معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ خسرو گلسرخی

عبدالحسین معروف به خسرو گلسرخی متولد دوم بهمن ۱۳۲۲ شمسی در شهر رشت است. پدربزرگ مادری‌اش علامه شیخ وحید خورگامی، یک روحانی مبارز و از همرزمان میرزا کوچک خان جنگلی بود. خسرو پدرش را در دو سالگی از دست داد و به همین دلیل مادرش سرپرستی او و برادرش فرهاد را به علامه وحید سپرد. زندگی و تحصیل در کنار یک روحانی آزادیخواه که از بازماندگان نهضت جنگل بود، خسرو را با عدالتخواهی و آزادیخواهی آشنا کرد. خسرو پس از فوت پدربزرگ در سال ۱۳۴۱ شمسی همراه مادر و برادر به تهران آمد. روزها کار می‌کرد و شبها درس می‌خواند و در کنار آن به شعر که مهمترین مشغلهٔ ذهنی‌اش بود می‌پرداخت. از سال ۱۳۴۴ نقدهای ادبی خسرو گلسرخی در نشریات مختلف آن زمان مانند کیهان، اطلاعات، فردوسی و ... چاپ می‌شد. خسرو زبان فرانسه را از دایی‌اش آموخت و چند ترجمه از زبان فرانسه به فارسی انجام داد. در سال ۱۳۴۸ با عاطفه گرگین - شاعر و مترجم - ازدواج کرد و حاصل این زندگی «دامون» است که اینک مردی است دانش آموختهٔ جامعه‌شناسی از دانشگاه پاریس. خسرو گلسرخی به جرم نوشتن مقالات روشنگرانه و شعرهایش با پرونده‌سازی ساواک در جریان دستگیری جمعی از هنرمندان و روشنفکران در سال ۱۳۵۲ دستگیر، در دادگاه نظامی محاکمه و در سحرگاه ۲۹ بهمن ۱۳۵۲ اعدام شد. اشعار خسرو گلسرخی به همت آقای مهرداد بیات (http://eshghast.persianblog.ir) به گنجور رومیزی اضافه شده است.

خسرو گلسرخی

تا آفتابی دیگر ... : رهروان خسته را احساس خواهم داد

صبح ... (شاعر: سهراب صمصامی) : شاعر این شعر آقای سهراب صمصامی است که آن را در سا ...

مرد خاکی : مردی درون میکده آمد

خواب یلدا ... : شب که می آید و می کوبد پشت ِ در را ،

زخم سیاه : که ایستاده به درگاه ...؟

ای پریشانی ... : مردی که آمد از فَلق ِ سرخ

سروده های خفته ... : ۱

ملاقاتی : آمد .

با این غرور بلندت ... : در بقعه های ساکتِ بودن ،

تو : تن تو کوه دماوند است

پرنده ی خیس : می دانی

پرنده و طناب ... : پشت پنجره ام را کوبید

من شکستم در خود : به پشوتن آل بویه

سفر : تو سفر خواهی کرد

در خیابان ... : در خیابان مردی می گرید

خون لاله ها ... : گل های وحشی جنگل

هستی ... : چشمه ی پیری است

روا مَدار ... : غروب ِ فصلی

در سنگر ... : تو فاتحی !

سرخ تر ، سرخ تر از بابک باش ! : روح ِ بابک در تو

دشمن و خلق ... : او سوار "آریا – بنز" است

نمایش ناتمام ... : برای فریدون فرشیان

تلخ ماندم ، تلخ ... : تلخ ماندم ، تلخ

در دست های خالی ... : تو چهره ات شگفت ترین ست ،

تکه ای از یک شعر : تو رفتی

پاره ای از یک شعر : با یک شکوفه ،

خسته تر از همیشه ... : در دست های تو

تکه ای از یک شعر : ویرانگری ، اساس نبرد است

فصل انفجار خاک ... : فصل ِ کاشتن گذشت

خفته در باران ... : دستی میان دشنه و دیوارست

شعر بی نام : بر سینه ات نشست

کجاست سرخی فریادهای بابک خرّم ...؟ : زمانه حادثه رویید با نشانه ی دیگر

مرثیه ای برای گلگونه های کوچک ... : ۱

دو گانه ... : پشتِ دستانت ،

تساوی : "یک اگر با یک برابر بود ..."

ابریشم سیاه دو چشمت : ۱

سرود پیوستن : باید که دوست بداریم یاران !

جنگلی ها ... : ۱

افزوده ای بر جنگلی ها : گویی درخت های "سیاهکل" ،

دامون ۱ : به همه ی گمنامان جنگل

دامون ۲ : ۱

دامون ۳ : ای سبز به اندیشه های روز

دامون ۴ : این شعر با توجه به متن آن ، یکی از آخرین سروده های ...

هیمه ... : نه آن که فکر کنی سرد است

لاله های شهر من ... : پیراهنی ز رنگ به تن کرده

رهروان ... : تا بهار له شده

تلاوت غم ... : شهامتِ مصلوب

در سبزهای سبز ... : در زیر پلکِ خیس ِ جنگل ،

سبز ... : ای کاش

شعری برای زخم ... : این سرخ گونه

من ایرانی ام ... : ای چشم مخملی ِمن

خاکستر ... : دستی به سپیدی ِ روز

قبل از اعدام ... : خون ِ ما

آوازهای پیکار ( منظومه ) : باید تیر دیگری برداشت

تا آفتابی دیگر ...

رهروان خسته را احساس خواهم داد

ماه های دیگری در آسمان کهنه خواهم کاشت

نورهای تازه ای در چشم های مات خواهم ریخت

لحظه ها را در دو دستم جای خواهم داد

سِهره ها را از قفس پرواز خواهم داد

چشم ها را باز خواهم کرد ...

*

خواب ها را در حقیقت روح خواهم داد

دیده ها را از پس ِ ظلمت به سوی ماه خواهم خواند

نغمه ها را در زبان چشم خواهم کاشت .

گوش ها را باز خواهم کرد ...

*

آفتاب دیگری در آسمان ِ لحظه خواهم کاشت

لحظه ها را در دو دستم جای خواهم داد

سوی خورشیدی دگر پرواز خواهم کرد ...

صبح ... (شاعر: سهراب صمصامی)

شاعر این شعر آقای سهراب صمصامی است که آن را در سال ۱۳۴۷ سروده‌اند و برای اولین بار سال ۱۳۵۲ در مجله مکتب اسلام شماره ۲ چاپ شده است. بعد از اطلاع این مطلب توسط ایشان به گنجور مجموعه اشعار خسرو گلسرخی با ذکر این مطلب تصحیح می‌شود.

دگر صبح است و پایان شب تار است

دگر صبح است و بیداری سزاوار است

دگر خورشید از پشت بلندی ها نمودار است

دگر صبح است ...

دگر از سوز و سرمای شب تاریک ، تن هامان نمی لرزد

دگر افسرده طفل ِ پابرهنه ، از زبان مار در شب ها نمی ترسد

دگر شمع امید ما چو خورشیدی نمایان است

دگر صبح است ...

کنون شب زنده داران صبح گردیده ،

نخوابید ، جنگ در پیش است .

کنون ای رهروان حق ، شبِ تاریک معدوم است

سفیدی حاکم و در دادگاهش هر سیاهی خرد و محکوم است .

کنون باید که برخیزیم و خون دشمنان تا پای جان ریزیم

دگر وقت قیام است و قیامی بر علیه دشمنان است

سزای ِ حق کُشان در چوبه ی دار است

و ما باید که برخیزیم

دگر صبح است ...

چُنان کاوه درفش کاویانی را به روی ِ دوش اندازیم

جهان ِ ظلم را از ریشه سوزانده ، جهان دیگری سازیم

دگر صبح است ...

دگر صبح است و مردم را کنون برخاستن شاید ،

نهال ِ دشمنان را تیغ ها باید

که از بُن بشکند ، نابودشان سازد ...

اگر گرگی نظر دارد که میشی را بیازارد ،

قَوی چوپان بباید نیش او بندد

اگر غفلت کند او خود گنه کار است

دگر صبح است ...

دگر هر شخص بیکاری در این دنیای ِ ما خوار است

و این افسردگی ، ناراحتی ، عار است

دگر صبح است و ما باید برافروزیم آتش را ،

بسوزانیم دشمن را ،

که شاید هَمرَه ِ دودش رَود بر آسمان شیطان

و یا همراه بادی او شَود دور از زمین ها .

دگر صبح است ...

دگر روز ِ تبه کاران به مثل نیمه شب تار است ...

مرد خاکی

مردی درون میکده آمد

گفت : کشمکش ِ پنجاه و پنج .

از پشت پیشخوان

مردی به قامتِ یک خرس

دستی به زیر برد

تق -

چوب پنبه را کشید

و بی خیال گفت : مزه ... ؟

مرد گفت : خاک ...

"دستی به ته کفش خویش زد ."

الکل درون کبودی لیوان ، ترانه خواند .

*

وقتی شمایل بطری

از سوزش عجیب نگهداری

و بوی تند رها شد

آن مرد بی قرار ،

دست خاکی خود در دهان گذاشت .

ناگاه از تعجب این کار

سی و هشت چشم ِ نیمه خمار بسته ،

باز شد

و شگفتی و تحسین ِ خویش را

مثل ستون خط و خالی سیگار

در چین ِ چهره ی آن مرد ِ گرم

خالی کرد ...

*

ناگاه

مردی صدای بَمَش را

بر گوش پیشخوان آویخت :

- میهمان ِ من ، بفرمایید ...

چند لحظه سکوت ، بعد

صدای پر هیبت مردی دگر

فضای دود ِ کافه را شکافت :

- من شرط را باختم به رفیقم

میهمان من ، بفرمایید ...

حساب شد .

*

در اوج ِ اضطراب میکده ،

آن مرد خاکی ِ ساکت ،

پولی مچاله شده

بر چشم ِ پیشخوان گذاشت

و در دو لنگه ی در ، ناپدید شد ...

خواب یلدا ...

شب که می آید و می کوبد پشت ِ در را ،

به خودم می گویم :

من همین فردا

کاری خواهم کرد

کاری کارستان ...

و به انبار کتان ِ فقر کبریتی خواهم زد ،

تا همه نارفیقان ِ من و تو بگویند :

"فلانی سایه ش سنگینه

پولش از پارو بالا میره ..."

و در آن لحظه من مرد ِ پیروزی خواهم بود

و همه مردم ،‌ با فداکاری ِ یک بوتیمار ،

کار و نان خود را در دریا می ریزند

تا که جشن شفق ِ سرخ ِ گستاخ مرا

با زُلال خون ِ صادقشان

بر فراز ِ شهر آذین بندند

و به دور ِ نامم مشعل ها بیفروزند

و بگویند :

"خسرو" از خود ِ ماست

پیروزی او در بستِ بهروزی ِ ماست ...

و در این هنگام است

و در این هنگام است

که به مادر خواهم گفت :

غیر از آن یخچال و مبل و ماشین

چه نشستی دل ِ غافل ، مادر

خوشبختی ، خوشحالی این است

که من و تو

میان قلبِ پر مهر ِ مردم باشیم

و به دنیا نوری دیگر بخشیم ...

شب که می آید و می کوبد

پشت در را

به خودم می گویم

من همین فردا

به شب سنگین و مزمن

که به روی پلک همسفرم خوابیده ست

از پشت خنجر خواهم زد

و درون زخمش

صدها بمب خواهم ریخت

تا اگر خواست بیازارد پلکِ او را

منفجر گردد ، نابود شود ...

