یاری و غمخواری من

بار و غمخوار دگر می طلبد دانستم

خون مژگان من از نازه نیارد در چشم

چشم خونبار دگر می طلبد دانستم

رخت برچید ز سودای من آن حسن فروش

سر بازار دگر می طلبد دانستم

من تهی دست و آن دانه در بیش بهاست

او به خریدار دگر می طلبد دانستم

دی بزد نیغم و نگذاشت که بوسم آن دست

قتل من بار دگر می طلبد دانستم

غمزه را گفت که کم جو دگر آزار کمال

بر دل آزار دگر می طلبد دانستم

شمارهٔ ۸۱۳

بار هر چند به ناحق طلبه آزارم

گر ازوه باشدم آزار ز حق بیزارم

اگر اندیشه از حرمت خونم نکند

به حق و حرمت باری که به آن هم بارم

با خیالش چو حکایت کنم از چشم پر آب

گوش دارید که در می چکد از گفتارم

دل از آن روی چو مه روی به ایمان آورد

ورنه میکرد ز زلفش هوس زنارم

بوسه بر لب شیرین تو دارم دعوی

تو من خام طمع بین که چه دعوی دارم

گفت در غم ما حال تو چونت کمال

به جگر تشنه به دل خسته به تن افگارم

تا نوشتم صفت روی تو در دفتر خویش

بوی گل میشنود از ورق اشعارم

شمارهٔ ۸۱۴

یک شب نسیم زلفت از حلقه شنودم

مشکین نفس برآمد آن دم ز سینه دودم

بیمی ز جان فشانی هیچم نبود چون شمع

آن شب چو آب دیده از سر گذشته بودم

من در لطافت آن گوی ذقن چه گویم

تا دیدمش ربوده از خویش در ربودم

چندانک مهر و کینته با من فزون و کم شد

در صبر و بیقراری کم کردم و فزودم

ساقی مریز جرعه تا محتسب نه بیند

داغ شراب گلگون بر خرقه کبودم

از بانگ چنگ کارم شد صد بریشم افزون

تا سوی باده نوشان در پرده ره نمودم

رفت آنکه بی تو دیگر چشم کمال خسید

آن خواب بود گوئی وقتیه که میغنودم

شمارهٔ ۸۱۵

آتش دوری دل ما بر نتابد بیش ازین

داغ هجران جان تنها برنتابد بیش ازین

تن که چون مونی شد از غم چنده بنمایم بدوست

زحمت مو چشم بینا برنتابد بیش ازین

پیش بار سرو بالا آفتاب و ماه را

دعوی خوبی به بالا برنتابد بیش ازین

همچو آب از لطف میتابد بر سیمین یار

هیچ سرو سیمتن را برنتابد بیش ازین

گل سوی او خواست شد دامنکشان گفتش صبا

دامن تر بردن آنجا برنتابد بیش ازین

ما تماشایش بماهی میکنیم آنهم ز دور

نازک است آن رخ تماشا بر نتابد بیش ازین

عکس او در شیشه های اشک بین دیگر کمال

کان پری نظاره ما برنتابد بیش ازین

شمارهٔ ۸۱۶

آمد درون دل غمت دیگر نمی آید برون

سودای آن زلف سیه از سر نمی آید برون

شوق بهشت و حور عین سودای آن و فکر این

از دله برون آمد همه دلبر نمی آید برون

تا رخ نپوشی کی شود از دیده اشک ما روان

پنهان نگشته آفتاب اختر نمی آید برون

نقاش چین هر صورتی کانگیخت در بتخانه ها

هرگز ز شرم روی او از در نمی آید برون

تا دل نرفتیم از همه نقشت درو پیدا نشد

آئینه را بی صیقلی جوهر نمی آید برون

گفتی برون آی از درم بنشین به خاک آستان

شه هر چه گوید زآن سخن چاکر نمی آید برون

تا تو ترانی کی روند از کوی تو دلهای ما

نا رانده حکمی پادشا لشکر نمی آید برون

از غمزه چشم خوئیت برریش دل زد نشتری

خونها برون آمد ولی نشتر نمی آید برون

چشم کمال از تلخی هجر تو شد گوهر فشان

بی تلخی از بحرها گوهر نمی آید برون

شمارهٔ ۸۱۷

آمد لب تو باز بصد نازه در سخن

شیرین حکایتیست که گوید شکر سخن

حاجت بگفت نیست ترا چشم و غمزه هست

گر میکنی بمردم صاحب نظر سخن

دیوار گوش دارد و اغیار نیز چشم

ما چون کنیم با نوز بیرون در سخن

با گیسویت شبی که به پایان برم حدیث

خواهم گرفت با سر زلفت ز سر سخن

از ماجرای اشک منت هم شدی وقوف

گه گه اگر بگوش تو کردی گهر سخن

عاشق رخ تو دید و سخن بسته شد برو

چون شد تمام کشته نگوید دگر سخن

وصف رخت کمال چو آورد در میان

گفت از همه نکوتر و باریکتره سخن

شمارهٔ ۸۱۸

امروز بحمدالله فارغ شدم از دشمن

دشمن چه تواند کرد چون دوست بود با من

آورد صبا بویی از مصر سوی کنعان

یعقوب صفت ما را شد دیده بدان روشن

چون غنچه دل بشکفت از بوی نسیم وصل

خار غم هجران را از دیده روان بر کن

در مانظری می کن با ما سخنی می گو

تا کور شود حاسد تا لال شود دشمن

وقت طرب و عیش است ای زاهد دعویدار

رو شیشه دعوی را بر سنگ ملامت زن

بی درد نباید بود بی عشق نباید زیست

تا عقل بود در سر تا روح بود در تن

وارست کمال از غم تا گشت میان خلق

معروف به قلاشی مشهور به می خوردن

شمارهٔ ۸۱۹

ای بدل نزدیک و دور از دیدن گریان من

نیستی غایب زمانی از دل من جان من

گر نمیخواهی بوصلم شادمان باری بپرس

کان فلان چون میگذارد در غم هجران من

درد اگر اینست کز هجرت من دلخسته راست

نیست غیر از جانسپاری چاره و درمان من

دست عشقت خون من چندانکه ریزد بیگناه

گر بگیرم دامنت دست تو و دامان من

دوش دلهای رقیبان سوخت بر من همچو شمع

چون شدند آگه ز سوز و گربه پنهان من

بعد ازین شب بر درت آهسته خواهم ناله کرد

تا سگانت را نباشد زحمت از افغان من

گفته بی ما چگونه زیستی چندین کمال

راست فرمودی بلی هست این گنه برجان من

شمارهٔ ۸۲۰

ای خوش آن باد که از کوی تو آید بر من

مشت خاک درت باز نهه بر سر من

نفروزد شبم از مه که فتد بر در و بام

خانه روشن کن و چون شمع درآ از در من

تیره جانیست دل سوخته بر دیده نشین

که بود دیده تره خانه روشنتر من

شربت وصل بده از لب جانبخش مرا

ک ز نب هجر تو بگداخت تن لاغر من

باد بیزن که کسی بر من بیماره زند

از ضعیفی چر مگس باد برد پیکر من

هیچکس گرد من خسته نگردد جز اشک

آه و فریاد ز بر گشتگی اختر من

هر چه جز شرح غمت در قلم آورد کمال

آب چشم آمد و شست از ورق دفتر من

شمارهٔ ۸۲۱

ای عادت قدیمت دلهای ما شکستن

بر خود درست کردی عهد و وفا شکستن

ترسم که پای نازک آزرده سازی از دل

این آبگینه ناکی در زیر پا شکستن

طرف دو رخ رها کن تا بشکنیم زلفت

یک آرزو چه باشد در ماهها شکستن

بادام و پسته غمزی کردند از آن لب و چشم

چشم و دهان هر یک باید جدا شکستن

سر بر خط تو دارم همچون قلم چه موجب

راندن بگفت مردم هر دم مرا شکستن

صوفی شهر ما را بت شد عصای توبه

در عشق فرض باشد بر وی عصا شکستن

پیش کمال وصلت ملکه در عالم ه ارزد

رسمیست مشتری را اول بها شکستن

شمارهٔ ۸۲۲

ای غمت آرام جان عاشقان

از تو پر شادی جهان عاشقان

خال مشکینت سواد الوجه ماست

این بود بر رخ نشان عاشقان

بر زبانها ذکر نامت رفت حیف

این بود ورد زبان عاشقان

خادما بر زاهد افشان مروحه

گر مگس رانی ز خوان عاشقان

عاشقان از هر طرف در جوششند

کیست آیا در میان عاشقان

تا فزون از عاشقان باشم بسی

عاشقم بر عاشقان عاشقان

گر به جانان زندگی بابی کمال

زندگی بابی به جان عاشقان

شمارهٔ ۸۲۳

ای غمت فوت جان سوختگان

داغ عشقت نشان سوختگان

کرده عشقت هزار سینه کباب

بنا شده میزبان سوختگان

در دل و جان ما زدی آتش

سوختی خان و مان سوختگان

پیش آتش کباب گریه کند

بر دل خونچکان سوختگان

آتش جان ماه دلا نکشی

نکنی خام نان سوختگان

آگه از راز شمع پروانه است

تو چه دانی زبان سوختگان

چشم بد را سپند سوز کمال

گر بیفتی میان سوختگان

شمارهٔ ۸۲۴

ای لبت چون شکر و نقل دهان نیز چنان

دل من عاشق نام تو زبان نیز چنان

نور محض است عذار تو جبین نیز چنین

بر غیبیست دهان نو میان نیز چنان

شد دوانهسوی تو اشکم چو خرامان رفتی

سرو کم رفت چنین آب روان نیز چنان

گرچه گه ظاهر و گه چون دهنت پنهانی

آشکارا همه لطفی و نهان نیز چنان

زلف و ابرو اگر ایست ترا روز شکار

نیست حاجت بکمند و یکمان نیز چنان

گل ز شوق رخ نو جامه درانست به باغ

بلبل از مستی تو نعره زنان نیز چنان

گفته خون تو یک روز بریزم به یقین

در دل خسته مرا بود گمان نیز چنان

بار میخواست که بیجرم شود کشته کمال

هر چه میخواست دل یار شد آن نیز چنان

شمارهٔ ۸۲۵

ای نهاده بار هجران بر دل پر درد من

تا چه آید بعد از این بر جان عم پرورد من

ای صبا گر بوی او داری چه داری زود باش

ورنه چون من رفته باشم در نیابی گرد من

مردم چشمم بخون دل برای روی خلق

آب و رنگی باز می آرد بروی زرد من

شب همه شب اشک میریزم بزاری همچو شمع

نسبتی دارد همانا درد او با درد من

ابرتر دامن همی گرید ز اشک گرم من

کوه سنگین دل همی نالد ز آه سرد من

در میان خاک و خون می خفتم و خون میخورم

خواب و خورد کس مبادا همچو خواب خوردمن

ای کمال آندم که با من خلوتی افتد ترا

گر تو خود جان عزیزی نیستی در خورد من

شمارهٔ ۸۲۶

با درد تو آرمید نتوان

از داغ تو هم رهیة نتوان

گر تیغ به باره از تو بر سر

از همچو توئی برید نتوان

چون از همه دلبران گزینی

بر تو دگری گزید نتوان

رخسار چو زر چه سود مارا

وصلت چو بزر خرید نتوان

رویت مهه عید عاشقانست

هر دم مه عید دید نتوان

سیب ذقن شکر دهانان

بوسید توان گزید نتوان

گویند کمال پست کن آه

پست است سخن شنید نتوان

شمارهٔ ۸۲۷

بحر عشقت بحر بی پایاب گفتن میتوان

در وصلت گوهر نایاب گفتن میتوان

عاشق گریان که گوید با تو دستی ده بما

گرچه گستاخیست در غرقاب گفتن میتوان

گر کنم با چشم و دل گه گه ز بخت خود حدیث

پیش بیداران حدیث خواب گفتن میتوان

ابرویت از گوشه گیران دل بناحق میبرد

قول حق در گوشه محراب گفتن میتوان

گرنشد گفتن به آهو وصف چشمت چون گریخت

از خطت حرفی به مشک ناب گفتن میتوان

بلبلان شب تا سحر از گل حکایت می کنند

این حکایت با گل سیراب گفتن میتوان

غم مخور چون زاهدان خشک از پیری کمال

تا غزلهای تر چون آب گفتن میتوان

شمارهٔ ۸۲۸

بدیده سوی تو حیف آیدم گذر کردن

نشان پای نو آزرده نظر کردن

نهادهایم همه سوی آستان تو روی

بعزم کعبه مبارک بود سفر کردن

لب تو همدم ما چون بریم از آن سر زلف

ز ذوق جان که تواند بترک سر کردن

دعای جان تو گویم همیشه پیش رقیب

که بیدعا نتوان از بلا حذر کردن

رقیب تیز کند گفتی از برای تو تیغ

کراست صبر بفرمای تیز تر کردن

از بیم آنکه بدرمان حوالتم نکنی

ز درد خویش نیارم ترا خبر کردن

علاج درد خود ار پرسی از طبیب کمال

در آن مقام زبان بایدت بدر کردن

شمارهٔ ۸۲۹

برخ قدر گل و گلزار بشکن

سخن گو قند را بازار بشکن

اگر خواهی شکسته مشک در چین

ز زلف عنبرین یک تار بشکن

بمژگان چون بگیری نیزه بازی

سنان در سینه انگار بشکن

شکست من دلت گر میکند خوش

بروزی خاطرم صد بار بشکن

شگفت ای باغبان اطراف گلزار

قفس بر عندلیب زار بشکن

نظر هم غیرتم آید بدان سرو

به چشم نرگس ای گل خار بشکن

برویش سجده کن ناموس بگذار

مسلمان شو بت پندار بشکن

بزن سر بر در میخانه صوفی

دماغ عقل دعویدار بشکن

کمال این توبه صد جا شکسته

به بادش ده چو زلف یار بشکن

شمارهٔ ۸۳۰

بر درت بی آب شد اشکم ز بسیار آمدن

بعد ازین خون خواهد از چشم گهربار آمدن

ای دل ار آهنگ آن در میکنی چون آه خویش

باید از خود شد بدر آنگه بر بار آمدن

گر به صد بندم نگه دارند چون آب روان

خواهم از شوق گلی گریان به گلزار آمدن

چون بدور رویش ای گل حسن نتوانی فروخت

از چمن دامن کشان تا کی به بازار آمدن

زاهدا شرمت نمی آید از آن چشمان مست

پیش اصحاب نظر تا چند هشیار آمدن

گر ملولی کامدم پیش تو دشنامم مدة

ور دهی از ذوق آن خواهم دگر بار آمدن

چون طبیب عاشقانی رنجه شو سوی کمال

هست قانون اطبا پیش بیمار آمدن

شمارهٔ ۸۳۱

برگ گل خواندمش از لطف برنجید ز من

مگر این نکته رنگین نپسندید ز من

آن پری چهره که دیوانه خویشم گرداند

چه خطا رفت که چون بخت بگردید ز من

ظاهرا برگ کسی نیست چو گل سرو مرا

ورنه چون غنچه چرا روی بپوشید ز من

تا به مهر تو چو ابروی تو پیوستم دل

چون سر زلف بر آشفتی و ببرید ز من

شب بر آن در زدم از درد چنان فریادی

که سگ کوی تو در خواب بترسید ز من

به وفایت که من امروز بقایت خجلم

از رقیب تو که بسیار جفا دید ز من

سالها منتظر پرسش او بود کمال

عمر بگذشت دریغا و نپرسید ز من

شمارهٔ ۸۳۲

تا رفتی از برم شده ام زار و ناتوان

بازآ که دل شود ز وصال تو شادمان

از در درا ز لطف که میباشدم همی

را مهر رخ تو در دل و نام تو بر زبان

تا دور گشتی از بر من أی انیس دل

از درد اشتیاق ز دل می کشم فغان

نا مهربانی از تو نبود انتظار من

با من ز راه لطف و کرم باش مهربان

بر گو که بی تو ای مه بی مهر چونکنم

با این دلی که با غم هجر است توأمان

راز دلم نهفته بود گرچه گفته اند

اسرار هر کسی بود از چهره اش عیان

پاینده است و زنده هر آنکس که چون کمال

از شعر تر ورا اثراتی ست جاودان

شمارهٔ ۸۳۳

ترک دل گفت آن دو چشم و دل ز تیر غمزه خون

ترک از ده رفت و سهم او نرفت از ده برون

چون نهاد از رسمه زه برطاق ابرو گفتمش

نیست چون چشم تو شوخی زیر طاق نیلگون

عاشق فرد از ستون خیمه هم در وحشت است

ساخت فرهاد از پی این خانه خود بیستون

طالب سیمرغ باش و کیمیا لیکن مجوی

در بتان مهر و وفا با عاشقان صبر و سکون

گفته بودی ترک سر کن تا ببوسی پای

آنچنان کردم که فرمودی چه میگون

من سوز ما از گریه شد چون آتش از روغن زیاد

کنون شمع را آری ز اشک آمد فزون سوز درون

دور از آن لبهای خندان چشم گریان کمال

طفل آب افتاده را ماند که داری سرنگون

شمارهٔ ۸۳۴

چشم اگر اینست و ابرو این و ناز و شیوه این

الوداع ای زهد و تقوی الفراق ای عقل و دین

می‌کشی ناوک ز مژگان در کمان ابروان

گه بدانم می‌کشی ای نامسلمان گه بدین

گر پری می‌گویدت من با تو می‌مانم مرنج

بی‌ادب گر آدمی بودی نگفتی اینچنین

دوش اندک برقعی از پیش رو برداشتی

داشت ماه آسمان پیشه تو رویی بر زمین

کمترین اقبال من بنگر که خود را بر درت

از سرِ اخلاص می‌دانم غلام کمترین

گر ملولی از حریم دل که تاریک است و تنگ

دیده مأوا نیست روشن بعد ازین آنجا نشین

بعد ازین کم جوی آزارِ دلِ ریشِ کمال

هرچه در دل داشتم گفتم تو دانی بعد ازین

شمارهٔ ۸۳۵

چو زلف یار ز خود لازم است ببریدن

گر اختیار کنی خاک پاش بوسیدن

دلا چو در حرم عشق میروی خود را

چو شمع جمع ادب نیست در میان دیدن

به خاک بوسی پایت هنوز دارم چشم

در آن زمان که بگیرم به خاک پوسیدن

اگر نه داعیة شبروست زلف ترا

چه موجیست بدامن چراغ پوشیدن

بکشت پیچش آن زلف تا بدار مرا

چنان که دام کشد مرغ را ز پیچیدن

همیشه گرد تو خواهیم چون کمر گردید

که گرد موی میانان خوش است گردیدن

کمال وصف میانش اگر کنی تحریر

قلم بباید باریکتر تراشیدن

شمارهٔ ۸۳۶

چه خوش است از تو بوس بخوشی نیاز کردن

زلب تو وعده دادن پس وعده ناز کردن

من دل سیه چو خالت نکنم شکیب از آن لب

ز شکر کجا تواند مگس احتراز کردن

بسؤال بوسه از ما چه کنی به خواب چشمان

در منعمان نشاید بگدا فراز کردن

رخ خوب باز بگشا که قیامت است بیتو

چو قیامت است باید در خلا باز کردن

بسجود سوی قبله بنهم خیال رویت

که حضور باید اول پس از آن نماز کردن

ز در تو عاشقان را بحرم کجا کشد دل

چو نو کعبه ای چه حاجت هوس حجاز کردن

تو کئی کمال باری که بساط قرب جوئی

بحد گلیم باید پی خود دراز کردن

شمارهٔ ۸۳۷

حدیث یار شیرین لب نگنجد در دهان من

که باشم من که نام او برآبد بر زبان من

رنیم روزی از چشمت بکشتن داد پیغامی

هنوز آن مژده دولت نرفت از گوش جان من

نسیم دوستی آبد سگان آستانش را

پس از صدسال اگر یک یک ببوین استخوان من

گمان میبردمی کأن به بسرو بوستان ماند

چو دیدم شکل او شد راست از قدش کمان من

غم او نا توان دارد بجان میجوید آزارم

چه میجوید نمیدانم ز جان ناتوان من

کمال ار بشنود سعدی دوبیتی زین غزل گوید

که خاک باغ طبعت باد آب بوستان من

چنین مرغ خوش الحانی که من باشم روا باشه

که خارستان بار اشکنه باشد گلستان من

شمارهٔ ۸۳۸

خاک پایت دوست دارد روی من

نیست عیب ای دوستان حب الوطن

خاک گشتم این سخن چندان رقیب

در دهن داری که خاکت در دهن

آرزوی ماست زلفت بشکنش

در جهان یک آرزوی ما شکن

گفته دیگر نسوزم جان تو

جان من دیگر چه باشد سوختن

کاری برای من خسم تو آنشی چند انتظار

در دل من ز انتظار آتش مزن

ای رفیب ار چشمم از سر بر کنی

چشم ازو گر بر کنم چشمم بکن

عقل و دل گفتم که دزدید از کمال

زیر لب خندان چه دانم گفت من

شمارهٔ ۸۳۹

خبری یافتم از یار مپرسید ز من

تا نیارید بر من خبر دار و رسن

خبر دار و رسن رابت منصور بود

خبر رایت و منصور بود قلب شکن

خبری یافته ام از گل و از باد بهار

خبر من برسانید به مرغان چمن

خبر مرغ چمن باغ و گلستان باشد

خبر باغ و گلستان چه کند دفع حزن

خبری یافتم از نکهت پیراهن دوست

به خطا چند دوید از پی آهوی ختن

خبر نکهت جانان چه بود مژده جان

مژده جان چه بود صحبت عقل و دل و تن

خبری یافتم ای جوهری از معدن لعل

تو چرا میروی از بهر عقیقی به یمن

خبر معدن لعل آن لب شیرین باشد

لب شیرین ببرد تلخی غمها ز دهن

خبری یافتم از دولت وصلت بنوی

تو کجا میروی از بهر اویسی بقرن

خبر وصل بتی مژد: آن دوست کمال

ختم شد نه آن روی بوجه احسن

شمارهٔ ۸۴۰

خواجه چرا نشسته خیز که رفت کاروان

بار به بند و شو توهم در پی کاروان روان

نصر آمل چه میکنی روضه دلگشا بین

کلیة قر خوشتر از شاه نشین خسروان

ریخت بهار زندگی برگ خود و تو بیخیر

بر سر گل چو نرگسی مست شراب ارغوان

نفسی که کوه برکند مرد خدا بیفکند

پنجه شیر بشکند زور هزار پهلوان

روزه گرفته پارسا ورد چه خواند و دعا

گرسنه سه روزه را بر سر خوان بگره بخوان

پیر حریص باشد و هست ز حرص پیریست

اینکه به جنت آئی و باز شوی ز سر جوان

چیست کمال جنت عدن که نگذره از آن

از همه میتوان گذشت از در او نمیتوان

شمارهٔ ۸۴۱

خوشا در کوی دلبر آرمیدن

گل از گلزار وصل بار چیدن

نگار خویش را در بر گرفتن

شراب وصل از لعلش چشیدن

مرا باشد دلارامی پریروی

که چون آهو بود خویش رمیدن

تمنا میکنم چون از لبش بوس

بود کارش به دندان لب گزیدن

شود شرمنده سرو از قامت او

کند در باغ چون عزم چمیدن

ولیکن بسکه می باشد دلازار

ز جورش باید از جان دل بریدن

کشیدم دوش دل در پای او گفت

کمال از جور تا کی سر کشیدن

شمارهٔ ۸۴۲

خوش است بر لب معشوق مست بوسیدن

به باد روی دلارام باده نوشیدن

چه عمر خوش که گذشتی بوصل یار مرا

اگر مراد میسر شدی به کوشیدن

رنیم ار چه نصیحت کند ولی نتوان

به بانگ هر سگی از کوی دوست گردیدن

بتاز کام دل خود ز باغ رخسارت

گلی چنانکه تو دانی کجا توان چیدن

چو عکس جوهر آب حیات روح افزاست

عقیق باده فروشت بگاه خندیدن

کسی که وصف جمالت شنید ممکن نیست

که بگذرد به ملامت ز عشق ورزیدن

اگر چه نیغ اجل بر سر کمال آمد

به هیچ رو نتواند دل از تو ببریدن

شمارهٔ ۸۴۳

خواهیم نقد جان و سر در پای جانان ریختن

بر خاک کویش خون و اشک از چشم گریان ریختن

هر گرد دردی کز ره سوداش گرد آورد جان

در خاک هم نتوانم آن از دامن جان ریختن

مجروح نیر غمزه را گفتی ز لب سازم دوا

سودی نمی دارد نمک بر زخم پیکان ریختن

بر خوان حسن خود نکو کردی پریشان زلف را

عادت بود بر روی خوان سبزی پریشان ریختن

زینسان که دامنهای زلف از جان و دل پر کرده ای

جانهای ما در زیر پا خواهی ز دامان ریختن

تا بر درت هر کس روان چون آب چشمم نگذرد

بر خاک آن ره خارها خواهم ز مژگان ریختن

از گریه آب از خانه چشم کمال أمه برون

باشد خرابی خانه را اکثر ز باران ریختن

شمارهٔ ۸۴۴

داری لب و دهانی شیرین ولی چه شیرین

بر رخ خطی و خالی مشکین ولی چه مشکین

غارتگریست زلفت ظالم ولی چه ظالم

عاشق کشیست چشمت بیدین ولی چه بیدین

از ماه رنگ گیرد هر چیز و اشک ما هم

از عکس آن دو رخ شد رنگین ولی چه رنگین

بینم بهشت شاید در خواب خوش که شبها

دارم ز آستانت بالین ولی چه بالین

بیمار بود عاشق آن لب که نوش بادش

از قند ساخت شربت شیرین ولی چه شیرین

آبستن آب آن بر در آب سنگ باشد

در پردلی نرا هم سنگین ولی چه سنگین

در خیل دلبرانی سلطان ولی چه سلطان

پیشت کمال بیدل مسکین ولی چه مسکین

شمارهٔ ۸۴۵

در سر زنجیر زلف او من بی عقل و دین

بار در پیچیدهام هذا جنون العاشقین

دی طبیب آمد به پرسش بر سر بالین من

گفت بینم زحمت تو گفتمش زحمت مبین

پیش لب خال سیه را آن دو رخ گر جای داد

سادگی باشد مگس را بر شکر کردن امین

چون روی ای نیر از آن ترکش روان منشین بخاک

و به قد بار میمانی با بر جان نشین

لطف اندامت که پیراهن به دامن می نهفت

ترسم از ساعد که ننهد در میان با آستین

آستین بوست چو کس را بر نمی آید ز دست

دامن از ما خاکیان چون زلف باری در مچین

با نشان در پیش تیغم یا نشین پیش کمال

من نخواهم عمر بی تو با چنان کن با چنین

شمارهٔ ۸۴۶

دلا نحفه جان به جانان رسان

نیاز گدا پیش سلطان رسان

زمین بوس موران سر زیر پای

به خاک جناب سلیمان رسان

شنیدم که چشمش مسلمان کش است

مرا پیش آن نامسلمان رسان

از آن زلف دلبند و چاه ذقن

مژده بند و زندان رسان

حدیث سر ما و پای حبیب

چو از سر گرفتی به پایان رسان

از اشک من این ماجرا گوش داد

یکایک به درهای غلطان رسان

از سیلاب مژگان درود کمال

به جیحون خوارزم و باران رسان

شمارهٔ ۸۴۷

دل است جایش و با دیده فتاده به خون

بدین خوشیم که باری از این دو نیست برون

عجب مدار که پروانه شب نیارامید

که شمع لیلی حسن است و عاشقش مجنون

فزون ز ماه نوست ابرویت به صد خوبی

که صد بود چو بگیرند در حساب دو نون

چو همنشین قدت شد دل اضطراب نمود

ز دل سکون رود ار با لف شود مقرون

به عنکبوت بگوئید تا به یک در مگس

تن نزار من آرد به خانه بهر ستون ز دیده خون

درون دل چو نشستی نه ایستاد دمی

و بدین وجه رفت تا اکنون

از جور نند لبی گرم رفت اشک کمال

به تازیانه شیرین دونده شد گلگون

شمارهٔ ۸۴۸

دلبر نازک دل من هر زمان رنجد ز من

گریش گویم به جان ماند به جان رنجد ز من

گر ببندم نقش بوسش در خیال آید به جنگ

را بر آرم نام آن لب بر زبان رنجد ز من

گر بگویم نیست در خوبان مسلمانی و رحم

زین شکایت ها نخست آن داستان رنجد ز من

فتنه انگیزی و شوخی را اگر عیبی نهم

اول آن چشم آنگهی آن ابروان رنجد ز من

دوست دارم ز خوبانش همه دانند گو

من چه غم دارم گر این آزارد آن رنجد ز من

خاطر جان جهان من چو باشد برقرار

سهل باشد گر دل خلق جهان رنجد ز من

دردسر کم ده به ناله آن سگ کورا کمال

گر نمی خواهی که بار مهربان رنجد ز من

شمارهٔ ۸۴۹

دل که میرفت ز خود چون نرود باز چنین

چشم و ابروی ترا شیوه چنان ناز چنین

من بیدل چو زرم با توز اخلاص درون

قلب چون نیست مرا این همه مگذار چنین

نیر خاکی نبود رسم که دور اندازند

خاکیم من ز خودم دور مینداز چنین

واعظ آن گوش که پند تو شنیدی همه وقت

شد ز فریاد تو کر بر مکش آواز چنین

چون شوی قاصد جانها بنه از من بنیاد

تا برآید همه کارت بکن آغاز چنین

همدمی هاست به آن غمزه دل پرخون را

کس نشد همدم و همراز به غماز چنین

گفته جای تو بر خاک در ماست کمال

آن محل نیست گدا را مکن اعزاز چنین

شمارهٔ ۸۵۰

دلم را صبر ممکن نیست از روی نکو کردن

ولی گر اینچنین باشد نشاید عیب او کردن

به شبگردی بر آمد نام من چون ماه در کویش

شبی از روزنش ناچار خواهم سر فرو کردن

به حسن آئینه می گوید که هستم چون به رویش

من آن رو سخت را با دوست خواهم روبرو کردن

اگر چون فرصتی داری منه یک لحظه جام از کف

که خواهد کوزه گر روزی ز خاک ما سبو کردن

به خون دل وضو سازم برآرم رو به ابرویش

که در محراب دلها سجده نتوان بی وضو کردن

