معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ مهدی سهیلی

مهدی سهیلی شاعر و نویسنده ایرانی در هفتم تیر ماه سال ۱۳۰۳ در تهران متولد شد. نیای مادرش اصفهانی و نیای پدرش تهرانی بود. در ۱۹۵۷ چند اثر از وی را در مسکو به چاپ رساندند. او سال‌ها در رادیو ایران برنامه اجرا کرد. او در زمینه نمایشنامهنویسی نیز فعالیت داشته است. وی در ۱۸ مرداد ۱۳۶۶ در سن ۶۳ سالگی در گذشت. گزیده‌ای از اشعار او به همت آقای محمد نصیری برای گنجور رومیزی و ساغر آماده شده است.

گزیدهٔ اشعار

آرزو : ‮خواه که تو ای پاره ی دل ! زنده بمانی

آی انسان : آی ... انسان سوار سرکش مغرور!

اندوه و شادی : هر جا کسی با خاطری خرم نشسته است

ای خدا : ای خدا! ای رازدار بندگان شرمگینت

باز گشت : تو ای گمکرده راه زندگانی

بر مزار مادرم : باز آمدم بپرسش حال تو ای امید

بهار وزمستان : پسرم، ای " سروش " کوچک من!

به پسرم سهیل : « سهیل » ای کودک دردانه ی من!

به که باید دل بست : به که باید دل بست

بیمار : سرم سنگ، دهانم تلخ، چشمم شمع بی نور ست ـ

پاییز : از مهرگان بیزارم و از نام پائیز-

تنها : افسرده ، بی پناه ، پریشانحال ــــ

جوانی : جوانی ، داستانی بود

جامه سبز بهار : باز کن پنجره را، دخترکم فصل بهار ست

جرقه : حرفی که مهر نیست در آن، ناشنیده باد

خشم : این رشته های دوزخی استخوانگدازـــ

خدایا : بود سوزی در آهنگم خدایا!

دختر زشت : خدا یا بشکن این آئینه ها را

دریاست آسمان : دیرینه سالهاست که در دیدگاه من -

دیدار در تنهایی (زندگی زیباست) : « زندگی » زیباست، کو چشمی که « زیبائی » به بیند ؟

روانش شاد : روان مادرم شادان که عمری

زلزله : لبخندها فسرد

آی زندان بان : آی . . . زندانبان!

زندگی : زندگی دفتری از خاطره هاست

ستایشگر : جنبش اول که قلم بر گفت

سخنی در پرده : « به دختر خوب و پاکدلم؛ سهیلا »

سرود قرن : مخوان آواز،ای دختر!

سنگی بنام زندگی : تنهای تنها-

سوگند : الاهی بدلهای افروخته

شاهکارآفرینش : ای علی ای شاهکار اوستا آفرینش !

شکایت : ای سها، ای اختر شبهای من !

شهر طلایی : میدود در پیکرم خوابی پریشان

صیاد : که با فریاد هر تیری

طلاق : مادر ! ـــ مرو، برای خدا پیش ما بمان

طلای ناب : مانند تصویری که پیچد در دل دود ـ

طلوع محمد : زمین و آسمان " مکه " آن شب نورباران بود

علی را چه بنامم : علی را چه بنامم ؟

عید : عید آمد و درخت غم من شکوفه کرد

غربت : روزگاری رفت و من در هر زمان ـ

فریاد بدرود : این روزها، این روزهای استخوانسوز

قمارباز : وقت سحر رسیده و مردی قمار باز-

گرداب : غوغای توفانی که کار مرگ می کرد ـــ

گریه ای در شب : مردم نمیدانند پشت چهره من ـ

قهرمان خسته : ای قهرمان خسته میدان زندگی !

گنه کاری در محراب : سر به محراب تو ساید شرمگین مردی گنه آلود

مادر : من کیم؟ گنج مهر و وفایم

مادر مرا ببخش : مادر! مرا ببخش .

ماهیگیر : در روزگاران خوشایند جوانی ـ

مرغ عرشی : ای شمع خاموش ـــ

منو پاییز : تو هم، همرنگ و همدرد منی ای باغ پائیزی !

موسی : ای خدا!بشنو ز «طور» سینه ام فریاد تلخم را

موی سپید : دیشب آئینه رو به رویم گفت:

نیایش : خدایا ، بنده ای درد آ شنایم

نگاهی در سکوت : خداوندا! به دلهای شکسته

نامرد : به نامردمان مهر کردم بسی

نقش خدا : دردمندان را دوایی نیست در میخانه ها

واپسین نگاه : وای ... صد وای ... اختر بختم

وصیت : بچه ها! آرام

وحی : در آن ایام، خاک فتنه خیز مکه، یعنی مهد بدکاران

همه جا پاییز است : من درختی بودم

های و هوی باد : آهوان را هر نفس از تیرها فریادهاست

یتیم : سلام، ای دختر بی مادر تنها !

آرزو

‮خواه که تو ای پاره ی دل ! زنده بمانی

چون ماه جهانتاب، در خشنده بمانی

تا بنده سهیل منی و شمع سرایم

خواهم ز خدا ، روشن و تابنده بمانی

امید من آن است که در گلشن هستی

اچون غنچه گل با لب پر خنده بمانی

چون زهره به پیشانی عالم بدرخشی

تاجی شوی بر سر آینده بمانی

خواهم که پس از من چو یکی نخل برومند

تا زنده کنی نام پدر زنده بمانی

نام تو « سهیل » است و فروغ دل مائی

خوام که همه عمر ، فروزنده بمانی

ای نور دلم ! بندگی خلق روا نیست

خواهم که به درگاه خدا، بنده بمانی.

آی انسان

آی ... انسان سوار سرکش مغرور!

ای شتابان رهرو گمراه!

ای بغفلت مانده ی خود خواه!

هان..!عنان برکش سمند باد پایت را

نیک بنگر گوشه ای از بیکران ملک خدایت را

لحظه ای با چشم بینش کهکشان ها را تماشا کن

چشم سر بربند-

چشم دل بگشای

روشنان بیشمار آسمان ها را تماشا کن

هر چه بالاتر پری این آسمان را انتهایی نیست

بیکران آفرینش رابجز جان آفرین فرمانروایی نیست

جاده های کهکشان تابی نشان جزرد پایی نیست

زیر سقف آفرینش-

صد هزاران جرم رخشان است کز چشم تو پنهان است

اینهمه نقش عجب را نقشبندی هست بیمانند

کوردل آنکس که پندارد خدایی نیست

آی... انسان!

ای سوار سرکش مغرور!

گر بزیر پا در آری «ماه» و «مریخ» و «ثریا» را

کی توان با جسم خاکی رفت تا عرش خداوندی؟

بارگاه حقتعالا را بجز یکتا پرستی رهنمایی نیست

***

هر ستاره در دل شب میزند فریاد:

این جهان آفرینش را خدایی هست

در پس این قدرت بی انتها قدرت نمایی هست

بال خاکی بشکن و بال خدایی ساز کن ای رهرو گمراه

تا به پیمایی فضای بیکران کبریایی را

دیو شهوت را بکش،پای هوس بربند

بنده شو ای سرکش خودخواه

تا بمرغ جان تو بخشند پرواز خدایی را

خویش را گر نیک بشناسی-

میزنی بر کهکشانها خیمه گاه پادشایی را

***

آی... انسان!

اینکه پنداری به اقبال طلا جاوید خواهی ماند

گوش دل بر خاک نه تا بشنوی فریاد قارون را

آن نگونبختی که پردکرد از طلا صحرا وهامون را

اینک اینک میزند فریاد:

جای زر،صندوق چشمم خانه مار است

سینه ام از خاک گورستان گرانبار است

***

ای بغفلت مانده ی خودخواه!

آید آنروزی که بینی بار و برگت نیست

چاره جز تسلیم در چنگال مرگت نیست

آن زمان فریاد برداری:

کاین طلاها غارتی از رنگ زرد دردمندانست

اینهمه یاقوت آتش رنگ-

آیتی از خون دلهای پریشانست

توده ی سیمین مروارید-

یادگار صد هزاران چشم گریانست

***

آی... انسان!

ای طلاها را خدا خوانده!

ای بزر دلبسته،وز راه خدا مانده!-

روزگاری میرسد کز خاک بر خیزی

از ره درماندگی خاک قیامت را بسر ریزی

تا که چشمت بر عذاب جاودان افتد-

چون گراز زخم خورده،مضطرب هر سوی بگریزی

***

بنگری چون پیش چشمت راست،صحرای قیامت را-

برکشی از بیم کیفر،تلخ فریاد ندامت را:

کای خدا راه رهایی کو؟

از چنین سوزنده آتش ها-

سایبان از رحمت و لطف خدایی کو؟

ناگهان آید سروش از غیب:

ای سیه روز سیه کردار!