*

من همین فردا

به رفیقانم که همه از عریانی می گریند

خواهم گفت :

- گریه کار ِ ابر است

من وتو با انگشتی چون شمشیر ،

من و تو با حرفی چون باروت

به عریانی پایان بخشیم

و بگوییم به دنیا ، به فریاد ِ بلند

عاقبت دیدید ما ، ما صاحبِ خورشید شدیم ...

و در این هنگام است

و در این هنگام است

که همان بوسه ی تو خواهم بود

کَز سر مهر به خورشید دهی ...

*

و منم شاد از این پیروزی

به "حمیده" روسری خواهم داد

تا که از باد ِ جدایی نَهَراسد

و نگوید چه هوای سردی است

حیف شد مویم کوتاه کردم ...

*

شب که می آید و می کوبد پشتِ در را

به خودم می گویم

اگر از خواب شبِ یلدا ما برخیزیم

اگر از خواب بلند یلدا ، برخیزیم

ما همین فردا

کاری خواهیم کرد

کاری کارستان ...

زخم سیاه

که ایستاده به درگاه ...؟

آن شال سبز را ز ِ شانه ی خود بردار

*

بر گونه های تو آیا شیارها

زخم سیاه زمستان است ... ؟

در ریزش مداوم این برف

هرگز ندیدمت

زخم سیاه گونه ی تو

از چیست ؟

*

آن شال سبز را ز شانه ی خود بردار ،

در چشم من ،

همیشه زمستان است ...

ای پریشانی ...

مردی که آمد از فَلق ِ سرخ

در این دم آرام خواب رفته ،

پریشان شد

ویران .

و باد پراکند

بوی تنش را

میان خزر ،

ای سبز گونه ردای شمالی ام

جنگل !

اینک کدام باد

بوی تنش را

می آرد از میانه ی انبوه گیسوان پریشانت

که شهر به گونه ی ما

در خون سرخ نشسته است .... ؟

آه ای دو چشم فروزان !

در رود مهربان کلامت

جاری ست هزاران هزار پرنده ،

بی تو کبوتریَم بی پر ِ پرواز ...

سروده های خفته ...

۱

در رودهای جدایی ،

ایمان ِ سبز ِ ماست که جاری است

او می رود در دل مرداب های شهر

در راه آفتاب ،

خم می کند بلندی هر سرو سرفراز ...

۲

از خون من بیا بپوش رَدایی

من غرق می شوم

در برودت دعوت

ای سرزمین من ،

ای خوب جاودانه ی برهنه

قلبت کجای زمین است

که بادهای همهمه را

اینک صدا زنم

در حجره های ساکت تپیدن آن ؟

۳

در من همیشه تو بیداری

ای که نشسته ای به تکاپوی خفتن من !

در من

همیشه تو می خوانی هر ناسروده را

ای چشم های گیاهان مانده

در تن خاک

کجای ریزش باران ِ شرق را

خواهید دید ؟

اینک

میان قطره های خون شهیدم

فوج پرندگان سپید

با خویش می برند

غمنامه ی شگفت اسارت را

تا برج خون ملتهب بابک خرّم

آن برج ِ بی دفاع ...

۴

این سرزمین من است که می گرید

این سرزمین من است

که عریان است

باران دگر نیامده چندی است ،

آن گریه های ابر کجا رفته است ؟

عریانی ِ کشت زار را

با خون خویش بپوشان ...

۵

این کاج های بلندست

که در میانهٔ جنگل

عاشقانه می خواند -

ترانه ی سیّال سبز ِ پیوستن

برای مردم شهر

نه چشم های تو ای خوبتر ز جنگل کاج

اینک برهنه ی تَبرست

با سبزی ِ درخت هیاهویت ...

۶

ای سوگوار سبز بهار ،

این جامه ی سیاه معلّق را

چگونه پیوندی است

با سرزمین من ؟

آن کس که سوگوار کرد خاک مرا

آیا شکست

در رفت و آمد حمل ِ این همه تاراج ؟

۷

این سرزمین من چه بی دریغ بود

که سایه ی مطبوع خویش را

بر شانه های ذوالاکتاف پهن کرد

و باغ ها میان عطش سوخت

و از شانه ها طناب گذر کرد

این سرزمین من چه بی دریغ بود ...

۸

ثقل ِ زمین کجاست ؟

من در کجای جهان ایستاده ام ؟

با باری ز فریادهای خفته و خونین

ای سرزمین من !

من در کجای جهان ایستاده ام ... ؟

ملاقاتی

آمد .

دستش به دستبند بود

از پشت میله ها ،

عریانی دستان من ندید

امّا

یک لحظه در تلاطم چشمان من نگریست

چیزی نگفت

رفت .

اکنون اشباح از میانه ی هر راه می خزند

خورشید

در پشت پلک های من اعدام می شود ...

با این غرور بلندت ...

در بقعه های ساکتِ بودن ،

همراه خوب من

آن شال ِ سبز کِبر را

به دور بیفکن

و با تمامی وسعت انسانیت بگو

که ما باغی ایم

باغی چنان بزرگ و سبز

که دنیا

در زیر سایه اش -

خواب هزار ساله ی خود را

خمیازه می کشد .

در بقعه های خامُش ِ بودن

از جوار ضریح

چندی است

طنین ضربه ی برخاستن بزرگ تو را نمی شنوم

همراه خوب من

از پله های بلند غرورت

بگیر دست مرا

تا قلب شب بشکافیم

و با ردای ِ سپیده

به رقص برخیزیم ...

*

همراه خوب من

با این غرور بلندت

در سرزمین یائسه ها

تو تمامی خود نرفته ای بر باد ...

اینک

به ریزش رگبار سرخگونه ی خنجر ،

دست مرا بگیر

تا از پل نگاه صادقانه ی مردم

به آفتاب

سفر کنیم ...

تو

تن تو کوه دماوند است

با غرورش تا عرش

دشنه ی دژخیمان نتواند هرگز

کاری افتد از پشت ،

تن تو دنیایی از چشم است ...

تن تو جنگل بیداری هاست

هم چنان پابرجا

که قیامت

ندارد قدرت

خواب را خاک کند در چشمت

تن تو آن حرف نایاب است

کز زبان یعقوب ،

پسر ِ جنگل عیّاری ها

در مصافِ نان و تیغه ی شمشیر

- میان سبز -

خیمه می بست برای شفق ِ فرداها ...

تن تو یک شهر شمع آجین

که گل زخمش

نه که شادی بخش دستِ آن همسایه است

که برای پسرش جشنی برپا دارد .

گل ِ زخم تو

ویران گر این شادی هاست ...

تن تو سلسله ی البرز است .

اولین برفِ سال

بر دو کوه پلکَت

خواب یک رود ِ ویران گر را می بیند

در بهار ِ هر سال .

دشنه ی دژخیمان نتواند هرگز

کاری افتد از پشت

تن تو

دنیایی از چشم است ...

پرنده ی خیس

می دانی

پرنده را بی دلیل اعدام می کنی

در ژرف تو

آینه ایست

که قفس ها را انعکاس می دهد

و دستان تو محلولی ست

که انجماد ِ روز را

در حوضچه ی شب غرق می کند ...

ای صمیمی ،

دیگر زندگی را نمی توان

در فرو مردن یک برگ

یا شکفتن یک گُل

یا پریدن یک پرنده دید

ما در حجم کوچک خود رسوب می کنیم

آیا شود که باز درختان جوانی را

در راستای خیابان

پرورش دهیم -

و صندوق های زرد ِ پُست

سنگین

ز غمنامه های زمانه نباشند ؟

در سرزمینی که عشق آهنی ست

انتظار معجزه را بعید می دانم

باغبان مفلوک چه هدیه ای دارد ؟

پرندگان

از شاخه های خشک پرواز می کنند

آن مرد زردپوش

که تنها و بی وقفه گام می زند

با کوچه های "ورود ممنوع" ،

با خانه های "به اجاره داده می شود" ،

چه خواهد کرد

سرزمینی را که دوستش می داریم ؟

*

پرندگان همه خیس اند

و گفتگویی از پریدن نیست

در سرزمین ما

پرندگان همه خیس اند

در سرزمینی که عشق کاغذی است

انتظار معجزه را بعید می دانم ...

پرنده و طناب ...

پشت پنجره ام را کوبید

گفتم که هستی ؟

گفت : آفتاب

بی اعتنا طناب را آماده کردم ...

*

پشت پنجره ام را کوبید

گفتم که هستی ؟

گفت : ماه

بی اعتنا طناب را آماده کردم ...

*

پشت پنجره ام را کوبیدند

گفتم که هستید ؟

گفتند : همه ی ستارگان دنیا

بی اعتنا طناب را آماده کردم ...

*

پشت پنجره ام را کوبید

گفتم که هستی ؟

گفت : یک پرنده ی آزاد

من پنجره را با اشتیاق باز کردم ...

من شکستم در خود

به پشوتن آل بویه

*

من شکستم در خود

من نشستم در خویش

لیک هرگز نگذشتم از

پُل

که ز رَگ های رنگین بسته ست کنون

بر دو سوی رود ِ آسودن

باور کن نگذشتم از پُل

غرق ِ یکباره شدم

من فرو رفتم

در حرکتِ دستان تو

من فرو رفتم

در هر قدمت ، در میدان

من نگفتم به ذوالاکتاف سلام ،

شانه ات بوسیدم

تا تو از این همه ناهمواری

به دیار ِ پاکی راه بری

که در آن یکسانی پیروزست ...

*

من شکستم در خود

من نشستم در خویش ...

سفر

تو سفر خواهی کرد

با دو چشم مطمئن تر از نور

با دو دست راستگوتر از همه ی آینه ها

خواب دریای خزر را

به شبِ

چشمانت می بخشم ...

موج ها .

زیر پایت همه قایق هستند

ماسه ها ،

در قدمت می رقصند

من تو را در همه ی آینه ها

می بینم

روبرو

در خورشید

پشتِ سر

شب

در ماه

من تو را تا جایی خواهم برد

که صدایی از جنگ

و خبرهایی کذایی از ماه

لحظه هامان را زایل نکند

من تو را

از همه آفاق جهان خواهم برد ...

*

همسفر با منی

تو سفر می کنی امّا تنها

صبح ِ صادق

و همه همهمه ی دستان

ره توشه ی تو

این صمیمی

هر ستاره

پسته ی خندان راه ِ تو باد ...

*

جفت من

سفری می کنیم اما

دست های خود را به بهاری بخشیم

که همه گل های تنها را

با صداقت

نوازش باشند ...

چشم خود را به راهی بخشیم

که برای طرح بی باکِ

قدم ها

ستایش باشند

تو سفر خواهی کرد

من تو را در نفسم خواهم خواند

وقتی آزاد شوند از قفس کهنه

کبوترهایم

در جوار همه ی گنبدها

به زیارتگاه چشمانت می آیم

و در آن لحظه ، ماه

در دستم خواهد خواند

- زندگی در فراسوی همه زنجیرست ...

*

روح من گسترده ست

تا قدم بگذاری

در خیابان ِ صداقت هایش ...

و بکاری

کاج دستانت را

در هزاران راهش ...

*

روح من گسترده ست

تا که آغاز کنی

فلسفه ی رُخصت چشمانت را

به همه ضجه ی جاوید برادرهایم

تا که احساس کنی

بردگی ِ دستانم

تا که آگاه شوی

از قفس ِ واژه که آویزان است ؟

*

سوختن نزدیک است

تو سفر خواهی کرد

من تو را

از صفِ این آدمکان چوبی

خواهم برد ...