شمارهٔ ۸۵۱

دل من عاشق باریست که گفتن نتوان

روز و شب در پی کاریست که گفتن نتوان

این همه چهره که کردیم به خونابه نگار

از غم روی نگاریست که گفتن نتوان

دیده زاندم که زخون خاک درت شست به اشک

بر دل از دیده غباریست که گفتن نتوان

دامنه چون تو گلی کی به کف آرم که رقیب

در تو آویخته خاریست که گفتن نتوان

چشم خونریز ترا دوش به خونم که بریخت

در سر امروز خماریست که گفتن نتوان

با نوای سنگدل از من که رساند که مرا

بر دل از هجر تو باریست که گفتن نتوان

سهل مشمر که به زلف تو در افتاد کمال

که درین دام شکاریست که گفتن نتوان

شمارهٔ ۸۵۲

دل نثار زلف جانان کرد جان خویشتن

جان دهد مرغ از برای آشیان خویشتن

قمری نالان که عاشق بود بر بالای سرو

در سر او کرد آخر خان و مان خویشتن

همچو شمع از انگبین کامم ز شیرینی بسوخت

تا گرفتم نام آن لب بر زبان خویشتن

از لبت کردم سخن بگذار تا نامت برم

چون به آب زندگی شتم دهان خویشتن

دردسر آوردهام بر آستانت ای طبیب

دفع کن دردسرم از آستان خویشتن

گر نداری باور از بیماری این ناتوان

خود ببین اینکه به چشم ناتوان خویشتن

میخورد خون جگر بی تو، به جان سوزی کمال

می خورد سوگند باور کن به جان خویشتن

شمارهٔ ۸۵۳

دوستان مرحمتی بر دل بیچاره من

که برفت از بر من بار ستمکاره من

دل نهادم من مسکین به هلاک تن خویش

چه کنم در غم او نیست جز این چاره من

وای بر جان من از بی کسی و تنهانی

گر نبودی غم او مونس و غمخوارة من

هوس لعل لب او به خرابات مغان

کرد صد باره گرو خرقه صد پاره من

ای صبا گر گذر از کوی دلارام کنی

باز پرسی خبری زآن دل آوارة من

دارم امروز سر آنکه کتم جانبازی

تا قدم رنجه کند دوست به نظاره من

گر نیاره به زبان سوز تو چون شمع کمال

خود گواهست بر او گونه رخسارة من

شمارهٔ ۸۵۴

راز عشقت ز دل آمد به زبان

مهر در ذره نهفتن نتوان

گفتی از چشم تو خون می آید

هرچه می آید ازو در گذران

دهنت دیدم و گفتم شکر است

گفتمت هرچه خوش آمد به دهان

الاف اگر زد به قدت سرو چمن

گویش اینک گز و اینک میدان

نسبت روی تو کردیم به ماه

ماه چرخی بزد از شادی آن

گفته خون تو ریزیم و کمال

از انتظارم چه کشی باش بر آن

حاکمی خواه بکش خواه ببخش

بندهامه خواه بخوان خواه بران

شمارهٔ ۸۵۵

روی او از زلف دیدن می‌توان

گل شب مهتابه چیدن می‌توان

گرچه زلف او ز سر تا پا جفاست

این جفا از وی کشیدن می‌توان

کشتی مرغی که باشد خانگی

گر به بام او پریدن میتوان

با لب او میوهٔ شیرین وصل

گر رسد وقتی رسیدن می‌توان

از دهانش جرعهٔ آب حیات

گر بقا باشد چشیدن می‌توان

دل به زخمی از تو ترک ناله گفت

وقت مرهم آرمیدن می‌توان

دید عکس جان در آن عارض کمال

با عکس گل در آب دیدن می‌توان

شمارهٔ ۸۵۶

زلف بر دوش آن پری در ماهتاب آمد برون

گونیا از سوی چین صد آفتاب آمد برون

دور سازم گفتم اشک از چشم تر با آستین

چشمه چندانی که کردم پاک آب آمد برون

میرود آهم به گردون تا ز دل خون می رود

دود از روزن ز خوناب کباب آمد برون

کاو کاو خرقهها کردند در دور لبش

ز آستین صوفیان جام شراب آمد برون

گر ز دل بیرون شد وینشست بر چشمم چه باک

بود گنج حسن از کنج خراب آمد برون

بوسه ها دادم حمایل را که از بهر رقیب

چون گشودم فال آیات عذاب آمد برون

تا نیفتد در دویدن پیش بالایشه کمال

از در خلوت به تعجیل و شتاب آمد برون

شمارهٔ ۸۵۷

ز نشاط و عیش بادا لب تو همیشه خندان

شکرست آن نه لب‌ها گهرست آن نه دندان

به دهان تنگ فرما که ز حقه مرهمی ده

چو به خنده تازه کردی سر ریش دردمندان

به غبار گرد روی تو خطی نوشته دیدم

که به حسن از آنچه بودی شده هزار چندان

قلم مصوران گو سر خود بگیر و میرو

نوبیا و صورت خود بنما به نقش‌بندان

به بتان آهنین‌دل نشوی دلا مقابل

که تو آبگینه داری و نبی حریف سندان

چو مجال بوسه افتاد به به نیاز صوفی

تو و آستین زاهد من و آستان رندان

ننهی کمال خود را ز سگان آستانش

که به پایه بزرگی نرسند خودپسندان

شمارهٔ ۸۵۸

زیر پا دامن کشان زلف دوتای او ببین

بر زمین افتاده چندین سر برای او ببین

جنت اعلی و طوبی فکر دور است و دراز

برگذر زان کوی و قند دلربای او ببین

تونیا را گر خیال چشم روشن کردنست

گو به چشم ما بیا و خاک پای او ببین

گه به غمزه جنگ جوید گه بعارض آشتی

هر زمان با این و آن جنگ و صفای او ببین

دیده رای پایوس سرو تو دارد چو آب

تا چه غایت روشن و عالیست رای او ببین

دل هلاک جان خود می خواست بیتو در دعا

عاقبت چون مستجاب آمد دعای او بین

با سگ کویش سرهم صحبتی دارد کمال

از محبان همت کمتر گدای او ببین

شمارهٔ ۸۵۹

سرو می ماند به قد یار من

ز خاک پای سرو از آن رو شد چمن

می کنند از لطف خود با تو حدیث

غنچه و سوسن زبان بین و دهن

گل ترا و او مرا یار عزیز

صحبت بوسن به از صد پیرهن

زلف تو دائم رسن تابی کند

تا کشد دلها از آن چاه ذقن

نقل جان افشان ز لب بر خوان عشق

باز شوری در نمکدانها نکن

تا نمی آیی تو پیش عاشقان

عاشقانرا جان نمی آید بتن

خواهشت دل بود بردی از کمال

جان من دیگر چه می خواهی ز من

شمارهٔ ۸۶۰

سوخت به داغ غم چنان دل که نماند ازو نشان

پیش من آدمی نشین آتش جان من نشان

بینو مرا ز تشنگی آمده بود جان به لب

داد ز آب زندگی خال لب توأم نشان

تا فکنی به زیر با جان جهانیان همه

دست ز آستین بکش دامن زلف برفشان

پند و نصیحت کسان تلخ کنند عیش من

ناصع تلخ گوی را چاشنی زلب چشان

مستی ما ز چشم تو سر به جنون کشد یقین

چون بکرشمه از جمله شدیم سرخوشان

من نه به اختیار خود می روم از قفای تو

آن دو کمند عنبرین می کشدم کشان کشان

بهر پری اگر کسی عوده بر آتش افکند

سوخت کمال عود جان از هوس پریوشان

شمارهٔ ۸۶۱

سوخت جانم تا ز پا افتاد زلفت بر ذقن

تشنه را جان سوزد آری چون به چاه افتد رسن

دیده تا میم دهان و نون ابروی تو دید

نقش آن بستم به دل چون بود هر دو نقش من

دلیران را از برون پیرهن باشد خیال

زآن میان او را خیالی در درون پیرهن

میکند سرو از تولی پیش آن گلپا دراز

ای صبا چندانکه پایش بشکنی بروی بزن

گر در آرد سر به مهر آن زلف بر رخسار نه

چون مسلمان شد بگر زنار بر آتش فکن

ما قیریم و گدا دانم ندارد گوش ما

چون به زر او را تعلقهاست چون در عدن

نیستی و تنگدستی ه باشدت دایم کمال

چون نداری دل که داری دست از آن شیرین دهن

شمارهٔ ۸۶۲

سوختی ای مرهم جانها درون ریش من

آنشی بنشان دمی یعنی نشین در پیش من

شاکرم زانعام مخدومی که گفتی با رقیب

بیشتر در بخش غم با عاشق درویش من

ای که هم چاکر شدی هم بنده یار خویش را

ا گر نداری عار هم بار منی هم خویش من

عقل گفت اندیشه دورست عزم کوی دوست

خاک بر اندیشه های عقل دور اندیش من

گفتم از نوشی نباشد کم ز نیش آن غمزه گفت

با دل مجروح نا کی رنجهسازی نیش من

بهر پیکان در نزاع افتند جان و دل به هم

گر به جان تیری رسد از ترک کافر کیش من

باد جان کردی و دل را از لب جانان کمال

باد دادی و پراکندی نمک بر ریش من

شمارهٔ ۸۶۳

شبی خواهم چو شمعش لب گزیدن

بدین قلم زبان باید بریدن

چو آن لب در خیال آرد دو چشمم

چو آب از نازکی گیرد چکیدن

ندانم اشک خونین از پی کیست

که دم بردم فتادش از دویدن

مرا چشمی گرت بینم چه باشد

به چشم خود گناهی نیست دیدن

حدیث حسن گل نازک حدیثی است

ز بلبل باید این معنی شنیدن

مگو ای باغبان بگسل از آن سرو

که حیف است از چنان سروی بریدن

کمال آن زلف دالست و خیالت

چنان دالی به انگشتان کشیدن

شمارهٔ ۸۶۴

شبی نگذرد بر دوچشم اشک گلگون

که از دل بروما نیارده شبیخون

گر آن مه پذیرد ز من ناله و آه

از اینان متاعش فرستم بگردون

خیالت چون بر آب چشمم نشیند

بگویند بنشست شیرین به گلگون

چو باد آید آن ابروان در نمازم

که دارند از نوجگرهای پر خون

زلب خستگانرا دهی نوشدارو

نخوانم به محراب جز سورة نون

کمال اهل حکمت چوشعر نوخواننده

طبیب شفا بخش باشد به قانون

شمارهٔ ۸۶۵

شه لشکر کش ما برد از ما عقل و هوش و دین

چرا آن ترک کافر کیش غارت می کند چندین

در آن صف کو سپه رائد به قصد غارت دلها

دلی کآنجا نخواهه شد اسیر او زهی مسکین

چو دود آه خود با او رساندم سوخت چشمانش

چه بینی زرق خود صوفی تو کافر سوزی من بین

جهانگیری همین باشد که چون برقع براندازی

رخت فی الحال بگشاید خط زلفت بگیرد چین

مرا هر لحظه با تیر تو جنگ زرگری باشد

چو بیئم نوک آن پیکان به خون دیگری رنگین

به گلگون گر هوس داری که بنشینی به شیرینی

دوچشمم شد به خون گلگون بیا بر چشم من بنشین

کمال امسال چندی شد غزل بر اسب گفت اکثر

سخنهایه سراسری نباشد غالبا به زین

شمارهٔ ۸۶۶

طوطی ب نو دید و در افتاد در سخن

برد از دهان ننگ نو ننگ شکر سخن

از فندق تو هیچ نخیزد به جز نبات

در پسته تو هیچ نگنجد مگر سخن

اول حدیث روی نو گویند بلبلان

بر شاخسار گل چو در آیند در سخن

با آمل عشق عادت تو تلخ گفتن است

آری چو از لب تو ندارد خبر سخن

دل را به پیش لعل تو قلب است نقد جان

تا همچو سکه با تو نگوید بزر سخن

بر باد رفت عمر عزیز آخر ای صبا

در پیش آن نگار بگوی این قدر سخن

مقصود گفت و گوی کمال از میان تویی

گفت آنچه داشت با تو نگوید دگر سخن

شمارهٔ ۸۶۷

عاشق کیست دلم باز نخواهم گفتن

سر مونی بکس این راز نخواهم گفتن

وصف آن روی کز آسیب نظرهاست نهان

پیش رندان نظر باز نخواهم گفتن

گر بپرسد ز من آن غمزه که خون نوکه ریخت

هرگز این راز بغماز نخواهم گفتن

گله ناز و عتاب تو به آن ابرو و چشم

کشی صد رهم از ناز نخواهم گفتن

پیش بالات کز آن قامت طوبی پست است

سخن سرو سرافراز نخواهم گفتن

در مقامی که برانم سخن از سنگدلان

جز حدیث تو در آغاز نخواهم گفتن

گر بگویم ز سگ کوی نو وصفی به کمال

جز به اکرام و به اعزاز نخواهم گفتن

شمارهٔ ۸۶۸

عاشقی چیست مقیم در جانان بودن

روی بر خاک در دوست به عزت سودن

ترک جان گفتن و از تیغ نچیدن روی

سر قلم کردن و این راه بسر پیمودن

در غمش بودن و بستن دهن از جوهر راز

در نو پیوستن و سر تو بکس نگشودن

باختن در خم چوگان سر زلف تو جان

و آنگهی گوی سعادت زمان بر بودن

زاهدم دعوت کوثر کند و عین خطاست

باوجود لب تو دست به آن آلودن

نیست پوشیده که از دیده چرائی پنهان

کانچنان روی به مردم نتوان بنمودن

سخن عشق بدان پایه رسانید کمال

که بر آن کس نتواند سخنی افزودن

شمارهٔ ۸۶۹

عشق حالیست که جبریل بر آن نیست امین

صاحب حال شناسد سخن اهل یقین

جرعه بر سر خاک از می عشق افشاندند

عرش و کرسی همه بر خاک نهادند جهین

مرغ فردوس درین پرده نوازد دستان

طوطی قدس ازین آینه گیرد تلقین

اهل فتوی که فرو رفته کلک و ورقند

مشرکانند که اقرار ندارند بدین

مفلسی عشق ندارد هوس منصب و جاه

خاک این راه به از مملکت روی زمین

شب قرب است مرو ای دل غمدیده به خواب

که سر زنده دلان حیف بود در بالین

ای که روشن نشدن حال دل سوختگان

همچو شمع از سر جان خیز و بر آتش بنشین

باد روشن به تماشای رخت چشم کمال

این دعا را ز همه خلق جهان باد آمین

شمارهٔ ۸۷۰

قدمت آن با الف با سرو سیمین

بگویم راست هم آنی و هم این

خط سبزت زرخ دل بردن آموخت

که طوطی گیرد از آئینه تلقین

از بیماری مرا درد سری نیست

چو خاک آستان نست بالین

برویت زلف را طی مکانست

که شب در روم باشد روز در چین

زهی فرهاد و شیرینکاری او

که دنیی کرد و دین در کار شیرین

به از فرهاد مرد بار غم نیست

که بار عاشقی باریست سنگین

کمال از لطف آن به گوی و رخسار

که خوش باشد حکایت های رنگین

شمارهٔ ۸۷۱

کارم ز دست شد نظری کن بکار من

بنگر بکار بنده خداوندگار من

فارغ شدم ز جنت و فردوسی و حورعین

تا اوفتاد بر سر کویش گذار من

بس جان نازنین که چو گل میرود به باد

 در پای سروناز تو ای گلعذار من

 تا جلوه کرد سرو قدت بر کنار چشم

خالی نگشت آب روان از کنار من

گفتی شبی بیایم و بستانم از تو جان

زنهار جان من که مده انتظار من

وقتی که بگذری بسر تربت کمال

راحت رسد بسی به تن خاکسار من

شمارهٔ ۸۷۲

که خبر برد به بار از من مبتلای غمگین

که لبش بریخت خونم به بهانه های رنگین

شب هجر دلفروزان چو سحر ندارد امشب

تو هم ای چراغ مجلس به امید صبح منشین

سر ما دگر نخواهد بوجود آستانت

که بخواب هم ببیند همه عمر نقش بالین

بسمنبران بستان ببر ای صبا پیامی

که به بلبل خوش الحان مکنید ناز چندین

اگر آیدم به خلوت چو تو سرو گلعذاری

نکنیم میل صحرا و تفرج ریاحین

دل ازین کمند سودا عجب ار خلاص یابد

مگر آنکه تو گشانی گرهی ز زلف مشکین

چه غریب التفاتی به کمال اگر نمانی

که کنند پادشاهان نظری به حال مسکین

شمارهٔ ۸۷۳

گر سرزنیغ نیزت دارد سر بریدن

من بار سر نخواهم بار دگر کشیدن

زینسان که دل به پارب زآن غمزه خواست تیری

یک تیر بر نشانه خواهد بفین رسیدن

هر کس به دفع دردی آرام یابد و من

تا درد او نبینم نتوانم آرمیدن

گر پارسا بخواند در زیر لب دعائی

بهر شفای دردم نگذارمش دمیدن

هر شربتی گزینم رنجورتر نسازد

گر تشنه لب بمیرم نتوانم آن چشیدن

حکمت فروش تا کی مرهم می کند عرض

ما خستگان نخواهیم ابنها ازو خریدن

گوش کمال پر شد از آن دردمندان

دیگر نمی تواند نام دوا شنیدن

شمارهٔ ۸۷۴

گر شبی آن مه ز منزل بی نقاب آید برون

ز اول شبه تا دم صبح آفتاب آید برون

تا به چشم من خیال آن به آمد خواب رفت

چون نمک افتد درون دیده خواب آید برون

از جگر خونی که ریزم دل غذا میسازدش

فرت آتش باشد آن خون کز کباب آید برون

هر کجا باشد نشان پای او آنجا به چشم

خاک برداریم چندانی که آب آید برون

کی برون آبد البته از عهده بوسی که گفت

چون محال است آب حیران کز سراب آید برون

خرقه های صوفیان در دور چشم مست تو

سالها باید که از رهن شراب آید برون

با همه تقوی و زهد ار بشنود نامت کمال

از درون صومعه مست و خراب آید برون

شمارهٔ ۸۷۵

گر قد همچو سروش در بر توان گرفتن

عمر گذشته دیگر از سر توان گرفتن

گویند دل ز جانان بر گیر حاش لله

هرگز چگونه از جان دل بر توان گرفتن

در عمر خود گرفتم یک بوسه از دهانش

گر بخت بار باشد دیگر توان گرفتن

هرگز بود که یک شب مست از درم در آید

کان فتنه را به مستی در بر توان گرفتن

تا کی به بوی زلفش مجمر توان نهادن

تا کی به یاد لعلش ساغر توان گرفتن

جان و سرو دل و زر کردم نثار پایش

بهر متاع سهلی دل بر توان گرفتن

دایم کمال شعرش در روی خود بمالد

سحر حلال باشد در زر توان گرفتن

شمارهٔ ۸۷۶

ما باز دل نهادیم بر جور دلستانان

ما را به ما گذارید باران و مهربانان

از بیم بد زبانان بردن نمی توانیم

الا به زیر لبها نام شکر دهانان

با چشم و غمزه تو افتاده جان شیرین

همچون مویزه امانت در دست ترکمانان

خال تو خورد خونم تا داشت باغ آن رخ

آری حرام خواره باشند باغبانان

چشمان بکشتن ما تا چند رنجه سازی

بخشای نا توانی بر جان ناتوانان

در زلف تو مقید جانیست هر تنی را

بگذار تا نشانند آن زلف جان فشانان

دلبر چو خط برآرد سوزد کمال جانت

این حرف یاد دارم از نا نوشته خوانان

شمارهٔ ۸۷۷

مرا که خرقة ارزق به باده شد گلگون

هوای شاهد و می کی رود ز سر بیرون

به هر قدح که بیاید تبسم لب یار

حباب وار از او عقل را کشم بیرون

زنه رواق فلک برتر است خانه عشق

گمان مبر که کس آنجا رسد به همت دون

کمال عشق همین باشد و نهایت فکر

کاری که جز تصور لیلی نمیکند مجنون

بجز وصال دعایش ز دست برناید

مراد آن به اجابت نمی شود مقرون

چه سود از آنکه بپوشم بدامن آتش دل

که میکند رخ شمعی میان سوز درون

به جور دوست رضا ده کمال و هیچ مگوی

که در طریق محبت چرا نگنجد و چون

شمارهٔ ۸۷۸

من نخواهم دیده از رویت دگر برداشتن

مشکل است از دیده روشن نظر برداشتن

چشم داری ای کبوتر این چه گستاخیست باز

نامة کآنجاست نام او بپر برداشتن

همچو بر مونیست از جا بر گرفتن بار کوه

پیش آن سوی میان بار کمر برداشتن

دیده گریان خواستگردی از درش خندید و گفت

چون توان ای دیده گرد از خاک تر برداشتن

باره شبهای فراقت چون تواند بر گرفت

آنکه نتواند ز ضعف آه سحر برداشتن

ای مگس منشین بر آن لب جان شیرین گوش دار

بار تو نتواند از لطف شکر برداشتن

سر مقر بود چون بنهاد بر پایت کمال

از خجالت باز نتوانست بر برداشتن

شمارهٔ ۸۷۹

من و محنت تو زهی راحت من

چه راحت که بخت من و دولت من

چو من با تو باشم زهی راحت تو

اگر این نباشد زهی محنت من

به دشنام من رنجه گشتی شنیدم

زهی خواری نو زهی عزت من

من و اقتدا با تو در هر نمازی

همین است تا زنده ام نیت من

غمم گو مخور چونکه آن یار دیرین

تکو می شناسد حق نعمت من

زنصدبع میترسم ای جان روانتر

ز خاک در او بر زحمت من

کمال این شرف تا قیامت ترا بس

که گوید فلانیست در خدمت من

شمارهٔ ۸۸۰

مه عیدت مبارک باد ای خورشید مهرویان

زلب حلوای عیدی ده نخستین با دعاگویان

خلایق را نظر بر ماه و ما را بر تو نظاره

بروبت عاشقانرا عید و مردم ماه نو جویان

مه عید و شب قدری که می گویند آن و این

دل ما بافت در ابروی و زلف عنبرین مویان

صباح عید اگر سوزید عطری مجلس ما را

شکر گیرید و عود از زلف و لبهای سمن بویان

رقیب ای کاش از ناگه چو ماه روزه میشد گم

که من بی رو ستائی عید می کردم بدلجویان

نماز عید خواهم کرد هین ساقی بیار آبی

برای آب دست من بر ابریق قدح شویان

کسان شاد از مه عبد و کمال از بار به منظر

همه مشتاق روی ماه و او مشتاق مهرویان

شمارهٔ ۸۸۱

میزند بر آتش دل جوش می آب اینچنین

غم ز دلها میزداید باده ناب اینچنین

صید دلها می کند دلدار با نیر نگاه

دلبران را باشد آری رسم ارعاب اینچنین

رخ متاب از دوستداران ای نگار سنگدل

بین که از هجر رخت در گشته بی تاب اینچنین

هر شبی در خواب می بینم که سنگین دلتری

باشد آری عادت بخت گرانخواب اینچنین

تا که از من گشتی ای دلدار سیمین تن جدا

می چکد بر دامنم از دیده خوناب اینچنین

نیست ما را در قبال جور جز مهر و وفا

زانکه باشد اهل دل را رسم و آداب اینچنین

یاد رویت می کند چون ماه را بیند کمال

می برد لذت به شبها دل ز مهتاب اینچنین

شمارهٔ ۸۸۲

نخواهم بیش از این از خلق راز خویش پوشیدن

نمی آید ز من کاری بغیر از باده نوشیدن

اگرچه دیدن خوبان همه عین بلا باشد

به هر صورت که می بینیم دیدن به ز نادیدن

دل و دین را ز درویشی ببخشیدم به درویشی

بیاموزید ای شاهان از این درویش بخشیدن

اگرچه عشق ناگاهان به خاطرها فرود آید

ولیک او را به مدتها بیاید نیز ورزیدن

فلک گو هر زمان میگرد از این اوضاع بی حاصل

نخواهد مرکز خاکی ز وضع خویش گردیدن

نصیحت گو اگر پندی دهد سهل است گر میگو

زبان او و آن گفتار و گوش ما و نشنیدن

کمال خسته خاطر را خوش آمد صبحدم ناله

بلی خوش باشد از بلبل بوقت صبح نالیدن

شمارهٔ ۸۸۳

نمی دهد دهنت کام ما از آن لب شیرین

را به تنگ دلان می کنند مصابقه چندین

چو بوسه زنو خواهم سوی رقیب گزی لب

زهی تعلل رنگین زمی بهانه شیرین

همیشه من ز خدا دولت وصال تو خواهم

بود که وقت دعا بگذرد فرشته آمین

اگر سعادت و دولت دواسبه آبدم از پی

چو در رکاب تو باشم کدام مرتبه به زین

چنین که خواب شب از ما به چشم مست ربودی

دگر به خواب نبینی که سر نهیم به بالین

دلا چو نقد تو جز بار آبگینه نباشد

مکن معامله بار دگر به آن دل سنگین

رسید تا در دهلی نوافل سخن من

کجاست خسرو تا بشنود مقالت شیرین

کمال چون سخنت به ز خسرو و حسن آمد

دگر مدار ازین و از آن توقع تحسین

شمارهٔ ۸۸۴

نوش کن خواجه علی‌رغم صُراحی‌شکنان

باده‌ای تلخ به یاد لب شیرین‌دهنان

بطلب یافت نشان از لب شیرین فرهاد

ره سوی لعل نبردند به جز کوهکنان

خاک بر فرق کسانی که زر و سیم به خاک

باز بردند و نخوردند به سیمین‌ذقنان

دوش رفتم به چمن از هوس بلبل و گل

این یکی جامه‌دران دیدم و آن نعره‌زنان

گفتم این چیست بگفتند که آن قوم که پار

می‌رسیدند درین روضه به هم جلوه‌کنان

همه را خاک بفرسود کنون نوبت ماست

حال شمشادقدان بنگر و نازک‌بدنان

بلبل این گفت و دگر گفت که می نوش کمال

فصل گلریز و به مطرب بگذار این سخنان

شمارهٔ ۸۸۵

په جویست آن روان در فر شیرین

که پرسد دیر دیر از یار دیرین

جگر خون گشت مسکین آهوانرا

بخوان بر بولهب تبت نه یاسین

چه افتادست لیلی را به پرسید

که آدم بود بین الماء و الطین

رقیب ما بمرد الحمدلله

که نقش ما ندارد صورت چین

مرا وقتی در آن کو پا به گل رفت

میترا هفت بیت خویش چندین

چو زد بر آب نقشش دیده دانست

به زر کاری و جدولهای رنگین

کمال از سادگی با نقش و تذهیب

که گرید سنگ بر فرهاد مسکین

شمارهٔ ۸۸۶

نیست بازی با رخ او عشق پنهان باختن

با چنان رخ غایبانه نیست آسان باختن

جان بسی در باخت عاشق تا به آن رخ عشق باخت

پاکباز آمد مقامر از فراوان باختن

تا بری از من به بازی جان و سر وآنگه روان

خواهم این شطرنج با تو تا به پایان باختن

چون به لب بازی کتی در عشوه جان بازم منت

هرچه خواهد باخت باید با حریفان باختن

در میان گریه با زلف تو چون بازم نظر

روز باران نیست گوئی وقت چوگان باختن

دست بازی خوش بود که با تو گه با زلف تو

این میسر نیست الأ بر سر و جان باختن

با دهانش پیش آن عارض نظر بازی کمال

چون نوان کانگشتری در روز نتوان باختن

شمارهٔ ۸۸۷

هر دمی با دگری ناز مکن

چشم بر روی خسان باز مکن

چون نصیبی دهی از درد مرا

دگری را بمن انباز مکن ناز کن

می کنم ناز دگر از تو نیاز

بار دگر ناز مکن مدد مردم غماز مکن

غمزه را جانب من نیز مساز

آن نخستین ز من آغاز مکن

چون کنی ترک جفای همه کس

بازش از کبر سرافراز مکن

گفته خاک ره ماست کمال

خاک را این همه اعزاز مکن

شمارهٔ ۸۸۸

آنکه رنگی نیست کس را از لب رنگین او

باد جان من فدای عشوه شیرین او

دامن وصلش اگر بار دگر افتد به چنگ

ما و شبهای دراز و گیوی مشکین او

دل به چندین آبگینه جانب او رفت باز

مخت غافل بود مسکین از دل سنگین او

گو بپرس از حال رنجوری که غیر از آب چشم

کس نیاید ز آشنایان بر سر بالین او

عاشقی و مسکنت چندانکه راه و رسم ماست

هست عیاری و شوخی شیوه و آئین او

با قدش نرگس برابر دید روزی سرو را

خاک زد باد صبا در چشم کوته بین او

حاصلی از گریه هم چندان نمی بینم که هست

در من آن آتش که هر آبی دهد تسکین او

گرچه سلطانی و داری حکم بر جان کمال

رحمتی کن تا توانی بر دل مسکین او

شمارهٔ ۸۸۹

آه که خاک راه شد دیده من به راه تو

کرده چرا کاه چهره‌ام فرقت عمرکاه تو

بر دل من جفای تو بس که نهاده بار غم

غیر نبرده پی بدان چون شده بارگاه تو

بنده‌ام و به جز درت نیست پناه من دگر

چون تو پناه بنده باد خدا پناه تو

شاه بنانی و ترا کشته عشق لشکری

نیست شهان ملک را بیشتر از سپاه تو

گرچه بلندپایه چون قد خود به سلطنت

هست از آن بلندتر ناله دادخواه تو

بار چو نیست مستمع چند کنی دلا فغان

باد هواست پیش او ناله ما و آه تو

پرتو روی او دلت سوخت کمال و همچنان

توبه نکرد از نظر دیده رو سیاه تو

شمارهٔ ۸۹۰

اگر دشنام می گونی مرا گو

که از جانت دعاگویم دعاگو

چو گونی ناسزای هر که خواهی

منت پرسم کرا گفتی تراگو

روم گفتی و دردی آورم باز