زرپرستان و ستمکاران بد آئین وبدخو را-

دربساط عدل ما آسوده جانی نیست

کیفر غولان مردم خوار-

جز عذاب جاودانی نیست.

آی... انسان!

ای بسا شب مست خفتی در کنار کیسه های زر

لیک دانستی ندانم یا ندانستی-

سفره ی همسایه ی بیمار،بی نان بود

جای نان در پیش چشم کودکانی خرد-

ناله بود و دردبودو چشم گریان بود

آی... انسان! سرکشی بس کن

عقربکهایزمان در صد هزاران سال

بر شمرده تک نفسهای بسی فرعون و قارون را

چشم ماه و دیده ی خورشید-

دیده بیرون از شماره،بازی گردنده گردون را

میبرد شط زمان مارا

مهلت دیدار بیش از پنجروزی نیست

دل منه بر شوکت دنیا

این عروس دلربا غیر از عجوزی نیست

این طلایی را که تو معبود میخوانی-

جز بلای خانه سوزی نیست

روزو شب شط زمان جاریست

آنچه میماند از این شط خروشان نیک کرداریست

خاطری را شاد باید کرد

جای سیم و زر دلی باید بدست آورد

آزمندی ها زبیماریست

زر پرستی آتش اندوزیست

رستگاری در سبکباریست

اندوه و شادی

هر جا کسی با خاطری خرم نشسته است

در خنده هایش، پرده غم نشسته است

اندوه هم در دل نماند جاودانه

زیرا « غم و شادی » کنار هم نشسته است

شاید نپاید، زانکه شادی چون چراغی

در رهگذار صر صر ماتم نشسته است

هر جا که دیدم ـ در کنار « شادمانی »

«‌ اندوه » در جان بنی آدم نشسته است

ای خدا

ای خدا! ای رازدار بندگان شرمگینت

ای توانائی که بر جان و جهان فرمانروایی

ای خدا! ای همنوای ناله ی پروردگانت

زین جهان، تنها تو با سوز دل من آشنایی

***

اشک، میغلتد بمژگانم ز شرم روسیاهی

ای پناه بی پناهان! مو سپید روسیاه

بر در بخشایشت اشک پشیمانی فشانم

تا بشویم شاید از اشک پشیمانی گناهم

***

وای بر من، با جهانی شرمساری کی توانم

تا بدرگاهت بر آرم نیمه شب دست نیازی؟

با چنین شرمندگیها، کی زدست من بر آید

تا بجویم چاره ی درد دلی از چاره سازی؟

***

ای بسا شب، خواب نوشین، گرم میغلتد بچشمم

خواب میبینم چو مرغی میپرم در آسمانها

پیکر آلوده ام را خواب شیرین میرباید

روح من در جستجوی میپرد تا بیکرانها

***

بر تن آلوده منگر، روح پاکم را نظر کن

دوست دارم تا کنم در پیشگاهت بندگیها

من بتو رو کرده ام، بر آستانت سر نهادم

دوست دارم بندگی را با همه شرمندگیها

***

مهربانا! با دلی بشکسته، رو سوی تو کردم

رو کجا آرم اگر از درگهت گوئی جوابم؟

بیکسم، در سایه ی مهر تو میجویم پناهی

از کجا یابم خدائی گر بکویت ره نیابم؟

***

ای خدا! ای راز دار بندگان شرمگینت

ای توانائی که بر جان و جهان فرمانروایی

ای خدا! ای همنوای ناله ی پروردگانت

زین جهان، تنها تو با سوز دل من آشنایی

۱۳۴۴/۱/۱۳

باز گشت

تو ای گمکرده راه زندگانی

نداده فرق، پیری از جوانی

« تو پنداری جهانی غیر از این نیست ؟»

« زمین و آسمانی غیر از این نیست ؟»

« چنان کرمی که در سیبی نهان است »

« زمین و آسمان او همانست »

گمان داری جهان هست و خدا نیست ؟

در این کشتی اثر از ناخدا نیست

رهت روشن، ولی چشم تو تاریک

تو در بیراهه، اما راه، نزدیک

من و تو، قطره دریای جودیم

من و تو، رهرو شط وجودیم .

رسیم آنجا که در آغاز بودیم .

به نعمت بر سریر ناز بودیم

ز دریا روزگاری ابر برخاست

من ابرش گویم اما عین دریاست .

شتابان شد بهر سو چون سواران

بهر جا قطره قطره ریخت باران

ولی این قطره ها چون درهم آمیخت

از این پیوستگی رودی بر انگیخت

من و تو قطره ای در چنگ رودیم

گهی بالا و گاهی در فرودیم

گهی بینی که ره بر رود، تنگست

بهر گامش بسی خارا و سنگ است .

ولی این رنج ره، پایان پذیر است

تو را دستی توانا، دستگیر است .

بدنبال سفرها منزلی هست

زراعت های ما را حاصلی هست

تو پنداری همین صحرا و دشتست ؟

و این رود دمان بی سر گذشتست ؟

تو بینی رود را بر لب فغانهاست

ندانی کاین فغان از هجر دریاست .

چو بر دریا رسد آرام گیرد

چو عاشق کز نگارش کام گیرد

اگر در رنج و گر در پیچ و تابیم

دوباره سوی دریا میشتابیم .

« آبان ۱۳۴۹ »

بر مزار مادرم

باز آمدم بپرسش حال تو ای امید

ای مادری که هر نفسم گفتگوی تست

باز آمدم که بوسه زنم برمزار تو

ای مادری که هر نفسم گفتگوی تست

باز آمدم که شکوه کنم از غم فراق

وز بانگ ناله، روح ترا با خبر کنم

مادر! غم تو همنفسم شد بجای تو

با این غم بزرگ ، چه خاکی بسر کنم؟

جان پسر فدای تو، ای مادر عزیز

کی دانی از فراق ، چها بر پسر گذشت؟

هر لحظه ای که در غم مرگت ز ره رسیده

با سوز آه آمد و با چشم تر گذشت

غمخانه است سینه ی من در فراق تو

آنکس که هست از غم من باخبر، خداست

آگه نبودم از غم بی مادری، ولی ـــ

مرگت پیام داد که: بی مادری بلاست

وقتی ز دست ما و نماند از برای ما

غیر از غمی ، شکسته ودلی، جان خسته ای

تو مرغ جاودان بهشتی شدی ولی ـــ

داند خدا که پشت پسر را شکسته ای

مادر! بخواب خوش ، که زیادم نمیروی

جانم فدای تو ، منزل مبارکت

مادر بخواب ، کعبه ی من خاک کوی تست

قربان خاک کوی تو ، منزل مبارکت

بهار وزمستان

پسرم، ای " سروش " کوچک من!

ای چراغ شبان تار پدر!

تو یکی غنچه ای و من گل پیر -

تو شکفتی، ولی پدر پژمرد -

خرمی رفت از بهار پدر.

***

آمدی، تا پدر به خویش آید

نرم نرمک، ره سفر گیرد.

مرغ نوپای تازه پروازی

آمدی تا که مرغ خسته ی پیر -

زین قفس، جاودانه پر گیرد.

***

" من " و " تو" چیست؟ هیچ می دانی؟

معنی واژه های: " بود " و " نبود "

تو یکی برگ استواری و من -

برگ لرزنده بر درخت وجود

***

تو بهاری و من زمستانم

آمدی تا که من به خواب شوم

من چو برفم، تو همچو خورشیدی

پیش خورشید، باید آب شوم

***

پسرم، ای " سروش " کوچک من

تو بهاری و من زمستانم

تو بدین باغ، پا نهادی و من -

فصل بدرود گوی بستانم

***

" غنچه " لبخند می زند که دگر

باغ، جای " گل کهن " نبود

توئی آن نو دمیده غنچه ی من

با تو این باغ، جای من نبود

***

" باغ " گفتم، ولی خطا گفتم

عرصه ی ما " کویر" " باغ نما " ست

" ماه " و " خورشید" هم به دیده ی من -

دو - سیه گنبد "چراغ نما"ست

***

اگر این عرصه، باغ و، گر راغ است

ما که رفتیم، بر تو ارزانی

دارم امید، زین سفر نکشی -

همچو من، سالها پشیمانی.

۱۶/۶/۱۳۵۰

به پسرم سهیل

« سهیل » ای کودک دردانه ی من!