در خیابان ...

در خیابان مردی می گرید

پنجره های دو چشمش بسته ست

دست ها را باید

به گرو بگذارد

تا که یک پنجره را بُگشاید ...

*

در خیابان مردی می گرید

همه روزان ِ سپیدش جمعه ست

او که از بیکاری

تیر سیمانی را می شمرد

در قدم های ِ ملولش قفسی می رقصد

با خودش می گوید :

- کاش می شد همه ی عقربکِ ساعت ها

می ایستاد

کاش تردید ِ سلام تو نبود

دست هایم همه بیمار پریدن هایی

از بغل ِ دیوارست ...

کاش دستم دو کبوتر می بود

*

در خیابان مردی می گرید ...

خون لاله ها ...

گل های وحشی جنگل

اینک به جست و جوی خون شهیدان نشسته اند

جنگل !

کجاست جای قطره های خون شهیدان ؟

آیا

امسال خواهد شکفت این لاله های خون ؟

آیا پرندگان مهاجر

امسال

با بالهای خونین

آن سوی سرزمین ِ گرفتاران

آواز می دهند ...؟

آیا کنون

نام شهیدان ِ شرقی ما را

آن سوی ِ مرزها

تکرار می کنند ؟

امسال

جای ِ پایشان

بارانی از ستاره خواهد ریخت ؟

امسال

سال دست های جوان است

بر ماشه های مسلسل

امسال

سال ِ شکفتن عدالتِ مردم

امسال

سال مرگ دشمنان و هرزه دَرایان

امسال

دست های تازه تری شلیک می کنند ...

*

جنگل !

پیراهن ِمحافظ در ستیز ِخلق

باران ِ بی امان شمالی

اگر بشوید خون

خون ِ مبارزان ،

این لاله های شکفته

در رنج و اشک ها

در برگ های سبز تو هر سال

زنده است ...

آوازهای خونین

امسال زمزمه ی ماست

امّا ،

در چشم ما

نه ترس و نه گریه ،

خشم ِ بزرگ خلق

در هر نگاه ساکتِ ما

شعله می کشد ...

هستی ...

چشمه ی پیری است

در انتهای ِ راه ِ کویر ِ کور

باید گذشت از این راه ؟

این مرد ِ راه ،

صبوری و تسلیم

جاری ست

در رگش ...

بََرَهوتیان ِ کَلافه ی تنهایی !

باید ز راه ِ مانده ، گذشتن

باید که سرافراز به چشمه رسیدن .

*

این چشمه در انتظار ِ عبث نیست ...

روا مَدار ...

غروب ِ فصلی

این کفتران عاصی ِ شهر

به انزوای ساکت آن سوی میله های بلند ...

*

هرگز طلوع ِ سلسله وار شبی در اینجا نیست

و تو بسان همیشه ، همیشه دانستن

چه خوب می دانی

که این صدای کاذب جاری درون کوچه و کومه

در این حصار شب زده ی تار

بشارتی ست

بشارت ظهور جوانه ،

جوانه های بلند

که رنگِ اناری ِمیله ،

با آن شتاب و بداهت

دروغ ِ بزرگ

زمانه ی خود را

در اوج انزجار انکار می کنند ...

در سنگر ...

تو فاتحی !

دستان تو

سرگرم ساختن سنگر ،

مشغول کاشتن بذر دوستی است ...

*

تو فاتحی !

تو فاتحانه فردای سرخ و زرد

اعلام می کنی آغاز تولّد خود را

با هزار آفتاب

در چین ِچهره ی اسارتِ شرق ...

*

ما

شکوفه ی دستان بی زوال تو را

آب می دهیم ...

سرخ تر ، سرخ تر از بابک باش !

روح ِ بابک در تو

در من هست .

مَهَراس از خون یارانت ، زرد مشو

پنجه در خون زَن و بر چهره بکش !

مثل بابک باش

نه

سرخ تر ،‌ سرخ تر از بابک باش !

دشمن

گرچه خون می ریزد

ولی از جوشش ِ خون می ترسد

مثل ِ خون باش

بجوش !

شهر باید یکسر

بابکِستان گردد

تا که دشمن در خون غرق شود

وین خراب آباد ،

از جغد شود پاک و

گلستان گردد ...

دشمن و خلق ...

او سوار "آریا – بنز" است

تو

بر دوچرخه .

*

تکیه گاه اوست غرب

تکیه گاه توست خلق ...

*

اوست یک تن

تو

هزاران ، صد هزاران تن

پا بزن

پا بزن ای قدرت خلق !

*

پا بزن بر چرخ و بر دنده

انتهای ِ ره ،

تویی پیروز

اوست بازنده ...

نمایش ناتمام ...

برای فریدون فرشیان

*

در میدان های سکوت ،

آدم های بی دفاعی را

دار می زدند

و دارها و آدم های آویخته شان

در گاهواره ی مرگ

چون درختی را می نمودند

که در انبوهی از سیاهی ِ مات فرو رفته ،

و در بهاری جاویدان زندگانی می کنند

و سکوهای افتخار

خالی از هر نفر

در لحظه های کور ،

نگاهی سرگردان بود

و عابری که پیامی داشت

و به سوی میدان سکوت می شتافت

خود نیز

درختی خزان زده شد

و شاخه هایش را

میوه های سیاه غربت پوشانید

و چندین لاشخوار

از چوبه های خشکِ دور دست

پرواز کردند

و بر کرسی ِ رنگین نگهبانان نشستند ...

و این نیز خود نمایش را پایان نداد .

تلخ ماندم ، تلخ ...

تلخ ماندم ، تلخ

مثل زهری که چکیده از شبِ ظلمانی شهر

مثل اندوه ِ تو ،

مثل گل سرخ

که به دست طوفان

پرپر شد ...

تلخ ماندم ، تلخ

مثل عصری غمگین

که تو را بر حاشیه اش

پیدا کردم

و زمین را

- توپِ گردان

پرت کردم به دل ِ ظلمت ...

*

تلخ ماندم ، تلخ

دیو از پنجره سر بیرون کرد .

از دهانش

بوی خون می آمد ...

در دست های خالی ...

تو چهره ات شگفت ترین ست ،

ای مخمل ِ مقدس ِ آتش ،

ای بی خیال ِ من

در چشم های تو

این مشت های بسته

این شعله های بسته

این شعله های پاکِ بلند

آخر به انزوای ِسرد و قفس ها

و فواره های منجمد روز

راه خواهد یافت

و طرح منفجر کننده ی آن

بر گوش های محتضر

مثل دو گوشواره ی زرّین

آویزه می کند :

- اینک سپیده ی آشتی چه قدر نزدیک است

و خون سرخ رنگِ منقبض ما

آخر به عمق ِ قلبِ جهان

راه خواهد یافت ...

*

تو چهره ات شگفت ترین ست

وقتی تو حرف می زنی

آفتاب ،

از اوج شوکت خود به زیر می آید

تا آخرین پیام تو را

مانند برگِ کتاب مقدس

بر نیزه های نور هدیه کند

تا همسایه ها

از تصوّر بی باکی ِ ما بهراسند

و آن روز ِ خفته در حریر بیاید

که بوسه های دختران ِ عاشق ما

طعم ِ سپیده ی موعود ،

و رنگ پاک ترین لحظه را نشانه دهد ...

*

تو چهره ات عزیزترین است ...

و رمز گشودن درها

در دست های خالی توست .

وقتی تو می گریی

بهار نمی آید

و زمستان ادامه خواهد داشت .

وقتی تو می گریی

بذرهای روینده

میان دست های روستایی ما

نابود می شود .

وقتی تو می خندی ...

تو چهره ات عزیزترین است

ای مخمل ِ مقدس ِ آتش

ای بی خیال ِ من ...

تکه ای از یک شعر

تو رفتی

شهر در تو سوخت

باغ در تو سوخت

اما دو دستِ جوانت

بشارت فردا ،

هر سال سبز می شود

و با شاخه های زمزمه گر در تمام خاک

گل می دهد

گلی به سرخی ِ خون ...

پاره ای از یک شعر

با یک شکوفه ،

با تو ،

من آغاز می کنم

حماسه ی بزرگ عشق را ...

خسته تر از همیشه ...

در دست های تو

دنیا

دروغین است ...

چشمت همه آهن

پایت همه تردید

دستت همه کاغذ ...

*

این فردا که فراز ِ دار می بینی

قلبِ بزرگ ماست ...

دریا درون سینه ام جاری ست

با قایق تردید ،

با ارتفاع موج ها ، شلّاق

در من همه فانوس ها

خاموش می شوند

گل ها معلق در فضا

یکریز می گریند

سنگین ِ یک چیدن

سر پنجه ی بی اعتنای ِ توست

و قلبِ مغموم کبوترها

در اصطکاک لحظه های دام

با سرخی ِ شفاف

در انتظار مهربانی های چشمانند ...

*

پایت همه خسته ،

دستت همه بسته ،

در من طنین آبشاران نیست

در درست های تو

دنیا دروغین است ...

تکه ای از یک شعر

ویرانگری ، اساس نبرد است

ویرانگری

نوید ِ آبادی

هر آنچه ساختند

از خشت خشت

ویران باد ...

*

ای لاله های میهن من

گلگونه های فسرده ،

گو بی شما

تاریخ را هر آنچه بسازند

ویران باد

آبادی ِ ضحاک ویران باد ...

فصل انفجار خاک ...

فصل ِ کاشتن گذشت

ای پر از جوانه و خاک

از کجای دستِ رود

می توان خرید

مشتِ آب پاک را

تا تو باور کنی

پیام های خفته درجوانه را ...

*

نیزه های نعره ی روح ِخسته و شکسته ی

یک جوانه در سپیده دم

قلبِ "اعتراف" را شهید می کند :

- "سرد می شود

لحظه های آهنین و داغ ِ ما

در میان جوی های آبِ هرز

چکه ی غلیظ سرخ ِ خونمان

ماهی صبور حوض های خانگی ست ..."

*

فصل انفجار ِ خاک خواب رفت

رعد های بی صدا

فتح کرده اند

آسمان کاغذی ِ شهر ِ ما

و جوانه ها

با تمامی سپید ِ وُسعتِ وجودشان

در میان جنگل ِ فریب شهر ، غرق گشته اند :

"ماچ و بوس" ، "باد" و کاغذ ِ شعار ِ

"خوب زیستن" !

نورهای کاذبِ درون کوی ِشهر

یا نئون های خوشگل و تمیز و دل فریبِ

"هفت رنگ" !

دودهای مشمئز کننده ،

ساق های "خوش تراش" !

شیشه های الکل سپید

و هزار اختگی

و هزار اختگی ...

*

فصل ِ کاشتن گذشت

ای رفیق روستا

ای که بوی شهر مست می کند تو را

هر سلام

خداحافظی است ...

شهر ها همه ، روح خستگی ست

ما پیامبر عُفونَتیم

و رسالتی بدون هاله ،

بدون حرف و آیه

بر خیال ِ آب ها نوشته ایم ...

*

ای رفیق روستا

فصل کاشتن گذشت

فصل انفجار خاک

خواب رفت ...

خفته در باران ...

دستی میان دشنه و دیوارست

دستی میان دشنه و دل نیست ...

از پله ها

فرود می آییم

اینک بدون پا

........

لیلای من همیشه

پشت پنجره می خوابد

و خوب می داند

که من سپیده دمان

بدون دست می آیم

و یارای گشودن ِ پنجره

با من نیست .