چو درد آوردی ای مونس دراگو

تو خوش می آی و می مینوش و میرو

کسی را خوش نمی آید میاگو

دمی آبی نخوردم بیتو هرگز

تو هم بی من چرا خوردی چراگو

برآمد گفتمش جانم ز غم گفت

چرا عاشق شدن جانت بر آگو

نخواهم بار شد گفتی به باران

چه بار ای شوخ به مهر آشناگو

اگر احسانی نباشد در نو باری

برین در چند باشد این ثناگو

کمال آن شوخ اگر ندهد ترا دست

جفاهای جهانرا مرحباگو

شمارهٔ ۸۹۱

ای حریم کعبه دل کوی تو

قبلفندان مقبل روی تو

گوشه گیران کرده در محرابها

همچو چشمت مستی از ابروی تو

پارسا چندین نگبر در دماغ

کی تواند کی شنیدن بوی تو

گر کنم وصف دهانت سالها

کرده ام وصف سر یک موی تو

خواب چشمان تو دارند از چه روی

سر نهد زلف تو بر زانوی تو

دلکش است آن زلف و آن قلا بهاست

آنکه ما را می کشد دل سوی تو

گرچه گم شد بر سر کویت کمال

یافتم بازش بجست و جوی تو

شمارهٔ ۸۹۲

ای دلاویزتر از رشته جان کا کل تو

برده سوی تو دلم موی کشان کاکل تو

سنبل غالیه سایست چو صبا شانه زده

شده بر خرمن گل مشک فشان کا کل تو

داده از کار فرو بستة من موی بموی

خبر آن طرة دلبند و نشان کاکل تو

همچو شمشاد که از باد به پیچ افتد و تاب

در تو پیچیده و افتاده چنان کاکل تو

گر بسازند گل از غالیه و آب حیات

هم نشابد که بشویند به آن کاکل تو

عود خوش بو بود و مشک ولیکن ز همه

بر سر آمد چو بر آمد ز میان کاکل تو

دل که دزدید سر زلف تو از دست کمال

برده و در زیر کله کرد نهان کاکل تو

شمارهٔ ۸۹۳

ای دل حکایت غم خود با صبا بگو

با بار آشنا سخن آشنا بگو

چون بگذری به منزل بار ای نسیم صبح

از روی لطف شمه ای از حال ما بگو

سوزی که هست در دل من شرح آن بده

حالی که رفت بر سر این بلا بگو

تا کوه در خروش و فغان آید از غمم

رمزی ز درد و محنت من با صدا بگو

القصه مجملی ز تفاصیل درد من

گر باشدت مجال سخن ای صبا بگو

چون بشنوی جواب کمال از کمال لطف

لفظ به لفظ هرچه شنیدی بیا بگو

شمارهٔ ۸۹۴

ای دل غلام أو شدی ای من غلام تو

بادت مبارک اینکه جهان شد به کام تو

از من به رسم بنده نوازی به او بگو

مشتاق خدمت است غلام غلام تو

آخر نه از توأم همه وقت آمدی پیام

آخر کجا شد آن کرم مستدام تو

پیش از سلام پیش روم قاعد ترا

گر در نماز باشم و آرد سلام تو

نام کتار و بوس چو بردن نمی توان

هم بر کنار نامه ببوسیمه نام تو

صد گوش دیگرم ز خدا باشد آرزو

روزی که بشنوم ز رسولی پیام تو

ای کاش نامه روی به پیچیدی از کمال

تا او بگوش خویش شنیدی کلام تو

شمارهٔ ۸۹۵

ای کاش رفتمی چو صبا در حریم تو

تا زنده گشتمی نفسی از نسیم تو

از تو امید قطع کنم این روا بود

ما را امیدهاست به لطف عمیم تو

گر بگذری نو از سر عهد قدیم ما

ز ما نگذریم از سر عهد قدیم تو

ای آنکه منع می کنی از عاشقی مرا

فریاد از این طبیعت نا مستقیم تو

ما را به صحبت خود اگر راه نمی دهی

باری رقیب کیست که باشد ندیم تو

آیا چگونه بر کند در غم فراق

پرورده در وصال به ناز و نعیم تو

مغرور عشوه شده باز ای کمال

او از سلامت نر و طبع سلیم تو

شمارهٔ ۸۹۶

ای نور دیده را نگرانی بسوی تو

جانا تعلقیست دلم را بکوی تو

گر دیگران ز وصل تو درمان طلب کنند

ما را بس است درد تو و آرزوی تو

چشم جهان به ماه رخت دین سالهاست

بگذشت روز ما و ندیدست روی تو

از رهگذار بار چه برخیزد ار دمی

دل را گشایشی رسد از بند موی تو

با ما دمی برآر که جان غریب ما

ماندست در بدن متعلق ببویه تو

بنشین دمی بجوی دل ما که سالها

ننشسته ایم بکنفس از جست و جوی تو

گونی حکایتی زلبش گفته کمال

کاب حیات میچکد از گفتگوی تو

شمارهٔ ۸۹۷

بی لب ساقی مرا می نرود در گلو

نقل ومی آن شما باد کلوا و اشربو

پیر مغان گویدم باده بخور هم ببر

باده کجا میبرم با لب او کرده خو

محتسب خم شکن گر کدویی میشکست

من شکنم هم سرش گرچه کم است از کدو

چون بکشی خوان حسن لب ز نظرها بپوش

ورنه گدایان کنند از پی حلوا غلو

تا بنهم پیش تو هر قدمی را سری

سایه سر من بساخت روز وصال تو دو

گر بکشم زلف تو فکر زبدگو مکن

من چو نگفتم بکس هرچه شنیدم ز تو

دوست تر از هرچه هست صحبت یارست آه

در همه عالم کمال دوست کجا یار کو

شمارهٔ ۸۹۸

چاره کس نکند غمزه خونخواره تو

خون نگرید چه کند عاشق بیچاره تو

کرد با خاک سر و جان عزیزان هموار

داغ پیوسته و درد غم همواره تو

هر کسی راز دل ریشه بود ناله و آه

ناله ماه ز دل سختتر از خاره تو

انه منم از وطن افتاده غریب نو و بس

ای مقیمان و غریبان همه آواره تو

روز حشر از دل عاشق به جز این نیست سؤال

که چه آمد به نو از بار ستمکاره تو

گر کنی پرده ز رخ دور مرانه چشم مرا

بود لایق و شایسته نظاره تو

چند پوشیده بر آئی چو شنودندة کمال

فی جینی از خرقه صد پارهٔ تو

شمارهٔ ۸۹۹

چو در جان کرد و دل جا غمزه تو

میان مردمش خواننده جادو

به تیر تو شکاری را نظرهاست

که بیند از قا سوی تو آهو

به جنت بیشتر سوزند مردم

اگر باشد بحور این چشم ابرو

چو خاک پا فروشی بر کشیده

دو چشم تر بسازیمش ترازو

از لب شفتالوئی دو لطف کن لطف

اگر چه العنب گویند دو دو

مگر زلفت پشیمانست از ظلم

که دارد از ندامت سر به زانو

کمال آن ترک اگر آید به مهمان

سر و جان پیشکش بر رسم ترغو

شمارهٔ ۹۰۰

دل سوی او رفت جان هم گو برو

جان و سر گو در سر دلجو

گر سر شوریده چون گو برفت

برو بر سر چوگان زلفش گو

تا نیفتد راز ما برروی روز

برو ای سرشک امشب ز پیش رو برو

جوی چشم آب روان دارد هنوز

گر ملولی لب لب این جو برو

ای دل از جام عدم دل برمگیر

در پی روی نکو نیکو برو

ای صبا گر جانفشانیت آرزوست

بر سر آن ستبل گلبو برو

چون سراید بر گل رویش کمال

از چمن گو بلبل خوشگر برو

شمارهٔ ۹۰۱

دل ضعیف به یکباره ناتوان شد ازو

پدید نیست نشانش مگر نهان شد از و

اگرچه در غم اوه شد هلاک من نزدیک

بدین قدر ستمی دور چون توان شد از و

براه عاشق اگر بحر آتش آمد عشق

زنیرگیست که چون دود بر کران شد از و

بدان گناه که بی او به خواب میشد چشم

چنان زدم شب هجرش که خون روان شد ازو

کمال عمر گرانمایه ات به سودا رفت

چه مایه بین که درین راه ترا زیان شد ازو

شمارهٔ ۹۰۲

دو بوسم که گفتی اگر گویم آن کو

مرا آن زبان کو ترا آن دهان کو

کمر گفته بودی که بندم بخونت

کمر خود ببندی نگونی میان کو

دلت زود گفتی بر آتش نشانم

نشانی ولیکن ازین دل نشان کو

فشاندم سر زلف نو ریخت جانها

برین در چو من عاشق جانفشان کو

تو چاک گریبان ماه گر بدوزی

به اندازه چاکها ریسمان کو

اگر از طبیبیم مرهم ستانی

بقدر الم مرهمش در دکان کو

کمال از تو دلبر دل و عقل جوید

کسی این چه داند کجا رفت و آن کو

شمارهٔ ۹۰۳

زهی زان قامت رعنای دلجو

که چون سرو ایستاده برلب جو

گواهی میدهد روی نکویش

که این حور آمده از باغ بینو

دل از نیر نگاهش صید گردید

کماندار است آن پیوسته ابرو

برغم خوبرویان آن پری رخ

خوش اخلاق است وخوش رفتار و خوشخو

بنازم گونه های تابناکش

که می باشد چو گل خوشرنگ و خوشبو

بسی شادان شود هر کس که بیند

به روی سینه اش شبه دو لیمو

کمال آن لعل لب ناریست خندان

که باشد سیب سیمینش به پهلو

شمارهٔ ۹۰۴

سرخوش است ای پسر مرا باتو

کشت چشم توأم نه تنها تو

بر در و بام دل چه گردد جان

او درین خانه باش گو یا تو

کوثر و سلسبیل هر دو روان

شده پنهان چو گشته پیدا تو

واعظا چند خوانیم به بهشت

استا ن برای ما ازو نگذریم فرما تو

گل فروتر نشانده اند از سرو

بر گذشته ازو به بالا تو

گفته شیرین لبان ترا در روی

مگسانیم ما و حلوا تو

نوخطان در جواب نامه کمال

لا نوشتند جمله الا تو

شمارهٔ ۹۰۵

غلامِ پیرِ خراباتم و طبیعتِ او

که نیست جز می و شاهد حریفِ صحبتِ او

در آن زمان که نی ماه غبار خواهد بود

نشسته باشم بر آستانِ خدمتِ او

چو نیست در کفِ زاهد بِضاعَتِ اِخلاص

چه فِسق و مَعصیَّتِ ما، چه زُهد و طاعَتِ او

مپوش رخ ز من ای پارسا به عیبِ گناه

گناهِ بنده چه بینی؟ نگر به رحمتِ او

هزار بار خِرَد کرد حل نکتهٔ عشق

هنوز هیچ ندانست از حقیقتِ او

به هیچ قبله نیاید فرو سرِ اوباش

زِهی مَراتِبِ رِند و عُلُوِّ عمتِ او

کمال خاکِ خرابات جوهری‌ست شریف

که هر کسی نشناسد قدر و قیمتِ او

شمارهٔ ۹۰۶

گر تیر کشی از طرف غمزهٔ جادو

صد آه کشد از جگر سوخته آهو

خونم چو شود ریخته مستی کند آن چشم

از ریخته ذوق است و طرب در سر هندو

صد حسن به آن رخ تو به یک دفعه فروشی

مه رفت به میزان که فرو شد به ترازو

زان چشم دل گمشده پرسیدم و زآن خال

خاک تو نشان داد به لب چشم به ابرو

گفتم به درختان که قد بار کدام است

هر لحظه در آینده در زلف تو به زانو

بشگفت کمال از تو به هرجا گل معنی

مرغی ز سر سرو بزد بانگ که کو کو

شمارهٔ ۹۰۷

گر مرا صد سر بود هر یک پر از سودای او

چون سر زلفش بیفشانم به خاک پای او

چشم ما از گریه شد تاریک چون سازیم جاش

نیست جای چشم روشن خود که باشه جای او

با خیالش مردم چشمم نمی آید به چشم

دیگری را چون توانم دید در مأواری او

در چمن ها زآن قد و بالا حکایت کرد سرو

هر کجا مرغیست عاشق گشت بر بالای او

خواست جان بوسی و رفت از خودلیش چون گفت لا

می چنین باید که جان مستی کند از لای او

گرچه عمری تلخ کامیها کشیدم از رقیب

گر بمیرد من بشیرینی پزم حلوای او

خاک پای تو به تاج سلطنت ندهد کمال

گرچه درویش است بنگر همت والای او

شمارهٔ ۹۰۸

گفتا کئی تو من بنده تو

بیجرم از چشم افکنده تو

گاهی ازین در گاهی از آن در

باری زهر در جوینده تو

در جست و جویت ز آنم که باشد

جوینده تو با بنده تو

گر پای امکان پیش است ما را

باشد درین ره پوینده تو

گوی آن دهانرا باشد که ما را

سازد به بوسی شرمنده تو

دل کز بر من گم شد تو داری

دانستم ای جان از خنده تو

گفتی کمالت بهر چه گویند

آن رو که باشم من بنده تو

شمارهٔ ۹۰۹

گفتمش ماه پر است آن چهره گفتا پر مگو

کز زمین تا آسمان فرق است از ما تا بدو

گفتم آن موی میان هیچ است هیچ ار بنگری

گفت اگر دلبستگی داری بدو هیچش مگو

گفتمش آن رنگ و نکهت در گل مشک از چه خاست

گفت هر یک برده اند از روی و مریم رنگ و بو

گفتمش دل فکر روی و رای قدت می کند

گفت این رائیست عالی و آن دگر فکر نکو

گفتم از چاه زنخدان تو دل در حیرتست

گفت از رفتند بسیاری درین حیرت فرو

گفتم ار با دیده بگشایم چه باشد راز دل

گفت پیش مردمت ترسم که ریزد آبرو

گفتم از مهر رخت کی دل تهی سازد کمال

گفت آن ساعت که سازد چرخ از خاکش سبو

شمارهٔ ۹۱۰

گفتم ملکی یا بشری؟ گفت که هر دو

کان نمکی یا شکری؟ گفت که هر دو

گفتم به لطافت گلی ای سرو قباپوش

یا نی‌شکر اندر کمری؟ گفت که هر دو

گفتم به خط سبز و لب لعل روانبخش

آب خضری یا خضری؟ گفت که هر دو

گفتم به جبینی که بر آن روی توان دید

خود آینه‌ای یا قمری؟ گفت که هر دو

گفتم که به یک عشوه ربایی ز سرم عقل

یا جان من از تن ببری؟ گفت که هر دو

گفتم دل مایی که ندانیم کجایی

یا دیده‌ی اهل نظری؟ گفت که هر دو

گفتم ز کمالی تو چنین بی‌خبر و بس

یا خود ز جهان بی‌خبری؟ گفت که هر دو

شمارهٔ ۹۱۱

گفته‌ای از ما دلت بردار زنهار این مگو

جان من با آن لب و گفتار زنهار این مگو

گفته راه وفا ما نیکه نتوانیم رفت

با چنان قد خوش و رفتار زنهار این مگو

گفته خواهم بریدن از تو دیگر باره مهر

هم به مهر خود که دیگر بار زنهار این مگو

گفته صبح امیدت من نیاوردم به شام

از رخ و از زلف شرمی دار زنها این مگو

گفته در آفتاب و به توان هرگز رسید

وصل رویم هم همان انگار زنهار این مگو

گفته آب خوشی هرگز کسی خورد از سراب

وعده ما هم همان پندار زنهار این مگو

گفته از دوستی جان خودم خواندی کمال

هرچه گونی این مگو زنهار زنهار این مگو

شمارهٔ ۹۱۲

ما به کلی طمع وصل بریدیم از تو

مرحبانی نزده دست کشیدیم از تو

دل که در عشق تو خود را به غلامی بفروخت

تا به هیچش ندهی باز خریدیم از تو

سالها گرچه نهادیم به تو چشم امید

جز جفا و ستم و جور ندیدیم از تو

هر سؤالی و دعانی که بر آن در کردیم

غیر دشنام جوابی نشنیدیم از تو

چه درختی تو که تا در چمن جان رستی

بر نخوردیم و گلی نیز نچیدیم از تو

در دو لب رنگ برنگ این همه حلوا که تراست

و ای عجب چاشنی هم نچشیدیم از تو

رفتی از چشم ترو گریه کنان گفت کمال

رفت عمر و بمرادی نرسیدیم از تو

شمارهٔ ۹۱۳

نداند قدر حسنت کس به از تو

که خاک پای خود روبی به گیسو

شراب حسن پتوشی ز لبها

در آید زلف از آن پیشت به زانو

از رویت مشتبه شد قبله بر خلق

سوی محراب اشارت کن به ابرو

به من حلوای لب متمای گفتم

اگر دست آورم در گردن تو

به حسن از ماه میچربی و پروین

اگر منکر شوند اینکه ترازو

سر رقص است امشب ماه ما را

بزن بر نی زنان بانگی که دف کو

کمال امشب سماع عاشقان است

چنین شبها نشاید رقص پهلو

شمارهٔ ۹۱۴

آن عارض و رخسار و جبین هست در سه ماه

کز دیده نهائنده نهان کردمت آگاه

گر دیده گنه کرد که از خانه کشیمش

ور اشک بزودیش برانیم ز درگاه

بر شاه گدا را نبود هیچ گرفتی

جز دامن دولت که بگیرد گه و بیگاه

گره هست خود از جانب آن روی مپوشان

تا روی نوه بینیم و بگیریم برو راه

هرچند که عقلم رود از سر چو زند تیغ

جرم از طرف دوست نگیرم علم الله

جان خواست شنیدم لبت از بنده جانی

این بود مرا خود همه از لطف نو دلخواه

بنهاد کمال آن به ادب بر کف و می گفت

العبد و ما فی بده کان لمو لاه

شمارهٔ ۹۱۵

از فرقت نو هر دم خون بارم از دو دیده

گر دیدنت نباشد بیزارم از دو دیده

چشم نمی تواند روی رقیب دیدن

آری همین توقع میدارم از دو دیده

گر نیستم به مهرت صادق چو صبح، بادا

همچون شفق پراز خون رخسارم از دو دیده

تا دیده دید رویت افتاد در بلا دل

افتد چنین بلاها هر بارم از دو دیده

بادم به دست و آتش در جان و خاک برسر

همواره آب حسرت می بارم از دو دیده

ز آندم که وقف عشقت کردم خرابه دل

تخم وقا و مهرت می کارم از دو دیده

گرچه کمال در جان درد تو کرد پنهان

چون آب می بخواند اسرارم از دو دیده

شمارهٔ ۹۱۶

اشک چو لعل ریزد آن لب مرا ز دیده

در شیشه هرچه باشد از وی همان چکیده

باشد هنوز چشمم همچون مگس بر آن لب

گر عنکبوت بینی بر خاک من تنیده

از آب بر کشیده صورتگر آن ورق را

گلبرگ عارض تو هرجا که بر کشیده

سیب ذقن رسد خود با من چو دیدم آن رخ

از آفتاب گردد هر میوه رسیده

گر آیدم به مهمان شبها خیال رویت

گیرم برای شمعش پیه از چراغ دیده

پیش تو گل بخوبی از مفلسان برآید

آنکه گواه حالش پیراهن دریده

زاهد لباس تقوی کی از تو پاره سازد

بر قامت کمال است این جامه ها بریده

شمارهٔ ۹۱۷

ای از حدیث زلف توام بر زبان گره

بگشای برقع از رخ و از زلف آن گره

چشمم گلی نچید ز باغ رخت هنوز

تا کی زند دو زلف تو بر ابروان گره

زلفت دلم بیست و در آویخت از هوا

جز باد دلگشا که گشاید چنان گره

خوبان که دانه دانه کنند اشک عاشقان

از ساحری زننده بر آب روان گره

ابرو ترش کنی و بگویم زهی کمان

آری فتد همیشه ز زه بر کمان گره

موی میان او به کمر هست در خیال

چون رشته که باشدش اندر میان گره

نظم کمال بسته به هم رشته درست

گفتار دیگران همه بر ریسمان گره

شمارهٔ ۹۱۸

ای با لب شیرین سخنت تلخ فتاده

شد در همه خلق از نمکت شور زیاده

ابروت کمان بر من بیچاره کشیده

چشمانت کمین بر دل خونخواره گشاده

از نوع بشر چون بشرت دیده ندیده

از جنس پری چون تو پریزاد نزاده

در باغ هی سرو به امید قبولی

در خدمت بالای نو برپای ستاده

را عشاق سر کوی تو بر باد لبانت

مستند چو چشمان تو بی زحمت باده

از پیش کمال ار چه گذشتی تو سواره

دل در پی قدت شده چون سرو پیاده

شمارهٔ ۹۱۹

ای چو چشم خوش تو چشم کسی کم دیده

شکر ننگ تو برتنگ شکر خندیده

وجهی از روی تو در دیده من خوشتر نیست

ز آن سبب دیده من دیده ترا دردیده

دیده اهل نظر دیده بسی خوب و ترا

بر سر جمله خوبان جهان بگزیده

من ز مهر رخ خوب تو ز خود بریدم

از من سوخته بر قول عدو ببریده

تو بیا سوی وثاق من بیدل تا من

تونیا وار کشم خاک رهت دردیده

نبرم جان من از این ورطه غم گر باشی

بیگناه از من بیجان تو چنین رنجیده

سالها گفته دعای تن و جان نو کمال

وز تو جز جور و جفا هیچ دگر نشنیده

شمارهٔ ۹۲۰

ای خط مشکبار تو پیچیده گرد ماه

بر روی روز نقطه خالت شب سیاه

رخسار توست حجت اقرار عاشقان

هستت بر این سخن خط عنبرفشان گواه

وصف قمر به روی تو گفتم بگفت عقل

در آفتاب و ماه چه گویی حدیث شاه

خواهم که روی خویش به رویت نهم ولیک

هرگز که دیده خرمن گل همنشین کاه

چشمت به غمزه گرچه رباید هزار دل

لیکن ز راه لطف ندارد دلی نگاه

آئینه جمال نو ای شمع دل‌فروز

روزی بود که زنگ برآرد ز دود آه

مسکین کمال از تو به مقصود کی رسد

سلطان چو نیست باخبر از حال دادخواه

شمارهٔ ۹۲۱

ای دل ریش من از جور تو غمگین گونه

لبت از خوردن خونم شده رنگین گونه

بسکه بر خاک ره انداخته بشکسته دلم

چون سر زلف خودم سات مشکین گونه

همچو بلبل من و بیداری و صد گونه خروش

تا که باشد گل رخسار تو با این گونه

نرسد قند به شیرینی لبهای نو لیک

به دهانت چو رسیده شده شیرین گونه

سرخروئی بودم پیش رقیبان همه وقت

که به خون رنگ دهی اشک مرا زین گونه

گرچه هم رندم و هم رند ستا شکر خدا

که نیم باری ازین زاهد خود بین گونه

هر ورق ریخت مگر سرخی اشک تو کمال

که سخنهاست به دیوان تو چندین گونه

شمارهٔ ۹۲۲

ای رخ و زلف سیاه تو شب تیره و ماه

مردم دیده که باشد؟ که کند در تو نگاه

مردم چشم تو ماتم زده عشاقند

ورنه رنگ «مژه ها» بهر چه گردید سیاه

عاشق روی ترا برگ گل بستان نی

بلبل باغ ارم میل ندارد به گیاه

گر نشان قدمت بر سرراهی یابم

برنگیرم رخ اگر خاک شوم برسرراه

ستم از چشم تو در عین پریشانکاریست

خود سر زلف تو دال است چه حاجت به گواه

گفتمش رخ بهم بر رخ زیبای تو گفت

خرمن گل نتواند که کشد زحمت گاه

قصة زلف تو گفتیم به پایان نرسید

کاین حکایت نه حدیثی ست که گردد کوتاه

شمارهٔ ۹۲۳

ای روان گرد درت اشک روان پیوسته

به فلک بی تو مرا آه و فغان پیوسته

در چمن چون ورق عارض و رخسار تو نیست

گل سرخ این همه بر سرو روان پیوسته

تا لبم پای نو بوسید و زبان نام تو برد

این جدا شکر تو می گوید و آن پیوسته

تا به تیر مژه دل صید کنی از چپ و راست

ز ابروان چشم تو دارد دو کمان پیوسته

خاک پای تو ز صد میل مرا در نظر است

باد آن سرمه به چشم نگران پیوسته

در دهان جای حدیث دگری نیست که هست

سخن آن لب و دندان به زبان پیوسته

به وصال لب او یافته تا جسته کمال

زندگانی چو تن گشته به جان پیوسته

شمارهٔ ۹۲۴

ای شیشهٔ دل ما در زیر پا شکسته

سنگیندلی گزیده عهد و وفا شکسته

با طاق های ابرو دلها شکسته هر سو

ما را بسیار شیشه دیدم از طاق ها شکسته

بود آرزوی زلفت دلهای عاشقانرا

آن آرزوی دلها باد صبا شکسته

با قامت تو طوبی در لطف کرده دعوی

شرط ادب ندانست آن شاخ پا شکسته

نامت زبان خامه چون برده پیش نامه

از غصه جدائی هر یک جدا شکسته

چون غنچه درنگنجم در پیرهن زشادی

آن دم که بهر قلم عطف قبا شکسته

دی گفت خاک پایم خون کمال ارزد

بر عادت بزرگی خود را بها شکسته

شمارهٔ ۹۲۵

ای لب و گفتار تور شیرین همه

گرد رویت خال و خط مشکین همه

خوش نمودت خال پیش خط ولی

عارضت خوشتر نماید زین همه

گرچه با خال و خطت جان سوختی

دوست میدارم ترا با این همه

گر ز خوبان ختا خواهی خراج

سجده آرندت بتان چین همه

ساعد و زلفت بدامن و آستین

جان و دل بردند و عقل و دین همه

عاشقان در مکتبت به لام و بی

کرده دندان نیز همچون سین همه

بر ورق آمد سخنهای کمال

همچو اشک او تر و رنگین همه

شمارهٔ ۹۲۶

ای مردم دو چشمم مثل رخت ندیده

لیکن جمال خوبت رشک فرشته دیده

گفتی بروی چشمت خواهم قدم نهادن

گفتی ولی نکردی یک روی مانده دیده

با عارض تو زلفت کرده دراز دستی

بارب بود که بینم دست ورا بریده

دی از چمن نگارم چون شاخ گل برآمد

تا با خود آمدم من عقلم ز سر پریده

همچون کمال بیدل مردم ز اشتبافت

نا ذکر تو بگفته تا نام نر شنیده

شمارهٔ ۹۲۷

ای منت جانفشان دیرینه

داغ عشقت نشان دیرینه

بفراموشیت نیامده نیز

بادی از عاشقان دیرینه

بینو بودم هلاک خویش گمان

کردی گمان دیرینه

گو غمم خور جگر که نیست دریغ

میچ ازین میهمان دیرینه

پیر گشت و هنوز هست رقیب

آه ازین سخت جان دیرینه

تو گلی چون تو بایدم نه بهشت

چه کنم بوستان دیرینه

سگ کویت چو دید لاغرییم

بو نکرد استخوان دیرینه

بر ندارد کمال تا دمه حشر

سر ازین استان دیرینه

تا چو مجنون بساخت دفتر عشق

تازه شد داستان دیرینه

شمارهٔ ۹۲۸

ای نبات قد سبزت شکرستان همه

قد شمشادوشت سرو خرامان همه

رونق کفر بیفزاید از آن روی که برد

فر خال سیهت رونق بازار همه

در سر هندوی زلفین نو آن سودائیست

که به تاراج دهد عقل و دل و جان همه

بهر نظاره که در کوی نو آبند کسان

هست چون گوی سرم در خم چوگال همه

پای در دامن صبر از چه کنم چون شب و روز

دست عشق نو گرفته ست گریبان همه

آبروی من دل سوخته بر باد مده

که حسودی به غرض خام کند نان همه

بلبل باغ وصال تو کمال است اگر

در جهان بسته شود باغ و گلستان همه

شمارهٔ ۹۲۹

به ابروان تو زاهد چو چشم وا کرده

را به گوشه محراب ها دعا کرده

خدنگ ناوک غم عضو عضو ما چندان

که باز کرد: به هم نیغ او جدا کرده

بردن دل و دین خال را نشان داده

بغارت سر و جان زلف را رها کرده

بترک جور و جفا وعدهها که داده مرا

وفا نکره و گره کرده هم جفا کرده

رقیب قطع رحم کرد با سگ کویش

مرا بخویش بر آن در چو آشنا کرده

نگاه دارم تا شب برای بوسیدن

بروز وصل بتان دست مرحبا کرده

خیال قد لطیفت چو دیده سرو در آب

چه میل ها که به آن قد دلربا کرده

بهار بیگل رویش چو ابر تیره کمال

بر آمده به گلستان و گریه ها کرده

شمارهٔ ۹۳۰

با تو در دل نبایدم رخ ماه

رخ نیارد شدن به خانه ماه

درشمایل و قد تو لطف خداست

هست لطف خدا به تو همراه

بینمت دایم و چنان دانم

که نکردم هنوز نیم نگاه

گر گناهست در رخ تو نظر

باد چشم پر آب غرق گناه

غرق دریای آتش و آب است

جان عاشق میان گریه و آه

او نخواهد برآمد از سر خاک

دردمند ترا به جای گیاه

طیب زلفت بخویش برد کمال

چون که با خاک رفت طاب ثراه

شمارهٔ ۹۳۱

باد آرد بر من بوی نو ناگه ناگه

کو گذر می کند از کوی نو ناگه ناگه

اندک اندک ز صبا بسته دلم بگشاید

چون زهم باز کند موی تو ناگه ناگه

گرچه هندوست خود آن زلف چه دولتیاریست

سر نهاد بر سر زانوی نو ناگه ناگه

مشمر عیب که دیوانه ام و ماه نواسته

گر کنم چشم بر ابروی تو ناگه ناگه

جز بشاهد نکشیدی دل زاهد هرگز

گر فتادی گذرش سوی تو ناگه ناگه

حلقه در گوش شدی زاهد اگر کردی گوش

فضة حلقهٔ گیسوی تو ناگه ناگه

لب به بسته کمال از سخن اما گوید

غزلی از هوس روی تو ناگه ناگه

شمارهٔ ۹۳۲

برهگذار قد بار دیدم از ناگاه

کدام قد الفی بود در میانه راه

کدام الف که ز لطفش الف ندارد هیچ

به طبع راست ازین حرف شده کسی آگاه

نظارة به تماشاگهی نمی بینیم

به از جمال تو چندانکه می کنیم نگاه

فرشته شوق رخت گر گنه نویسد و جرم