چراغ تابناک خانه ی من!

بگو بابا!چطوره حال سرکار؟

صفا آورده ای،مشتاق دیدار!

سهیلم!منتی برما نهادی

که پابر دیده ی بابا نهادی

بتو گفتم:دراینجاپای مگذار

عنان مرکب خود را نگهدار

دراین سامان بغیرازشوروشرنیست

شرافت جزبدست سیم و زرنیست

شرف،هرگز خریداری ندارد

درستی،هیچ بازاری ندارد

همه دام و دد یک سر دو گوشند

همه گندم نما وجو فروشند

«عبادت» جای خودرا بر «ریا»داد

صفا و راستگویی از مد افتاد

جوانمردان،تهی دست و تهی پای

لئیمان را بساط عیش،برجای

نصیحتها،ترا بسیار کردم

مواعظ را بسی تکرار کردم

که اینجا پا منه،کارت خراب است

مبین دریای دنیا را...سراب است

ولی حرف پدر را ناشنیدی

زحوران بهشتی پاکشیدی

قدم را از عدم اینسو نهادی

به گند آباد دنیا رو نهادی

بکیش من بسی بیداد کردی

که عزم این «خراب آباد»کردی

ولی اکنون روا نبود ملامت

مبارک مقدمت،جانت سلامت

تو هم مانند ما مأمور بودی

دراین آمد شدن معذور بودی

کنون دارم نصیحت های چندی

بیا بشنو ز«بابا» چند پندی

نخستین،آنکه با یاد خدا باش

زراه دشمنان حق جدا باش

ولی راه خدا تنها زبان نیست

در این ره از ریاکاران نشان نیست

«خداجو» با «خداگو» فرق دارد

حقیقت با هیاهو فرق دارد

«خداگو» حاجی مردم فریب است

«خداجو» مؤمن حسرت نصیب است

«خداگو» بهر زر خواهان حق است

وگر بی زر شود از پایه لق است!

«خداجو» را هوای سیم و زر نیست

بجز فکر خدا,فکر دگر نیست

مرو هرگز ره ناپاک مردان

ز ناپاکان همیشه رو بگردان

اگر چه عیب باشد راستگویی!

ولی خواهم جز این،راهی نپویی

اگر چه دزد،کارش روبراه است

ولی دزدی بکیش من گناه است

اگر دستت تهی شد،دل قوی دار

براه رشوه خواران پای مگذار

نصیحت میکنم تا زن نگیری

تو این قلاده بر گردن نگیری

تو که در خانه ی خود زن نداری

خبر ازحال زار من نداری

نمیگویم که مامان تو بد خوست

اگر یک زن نکو باشد فقط اوست

زن من بهترین زنهای دهر است

ولی با اینهمه،زن عین زهد است

سهیلم،هوش خود را تیزتر کن

زابلیسان آدم رو حذر کن

تو باما بعد از اینها خوبتر باش

روان مادر وجان پدر باش

بود چشم امید ما بدستت

من و مادر،فدای چشم مستت

بعمر خویش باما با وفا باش

به پیری هم عصای دست ما باش

دلم خواهد که بینم شادکامت

نشیند مرغ خوشبختی ببامت

من از اول «سهیلت» نام کردم

ترا باروشنی همگام کردم

خدا را از سر جان بندگی کن

به نیروی خدا رخشندگی کن

بیا و حرمت مارا نگهدار

پس از ما هم «سهیلا» را نگهدار

«سهیلا» خواهرت را رهبری کن

به تیره راهها،روشنگری کن

مده از دست،رسم مهربانی

باو نیکی بکن تا میتوانی

تو باید رنج او باجان پذیری

اگر از پا فبد،دستش بگیری

پس از ما گر کسی خیر ترا خواست-

خدااول،پس از او هم «سهیلا» ست

شما باید که با هم جمع باشید

به تیره راهها،چون شمع باشید

بهین چیزی که شهد زندگانیست-

فقط یک چیز. . آنهم مهربانیست

پس از ما،یادگار ما،شمایید

نشان از روزگار ما،شمایید

دلم خواهد که روی غم نه بینید

بجز آسودگی همدم نه بینید

شوید از جام عیش جاودان مست

تو و او را به بینم دست در دست

نصیحت های من پایان گرفته

ولی طبعم ز لطفت جان گرفته

دوباره گویمت این پند در گوش

مبادا گفته ام گردد فراموش؟

مرنجان خواهر پاکیزه خو را

زکف هرگز مده دامان او را

«سهیلم» باش جانان «سهیلا»

برو جان تو و جان «سهیلا»

به که باید دل بست

به که باید دل بست

به که باید دل بست؟

به که شاید دل بست؟

سینه ها جای محبت، همه از کینه پر است .

هیچکس نیست که فریاد پر از مهر تو را ـ

گرم، پاسخ گوید

نیست یکتن که در این راه غم آلوده عمر ـ

قدمی، راه محبت پوید

خط پیشانی هر جمع، خط تنهائیست

همه گلچین گل امروزند ـ

در نگاه من و تو حسرت بیفردائیست .

به که باید دل بست ؟

به که شاید دل بست ؟

نقش هر خنده که بر روی لبی میشکفد ـ

نقشه یی شیطانیست

در نگاهی که تو را وسوسه عشق دهد ـ

حیله پنهانیست .

زیر لب زمزمه شادی مردم برخاست ـ

هر کجا مرد توانائی بر خاک نشست

پرچم فتح بر افرازد در خاطر خلق ـ

هر زمان بر رخ تو هاله زند گرد شکست

به که باید دل بست؟

به که شاید دل بست؟

خنده ها میشکفد بر لبها ـ

تا که اشکی شکفد بر سر مژگان کسی

همه بر درد کسان مینگرند ـ

لیک دستی نبرند از پی درمان کسی

از وفا نام مبر، آنکه وفاخوست، کجاست ؟

ریشه عشق، فسرد

واژه دوست، گریخت

سخن از دوست مگو، عشق کجا ؟ دوست کجاست ؟

دست گرمی که زمهر ـ

بفشارد دستت ـ

در همه شهر مجوی

گل اگر در دل باغ ـ

بر تو لبخند زند ـ

بنگرش، لیک مبوی

لب گرمی که ز عشق ـ

ننشیند بلبت ـ

به همه عمر، مخواه

سخنی کز سر راز ـ

زده در جانت چنگ ـ

بلبت نیز، مگو

چاه هم با من و تو بیگانه است

نی صد بند برون آید از آن، راز تو را فاش کند

درد دل گر بسر چاه کنی

خنده ها بر غم تو دختر مهتاب زند

گر شبی از سر غم آه کنی .

درد اگر سینه شکافد، نفسی بانگ مزن

درد خود را به دل چاه مگو

استخوان تو اگر آب کند آتش غم ـ

آب شو، « آه » مگو .

دیده بر دوز بدین بام بلند

مهر و مه را بنگر

سکه زرد و سپیدی که به سقف فلک است

سکه نیرنگ است

سکه ای بهر فریب من و تست

سکه صد رنگ است

ما همه کودک خردیم و همین زال فلک

با چنین سکه زرد ـ

و همین سکه سیمین سپید ـ

میفریبد ما را

هر زمان دیده ام این گنبد خضرای بلند ـ

گفته ام با دل خویش:

مزرع سبز فلک دیدم و بس نیرنگش

نتوانم که گریزم نفسی از چنگش

آسمان با من و ما بیگانه

زن و فرزند و در و بام و هوا بیگانه

« خویش » در راه نفاق ـ

« دوست » در کار فریب ـ

« آشنا » بیگانه

شاخه عشق، شکست

آهوی مهر، گریخت

تار پیوند، گسست

به که باید دل بست ؟

به که شاید دل بست ؟

(( ۲۸ اسفند ۱۳۵۰ ))

بیمار

سرم سنگ، دهانم تلخ، چشمم شمع بی نور ست ـ

نفس در سینه زندانیست ـ

چو روز آید بچشمم دختر خورشید، بیمارست ـ

شبانگه در نگاه من عروس ماه؛ رنجورست ـ

تمام شهر، گورستان وهم انگیز ـ

سراسر خانه ها آرامگاه سرد و متروکست ـ

فضا انباشته از بوی تند سدر و کافورست

و هر جا دیده میچرخد ـ

چراغانست اما در نگاه من ـ

چراغی بر سر گورست.

شبانگه اختران بر آسمان، چون آبله بر روی بیمارند ـ

و ابری تیره چون مه را فرو پوشد ـ

بخود گویم که چشم آسمان کورست .