.......

شن های کنار ساحل ِ عُمان

رنگ نمی بازند

این گونه ی من است

که رنگِ دشت سوخته دارد

وقتی تو را

میانه ی دریا ،

بی پناه می بینم

دستی میان دشنه و دل نیست ...

..........

خوابیده ای ؟

نه ؟ بیداری ؟

آیا تو آفتاب را

به شهر خواهی برد

تا کوچه های خفته در میانه ی باران

و حرف های نمور ِ فاصله ها را

مشتعل کنی ...؟

تا دو سمتِ رود بدانند

که آتش

همیشه نمی خوابد به زیر خاکستر ...

.........

در زیر ِ ریزش

رگبار تیغ ِ برهنه

می دانم تو دامنه می خواهی

می دانم

تا از کناره بیایی

و پنجره ها را

رو به صبح بگشایی ...

........

من

با سیاهی ِدو چشم ِ سیاه ِ تو ،

خواهم نوشت

بر هر کرانه ی این باغ

دستی همیشه منتظر دست دیگرست

چشمی همیشه هست که نمی خوابد ...

شعر بی نام

بر سینه ات نشست

زخم عمیق و کاری ِ دشمن

امّا

ای سرو ِ ایستاده نیفتادی ...

این رسم ِتوست که ایستاده بمیری ...

*

در تو ترانه های خنجر و خون ،

در تو پرندگان مهاجر

در تو سرود فتح

این گونه

چشم های تو روشن

هرگز نبوده است ...

با خون تو

میدان توپخانه

در خشم خلق

بیدار می شود ...

مردم

زان سوی توپخانه ،

بدین سوی سرریز می کنند

نان و گرسنگی

به تساوی تقسیم می شود

ای سرو ایستاده

این مرگ توست که می سازد ...

*

دشمن دیوار می کشد

این عابران خوب و ستم بَر

نام تو را

این عابران ژنده نمی دانند

و این دریغ هست اما

روزی که خلق بداند

هر قطره قطره ی خون تو

محراب می شود ...

این خلق

نام بزرگ تو را

در هر سرود میهنی اش

آواز می دهد

نام تو ، پرچم ایران ،

خزر

به نام تو زنده است ...

کجاست سرخی فریادهای بابک خرّم ...؟

زمانه حادثه رویید با نشانه ی دیگر

چنین زمانه چه سخت است در زمانه ی دیگر

هزار خنجر کاری به انحنای ِ دلم آه

مخوان ، ترانه مخوان ، باش تا ترانه ی دیگر

بهانه بود مرا شکستِ قیام گذشته

عطش ، عطش تو بمان گرم ، تا بهانه ی دیگر

همیشه قلب مرا زخم ، زخم کهنه ی کاری

همیشه دست تو را تیغ ،‌ تیغ فاتحانه ی دیگر

سکوت در دل این آشیانه ی ممتد وای

کجاست منزل ِ امنی ، کجاست خانه ی دیگر

خروش و جوشش دریاچه در کرانه ی من بین

که این ترانه نبوده است در کرانه ی دیگر

جوانه سبز نبوده است در گذشته ی این باغ

بمان تو سبزی ِ این باغ ، تا جوانه ی دیگر

زمان ِ حادثه خوش آمدی ، سلام بر رویَت

که شب نشسته به خنجر در آستانه ی دیگر

به جان ِ دوست از این تازیانه باک ندارم

که زخم ِ جان ِ مرا هست تازیانه ی دیگر

کجاست سرخی ِ فریادهای بابک خرّم

کجاست کاوه ی آزاده ی زمانه ی دیگر ؟

مرثیه ای برای گلگونه های کوچک ...

۱

چشمان تو

سلام ِ بهاری ست

در خشکسالی بیداد ...

دستان تو

که یارای ِ دشنه گرفتن نیست امّا

آواز تو

گلوله ی آغاز

که بال گشودَست به جانبِ دیوار

دیوارها اگر که دود نگشتند

آواز ِ پاک تو

رود بزرگِ میهن

این رود ، در لوت می دمد

تا در سرتاسر این جزیره ی خونین

سَروها و سپیدار

سایه سار تو باشد ...

۲

در کوچه ها

حتی اگر هجوم ملخ بود

ما با سپر به کوچه قدم می گذاشتیم

حالا که دشمن ِ ما مخفی است

زندان ،

تمام کوچه های خلوتِ این شهر ...

۳

شاهین من !

که چشم های تو نارَس

و در احاطه به خون ریز نارساست

تنها خلیفه نیست دشمن و دژخیم

هشدار !

مخفی است دشمنت ...

بابک اگر برادر ما بود

در قتلگاه دشمن ِ این خلق

با گونه های زرد خموشی می گرفت امّا

دل بسته ایم

به گونه های تو ای امید فرداها

تو بابکی

با گونه های آتشی ِ سرخ ...

۴

وقتی لباس ِ تو ریش ریش ،‌ در هَم و پاره

وقتی که چشم های تو در حسرتِ دویدن و بازی

خیره مانده بود

گویا میان همهمه ی پارک

با آن صدای کودکانه به من گفتی :

عریانی ِ مرا

هرگز نه کسی گفت و نه دانست

با شانه های خمیده

بارکش بودن ...

۵

دیوارهایی از گل که نیست

دیوارهایی از گل که نیست

با شاخه های همهمه گر ،‌ دَر هَم

تا جاده

با غرشی از گل و آواز

نام تو را در سپیده بخوانند

برگردن تو سرو می آویزم

تا سرافرازی

ز سرو

بیاموزی ...

۶

اینک که سر پناه تو می سوزد

در این حریق ِهرزه دَرایان

به جستجوی کدام دامنه

گیرایی ِ چه صدایی

صدای پدر

در صدای ریزش باران است

اگر چه دامنه اینجا نیست

بایست در باران !

هرگز مترس ،

هرگز مترس

پیراهن است صدایش

پیراهن است صدایش ...

۷

خواهی پرید دوباره شاهین ِکوچک ما

و پرده های سیاه دو چشمش را

کنار خواهی زد

او را دوباره تو خواهی دید

او را

که سرافراز گرفتاری ست

در این جزیره ی خونین ...

او را

که شورشی ست

در خون ِ ساکت ما

او را دوباره تو خواهی دید

او را که

سوار بر دشنه های گرسنه نمودند

و با دو آفتاب طلوع کرده

در دو گودی ِ گونه

از میان بیابان

چو روح جنگل رفت ...

۸

با دست های کوچک خود

ستاره می چینی ؟

از آسمان شهر ِ تو آخر

ستاره خواهد ریخت

با چشم های سیاهت

که خواب می خواهند

اینک کنار ِ خیابان

بارانی از ستاره تو را جذب کرده است

در جذبه ای

که دنبال یک ستاره ی گمنامی

و مادر تو

برایت ستاره می چیند

و ماه را به هیئت توپی می آراید

در بازی کودکانه ی تو

ای کاش رنج مادرانه ی او می سوخت ...

۹

بر گردن تو سرو می آویزم

تا سرافرازی ز سرو بیاموزی ...

دو گانه ...

پشتِ دستانت ،

کویری خفته جان در آب

لب ،

ترک خورده ز گرمای هجوم ظهر

جان ،

ز سردی چون زمستانی میان برف

لب ز جانش نَشأتی هرگز نمی گیرد .

جان کِرخ ،

لب ،‌ دشمن ِ خاموش ...

حرف هایش

جنگل و روییدن رودست

خواب هایش

آفتابی مانده در یک صبح

لایه های خشک و تب دارش

مارسان ،

اِستاده بر پاهای بارانی که باریده

چشم در چشمان هر بادی که می آید ،

خیره گشته

خفته در نخوت

خود هراسان است

اما در کمین شب

مشت ها آکنده از ضربت

قدرتش جوبار و دریا نیست

حسرتش سیلابِ در شهر است

انتظارش پیر گشته

انتظار افتاده بر پلکش

خوابِ فردا را نمی بیند

او به این گرما و تب معتاد

جان او از ریشه در

مرداب ...

تساوی

"یک اگر با یک برابر بود ..."

*

معلّم پای تخته داد می زد

صورتش از خشم گلگون بود

و دستانش به زیر پوششی از گَرد پنهان بود

ولی ‌آخر کلاسی ها

لواشک بین خود تقسیم می کردند

وان یکی در گوشه ای دیگر "جوانان" را ورق می زد

برای آنکه بی خود ، های و هو می کرد و با آن شور ِ بی پایان

تساوی های جبری رانشان می داد

با خطی خوانا به روی تخته ای کَز ظلمتی تاریک

غمگین بود

تساوی را چنین بنوشت :

"یک با یک برابر هست ..."

از میان جمع ِشاگردان یکی برخاست ،

همیشه یک نفر باید به پا خیزد .

به آرامی سخن سر داد :

تساوی اشتباهی فاحش و محض است ...

معلّم

مات بر جا ماند .

و او پرسید :

اگر یک فرد انسان ، واحد ِ یک بود آیا باز

یک با یک برابر بود ؟

سکوتِ مُدهِشی بود و سوالی سخت

معلّم خشمگین فریاد زد :

آری برابر بود

و او با پوزخندی گفت :

اگر یک فرد انسان ، واحد ِ یک بود

آن که زور و زر به دامن داشت ، بالا بود

وانکه

قلبی پاک و دستی فاقد ِ زر داشت

پایین بود ...

اگر یک فرد انسان ، واحد ِ یک بود

آن که صورت نقره گون ،

چون قرص ِ مَه می داشت

بالا بود

وان سیه چرده که می نالید

پایین بود ...

اگر یک فرد انسان ، واحد ِ یک بود

این تساوی زیر و رو می شد

حال می پرسم یک اگر با یک برابر بود

نان و مال ِ مفت خواران

از کجا آماده می گردید ؟

یا چه کس دیوار ِ چین ها را بنا می کرد ؟

یک اگر با یک برابر بود

پس که پشتش زیر بار ِ فقر خم می شد ؟

یا که زیر ِ ضربتِ شلاق لِه می گشت ؟

یک اگر با یک برابر بود

پس چه کس آزادگان را در قفس می کرد ؟

معلم ناله آسا گفت :

- بچه ها در جزوه های خویش بنویسید :

یک با یک برابر نیست ...

ابریشم سیاه دو چشمت

۱

بر تپه ها بایست

پریشان کن

اینک هجوم ِ فاصله ها را

ای آمده ز عمق ِ فراموشی ...

۲

در من عقابِ منقلبی هست

هرگز ز خستگی نرانده سخن

هرگز نگفته آری

از من مخواه فرود آیم

بگذار

روی زردیِ بابک را

هرگز به یاد نیارند ...

۳

در انزوا چه کسی خوابِ آفتاب دید

تا من به انتظار بمانم

کنار دریچه

و در خیال پاک کبوتر

سقوط کنم میان سیاهی ...

۴

تنهایی عظیم نشسته برابرم

اینک

کجای جهان حرف می زنی

آیا همین آفتاب خسته ی شَهرم

اجاق تو را

گرم می کند ؟

و با هر اشاره ی دستت

دریا میان رگم خواب می رود

ای مخملی که سرو

گلبوته های حرفِ تو را سبز می کند ...

۵

از پله ها بیا

میان نیزه های نور و سپیده

دریاوار

نگاه منقلب را

ویران میانه ی دشت

دشتی که گونه های سوخته اش

چهره ی من است

که گیسوان به دستِ باد سپرده

دنیا ،

میان چشم تو خفته ست ...