صحیفة عمل بنده بر بود ز گناه

خط تا شده موران مرید از آن بسته

میانه به خدمت و پوشیده نیز جامه سیاه

به رقص بند نبای تو گر گشاده شود

ز اهل خرقه برآید هزار ناله و آه

کمال اهل ریا را بگو به حلقه ذکر

چه عربده است و غلو لااله الا الله

شمارهٔ ۹۳۳

بناز کشتن او بازم آرزوست چه چاره

برون شدند ز هر گوشه مردمان بنظاره

چو طفل دیده رسن باز شد به حلقه زلفش

ستاره سوخته ام زآن بمن نساخت ستاره

ساخت با من بیطالع آن ستاره دولت

شبی که به نبود چشم پر بود ز ستاره

شب فراق تو از اشک پرترست دو چشمم

نظره مکن برخ زرد ما و جامه پاره

به بین علامت بگرنگی و درستی پیمان

چنین که بحر فست را بدید نیست کناره

چگونه هجر توأم جان به لب رسانه ندانم

نیافتیم نشانت به حتم های سه پاره

چه آبنی نوز رحمت که تا زما شد، گم

روان شویم روان من پیاده و تو سواره

خوش آن زمان که من و تو چو شاه و بنده براهی

که باد ورد زبانش حدیث دوست هماره

هماره ورد زبان کمال این بود و بس

که کسی به آرزوی دل نیافت عمر دوباره

شمارهٔ ۹۳۴

بیروی او ز دیدهٔ بینا چه فایده

رفتن به باغ بهر تماشا چه فایده

چون تشنه را ز حسرت او جان بلب رسید

کردن لب فرات تمنا چه فایده

وزرحمتی که می رسد از رخ به خاک پاش

آن شوخ را ز درد سرما چه فایده

زحمت مبین و رنج مبر ای طبیب من

این درد عاشقیست مداوا چه فایده

گفتم رسم به وعده بوسی که کرده

نخست گفت تقاضا چه فایده

زاهد بهمنشینی رندان کسی نشد

کره نهم را ز صحبت دانا چه فایده

شوخان شنگ را مرو از پی اگر روی

دل می برند و عقل بیغما چه فایده

صد جور اگر بری و جفاها کشی کمال

چون بار بیوفاست ازینها چه فایده

شمارهٔ ۹۳۵

بینم ابروی تو پیوسته مه نو گه گه

آن نبودست که گویند بقله الحرمه

دارم از مهر تو گه روشن و گه تیره دو چشم

تا سر زلف سیه داری و رخسار چو مه

چون روی تشنه دلا جانب سیمین ذقنان

پای بیرون منه از ره که بیفتی در چه

باش تا نغمه نی گوش کنیم ای صوفی

چند بانگ نو و فریاد تو الله الله

لاف زد گل بتن نازک تو زیر قبا

خواست عذر گنهش لاله و برداشت کله

ای خوش آن دم که ببوسیدن رخسار و لبت

شمع بنشانم و پیش تو نشیئم آنگه

گفته های تو که با آن زده سکه کمال

هفت هفت است ولی چون زر خاص ده ده

شمارهٔ ۹۳۶

تا توانی دل مشتاق بدست آری به

جانب بار و وفادار نگه داری به

با چنین زلف خوش و خال خوش و روی چو ماه

مهر ورزی کنیه و ترک جفا کاری به

صاحب روی نکو را به همه حال که هست

رسم دلجوئی و آئین وفاداری به

گر به بالین ضعیفان گذری خواهی کرد

صحت خویش نخواهیم که بیماری به

هوس صحبت باری اگرت می افتد

با رقیبان مخالف نکنی یاری به

برو ای زاهد شبخیز ز پیشم که مرا

با خیال رخ او خواب ز بیداری به

گر کند طوطی طبعت هوس نطق کمال

ببری نام لب بار و شکر باری به

شمارهٔ ۹۳۷

چو چشم مست تو دیدم خمارم از دیده

گشاد چشم تو اشکم دمادم از دیده

ز دیده دل به یکی نوش نا رسیده هنوز

هزار نیش به دل بیش دارم از دیده

قرار کردم و گفتم دگر نورزم عشق

که برد عشق تو خواب و قرارم از دیده

در آتش غم عشق تو ریخت خون از چشم

به باد رفت همه کار و بارم از دیده

در آرزوی خیالت سرشک من همه شب

چو دجله گشت روان بر کنارم از دیده

بر تو نامه نوشتن گر اتفاق افتد

به نوک خامه سیاهی بر آرم از دیده

ز دیده خون دل از دیده ریخت بی تو کمال

بیا ببین که چسان دلفگارم از دیده

شمارهٔ ۹۳۸

چندین چه بلا و درد است این آه

از عشق تو بر دل من ای ماه

از مجمر سینه می بر آرم

هر لحظه هزار نکهت آه

در راه غمش به سر رو ای دل

کاین است طریق و شرط این راه

دل رفت به چاه لعلش از زلف

کس چون برود بشب تک چاه

باور ز من ارنداری ای جان

اینک به درست ثم بالله

کاین عشق تو با کمال بیدل

چون آتش و موم هست با کاه

شمارهٔ ۹۳۹

خواهم که کنم بار دگر در تو نظاره

عمریست که دارم هوس عمر دوباره

نر گفتی دل رشت به دوا چاره بسازم

صد پاره شده است این دل بیچاره

ما غرقة بحر غم و آن خال بناگوش

چه چاره بنشسته چو نظارگیان خوش بکناره

از شوق رخ و غمزه شوخت گل و نرگس

این دیدهٔ تر دارد و آن جامه پاره

هر جا روی ای باد به خاک سر آن کوی

همراه تو باد این دل آواره هماره

جز اشک نشان جان نرود در سر آن زلف

شب راه بریدن نتوان جز بستاره

بر دوخت نظر بی تو کمال از همه خوبان

تا دیده نباشد نتوان کرد نظاره

شمارهٔ ۹۴۰

در پای تو تنها به سر ماست فتاده

خلقیست به آن خاک قدم روی نهاده

از بیم رقیب تو کزین در همه را راند

خون مژهای پیش تو یک دم نستاده

دل مهر لب لعل تو دارد همه دانند

پیدا بود از جام تنک جوهر باده

شرمنده نیم از دهن او بدو بوسی

کآن وعده بسی داده ولی هیچ نداده

هرچند شه ما به وفا سخت بخیل است

هستند گدایان به دعا دست گشاده

درد آرچه زبادست ز هجران تو ما را

از بیم ملامت نتوان گفت زیاده

بگذر به کمال از دل او پرس که گویند

من عاد مریضا فله اجر شهاده

شمارهٔ ۹۴۱

دلم به زخم زبانها نگردد آزرده

که عاشق تو بود گنده تیر خورده

چه خوش بود صنمی چون تو در بر آوردن

به خلوتی که بود حجره در بر آورده

دلی که بود درو رحم کردیش از سنگ

دگر چه برخورم از بار دل دگر کرده

بناز چشم تو پرورده شد دلم منگر

بخواریش که عزیزیست ناز پرورده

شنیده که مویز سیه بود شیرین

گرین ز سبز خطان دلبر سیه چرده

مرا چه بیم ز آتش چو سرد خواهد شد

جحیم پر شرر از زاهدان افسرده

کمال واعظ خوشگوی ما زبانگ و خروش

چو شد خموش نگه دار گو همین پرده

شمارهٔ ۹۴۲

دلم ترسد در آن زلف خمیده

شب است آری و سرهای بریده

اگر گل عندلیبانرا نکشته است

چه خونست این بر آن دامان چکیده

برخه اشکم گرو برده ز سیماب

چو بر بالای زر با هم دویده

دل ما دیده جان غم خویش

چه نیکو دیده ای نور دیده

رخ نو آتش است و زلف خرمن

به خرمن آتشم ز آنها رسیده

ز آتش آه من چربید. بسیار

چو با این ناله آنرا بر کشیده

کمال از حال دل بینی در بنوشت

پریشان شد ورقهای جریده

شمارهٔ ۹۴۳

روی خوب از من مشتاق نپوشانی به

قیمت صحبت صاحب نظران دانی به

گرچه دست دهد آزار دل مسکینان

خاطر عاشق بیچاره ترنجانی به

من بسودای تو باز آمدم از شهوت چشم

که به آن روی نظر بازی روحانی به

میل شاهی نکند هر که گدای تو بود

زآنکه این منزلت از دولت سلطانی به

سود و سرمایه جانرا که متاعیست گران

من سودا زده دارم به تو ارزانی به

می کند در ره سودای تو مردن هوسم

که حیات ابد از زندگی فانی به

دل ز باغ رخ او پب ذقن گر بکف آر

که به رنجور رسد میوه بستانی به

گرچه جان لایق آن جان جهان نیست کمال

حالیا آنچه بدست است برافشانی به

شمارهٔ ۹۴۴

زاد راه عاشقان اشک است و روی زرد و آه

راه ازین گونه است بسم الله که دارم عزم راه

مهر او دعوی کتی آواز ثریا بگذاران

نشنود قول تو کس تا نگذارانی این گواه

دی نظر می کردم آن روی و ازین به دولتی

من ندیدم در جهان چندانکه می کردم نگاه

گر گه کاری شمارند آرزوی روی دوست

ما چگونه روی او بینیم با چندین گناه

در دهانش جایگاه یک سخن گفتم که نیست

باز دیدم این سخن هم بود بس بیجایگاه

کار اشک از چهره شمعی به عکس افتاده است

عکسی باشد پیش مردم آب بر بالای کاه

در میان خون مژگان عاقبت چشم کمال

خاک شد از انتظار او سقاءالله ثراه

شمارهٔ ۹۴۵

زیر پا از زلف مشکین گه گهی میکن نگاه

تا ببینی از تو مسکینان بسی بر خاک راه

شوق آن روی چو آتش گر گنه گیرند و جرم

من سزای آتشم چون بیشتر دارم گناه

بر دو عارضی چون کشید آن طرفه خطها در دو روز

کآن چنان نازک خطی نتوان کشیده در دو ماه

نا گرفت زلف او بوسیدنش خواهم ذقن

تشنه ام من تشنه خواهم یی رسن رفتن به چاه

اشک می آید روان زان نیزتر آه و فغان

می رسد گونی فلان ای دیده و دل راه راه

چون رویم از حسرت آن چشم بر تابوت ما

دوستداران گو بیفشانید بادام سیاه

دوستان گویند میکن بردرش افغان کمال

چون توان کز بیم حاسد أو نتوان کرد آه

شمارهٔ ۹۴۶

شبت خوش باد ای باد سحرگاه

که آوردی هوای زلف آن ماه

چه سود از ناله شبها که جانان

ز حال دردمندان نیست آگاه

در آن حضرت اگر چه راه آن نیست

که باشم من ز نزدیکان درگاه

ولی عبیی چنان نبود ز درویش

که دارد آرزوی صحبت شاه

من از اهل طریقت بودم اول

چو رفتارت به دیدم رفتم از راه

مرا زاهد ز شبخیزان شمارد

من و او راد صبح استغفر الله

تو جان خواه از کمال ای راحت جان

که او را در غمت این است دلخواه

شمارهٔ ۹۴۷

کحل بصر نیست جز آن خاک راه

چشم به سرمه مکن ای دل سیاه

دود شنیدم سوی خوبان رود

با تو رسد عاقبت این دود آه

درد تو گر جرم و گنه مینهند

هست ز سر تا قدم من گناه

ماه بدید آن رخ و خود را گرفت

بی سببی خود نگرفته است ماه

گر خم ابروی تو دیده از دور

کج ننهادی مه نو هم کلاه

وصل نو نو خاسته گفتم توان

بافت چو فرزین شرف قرب شاه

گفت که من شاه بتانم کمال

گر هوس مات بود شه بخواه

شمارهٔ ۹۴۸

گر سر طلبی بر درت آریم به دیده

چون اشک همه جانب کوی تو دیده

بگشای به ابروی سیه چشم که بینی

از بارب ما دود به محراب رسیده

زاهد چه عجب بی لبش ار کام تو تلخست

کامیست ز حلوای محبت نچشیده

در صحبت صاحب نظران بار ندارد

صاحب هوس بار ملامت نکشیده

دیدی رخ یوسف ز چه بر حرف زلیخا

انگشت نه دم بدم ای دست بریده

تو گوش نهادستی و ما دیده به دیدار

از دیده بسی فرق بود تا بشنیده

با دیده تو سود کمال آن کف پا را

چندانکه شدش رو به کف پای تو دیده

شمارهٔ ۹۴۹

گفتم شکرست آن به دهان گفت ترا چه

گفتم چه نمک‌هاست در آن گفت ترا چه

گفتم دهن تنگ را در لب خاموش

لطفی‌ست که گفتن نتوان گفت ترا چه

گفتم به خوشی گر لب شیرین تر جانست

قد نیز روانست روان گفت ترا چه

گفتم که تو جانی و بی‌دوستر از جان

هم جانی و هم شوخ جهان گفت ترا چه

گفتم رخ تو برگ گلست آمده بیرون

خالت خوش و خط خوش‌تر از آن گفت ترا چه

گفتم چه کمندافکن و دلبند فتادست

آن گیسوی در پای‌کشان گفت ترا چه

گفتم ز ملاحت همه چیزت به کمال است

خندان شد و افسون‌کنان گفت ترا چه

شمارهٔ ۹۵۰

لب یار برهم چرا زد ز پسته

چه موجب شکستن ز مشتی شکسته

شکر پیش آن لب دروغیست شیرین

بیا به چندین گره بر نی قند بسته

بر آن آب عارض خط نازک او

ر غباریست بر خاطر ما نشسته

بچینم به مژگان همه خار راهش

کز آسیب پایم نگردند خسته

نسیم صبا باد دستش دو پاره

که زلفت دو تای تو گیرد دو دسته

نه مهریست بر بسته دل را بروبست

که چون لاله داغیست از سینه رسته

کمال ار به آتش برد چون سپندت

مگو با کس این سر مگر جسته جسته

شمارهٔ ۹۵۱

ما جگر سوختگان داغ تو داریم همه

مرهمی بخش که مجروح و نگاریم همه

ساقیا گر نظری هست به مخمورانت

بدو چشم تو که در عین خماریم همه

درد دردی زخم عشق به پیمانه برار

کز طرب نعره مستانه برآریم همه

سیل مژگان و نم دیده اگر می طلبی

هر چه زینها طلبی در نظر آریم همه

مفلسانیم اگر دست نداریم به هیچ

چون تو داریم به معنی همه داریم همه

بود عهدی که نگیریم دمی بی تو قرار

همچنان بر سر عهدیم و قراریم همه

سر و جان خواستی ای جان گرامی ز کمال

همه سهل است بیا تا بسپاریم همه

شمارهٔ ۹۵۲

مرا که روی تو بینم چه حاجت است

که کسی نظر نکند با وجود گل به گیاه

به ماه اگر ز حسن رخت بافتی نشان یوسف

ز شرم روی تو بیرون نیامدی از چاه

خرد چو قدرت حق در رخت مشاهده کرد

بگفت اشهدان لااله الا الله

نظر به صورت خوبان اگر گناه بود

صحیفة عمل بنده پر بود ز گناه

کمال، چون تو شدی بنده همه خوبان

اگر تو جای نداری به او بیار پناه

شمارهٔ ۹۵۳

هر نیر کز تو بر دل غم پرور آمده

دل ز انتظار خون شده تا دیگر آمده

از دست و ساعد تو مرا نیغ آبدار

از آب زندگی به گلو خوشتر آمده

خضر خطت ندیده مثال لبت در آب

چندانکه گرد چشمه حیوان بر آمده

برخاستست از لب و خالت قیامتی

اینک بلال هم به لب کوثر آمده

در جوی چشم لحظه به لحظه فزوده آب

تا نقش عارض تو به چشم تر آمده

شاخ گلی به گریه مگر آرمت پیر

بی آب شاخ تازه کجا در بر آمده

تا کرده تازه دفتر غمهای دل کمال

خونهای تازه بر ورق دفتر آمده

شمارهٔ ۹۵۴

هر نیر که بر جان ز تو از دور رسیده

صد دفتر شعر از حسن و خسرو سلمان

ما روی تو دیدیم و زجان مهر بریدیم

دل آمده نزدیک و بر او دوخته دیده

هر زاهد انگشت نمائی که بمحراب

نظارگی یوسف اگر دست بریده

من چون کشم آن زلف که صورتگر چینش

ابروی تو دیده سر انگشت گزیده

گر در دهن او چو نبات آن خط مشکین

چون خامه به انگشت تخیل نکشیده

گفتار لطیف تو کمال آب حیاتست

از غایت تنگیست ز لبهاش دمیده

شمارهٔ ۹۵۵

ای بار نازنین مگر از فتنه زاده‌ای

کامروز چشم فتنه‌گری برگشاده‌ای

در ملک حسن خسرو خوبان تویی ولیک

داد مرا تو از لب شیرین نداده‌ای

هستند در زمان تو خوبان گلعذار

لیکن از این میانه تو زیبا فتاده‌ای

چون آفتاب بر همه روشن شد آنکه تو

از حسن و لطف از مه تابان زیاده‌ای

از خط تو ز غالیه هر نقطه‌ای که هست

داغی‌ست آنکه بر دل عنبر نهاده‌ای

با آنکه ریخت غمزهٔ شوخ تو خون ما

با عاشقان هنوز به جنگ ایستاده‌ای

گفتم کمال از قد سرو نو بر نخورد

عشقت بگفت رو که در این ره پیاده‌ای

شمارهٔ ۹۵۶

باز خود را چو گل تازه بر آراسته ای

باغ رخسار بگلهای نر آراسته ای

خلق بر یکدگر افتاده ز نظاره تو

که دو رخ خوبتر از یکدگر آراسته ای

ابروی شوخ که با ماه نوش سر بسر است

بسر زلف سیه سر بسر آراسته ای

شوخی و فتنه گر و سنگدل و عهد شکن

چشم بد دور بچندین هنر آراسته ای

با وجود لب تو نیست بسائی محتاج

مجلس ما که بنقل و شکر آراسته ای

هست مهمان نور آن به مگر ای دل که ز اشک

خانه دیده بلعل و گهر آراستهای

روی آراسته بنمای خصوصة به کمال

که تو خاص از پی اهل نظر آراسته ای

شمارهٔ ۹۵۷

تا به رخسار مه از غالیه چوگان زده‌ای

رقم غالیه‌سان بر مه تابان زده‌ای

بلبل مست نمی‌آید از این حال به هوش

چو سراپرده مشکین به گلستان زده‌ای

سنبل تازه بر آن عارض گلرنگ ترا

خط سبزی‌ست که بر دفتر خوبان زده‌ای

با چنین قامت زیبا که تو داری صنما

و بر راستی سرو خرامان زده‌ای

تا چرا سر دل خویش ندارد به زبان

آتش اندر دهن شمع شبستان زده‌ای

زان لبان شکرافشان همه شب تا به سحر

بوسه بر جام می باده‌پرستان زده‌ای

از چه باب است کمال اینکه ز نادانی خویش

حلقه بی‌ادبی بر در جانان زده‌ای

شمارهٔ ۹۵۸

چرا جنییت شاهی بظلم تاخته ای

بقامت این علم فتنه بر فراخته ای

بمهر تو ز زدم صافتر من بیدل

چو قلب نیست مرا از چه رو گداخته ای

حسود را رگ جان همچو چنگ در نزع است

از آن نفس که چو نی خوشترم نواخته ای

تو مرغ آن حرمی دانم ای رقیب و مرا

فغان زنست که بیهوده گو چر فاخته ای

بگفتی از همه خوبان مراست روی نکو

بدت میاد که خود را تکو شناخته ای

به آن دو طرف کج باز عشق چون بازیم

چنین که بازوی ما را به بند ساخته ای

کمال فارد لعبه نظر نوئی کامروز

بدان دهان و میان غایبانه باخته ای

شمارهٔ ۹۵۹

گر همه وقتی همه دلخون نه ای

لیلی وقتی تو و مجنون نه ای

نیست چو ما قابل خون خوردنت

در خور این باده گلگون نه ای

در طلبت زر چه کئی گنج عشق

ر خواجه گدائی تو، فریدون نه ای

او پیش دهان و لبش ای قند مصر

قد چه خوانیم ترا چون نه ای

جای تو با دیدن ما با دل است

زین در بقین است که بیرون نه ای

در صفت جستن دوری ز مهر

کم نه ای از ماه گر افزون نه ای

ای به در خانه تو أو کمال

چون شنوی زانکه به گردون نه ای

شمارهٔ ۹۶۰

لیست آن بگو با شکر خورده ای

ز خود خورده باشی اگر خورده ای

چرا میدهد زآن دهان بوی جان

چو دایم ز لبها جگر خورده ای

گرم با سگ خویش بخشی نصیب

غم من ازو بیشتر خورده ای

ترا با من ای کاه یکرنگی است

مگر با رخ بنده زر خورده ای

از المطاف آن غمزه ای دل منال

چو هر لحظه تیری دگر خورده ای

از سرگشتگیهای ما ای صبا

تو دانی که گرد سفر خورده ای

چو آن سرو دیدی یقین دان کمال

که از شاخ امید بر خورده ای

شمارهٔ ۹۶۱

آشوب جانی شوخ جهانی

بی اعتقادی نامهربانی

از پیش خویشم تا چند رانی

زهر فراقم تا کی چشانی

من مهر ورزم آری من اینم

نو کینه ورزی آری تو آنی

گاهم نوازی گاهم گدازی

گاهی چنینی گاهی چنانی

بی جرم کشتن مردم یکی را

توان ولیکن تو میتوانی

زینسان که داری از خویش دورم

گر میرم از غم حالمه ندانی

گفتم نثارت سازم ه در اشک

گفتا چه گویم در مچکانی

با تو چه ماند خضر و مسیحا

عمری تو هرگز با کس نمانی

گر از کمال ای مونسه ملولی

رفتم ز پیشت بردم گرانی

شمارهٔ ۹۶۲

آن شوخ دی براهی میرفت همچو شاهی

در پیش و پس ز جانها با او روان سپاهی

میداد داد خوبی می کرد نیز بیداد

از هر طرف برآمد فریاد داد خواهی

تا لاله داغ بر دله هم گل فتاده در گل

این زد به جامه چاکی وآن بر زمین کلاهی

می کرد باز گیسو میشد از آن مشوش

می کرد باره گونی در حال ما نگاهی

این سوز سینه تاکی آه از دلی که از وی

کاریم بر نیامد جز ناله و آهی

داری از آن دو ساعد پرسیم استین ها

از دلبران که دارد زین دسته دستگاهی

در دعویی که پیکان گوئیم حق سینه است

از تیر تو ندارد دل راستر گواهی

از بس که کشت چشمت مردم بمانم ما

پوشیده هر پکیه بین در خانه ها سیاهی

گوید کمال فی الفوز صد شعر تر به یک شب

لیکن بوصف رویت هریک غزل بماهی

شمارهٔ ۹۶۳

از در خویش مرا بر در غیری ببری

باز گویی به در غیر چرا میگذری

از تو، هم پیش تو، هم بر در تو داد مرا

فتنه گر هم تو و گوئی که چرا فتنه‌گری

گرچه در بتکده رفتم ز در کعبه رواست

هم در تست در بتکده چون درنگری

کعبه و دیر توئی دیر کجا کعبه کجاست

نیست غیر از تو کسی غیر کرا میشمری

کعبه گر شد ز تو پر، بتکده هم خالی نیست

کمیی نیست ترا کز همه بسیار تری

جویمت گه به در کعبه گهی بر در دیر

چون گدای تو شدم از تو شد این در بدری

رفت آوازه که امسال به حج رفت کمال

بس مبارک سفری چون تو به او هم سفری

شمارهٔ ۹۶۴

اگر در کشتنم تأخیر کردی

نبود از مرحمت تقصیر کردی

رها کردی چو من دیوانه ای

گرفتی زلف را زنجیر کردی

را از دل خونها چکید آن دم که بر ما

بقصد جان مزه چون تیر کردی

چه شوخی ای پسر کز عهد طفلی

بخونم میل بیش از شیر کردی

رقیبا مینمانی آدمی شکل

تو آن هیأت چرا تغییر کردی

نکردی سجده زاهد برآن روی

به بیدینی مرا تکفیر کردی

کمال احوال درد خویش با بار

چو گفتی نیک بد تقریر کردی

شمارهٔ ۹۶۵

اگر ز محنت دنیا خلاص می‌طلبی

بنوش باده گلگون ز شیشه حلبی

چنان به آب عنب تشنه‌ام که صورت آن

برون نمی‌رودم از حدیقة عنبی

شراب و شاهد و سیم و زرم طفیل تو باد

فداک اصل مرامی و تها طلبی

اگر نه سایهٔ میخانه بر سرت باشد

ز روزگار ببینی هزار بوالعجبی

ترا چو صحبت امن و کفایتی باشد

به عیش کوش و به عشرت دگر چه می‌طلبی

شراب نوش به فصل بهار و فارغ باش

لا یلیق زمان الشباب فی کربی

کمال را چو مداوا به باده فرمایند

رواست گر بخورد می به حکم شرع نبی

شمارهٔ ۹۶۶

ای آفتاب روی تو در اوج دلبری

پروانه چراغ رخت شمع خاوری

سودای زلف تست که روزم سیاه کرد

تا خود به حسن رونق خورشید می بری

زاف است آنکه حلقه زند گرد آفتاب

با مشک می دمد ز بناگوش مشتری

بالای دل فریب تو گویم به راستی

سرویست گلعذار به بستان دلبری

دیباچه صحیفة حسن و لطافت است

بر صفحه جمال نر آن خط عنبری

روشن شود مراد دل من هر آینه

آن دم که روی خویش در آئینه بنگری

جائت چگونه خوانم جانم فدای نست

عمرت چگونه گویم کز عمر خوشتری

اشکم به آب دیده گواهی می دهد

خونی که ریخت جادوی چشمت به ساحری

سوی کمال مرحمتی کن به وصل خویش

کز حد گذشت جور و جفا و ستمگری

شمارهٔ ۹۶۷

ای آیت حسن از رخ خوب تو مثالی

از رنگ رخت دفتر گل نقش خیالی

خوبان جهان حسن دل افروز و ملاحت

دارند و لیکن نه چنین حسن و جمالی

عودیست دل سوخته بر باد وصالت

کز آتش هجران تو اش نیست ملالی

با آنکه بود آتش لعل تو جگر سوز

هرگز نبود خوشتر ازو آب زلالی

عمریست که بر باد هوا می گذرانیم

زیرا که نباشد ز تو امید وصالی

باری به کمال از سر رحمت نظری کن

امروز که حسن تو گرفتست جمالی

شمارهٔ ۹۶۸

ای از خط تو زنگ بر آئینه شاهی

تو شاهی و پیش تو بتان جمله سپاهی

آن لب نه زلال است که خمریست بهشتی

آن نقطه نه خال است که سریست آلهی

رویت به غلامی دلم خط به در آورد

میداد بر آن خط دل من نیز گواهی

تو جان طلبی از من و من بوس چه پرسی

هردم که چه خواهی تو ز ما هرچه تو خواهی

خون همه بیراهه بریزی و چو بینیم

یک روز براهت همه گوئیمه براهی

ای رفته بفکر نقش زلف بدست آر

تدبیر رسن کن که فرو رفته بچاهی

نقش دهن تنگ تو در چشم کمال است

چون چشمه حیوان شده پنهان به سیاهی

شمارهٔ ۹۶۹

ای بوده با تو ما را خویشی و آشنایی

با آشنای خویشت تا چند بی‌وفایی؟

دل می‌دهد گواهی کز ما دلت ملول است

آری تو راست فرمان باری تو جان مایی

ما بنده‌ایم و عاجز تو حاکمی و سلطان

گر لطف می‌نمایی ور جور می‌فزایی

گر عاقلی و مجنون بگذار عشق لیلی

در عاشقی رها کن ناموس و پارسایی

نزدیک‌تر ز جانی نزدیک ما و با ما

چون ماه روی خود را از دور می‌نمایی

آیا بود که یک شب ناخوانده بی‌رقیبان

چون بخت ناگهانی ناگه ز در درآیی

بی‌خواب و خوردم از غم ای بخت من چه خسبی؟

چون نیست بی‌تو عمرم ای عمر من کجایی؟

بیچاره‌ای که باشد همچون کمال بی‌دل

در محنت غریبی در قصه جدایی؟

شمارهٔ ۹۷۰

ای درد درون جان چه باشی

ای سوز درون نهان چه باشی

ای خون دل از زمین چه جویی

ای ناله بر آسمان چه باشی

ای اشک روان برون شو از چشم

در خانه مردمان چه باشی

ای بی تو تنم ننی ز جان دور

دور از من ناتوان چه باشی

ای ساکن کوی ماهرویان

در منزل نا امان چه باشی

ای آنکه ز پیش راندیم دی

امروز دگر بر آن چه باشی

ای شوخ کمال سوخت بیتو

زین سوخته بر کران چه باشی

شمارهٔ ۹۷۱

ای دل این بیچارگی و مستمندی تا به کی

چون نداری روی درمان دردمندی تا به کی

بر دل پرخون من بگریست امشب چشم جام

شمع مجلس را بگو کاین هرزه‌خندی تا به کی

از هواداران ما و تو چو مستغنی است یار

ای رقیب این چاپلوسی و لوندی تا به کی

پیش قد بارهای سرو سهی شرمی بدار

در چمن با پای چوبین سربلندی تا به کی

با تو خود را کرد مانندی گل از باد هوا

گفت در رویش صبا کاین خودپسندی تا به کی

غمزه جادویت از ما چند پوشاند نظر

عالمی کردی مسخر چشم‌بندی تا به کی

گویی‌ام هردم که بیرون شو کمال از شهر ما

این سمرقندی گریه‌های خجندی تا به کی

شمارهٔ ۹۷۲

ای دهان تو قند و لب همه می

قند پیش لب تو لیس بشی

تیر از آن قد نهاده سر بگریز

بیشکر دور نیست ناله نی

راز ما فاش کرد خون سرشک

تو کمان را چه می کنی در پی

سوختی جان ما به غمزه و زلف

چند ریزیم خاک بر سر وی

آفتاب از جمال تو خجل است

ناز تا چند و سرکشی تا کی

زندگی بافت از لب تو کمال

که ز رخسارها چکاند خوی

شمارهٔ ۹۷۳

ای رخت آیت حسن و دهنت لطف خدای

به حدیثی بگشای آن لب و لطفی بنمای

خانه تست دل و دیده ز باران سرشک

اگر این خانه چکد آب در آن خانه در آی