سحرگاهان بگوشم صحبت گنجشکها چون آیه مرگست

نگاه هر کبوتر بر لب دیوار میگوید:

ـ درخت عمر تو بی بار و بی برگست

تنت در قلعه دیو سیاه مرگ، محصورست

در آن دم همره بانگ خوش پیر مناجاتی،

دو لرزان دست را بر آسمان گیرم

و نومیدانه با آوای محزونی سلامت از خدا خواهم

ولی در عمق جانم آشنای ناشناسی میزند فریاد:

که راهم تا سواد تندرستی، ایمنی، فرسنگها دورست

خداوندا !

سرم سنگین، دهانم تلخ، چشمم بی نورست

نفس در سینه زندانیست

بچشمم دختر خورشید بیمارست

و ماه آسمان پیرست، رنجورست

(( بیستم خرداد ۱۳۴۸ ))

پاییز

از مهرگان بیزارم و از نام پائیز-

وز مهر دارم دیده ای از گریه لبریز

در مهر بی مهر-

هر برگ زردی کز درختی پیر و رنجور -

میافتد و میلغزد و بر خاک راهی می نشیند-

همراه آهی کز دلم سرمیکشد تلخ-

در خاطرم یاد سیاهی می نشیند.

از باد پائیز-

می پیچدم در یاد، فریاد جدایی

وز برگریزش میدود در خاطر من-

پژمردن آن عشق دیرین خدایی

در ماه پائیز

او بی خبر از حال من خاموش میرفت-

اما مرا در سینه فریادی نهان بود

یک کاروان اندوه در راه سفر داشت-

خود کاروانسالار پیر کاروان بود.

یک روز ابری،روز خاموش و غم انگیز

او بود و من،اما مه او ... یکعمر،تلخی

من بودم و او-

اما نه من .... یک کوه،اندوه

در پیش رو، کوه مصیبت دشت تا دشت-

در پشت سر، دریای محنت،کوه تاکوه.

او رفت خاموش-

من ماندم و اشک-

من ماندم و آه-

من ماندم و فریاد جانکاه.

آن نام جانداروی شیرین-

وآن عشق جاویدان دیرین-

تالحظه های مرگ پیوند-

تا واپسین دم میدود در یاد تلخم

او را چه نامم؟

او را چه گویم؟

او نیمی از من بود و من نیمی از اویم

آن بخت خفته-

همزاد من، نیروی من، بال وپرم بود-

او مادرم بود.

تنها

افسرده ، بی پناه ، پریشانحال ــــ

افتاده ام به گوشه ی تنهائی

من یکطرف نشسته ام و غمها

ایستاده اند گرم و صف آرائی

در بزم گرم زندگیم، بیگاه

سنگی فتاد و ساغر من بشکست

طفلم رمید و همسر من بگریخت

دستی رسید و رشته ما بگسست

عمری قرار زندگیم بودند

رفتند و هیچ صبر و قرارم نیست

خواهم ز چنگ حادثه بگریزم

ایوای من که پای فرارم نیست

کو خنده های کودک دلبندم؟

آن گر مخوی نغمه سرایم کو؟

آنکس که کودکانه گه بیگاه ـــ

میگفت قصه ها ز برایم کو؟

ایوای از شکنجه های تنهائی

کو همسرم؟ کجاست هماغوشم؟

فرزند من کجاست که با شادی ـــ

بالا رود ز دست و سر و دوشم؟

خاموش مانده خانه من امشب

در آن خروش و همهمه بر پا نیست

دلبند کودکم که دلم میبرد ـــ

آرام جان خسته «‌ بابا » نیست

ای تک ستاره های شب تارم

ای اشکها! ز دیده فرو ریزید

ای لحظه های غم زده! بنشینید

ای دیوهای حادثه! بر خیزید

در این شب سیاه غم آلوده

من هستم و سکوت غم انگیزی

وز این سیاه چال ،نصیبم نیست

جز وای وای شوم شباویزی.

جوانی

جوانی ، داستانی بود

پریشان داستان بی سرانجامی

غم آگین غصه تلخی که از یادش هراسانم

به غفلت رفت از دستم، وزین غفلت پشیمانم

جوانی چون کبوتر بود و بودم یکی طفل کبوتر باز

سرودی داشت آن مرغک ـــ

که از بانگ سرودش مست بودم، شادمان بودم

به شوق نغمه مستانه او نغمه خوان بودم

نوائی داشت

حالی داشت

گه بی گاه با طفل دلم قال و مقالی داشت

جوانی چو کبوتر بود و من بودم یکی طفلی کبوتر باز

که او را هر زمان با شوق ، آب و دانه ای میدادم

پرو بال لطیفش را بلبل ها شانه می کردم

و او را روی چشم و سینه خود لانه می دادم

ولی افسوس

هزار افسوس

یکی روز آن کبوتر از کفم پر زد

ز پیشم همچنان تیر شهابی، تند، بالا رفت

به سو ی آسمانها رفت

فغان کردم ـــ

نگاهم را چنان صیاد ـــ دنبالش روان کردم

ولی اوکم کمک چون نقطه شد و ز دیده پنهان شد

به خود گفتم که :آن مرغک به سوی لانه می آید

امید رفته روزی عاقبت در خانه می آید

ولی افسوس

هزار افسوس!

به عمری در رهش آویختم فانوس جشم را

نیامد در برم مرغ سپید من

نشد گرم از سرودش خانه عشق و امید من

کنون دور از کبوتر ، لانه خالی، آسمان خالیست

بسوی آسمان چون بنگرم تا کهکشان خالیست

منم آن طفل دیروزین ـــ

که اینک در غم هم نغمه ای با چشم تو مانده

درون آشیان ز آن همنوای گرم خو یک مشت « پر » مانده

« پر او چیست دانی؟ هاله ی موی سپید من

فضای آشیان خالیست

چه هست آن آشیان؟ ـــ

ویران دلم ، ویرانه ی عشق و امید من

هزار افسوس!

هزار اندوه!

جوانی رفت، شادی رفت ، روح و زندگانی رفت

غم آمد، ماتم آمد دشمن عشق و امید آمد

پدر بگذشت، مادر رفت، شور عشق از سر رفت

سپاه پیری آمد ، هاله ی موی سپید آمد

کنون من مانده ام تنها

ز شهر دل گریزان، رهنورد هربیابانم

سراپا حیرتم، درمانده ام، همرنگ اندوهم

چنان گمکرده فرزندی

به صحرای غریبی، بی کسی ، هم صحبت کوهم

صدا سر میدهم در کوه:

کجائید ای جوانی، شادمانی، کامرانیها؟!

جواب آید به صد اندوه:

کجائید ای جوانی، شادمانی، کامرانیها...؟!

جامه سبز بهار

باز کن پنجره را، دخترکم فصل بهار ست

بکناری بزن این پرده را غمگین دلازار

باز کن پنجره را ـ

تا زند دختر خورشید، بر این غمکده لبخند ـ

تا وزد موج نسیمی بمن از دامن دربند

تا دمد نور سپیدی بتو، از سینه البرز

تا رسد عطر دلاویز گل از سوی دماوند

باز کن پنجره را فصل بهار است

باغ، بیدار شد از خواب دی و بهمن و اسفند

دختر کوچک من فصل بهار است

باز کن پنجره را ـ

تا بدین کلبه رسد نغمه مرغان خوش آهنگ

تا نسیمی بسر و زلف تو ریزد گل صد رنگ

تا بخوانیم بهمراه کبوتر، غزل صبح

تا برانیم بآواز قناری غم خود را زدل تنگ

دخترم! فصل بهار است بر این پنجره ها، پرده میاویز

تا به بینیم بهر سو، گذر چلچله ها را

دشت تا دشت درخت است و بر اندام درختان ـ

جامه سبز بهارست

جلگه تا جلگه ز گلهای همه پر نقش و نگار است

همه انگشت نهالان ـ

چشم، تا کار کند غرق نگین های شکوفه است

همه جا، دست زمین، لاله فروش است

همه سو، موج هوا، عطر نثار است .