۶

ابریشم سیاه دو چشمت

یاد آور شبی زمستانی است

من بی رَدا ،

بدون وحشتِ دشنه ،

شادمانه خواب می رفتم

ابریشم سیاه دو چشمت

خانه ی من است .

آن خانه ای

که در آن خواب می روم

و می میرم ...

سرود پیوستن

باید که دوست بداریم یاران !

باید که چون خزر بخروشیم

فریادهای ما اگر چه رسا نیست

باید یکی شود .

باید تپیدن ِ هر قلب اینک سرود

باید سرخی ِ هر خون اینک پرچم

باید که قلبِ ما

سرود ما و پرچم ما باشد ...

باید در هر سپیدی ِ البرز

نزدیک تر شویم

باید یکی شویم

اینان هراسشان ز یگانگی ِ ماست ...

باید که سر زند

طلیعه ی خاور

از چشم های ما

باید که لوتِ تشنه

میزبان ِ خزر باشد ...

باید که کویر ِ فقیر

از چمشه های شمالی بی نصیب نماند

باید که دست های خسته بیاسایند

باید که خنده و آینده ، جای ِ اشک بگیرد

باید بهار

در چشم ِکودکان جاده ی ری

سبز و شکفته و شاداب

باید بهار را بشناسند

باید "جوادیه" بر پُل بنا شود

پل ،

این شانه های ما .

باید که رنج را بشناسیم

وقتی که دختر ِ رَحمان

با یک تبِ دو ساعته می میرد

باید که دوست بداریم یاران !

باید که قلبِ ما

سرود و پرچم ما باشد ...

جنگلی ها ...

۱

قلبِ بزرگ ما

پرنده ی خیسی ست

بنشسته بردرختِ کنار خیابان

در زیر ِ هر درخت

صدها هزار برهنه ی بیدار

از تبر

جنگل !

ای کاش قلب ما

می خفت بی هراس

بر گیسوان در هم نمناکت

ای کاش

تمام خیابان های شهر

جنگل بود ...

۲

جنگل ،

گسترده در مِه و باران

ای رفیق ِسبز

بر جاده های برگ پوش وسیعت

بر جاده های پر از پیچ و تاب تو

هر روز مردی به انتظار نشسته

مردی به قامت یک سرو

با چشم های میشی ِ روشن

مردی که از زمان تولّد

عاشقانه می خواند

ترانه ی سیّال جنگل را

برای مردم شهر

مردی که زاده ی تجمّع توست

و هیمه های بی دریغ تو

او را

در فصل های سرد

ادامه ی خورشید بوده است ...

۳

ای شیر ِ خفته ،

ای خالکوبی بر سینه ی شهید ،

بر ساعد ِ بلند راه ِ مجاهد

کاینَک متروک مانده شگفت

مَنویس

منویس با "راش" های جوان ،

"این نیز بگذرد ..."

۴

ای سبز به اندیشه های روز

جنگل ِ بیدار !

در سایه سار روشن نمناکِ تو

که بوی و عطر رفاقت می پراکند

گلگون شده ست

چه قلب های تهوّر

که سبزترین جنگل بود

شکسته ست چه دست ها

که فشفشه می ساخت

در سکوتِ شب هایت ...

۵

ای پناهگاه ِ خروسان ِ تماشاگر

جنگل ِ گسترده بر شمال

آن رُعب نعره ها

در فضای انبوهت

آیا تناورترین درخت نیست ؟

وحشی ترین کلام ِ تو اینک

حرکتِ برگ است

بر شاخه های جوان ...

۶

بر شانه های بلندت

که از رفاقتِ انبوه ِشاخه هاست

بر جای ِاستوار

خاکستری نشسته

خاکستری از هر حریق

که جاری ست

در قلبِ مشتعل ما

مگذار باد پریشان کند

مگذار باد به یغما برد

از شانه های تو

خاکستری که از عصاره ی خون است ...

۷

جنگل !

ای کتابِ شعر درختی

با آن حروف سبز مخملی ات بنویس

بر چشم های ابر

بر فراز مزارع متروک :

باران

باران ...

افزوده ای بر جنگلی ها

گویی درخت های "سیاهکل" ،

تا دشت و شهر ریشه دوانده ست

که غرش سلاح و جوشش خون شهید

هر دو فزونی می گیرد

بذری که "کوچک" و "عمو اوغلی" پاشیدند

اکنون نهال می شود

اکنون نهال ها ...

بنگر که کوه و شعر

شباشب آذین می گردد

با قامتِ بلند بپا خاستگان ...

واخوردگان

گفتند یاوه :

- "جانی ِ جبّار با صد هزار گزمه و خنجر مسلح است

جز صبر و انتظار ، رهی نیست"

امّا ،

ای همچون من به کار ، تو ای بیدار !

بر بام شب بایست ، نظر کن :

دریایی از درخت سترگ و مسلح است

کاینک به سوی "مَکبث" می آید ...

دامون ۱

به همه ی گمنامان جنگل

*

ای سبز به اندیشه های روز

جنگل ِ بیدار

در سایه ی روشن نمناک تو

که بوی عطر رفاقت می پراکَند

گلگون شده ست

چه قلب های تهوّر

که سبزترین جنگل بود

شکسته ست چه دست ها

که فشفشه می ساخت

در سکوت شب هایت ...

*

ای پناهگاه ِ خروسان ِ تماشاگر

جنگل ِ گسترده بر شمال

آن رُعبِ نعره ها

در فضای درهم اَنبوهت

آیا تناورترین درخت نیست ؟

وحشی ترین کلام ِ تو اینک

حرکتِ برگ است

بر شاخه های جوان ...

*

بر شاخه های بلندت

که از رفاقت انبوه شاخه هاست

بر جای استوار

خاکستری نشسته

خاکستری از هر حریق ،

که جاری ست

در قلبِ مشتعل ما

مگذار باد پریشان کند

مگذار باد به یغما برد از شانه های تو

خاکستری که از عصاره ی خون است ...

*

ای شیر ِ خفته

ای خالکوبی برسینه ی شهید

بر ساعد ِ بلند ِ راه ِ مجاهد

کاینَک

متروک مانده شگفت

منویس

منویس با "راش" های جوان :

"این نیز بگذرد ..."

جنگل !

گسترده در مِه و باران

ای رفیق سبز ،

بر جاده های برگ پوش بزرگت

بر جاده های پر از پیچ و تابِ تو

هر روز

مردی به انتظار نشسته

مردی به قامت یک سرو

با چشم های میشی ِ روشن

مردی که از زمان ِ تولّد

عاشقانه می خواند

ترانه ی سبز جنگل

برای مردم شهر

مردی که زاده ی تجمّع توست

و هیمه های بی دریغ ِ تو

او را

در فصل های سرد

ادامه ی خورشید بوده است ...

*

جنگل !

پاک ترین رَدای طبیعت

حافظ ِ عریانی ِ زمین

اینک بگو

که شیر دیگر خدای ِ تو نیست

و عنکبوت را

فرصت آن است

که تار تَنَد بر پنجه های دَرنده ...

*

ای خفته در سکوت شبانه

انبوه پریشانی ِ خزان ،

جنگل پنهان

صف های صافِ درختِ خیابان

و خط ِ سِیر شغالان ِ پیر

در تو هیچ نیست

در تو تجمّع است و راه های پیچاپیچ

هر جنبنده ای توان ِ فرارش هست

ناپدید شدن در سپیده دمان

از نفیر ِ وحشی ِ باروت ...

در لابه لای تو حادثه ای ست

پنهان شدن به ژرفای تو ، زیباست

جنگل !

تنها ترین رفیق وفادار

به انتظار کشتن دستِ شکارچی

ترجیح ِ میوه های وحشی ِ چشمانت

بر نان ِ سوخته

حرفی ست تازه و نایاب ...

*

سردار !

سردار سر و چشم پریشان ، ویران

میان "کُما"

اینک کُمای ِ تو تنهاست

کُمای همهمه ی گرم

اجتماع ِ نَفَس ها

سردار سر و چشم پریشان ،‌ ویران

میان ِ "کُما"

در من طلوع کن

تا جنگلی شوم ...

*

ای سوگوار ِ جدا مانده

سبز گونه ردای شمالی ام جنگل !

خفته ،

خفته سر به گریبان بدون تکلّم

مرد ِ تبر به دست ، این قاتل رفاقتِ جنگل

اعدام می شود

با آن طنابِ طنین ِ هیاهویت

در آن زمان که می زند از پشت

با ضربه ی تبر

بر سینه ی ستبر ِ سپیدار ...

*

جنگل !

غروب بود

وقتی صدای تبر آمد از پشت خانه ام

گفتم : "پَلت" افتاد

بنشست در خون ِ سبز ، افق ِ شب

ای ایستاده پریشان !

شوق هزار همهمه در دستهای تو بیدار

گریان مباش در این بهار

صدها هزار "پَلت" ِ پایدار خواهم کاشت

در قلب ناگسستنی ِ برادری ِ تو ...

*

جنگل !

آیا صدای همهمه برخاست

در شهر ِ برگ ریز

آیا گرفت آتش ِ بیداد

انبوه ِ سبز گونه ی زُلفت

در آن دقایق سرخ

که "کوچک" ِ بزرگ

در برف های "ضیابر"

چشمش نشست به سردی

و روح سبز ِ جنگلی اش

میان قلبِ تو ویران شد

جنگل !

ای کتابِ سبز درختی

با آن حروف سبز مخملی ات بنویس

در چشم های ابر

بر فراز ِمزارع متروک :

باران

باران ...

*

قلبِ بزرگ ما

پرنده ی خیسی ست

بنشسته بر درختِ کنار خیابان

در زیر هر درخت

صدها هزار برهنه ی بیدار از تبر

جنگل !

ای کاش قلب ما

می خُفت بی هراس

بر گیسوان در هم نمناک

ای کاش تمام خیابان های شهر جنگل بود ...

دامون ۲

۱

دشنه نشست میان کلامم ،

در چشم آن کلام سبز مقدس

که راهی جنگل بود

و انتظار ِ پرنده ،

در وعده گاه پیام پریشان شد

اینک دوسوی شانهٔ من

رگبار ِ بال تیر خورده

بر مِه ِ جنگل

رنگین کمان بلندی ست

سرخ گونه ، سیّال در رودهای خون

دشنه نشست میان کلامی

تا در میان جنگل ،

رنگین کمان سرخ برافرازد ...

۲

بالام ،

بالام پاتاوانی ،

آنام ،

آنام آبکِناری

گمنام ِ خفته به جنگل

در آن ستیز ِ سرخ "ماکلوان" بر شما چگونه گذشت

که پوزخند ِحریفان

نشست

در میان ِ رود سیاه ِ اشک !

و دست های ویرانگر

به جای ِ خفتن بر ماشه

به سمتِ شما استغاثه گر آمد

بالام

بالام پاتاوانی

آنام

آنام آبکناری

بر تپه های "گسکره" ،

میان سنگر ها

چه انتظار ِ دور و شیرینی احاطه کرد شما را

که دلیر ِ بی دلبَر

شادمانه درو کردید بی وقفه

گرگان هرزه دَرا را ... ؟

درچشم هایتان

آیا خفته بود آینه ی صبح

که دستِ حریفان در آن

رنگِ خویش باخت

و انگشت ها تفنگ رها کرد ؟

جنگل به یاد ِ فتح شما

همیشه سرسبز است ...