شد ز نظارگیان خانه همسایه خراب

به من با تو که فرمود که بر بام برآی

زاهد شهر بخشکیست ز چوبی کمتر

که چو نعلین نمالیده بروی آن کف پای

گفته بودی که شبی باده خورم با تو بیا

همچو پیمان من و وعده خود دیر میای

روز باران سرشکم مرو از خانه به باغ

که رود پای تو چون سرو فرو در گل و لای

بوستانیست سرای از گل آن روی کمال

به سرای آمدی ای بلبل خوشگو به سرای

شمارهٔ ۹۷۴

ای صبا بر خاک کوی یار ما خوش می‌روی

شبه سراندازان بر آن زلف دوتا خوش می‌روی

می‌روی و باز می‌گویی به زلفش خال ما

گرچه می‌گویی پریشان ای صبا خوش می‌روی

واعظا تحسین خود تا کی که خوش‌ها می‌روم

گر به زودی می‌روی از پیش ما خوش می‌روی

ناوکش چون می‌رود در سینه می‌گوید دلم

گر از آن مژگانی ای تیر بلا خوش می‌روی

می‌روی در جان همه وقتی و می‌آید خوشم

زآنکه تو آب حیاتی دایما خوش می‌روی

گر قباپوشی چو غنچه ور کله هم لاله‌وار

با کله خوش می برآنی در قبا خوش می‌روی

گر رود مطرب به بزمی خواند ابیات کمال

هر کرا جانی‌ست گوید مطربا خوش می‌روی

شمارهٔ ۹۷۵

ای صبا تاکی به زلف بار بازی می کنی

سر دهی بر باد چون بسیار بازی می کنی

از هوا گر بر زمین افتی چو زلف او رواست

بر رسنها چون شبان تار بازی می کنی

با لب او عشق میبازی دلا خونت حلال

چون به جان خویش دیگر بار بازی می کنی

مرهم ریشت دهم گفتی ندانم میدهی

با زه شوخی با من انگار بازی می کنی

در دبیرستان بدین شوخی و طفلی لوح مهر

چون بیاموزی که در تکرار بازی می کنی

در گلستان آی وعکس زلف و رخ بنگر در آب

گر شب مهتاب در گلزار بازی می کنی

برگ ریزان بهار زندگی آمد کمال

چند با خویان گلرخسار بازی می کنی

شمارهٔ ۹۷۶

ای گل روی ترا چون من بهر سو بلبلی

از تو دارد این مثل شهرت که شهری و گلی

می کند در دور حسنت دل همه وقتی خروش

وقت گل هرگز نباشد بلبلی بی غلغلی

زلف بر رخ به تشویش است ز آه سرد ما

همچو بر برگ گل از باد سحرگه سنبلی

فتنه ها دارند در سر عتبرین مویان شوخ

ز آنکه در زیر کله دارند هریک کاکلی

مطربا فرمان من بشنو روان گو یک دو صوت

چون زحلق شیشه از هر سو برآمد قلقلی

گو کله بر آسمان افکن ز شادی لاله وار

هر که می گیرد به باده گلرخی جام ملی

جز سر کویش اقامت را نمی شاید کمال

زانکه عالم بر سر آب است تا محکم پلی

شمارهٔ ۹۷۷

این چه نبهاست وین چه شیرینی

وآن چه گفتار و آن شکر چینی

صورت جان در آب عارض بین

با چنان رخ رواست خود بینی

گرمنت پیش خویش بنشانم

تو نه آن آتشی که بنشینی

سوز جانم که کشته آنم

ریز خونم که تشنه اینی

زاهدا مستم از لبش منو تو

بیخبر از شراب رنگینی

در نگیرد به هیچ نر آتش

دامن از آه ما چه در چینی

چو فتادی به زلف یار کمال

بینی افتادگی و مسکینی

شمارهٔ ۹۷۸

ای ولوله عشق تو به ره هرزه کویی

رندان سر کوی تو مست از تو به بویی

پیش تو به سر آیم و زآن لب طلبم جام

از خاکم اگر نیز بسازند سبویی

دل در خم چوگان سر زلف تو گویی‌ست

هر دل که جز این گفته بود بیهُده‌گویی

با روی تو از باد، بهشتم، هوس حور

جایی که تو باشی که کند باد چو اویی

تن رست ز تب‌های غم از وصل میانت

صد شکر کزین عارضه جسیمه به مویی

اگر شحنه بجوید ز تو درد دل ما را

ابروی تو سویی جهد و چشم تو سویی

امروز کمال از رخ او چشم برافروز

کر طالع خود بافته‌ای روز نکویی

شمارهٔ ۹۷۹

با تو ه را نمی رسد دعوی

شاهدند آن دو رخ برینه معنی

گر بدیدی ز دور سرو تو حور

ننشستی به سایه طوبی

مانده برمیم آن دهان حیران

چشم نظارگی چو دیده هی

ب گفتمش در جواب کشتن ما

نی نوشتی به غمزه گفت که نی

ایرا نیست عاشق کشی روا چه کنم

چشم معشوق میدهد فتوی

خون مجنون سوخته است آن زلف

که در آمد بگردن لیلی

آه از آن دانه های خال کمال

که زد آتش بخرمن نقوی

شمارهٔ ۹۸۰

باز به ناز کش مرا چیست که ناز می‌کنی

ناز نمی‌کنم دگر گونی و باز می‌کنی

من چو شهید عشقم و بر در تو بهشتیم

بر رخ من در بهشت از چه فراز می‌کنی

از دهنت چو می‌رود پیش دو لب حکایتی

جان مرا در آن سخن محرم راز می‌کنی

از تو چگونه جان برم چون تو به مرغ آن حرم

حمله باز می‌کنی چشم چو باز می‌کنی

چشم به عارضش دلا چیست ز زلف او گله

وقت چنین لطیف و تو قصه دراز می‌کنی

با رخ دوست زاهدا رو چو به قبله شد ترا

عرض نیاز کن چرا عرض نماز می‌کنی

زایر کعبه را بگو حلقه به گوش این درم

گوش که می‌کند که تو وصف حجاز می‌کنی

کمال تا ابد خاک یک آستان و بس

بندگی شهی گزین گر چو ایاز می‌کنی

شمارهٔ ۹۸۱

باز بگذشتی بر آن زلفه ای نسیم مشکبوی

در شب تاریک چون رفتی برآن راه چو موی

گفتمش بر لوح رخسار تو بی معنیست خط

گفت خط خالی ز معنی نیست بی معنی مگوی

گرچه رقت آن عارض چون آب باز از جوی چشم

چشم آن دارم که آب رفته باز آید بجوی

گو مثر شبنم عذار لاله و رخسار گل

تا به تو کمتر فروشد حسن هر ناشنه روی

ا گر بجوئی در زکات حسن مسکینتر کسی

چون دل من از همه مسکینتر است او را بجوی

من به بازی زلف او بشکستم و زلفش دلم

بشکند آری به بازی اینچنین چوگان و گوی

خون ما آن غمزه می‌ریزد به زلف و رخ کمال

عاشقان را ناز و شیوه می‌کشد نه رنگ روی

شمارهٔ ۹۸۲

باز دست از جانفشانان بر فشاندی

داد بیدادی ز مظلومان ستاندی

رفتی و آن عارض چون آب و آتش

یاد گارم در دل و در دیده ماندی

بر تو گفتی سوره ای خوانم چو میری

مردم و الحمدالله هم نخواندی

داشتی در سر که خونم ریزی از چشم

کامت این بود از دلم این نیز راندی

جای ده اشک مرا بر خاک آن در

کز پی این وعده بسیارش دواندی

می رسد بر آسمان دود دل من

قصه سوزم بدین غایت رساندی

پیش خود بنشان کمال او را ازین پس

غم مخور از سوختن آتش نشاندی

شمارهٔ ۹۸۳

بازم از طلعت خود دیده منور کردی

مجلس من بسر زلف معطر کردی

بر سر کشته هجران گذری از سر مهر

خیر مقدم قدم آوردی و در خور کردی

به مقابل نبود . با تو مگر دیدی روی

که بر آئینه رخ خویش برابر کردی

ملک دلها غم روی تو به تاراج ببرد

تا برو مملکت حسن مقرر کردی

گرچه کردی به ننم نسبت آن موی میان

بنگرش کز غم این ننگه چه لاغر کردی

داد خواهان بسر آن خاک قدم کردم گفت

داد خود بافتی این خاک چو بر سر کردی

یاد می دادکه آزار دل ریش کمال

گفته بودی نکنم دیگر و دیگر کردی

شمارهٔ ۹۸۴

با مسکنت و عجز و ضعیفی وفقیری

دارم هوس لطف تو وای ار نپذیری

با من نظری کن ز سر لطف و بزرگی

هر چند که در چشم نیایم ز حقیری

کامی ز لب لعل تو شاید که برآید

با من چو میان خود اگر ننگ نگیری

سلطانی من چیست گدائی ز نو کردن

آزادی من چیست به دام تو اسیری

گفتی که به پیری طرف عشق رها کن

چون عشق در آمد چه جوانی و چه پیری

احوال درون دل و بیرون خرابم

محتاج خبر نیست که بر جمله خبیری

با زنده دلی گفت کمال از سر حالت

حالت به از آن نیست که در عشق بمیری

شمارهٔ ۹۸۵

با من این بودت ز اول شرط باری

کآخر الأمرم به یاد همه نیاری

بسکه با شوریدگان چون زلف مشکین

عهد بستی و شکست از بیقراری

با رقیبان گرانجان بیش منشین

نون لطیفی طاقت ایشان نداری

سر میروی تنها براه و من چو سایه

دره پیته افتان و خیزان از نزاری

بعد ازینت با خدا خواهم سپردن

زآنکه رسم عاشق آمد جانسپاری

با سگته گفتم چو آیم شب برآن در

می باشد ز نو کآن در گذاری

بانگ زد بر من به جنگ و گفت تاکی

هر شب اینجا آنی و دردسر آری

دوش دیدم بر سر کوی تو دل را

گفتم ای مسکین تو باری در چه کاری

گفت من بیش از کمال اینجا رسیدم

تا کنیم از یکدیگر فریاد و زاری

شمارهٔ ۹۸۶

بچشم جان چو چراغی که در میان ز جاجی

ز عشق آب حیاتی ز عقل ملح اجاجی

درین مرقع اگر چون کلاه صاحب ترکی

ز قالب ارچه شوی دور بر سر همه تاجی

اگر به شیوه منصور دم زنی ز اناالحق

یقین شود دم آخر که چند مرده حلاجی

بعلم و عقل فرو ماندی از همه عجب است این

که فیل داری و اسب و پیاده چون شه عاجی

مگر دماغ تو صوفی به بانگ چنگ شود تر

که از قدح نکشیدی عظیم خشک مزاجی

درون دل بفروز ای خیال دوست که ما را

هزار درد اگرت هست ازو کمال مخور غمی

درین سراچه تیره تو نور بخش سراجی

چو درد دوست بود قابل هزار علاجی

شمارهٔ ۹۸۷

به جز نور و ضیاء و گرمی از آذر چه می‌خواهی

ز دریای حقایق جز در و گوهر چه می‌خواهی

تفکر کن نهانی ای بشر در دهر پهناور

تو باشی بهترین مخلوق از این بهتر چه می‌خواهی

در این دنیای پرغوغا به جز نگین چه می‌جویی

به جز تائید و الطاف از خدا باور چه می‌خواهی

برای دل که باشد مخزن اسرار پنهانی

به جز وسعت در این دنیای پهناور چه می‌خواهی

به امر حق تعالی در جهان و گردش دوران

تویی برتر ز مخلوق ای بشر دیگر چه می‌خواهی

به جمع عارفان ای دوست در خمخانهٔ وحدت

دگر جز آنکه مشحون باشدت ساغر چه می‌خواهی

به باغ دوستی بنشان درخت دوستداری را

کمالا از درخت دوستی جز بر چه می‌خواهی

شمارهٔ ۹۸۸

بده ساقی شراب ارغوانی

که بی می خوش نباشد زندگانی

چو ایام جوانی را عوض نیست

به شادی بگذرانش تاتوانی

جوانی کو نباشد مست و عاشق

چه لذت یابد از عمر و جوانی

سبک سانی به من رطل گران ده

که خود را وارهانم زاین گرانی

فریدون فری و سلطان عادل

عظیم الشان و سلطان زمانی

چو دور داور سلطان اویس است

چرا باشم دمی بی شادمانی

نهال عشرت ما بارور شد

ومنها بحبسی ثم الأمانی

شمارهٔ ۹۸۹

بر سر راه طلب بافت گدانی گهری

یعنی از اهل دلی بیسرو پائی نظری

دی رسید از حرم وصل خطابیم بگوش

حلقه ای گر بزنی بر تو گشایند دری

دل که بر وی گذری می کند اندیشه غیر

نه دل است آه به حقیقت که بود رهگذری

دیده و دل دو حریمند که در هر دو حریم

جز خیال رخ او بار نیابد دگری

بی عنایت بسوی دوست قدم تا ننهی

که بجانی نرسی جز به چنین راهبری

یارب آن جان که جهان گمشده اوست کجاست

که ازو نی خبری بافت کسی نی اثری

با خبر نیست ازو میچکس الآ چو کمال

بیخودی دل شده ای از دو جهان بیخبری

شمارهٔ ۹۹۰

بر گل به پای سرو چو رفتار می‌کنی

از لطف پای نازکت افگار می‌کنی

اگر حال دل ز غمزه بپرسی چه گویمت

خوش می‌کنی که پرسش بیمار می‌کنی

پندی بده به زلف که خون‌های بیدلان

چندین چرا به گردن خود بار می‌کنی

با غمزه هم بگوی که در پیش مردم

خواهم زدن که شوخی بسیار می‌کنی

گفتی جمال خویش نمایم به عاشقان

این خود کرامتی است که اظهار می‌کنی

ای طوطی این حدیث شکربار از آن تست

یا گفته منست که تکرار می‌کنی

سعدی اگر چو طوطی گویا بود کمال

طوطی خموش به چو نو گفتار می‌کنی

شمارهٔ ۹۹۱

بر من بیدل اگر جور و ستم فرمودی

لطف بسیار نمودی و کرم فرمودی

تا به صاحب نظری از همه باشم افزون

سرمه چشم من از خاک قدم فرمودی

گفت پیش رقیبان دهمت صد دشنام

باز مرسوم دعاگو ز چه کم فرمودی

نامه شان پیش خودم خوان که ز دور آمده ام

چون دویدن پسرم همچو قلم فرمودی

ن ت من ز سر خوان کرم غصه و غم

گفته بودی که نفرمایم و هم فرمودی

دگر از خون دل ریش شرابم فرمای

چون کباب از جگر سوختهام فرمودی

راندیم از در و خون شد دل مکین کمال

از چه آزردن آفری حرم فرمودی

شمارهٔ ۹۹۲

برویت بنگرم ناگه نرنجی

بسویت بگذرم ناگه نرنجی

از وصلم حاصلی چون نیست باری

غم هجرت خورم ناگه نرنجی

جهانت بنده شد من نیز خود را

ازینها بشمرم ناگه نرنجی

تو هرجا تیغ بر گیری من آنجا

سری پیش آورم ناگه نرنجی

به هر راهی که بخرامی من آن راه

بدیده بسپرم ناگه نرنجی

بدین نازک دلی جانی تو داری

تمنایت برم ناگه نرنجی

کمال ار بگذرد بر آستانت

که من خاک درم ناگه نرنجی

شمارهٔ ۹۹۳

به کوی عشق باشی شیرمردی

اگر باشد به رویت گرد دردی

بروی مرد باشد گرد این درد

نخواندی این مثل گردی و مردی

خیالت گر نبودی مونس جان

دل بی‌کس تن تنها چه کردی؟

غذای عاشق مفلس غم آمد

اگر غم نیستی مسکین چه خوردی؟

دورنگی نیست ما را با تو الأ

همین بخت سیاه و روی زردی

درخت گل ندارد تاب سرما

نیارم زد برآن در آه سردی

کمال آن‌ها که فکر بکر دارند

قزون از صد غزل خوانند فردی

شمارهٔ ۹۹۴

به مجلسی که بمستان ز لب شراب دهی

دلم ز رشک بسوزی مرا کباب دهی

سؤال بوس چه سود از توام که معلوم است

مرا ز جنبش آن لب که نی جواب دهی

شب فراق در آن آستان دو چشم مرا

چه جای خواب اگر نیز جای خواب دهی

به حسرت قدش از گریه ام چمن شد غرق

تو سرو را دگر ای باغبان چه آب دهی

کشد دلم چو کبوتر فغان ز سختی دام

چو باز طره مشکین ز ناز تاب دهی

به چشم و غمزه مفرما که مست را بزنید

به یک دو مست چه نسبت که احتساب دهی

کمال شحنه عشق از دل تو دانش خواست

چگونه باج نفس از دل خراب دهی

شمارهٔ ۹۹۵

به باران کهن یاری نکردی

جفا کردی وفاداری نکردی

خورم گفتی غم تو تو بزی شاد

مرا غم کشت و غمخواری نکردی

دلم پیوسته میداری بر آتش

بمن زین بیش دلداری نکردی

دلا از ناله بلبل وصل گل یافت

چرا زاری بدین زاری نکردی

بچشم گرچه ماند از ظلم وخون ریز

که زیر طاق زنگاری نکردی

کسی در حال صحت خون کند کم

تو خود در عین بیماری نکردی

کمال آن چشم شوخ از خود میازار

چو هرگز مردم آزاری نکردی

شمارهٔ ۹۹۶

تا خلوت دل خالی از اغیار نیابی

بام و در آن خانه پر از بار نیابی

آنجا که شد او یافته خود را نتوان یافت

غم نیست که سریابی و دستار نیابی

بیدار شود آنگه طلب آن روی که هرگز

در خواب چنین دولت بیدار نیابی

گر از تو به زخمی بخرد جان و سرآن تیغ

بستان که چنین نیز خریدار نیابی

چندانکه ز دل نگذری از هر چه مرادست

را گذری بر در دلدار نیابی

دعوی اناالحق سخن نیک بلند است

معنی چنین جز به سر دار نیابی

زنهار کمال از سر مستی مرو آنجا

ترسم که روی بی ادب و بار نیابی

شمارهٔ ۹۹۷

تا کی ای مونس دلم بی‌موجبی غمگین کنی

گریه‌های تلخ من بینی و لب شیرین کنی

چون هلاک جان خود خواهم به زاری و دعا

ناشنیده آرزو در زیر لب آمین کنی

گفته ای جانت به کام دل رسانم یا به لب

آن نخواهی کرد هرگز دانم اما این کنی

از گل روی توام رنگی جز این حاصل نشد

کز سرشک ارغوانی چهره‌ام رنگین کنی

سر به تاج سلطنت دیگر فرو ناید مرا

گر همه عمر التفاتی با من مسکین کنی

ای دل اول آستین از عقل و دست از جان فشان

گر ز خامی پنجه با آن ساعد سیمین کنی

جنت الفردوس بنمایند در خوابت کمال

گر شبی خاک در آن ماه را بالین کنی

شمارهٔ ۹۹۸

تب چرا درد سر آورد به نازک‌بدنی

که چو گل تاب نیاورد به جز پیرهنی

بر تن نازک او همچو عرق لرزانست

هر کجا هست تر و تازه گلی در چمنی

شکرش دارد و بادام زیان پنداری

چشم نگشاید از آن روی و نگوید سخنی

دیدن نبض اشارت به مسیحا کردند

گفت حیف است چنان دست بدست چو منی

از پی رگ زدن از کار بفصاد افتد

نیست استاد تر از غمزة او نیش زنی

بفدای تن رنجور نو و جان تو باد

هر کرا هست در ایام تو جانی و تنی

صحت جان و تنت چون به دعا خواست کمال

بود آمین به زبان آمده در هر دهنی

شمارهٔ ۹۹۹

ترا چگونه توان گفت یوسف ثانی

ثنای حسن نو او گفت او بود ثانی

حدیث بوسف مصری که احسن القصص است

کسی بسوز نخواند چو پیر کنعانی

دلا حکایت حستش کن و شنو تحسین

گذار نه یوسف چه نه می خوانی

شنیده نقش رخش نقشیند و دفتر شست

چو بشنوی توهم ای گل ورق گردانی

بدانکه از کف پا دادیم دو بوس مرنج

بگیر بوس خود اکنون اگر پشیمانی

درت زمالش رخسار هاست مالا مال

دگر به پای تو خواهیم سود پیشانی

حقوق بندگیم گفته شهان دانند

هنوز قیمت و مقدار خود نمی دانی

رقیب گفت تو دانی کمال قیمت من

بگفتم ای دل سخنت بغضه ارزانی

ترا به ساحل دریا بصد درم بخرند

برای لنگر کشتی که پس گران جانی

شمارهٔ ۱۰۰۰

ترا دیده هر بار دیدی چه بودی

که هر بار دولت مرا رخ نمودی

چه بودی گر آن لب نمک میفشاندی

وز آن سوز ریش دل ما فزودی

نسیم توأم گفت عود ارنه خام است

چرا خویشتن را چنین مپستودی

چه رمزست گفتن عدم آن دهانرا

که چون او ندیدیم عدیم الوجودی

شب از دور مه را دو تا گشته دیدم

مگر خواست کردن برویت سجودی

رقیب سگت بانگ بر من نمیزد

اگر تو شبهای من میشنودی

کمال از تو جز آه دل بر نیامد

چه خواهد برآمد زخس غیر دودی

شمارهٔ ۱۰۰۱

ترکمن مه بود به ترکی آی

خوش بود یک شبی به پیش من آی

دیده مه که چون رود بر بام

نو مهی هم به بام دیده برای

خانه بنده بنده خانه تست

خیر مقدم خوش آمدی فرمای

گریه عاشقان به بین ز برون

روز باران بیا به خانه در آی

خانه خالیست از میان مگریز

در به بند و میان بسته گشای

گر وفا می کنی بجای خودست

وعده های کهن به بار بجای

کرد ویران سرای و کاخ کمال

طاق ابروی دلبران سرای

شمارهٔ ۱۰۰۲

تن در پی جان می‌رود ای بخت کجایی

موقوف تو ماندیم که راهی بنمایی

از کار فرو بسته در هم شده ما

لطفی بنمایی گرمی باز گشایی

گویند که تعجیل مکن تا برسد وقت

پیداست که تا چند بود مد جدایی

ای دل مکن اندیشه از این راه که صعب است

نومید نشاید شدن از لطف خدایی

دیگر ندهم دامن مقصود خود از دست

گر یابم از این واقعه سب رهایی

گفتی که کمالا مکن اندیشه رفتن

آیا من مشتاق کجا و تو کجایی

شمارهٔ ۱۰۰۳

تو چشم آنکه حق بینی نداری

وگر نه هرچه بینی حق شماری

مکن بب غریق ای زاهد خشک

کزین دریا تو چون خس در کناری

از احوال درون دردمندان

چگویم با تو چون دردی نداری

ز ابرویش چه روی آری به محراب

نماز ناروا تا کی گزاری

دلا از ما بگو با چشم گریان

چو با عنایت کرد باری

نثار خاک آن در از در و لعل

به بار ای کان گوهر تا چه داری

کمال آن خاک نعلین ار کنی تاج

ز درویشی بشاهی سر برآری

شمارهٔ ۱۰۰۴

نو درد نداری و رخ زرد نداری

ای عاشق بیدرد چه نالی و چه زاری

دلها برد آن آه که از درد برآرند

فریاد ز آهی که نور بیدرد برآری

رخساره بخون مژه بنگار دم نقد

کز اشک فشان عاشق رخسار نگاری

غم روند و محنت دمد و درد برآید

بر خاک شهیدان غمش هر چه بکاری

دیدی که چه غمهاست نرا بر دل ازین بار

ای دیدن غمدیده چرا اشک نباری

تا چند بگردن بری این سر که حق اوست

آن به که بری بر درش این حق بپاری

سر چیست کمال از تو اگر می طلبد بار

گر دیده روشن طلید در نظر آری

شمارهٔ ۱۰۰۵

تو سروی و گل خندان همانکه میدانی

رخ نو شمع و شبستان همانکه میدانی

نماز شام تو پیدا شدی و شد فی الحال

ز شرم روی تو پنهان همانکه میدانی

اب تو آرزوی جان مردم است و مرا

از آن لب آرزوی جان همانکه میدانی

اگر بوصل مداوای ریش دل نکنی

رود ز دیدهٔ گریان همانکه میدانی

گر به غمزه کی سعی ناوک اندازی

رسد به جان ضعیفان همانکه میدانی

مگر به باغ ز پیراهنت نسیمی رفت

که پاره کرد گریبان همانکه میدانی

دل کمال بویت همین که رفت از دست

روان شد از عقب آن همانکه می دانی

شمارهٔ ۱۰۰۶

چرا به تحفه دردم همیشه ننوازی

به ناز و شیوه نسوزی مرا و نگدازی

خس توایم همه کار خس چه باشد سوز

تو آتشی و توانی که کار ما سازی

به دست نیغ تو کار جراحت دل ریش

مام نا شده خواهم که از سر آغازی

به زیر پا شکند هرچه افتد این عجیبست

که بشکند دلم از زیر پا نیندازی

نبرد دست به زلفت صبا به بازی نیز

حریف زیر برست و نمی‌خورد بازی

اگر چه سرور بستان صنوبر آمد و سرو

ترا رسد بسر سروران سرافرازی

کمال باز گزیدی هوای قامت بار

بدت میاد که مرغ بلند پروازی

شمارهٔ ۱۰۰۷

چرا هر دم از پیش ما میگریزی

شهی از گدایان چرا میگریزی

به بخیلی مگر ای بخوبی توانگر

که از عاشق بینوا میگریزی

چرانی چرا از دعاگو گریزانت

بلانی بلا از دعا میگریزی

و آن تازه برگ گلی کز لطافت

از آسیب باد صبا میگریزی

اگر او میگریزد ز چشم ای خیالش

نو بگریز بینم کجا میگریزی

کمال ار به او میگریزی ز چشمش

از یک فتنه در صد بلا میگریزی

شمارهٔ ۱۰۰۸

چشم شوخ و دل سنگین بر سیمین داری

خال مشکین رخ رنگین لب شیرین داری

تو چه دانی ز من و حال من ای شمع چگل

که چو من عاشق دل سوخته چندین داری

بی نیازی و نیازت بمن بیدله نیست

پادشاهی و فراغ از من مسکین داری

گفتة رسم وفا دارم و آئین جفا

آن نداری سر یک موی ولی این داری

ای صبا نکهت آن زلف مگر نشنیدی

که هوای چمن و برگ ریاحین داری

دعوی زنده دلی از تو تکونیست کمال

گر شب فرقت جانان بر بالین داری

شمارهٔ ۱۰۰۹

چو تو دشمن از دوست نشناختی

مرا سوختی و به او ساختی

پرداختم از دو عالم به تو

تو یک لحظه با من نپرداختی

چه شکر از لب چون شکرگویمت

که چون نی بوسیم ننواختی

ز پا تا سرم رشته جان بسوخت

چو شمعم ز سر از چه بگداختی

بشاهی نشستی بملک درون

علمی ز آتش دل برافراختی

راه و رسم من بود صبر و قرار

تو آن رسم ها را برانداختی

نظر باختی با رخ او کمال

دو عالم ببر چون نکو باختی

شمارهٔ ۱۰۱۰

چو گل به لطف نو زد ان نازک اندامی

درید پیرهن نیکوئی به بد نامی

دلم به شام سر زلف توست و می‌ترسم

که باز بشکنی این آبگینه شامی

یکی که می‌برد آرام دل به شیوه چشم

چه چشم دارم ازو شیوه دلارامی

به نکهت سر زلف تو باز دم زد عود

عجب که سوخته و از سر نمی‌نهد خامی

شبی به حلقهٔ ما ذکر عصمت می‌رفت

شدند حلقه‌به‌گوش تو عارف و عامی

کی که هیچ نبردی حدیث می به زبان

البانو دید و مثل شد به درد آشامی

کمال اگر ز دهانش نیافتی کامی

مباش تنگدل و صبر کن به ناکامی

شمارهٔ ۱۰۱۱

چه لطف است این که با من می‌نمایی

لب نازک پرسش می‌گشایی

البته جانست و جانم می‌فزاید

سبزی که بر لب می‌فزایی

خطت بر رخ نکوتر خوانده از مشک

مگر خوانند خط در روشنایی

نه عاشق را بلا آمد ز هرسو

چرا زین سر نبایی چون بلایی

چو قامت راست کردی وقت رفتن

قیامت دیدم از روز جدایی

ملولم ز آشنایی رقیبان

چه بودی گر نبودی آشنایی

نمی‌خواهد کمال از بار جز بار

نیامرزید درویشان گدایی

شمارهٔ ۱۰۱۲

چه موجب است که هیچ التفات ما نکنی

ترحمی به غریبان بینوا نکنی

به دشمنان مخالف بسر بری باری

به دوستان وفادار جز جفا نکنی

چو کام ماندهی ز آن دهان بگو با ما

که این مضایقه با دیگران چرا نکنی

نو پادشاه جهانی و ما گدا چه سبب

که التفات به حال من گدا نکنی

به وعده چند دهی انتظار وصل مرا

چو حاجت دل بیچاره ای روا نکنی

ثواب کار من است آنکه بر نشانه دل

به نوک غمزه کشی ناوک و خطا نکنی

کمال دل شده بیگانه شد ز خویش و هنوز

تو همچنان به وصال خود آشنا نکنی

شمارهٔ ۱۰۱۳

حدیث خوشی هیچ با ما نگوئی

سخن جز به شمشیر قطعا نگونی

بحل کردمت خون خود گر بنازی

کشی زودم امروز و فردا نگونی

هرآن شربت غم که دادی نخستین

بمن ده بشرطی که صهبا نگونی

چو گونی لقب نازل از آسمان شد

نهان از چه شد آب حیوان که داند

نهان از چه شد آب حیوان که داند

تو با آن دهان نکته تا نگوئی

مبادا که پابند نقش دهانت

بهر کس دگر این معما نگوئی

کمال آنچه گونی از آن روی زیبا

برویش که جز خوب و زیبا نگویی

شمارهٔ ۱۰۱۴

خرم آن دم که توأم مونس و همدم باشی

من بغمهای تو دلتنگ و تو خرم باشی

گر کنی پرسشم اندیشه رنجوری نیست

چه از آن درد نکوتر که تو مرهم باشی

عجب آید همه کس را ز تو ای رشک پری

که بدین لطف تو از طینت آدم باشی

تا کسی بر من مفلس ننهد تهمت گنج

به از آن نیست که در صحبت ما کم باشی

ملک دل گیر که شاه رخت آورد خطی

که به حسن از همه خوبان تو مقدم باشی