باغ را بنگر و فواره الماس فشان را

ارغوان ریخته بر دامن هر دشت

دشت را بنگر و این فرش زمردوش یاقوت نشان را

دخترم! آینه را از سر این طاقچه بردار

که در این فصل دلاویز ـ

همه جا آینه بندان بهار است

یکطرف پیش رخت، آینه روشن مهتاب ـ

یکطرف آینه چشمه رخشنده آرام ـ

یکطرف آینه قدی سیمینه البرز ـ

با چنین آینه بندان بهاری ـ

هر طرف روی کنی آینه خیز است ـ

هر کجا پای نهی آینه زار است

شانه را دور بیفکن

که تو را گر نبود شانه، نه اندوه و نه بیم است

بهترین شانه تو دست نسیم است

دخترم! عطر چه خواهی ؟

که نسیم سحری عطر فروش است

موج هر باد که بر زلف تو پیچد ـ

پیک خوشبوی بهارست و رباینده هوش است

دخترم! باز کن از گردن خود رشته گوهر

تا که بانوی بهاران ز شکوفه ـ

به سروشانه سیمین تو گوهر بفشاند

یا برانگشت ظریف تو نگین از گل رنگین بنشاند

هر چه زیبائی و زیباست در آغوش بهارست

مرغکان بر سر هر شاخه گل، گرم سرودند ـ

تازه گلها همه در باغچه آماده رقصند ـ

خوشنوا چلچله ها، زمزمه گر، مست نشاطند ـ

لک لکان صیحه کنان پیک درودند ـ

سارها چرخ زنان در دل ابرند ـ

گاه، چون موج خروشان، همه در اوج فرازند

گاه، چون برگ درختان همه در قوس فرودند .

باز کن پنجره را، دخترکم فصل بهار ست

بکناری بزن این پرده را غمگین دلازار

باز کن پنجره را ـ

تا زند دختر خورشید، بر این غمکده لبخند ـ

تا وزد موج نسیمی بمن از دامن دربند

تا دمد نور سپیدی بتو، از سینه البرز

تا رسد عطر دلاویز گل از سوی دماوند

باز کن پنجره را فصل بهار است

باغ، بیدار شد از خواب دی و بهمن و اسفند

(( فروردین ماه ۱۳۵۰ ))

جرقه

حرفی که مهر نیست در آن، ناشنیده باد

دستی که نیست دست محبت، بریده باد

خشم

این رشته های دوزخی استخوانگدازـــ

پیچنده اژدهاست، عصب نیست در تنم

در زیر پتکهای گرانبار زندگی ـــ

چون رعد می خروشم و فریاد می زنم

ژرفای و هم خیز جهانی پر از هراس ـــ

روز مرا ، سیاه تر از شام کرده است

دستی درون کالبد سخت جان من

افعی نهاده است و عصب نام کرده است

گیتی اگر بهشت بود ، من جهنمم

فریاد از این عصب که بود اژدهای من

ضحاک عصر خویشم و گر نیک بنگری

اعصاب زخم خورده من، مارهای من

طوفان خشم من چو بجنبد ز موج خیز ـــ

دیگر با یاد مردم در یا نورد نیست

آن لحظه ای که شعله کشد برق خشم من

هرگز به فکر خشک وتر وگرم و سرد، نیست

سوزان و شعله خیز و توانسوز و بی امان

خوئی که گاه می شود آتشفشان مراست

هنگام خشم، کودک افعی گزیده ام

تابم به جسم و آتش سوزان به جان مراست

همچون بنای زلزله دیده،دقیقه ها ـــ

میلرزم و ز پرده دل می کشم غریو

از چشم من شراره جهد همچو اژدها

در گیرو دار خشم، در آیم بشکل دیو

گاهی ز دست خشم ، چو غرنده تندرم

وین نعره های من فکند لرزه در سرای

دردانه کودکم بزند داد: « وا امان!»

بیچاره همسرم بکشد بانگ: « وا خدای!»

فریاد میکشم ز جگر همچو بانگ رعد

گوش سای، کر شود از نعره های من

آنسان که بمب ،لرزه به شهری برافکند

لرزند شیشه ها ز طنین صدای من

آن لحظه، هر که بر رخ من بنگرد، ز بیم ـــ

فریاد می کشد که:بشر نیست ، اژدهاست

فرزند من بدامن مادر برد پناه ـــ

کای مادر ! این پدر نبود، او بلای ماست

در این نبرد که شود خسته دیو خشم ـــ

رو می کند سپاه نامت بسوی من

اهریمن غضب ، چو نهد روی در گریز

پا می نهد فرشته رحمت بکوی من

آنگاه می نشینم و شرمنده از گناه

سر میهنم به دامن خجلت ز کار خویش

خواهم به دستیاری چشمان اشکبار ـــ

آبی زنم به چهره اندوه بار خوش.

خدایا

بود سوزی در آهنگم خدایا!

تو میدانی که دلتنگم خدایا!

دگر تاب پریشانی ندارم

نه از آهن،نه ازسنگم خدایا

دختر زشت

خدا یا بشکن این آئینه ها را

که من از دیدن تو آئینه سیرم

مرا روی خوشی از زندگی نیست

ولی از زنده ماندن نا گزیرم

از آن روزیکه دانستم سخن چیست ـــ

همه گفتند: این دختر چه زشت است

کدامین مرد ، او را می پسندد؟

دریغا دختری بی سرنوشت است.

چو در آئینه بینم روی خود را

در آید از درم، غم با سپاهی

مرا روز سیاهی دادی ،اما

نبخشیدی به من چشم سیاهی

به هر جا پا نهم ، از شومی بخت ـــ

نگاه دلنوازی سوی من نیست

از این دلها که بخشیدی به مردم ـــ

یکی در حلقه گیسوی من نیست

مرا دل هست ، اما دلبری نیست

تنم دادی ولی جانم ندادی

بمن حال پریشان دادی، اما ـــ

سر زلف پریشانم ندادی

به هر ماه رویان رخ نمودند ـــ

نبردم توشه ای جز شرمساری

خزیدم گوشه ای سر در گریبان

به درگاه تو نالیدم بزاری

چو رخ پوشم ز بزم خوب رویان ـــ

همه گویند : که او مردم گریز است

نمیدانند، زین درد گرانبار ـــ

فضای سینه من ناله خیز است

به هر جا همگنانم حلقه بستند ـــ

نگینش دختر ی ناز آفرین بود

ز شرم روی نا زیبا در آن جمع ـــ

سر من لحظه ها بر آستین بود

چو مادر بیندم در خلوت غم ـــ

ز راه مهربانی مینوازد

ولی چشم غم آلوده اش گواهست

که در اندوه دختر می گدازد

ببام آفرینش جغد کورم

که در ویرانه هم ، نا آشنایم

نه آهنگی مرا ،تا نغمه خوانم ـــ

نه روشن دیده ای ، تا پرگشایم

خدایا ! بشکن این آئینه هارا

که من از دیدن آئینه سیرم

مرا روی خوشی از زندگی نیست

ولی از زنده ماندن ناگزیرم

خداوندا !خطا گفتم ، ببخشای

تو بر من سینه ای بی کینه دادی

مرا همراه روئی نا خوشایند ـــ

دلی روشنتر از آئینه دادی

مرا صورت پرستان خوار دارند ـــ

ولی سیرت پرستان میستایند

به بزم پاکجانان چون نهم پای

در دل را به رویم می گشایند

میان سیرت وصورت ،خدایا ! ـــ

دل زیبا به از رخسار زیباست

بپاس سیرت زیبا ، کریما! ـــ

دلم بر زشتی صورت شکیباست.

دریاست آسمان

دیرینه سالهاست که در دیدگاه من -

شبهای ماهتاب چو دریاست آسمان

وین تک ستاره های درخشان بیشمار -

سیمین حبابهاست که بر سطح آبهاست

در دیدگاه من -

این ماه پرفروغ که بیتاب می رود

سیمینه زورقیست که بر آب می رود

رخشان شهابها که پراکنده می خزند -

هستند ماهیان سبکخیز گرمپوی -

کاندر پی شکار، شتابنده می خزند.