۳

بالام ،

بالام پاتاوانی

آنام ،

آنام آبکناری

بی خود ،

بی سلاح ،

در آن ستیز ِ سرخ ماکلوان

بر شما چگونه گذشت ...؟

۴

"گَلوندِه رود" ،

صدای ِ گام ِ شما را

هنوز

در تداوم ِ جاری اش زمزمه دارد ...

دامون ۳

ای سبز به اندیشه های روز

جنگل بیدار !

در سایه ی روشن نمناک تو

که بوی و عطر ِ رفاقت می پراکند

گلگون شده ست

چه قلب ها

که سبزترین جنگل بود

شکسته است چه دست ها

که فشفه می ساخت

در سکوتِ شب هایت .

ای پناهگاه ِ خروسان ِ تماشاگر !

جنگل ِ گسترده بر شمال

آن رُعبِ نعره ها

در فضای ِ درهم ِ انبوهَت

آیا تناورترین درخت نیست ؟

وحشی ترین کلام ِ تو اینک

حرکتِ برگ است

بر شانه های جوان ...

بر شانه های بلندت

که از رفاقتِ انبوه ِ شاخه هاست

بر جای ِ استوار

خاکستری نشسته

خاکستری از هر حریق

که جاری است

در قلبِ مشتعل ِ ما

مگذار باد پریشان کند

مگذار باد به یغما برد

از شانه های تو

خاکستری که از عصاره ی خون است ...

*

ای شیر ِ خفته

ای خالکوبی بر سینه ی شهید

بر ساعد ِ بلند ِ راه ِ مجاهد

کاینَک

متروک مانده شگفت

منویس با "راش" های جوان

"این نیز بگذرد ..."

*

جنگل !

گسترده در ِمه و باران

ای رفیق ِ سبز

بر جاده های برگ پوش ِ پر از پیچ و تابِ تو

هر روز

مردی به انتظار نشسته

مردی به قامتِ یک سرو

با چشم های میشی ِ روشن

مردی که از زمان تولّد

عاشقانه می خواند

ترانه های سیّال ِ سبز ِ پیوستن

برای مردم شهر

مردی که زاده ی تجمّع توست

و هیمه های بی دریغ تو

او را

در فصل های سرد

ادامه ی خورشید بوده ست ...

*

جنگل !

آیا صدای همهمه برخاست

در شهر ِ برگ ریز ؟

آیا گرفت آتش ِ بیداد

انبوه ِ سبز گونه ی زلفت ؟

در آن دقایق سرخ

که "کوچک" ِ بزرگ

در برف های "گیلوان"

چشمش نشست به سردی

و روح سبز ِ جنگلی اش

میان قلب تو

ویران شد

جنگل !

ای کتابِ شعر درختی ،

با آن حروف سبز مخملی ات بنویس

در چشم های ابر

بر فراز مزارع متروک :

باران

باران

*

ای خفته در سکوت شبانه !

انبوه ِ پریشان ِ خزان

جنگل ِ پنهان !

صف های صاف درختان خیابان

و خط سِیر ِشغالان پیر

در تو هیچ نیست

در تو تجمّع است

و راه های پیچاپیچ

هر زنده ای توان فرارش هست

ناپدید شدن در سپیده دمان

از نفیر ِ وحشی ِ باروت

درهم رهایی سبزت ...

پنهان شدن به ژرف ِ تو گیراست

جنگل !

تنهاترین ِ رفیق ِ وفادار

به انتظار کُشتن دستِ شکارچی

ترجیح ِ میوه های وحشی ِ چشمانت

بر نان ِ شهری دشمن

حرفی است تازه و نایاب

*

*

با گیسوان سبز تو حرفی است

از زخم

از این جراحتِ ویرانه های دل

جنگل !

باور نمی کنم

که خموشانه سر به سینه ی کوهی

و دست های توانای تو

گرمای خود فرو نهاده و تنهاست ...

ای دست های سبز ِ "گل افزانی"

تا آن شکفتن ، گلوله ی شکفتن

باید که در هجوم ِ هرزه علف ،

درخت بمانی ...

بی سایه سار ِ جنگلی ِ تو

این مجاهد ِ سرسخت

در تهاجم ِ دشمن

چگونه تواند بود ؟

ای دست های سبز ِ "گل افزانی"

باید درخت بمانی ...

*

بالام ،

بالام پاتاوانی

آنام ،

آنام آبکناری

گمنام ِخفته به جنگل

در آن ستیز ِ سرخ ماکلون

بر شما چگونه گذشت

که پوزخند ِ حریفان

نشست

در میانه ی رود ِ سیاه ِ اشک

و دست های ویرانگر

به جای خفتن بر ماشه

به سمت شما استغاثه گر آمد .

بالام !

بالام پاتاوانی

آنام !

آنام آبکناری

بر تپه های گسکره

میان سنگرها

چه انتظار دور و شیرینی احاطه کرد شما را

که دلیر ِ بی دلبَر

شادمانه درو کردید

بی وقفه

گرگان هرزه دَرا را ...

در چشم هایتان

آیا خفته بود آینه ی صبح

که دست حریفان

در آن رنگِ خویش باخت ؟

و انگشت ها تفنگ رها کرد ... ؟

جنگل به یاد ِ فتح ِشما

همیشه سرسبز است ...

*

بالام !

بالام پاتاوانی

آنام !

آنام آبکناری

در آن ستیز ِ سرخ ِ ماکلوان

بر شما چگونه گذشت ؟

گلونده رود صدای ِ گام شما را

هنوز

در تداوم جاری اش زمزمه دارد ...

*مجاهدی پیر ، در خیابان های شهر سرگردان بود حرف هایی درباره ی سرِ ِ بریده ی میرزا کوچک خان می زد که آن را به تهران فرستاده بودند ...

در جنگل این صداست :

از خون این سر ِ بُریده هراسانید ؟

ای خواب ماندگان ِ خیابانی !

اینک که سر به راه ، خمیده ، دو تا شدید

در این هجوم ِ "سپیدی" ِ کاذب

رگ هایتان کجاست ؟

باید زمین تشنه به خون شستشو دهد

گرد ِ خزان و کهنه ی مانداب

در جنگل این صداست :

- همیشه سبز و تپنده

- همیشه جنگل باش

*

ای چشم های گر گرفته ی کوچک

در گیلوان هنوز خورشیدی

در گیلوان

کسی نخواهی یافت ...

بی ترانه که پوشیده است

بر جنگل ِ شمال ِ ستم رفته

در این حریق ِ زمستانی

آوازه خوان دوباره می آیی

اندوه ما شکسته در میان صدایت

جنگل دوباره در نگاه تو خواهد سوخت ...

ای چشم های گر گرفته ی کوچک

در آسمان ستاره نمی بینم

جز نام تو

که آفتاب هر شبه ی ماست

آواز خوان

دوباره تو می آیی

در هیأتی جوان و تناور

امسال ،

هزار "کوچک" ِ رزمنده

بی هیمه از تمام ِ زمستان

عبور خواهد کرد

جنگل به پیچ

بر تنت ای آواز

آواز ِ انقلاب

در برگ ها به ویرانی ات نشین

باید دوباره برگ

از نوازش ِ انگشت های تو

در دست های ما حماسه بگوید

باید دوباره درختان ترانه بخوانند

خم می شوی درختِ شاخه شکسته !

باید این غرور ، غرور تبر خورده

امّا اگر بهار بخواند

آواز ِ انقلاب بخوانی

هر قطره خون تو

آخر به لوت خواهد برد

پیغام ِ سرفرازی و سرسبزی

هر قطره خون تو

سبز خواهد کرد

اندوه ِ مخفی ما را

خون ِ درخت

جراحتِ قلب ماست ...

*

جنگل !

غروب بود

وقتی صدای ضربه ی ویرانگر تبر آمد

از پشت "راش" ها

گفتم : "پَلت" اُفتاد

بنشست در خون ِ سبز

افق ِشب

ای ایستاده پریشان !

شوق ِ هزار همهمه

در دست های تو بیدار

گریان مباش

در این بهار

صدها هزار "پَلت" ِ پایدار

خواهم کاشت ...

*

در قلب ناگسستنی برادری ِ تو

با گونه های ماهتابی گلگون

لبخند فاتحانه به لب داشت

در لحظه ی گرفتن رگبار ...

با "سید چمنی" جنگل چه کرد ؟

جنگل نکرد ویرانش

جنگل رفیق و همراه او بود

آن جنگل خزه ...

در ناگهان ِ غروب دو چشمش

با پوکه ها چه گفت ؟

تنهایی ِ "چموش" و "چوخا"

و چوبدستی ِ "توسکا" ؟

با پوکه ها چه گفت ؟

تنهایی ِ تفنگ و وطن

تنهایی ِ مجاهد و جنگل ؟

*

آن "سید خزه"

آخرین مجاهد ِ جنگل بود ...

دامون ۴

این شعر با توجه به متن آن ، یکی از آخرین سروده های شاعر و خطاب به فرزندش "دامون" است که در دی ماه ۱۳۵۲ و به هنگام حبس در سلول شماره ۱ زندان اوین ، رقم خورده است . از کتاب "خسته تر از همیشه" به کوشش کاوه گوهرین

برفِ کوهستان

گرما داشت

خون ِ ما

در رگ هامان می جوشید ،

زندگی معنا داشت ...

دامونم !

جنگلی ِ کوچک من

دستِ ما

با دستِ مردم

گل می داد

دستِ ما

بی دستِ مردم

ویران می شد

قلبِ ما

از رنج ِ مردم

غمگین می شد

عشق ما ،

با مردم معنی داشت ...

صف به صف سرنیزه ،

صف به صف دشمن

امّا

با عموهای تو ، ما یک فدایی بودیم ...

*

تا که ایران تو آزاد شود :

بهترین هدیه ی ما

جان ِ ما

بهترین هدیه برای تو دامون !

آزادی ...

هیمه ...

نه آن که فکر کنی سرد است

که من

در تهاجم ِ کولاک

یک جا تمام هیمه های جهان را

انبار کرده ام

در پشت خانه ام

و در تفکّر ِ یک باغ آتشم

به تنهایی

من هیمه ام

برادر ِخوبم ،

بشکن مرا

برای اجاق سرد ِ اتاقت

آتشم بزن ...

*

من هیمه ام

برادر خوبم ...

لاله های شهر من ...

پیراهنی ز رنگ به تن کرده

با قلبِ خون فشان

این لاله های شهری

از گودهای جنوبِ شهر

می آیند ...

این لاله های شهری

از نان و از رهایی

حرف می زنند

این لاله های شهری آیا

در توپخانه

در جاده ی قدیم شمیران

در اِوین

پژمرده می شوند ؟

نه !

این لاله های شهری می گویند :

باید مواظبِ هم باشیم

نام مرا مپرس

بگذار از تو من

زیاد ندانم ...

*

پیراهنی ز رنگ به تن کرده ،

با قلب خون فشان

این لاله های شهری

از گودهای

جنوب شهر

می آمدند ...

رهروان ...

تا بهار له شده

به زیر ِ گام ها

راه نیست ...

این خجسته است :

رهروان میان خود

بهار ِ بارور

بنا کنند ...

*

این بشارتِ شریف ماست :

سبز می شویم

بر دخیل ِ حسرت کسان

بر در و سلاح و راه ...

سبز می شویم

در سپیده

وعده گاه اجتماع ِ دست ها ...

تلاوت غم ...

شهامتِ مصلوب

بر دار ِ نان .

در این کویر ِ بسیط

نیازمندی های عمومی

در ناگزیری ِ پیگیر ِ این نیاز

شب را به قامت هر بامداد

آویختم

بر این دهانه ی سیراب ناپذیر

این نیاز ...