غم هجران سبب راحت وصل است کمال

دولت وقت نو گر شاد بدین غم باشی

شمارهٔ ۱۰۱۵

خواهم بر تو بردن تن را که شد خیالی

باری برم خیالی چون نیستم وصالی

ای باد کی گذارت ز آن سو مجال باشد

بیماری و نباشد دانم تو را مجالی

امروز نیست زاهد غافل ز حال رندان

کو را به هیچ وقتی وقتی نبود و حالی

چون زلف و رخ نمودی کردم سؤال بوسه

دیدم تسلل دور آمد مرا سؤالی

از زلف خویش دل را زنجیر کن مهیا

گر ابرویت نماید دیوانه را ملالی

میخواست گل که خود را مالد بر آن بناگوش

آن شوخ بی‌ادب را بایست گوشمالی

همکاسه سگانت سازی من گدا را

گر کوزه‌گر بسازد از خاک من سفالی

روی نو بر نتابد از زلف سایه ای هم

داری ز سایه خود از ناز کی ملالی

دارد کمال با خود زلفش نرا مقید

دارند ماهرویان در دلبری کمالی

شمارهٔ ۱۰۱۶

خواهی که به هیچ غم نمیری

تا دست دهد پیاله گیری

می نوش به شادی و شو از او

آن دم که به دست غم اسیری

نی گفت به زیر لب همین است

اگر اهل دلی نفس پذیری

در سرزمی ات چو تاج لعل است

سلطانی و صاحب سریری

من درد کشم نه شاه و درویش

فارغ ز بزرگی و حقیری

در عشق جوانم و توانگر

غم نیست ز پیری و قیری

از سرو روان عصای پیری

شد پیر کمال بایدش ساخت

شمارهٔ ۱۰۱۷

دارم ز ابروان تو چشم عنایتی

کر نازم اره کشی نکنندم حمایتی

چشم تو بیگه کش و من زنده همچنین

از غمزه تو نیست جز اینم شکایتی

بیرون از آن که بی‌تو نخواهم وجود خویش

از بنده در وجود نیاید جنایتی

رویت که آیتیست ز رحمت بر ابروان

زاهد چو دید خواند به محراب آیتی

آنی که دارد آن به و این غم کرو مراست

آن غایتی ندارد و این هم نهایتی

پیش رقیب قدر سگ کو شناختم

کو می‌کند بندر گدارا رعایتی

گر بر درت رقیب گدا باش با کمال

غوغا بود دو پادشه اندر ولایتی

شمارهٔ ۱۰۱۸

درین پستی گر آن مه را نیابی

به بالا هم شوی آنجا نیابی

طنابت کی کشد زین سو به بالا

سر رشته از اینجا تا نیابی

تو هیچی با وجود او وز این هیچ

نیایی هیچ تا او را نیابی

شوی گم زیر پنهانخانه خاک

گر آن معشوق را پیدا نیابی

بدونان کم نشین کز صحبت دون

مقام قرب او ادنی نیابی

همی می جو کمال امروز و می پرس

که نرسم جوئیش فردا نیابی

به ترکستان با آن خاک درباب

اگر در روم مولانا نیابی

شمارهٔ ۱۰۱۹

درین ره هرچه جویی آن بیابی

بجو نقدی که ناگاهان بیابی

بکوی او دلی گم کن که آنجا

یکی دل گم کنی صد جان بیابی

به جان گر طالب یک درد باشی

طلب ناکرده صد درمان بیابی

گری بر خویش چون ابر بهاران

که سر سبزی ازین باران بیابی

شب وصل آن همه خندان لبی ها

چو شمع از دیدهٔ گریان بیابی

دگر از یافتن سیری ندانی

چنین گنجی اگر پنهان بیابی

کمال بر هر زمانی باید او را

هنوزش همچنان جویان بیابی

شمارهٔ ۱۰۲۰

دست ندارم از تو من گرچه ز پایم افکنی

تیزترم به دوستی گر همه تیغ میزنی

نیست ز هم مفارقت سایه و آفتاب را

هر طرفی که می‌روی من به تو و تو با منی

ای نفس صبا ز ما بر سر زلف او بگوی

چند به دل‌شکستگان عهد کنیّ و بشکنی

سرو بلندپایه را آن همه ناز کی رسد

پیش درخت قامتت گر نکند فروتنی

ای به امید وصل او بر زده دست و آستین

این نشود میسرت جز که به پاکدامنی

شکر که گر دمی زدم در همه عمر خویشتن

با تو به دوستی زدم با دگران به دشمنی

شوق لب تو می‌دهد ذوق سخن کمال را

مرغ سخن‌سرا نشد تا که نگشت گلشنی

شمارهٔ ۱۰۲۱

دگر باره تیغ جفا بر کشیدی

ز باران دیرینه باری بریدی

به قتل محبان شدی باز رنجه

بنابادت ای دوست زحمت کشیدی

من از حسرتت گرچه مردم خوشم هم

که باری تو با آرزویی رسیدی

ترا هر چه گفتیم گفتی شنیدم

حدیثی شنیدی ولی کی شنیدی

چه دانی ز حال من ای جان شیرین

که تو تلخی هجر کمتر کشیدی

بکوی تو چون آب هرگز نرفتم

که چون سرو دامن ز من در کشیدی

کمال آرزو داشتی خاک پایش

به چشم خود الحمد لله که دیدی

شمارهٔ ۱۰۲۲

دل رفت به باد دلپذیری

کسی را نبود زجان گزیری

از عشق بتان جوان شود پیر

این نکه شنیده ام ز پیری

گیرم سر زلف و دارمش دوست

زینگونه کراست دار و گیری

صد چرخ زند بر آتش از ذوق

صیدی که تو افکنی به تیری

پایم که دل منت به دست است

گر زانکه گرفته ضمیری

بیند مگر دو دیده در آب

الطف بدن ترا نظیری

گم کرد کمال دل در آن کوی

بازآ و بجودل فقیری

شمارهٔ ۱۰۲۳

دل ز باران کهن برداشتی

چیست چندین جنگ پیش از آشتی

زنده ام پنداشتی در هجر خویش

این چنینم کشتی پنداشتی

گفتم از خاک رهم انگار کم

لطف کردی بیش از آن انگاشتی

شکر نعمتهای تو کز درد و غم

هیچ رفتم بینوا نگذاشتی

عشق ورزیدی سزا دیدی کمال

تخم محنت کاشتی برداشتی

شمارهٔ ۱۰۲۴

دل شد ز عشق باری شیدا چنانکه دانی

کرد آب دیده رازم پیدا چنانکه دانی

در کوی گلعذاری سروی گلی بهاری

بازم شکست خاری در پا چنانکه دانی

ترکان غمزة او بعد از هزار فتنه

کردند ملک دلها بغما چنانکه دانی

در دور چشم مست گشتند پارسایان

شیدا چنین که بینی رسوا چنانکه دانی

از غمزه حکمت عین آموخت آن مه و شد

کادر فنگ دلربانی دانا چنانکه دانی

گیرم روان کنارش تنها نه بوسه گیرم

گر بابمش بجائی تنها چنانکه دانی

دانی که بار پرسی باشد طریق باران

پیش کمال باز آ پارا چنانکه دانی

شمارهٔ ۱۰۲۵

دل شیشه ایست جای خیال تو ای پری

کردی پری به شیشه همین است ساحری

پیوسته در برابر چشمم نشسته ای

آری مرا به چشم جهان بین برابری

در پرده های چشم خیالت مصور است

چشم بد از تو دور که روح مصوری

از بس که دوش بر در تو دیده در فشاند

بستیم حلقه گرد درت از در دری

بر رهگذارت از مژهای اشک خار هاست

هان تا به ره نهایتی و نیز بگذری

راضی نیی که قدر من افزاید ای رقیب

زآن روی هرگزم سگ آن کوی نشمری

یگر مجری متزلت و قدر خود کمال

این منزلت بس است که بر خاک آن دری

شمارهٔ ۱۰۲۶

دل که سودای تو می پخت کبابش کردی

بود غمخانه دیرینه خرابش کردی

دیده کز گریه بسیار تهی گشت ز اشک

از لب و عارض تره باز پر آبش کردی

بر سرشکم ز تو افتاد مگر عکس سهیل

زانکه غلطیده تر از در خوشابش کردی

چشم خونریز تو در کشتن صاحب نظران

داشت در سرکه کنند نار عتابش کردی

ناوک غمزه نو سوی دل غمزدگان

تیز تر رفت ز پیکان چو شتابش کردی

نشد از رحمت نو عاشق صادق نومید

سالها دور ز خود گرچه عذابش کردی

پیش رندان همگی عیب نو پوشید کمال

خرة زهد که رنگین بشرابش کردی

شمارهٔ ۱۰۲۷

دل من به داغ جفا سوختی

مرا مانده دل را چرا سوختی

کرا سوخت عشقت که آنم نسوخت

مرا سوختی هر کرا سوختی

بسی سوخت در وعده سوختن

مرا انتظار تو تا سوختی

فتادی چو آتش به مأوای دل

در آن خانه آیا چها سوختی

دل و جان بهم در تو پیوسته اند

چرا هر یکی را جدا سوختی

کمال از دل رفت بونی نیافت

خدا داند او را کجا سوختی

شمارهٔ ۱۰۲۸

دل می کنی جراحت و مرهم نمیدهی

عیسی دمی و آب به آدم نمیدهی

داروی جان ز حقه لبهات میدهد

با جان خسته چاشنی هم نمیدهی

کوی تو کعبه و لب لعل تو زمزم است

آبی چرا به تشنه زمزم نمیدهی

دست رقیب نیز به آن لب نمی رسد

باری بدیو شکر که خانم نمی دهی

وردم دعای نسبت به محراب ابروان

کز درد و غم وظیفه من کم نمیدهی

نامحرمان کجا بحریم نور را برند

چون را در آن مقام به محرم نمیدهی

زیبد گدانی در دلبر ترا کمال

کان سلطنت به ملک دو عالم نمیدهی

شمارهٔ ۱۰۲۹

راز معشوق حدیثیست نهان‌داشتنی

ای صبا پیش کس از قصه ما دم نزنی

شمع میخواست که راند سخن راز

نیک بودش که بر آمد به زبان سوختنی

خلوت راز واعظا نعرهٔ مستانه کجا و تو کجا

عاشقی ناشده گرمی مکن ای ناشدنی

شیشه رند توان زیر قدم زور شکست

قدم آن باشد و مردی که خمارش شکنی

پیرهن گر تنت آزرد چه پوشی آن را

عیب یوسف نتوان کرد به نازک‌بدنی

غنچه پیش دهنت لب به حدیثی نگشود

رسم خجلت‌زدگان است بلی کم‌سخنی

گفته بودی سرت از تیغ رهانیم کمال

زنده گردم ز سر این وعده چو دریا نکنی

شمارهٔ ۱۰۳۰

ز دیده در دل دیوانه رفتی

ز منظرها به خلوت خانه رفتی

دلت می خواست چون گنجی روان گشت

روان گشتی سوی ویرانه رفتی

صبا بادت بریده با بصد جا

چرا در زلف او چون شانه رفتی

بکویش آمدن ای دل ترا ساخت

که هشیار آمدی دیوانه رفتی

چو مور افتان و خیزان از ضعیفی

سوی خالش بحرص دائه رفتی

در او مانده گر رفتی به کعبه

ز کعبه بر در بتخانه رفتی

کمال از کعبه رفتی بر در بار

هزارت آفرین مردانه رفتی

شمارهٔ ۱۰۳۱

ز من که مهر تو دارم به سینه روی چه تابی

الا تعرض عینی و انت تعلم مآبی

بیا معاینه بنگر که چونم از غم عشقت

ذات بک جسمی بشیب یوم شیابی

تن ضعیف نزارم اگر چنان که ببینی

تراک مثل خلال مدنی حلال نیابی

اذوب من حسراتی و ما أرید حیونی

گرم به تیغ زنی به از آنکه روی بتابی

لقد نت تنبلی و ما فعل خطائی

نکرده هیچ گناهی به کشتنم چه شتابی

کمال خسته مسکین ز غم بمرد و دریغا

محبتی و بی قبلی عقابی

شمارهٔ ۱۰۳۲

ز من مپرس که از عاشقان زار کی

ازو بپرس که معشوق و غمگسار کی

دلا به زلف پریشان بار بار بگوی

که بیقرار توام من تو بیقرار کی

شکسته حالی و افتادگی چه می بینی

نگاه کن که شب و روز در کنار کی

ز پیش چشم گذر می کنی سراندازان

بدین شمایل خوش سرو جویبار کی

ربود دل خط و زلفت به نقشه های غریب

غریب نقش و نگارا بگو نگار کی

چه سود کوشش من نیست از نو چون کششی

همه جهان به نو پارند تا تو بار کی

کمال اگر نگزینی ترنج غبغب بار

نپرسمت به خدا کز خیار زار کی

شمارهٔ ۱۰۳۳

سال‌ها گر بنویسم صفت مشتاقی

ماند از شوق تو صد ساله حکایت باقی

غایت ابرویش از دیده دلا حاضر باش

ترسمت بشکنی این شیشه که دور از طاقی

غمزهات هیچ فروداشت ز تیزی نکند

تا به آن زخمه نو در ره زدن عشاقی

ای خوش آن مجلس خالی شده از مدعیان

مانده از می قدری باقی و آن لب ساقی

عمر باقی به جز این نیست که در خلوت انس

دست در گردن بار افکنی و الباقی

خال بر گوشه ابروی تو بی مکری نیست

نبود گوشه نشین بی حیل و زراقی

همه نقش خط و خال است به دیوان کمال

لیس الأ رقم العشق علی اوراقی

شمارهٔ ۱۰۳۴

سیمین بدنی سرو قدی پسته دهانی

هر وصف که آید به زبانم به از آنی

آرام دلی دفع غمی مرهم دردی

بار کهنی عمر نویی مونس جانی

گر دوست بود جان و جهان نیز خوش ای دوست

تو دوست تر از جانی و خوشتر ز جهانی

پیش نظر اهل دل از بس که عزیزی

همچون دهن خویش نه پیدا نه نهانی

بی وصل تو ای عمر گرامی نتوان زیست

یک دم که چو عمر گذران تا گذرانی

غلطان سوی خاک قدمت باز بیایم

صد بار چو اشکم اگر از پیش برانی

گر عمر کمال از غم عشق تو شد آخر

غم نیست گر آخر به مرادش برسانی

شمارهٔ ۱۰۳۵

شیرین لبی شکر دهنی سرو قامتی

کونه کنم حدیث بخوبی نباتی

گر من در آب و آتشم از چشم و دل خوشم

کاندر میان هر دو نو باری سلامتی

ای شیخ تا بکوی بتان می کنیم طوف

با ما همگرد چون تو نه مرد ملامتی

زآن گوشه های چشم چه بینی نوای سلیم

زینسان که به چشم بکنج سلامتی

دل جست و عقل بار سفر بست و شد روان

ای غم تو خوش نشسته بکنج اقامتی

خونی که چشم مست تو با دل روانه کرد

بازتچه گفت غمزه کز آن در ندامتی

چندانکه می کشند ترا زنده کمال

صاحب نظر نی نو که صاحب کرامتی

شمارهٔ ۱۰۳۶

صنما در خط سنبل مه تابان داری

بر سر شاخ صنوبر گل خندان داری

دم عیسی همه از لعل شکر بار دهی

حسن یوسف همه در چاه زنخدان داری

تا سر زلف تو برهم نزند عالم را

صورت خویشتن از آینه پنهان داری

ای شه گلرخ شیرین دهن شور انگیز

تا کی احوال من خسته پریشان داری

تشنه شد لعل تو بر خون دل ما هر دم

گرچه در درج گهر چشمه حیوان داری

تا ربانی ز دل سوختگان گوی فرار

گرد بر گرد به از غالیه چوگان داری

ناله زار کمال است چو بلبل شب و روز

با تو در سبزه خوشبوی گلستان داری

شمارهٔ ۱۰۳۷

طبیب عاشقان آمد بیا بگذار بیدردی

چه میخواهی ازین رحمت دوائی جو که به گردی

طریق عاشقی بر گیر و سروی دردمندان شو

که بیعشقی و بیدردی نباشد شیوه مردی

رخت گر زردشد زین درد کار خویش چون زر دان

که چون زر سرخ روبنهاست عاشق را ز رخ دردی

دلا جز خون مزگانی نرفت از پیش یک کارت

درون ریش درویشی مگر پیموجب آزردی

گرت ئیت نه روی اوست از هر سجده در قبله

بگیر از سر نماز خود که در نیت خطا کردی

بروی زرد بنمایم نشسته خاک کویت را

به عقبی گر به پرسندم که از دنیا چه آوردی

غم و اندوه بی یاریز بیدردان نباید خوش

کمال اینها نرا زید که صاحب دردی و فردی

شمارهٔ ۱۰۳۸

عاشقی و بی دلی بیدلبری

این همه دارم غربی بر سری

آب چشمه من که عین مردمیست

ننگرد در حال من گر ننگری

این همه باران محنت خود مرا

بر سر از چشم تر آمد برتری

شمع مجلس دوش دور از روی جمع

گونه رخسار من دید و گری

هم به دشنامی چه باشد ای ملول

کز دعاگویان خود باد آوری

با رقیان حیفی ای شیرین دهن

چون در انگشت گدا انگشتری

نیت هر کس نداند جز کمال

جان من نو جوهری او جوهری

شمارهٔ ۱۰۳۹

قطره قطره از دریا چو به ساحل آیی

گره به دریا برسی قطره نبی دریایی

پیش او آنی و در خانقه الله گونی

او مولی و در مدرسه مولانایی

گرنه با اونی اگر پادشهی درویشی

ال ورن بیخویشی اگر با همه تنهایی

بی غمش در تعبی با غم او در طربی

دریاب لب او مگی با لب او حلوایی

گه دلی گاه زبان گاه نهان گاه عیان

گاه آیینه گهی طوطی شکرخایی

زنگ هر آینه کان روی توان دید توئی

دم به دم ز آینه این زنگ چرا نزدایی

پیش روی تو صد آئینه نهادست کمال

روشنست آینه ها بنگر اگر بینایی

شمارهٔ ۱۰۴۰

کاش که سرو ناز ما از در ما در آمدی

تا شب هجر کم شدی روز جفا سر آمدی

خوش بود ار سحر گهی نزد ستم رسیدگان

از دم فاصنة صبا مزده دلبر آمدی

در دم آخر ار بدی بر من خسته اش گذر

جان به لب رسیده ام خرم و خوش بر آمدی

اگه به چمن در آمدی شاهد سرو قد ما

گل ز حیای روی او سرخ به هم بر آمدی

بنده وقت آن دمم کان بث شوخ عشوه گر

وعده بدادی از رهی وز ره دیگر آمدی

زودترش فرو رود پای به گل درین هوس

بر سر کوی زیر کی هر که بود سر آمدی

جور و جفای بیحدش از دل ما به در شدی

روزی اگر کمال را مونس و غمخور آمدی

شمارهٔ ۱۰۴۱

کدام سر که ندارد دماغ سودایی

کدام دل که بود خالی از تمنایی

کجاست پای روانی کدام دست و دل است

نیست بسته به زنجیر زلف زیبایی

مکن ملامتم ای مدعی در این دعوی

هست در سر هر کس به قدر سودایی

چو صبح اگر نفسی می‌زنم ز مهر مهیست

بود هر آینه این دم زدن هم از جایی

بیا و سرو قد خویش عرضه کن بر ما

همچو سرو قدت نیست مجلس‌آرایی

حدیث سرو چمن با قدت نباید راست

که پیش او نتوان گفت زیر و بالایی

چنان ربوده حسن تو شد وجود کمال

که هیچگونه ندارد به خویش پروایی

شمارهٔ ۱۰۴۲

گر از در به تیم برانی نو دانی

اگر کشته خویش خوانی تو خوانی

مرا گفته خوانمت با برانم

ندانم من اینها تو دائی نو دانی

هنوزت نفشانده جانها ز دامن

ز ما آستین برفشانی تو دانی

هنوزت چکان شیر مادر از

ر ز دل های ما خون چکانی

بها چه پرسی چه داغست این بر دل تو

تو دائی تو خود کرده آن نشانی

چه گونی ضعیفی نوری چیست حکمت

تو دائی طبیبی تو این ناتوانی

کمال از دل ریش دید آشکارا

تر دانی که درمان درد نهانی نو دانی

شمارهٔ ۱۰۴۳

گر از شاخ دولت گلی چیدمی

نسیمی ز کوی تو بشنیدمی

به بوی نو جانم خریدی صبا

اگر من بدان دولت ارزیدمی

ز کویت سگی گر رسیدی به من

از آن در حدنی پرسیدمی

دهان و لب از صد شکر شستمی

همه گرد پایش بلیسیدمی

گر این حسن بودی چو زلفت مرا

به گرد رخ خویش گردیدمی

شب و روزه سودای خود کردمی

به رخسار خود مهر ورزیدمی

به آتشکده در جمال بتان

گر از روی نو پرتوی دیدمی

چو زلف تو زنار بر بستمی

دره آتشکده بت پرستیدمی

از آن غمزه گر مست گشتی کمال

چو چشمت به محراب غلطیدمی

شمارهٔ ۱۰۴۴

اگر او یاد من دلخسته کردی

دل آه و ناله را آهسته کردی

نیامد بر سرم چون حیف میرفت

که پای نازک از من خسته کردی

به محراب ار بدیدی زاهة آن روی

دعای ابرویش پیوسته کردی

کجا پروانه با شمعی نشستی

حذر گرز آتش ننشسته کردی

کجا پیش خطش مور سلیمان

که خدمت بامیان بسته کردی

چو بخشش با نبات افتادی و قند

الب او کوزهها را دسته کردی

کمال آن پسته لب گر خواستی نقل

شکرها در دهان بسته کردی

شمارهٔ ۱۰۴۵

گر باد سوی خاک من آرد ز تو بویی

چون زلف توام جان دمد از هر سو مویی

شیرین زمانی نوه من دلشده فرهاد

در مراکز دیده روان ساخته ام سوی تو جوئی

گوی دل ما گو شکن آن زلف چو چوگان

من باز تراشم ز سر از بهر تو گویی

غیرت برم و باز کنم دیده خود را

از روی تو چون باز کنم دیده به روئی

در مجلس اهل نظر امروز زمستان

جز غمزه تو نیست دگر عربده جوئی

أی مست تو سلطانی و از لعل ترا

تاج گر بر سرت از باده نابست سبویی

بگذشت کمال از ارم و روضه فرودس

تا راه گذر بافت به خاک سر کوئی

شمارهٔ ۱۰۴۶

گر به پاکی خضر وقتی و روح القدسی

تا نیابی نظر اهل صفا هیچ کسی

فرض کردیم که سجاده فکندی بر آب

چون نداری گهر معرفتی کم ز خسی

تا نیاری قدم از منزل هستی بیرون

سال‌ها گر بروی راه به جایی نرسی

ای که از دل نفست راست برون می‌آید

نفس اینست که از خویش …سی

نیست حاجت که بود سد سکندر در پیش

نفسی در میان تو و او مانع و حایل تو بسی

رانده‌اند از شکرستان سعادت زایتست

که شب و روز هواخواه هوا چون مگسی

حاصل از زهد به جز دردسری نیست کمال

تا که در صومعه مشغول هوا و هوسی

شمارهٔ ۱۰۴۷

گر بردرت این اشک چو سیلاب گذشتی

در کوی تو این خس هم از این باب گذشتی

خار مژه گر دور شدی از گذر اشک

بر دیدة غمدیده شی خواب گذشتی

گر پیرو این اشک شدی صوفی و این آه

بر روی هوا رفتی و از آب گذشتی

ابروی تو گر دیده شدی گوشه نشین راج

از غصه و غم پشت ز محراب گذشتی

ان نیز گذشتی چو مگس ز آن لب شیرین

گر زآنکه مگس از شکر ناب گذشتی

جز لاله که نمی رست کمال از ولیانکوه

گر سیل سرشک تو ز سرخاب گذشتی

یک نامه رسیدی بنو از جانب تبریز

گر یاد تو بر خاطر احباب گذشتی

شمارهٔ ۱۰۴۸

گر بری دست به آئینه و در خود نگری

ببری دست ز عشاق به صاحب نظری

ننگری دود درونها که به بالا ز تو رفت

شرم داری مگر از ما که به بالا نگری

روز وصلم ز شب هجر بتر سوزی جان

همچو آتش که به خرمن چو رسی تیز تری

آتش از سر گذرد خرمن دل سوخته را

چون به سروقت جگر سوختگان در گذری

جان و سر هر دو به پای تو از آن می سپرم

که اگر خاک شوم باز به پایت سپری

شد ز خون شیشه دلها پرو دور لب تست

فرصتت باد که این می به تمامی بخوری

زاهد از روی تو مهجور و به خود مغرورست

خویشتن بینی او بین به چنین بی بصری

محتسب را ز من رند خبردار کنید

که من از سوی یکی هستم و تو بی خبری

هر کسی جان ببرة تحفه بر دوست کمال

سر ببر تو چه کنی جان نتوانی که بری

شمارهٔ ۱۰۴۹

گر به فردوسی از حریم وصل نگشانی دری

پیش هر حوری ز آب دیده باشد کوثری

گرنه در هر غرفه زنجیری بود از موی دوست

در بهشت از هر دری آید عذاب دیگری

گرنه آن سرو افکند بر شاخ طوبی سایه

هر ورق در شرح بی برگی بر آرد دفتری

با لب رضوان ما از ما بگو ای سلسبیل

ساقی جانها روان کن باده روشنتری

منتظر منشان چو گل بر خاک اهل روضه را

تازحسرت خون نگردد هر دلی در هر بری

درقیامت خوش برا دامن کشان چون زلف خویش

تا به بینی زیر پا هر جانب افتاده سری

گر به فردا افکنی دیدار میمون با کمال

تا به روز حشر باشد هر دم او را محشری

شمارهٔ ۱۰۵۰

گر به من یار شوی ور نشوی

تو همان باری و دیگر نشوی

من به دیده نظری هم نکنم

گر تو در دیده مصور نشوی

ای دل این درد که داری گر ازوست

شربتی نوش که خوشتر نشوی

مشو ای دیده شب هجران خشک

که چو بینی رخ او تر نشوی

مخور ای زاهد کمخواره غمم

غم خود خور تو که لاغر نشوی

ای حسود از غم او گره نالم

تو چرا کور شوی گر نشوی

بر درش حلقه زدم گفت کمال

خاک این در نشوی در نشوی

شمارهٔ ۱۰۵۱

گر تو دل ما سوختی از آتش دوری

ما بی تو به دل بر نزدیم آب صبوری

هر چند که دور از تو چو فرهاد فتادیم

چون سنگ‌دلان دل ننهادیم به دوری

دانم نخوری غم ز هلاک من رنجور

در ماتم بلبل ننشیند گل سوری

تا با توام از روضه نیندیشم و از حور

هر جا نونی آن روضه خلدست و تو حوری

صوفی اگرت روی در آن غمزه و ابروست

پیوسته به محرابی و در عین حضوری

خوبان که به چشم همه محبوب نمایند

ایشان همه چشمند که بینند و تو نوری

گر بی تو صبور است کمال این گنهی نیست

این نکته ضروریست که صبرست ضروری

شمارهٔ ۱۰۵۲

گر زلف خود به فتنه و شوخی رها کنی

سرهای ما کشان همه در زیر پا کنی

گفتی نمایمت رخ و کامت ز لب دهم

لطفیست این و مهر تو اینها کجا کنی

شوخی فراغ از آتش و آبت از آن مدام

در دل مقام سازی و در دیده جا کنی

من آن نی ام که ناله کنم از تو چون قلم

گر خود به تیغ، بند ز بندم جدا کنی

بر عاشقان حیب که یک یک جفا کند

از نو به ای رقیب که صد صد وفا کنی

دیدی صفای عارضش ای دیده گریه چیست

بعد از صفا به گریه چرا ماجرا کنی

آن خط همیشه مشک خطا خواندن کمال

در یک خط ای عجب ز چه چندین خطا کنی

شمارهٔ ۱۰۵۳

گر گم شوی از خود خبر یار بیابی

چون یافتی آن گم‌شده بسیار بیابی

با موسی دیدار طلب وعده همین بود

گر محو شوی دولت دیدار بیابی

چون سر به گریبان بری و غیر نبینی

در خرف نگو جوی که زنار بیابی

گم شد سر و دستار تو از زحمت اغیار

گر بار بیابی سر و دستار بیابی

دل جانب دلدار چنان دار که از دل

هر بار که جونی بر دلدار بیابی

گر طالب دردی که ز سوز نفس او

ناجسته علاج دل بیمار بیابی

آن عاشق دلسوخته امروز کمال است

کز گفته او گرمی عطار بیابی

شمارهٔ ۱۰۵۴

گر لذت خونریزی آن غمزه شناسی

از تیغ نترسی و ز کشتن نهراسی

ای دل همه رفتند ز دلبر به شکایت

صد شکر کزین درد تو در شکر و سپاسی

به نیست به اندازه روی تو که در حسن

افزونی از اندازه و بیرون ز لباسی

آزرده چه سازی به لباس آن تن نازک

جانی تو سراپای چه محتاج لباسی

درویش نرا جای پر از اطلس چرخ است

خوش باش دو سه روز که در زیر پلاسی

ای شه سر کاوس اگرت کاس شرابست

یاد آرز دوری که تواش جامی و کاسی

دستی نتوان برد کمال از فلک و مهر

مادام که بازیچه این مهره و طاسی

شمارهٔ ۱۰۵۵

گر همه وقتی همه دل خون نیی

لیلی وقتی نو و مجنون نیی

نیست چو ما مردی خون خوردنت

درخور این باره گلگون نیی

در طلب زر چکنی گنج عشق

خواجه گدانی و فریدون نیی

پیش دهان و لبش ای قند مصر

قند چه خوانیم ترا چون نیی

در صفت جستن دوری ز مهر

کم نی از ماه گر افزون نیی

جای تو با دیدن ما با دلست

زین دو یقین است که بیرون نیی

ای به در خانه تو آه کمال

چون شنوی زانکه به گردون نیی

شمارهٔ ۱۰۵۶

گفتم: ای سیم‌ذقن! گفت: که را می‌گویی؟

گفتم: ای عهدشکن! گفت: چه‌ها می‌گویی

گفتم: ای آنکه نداری سر یک موی وفا

گفت: معلوم شد اکنون که مرا می‌گویی

گفتم: ای جان ز دل سخت تو فریاد مرا

گفت: با ما سخن سخت چرا می‌گویی؟

گفتم آن زلف پریشان تو با مشک خطاست

گفت: تا چند پریشان و خطا می‌گویی؟

گفتم: از باد نسیم تو شنیدن چه خوش است

گفت: تا کی سخن از باد هوا می‌گویی

گفتم: از دست دل خود به هلاکم راضی!