در دیدگاه من -

دریاست آسمان و ندارد کرانه ای

جز بی نشانگی -

از ساحلش نبوده خرد را نشانه ای

گفتم شبی به خویش:

این آسمان پیر -

بحریست بیکرانه ولی چشم من مدام -

دنبال ناخداست

پس ناخدا کجاست؟

در گوش من چکید صدایی که نرم گفت:

دریاست آسمان و در آن ناخدا "خداست"

شهریور ۱۳۴۹

دیدار در تنهایی (زندگی زیباست)

« زندگی » زیباست، کو چشمی که « زیبائی » به بیند ؟

کو « دل آگاهی » که در « هستی » دلارائی به بیند ؟

صبحا « تاج طلا » را بر ستیغ کوه، یابد

شب « گل الماس » را بر سقف مینائی به بیند

ریخت ساقی باه های گونه گون در جام هستی

غافل آنکو « سکر » را در باده پیمائی به بیند

شکوه ها از بخت دارد « بی خدا » در « بیکسی ها »

شادمان آنکو « خدا » را وقت « تنهائی » به بیند

« زشت بینان » را بگو در « دیده » خود عیب جویند

« زندگی » زیباست کو چشمی که « زیبائی » به بیند ؟

(( بیست و نهم تیر ۱۳۵۱ ))

روانش شاد

روان مادرم شادان که عمری

مرا در راه ایزد رهبری کرد

بگوشم نغمه ی توحید سرداد

بجای مادری،پیغمبری کرد

زلزله

لبخندها فسرد

پیوندها گسست

آوای لای لای زنان در گلو شکست

گلبرگ آرزوی جوانان بخاک ریخت

جغد فراق بر سر ویرانه ها نشست

از خشم زلزله-

پوپک،شکسته بال بصحرا پرید و رفت

گلبانگ نغمه در رگ نای شبان فسرد

هر کلبه گور شود

عشق و امید،مرد

در پهندشت خاک که اقلیم مرگهاست

با پای ناتوان و نفسهای سوخته

هر سو دوان دوان-

افسرده کودکان زپی مادران خویش

دلدادگان دشت-

سرداده اند گریه پی دلبران خویش

در جستجوی دختر خود مادری غمین

با صد تلاش پنجه فرو میبرد بخاک

او بود ودختری که جز او آرزو نداشت

اماچه سود؟دختر او،آرزوی او-

خفته است در درون یکی تیره گون مغاک

بس کودکان که رنگ یتیمی گرفته اند

بس مادران بخاک غریبی نشسته اند

بس شهرها که گور هزاران امید شد

شام سیاه غم بسر شهر خیمه زد

آه غریب غمزدگان شکسته دل-

بالا گرفت و هاله ی ابری سپید شد

آن کومه ها که پرتو عشق و امید داشت-

غیر از مغاک نیست

آن کلبه ها که خانه ی دلهای پاک بود-

جز تل خاک نیست

این گفته بر لبان همه بازمانده هاست:

کای دست آفتاب!-

دیگر مپاش گرد طلا در فضای شهر

ای ماه نقره رنگ!

دیگر مریز نقره بویرانه های ده

مارا دگر نیاز بخورشید وماه نیست

دیگر نصیب مردم خاموش این دیار

غیر از شبان تیره و روز سیاه نیست

خشکید چشمه ها و بجز چشمه های اشک-

در دشت ما نماند

افسرد نغمه ها و بجز وای وای جغد-

در روستا نماند

دیگر حدیث غربت وتنها نشستن است

یاران خوش سخن همگی بیزبان شدند

آنانکه بود بر لبشان داستان عشق-

خود «داستان» شدند

این گفته بر لبان همه بازمانده ماست:

هان،ای زمین دشت!

ما را تو در فراق عزیزان نشانده ای

ما را تو در بلای غریبی کشانده ای

ماداغدیده ایم

با داغدیدگی همه دلبسته ی توایم

زینجا نمیرویم

این دشت،خوابگاه جوانان دهکده است

این خاک،حجله گاه عروسان شهر ماست

ما با خلوص بر همه جا بوسه میزنیم

اینجا مقدس است

این دشت عشقهاست

هر سبزه ای که بردمد ازدامن کویر-

گیسوی دختریست که در خاک خفته است

هر لاله ای که سرزند ازدشت سوخته-

داغ دل ز نیست که غمناک خفته است

اما تو ای زمین

ای زادگاه ما!

ما باتو دوستیم

زین پس شرار قهر به بنیاد ما مزن

ما را چنانکه رفت اسیر بلا مکن

این کلبه ها که خانه ی امید و آرزوست-

ویرانسرا مکن

ور خشم میکنی

ویرانه کن عمارت هر قریه را ولی-

مارا ز کودکان و عزیزان جدا مکن

آی زندان بان

آی . . . زندانبان!

صدای ضجه زندانی در مانده را بشنو

در این دخمه ی دلتنگ جان فرسای را بگشا

از این بندم رهایی ده

مرا بار دیگر با نور خورشید آشنایی ده

که من دیدار رنگ آسمان را آرزو مندم

بسی مشتاق دیدار زن و لبخند فرزندم

من دور از زن و فرزند ـــ

به یک دیدار خشنودم

به یک لبخند، خورسندم

الا ای همسرم ، ای همسفر با شادی و رنجم!

از پشت میله های زندان، ترا دلتنگ می بینم

و رویت را که زیبا گلبن گلخانه ی من بود ـــ

بسی بیرنگ می بینم.

به پشت میله های سرد، چشمت گریه آلود است

در آغوش تو می بینم سر فرزند را بر شانه ات غمناک

مگو فرزند ... جانم ، دخترم، امید دلبندم

تو تنها، دخترم تنها

چو می آئی به دیدارم ـــ

نگاهت مات و لب خاموش

نمیخوانی ز چشمانم ـــ

که من مردی گنه آلودم اما پشیمانم

ترا در چشم غمگین است فریاد ملامت ها

مرا در جان ناشاد است غوغای ندامت ها

ترا می بینم و بر این جدائی اشک میریزم

نمیدانی چه غمگینم

غروب تلخ پائیزم

الا ای نغما خوان نیمه شب ، ای رهنورد مست!

که هر شب میخزی از پشت این دیوار ،مستانه

و میپویی بسوی خانه ی خود، مست و دیوانه

دم دیگر در آغوش زن و فرزند، خورسندی

نه در رنجی، نه در بندی ـــ

ولی من آشنای رنجم و با شوق، بیگانه

تو بر کامی و من ناکام

تو در آن سوی ، آزادی

من اینجا بسته ام در دام

میان کام و ناکامی، نباشدغیر چندین گام

بکامت باد، این شادی

حلالت باد، آزادی

تو ای آزاده ی خوشبخت، ای مرد سعادتمند!

که شبها خاطری مجموع و یاری نازنین داری

میان همسر وفرزند ـــ

دلت همخانه ی شادی ـــ

لبت همسایه ی لبخند

بهر جا میروی آزاد ـــ

بهرسویی که دل می گویدت رو میکنی خورسند

نه در رنجی و نه دربند

بکامت باد، این شادی

حلالت باد، آزادی

زندگی

زندگی دفتری از خاطره هاست

خاطراتی شیرین-

خاطراتی مغشوش-

خاطراتی که زتلخی رگ جان میگسلد.

ما ز اقلیمی پاک-

که بهشتش نامند-

بچنین رهگذری آمده ایم.

گذری دنیانام-

که نامش پیداست-

مایه پستی هاست.

ما ز اقلیم ازل-

ناشناسانه بدین دیر خراب آمده ایم

چو یکی تشنه بدیدار سراب آمده ایم

مادر آن روز نخست-

تک و تنها بودیم

خبری از زن و معشوقه و فرزند نبود

سخنی ازپدر و مادر دلبند نبود

یکزمان دانستیم-

پدرومادر و معشوقه و فرزندی هست

خواهر و همسر دلبندی هست

زندگی دفتری از خاطره هاست

خاطراتی که زتلخی رگ جان میگسلد:

روزی از راه رسید-

که پدر لحظه بدرودش بود

ناله در سینه تنگ-

اشک در چشم غم آلودش بود

جز غم و رنج توانکاه نداشت

سینه اش سنگین بود-

قوت آه نداشت.

با نگاهی میگفت:

پس از آن خستگی و پیری و بیماریها-

دفتر عمر پدر را بستند

ای پسر جان، بدرود!

ای پسر جان، بدرود!

لحظه ای رفت و از آن خسته نگاه-

اثری هیچ نبود

پدرم چشم غم آلوده حیرانش را

بست و دیگر نگشود.

زندگی دفتری از خاطره هاست

خاطراتی که ز تلخی رگ جان میگسلد:

روزی از راه رسید-

که چنان روز مباد

روز ویرانگر سخت

روز طوفانی تلخ

که به دریای وجودم همه طوفان انگیخت

زورق کوچک بشکسته ما-

در دل موج خروشنده دریا افتاد

کاخ امید فرو ریخت مرا-

مادر خسته تن خسته دلم-

زمن آهنگ جدائی دارد

حالت غمزده اش-

چشم ماتمزده اش بامن گفت:

که از این بندگران عزم رهائی دارد.

مادرم آنکه چو خورشید بما گرمی داد-

پیش چشمم افسرد

باغ سر سبز امیدم پژمرد

اشک نه، هستی من-

گشت در جانم و از دیده برخسار دوید

مادرم رفت و به تاریکی شبها گفتم:

آفتابم زلب بام پرید.