باید که کور باد این نیاز هرزه دَرایی ...

*

برخیز و همراه ما بخوان

چاوُشی

بر افتخار تمامتِ ترسویان

دراین شبان ِ ساکتِ غم بار .

باید سپیده

سلاح ِ

شهامتِ ما باشد ...

در سبزهای سبز ...

در زیر پلکِ خیس ِ جنگل ،

در سبزهای سبز ِ جنگل ،

"کوچک" ،

چوپان ِ تنهایی ست

که هر غروب در نِی ،

فریاد ِ جنگلی ها را

سر ریز می کند ...

جنگل صدای گمشدگی ست ،

جنگل ،

صمیم ِ وحدتِ ماست

و چشم های کوچک

باور نمی کند ...

اینک صدای او

در پیچ و تاب سرد سیاهکل

گل می دهد .

در زیر پلک های خیس جنگل ،

در سبزهای سبز شمالی ام

کوچک ،

یک نام یا صداست ...

آواره ی غم نشین

هر عصر می نوازد

آهنگِ کهنه را

و با صدای نی لبکش

آنها

برادرانم

گل های هرزه را

با خون ِ پاک خود

تطهیر می کنند ...

سبز ...

ای کاش

هزار تیغ ِ برهنه

بر اندوه تو می نشست

تا بتوانم

بشارتِ روشنی فردا را

بر فراز پلک هایت

نگاه کنم ...

*

اینک

صدایِ آن یار ِ بی دریغ

گل می کند

در سبزترین سکوت

و گلهایِ هرزه را

در بارش ِ مداوم خویش

دِرو می کند ...

*

جنگل

در اندیشه های سبز ِ تو

جاری ست ...

شعری برای زخم ...

این سرخ گونه

هرگز سخن از درد

نرانده ست ...

درون ِ آتش می زیَد

و هراس را با او

یارای ِ برابری نیست ...

خاموش نشسته به انتظار ،

زخم را

و گلوله را پاس می دارد

تا آن روز

کز جراحت سهمگین خویش

پرچمی برافرازد ...

*

این سرخ گونه

خاموش نشسته به انتظار

تمامی ِ تن من ،

سرزمین ِ من است ...

من ایرانی ام ...

ای چشم مخملی ِمن

شکوه آینده

امروز

این عشق ماست ، عشق به مردم

"بگذار

درفش ِ سرخ ،

زیبایی تو را بستایم"

من کور نیستم

باید تو را بستایم می دانم

امّا کجاست

جای ِ دیدن تو

وقتی که هموطنم بَرده ،

و خاکِ خوب تو را جراحی می کنند

باید که خاکِ من

از خون ِ من

بنا گردد ...

بنایِ آزادی

بی مرگ و خون

کی میسّر شد ؟

پیکار می کنم

می میرم

این است عشق ِ من

می دانی

من ایرانی ام ...

خاکستر ...

دستی به سپیدی ِ روز

پنجره را گشود

سرما و سوز

بیدار

بر پلک های من نشست ...

*

اکنون

خاکستر شب را

باد

در کوچه می برد ...

قبل از اعدام ...

خون ِ ما

می شکفد بر برفْ ،

اسفندی .

خون ِ ما

می شکفد بر

لاله .

خون ِ ما

پیرهن ِ کارگران .

خون ِ ما

پیرهن ِ دهقانان

خون ِ ما

پیرهن ِ سربازان

خون ِ ما

پیرهن ِ

خاکِ

ماست ...

*

نم نم ِ باران

با خون ِ ما

شهر ِ آزادی را

می سازد ...

نم نم ِ باران

با خون ِ ما

شهر ِ فرداها را

می سازد

........

خون ِ ما

پیرهن ِ کارگران

خون ِ ما

پیرهن ِ دهقانان

خون ِ ما

پیرهن ِ

سربازان ...

آوازهای پیکار ( منظومه )

باید تیر دیگری برداشت

باید با گلوله در آمد

این که اینک قطره

قطره

قطره

جاری است

بر بامهای ناشناس ،

در معابر بی نام

این خون متلاشی و جوان ِ رفقاست

ای گرم ترین آفتاب

بر شانه هامان بتاب

ای صمیمی ترین آغاز

ای تفنگ ، ای وفادار

یار باش

برویم فتح کنیم فردا را ...

*

وقتی که بابک تکه تکه شد

در بارگاه خلیفه

در میان آن همه زنجیر

آخرین تیر عدالت

از گلوی فریادگَرش به غرور آمد

امروز ... اما امروز

می دانی پایگاه کجاست ؟

امروز از کدامین سنگر آتش می شود

ماشه های این صمیمی ترین پیکار ...؟

آنجا که تیر ِ عدالتِ ما

خون نگارست

آنجا که تیر عدالت ما

این سگهای ناپاسبان را

در میان آیه های خونین انتقام

زوزه برآرد

ای بر دار ِ مردی و میدان !

آه ... بگو ببینم آیا

پایگاه کجاست ؟

امروز مرگ را به کجا می بریم

امروز کدامین سگ ناپاسبان را ...؟

دیگر از این خاک مگو

آن دستهای شهید

آن دستهای قادر ِ عشق

آن دستهای بلند انتقام

اینجا پرچم ِ پیروز طلوعی خونین بود

با رعناترین قامت ِ مرگ ...

هیچ مگو

فریاد ِ ما ، این بار شلیک خواهد گشت

دهکده های بی نام

نام ِ عاصی ما را

پاس خواهند داد ...

ما میان آتش و خون پروردیم

این دستهامان را بنگر

ما همانیم

همان رسولان ِ عریان رنج

با آیین گوشت و گلوله و مرگ

این دستهامان را بنگر

ما همانیم ...

*

ما فتح می کنیم

ما فتح می کنیم

باغهای بزرگ ِ بشارت را

با خون و خنجر ِ خفته در خونِمان

با آیین ِ گوشت و گلوله و مرگ

و شلیک و فریاد

مگو بمانیم

در ارتفاع ِ خون دشمن

خشم ما کَمانه خواهد کرد ...

با سرود ِ خشم ما

چشمهای گریزان

به طلوعی روشن و خونین

خیره خواهد گشت ...

اگر می گویی ، بگو

آن دلاور در قتلگاه

آخرین تیر عدالت را

آیا چگونه

با نفس ِ آخر خود

بر آخرین ماشه های فردا گذاشت

غرّان ؟

آن گاه که مرگ

مذبوحانه

بر قامت ِ عزیز او

خیمه گذارد

آن گاه که مرگ در هیئتی ناگزیر

بیم ِ هول آور جلاد را پایان داد

اگر می گویی

آن نام دلاور را

آن دستهای قادر ِ عشق را ...

باید تیر دیگری برداشت

این که

اینک

قطره

قطره

قط

ره

جاری ست

این خون ِ متلاشی و جوان رفقاست

ای گرم ترین آفتاب ،

بر شانه هامان بتاب

ما همان رسولان عریان ِ رنجیم

با آیین گوشت و گلوله و مرگ

و

شلیک ِ فریاد ...

ای صمیمی ترین آغاز

ای تفنگ ، ای وفادار

یار باش

ما همانیم

می رویم فتح کنیم فردا را ...

روزی است آن روز

که در آغاز

اجتماع ِ دستهای یکرنگ یاران همدوش

با رودخانه و

باد ِ رو به مرگ

می شتابند

خیابانهای دلگیر را

روزی است آن روز

که هوا

توده ای تیره و روشن است

نور به ظلمت شوریده

بام به بام

کوچه به کوچه

پهنه به پهنه

ناگهان می جهد برق

در چشمان خلق ِ خونخواه

در میان دستهای اهالی این خاک

ناگهان می غرّد رعد

بر مرگ ِ صد نامرد

و خون تیره شان ...

...........

ما می دانیم

روزی است آن روز

که آسمان ِ باغ باز است

و تَمامَت ِ سروهای پریشان جنگل ،

با داغ مردان عاصی و شهید خویش

باز قامت راست می کنند

و تمامت آن دستهای شهید

آن دستهای قادر ِ عشق ،

آسوده خواهند آرمید ...

هیچ مگو

فریادها این بار شلیک خواهند گشت

دهکده های بی نام

نامهای عاصی ما را

پاس خواهند داد

مگو بمانیم

این دستهامان را بنگر

ما همانیم

همان ، رسولان ِ عریان رنج ...

ما فتح می کنیم

باغهای بزرگ بشارت را

با آیین گوشت و گلوله و مرگ

با خون و خنجر ِ خفته در خونِمان

ای برادر ِ مَردی و میدان !

بگو ببینم آیا

می دانی پایگاه کجاست

می دانی که امروز

مرگ را به کجا می شود برد

و کدامین سگ ِ ناپاسبان را ...؟

*

ما می دانیم

ای جنگل مهربان ،

ای پایگاه ِ مادر !

شاخه های بر آراسته ات

پرچم مشتهای اجداد ماست ...

ای جنگل مهربان ،

مثل همیشه بیدار بمان

مشتهای من

آماده ی آتش شده است ...

ای جنگل مهربان

بیدار بمان

بیدار

بیدار ...

اینک که برادران مرا

یا معامله می کنند

یا به گور

می خواهم وصیت بسپارم

با دشنه و دشنام بگوییدشان

فرزند ِ این خاک به این خاک

بی دریغ اَند

ای جنگل مهربان

بیدار بمان

می خواهم وصیت بسپارم

ای پدر !

با من آواز کن

نام گلهای صحرا را

که دوست می داشتی ...

پدر آرام باش

مرگ را می بَریم

با هر چه آرزوست

مثل همیشه پدر

بیدار باش

در طلوع آفتاب فردا

پیراهن سرخ تو را من

خواهم افراشت ...

آنها خوب تو را می شناسند

تو را که زمانه ی بیداری .

آنها هر روز تو را می کشند

می کشند

آنها هر روز تو را

آنها هر روز خون تو را

پاک می کنند

آنها نمی دانند

پیراهن سرخ تو تن به تن

در میان ما خواهد گشت ...

پدر آرام باش

ما تو را امروز با خون می نویسیم

ما تو را هر روز می نویسیم

................

همه می گویند :

روزی خونین و غمناک

او رفته است

با دشنه و دشنام

از دشمن و دوست

همه می گویند :

پشت گامهای پایدارش

خون می ریخت

خ

و

ن

و همان گاه ،

فریادهای عادلش می بُرد

پرچم بیدار طلوعی خونین را

در شبِ شاقّ جنگل ،

همه می گویند :

ای کاش نمی رفت

دستهایش باغهای بشارت بود ...

*

چشم باز کنید

چشم باز کنید

او همین جاست

او همه جاست

می آید ...

می رود ...

او کنار ما قدم می زند

او کنار ما لعنت می کند

و شلیک

او کنار ما پرپر می شود

او برای ما نگران می شود

او برای ما از سر

کلاه می گیرد

او برای ما می ستیزد

او کنار ما

منتظر است

او می ستیزد .

او همین جاست

او همه جاست ...

............

تو هنوز در نِی چوپانی ،

با همان واژه

با همان فریاد

تو هنوز هم در راهی

با پرچم مشت هات

و سپاه آماده ی خشم ...

تو هنوز در نی چوپانی ،

انوشیروان به جهنم ِ نفرین رفت

اما تو جاودان و سرفراز ماندی

آن روزها تو را سر بریدند

آن روزها تو را کوبیدند

بریدند

آویختند ...