گفت: این خود ز زبان و دل ما می‌گویی

گفتمش: کی رسد از بخت پیامی به کمال؟

گفت: آن روز که از ماش سلامی گویی

شمارهٔ ۱۰۵۷

گل و رخسار تو دارند به هم یکرنگی

لب شیرین و دهانت به شکر هم تنگی

به ملامت نشد از لوح دل آن نقطه خال

که سیاهی نتوان شست به آب از زنگی

خالهای سیه تو بزنخدان گوئی

دهنت دانه بچه کرد ز بیم تنگی

تا چرا غمزه و ابروی توأم زود نکشت

سالها رفت که با تیر و کمان در جنگی

صوفی ار جام لبت بیند و در کنج حضور

نشکند شیشه سالوسة زهی بی سنگی

جامه رنگین چه کنی جام طلب کز می عشق

رنگ آنراست که دارد صفت بی رنگی

تا هنوزت قدمی در ره هستیست کمال

رو که از مقصد خود دور به صد فرسنگی

شمارهٔ ۱۰۵۸

مبارک منزلی خوش سرزمینی

که آنجا سر برآرد نازنینی

براین من که گر باشد جز این نیست

که حوری هست و فردوس برینی

یقین دانی که چشمش عین فتنه است

گرت حاصل شود عین الیقینی

به آن لب ملک دلها شد مسلم

سلیمان ملک راند به انگبینی

جو پیش رخ خط آری سوزیم جان

شد این حرفم درست از پیش بینی

بشوید چشمم از غیرت به صد آب

چو بینم بر درت نقش جبینی

کمال از سینه گل مهر آن سرو

تزید صدر پی بالا نشینی

شمارهٔ ۱۰۵۹

مپوشان روی خود ای شوخ خود رای

تو چشمی چشم بر عشاق بگشای

ستم تا کی کتنی فرمانیم جور

کرم فرما دگر اینها مفرمای

از دست ما کجا بگریزد آن زلف

که طاوسیست چندین رشته بر پای

تو ماهی دیده و دل منزل تست

دلت هر جا فرود آید فرود آی

دل ویرانه مأوای تو کردیم

چو در مأوا نباشی وای ماوای

روم گفتی و سایم رخ بر آن در

اگر آسودگی خواهی میاسای

کمال آن استان کردی تمنا

بهشت عدن بادت مسکن و جای

شمارهٔ ۱۰۶۰

مرا در درد بی باری دریغا بار بایستی

هزاران غم کزو دارم یکی غمخوار بایستی

نمودی چهره مقصودی ز رخسار و خط خوبان

ولی آئینه ما آی پی زنگار بایستی

چه سود ار همدمم شد خضر سوی چشمه حیوان

مرا همراهی آن سرو خوش رفتار بایستی

قدم گر رنجه فرمودی به سروقت من از یاری

رقیب آن روز دور از بار و گل بی خار بایستی

توانستی بت چین کرد با او دعوی خوبی

ولی از نرگسش چشم و ز گل رخسار بایستی

ز لب گر وعده فرمودی که بوسی با تو بفروشم

چو نوحم عمر و چون قارون زر بسیار بایستی

کمال از جمله نشربنی که بخشد بار با باران

ترا بایستی وصلست و آن هر بار بایستی

شمارهٔ ۱۰۶۱

مرا زیبد به چوگان سر زلفت نظربازی

که سر در بازم و چون گوی نگریزم ز سر بازی

شکسته بسته چوگانیست گوئی زلف شبرنگت

که کس با او نیارد کرد جز باد سحر بازی

چه شیرین حقه بازست آن لب پر عشره کز مردم

دهان ننگ تو چون حقه پنهان کرد در بازی

دلا بر گردن از زلفش ترا طوق آنگهی زیبد

که در دام بلا خود را کبوتروار در بازی

به آن لب هر که بازد عشق از کشتن نیندیشد

مگس گر فکراین کردی نکردی با شکر بازی

چه آموزی به آن طره که چون فرزین فهد بندم

چو کجبازست و ریخ دارد مکن با او دگر بازی

کمال ار عشق بازی و نظر با آن دو رخ اولی

که در لعب محبت نیست خود زین خوبتر بازی

شمارهٔ ۱۰۶۲

من آن بهتر که باشم رند و عامی

که نیکو نیست عشق و نیکنامی

نوشتند از ازل بر سر چو جامم

کران لب باشدم بس تلخکامی

بدان ساعد بغین شد لاف سیمم

که آن از سادگی بودست و خامی

مه نو ز ابرویش خود را فزون دید

همین باشد نشان نا تمامی

کمال این پنج بیت آن پنج گنج است

که ماند از تو چوآنها از نظامی

شمارهٔ ۱۰۶۳

من اوصاف حست ندانم کماهی

ولی این قدر روشنم شد که ماهی

مرا در سرست اینکه باشم غلامت

گدا بین که دارد نمای شاهی

به زلف چو شستت گرفتار باشد

من و هر که گیری ز مه تا به ماهی

مرا توبه فرمودن از خال مشکین

بود شستن از روی رنگی سیاهی

تو دلتنگی ما بپرس از دهانت

که خرد است وصادق بود در گواهی

بکن از دعای کمال احترازی

که اثرهاست در ناله صبحگاهی

شمارهٔ ۱۰۶۴

من کیستم که ورزم سودای چون تو باری

حیف أبدم که گردی مشغول خاکساری

کار خود است ما را بار غمت کشیدن

خوش وقت آنکه دارد زین نوع کار و باری

گفتم به خاک پایت باشم رفیق لیکن

ترسم ازین نشیند بر دامنت غباری

زلفت چو شد پریشان از جمع ما برانش

کاین حلقه را نشاید هر نیره روزگاری

گر سرو پیش قدت آزاد شد به خدمت

گل را چه برگ باشد در معرض نو باری

ساقی ز جام دوشین دیگر می آر ما را

که امروز اگر خم آری هم نشکند خماری

بستیم در هوایت بر خود در هوس را

عاقل کسی که نبود دربند غمگساری

زآن زلف سرکش ای دل نومیدهم نباشی

که کار به روز آید شام امیدواری

گر دست من بگیری گردد قلک غلامت

مه چون کمال گیرد آرندش اعتباری

شمارهٔ ۱۰۶۵

من کیم گفتی که گویم خاک نعلین منی

ماه من تا چند نعل باژگونه می‌زنی

گفته بودی دامنم روزی به دست افتد ترا

وعده افتادگان در پای تا کی افکنی

دم به دم آهنگ رفتن می‌کنی از پیش من

عمری ای اندک وفا چون عمر از آن در رفتنی

من سزایم گفته در کشتن تو ای رقیب

راست می‌گویی تو دشمن خود نه‌ای ای کشتنی

از گلستان جمالت بر نگیرم چشم تو

فی‌المثل گر چشم من چون چشم نرگس بر کنی

گرمی رنگین زند در شیشه با لعل تو دم

هرچه آید زو فرو خور زان که خام است و دنی

بی‌تو چون بیند جهان چشم جهان بین کمال

چون به چشم خویش می‌بیند که چشم روشنی

شمارهٔ ۱۰۶۶

مویت از عنبر تر فرق ندارد مویی

نافه مشک برد از سر زلفت بویی

آدمی نیست همانا که ز حیوان بتر است

هر که را نیست به خاطر هوس مه روئی

نیست امکان که دل از کوی تو بر گیرد دل

عقل هر چند نظر می کند از هر سویی

پیش چشمم چه عجب گر نرود آب فرات

هر کجا بحر بود قدر ندارد جویی

شادمانم من از آن ماه مبارک رخ تو

نیک بخت آنکه بود بنده نیکو رویی

بر رخت می کند آن زلف سیه سیاری

صحن فردوس نگر جلوه کند هندوئی

نرود پای کمال از سر کویت هرگز

خوشتر از کوی دلارام نباشد کویی

شمارهٔ ۱۰۶۷

ناوک غمزه چو هر سو به شتاب اندازی

دل شتابد که سوی جان خراب اندازی

گرم از پا نکند خال لبت سهل مگیر

به مگس سهل نباشد که عقاب اندازی

دل تحمل نکند جان نتواند برداشت

بار آن سایه که با رخ به نقاب اندازی

شمع آخر شده یارب چه شبی باشد آن

که منت بوسم و خود را تو به خواب اندازی

خون دلها که کبابست چو می نوشت باد

گربه مستی نظری سوی کبابه اندازی

به من رند بده تا سر حاسد شکنم

زاهدا سنگ که بره جام شراب اندازی

فیض ازین سان که ترا میرسد از گریه کمال

زود بینند که سجاده بر آب اندازی

شمارهٔ ۱۰۶۸

ندارد دلم طاقت بی توی

که کردست چشم توام جادوی

ز نو ابروبت ساخت شیدا مرا

چنینها کند ماه نو در توی

گشودند چشمان تو ترک و هند

به ناوک کشی و کمان ابروی

چه دولت که آن پای را در سرست

که دارد به زلف تو هم زانوی

در ایام بدحالی از جور زلف

رخت کرد با ما بسی نیکوی

مصور اگر نسخه زان رخ برد

به معنی کشد صورت مانوی

کمال آن سر زلف هر دم نگیر

که بارش بجنبد رگ هندوی

شمارهٔ ۱۰۶۹

ندانم کی به دام من در افتی

چه خوش صیدی چه خوش باشد گر افتی

اگر صد بارم افتی چون لطیفه

در آن فکرم که بار دیگر افتی

البش بگذار ای گفتار ور نیست

به گوش این و آن چون گوهر افتی

چه خوش افتد مرا ای سر ترا هم

ز تیغ او چو بر خاک در افتی

ره مردم تو گل می سازی ای اشک

چرا در ره ز مردم برتر افتی

ز تشویش تو ای برقع ملولیم

خدایا زودتر وقتی برافتی

کمال از ریشه دل لختی دهی شرح

شب وصلی که پیش دلبر انتی

شمارهٔ ۱۰۷۰

نشان خاک پای او اگر می یافتم جایی

سرم می گشت در پائیش غلطان دیده در پایی

تمنا کرده ام با خود که در پایش فتم بی خود

کم افتد در سر عاشق ازین خوشتر تمنائی

دل پروانه پیش شمع رأی سوختن دارد

نه بینم در میان جمع روشنتر ازین رایی

جمالت را چو بازاریست نیز از غمزه و مژگان

رها کن تا کند زلفت به حسن خویش سودائی

به صد نقش از خیال آراست رویت خانه دل را

ز مهرویان کرا باشد چنین روی دل آرائی

بهاران بی گل رویت به داغ دل برون آریم

چو لاله گر برون آیم به کوهی یا به صحرائی

نخواندی این مثل جانا تماشا رایگان باشد

رخی بنما ستان صد جان اجازت ده تماشائی

مرا تو چشم بینانی به تو زان در تماشایم

دلا می کن تماشائی چو داری چشم بینایی

کمال از سرو بالابان چه می پرسی نشان گفتی

مهی می جویم از هر سو مگر بینم زبالایی

شمارهٔ ۱۰۷۱

نیست بهای جان بسی پیش تو چون کشد کسی

در نظرت جهان و جان نیست به قیمت خسی

شادی جان اگر توئی نیست غم جهان مرا

غصه چه وحشت آورد با رخ چون تو مونسی

از لب و غمزة توأم باده پرست و مست هم

باده و ساقئی چنین نیست به هیچ مجلسی

زیر دو لبه سه بوسه ام گفتی و چشم چار شد

چون به یکی نمیرسی وعده چه میدهی بسی

از تو به من چو بلبلان نالم و بس که در چمن

می رخ زرد و چشم تر نیست گلی و نرگسی

سهر قلم ز بیخودی باز نداند از رقم

نقطة خالت ار فتد بر ورق مهندسی

یافت کمال وصل تو دولت نقد او ببین

نقد چنین کم اوفتد خاصه به دست مفلسی

شمارهٔ ۱۰۷۲

ورای آن چه سعادت بود که ناگاهی

به حال بی سروپائی نظر کند شاهی

چراغ صبحدم دل فروز عالم را

چه کم شود که شود رهنمای گمراهی

نسیم را چه زیان گر ز راه هم نفسی

کند عنایت دل خسته ای سحرگاهی

به جان و دل شده ام پای بند بند گیت

نه از سر غرضی نه ز روی اکراهی

چگونه دست توان داشت از چنین سروی

چگونه روی توان تافت از چنین ماهی

هلال ابروی او را ز حسن موئی کم

نگردد ار نگرد سوی ما به هر ماهی

سخن دراز شد و خالص سخن این است

که چون منت نبود مخلص و هواخواهی

کمال عز قبول نر از سعادت یافت

که بافت از همه اقران خود چنین جاهی

شمارهٔ ۱۰۷۳

وصال اوست بخت ما نبینم آن به بیداری

خیالش دولتست ای دل تو باری دولتی داری

به مستان و نظر بازان نظرها دارد آن چشمان

مگر دیوانه زاهد که جوئی عقل و هشیاری

در و دیوار در رقصند صوفی در سماع ما

چه بر دیوار چسبیدی به آخر نقش دیواری

چو خس بر خاک راه تو بدان امید افتادم

که چون باد صبا آی مرا از خاک برداری

دل من چون ز کار افتد بباره محنتت بردن

رسد باری مرا از تو اگر دولت دهد یاری

کریمان تحفة آرند با خود پیش مسکینان

اگر آئی تو نیز آن به که بر من رحمتی آری

بصدنجان و سل او خواهی کمال از سر نه این سودا

چو هیچت نیست این گوهر مکن هردم خریداری

شمارهٔ ۱۰۷۴

هرگز سوی ما چشم رضائی نگشادی

گوشی به حدیث من بیدل ننهادی

ای در گرانمایه که مثل تو کم افتد

یک روز به دست من مفلسه نفتادی

در دیده من جمله خیالند و تو نقشی

به خاطر من جمله فراموش و تو یادی

با آنکه بجز محنت و رنج از تو ندیدم

شادم که به رنج من محنت زده شادی

از کام دل من نرود گر برود جان

شیرینی آن بوسه که گفتی و ندادی

رفتی به سر اسب چو باد از نظر ما

تو عمر خوشی از پی آن رفته به بادی

دی راندی و می گفت کمال از پی خیلت

شاهی که ز خوبان به رخ و اسب زیادی

شمارهٔ ۱۰۷۵

هر لحظه به غمزه دل ریشم چه خراشی

چشم از نظرم پوشی و خون از مزه پاشی

فرهاد شکایت ز دلی داشت نه از سنگ

جانا چه شود گر دلی از سنگ تراشی

رخت دل و دین پیش بتان گر به بها رفت

ای جان فرومایه تو باری چه قماشی

هر نیر که بر سینه زدی گو دل و جان هست

فارغ ز چه بنشینی و بیگانه چه باشی

زاهد چه به چنگ آری ازین شهرت و گلبانگ

گیرم که چو بوبکر رهابی شده فاشی

کس فهم نکرد از خط لب نقش دهانش

مفهوم نشد نکته مبهم به حواشی

بشکست کمال از سخنت قدر کمالین

چون از گهر و لعل سپاهانی و کاشی

شمارهٔ ۱۰۷۶

هر لحظه بما از نو رسد تحفة دردی

اگر این نبدی عاشق درویش چه خوردی

دل چاره درد تو به این کرد که خون شد

این چاره نبودی دل بیچاره چه کردی

میسوخت سراپای وجودم ز دل گرم

گرمی نزدم هر دم ازین غم دم سردی

حوران کفن من همه در روی بمالند

با خاک لحد گر برم از کوی تو گردی

عاشق بشه فرد یگانه ننشیند

گر نیست چو فرزین ز دو عالم شده فردی

کو بار سبک روح که بهر دل مجروح

سازیم ز خاک قدمش مرهم دردی

تا چند کمال این همه درمان طلبیدنه

رنجی بر و دردی طلاب از باطن مردی

شمارهٔ ۱۰۷۷

هر لحظه غمزه‌ها به جفا نیز می‌کنی

باز این چه فتنه‌هاست که انگیز می‌کنی

دل‌های ما نخست به تاراج می‌بری

وآنگه اسپر زلف دلاویز می‌کنی

گر خون چکانی از دل عاشق کراست جنگ

شاهی به قلب رفته و خونریز می‌کنی

در بحر دیده آب کجا ایستد ز حوش

زینسان که آتش دل ما نیز می‌کنی

خواب شبان مبند به چشمم دگر خیال

چون همدم به آه سحرخیز می‌کنی

از خون ما چه توبه دهی چشم مست را

از باده حلال چه پرهیز می‌کنی

شهر سرای چون دلت آشفته شد کمال

وقتست اگر عزیمت تبریز می‌کنی

شمارهٔ ۱۰۷۸

ما رسی هیچ شب ای مه از وطن جانب ما نیامدی

همچو شهان به مرحمت سوی گدا نیامدی

سوخت غمم چو از دعا حاجت ما روا نشد

هیکل خویش سوختم چون به دعا نیامدی

آمده به قصد جان هجر تو کشته شب مرا

درد و دریغ جان من دوش چرا نیامدی

نیست سزای دیدنت دیده بگیر ز آینه

زانکه جمال خویش را جز تو سزا نیامدی

از سر زلف دلکشت کس نشنید بوی جان

تا به سر شکستگان همچو صبا نیامدی

جان نفشانده بر در کعبه وصل دلبران

طرف مکن چو از سره صدق و صفا نیامدی

هست کمال گفتیم این همه درد گرد تو

درد کجا رود دگر چون تو دوا نیامدی

شمارهٔ ۱۰۷۹

یارب این درد دل و فرقت جانان تا کی

در دلم بار فراق و غم خوبان تا کی

هر نفس جان به لب آمد ز غم هجر مرا

بر من این غصه چرخ و غم هجران تا کی

خود نگردد دلم از دور فلک روزی شاد

زندگانی به من خسته بدین سان تا کی

هر کسی در پی کاری و سر و سامانیست

من سرگشته چنین بی سر و سامان تا کی

آخر ای بخت مرا راه به منزل بنما

که بجان آمدم این رنج بیابان تا کی

ای طبیب دل عشاق دوا سار مرا

جانم آید به لب از حسرت جانان تا کی

دلبرا کار دل خسته غمگین کمال

همچو حال سر زلف تو پریشان تا کی

قصاید

شمارهٔ ۱ : افتتاح سخن آن به که کنند اهل کمال

شمارهٔ ۲ : ای بر کمال قدرت تو عقل کل گواه

شمارهٔ ۳ : ای مه رخسار تو مطلع صبح یقین

شمارهٔ ۴ : ای ذات ترا ظهور عالم

شمارهٔ ۱

افتتاح سخن آن به که کنند اهل کمال

به ثنای ملک الملک خدای متعال

پادشاهی که به پیراهن جاهش نرسد

از ازل تا به ابد وصمت نقصان و زوال

بر در بار جلالش نبود جای نشست

شهریاران جهان را بجز از وصف نعال

در حریم ملکوتش که ملک راه نیافت

عقل و حس امر محالست که یابند مجال

آهنین پای چو پرگار شد و هم نرسید

پیک اندیشه در آن دایره الا به خیال

هست در چشم همه ناقص و معتل العین

هر که مقرون به چنین ذات کند شبه و مثال

قدرت اوست که پرورده شیرین کاری

طوطی ناطقه را در شکرستان مفال

حکمت اوست که پروانه دین داد به عقل

تا نهد شمع هدایت به شبستان ضلال

گر بخوانی به مثل آیت حمدش بر کوه

با همه سنگدلی ناله بر آید ز جبال

پیش اصحاب یقین بردن نامش به زبان

همچنانست که با تشنه لبان وصف زلال

برده ز آئینه دل غصه او زنگ حزن

رفته از گوشه خاطر غم او گرد ملال

می پرد مرغ رجا جلوه کنان شاخ به شاخ

در هوای چمن رحمت او فارغ بال

گر شود ماضی و حالات جهان مستقبل

ذات پاکش نشود منتقل از حال به حال

گر شهادت بنویسیم به کژ طبعی خویش

ذال خود بر کژی هیات خود باشد دال

ور نه از بنده عاصی چه عبادت آید

با چنین فعل بدو نفس نکوهیده خصال

چشم ب راه عنایت نهد این جسم ضعیف

عجز پیش آورد آن روز شود مسکین حال

یارب آن دم که ز سیلاب اجل خانه عمر

بپذیرد خلل و تن شود از غم چو خلال

به چراغ رخ آن ماه که بردند به چرخ

هفت قندیل زر اندود ازو نور و جمال

به کمالات محمد که ازو یافته اند

چار یار از شرف صحبت او عز و جلال

که از آنجا که عنایات خداوندی تست

نظر رحمت خود باز نگیری ز کمال

هر یک از مائده وصل نصیبی طلبند

تا کرا بخت نشاید بسر خوان وصال

شده از ساقی لطف تو جهانی سیراب

همچنان بحر کرم موج زنان مالامال

شمارهٔ ۲

ای بر کمال قدرت تو عقل کل گواه

بر بر لوح کبریایی تو توقیع لا اله

آشفتگان خاک رهت رهروان دین

دردی‌کشان جان غمت سالکان راه

از شبنم عطای تو یک قطره بحر و کان

وز پرتوی جمال تو یک ذره مهر و ماه

مرغ امید از کف جود تو دانه‌جوی

دست نیاز بر دل در عدل تو دادخواه

نام تو صیقلی ست کز آئینه وجود

بیرون برد به نور خرد زنگ اشتباه

سلطان عزت تو به فرمان کن فکان

گرد از ره وجود برآورد بی سپاه

آثار صنع توست که بر طاق نیلگون

صبح سفید روی نمود از شب سیاه

انوار حسن توست که از جیب آسمان

خورشید سر کشید چو یوسف قمر ز چاه

آنجا که آب لطف تو صد نیش گشته نوش

وانجا به باد قهر تو صد کوه گشته کاه

گاه از جان تو برد به صفا پیر دردنوش

گاه از تو خون خورد به جفا طفل بی‌گناه

بنهد نسیم لطف تو در ناف لاله مشک

بندد سموم قهر تو بر شاخ گل گیاه

موسی کلیم بارگه توست و پاسبان

فرعون رانده نظر توست و پادشاه

طاعت چه سود زاهد پرهیزکار را

گر بر در قبول تواش نیست آب و جاه

ای آنکه سالکان در کبریات را

نبود به جز سرداق احسان تو پناه

بخشای بر کمال که نقصان‌پذیر نیست

گر بر خورند از تو محبان بارگاه

شمارهٔ ۳

ای مه رخسار تو مطلع صبح یقین

غاشیه کبریات شهپر روح الامین

آینه دار رخت عارض ماه تمام

تکیه گه منبرت پایه چرخ برین

سایه قد تو دید در چمن دلبری

کز سر خجلت بماند سرو سهی بر زمین

از گل رخسار تست لاله سیراب را

قطره آبی که هست بر جگر آتشین

خط جبین تو بود آنکه شدست آشکار

بر ورق کاینات نقش رسول الامین

آدم خاکی که بود پیش رو انبیا

داغ قبول تو داشت بر سر لوح جبین

شحنه حکم تو را تیر قضا در کمان

بازوی امر تو را تیغ ظفر در کمین

زیر رکاب تواند شاهسواران ملک

غاشیه داران تو کارگزاران دین

خاتم اقبال تست آنکه به مهر قبول

خشک و تر کاینات داشت بزیر نگین

بی تو کجا پی برد در حرم کبریا

صوفی پرهیزگار زاهد خلوت نشین

خاک کف پای تست دامن آخر زمان

دست تو زان برفشاند بر دو جهان آستین

مدعیان نشنوند نعت کمال ترا

لایق هر گوش نیست دانه دُر ثمین

سبحه کروبیان ورد ثنای تو باد

تا که صبح نشور بر تو کنند آفرین

شمارهٔ ۴

ای ذات ترا ظهور عالم

چون خلعت مصطفی و آدم

بر لوح وجود نقطه سهو

افتاده موخر و مقدم

در فاتحه حروف نامت

مکتوم خواص اسم اعظم

در داعیه دوام عمرت

از وحی آید فرشته ملهم

اعلام ملک ترا مسخر

اقیلم دول ترا مسلم

شکر نعم تو امر کلی

تعظیم در تو باب معظم

در مشکل ملک عقل دانا

با رای تو گفته انت اعلم

در بحث کلام منطق تو

با ناطقه گفته است ابکم

کلک همه دان راز دارت

کلک همه دان راز دارم

پیر خردت به رای انور

چون صبح به آفتاب همدم

نزدیک سحرگه کوس سلطان

افکند فغان به هشت طارم

بر گوشه قصر تو حمامی

خواند این غزل او بر این ترنم

کای خسته دلم بناوک غم

بر خسته دلان خویش ارحم

از طره تو به روی ها چین

وز ابروی تو به پشت ها خم

زان غمزه نشسته بر دل ریش

پیکان توام بجای مرهم

بالاتر از ابرویت مه نو

بینند بر آسمان ولی کم

صاحب نظران ازان دو نرگس

دور از تو به چشم های پر نم

خون شد دلم و اشکم از دویدن

زین روی دمش فتاد بردم

جان از غم و درد بی شمارت

ناگفته به کس ز صد یکی هم

از جور تو بنده محقر

شد بر در خواجه معظم

دستور ممالک آنکه خوانند

شاهان ز کریمیش مکرم

آن کز علم مفاخر او

شد کسوت افتخار معلم

انفاس شریف عطرسایش

با شامه داده قوت شم

از منظر خوب و وجه املح

با باصره ذوق کرده منظم

در روز نشاط او لب جام

از خنده نشد دمی فراهم

سایل به دلایل سخایش

نا کرده سوال گشته ملزم

زین غم که عدوست با زر و سیم

پرچین شد و زرد روی و درهم

ای با کرم تو خشک لب یم

وز فیض غمت غمام را غم

با ابر کف تو فیض امطار

چون رشحه ناودان و زمزم

با عین عطات یم تهی چشم

چون چشمه میم پهلوی یم

بر خصم تو نیز کرده دندان

دندانه سین سیف باسم

کرده قلمت چو تیغ در فتح

با کسر مخالف ترا ضم

در جان و دل عدوی ناقص

غمهای مضاعف است مدغم

از مدح تو بنده در ترقیست

بر بام فلک نهاده سلم

انفاس من از بلند قدری

عیسی است کز آسمان زند دم

از کلک دو شاخ میوه روح

ریزان سخنم چون نخل مریم

بردند کمال گوی دعوی

نظم تو و نثر هر دو با هم

این از شعرا ما تاخر

وان از فضلای ما تقدم

دیوان تو گر کسی بخواند

در پیش سخنوران عالم

زین گفته رود ظهیر از جای

چه جای ظهیر انوری هم

گوینده قصیده تو خامست

پخته سخنان ما مسلم

این خام ولی چو نقره خام

وان پخته ولی چو پخته شلغم

اشعار من و جواب یاران

هر چند مماثلند با هم

فرقی ز ثریست تا ثریا

وز لطف ستاره تا به شبنم

چون کوه خجند آمد این شعر

با آب بلند و نام محکم

هنگام دعاس دست بردار

ای خضر که عیسی تو در دم

تا تاجوران ملک بر تخت

در دست چپ آورند خاتم

باد از چپ و راست شاه و درویش

پیش تو نهاده دست بر هم

در دست نگین دولت تو

خاصیت نقش خاتم جم

باغ طربت به آب این شعر

چون روضه خلد سبز و خرم

از مهلت عمر دشمنان یاد

کردیم و کلامنا بهاتم

مقطعات

شمارهٔ ۱ : الا ای صوفی مکشوف باطن

شمارهٔ ۲ : ای آنکه دفتر ما دیدی پر از حواشی

شمارهٔ ۳ : چو آید بر دلم اندوه بی وقت

شمارهٔ ۴ : ز بنده خسرو فخار اجازتی می‌خواست

شمارهٔ ۵ : چو بیتی به بیت خود نمدی

شمارهٔ ۶ : حافظ بربط نواز چنگ ساز

شمارهٔ ۷ : حمیدک همی گفت با دوستان

شمارهٔ ۸ : خادمی نااهل خوارزمی که باد

شمارهٔ ۹ : دی بمن شیرین لبی گفت این لغت

شمارهٔ ۱۰ : دهقان فضل عالم بردان هلال دین

شمارهٔ ۱۱ : ذاکر حق که دل روشنت از بیداریست

شمارهٔ ۱۲ : زر طلبان همچو در حلقه بگوش آمدند

شمارهٔ ۱۳ : ز ما ای صبا با محمد رسان

شمارهٔ ۱۴ : سوال کرد یکی از علای دین گلکار

شمارهٔ ۱۵ : سلیهائی کز سهند آمد من و یاران ز کوشک

شمارهٔ ۱۶ : صاحبا شوکت دی ماه بان پایه رسید

شمارهٔ ۱۷ : گفت صاحبدلی به من که چراست

شمارهٔ ۱۸ : مکن خواجه اصلاح شعر کمال

شمارهٔ ۱۹ : معایبی که در اشعار خواجه عصار است

شمارهٔ ۲۰ : میزند بنگ صاف مرشد خاف

شمارهٔ ۲۱ : یکی شعر سلمان زمن بنده خواست

شمارهٔ ۲۲ : آن میرکه در سماع سوزی دارد

شمارهٔ ۲۳ : اگر زهره شنیدی بانگ چنگت

شمارهٔ ۲۴ : از جناب رفیع داودی

شمارهٔ ۲۵ : ای بلبل خوش نغمه ز ما باد سلامت

شمارهٔ ۲۶ : بر سر بی‌مو حسام خلوتی را هرکه زد

شمارهٔ ۲۷ : بما آن صوفی ببریده بینی

شمارهٔ ۲۸ : به مجمعی که دف از قول خویش میزند لاف

شمارهٔ ۲۹ : پنج بیت قطعه ات کز گنج آمد فزون

شمارهٔ ۳۰ : ترک دنیای دون بگیر کمال

شمارهٔ ۳۱ : جز آه و ناله ندارم به عاشقی هنری

شمارهٔ ۳۲ : چون علاالدین ما بوقوت سماع

شمارهٔ ۳۳ : چوحاجی احمد کل از در شیخ

شمارهٔ ۳۴ : چو همدمی و مصاحب بجای چنگ ای نی

شمارهٔ ۳۵ : خواستم از صاحب مطبخ حساب

شمارهٔ ۳۶ : درسخنم کزو زنم لاف

شمارهٔ ۳۷ : گفت فرهاد آقا به میر ولی

شمارهٔ ۳۸ : مرا هست اکثر غزل هفت بیت

شمارهٔ ۳۹ : مرا یار از شکارستان مشگین

شمارهٔ ۴۰ : وقت است که استان زمان زرگر منی

شمارهٔ ۴۱ : آواز حزین سوزنی را

شمارهٔ ۴۲ : دو کمالند در جهان مشهور

شمارهٔ ۴۳ : دوش مهمان لب جانان شدم

شمارهٔ ۴۴ : ز شعر خویش جز وی و کلاهی

شمارهٔ ۴۵ : ز ضعف و صحت تن یار صرف خواندن از من

شمارهٔ ۴۶ : قطعه مدح تو گردید ترک شد مکتوب

شمارهٔ ۴۷ : طبع من هر چه بسازد بسر خوان سخن

شمارهٔ ۴۸ : طبع تو کمال کیمیایی است

شمارهٔ ۴۹ : باغی است پر از گل معانی

شمارهٔ ۵۰ : صوفیی علم لغت میکرد بحث

شمارهٔ ۵۱ : کردم از سید راگوی سوالی که ترا

شمارهٔ ۵۲ : کیسه مکن پر زر و سیم ای پسر

شمارهٔ ۵۳ : گفتم از مصر معانی بفرستم بتو باز

شمارهٔ ۵۴ : هفت بیت آمد غزلهای کمال

شمارهٔ ۵۵ : با فقاعی گفتم از روی مزاح

شمارهٔ ۵۶ : به نی گفت در خانقه صوفیی

شمارهٔ ۵۷ : پهلوان فقاعی ار ناگاه

شمارهٔ ۵۸ : از کتابت مشو جلال ملول

شمارهٔ ۵۹ : بهر بریان امیر زاده ما

شمارهٔ ۶۰ : جستم از یاری نشان آن پسر

شمارهٔ ۶۱ : حافظ نیکخوان نیک نویس

شمارهٔ ۶۲ : کسی کز عشق دولتمند گردد

شمارهٔ ۶۳ : دوش گفتم خلیل اچکو را

شمارهٔ ۶۴ : ای پاره ز چنگت به تن صوفی دلق

شمارهٔ ۶۵ : به سمع شیخ محمد ایا صبا برسان

شمارهٔ ۶۶ : دی عزیزی بعلاالدین گفت

شمارهٔ ۶۷ : مطبخ بی برگ مرا در سفر

شمارهٔ ۶۸ : ای حافظ عندلیب آهنگ

شمارهٔ ۶۹ : حاجی احمد گله میکرد که در خانه مرا

شمارهٔ ۷۰ : ای زه نم کلک شکر بار تو

شمارهٔ ۷۱ : بجز معنی حسام ملت و دین

شمارهٔ ۷۲ : زفاقه ره پر محنت و عذاب سفر

شمارهٔ ۷۳ : شاه را از فضل و رحمت پادشاه ذوالجلال

شمارهٔ ۷۴ : موریئی کان علا دین سازد

شمارهٔ ۷۵ : جوانی گفت با محبوب خوشگوی

شمارهٔ ۷۶ : جیم آقا گفت بهر قبر میر

شمارهٔ ۷۷ : حاجی کل از بر ما گرچه سوی قبله رفت

شمارهٔ ۷۸ : کرد حکیمی ز نظامی سوال

شمارهٔ ۷۹ : کمال اشعار اقرانت ز اعجاز

شمارهٔ ۸۰ : ما بتدریج در مقام سلوک

شمارهٔ ۸۱ : ما ز تشریف میر عبدالله

شمارهٔ ۸۲ : نشسته بر دم حمام دیدم آن مه را

شمارهٔ ۸۳ : با اکبر مسگر به دکان گفتم من

شمارهٔ ۸۴ : بود وقتی کمال اسماعیل

شمارهٔ ۸۵ : پیش چنگ دلخراشت صوفیانرا حافظا

شمارهٔ ۸۶ : گله کردی که زرنجور نکردی پرسش

شمارهٔ ۸۷ : این خیمه سرداق کمال است

شمارهٔ ۸۸ : جواب گفته های ما به تبریز

شمارهٔ ۸۹ : حسام کچل را یکی پیر راه

شمارهٔ ۹۰ : نکهت پیراهنت آمد بمن

شمارهٔ ۹۱ : آن خوش پسر که بردند در مکتب نظامش

شمارهٔ ۹۲ : ای طالب معانی در شاعری ز هر در

شمارهٔ ۹۳ : براه گرم بغداد این سلمان

شمارهٔ ۹۴ : دعای من این است در هر نمازی

شمارهٔ ۹۵ : به سمع معجری ای پیک عاشقان برسان

شمارهٔ ۹۶ : چو دیوان کمال افتد بدستت

شمارهٔ ۹۷ : دریاب کمال این سخن نازک و باریک

شمارهٔ ۹۸ : شیر مردانه بگفتم پندیت

شمارهٔ ۹۹ : طاس بازی بدیدم از بغداد

شمارهٔ ۱۰۰ : عمارت چرا میکند چیم آقا

شمارهٔ ۱۰۱ : گر گوشه بسازد سلطان حسین ما را

شمارهٔ ۱۰۲ : گفته‌های لطیف بندهٔ خویش

شمارهٔ ۱۰۳ : محبت تو اماما فریضه چون روزه است

شمارهٔ ۱۰۴ : منشی چرخ را وترا ای فرید عصر

شمارهٔ ۱۰۵ : نی به آواز عود گفت نهفت

شمارهٔ ۱

الا ای صوفی مکشوف باطن

که بنمایی ره ارباب ورع را

بباطن صورت فقر دعا گوی

چو بینی قطع کن از من طمع را

شمارهٔ ۲

ای آنکه دفتر ما دیدی پر از حواشی

دانم که با دل خود گفتی چهاست اینها

بسیار دیده باشی خاشاک بر لب بحر

از بحر شعر ما هم خاشاکهاست اینها

شمارهٔ ۳

چو آید بر دلم اندوه بی وقت

ز دور دون صباحا او رواحا

صلاح کار نقل است و می لعل

لعل الله یرزقنی صلاحا

شمارهٔ ۴

ز بنده خسرو فخار اجازتی می‌خواست

که در غزل ببرم نام آن دلارا را

رقیب گفت زنم مشت و بشکنم زنخش

مزن به جان تو گفتم چنین زنخ‌ها را

شمارهٔ ۵

چو بیتی به بیت خود نمدی

خواستی گرچه آن سزاوار است

ای همچو شعرت چرا نمیدزدیم

نمد خانقه که بسیار است

گر آگه نه ای ازین معنی

که نمد هم ز جنس اشعارست

شمارهٔ ۶

حافظ بربط نواز چنگ ساز

بامنت از بی نوایی جنگ چیست

از برای سوختن از زیر دیگ

گفته هیزم ندارم چنگ چیست

شمارهٔ ۷

حمیدک همی گفت با دوستان

که ماموش مه پیکر و دوست روست

چو ما گربه ایم ای عزیزان چه عیب

که ما موش را دوست داریم دوست

شمارهٔ ۸

خادمی نااهل خوارزمی که باد

هر دو دندانش شکسته همچو دست

کوزه کز لطف آبش می چکد

تا شکسته تشنگی ما شکست

شمارهٔ ۹

دی بمن شیرین لبی گفت این لغت

گر بمن نا اهل و دانا گویمت

چیست قبل دانی و حتی اقول

گفتمش بوسی بده تا گویمت

شمارهٔ ۱۰

دهقان فضل عالم بردان هلال دین

آنی که جنه است چو خمی پرزگندم است

پردانی تو ساخت تنت را چوخم بزرگ

تن پروران برند گمان کز تنعم است

چون تو فقیه خشکی و مسکر نمیخوری

دستار تو همیشه چرا بر سر خم است

شمارهٔ ۱۱

ذاکر حق که دل روشنت از بیداریست

همدم صبح سحر خیز و خنک جان و تنت

گر تو در ذکری و فکری شده زانسان مشغول

که دگر باد نیاید زمن و حال منت

من هم از فکر نیم خالی و از ذکر دمی

گو بذکر توام و گاه بفکر دهنت

شمارهٔ ۱۲

زر طلبان همچو در حلقه بگوش آمدند

شکر کز آزادگی بنده در آن سلک نیست

باغ اگرم نیست هست نخل معانی بسی

نخل مرا برگ و شاخ جز ورق و کلک نیست

خانه ملکی من نیست بجز بیت شعر

ملک دگر قافیه خود ملک نیست

شمارهٔ ۱۳

ز ما ای صبا با محمد رسان

خدا را درودی که او را سزاست

بگو با درود آنگهش در نهفت

که ای ساز معنی ز طبع تو راست

گرفتم که باشد ترا صد گرفت

بهر یک غزل کاختراعی مراست

نه آخر غریب دیار تواند

ترا با غریبان خصومت چراست

ز بیداد تست اینهمه بر غریب

که شعر من آواره شهرهاست

شمارهٔ ۱۴

سوال کرد یکی از علای دین گلکار

که تو غلام نئی روی تو سیاه چراست

جواب داد که هر موریی که میسازیم

چو آتشی بکنی دود آن بجانب ماست

سیاه رویی من عارضی است اصلی نیست

سیاه رویی بنده ز دود موریهاست

شمارهٔ ۱۵

سلیهائی کز سهند آمد من و یاران ز کوشک

موج آن بالا و اوج کوشک میدیدیم پست

شد بطاق هر دریچه آب نزدیک آنچنان

کانزمان شستیم ما و هر که بود از کوشک دست

شمارهٔ ۱۶

صاحبا شوکت دی ماه بان پایه رسید

که زحل کرسی نه پایه به هیزم بفروخت

بر قد هیچکس ایام قبایی نبرید

که طمع چشمه خورشید بان چشم ندوخت

میکند باد برفتن حرکتهای خنک

مگر این شیوه ز زهاد ریایی آموخت

با همه ذوق درون گرم نشد وقت کمال

تا که در خلوت او دمبدم آتش نفروخت

بر سر نقده وامی بدعاگو بفرست

پاره هیزم و انگار که آن نیز بسوخت

شمارهٔ ۱۷

گفت صاحبدلی به من که چراست

که تورا شعر هست و دیوان نیست

گفتم از بهر آنکه چون دگران

سخن من پر و فراوان نیست

گفت هر چند گفته تو کم است

کمتر از گفته های ایشان نیست

شمارهٔ ۱۸

مکن خواجه اصلاح شعر کمال

قبول از تو و زبنده فرمودن است

که پیش من اصلاح شعری چنین

بگل بیت معمور اندودن است

شمارهٔ ۱۹

معایبی که در اشعار خواجه عصار است

نوشته آن همگی در درون دیوانهاست

جداولی که بسرخی کشید در دیوان

نه جدول است به معنی که خون دیوانهاست

شمارهٔ ۲۰