زندگی دفتری ازخاطره هاست

خاطراتی که ز تلخی رگ جان میگسلد:

لحظه یی میاید-

لحظه یی صبر شکن-

که یتیمی سر راهی گرید

پدری نیست که گردی ز رخش برگیرد

مادری نیست که درمانده یتیم-

جای در دامن مادر گیرد.

زندگی دفتری از خاطره هاست:

بارها دیده ام و می بینم-

مادری اشک آلود

با نگاهی پردرد

چشم در چشم غم آلود پسر دوخته است

وز تهی دستی خویش-

بهر تنها فرزند-

سالها حسرت و ناکامی اندوخته است

پشت سر می بیند-

دشت تا دشت، غم و غربت و سرگردانی

پیش رو مینگرد-

کوه تا کوه پریشانی و بی سامانی

من بجز سکه اشک-

چه توانم که بپایش ریزم؟

نه مرا دستی هست-

که غمی از دل او بردارم

نه دلی سخت کزو بگریزم

ما همه همسفریم

کاروان میرود و میرود آهسته براه

مقصدش سوی خدا آمدهایم-

باز هم رهسپر کوی خدائیم همه

ما همه همسفریم

لیک در راه سفر-

غم و شادی بهم است

ساعتی در ره این دشت غریب-

میرسد «راهروی خسته» به «خرم کده» یی

لحظه یی در دل این وادی پیر-

میرسد «همسفری شاد» به «ماتمکده»یی

زندگی دفتری از خاطره هاست

خاطراتی شیرین-

خاطراتی مغشوش-

خاطراتی که زتلخی رگ جان میگسلد:

یکنفر در شب کام-

یکنفر در دل خاک

یکنفر همدم خوشبختی هاست-

یکنفر همسفر سختی هاست

چشم تا باز کنیم-

عمرمان میگذرد

وز سر تخت مراد-

پای بر تخته تابوت گذاریم همه

ما همه همسفریم

پدر خسته براه-

مادر بخت سیاه-

سوواران پسر و دختر تنها مانده-

عاشقانی که زهم دور شدند-

دخترانی که چو گل پژمردند-

کودکانی که به غربت زدگی-

خفته در گور شدند-

همگی همسفریم.

تا ببینیم کجا، باز کجا،

چشممان باردگر-

سوی هم بازشود؟

در جهانی که در آن راه ندارد اندوه-

زندگی باهمه معنی خویش-

ازنو آغاز شود.

زندگی دفتری از خاطره هاست

خاطراتی شیرین-

خاطراتی مغشوش-

خاطراتی که زتلخی رگ جان میگسلد

ستایشگر

جنبش اول که قلم بر گفت

حرف نخستین، ز « سخن » در گرفت

بی سخن آوازه عالم نبود

اینهمه گفتند و سخن کم نبود

ما که نظر بر سخن افکنده ایم

مرده اوئیم و بدو زنده ایم

خط هر اندیشه که پیوسته اند

بر پر مرغان سخن بسته اند

لیک، سخن را به درم، کار نیست

شان سخن، مدح « درم دار » نیست

اهل سخن مردم آزاده اند

و آندگران خیل گدا زاده اند

مرد « سخن » چون به « درم » خو گرفت ـ

کار سخنهای وی آهو گرفت

چیست سخن؟ آنچه روانت دهد

بر زبر عرش، مکانت دهد

پرده رازی که سخن پروریست

سایه یی از پرده پیغمبریست

کیست سخنور؟ که خدائی کند

روح دهد، عقده گشائی کند

شعر بر آرد با میریت نام

کالشعراء امرا ء الکلام

شاعر روشندل خورشید رای

ماه فلک را بکشد زیر پای

به که سخن، دیرپسند آوری

تا سخن از دست بلند آوری

هر چه در این پرده نشانت دهند

گر نپسندی به از آنت دهند

مرد سخن، آنکه علم برزند

خیمه ی از ابر فراتر زند

چون به سخن گرم شود مرکبش

جان به بلب آید که ببوسد لبش

هم، نفسش راحت جانها شود

هم، سخنش مهر زبانها شود

کار سخنور، طلب موزه نیست

ملک سخن، عرصه در یوزه نیست

نیست سخنور که نیاز آورد

پیش « درم دار » نماز آورد

منزله مرد سخنور بسیست

عرش، کجا منزل هر ناکسیست ؟

آنکه در این پرده نوائیش هست ـ

خوشتر از این حجره سرائیش هست ـ

با سر زانوی ولایت ستان ـ

سر ننهد بر سر هر آستان

مرد سخن در طلب مزد نیست

وینهمه، جز کار « سخن دزد » نیست

دزد سخن، آنکه بود جیفه خوار

همچو گدا بر در دینار دار

اف به سخن پیشه که آزاده نیست

شاد به انعام خدا داده نیست

گر که « سخن » در گرو « زر » شود

« بیهنری » کار سخنور شود

پیروی یاوه سرایان کند

گاه سخن، کارگدایان کند

لب بسخن دارد و در هر نظر ـ

دیده به انعام خداوند زر

در طلب طعمه یکروزه است

دیده او کاسه در یوزه است

گر که « زر اندوز » شود « زرنثار »

با زر او مرد سخن را چه کار ؟

دم زند از او که گدائی کند

با زر او کار گشائی کند

مرد سخن در پی ترفند نیست

خوی « گدا » خوی « هنرمند » نیست

آنکه ز چلپاسه بگیرد سراغ

نیست « فلک سیر »، که زاغ است ، زاغ

مرد سخن، بسته دینار نیست

هیچ عقابی پی مردار نیست

بهر درم یاوه سرائی مکن

در حرم شعر، گدائی مکن

چند پری چون مگس از بهر قوت

در دهن این تنه عنکبوت ؟

نقد سخن در گرو و زر مکن

روی گدائی به توانگر مکن

دادن زر، گر همه جان دادنست

ناستدن، بهتر از آن دادنست

گر چه فروزنده و زیبنده است

خاک بر او کن که فریبنده است

این چه نشاط است کزو خوشدلی ؟

غافلی از خود که ز خود غافلی

در پی مرداری و چون کرکسی

مرد سخن نیست چو تو ناکسی

گر که پی روزی یکروزه ای

گرسنه ای، تشنه در یوزه ای

هر سخنت در غم بی نانی است

این چه سخن، وین چه سخن دانی است ؟

رسته شوی گر که تو خستو شوی

ورنه گدا روی و گدا خو شوی

خاک بفرقت که بدین بندگی

مرگ تو خوشتر بود از زندگی

سخنی در پرده

« به دختر خوب و پاکدلم؛ سهیلا »

دخترم! با تو سخن میگویم

گوش کن، با تو سخن میگویم :

زندگی در نگهم گلزاریست

و تو با قامت چون نیلوفر ـ

شاخه پر گل این گلزاری

من در اندام تو یک خرمن گل می بینم

گل گیسو ـ گل لبها ـ گل لبخند شباب

من به چشمان تو گلهای فراوان دیدم

گل تقوا ـ

گل عفت ـ

گل صد رنگ امید

گل فردای بزرگ

گل دنیای سپید

***

میخرامی و تو را مینگرم

چشم تو آینه روشن دنیای منست

تو همان خرد نهالی که چنین بالیدی

راست، چون شاخه سر سبز و برومند شدی

همچو پر غنچه درختی، همه لبخند شدی

دیده بگشای و در اندیشه گلچینان باش

همه گلچین گل امروزند

همه هستی سوزند

***

کس بفردای گل باغ نمیاندیشد

آنکه گرد همه گلها بهوس میچرخد ـ

بلبل عاشق نیست ـ

بلکه گلچین سیه کرداریست ـ

که سراسیمه دود در پی گلهای لطیف ـ

تا یکی لحظه بچنگ آرد و ریزد بر خاک

دست او دشمن باغ است و نگاهش ناپاک

تو گل شادابی

به ره باد، مرو

غافل از باغ مشو

***

ای گل صد پر من!

با تو در پرده سخن میگویم :

گل چو پژمرده شود جای ندارد در باغ

گل پژمرده نخندد بر شاخ

کس نگیرد ز گل مرده سراغ

***

دخترم! با تو سخن میگویم:

عشق دیدار تو بر گردن من زنجیریست

و تو چون قطعه الماس درشتی کمیاب

« گردن آویز » بر این زنجیری

تا نگهبان تو باشم ز « حرامی » هر شب

خواب بر دیده من هست حرام

بر خود از رنج به پیچم همه روز

دیده از خواب بپوشم همه شام

***

دخترم، گوهر من !

گوهرم، دختر من !