تو متلاشی نشدی و نخواهی گشت

در میان برج و باروها

خون تو و طایفه ی نجیبت ...

در شهر ،

شهر

شهر ، آتش ِ بیدار بود

شهر در تو سوخت

انوشیروان سوخت

همه چیز سوخت

اما تو جاودان و سرافراز ماندی

و باغ های بشارت را ساختی ...

...........

تو هنوز در نی ِ چوپانی ،

- اناالحق ،

تو هنوز در کوچه باغ های نشابور ،

با همان واژه

با همان فریاد می خوانی

تو هنوز

هول و هراس این شحنه گانی

دوباره دست های تو خواهد شکفت

در این پهنه ی خواب و خراب

و خورشیدی خواهی آورد

بی غروب

بر فراز دیوارهای سیاه

و خورشیدی خواهی آورد

خورشیدی روشن و خوش ...

*

دوباره دست های تو

آن دست های قادر عشق

همسان یک شکوفه ، یک گل

خواهد شکفت

و خورشیدی خواهی گشت

بر فراز دیوارهای سپاه

همیشه خوش آفتاب ، همیشه بی غروب

نفرین ِ تو تکرار خواهد گشت

با گوشت و گلوله و مرگ

همسان یک شکوفه ، یک گل

خواهی شکفت

با پرچم مشت هات

در میان دیوارهای سیاه ...

نفرین تو بارور خواهد گشت

همسان یک شکوفه ، یک گل

و تو رشد خواهی کرد

بعد از آن ، باصفا ، مهربان

نفرین تو

تکرار خواهد گشت

با همان واژه ،

با همان فریاد ،

مثل همیشه بیدار باش

نفرین تو بارور خواهد گشت ...

***

باران ،

عشق ،

و قلعه ی سنگباران ،

عشق باقی است

زندگی باقی است ...

من فکر می کنم

که هنوز ، هنوز هم

آن قدر فرصت داریم

که عشق هامان را

زندگی هامان را

با یکدیگر

قسمت کنیم

من این را خوب می دانم

خوب

اگر تو وقت نداری

من آن قدر فرصت دارم

که بنشینم و

بیاندیشم

به روزگار ِ تیره ی مردی

که جُبن و بزدلی اش

از دَوایر ِ چشمان سرخ و عاصی

پیداست .

تو چه خوب و بی ملاحظه می جنگی

و چه با شهامت و بی پروا

و مرگ را

چه با شجاعت

در بر می گیری

وطنت را

تو سخت به جان

دوست می داری

از قضای روزگار

من هم

نفسم

جز در هوای وطنم

می گیرد

و تپش های مرتعش قلبم

جز در وطن

جز در میان ِ مردم حسرت کِشَم

در سینه

منظم نمی تپد ...

*

آنجا

باران هست

گلوله هست

خمپاره هست

زنده هست

ولیکن آیا

زندگانی هم هست ؟

برادر

تو چه فکر می کنی ؟

اینجا هم

باران هست

تو برای آزادی خودت

وطنت

می جنگی

و مُردن را

بدون "سینما"

بدون "عشقش"

می پذیری

و من یقین دارم

که تو حتی

نام "بلیط بخت آزمایی" را هم نشنیده ای

آخ ... خ ... خ ... که برادر من

چه بگویم ؟

مگر سعادت و خوشبختی

بدون داشتن ِ "یک بلیط ،

یک پیکان"

امکان دارد ؟

گوش کن برادر من !

گوش کن

من درست نمی دانم

که تو تا چه اندازه به خوشبختی

ایمان داری ؟

اما همین قدر آگاهم

که برادران جنوبی تو

و ما

همگی در یک شب

از دولت "استعمار"

فتح ِ ماه را

مشاهده کردیم

و غلبه ی بشر را

بر سایر کُرات

جشن گرفتیم ...

درست

از همان لحظه ای

که تو هر چیز را و زندگی ات را

می باختی

و داشتی

بدون ِ بردن هیچ جایزه ای

از هیچ بانکی

و

هیچ فروشنده ای

هیچ و پوچ می شدی ...

راستی آیا

برادر جنگجوی با شهامت

بگو بدانم

با قسط ِ جنگ چطوری ؟

اقساط را روزانه

هفتگی

یا

ماهانه

می پردازی ؟

من درست نمی دانم

که شب برای استراحت کردن

روی چه مبلی تکیه می کنی

و چه "مارک" بیسکویت

و

شکلاتی را

بیشتر می پسندی

آیا میدان جنگ را

موقتا برای سرگرمی

ترک می کنی ؟

می دانم

می دانم

که توپ های فراوانی دارید

می خواهم بدانم

که شما هم آیا

معنی "افتخار بزرگ" را

درک کرده اید ؟

و این افتخار بزرگ

از تبِ کدام یک "گل"

که به دروازه ی حریف وارد کرده اید

برای هموطنان "شایقتان"

به ارمغان آورده اید ؟

چه این مایه "افتخارات بزرگ"

تنها از ان ِ "پِله" ،

یا احیانا هر ار چندگاه

خب بو ... دیگه

خب بو ... دیگه

بود ... د ... د ...

نصیب ما هم می شود

راستی را که شنیده ام

وسعت میدان جنگ شما

هیچ کم از

"امجدیه" ی ما نیست

و نمی دانم که خبر داری یا نه

که تازگی ها

ما هم

دارای میدان وسیع

صدهزار نفری شده ایم

و در این "میدان" ،

خدا می داند

که چه افتخارات بزرگتری

نصیبمان خواهد شد ...

از "فردین" تان چه خبر ؟

هیچ "فیلمفارسی" ساخته اید ؟

با آن همه بزن بزنی که در آنجا هست

چطور نمی توانید

یک "حسن دینامیت"

تهیه کنید ؟

بگو بدانم

لباستان را

با چه مارک پودری می شویید ؟

حتما " کارت" ها را جمع می کنید

و جایزه تان را

از فروشنده ی محله تان

تحویل بگیرید ...

به گمانم

که شما هم "پیروزی" تان را

مدیون جایزه هستید

نگذارید "آن کارها"

بدون قرعه کشی انجام پذیرد

مبادا که قوم و خویش "رُنود"

یا "رنودان" ِ قوم و خویش "صاب" جایزه ،

آن را از شما

بربایند ...

جای شگفتی ست

که تو

با آن همه گرفتاری و مرگ و میر که داری

در هفته

چند شب از وقت گران بهای عزیزت را

صرف خنده های نمک آلود ِ "شومن" های

تلویزیون کنی ...

بی دردی ،

درد بزرگی ست

و زَنجموره سر دادن ،

چُسناله های غریبانه

یا ادیب مآبانه را

نشانه ی "روشنفکری" دانستن

مصیبت عُظماست ...

این را نیز نمی دانم

که شما در هر سال

چند مرتبه متولد می شوید

و کنار هر کیک

چند دانه شمع می افروزید

و آیا روز یا شب

مرگتان را هم

جشن می گیرید ؟

من همیشه به دو چیز می اندیشم

و به دو چیز اعتقاد کامل دارم

دوم به خودم

سوم به هیچ چیز ...

تو به چند چیز معتقدی ؟

*

حتما این را شنیده ای

که "تیو" گفته است

تا پای جان

برای رهایی "سرزمینش"

با شما خواهد جنگید ؟

جنگ ،

واژه ی نرمی است

نرم چون پنیر

نه ، ببخشید چون "حریر" ،

"طعم روغن کرمانشاهی" هم دارد

خوش مزه هم هست

مثل آب نبات فرنگی ،

مثل شکلات ،

مثل آدامس بادکنکی آمریکایی

کش می آید

به حقیقت خدا

هم از این روست که دوستاران "تیو" ،

آدامس بادکنکی را

از هر چیزی دوست تر دارند

به خدا قسم واژه ی جنگ ،

مثل آدامس بادکنکی

تقویت کننده ی "فَکین" است ...

شاید باورت نشود

که اغلب مردم ما

مردم این سوی خاک پاک

اتفاقا همه بالاتفاق

جویدن سقز را عملی شیطانی

قلمداد می کنند

خب تو نگفتی رفیق ،

با روزنامه چطوری ؟

و یا خبرهای تازه و داغ

مثل نان بربری اعلا

مثل سنگک داغ داغ دو آتشه

که تازه از تنور گرم

در آورده باشندش ؟

این طرف ها

داغ داغش به تو مربوط است

به زندگی تو

مرگ تو

عشق تو

و خلاصه جنگ کردن تو

آن طرف ها چطور ؟

می دانم

می دانم که چه روزگاری داری

حقیقت را

از ما

پنهان کرده اند

اما یک چیز

فقط یک چیز را

نمی توانند

کتمان کنند

حدس می زنی که چیست ؟

دروغ ؟

بله

دروغ را ...

دوستی هامان را

و عشق هامان را نیز

نمی توانند کِش بروند

"اوریانا" عاشق توست

من هم عاشق "اوریانا" هستم

و عاشق زندگی

چرا نمی گذارند که تو با عشقت

تنها باشی

و زمین و خانه و مزرعه ات را

سرکشی کنی

آن طور که خودت می خواهی

آن طور که دوست می داری

شخمش بزنی

بدر بیافشانی

دروش کنی ...

من برزیگری را می شناسم

که هفتاد سال تمام زندگی کرد

و هفتاد هزار بار

زمینش را

با دو گاو آهن

شخم زد

و هفتصد و هفتاد و هفت مَن

بذر پاشید

ولی فقط و فقط

هفت مَن نان کپک زده در سفره داشت

با وجود این

هفتاد سال تمام زندگی کرد ...

تو فکر می کنی که زندگی چیست ؟

مردن در عشق

یا زنده بودن در هیچ و پوچ ؟

یا لحظه ای

میان ماندن و

رفتن

ببین رفیق

چندین سال جنگیدی

و چندین سال دیگر هم خواهی جنگید

شالی هایت سوخت

کلبه ات با خاک یکسان شد ...

"ناپالم" ،

با زبان تو بیگانه ست

با درد تو بیگانه ست

وقتی که تو فریاد می زدی

من در این دور

خیلی دور

صدای تو را شناختم

حتی صدای گلنگِدَنت

در گوشم پیچید

و تنم لرزید

و سپس قلبم

گواه فاجعه ای دیگر بود ...

"تیو" ،

"تیول" می طلبد

و تو سرزمین ات را

و عاقبت الامر

عشق و زندگی ات را ...

***

یک سوال دیگر هم دارم

"آزادی" را

چگونه تعبیر می کنی ؟

خوردنی ست

یا نوشیدنی ؟

نکند پوشیدنی است ؟

یا نه "پوشاکی"

"پوشیدنی" است

مثل "لا پوشانی"

مثل خاک ریختن گربه روی ...

آه !!

و مثل

خاک پاشیدن

در چشم و چار حقیقت

شاید !؟

برادر !

نمی دانم که تو

قصه ی "ارسلان" را می دانی ؟

تو درست مثل ارسلان می جنگی

او با شمشیر

تو با خمپاره

او در افسانه ها

و تو افسانه وار

و تو درست

روبروی قلعه ی سنگباران

با دیو و دد طرفی ...

ارسلان را سنگباران کردند

و تورا بمباران ...

طلسم ای برادر

طلسم شکستنی ست

مثل شیشه ی عمر دیو ،

مثل زنجیر کهنه و فرسوده

و مثل هر چیز تُرد و خشک و

شکننده .

برادر ،

ارسلان عاشق بود

عاشق ِ

"فرخ لقا"

تو می جنگی

و قلعه ی سنگباران

گشوده خواهد شد ...