میزند بنگ صاف مرشد خاف

غافل از ذوق باده غیبی است

گرچه آن شیخ کالنبی گویند

کالنبی نیست شیخ کبنی است

شمارهٔ ۲۱

یکی شعر سلمان زمن بنده خواست

که در دفترم زآن سخن هیچ نیست

بدو گفتم آن گفته های چو آب

کز آن سان دری در عدن هیچ نیست

من از بهر تو مینوشتم و لیک

سخنهای او پیش من هیچ نیست

شمارهٔ ۲۲

آن میرکه در سماع سوزی دارد

سگ روی غلام همچو یوزی دارد

گویند غلام او خطی دارد سبز

خط نی که ولی جوال دوزی دارد

شمارهٔ ۲۳

اگر زهره شنیدی بانگ چنگت

رباب و عود خود را با تو میداد

وگر بودی نبی بر رسم تحفه

بناختهای تو نی میفرستاد

شمارهٔ ۲۴

از جناب رفیع داودی

گه سلیمانش آستان بوسید

بطریق معامله سوی شیخ

مدتی شد که تحفه رسید

بار دیگر ز جامه دران امید

میتوان صوف دیگری دزدید

شمارهٔ ۲۵

ای بلبل خوش نغمه ز ما باد سلامت

مرغ که در سدره همین نغمه سراید

هر نام تو از آن شد خرد از ما در فطرت

کاین خرده شناسی همه از طبع نوازید

هر نقش که در پرده نهفتی زنی و چنگ

چون ماه نوش زهره بانگشت نماید

نام سخن بنده بر آور به غریبی

کاین کار غریب است و زدست تو برآید

شمارهٔ ۲۶

بر سر بی‌مو حسام خلوتی را هرکه زد

حق به دست اوست گر فریاد و افغان می‌کند

چون سرش زیر کلاه بخیه از گرمی بسوخت

بر مثال کاسه نو بانگ پنگان می‌کند

شمارهٔ ۲۷

بما آن صوفی ببریده بینی

بغیر از عجز و مسکینی ندارد

نشاید جرم خود بینی بروبست

که آن بیچاره خود بینی ندارد

شمارهٔ ۲۸

به مجمعی که دف از قول خویش میزند لاف

جواب دادنی اش در نفس به بانگ بلند

که در برابر من ای فراغ چنبر پوش

ز لطف لاف زنی تن زن و به طلبه مخند

شمارهٔ ۲۹

پنج بیت قطعه ات کز گنج آمد فزون

من چه گویم چون نظامی را جوابش حد نبود

تو سخن کردی روانه نزد من من بنده آن

گرچه فکر نیک بود آن از تو این هم بد نبود

در جواب شعر چون آب روانت بیت ما

خانه زین بود و ما را زین روانتر خود نبود

شمارهٔ ۳۰

ترک دنیای دون بگیر کمال

تا جهانیت مرد دین خوانند

هر که در بند ریش و دستار است

خاص و عامش به هیچ نستانند

چون کلاه ار سریش هست به ترک

همه بر فرق‌هاش بنشانند

شمارهٔ ۳۱

جز آه و ناله ندارم به عاشقی هنری

مرا زدست هنرهای خویشتن فریاد

زاشک سرخ و رخ و زرد چون زیم بیغم

که هر یکی بدگر گونه داردم ناشاد

شمارهٔ ۳۲

چون علاالدین ما بوقوت سماع

در فغان و خروش میآید

گوییا از حرارت انگشت

دیگ طوسی بجوش می آید

شمارهٔ ۳۳

چوحاجی احمد کل از در شیخ

جدا افتاد زو افغان برآمد

روان بر منظر آن حاجی نی زن

طربناک و خوش و خندان برآمد

چو تابستان رسید و شد هوا گرم

کدو افتاد و بادمجان برآمد

شمارهٔ ۳۴

چو همدمی و مصاحب بجای چنگ ای نی

تو آن نه ای که دل از صحبت تو برگیرند

بگو به صاحب نی مطربا کزان تیزی

اگر ملول شوی صاحب دگر گیرند

شمارهٔ ۳۵

خواستم از صاحب مطبخ حساب

بره کان کشت و سه پایه را برد

گفت بر رسم فداکان سود تست

حشو آن همسایه بی مایه برد

پیه و کرده حاجی سقا گرفت

شیردانرا گنده پیر دایه برد

گفتمش دلرا کجا بردی که نیست

گفت دلرا دختر همسایه برد

شمارهٔ ۳۶

درسخنم کزو زنم لاف

لاف از سخن چو در توان زد

بر فرق حسود قالبی گوی

آن خشت بود که پرتوان زد

شمارهٔ ۳۷

گفت فرهاد آقا به میر ولی

که رشیدیه را کنیم آباد

زر به تبریزیان بآجر و سنگ

بدهیم از برای این بنیاد

بود مسکین به شغل کوه کنی

که از موران کوه و دشت زیاد

لشگر پادشاه توقتمش

آمد و هاتف این ندا در داد

لعل شیرین بکام خسرو شد

کوه بیهوده میکند فرهاد

شمارهٔ ۳۸

مرا هست اکثر غزل هفت بیت

چو گفتار سلمان نرفته زیاد

که حافظ همی خواندش در عراق

بلند و روان همچو سبع شداد

به بنیاد هر هفت چون آسمان

کزین جنس بیتی ندارد عماد

شمارهٔ ۳۹

مرا یار از شکارستان مشگین

در آهو بره مشگین فرستاد

چو افتادند دور از لاله و گل

بصحرای عدمشان رخت افتاد

گر آهو برگان را کرد اجل صید

بقای آهوان چشم او باد

شمارهٔ ۴۰

وقت است که استان زمان زرگر منی

مانند زر از بوته بما صاف نماید

کان نیک نباشد که ز صندوق ضمیرم

زر دزدد و با من چو ترازو نگراید

شک نیست که اقبال درآید ز در من

گر رای مبارک بصفا روی نماید

شمارهٔ ۴۱

آواز حزین سوزنی را

مشنو که کنند عیب بسیار

خشک است همین و نیز باریک

چون سوزن خار های دیوار

شمارهٔ ۴۲

دو کمالند در جهان مشهور

یکی از اصفهان یکی ز خجند

این یکی در غزل قدیم المثل

و آن دگر در قصیده بیمانند

فی المثل در میان این دو کمال

نیست فرقی مگر به مویی چند

شمارهٔ ۴۳

دوش مهمان لب جانان شدم

عذر گفت و منتم بر جان نهاد

کامشبم چیزی چنان در خورد نیست

تا توان پیش چنین مهمان نهاد

گفتم آن نقل دهان بس نیست گفت

هیچ پیش مهمان نتوان نهاد

شمارهٔ ۴۴

ز شعر خویش جز وی و کلاهی

که هریک به قالبی و بی بهایند

بدان حضرت فرستادم به تحفه

اگر چه صدر عالی را نشاید

امیدم هست کز لطف تو هر دم

چو یابند التفاتی بر سر آیند

شمارهٔ ۴۵

ز ضعف و صحت تن یار صرف خواندن از من

سوال کرد ز لفظی که آن فصیح بود

نظر بجانب قدش فکندم و گفتم

الف مقابل عین است چون صحیح بود

شمارهٔ ۴۶

قطعه مدح تو گردید ترک شد مکتوب

عفو فرما ز دعاگو که قلم دیر کشید

ورنه آن گفته چون آب روان بود چنان

که ببوسید خاک قدمت خواست دوید

تو روانی سخن بین که ز دروازه شهر

تا در خلوت خاص تو بسه ماه رسید

شمارهٔ ۴۷

طبع من هر چه بسازد بسر خوان سخن

قسمت تست اگر بد سازد

بنده در هر غزلی کرد ادا قول کمال

تا بتصنیف ترا معتقد خود سازد

شمارهٔ ۴۸

طبع تو کمال کیمیایی است

کز وی سخن تو همچو زر شد

دیوان تو دی یکی همی خواند

دیدم که دهانش پر شکر شد

شمارهٔ ۴۹

باغی است پر از گل معانی

دیوان کمال تازه اش دار

شعر دگران چو خار اشتر

پیرامن او بجای دیوار

تا سنبل و نرگسش نچینند

دزدان گل ریاض اشعار

شمارهٔ ۵۰

صوفیی علم لغت میکرد بحث

جز جدل هیچش نبود از علم بهر

در لغت گفتا چه باشد موت و سم

گفتمش تا چند گویی مرگ و زهر

شمارهٔ ۵۱

کردم از سید راگوی سوالی که ترا

هست جز رای و جز اندیشه سودای دگر

گفت صد رای دگر با تو بگویم لیکن

که من از دست تو فردا بروم جای دگر

شمارهٔ ۵۲

کیسه مکن پر زر و سیم ای پسر

کیسه برانند درین رهگذر

کیسه تهی باش و بیاسا کمال

هر که تهی کیسه تر آسوده تر

شمارهٔ ۵۳

گفتم از مصر معانی بفرستم بتو باز

سخن چند که آید به دهانت چو شکر

باز ترسیدم ازین نکته که گویی چو همام

شکر از مصر به تبریز میارید دگر

شمارهٔ ۵۴

هفت بیت آمد غزلهای کمال

پنج گنج از لطف آن عشر عشیر

هفت بیتیهای یاران نیز هست

هر یک پاک و روان و دلپذیر

لیک از هر هفتشان حک کردنی است

چار بیت از اول و سه از اخیر

شمارهٔ ۵۵

با فقاعی گفتم از روی مزاح

بد معامل نیستم من ای خسیس

وجه شربتها که دادی نسیه ام

گر فراموشت شود بر یخ نویس

شمارهٔ ۵۶

به نی گفت در خانقه صوفیی

که دارند جمعی به بانگ هوس

نی انگشت بر دیده بنهاد و گفت

کمتر بسته ام دل به قبول نفس

شمارهٔ ۵۷

پهلوان فقاعی ار ناگاه

زیر یخ رفت و داد جان و نفیس

پسرش را بگو بگور پدرش

برد الله مضجعه بنویس

شمارهٔ ۵۸

از کتابت مشو جلال ملول

قلم کاهلی به خط درکش

سخن خال شود نویس که هست

سخن خال و خط نوشتن خوش

شمارهٔ ۵۹

بهر بریان امیر زاده ما

گوسفندی خرید و فربه و خوش

زود با ورجیان مطبخ وی

گو سپند افکنند در آتش

شمارهٔ ۶۰

جستم از یاری نشان آن پسر

کاب حیوانست جویای لبش

گفت بیگناهان بجیحونش طلب

کان زمان باشد خلاص از مکتبش

هر نماز دیگری آیم برون

جانب جیحون و جویم لب لبش

شمارهٔ ۶۱

حافظ نیکخوان نیک نویس

هرکه حق گویدت شنو سخنش

چنگ را بیش بر کنار مزن

بسر خود که بر زمین نزنش

شمارهٔ ۶۲

کسی کز عشق دولتمند گردد

بیفزاید هزاران اعتبارش

نه بینی کو تعتش بلبل مست

یکی مرغیست و میخوانی هزارش

شمارهٔ ۶۳

دوش گفتم خلیل اچکو را

تا کی این لهو و چند عیش و نشاط

گفت شیخا برو تو خود را باش

کل شاه برجلها استنباط

شمارهٔ ۶۴

ای پاره ز چنگت به تن صوفی دلق

درشان تو آیت یزید فی الحق

چنگت به سپاه طوقتمش می ماند

کاشکستن او شد سبب راحت خلق

شمارهٔ ۶۵

به سمع شیخ محمد ایا صبا برسان

که باد پیرهن صبر ما ز دست تو چاک

درین جهان که بود رنج و راحتش گذران

نه دوستی است که باشی تو شاد و ما غمناک

کسی که او پی دنیا ز دست داد دلی

فروخت دامن دنیا به کم‌ترین خاشاک

گذشت مدت شش ماه و قرب سالی شد

که تحفه‌ای فرستادم از عقیده پاک

بدان امید که تشریف بنده بفرستی

ز بندگان خود و از کسی نداری باک

شنیده‌ام که هنوزت نیامدست به دست

غلامکی که سبک‌روح باشد و چالاک

مرا غلام به ایام زندگی باید

نه آنکه بعد وفاتم بود مجاور خاک

شمارهٔ ۶۶

دی عزیزی بعلاالدین گفت

که ازین نکته شدستم غمناک

کانگه حافظ نبود خاک خورد

همه اعضاش چو افتد به مغاک

بنده هم یاد بگیرد قرآن

تا که در خاک نپوسد تن پاک

گفتم ای بنده مقبل تو مترس

هرگز انگشت نپوسد در خاک

شمارهٔ ۶۷

مطبخ بی برگ مرا در سفر

نیست بحق نمک اوماج خشک

همچو ستونی که بود خیمه را

میگذرانیم بکوماج خشک

شمارهٔ ۶۸

ای حافظ عندلیب آهنگ

آهنگ تو رفته نیم فرسنگ

گر زهره بر آسمان زند عود

سهلست تو بر زمین بزن چنگ

شمارهٔ ۶۹

حاجی احمد گله میکرد که در خانه مرا

نیست برگ و شده ام راضی ازین غصه به مرگ

گفتم ای کله کدو فهم نشد اینقدرت

که زمستان نبود هیچ کدو خانه به برگ

شمارهٔ ۷۰

ای زه نم کلک شکر بار تو

تازه و تر باغ سخن را نهال

تا شده روشن ز تو آب سخن

سرد شده بر دا مردم زلال

دیده خط شعر و تو گشته سرخ

جدول دیوان من انفعال

گر بهدادیان موظف ز فقر

می نرسد دست تو چون پارسا

تخفه ام اشعار مخیل فرست

از تو چو قانع شده ام با خیال

همت تو گرچه نیارد فرو

سر بمقام من شوریده حال

هست امیدم که رساند ترا

پیر مکمل بمقام کمال

شمارهٔ ۷۱

بجز معنی حسام ملت و دین

ای مفاخر به گوهر تو عقول

حل هر مشکلی که در سخن است

کرده بر خاطر تو جمله حلول

از محبان خود بتقصیری

خاطر نازکت مباد ملول

در عیادت اگر تساهل رفت

تو کریمی و عذر من مقبول

زان نشد فرصتم بپرسش تو

که به مرثیه بوده ام مشغول

شمارهٔ ۷۲

زفاقه ره پر محنت و عذاب سفر

طباع مردم دانا بغایت است ملول

که از ملال به بیتی نمی کنند شروع

که تا نخست به بیتی نمی کنند نزول

در ابتلای سفر من قصیده گفتم

اگر چه السفر قطعه گفته است رسول

شمارهٔ ۷۳

شاه را از فضل و رحمت پادشاه ذوالجلال

هم جمال ملک بخشیدست و ملک جمال

داعی جاه و جمال تو کمال است و ملک

از سلاطین نیست کس را این کمال و این جلال

شمارهٔ ۷۴

موریئی کان علا دین سازد

گر کشد رود باشد امر محال

چاره آن ز پیر بنایی

رفت شرمنده و بکرد سوال

پیر گفتا منت دهم تعلیم

گر نگیرد طبیعت تو ملال

گفت موری همه کس را

بی گلو کار کرده ام همه سال

شمارهٔ ۷۵

جوانی گفت با محبوب خوشگوی

که چون بینی هوا خواه تو یارم

چرا کاغذ نچسبانی به بینی

سریش از نیست با کاغذ من آرم

بگفت از ضعف پیری و فقیری

من مسکین سر بینی ندارم

شمارهٔ ۷۶

جیم آقا گفت بهر قبر میر

حافظی باید که ما سرنا چی ایم

چون حمید گر به این معنی شنید

از مین برجست و گفتا ما چه ایم؟

شمارهٔ ۷۷

حاجی کل از بر ما گرچه سوی قبله رفت

نیست ازو حاشا و کلا عازم بیت الحرام

طاس بنگان را چو بازاری شنید اندر دمشق

سر گرفت از سادگی بیچاره و شد سوی شام

شمارهٔ ۷۸

کرد حکیمی ز نظامی سوال

کای بسر گنج معانی مقیم

هست در انگشت کمال آن قلم

یا نه عصائیست بدست کلیم

گفت قلم نیست عصا نیز نیست

هست کلید در گنج حکیم

شمارهٔ ۷۹

کمال اشعار اقرانت ز اعجاز

گرفتم سر بسر وحی است و الهام

چو خالی از خیال خاص باشد

خیالست اینکه گیرد شهرت عام

شمارهٔ ۸۰

ما بتدریج در مقام سلوک

خیمه در پهلوی ملک زده ایم

بر سر خوان آرزو همه شب

شکم آز را نمک زده ایم

بر فلک میزنیم ناوک آه

تا بدانی که ما فلک زده ایم

شمارهٔ ۸۱

ما ز تشریف میر عبدالله

نیک اسوده و قوی شادیم

نیست ما را ز صحبتش گله ای

لیکن از گوش او بفریادیم

شمارهٔ ۸۲

نشسته بر دم حمام دیدم آن مه را

به گلرخان دگر گفتمش ز بعد سلام

اگر تو آدمی‌ای اعتقاد من این است

که دیگران همه نقشند بر در حمام

شمارهٔ ۸۳

با اکبر مسگر به دکان گفتم من

زانگشت سیه شد به تنت پیراهن

گفتا که ز عشق روی احمد سوخت

بر آتش دل پیرهن پاره من

شمارهٔ ۸۴

بود وقتی کمال اسماعیل

شرف روزگار اهل سخن

به کمال تو در سخن کامروز

آن بزرگ این شرف نداشت که من

شمارهٔ ۸۵

پیش چنگ دلخراشت صوفیانرا حافظا

نعره ها باید به وقت نقش بنمودن زدن

اردشیری تو اگر در مجلسی آرند چنگ

مردم مجلس ترا خواهند فرمودن زدن

شمارهٔ ۸۶

گله کردی که زرنجور نکردی پرسش

تو ببرس از من بیدل که بروزان و شبان

مونسی نیست مرا در بر و مشهور است این

دلبری هست ترا در برو معروفست آن

شمارهٔ ۸۷

این خیمه سرداق کمال است

نقصان ز طناب او گسسته

گرد در او ز صبح تا شام

اصحاب کمال حلقه بسته

زیرا که درو مقیم قطبی است

اوتاد بگرد او نشسته

شمارهٔ ۸۸

جواب گفته های ما به تبریز

که می گویند گاه و بیگاه

به پستی و بلندی مینماید

به پیش بیت کعبه بیت جولاه

تو گویی خانقاه خواجه شیخ است

به جنب مسجد خواجه علیشاه

شمارهٔ ۸۹

حسام کچل را یکی پیر راه

کلاهی به بخشید و گفت آه آه

فتاد از سر سیز ما این کلاه

بجایی که هرگز نروید براه

شمارهٔ ۹۰

نکهت پیراهنت آمد بمن

یافتم جان نوی از رایحه

خوانده بودم فاتحه وصل ترا

شد قبول الحمدالله فاتحه

شمارهٔ ۹۱

آن خوش پسر که بردند در مکتب نظامش

مشتاق اوست از جان دارد ورا گرامی

سیمین ذقن نگریست دیوان شیخ دردست

یارب نگاه دارش از خمسه نظامی

شمارهٔ ۹۲

ای طالب معانی در شاعری ز هر در

در حجره معاذی چون آیی و نشینی

از بس تواضع او را کوچک دل شناسی

لیکن برادر او مرد بزرگ بینی

شمارهٔ ۹۳

براه گرم بغداد این سلمان

در آن حالت که از جان می بریدی

نبودش گوییا شعر پدر یاد

که آنرا خواندی و بر خود دمیدی

شمارهٔ ۹۴

دعای من این است در هر نمازی

به خلوت که یا ملجایی یا ملاذی

نگه دار اصحاب ذوق و طرب را

ز چنگ ملاطی و شعر معاذی

شمارهٔ ۹۵

به سمع معجری ای پیک عاشقان برسان

حدیث شوق ملاقات و آرزمندی

ز بعد آنکه زدی حلقه بر در و خود را

در آن جناب همایون چو حلقه افکندی

بگویش این قدر از من که ای به رتبت و فضل

گذشته قدر تو از پایه هنرمندی

چه گل شکفت ازاینت که بر سبیل خلاف

درخت مهر و محبت ز بیخ برکندی

گر از تنیده یاری گسسته شد تاری

چه باشد ار به سرانگشت عفو پیوندی

مرا خود از تو چه نفع و تو را ز من چه ضرر

که من تو را بپسندم مرا تو نپسندی

به نظم و نثر گرفتم که سعدی وقتیم

نه من ز خاک خجندم تو از سمرقندی

شمارهٔ ۹۶

چو دیوان کمال افتد بدستت

نویس از شعر او چندانکه خواهی

خیالات غریب و لفظ و حرفش

اگر خواهی که دریایی کماهی

زهر لطفش روان مگذر چو خامه

بهر حرفی فرو رو چون سیاهی

شمارهٔ ۹۷

دریاب کمال این سخن نازک و باریک

آزرده مکن خاطرت از کس سر مویی

گر با تو برابر زید آن صوفی اقرع

یا دست مرا در حق او نیست نکویی

بدخواه تو خود را ببزرگی چو تو داند

لیکن مثل است این که خیاری و کدویی

شمارهٔ ۹۸

شیر مردانه بگفتم پندیت

روبهی باشی اگر بپذیری

برکس آن به که نگیری آهو

که سگی باشی ار آهو بگیری

شمارهٔ ۹۹

طاس بازی بدیدم از بغداد

چون جنید از سلوکش آگاهی

رفت در جبه وقت بازی و گفت

لیس فی جبتی سوی اللهی

شمارهٔ ۱۰۰

عمارت چرا میکند چیم آقا

درین شهر ویران انده فزای

یکی خانه او را مگر بس نبود

که دو خانه میسازد اندر سرای

شمارهٔ ۱۰۱

گر گوشه بسازد سلطان حسین ما را

در قلب شهر نبود کس را بما نزاعی

با مطربان خوشگو شام و صباح باشد

در گوشه حسینی عشاق را سماعی

شمارهٔ ۱۰۲

گفته‌های لطیف بندهٔ خویش

بنده‌ام گر به لطف می‌خوانی

بر من خود پسند نیز قلم

حاکمی گر به قهر می‌رانی

شمارهٔ ۱۰۳

محبت تو اماما فریضه چون روزه است

اگر تو میل محبت کنی و گر نکنی

کمال گو به تراویح بعد فرض عشا

من از روی تو نپیچم که مستحب منی

شمارهٔ ۱۰۴

منشی چرخ را وترا ای فرید عصر

با آنکه هر دو نجم گرفتند طارمی

باشد تفاوتی ز زمین تا بآسمان

زان نجم تا بر تنت این نجم طارمی

شمارهٔ ۱۰۵

نی به آواز عود گفت نهفت

همه چشمیم تا برون آیی

عود هم گفت راستی ما نیز

همه گوشیم تا چه فرمایی

رباعیات

شمارهٔ ۱ : دی جلوه گری بین که آراست مرا

شمارهٔ ۲ : قول و غزلی که دل رباید همه را

شمارهٔ ۳ : گفتم مستی گفت که آری بخدا

شمارهٔ ۴ : با پسته شیرین تو شکر هیچ است

شمارهٔ ۵ : با پسته تنگ تو شکر بر هیچ است

شمارهٔ ۶ : تا کی نبود با دل من تمکینت

شمارهٔ ۷ : دندان مرا چو درد پنهان بگرفت

شمارهٔ ۸ : کس خوبتر از تودر جهان ممکن نیست

شمارهٔ ۹ : در دور زمان لحظه ای آرامش نیست

شمارهٔ ۱۰ : انسان بمثل آینه باشد بالذات

شمارهٔ ۱۱ : آن میر که در سماع سوزی دارد

شمارهٔ ۱۲ : امروز چو شعر هر که در خط کوشد

شمارهٔ ۱۳ : گر گل نه بخدمتت ز جا برخیزد

شمارهٔ ۱۴ : گفتم که بده بوسه ای حور نژاد

شمارهٔ ۱۵ : گفتم که چه ریزد ز لبت گفت قند

شمارهٔ ۱۶ : یاران چو ورق شکسته ما می‌جویند

شمارهٔ ۱۷ : گفتم که چه شوم تیغ تو را گفت سپر

شمارهٔ ۱۸ : گفتم که: به رویت چه کنم؟ گفت: نظر

شمارهٔ ۱۹ : گفتم روزم گفت بدین روز مناز

شمارهٔ ۲۰ : خط تو که خوانند خط ریحانش

شمارهٔ ۲۱ : ای یار لطیف دلستان نازک

شمارهٔ ۲۲ : بر گوش رسد همی نوا خوانی دل

شمارهٔ ۲۳ : ای سرو اگر ترا چو طوبی خوانیم

شمارهٔ ۲۴ : ای مالک روح از چه ترسی ز عدم

شمارهٔ ۲۵ : شمعی که به رخسار نکو بودی گرم

شمارهٔ ۲۶ : کی باشد ازین تنگ برون آمدنم

شمارهٔ ۲۷ : هرگز نکشیدم آن سر زلف بخم

شمارهٔ ۲۸ : تا فکرت من نهاد بنیان سخن

شمارهٔ ۲۹ : دی از سر اسب ای قمر خانه نشین

شمارهٔ ۳۰ : گفتم بچه ماند مژه ات گفت سنان

شمارهٔ ۳۱ : گفتم چه خورم در طلبت؟ گفت که خون

شمارهٔ ۳۲ : گفتم که چه خواهی که دهم گفت که جان

شمارهٔ ۳۳ : در ملک وجودم بجز از دوست مجو

شمارهٔ ۳۴ : گفتم چه زنم در غم تو گفت که آه

شمارهٔ ۳۵ : ما روی تو بینیم نبینیم به ماه

شمارهٔ ۳۶ : ای آیت کارگاه صنع صمدی

شمارهٔ ۳۷ : ای آنکه تویی سوار در هر هنری

شمارهٔ ۳۸ : ای گشته تو مشهور به شیرین سخنی

شمارهٔ ۳۹ : با قامتت ای لاله رخ سوسن بوی

شمارهٔ ۴۰ : زلف تو که داشت عادت دل شکنی

شمارهٔ ۴۱ : گفتم جانا گفت بگو گر مردی

شمارهٔ ۴۲ : گفتم چشمم گفت مگر بی بصری

شمارهٔ ۴۳ : گفتم چه کند دفع غمم؟ گفت که مِی

شمارهٔ ۴۴ : گفتم قمرت گفت به چشمش گردی

شمارهٔ ۱

دی جلوه گری بین که آراست مرا

خوان کرم خدا مهیاست مرا

حلوا چو زغاره بود در سفره ما

امروز همان زغاره حلواست مرا

شمارهٔ ۲

قول و غزلی که دل رباید همه را

چنگت بوصول چپ سراید همه را

چنگ تو بچنگ زلف خوبان ماند

ز آنرو که شکستنش خوش آید همه را

شمارهٔ ۳

گفتم مستی گفت که آری بخدا

گفتم مگذار گفت که بگذار مرا

گفتم بازا گفت که از من بازا

گفتم رفتم گفت دگر باز میا

شمارهٔ ۴

با پسته شیرین تو شکر هیچ است

با سنبل مشگین تو عنبر هیچ است

گویند که هیچ است ز تنگی دهنت

من هیچ ندیده ام سخن در هیچ است

شمارهٔ ۵

با پسته تنگ تو شکر بر هیچ است

با موی میان تو کمر بر هیچ است

گر بر دهنت کنم نظر هیچ مرنج

زیرا که مرا از تو نظر بر هیچ است

شمارهٔ ۶

تا کی نبود با دل من تمکینت

تا چند بود جور و جفا آئینت

پیوسته بکینه دلم می پیچد

زلفین خم اندر خم چین بر چینت

شمارهٔ ۷

دندان مرا چو درد پنهان بگرفت

آن درد نهان در دل و در جان بگرفت

چون مرهم درد ها همه در لب تست

آن لب باید بریز دندان بگرفت

شمارهٔ ۸

کس خوبتر از تودر جهان ممکن نیست

بس خوبتر از تو در جهان ممکن نیست

گر خوبی ماه پیکران بد مهریست

پس خوبتر از تو در جهان ممکن نیست

شمارهٔ ۹

در دور زمان لحظه ای آرامش نیست

دنیای دنی مکان آسایش نیست

این عزت و جاه و شوکت و منصب و قال

از بهر بشر بغیر آلایش نیست

شمارهٔ ۱۰

انسان بمثل آینه باشد بالذات

همواره بود مظهر حق این مرات

زیبد که بشر فخر و مباهات کند

زین موهبت عظیم بر موجودات

شمارهٔ ۱۱

آن میر که در سماع سوزی دارد

سگ روی غلام همچو پوزی دارد

گویند غلام او خطی دارد سبز

خط نی تو بگو جوالدوزی دارد

شمارهٔ ۱۲

امروز چو شعر هر که در خط کوشد

خطی ز خطت بصد غزل نفروشد

پوشید خط خوب تو عیب سخنت

همچون خط خوبان که زنخ را پوشد

شمارهٔ ۱۳

گر گل نه بخدمتت ز جا برخیزد

بهر زدنش باد صبا برخیزد

پیش قد تو سرو سهی را در باغ

چندانکه نشانند ز پا برخیزد

شمارهٔ ۱۴

گفتم که بده بوسه ای حور نژاد

زان تنگ دهان که هیچ ازویم نگشاد

گفت ار چه دهان ز تنگی هیچ است

ما را بکسی هیچ نمی باید داد

شمارهٔ ۱۵

گفتم که چه ریزد ز لبت گفت قند

گفتم که چه خیزدت ز مو گفت کمند

گفتم که بفرما سخنی گفت خموش

گفتم بشکر خنده درا گفت مخند

شمارهٔ ۱۶

یاران چو ورق شکسته ما می‌جویند

چو خامه یکی دو عیب ما می‌پویند

گویند بدم چو شعر هرجا که رسید

من شعر نیم بدم چرا می‌گویند

شمارهٔ ۱۷

گفتم که چه شوم تیغ تو را گفت سپر

گفتم که ز تیرت چه کنم گفت حذر

گفتم که چو اشکم بود گفت که سیم

گفتم که چو رویم چه بود گفت که زر

شمارهٔ ۱۸

گفتم که: به رویت چه کنم؟ گفت: نظر

گفتم که: به کویت چه کنم؟ گفت: گذر

گفتم که: غمت چند خورم؟ گفت: مخور

گفتم: چه بُوَد چارهٔ من؟ گفت: سفر

شمارهٔ ۱۹

گفتم روزم گفت بدین روز مناز

گفتم که شبم گفت مکن قصه دراز

گفتم زلف گفت که در مار مپیچ

گفتم خالت گفت برو مهره مباز

شمارهٔ ۲۰

خط تو که خوانند خط ریحانش

سنبل نکشد سر ز خط فرمانش

گر در رخ تو کج نگردد صورت چین

نقاش بانگشت کشد چشمانش

شمارهٔ ۲۱

ای یار لطیف دلستان نازک

قیماغ و عسل بیار و نان نازک

قیماغ ز لطف عارض همچو شیر

نان و عسل از لب و دهان نازک

شمارهٔ ۲۲

بر گوش رسد همی نوا خوانی دل

جان بی خبر است از غم پنهانی دل

از سوز درون هیچ نگویم لیکن

از چهره عیانست پریشانی دل

شمارهٔ ۲۳

ای سرو اگر ترا چو طوبی خوانیم

از سرکشیت بجای خود بنشانیم

با قامت او چند کنی نسبت خویش

ما اصل تو و فرع تو نیکو دانیم

شمارهٔ ۲۴

ای مالک روح از چه ترسی ز عدم

قدرت ز فنای جسم کی گردد کم

گر فانی فی الله شوی جاویدی

جاوید شود قطره چو پیوست به یم

شمارهٔ ۲۵

شمعی که به رخسار نکو بودی گرم

دید آن رخ و چون موم شدش آن دل نرم

پیش قد و چشم و خدمتش در بستان

نرگس ز حیا برآید و یرو از شرم

شمارهٔ ۲۶

کی باشد ازین تنگ برون آمدنم

نامست ازین ننگ برون آمدنم

گویی مگر از سنگ برون می آید

پروانه از سنگ برون آمدنم

شمارهٔ ۲۷

هرگز نکشیدم آن سر زلف بخم

چون دال بدست خویش الا بقلم

تا ابروی تو نون و دهانت میم است

چشمم ز خیال هر دو باشد پرنم

شمارهٔ ۲۸

تا فکرت من نهاد بنیان سخن

آباد شد از من طرب آباد سخن

میخواست سخن ز دست بی طبعان داد

دادم باشارت خرد داد سخن

شمارهٔ ۲۹

دی از سر اسب ای قمر خانه نشین

گر آژنگ فتادی که کند عیب تو زین

تو برگ گلی و اسب تو باد صباست

از باد صبا برگ گل افتد بزمین

شمارهٔ ۳۰

گفتم بچه ماند مژه ات گفت سنان

گفتم که چو قدم چه بود گفت کمان

گفتم تو بیایی چه بری گفت که دل

گفتم چو دهم تا نروی گفت که جان

شمارهٔ ۳۱

گفتم چه خورم در طلبت؟ گفت که خون

گفتم چه بود حال دلم؟ گفت جنون

گفتم که مرا کی بکشی؟ گفت اکنون

گفتم که ز قیدت بجهم، گفت که چون؟

شمارهٔ ۳۲

گفتم که چه خواهی که دهم گفت که جان

گفتم که چه خواهی که دهی گفت امان

گفتم که چه گیری زبرم گفت کنار

گفتم که چه داری چو تنم گفت میان

شمارهٔ ۳۳

در ملک وجودم بجز از دوست مجو

در خانه دل نیست کسی غیر از او

مانند کبوتر این دل شیدایم

پر میزند و مدام گوید یا هو

شمارهٔ ۳۴

گفتم چه زنم در غم تو گفت که آه

گفتم چه کنم در پی تو گفت نگاه

گفتم که کجا روم ز دست غم تو

گفتا که بتون و تنجه و آب سیاه

شمارهٔ ۳۵

ما روی تو بینیم نبینیم به ماه

تا روی تو بینم نبینم به ماه

راهی که رساند بتو ما را شب هجر

با روی تو بینیم نبینیم به ماه

شمارهٔ ۳۶

ای آیت کارگاه صنع صمدی

چندی پی تکمیل در این کالبدی

هر روز که از زندگیت می گذرد

گامی است بسوی جایگاه ابدی

شمارهٔ ۳۷

ای آنکه تویی سوار در هر هنری

از وعده اسب دادیم دی خبری

بی همتی است اسب تنهها بتو داد

خواهیم روانه کرد اسبی و خری

شمارهٔ ۳۸

ای گشته تو مشهور به شیرین سخنی

در نقل رباعیات تو پنج منی

بربکر ربابیت چو بیند گوید

کاندر غلطم که من توام یا تو منی

شمارهٔ ۳۹

با قامتت ای لاله رخ سوسن بوی

از جای رود چو آب سرو لب جوی

پیش رخ تو زسیلی باد صبا

گل هم بطبانچه سرخ میدارد روی

شمارهٔ ۴۰

زلف تو که داشت عادت دل شکنی

میگفت به مشگ از پریشان سخنی

من با تو چنانم ای نگار چینی

کاندر غلطم که من توام یا تو منی

شمارهٔ ۴۱

گفتم جانا گفت بگو گر مردی

گفتم مردم گفت که نیکو کردی

گفتم چشمم گفت بس این بی آبی

گفتم نفسم گفت مکن دم سردی

شمارهٔ ۴۲

گفتم چشمم گفت مگر بی بصری

گفتم جانم گفت ز دستم نبری

گفتم عقلم گفت که بر عقل مخند

گفتم که تنم گفت که بر تن بگری

شمارهٔ ۴۳

گفتم چه کند دفع غمم؟ گفت که مِی

گفتم چه زند راه دلم؟ گفت که نِی

گفتم که تو داری دل من، گفت که کو؟ 

گفتم ز غمت جان بدهم، گفت که کِی؟ 

شمارهٔ ۴۴

گفتم قمرت گفت به چشمش گردی

گفتم شکرت گفت به چشمش خوردی

گفتم بازآ گفت که باز آرودی

گفتم مردم گفت کنون جان بردی

مفردات

شمارهٔ ۱ : جهان خاتون غرست و شعر او غر

شمارهٔ ۲ : این تکلف‌های من در شعر من

شمارهٔ ۳ : عاقبت عصار مسکین مرد و رفت

شمارهٔ ۴ : گر غزل‌های جهان خاتون به هندستان روند

شمارهٔ ۵ : دسترس یافتم به قامت دوست

شمارهٔ ۶ : گفت شخصی کمال زن داری

شمارهٔ ۷ : آن دلبر بی‌مهر که ماهی‌ست به چهر

شمارهٔ ۸ : ترک آهوچشمم ای آهوی چشمت شیرگیر

شمارهٔ ۹ : ز چیست قهقه شیشه‌های مِی دانی؟

شمارهٔ ۱

جهان خاتون غرست و شعر او غر

عزیزان بشنوید اشعار غرا

شمارهٔ ۲

این تکلف‌های من در شعر من

کلمینی یا حمیرای من است

شمارهٔ ۳

عاقبت عصار مسکین مرد و رفت

خون دیوان‌ها به گردن برد و رفت

شمارهٔ ۴

گر غزل‌های جهان خاتون به هندستان روند

روح خسرو با حسن گوید که این کس گفته است

شمارهٔ ۵

دسترس یافتم به قامت دوست

به سر سرو دست من چو رسید

شمارهٔ ۶

گفت شخصی کمال زن داری

گفتم آری زنان ما مردند

شمارهٔ ۷

آن دلبر بی‌مهر که ماهی‌ست به چهر

دارد سر عاشقی ندارد سر مهر

شمارهٔ ۸

ترک آهوچشمم ای آهوی چشمت شیرگیر

صید آهوی توام بر صید خود آهو مگیر

شمارهٔ ۹

ز چیست قهقه شیشه‌های مِی دانی؟

به ریش محتسب شهر می‌کند خنده

معمیات

شمارهٔ ۱ - بلقیس : چون برافشاند آن پری‌رخ طره را

شمارهٔ ۲ - خرم : گویم به تو نام آن شکرلب

شمارهٔ ۳ - قاسم : نام او نانوشته بر خواندم

شمارهٔ ۴ - سیدی : عیدی دیدم سر علم افتاد

شمارهٔ ۵ - مهدی : آنکه در حسن مه چهارده بود

شمارهٔ ۶ : با آنکه ترا سر مسلمانی نیست

شمارهٔ ۷ - عسل : عقل را میانه بربایی

شمارهٔ ۸ : این زمان در عزیز فی الحال

شمارهٔ ۹ : با من آن ترک کمان‌ابرو گفت

شمارهٔ ۱ - بلقیس

چون برافشاند آن پری‌رخ طره را

دل برآورد ز درون طره سر

شمارهٔ ۲ - خرم

گویم به تو نام آن شکرلب

شیرین‌تر ازین چه کار باشد؟

خرما بگزین و بفکن از وی

چیزی که میان خار باشد

شمارهٔ ۳ - قاسم

نام او نانوشته بر خواندم

چون نهادم سر قلم بر نام

شمارهٔ ۴ - سیدی

عیدی دیدم سر علم افتاد

فی‌الحال به جایش سر سنج بستم

شمارهٔ ۵ - مهدی

آنکه در حسن مه چهارده بود

دی شنیدم که بپیوست بسی

شمارهٔ ۶

با آنکه ترا سر مسلمانی نیست

یاد بود و کنون نیست همان محبوبی

شمارهٔ ۷ - عسل

عقل را میانه بربایی

بر سر سنبل ار نهی بندی

شمارهٔ ۸

این زمان در عزیز فی الحال

تا زمان دگر چه باشد حال

حرف اول ز هر دو گیر و دو پنج

ربع دیگر دهش ز روی مثال

تا شود نام آن مهی که ندید

آسمان مثل آن بدیع جمال

چون خدایش بخوبیش خواند بزرگ

زان بزرگی رسید او به کمال

شمارهٔ ۹

با من آن ترک کمان‌ابرو گفت

پیش چشمش به زبان ترکی

که ترا کشته‌ام آن زنده ببین

در میان دو کمان ترکی

کمال خجندی

غزلیات

قصاید

مقطعات

رباعیات

مفردات

معمیات

مثنوی : به امعانی تبریزی یکی گفت

مستزاد : ای ریخته سودای تو خون دل ما را

مثنوی

به امعانی تبریزی یکی گفت

چو از شوق برادر شب نمی خفت

که چون در گل بماندی زاشتیاقش

چگونه می کشی بار فراقش

بدو گفت ای رفیق غمگسارم

چرائی بی خبر از کار و بارم

چنین بینی که پیش روی من هست

نمی بینی که از پنجه، شصت من هست

خری کو شست من برگیرد آسان

ز شست و پنج من نبود هراسان

مستزاد

ای ریخته سودای تو خون دل ما را

بی هیچ گناهی

بنواز دمی خسته شمشیر جفا را

یارا به نگاهی

باد سحر از روضه رضوان خبر آورد

امروز به گلزار

ای سرو روان هست مگر پیک صبا را

در کوی تو راهی

کس نیست که بر بوی گلستان جمالت

در باغ طرب نیست

چون لاله ز غم چاک زده جیب قبا را

و افکنده کلاهی

زنجیر سر زلف ترا با همه خوبی

سنبل نتوان گفت

هرگز نکند هیچ کسی مشک ختا را

نسبت به گیاهی

بشکست همی لشگر سلطان کواکب

بر هر طرف امروز

کان زلف زره پوش تو از عنبر سا را

آورده سپاهی

در دایره خوش نظران باز به صد سال

حقا که نیاورد

در دور قمر مادر ایام نگارا

مانند تو ماهی

هیهات که در دور قمر زنگ بر آرد

آئینه رخسار

آندم که بر آرم ز دل سوخته یارا

زین واقعه آهی

از حال پریشان کمالت خبری نیست

هیهات چه تدبیر

آن کیست که تقدیر کند حال گدا را

در حضرت شاهی