تو که تک گوهر دنیای منی

دل بلبخند « حرامی » مسپار

« دزد » را « دوست » مخوان

چشم امید بر ابلیس مدار

***

دیو خویان پلیدای که سلیمان رویند

همه گوهر شکنند

« دیو » کی ارزش گوهر داند ؟

نه خردمند بود ـ

آنکه اهریمن را ـ

از سر جهل، سلیمان خواند

***

دخترم ـ ای همه هستی من !

تو چراغی، تو چراغ همه شبهای منی

به ره باد مرو

تو گلی، دسته گل صد رنگی

پیش گلچین منشین

تو یکی گوهر تابنده بی مانندی

خویش را خوار مبین

***

آری ای دخترکم، ای به سراپا الماس

از « حرامی » بهراس

قیمت خودمشکن

قدر خود را بشناس

قدر خود را بشناس

« آدینه ۲۹ / ۳ / ۱۳۵۱ »

سرود قرن

مخوان آواز،ای دختر!

صدای نغمه ی مستانه ات را در گلو بشکن

پسر،آواز عشق انگیز را بس کن

سرود لحظه های کامیابی را به دور افکن

***

تو ای دختر که شور نغمه از لبهات لبریز است

برای نغمه هایت فکر دیگر کن

توای مرد جوان کز کام ها در سینه ات بانگی طر بخیر است

سرود قرن را سر کن

***

بخوان آواز،اما همراه بانگ دلاویزت

بگوش مارسان شبناله های بینوایان را

صدای دردمندان بلاکش را

نوای مبتلایان را

***

مخوان آواز عشق انگیز ای دختر

اگر آواز میخوانی-

بخوان آواز دردانگیز آن مرد نگونبختی-

که شب بادست خالی می کند آهنگ کاشانه

و با شرمی غم آلوده-

بجای نان بپای کودکانش اشک میریزد

و غمگین کودکان او-

بگردش در تضرع چون کبوترهای بی دانه

***

توای دختر! برای نغمه ی خود فکر دیگر کن

سرود قرن راسرکن

سرود مادرن تنها که دور از روی فرزند است

سرود مرد بی آرام زندانی-

گه با امید دیدار زن و فرزند،در بند است

***

سرود سرنوشت کودک بی مادری تنها

که شب با دیدگان اشکپالا میرود در خواب

سرود بینوا طفلی

که باشد خنده اش بی رنگ

دل بی مادرش بیتاب

***

اگر آواز میخوانی -

بخوان ‌آواز درد آلوده ی پیران غمگین را -

که در پیری تهی دستند -

نفسهاشان توانا نیست -

غروب زندگی در چشمشان پیداست

گه و بیگاه بغضی در گلو دارند -

کویر زندگی در زیر پا و کوله بار غصه ها بر دوش

و مرگ خویش را هر لحظه صد بار آروز دارند

***

اگر آواز میخوانی -

سرود دختری بی عشق را برخوان

که در جانش گل عشقی شکوفا نیست

دلی دارد ولی در چشم این و آن دلارا نیست

نگاه گرم و دلبندی که جانش را بر افروزد -

بزیر آسمانها نیست

***

پسر، آواز را بس کن

اگر اواز میخوانی -

بخوان آواز آن بیمار بیکس را -

که چشم بیفروغ خویش را با انتظاری تلخ

براه دوستی نادیده میدوزد

و از تکضربه های پای هر عابر -

بامید عیادتها -

لبان نیمرنگش میشود خندان

بشوق آنکه با دیدار، شمعی در دل تنگش بر افروزد

ولی جنبنده ای از حال آن بیمار آگه نیست

بغربت تلخ میمیرد

و مرغ جان او از تنگنای شهر تنهائی -

بسوی کبریا پرواز میگیرد

***

اگر آواز میخوانی

بخوان آواز غمگین یتیمان را

که همچون طوطی بی نغمه خاموشند

و بر سر هایشان چتر محبت سایه افکن نیست

بدلها راهشان بسته است

***

اگر آواز میخوانی -

بخوان آواز ان مادر که از قهر تهیدستی

یگانه کودکش را بر سر راهی، رها کرده است

و با چشمان اشک آلود

سر، سوی خدا کرده است

و با جانی که بیتا بست -

برای عزت و اقبال فرزندش دعا کرده است

و باغمهای رنگارنگ -

سوی خانه میپوید

بهر گامی نگاهی سوی طفلش میکند غمناک

و زیر لب همیگوید:

خدایا، مادری غمگین و تنها، کودکش تنهاست

دلم را بر غمی سنگین شکیبا کن

ومین و آسمانت را بگو با کودکی تنها مدارا کن

***

تو ای دختر،‌سرود قرن را سر کن:

سرود تلخ آن قومی -

که شهر و خانه شان در زیر پای تانگ میلرزد

و در مرگ جوانهاشان ز خشم و غصه لبریزند

و فرزند انشان چون برگهای زرد پائیزی

ز رگبار مسلسلهای دشمن، بیگنه بر خاک میریزند

***

سرود مادری ترسان

که شب هنگام از فریاد بمبی میشود بیخواب

سرود کشته ای در عرصه ی پیکار

که میپوشد کفن بر پیکر او نیمه شب مهتاب

***

تو ای دخهر که شور نغمه از لبهات لبریز ست

برای نغمه هایت فکر دیگر کن

تو ای مرد جوان کز کام ها در سینه ات بانگی طر بخیز است

سرود قرن را سر کن

سنگی بنام زندگی

تنهای تنها-

غمناک غمناک-

پا مینهم در کوچه های آشنائی

از برگ برگ هر درخت کوچه ی پیر

میپیچدم در گوش،فریاد جدائی

این کوچه روزی سرزمین عشق من بود

عشقی که چون خورشید،چون ماه-

برصبح من امید میریخت

برشام من لبخند میزد

این کوچه روزی زادگاه شاعری بود

اما زمانه-

او را کنون در هاله ی ماتم نشانده

آن شاعر تنها که در هر قطره اشکش-

دست جداییها نگین غم نشانده

درسالها دور....

گلبانگ شاد کودکی غافل زتقدیر

همچون شباویز-

در پیکر این کوچه ها آهنگ میریخت

وز تندباد خنده هایش-

از باغ لبهاش-

هرلحظه در هر جا گل صدرنگ میریخت

اندوه اندوه

آن کودک دیرین کنون مردی غمین است

گلبانگ او،آهنگ او،ازیاد رفته است

لبخند او بر روی لبهایش فسرده است

گلبوته های خنده اش بر باد رفته است

دیوار وبام کوچه هم تلخ و عبوسند

گوئی تمام خانه ها در خواب مرگست

هرجا درختی بود سرسبز-

امروز،هیمه است

بی بار و برگ است

ای وای،ای وای

اینجا سرای حشمت دیرینه ی ماست

این خانه روزی کعبه ی امید ما بود

درعالمی تلخ-

با کلبه ی دیرینه دارم گفتگوها

گویم که:ای دیوار و بام خانه ی ما!

از روشنایی دور ماندید

چون دیگر از کوی شما مهتاب رفته است

آن بخت روشن-

در زیر ابری جاودان در خواب رفته است

آن اختر بخت-

در سالهای کودکی روشنگرم بود

بی او امیدم مرد،عشق و هسبیم مرد

او مادرم بود.

همراه اشکی میکشم از سینه آهی

با خویش میگویم که:ای وای!

آن روز... آن سال...

در این سرا،آری در این ویرانسرا بود

بیچاره مادر

در پای این دیوار در حال دعا بود

گوئی که دیروز است آن در خاک خفته

آرام و مبهوت

گرم نیایش با خدا بود

ای خانه ی ما! درتو میپیچید شبها

بانگ دعایش

آوای نرم جویبار گریه هایش

در گوش من،در گوش تو،دیریست مانده است-

آن دلربا آهنگ گرم لای لایش

ای بام،ای در،ای زمین خانه ی ما!

بی او دلی درسینه دارم لیک مرده است

جانی بتن دارم ولی بی او فسرده است

ای بام و در! آگاه باشید

اینک منم ویرانه ای متروک و خاموش

اینک منم گور تمام آرزوها

سنگی بنام زندگی برسینه ی سردم نشسته است

برروی این سنگ گرانبار

نام نکوی «مادر»من نقش بسته است

سوگند

الاهی بدلهای افروخته

بجانهای از عاشقی سوخته

بآهی که بر جانی آتش زده

بجانی که سوزد چو آتشکده

به اشکی که در ماتمی ریخته

چو گوهر به مژگانی آویخته

بچشمی که از غم در آن خواب نیست

بجانی که یکدم در او تاب نیست

بلبخند تلخ تهی دستها

بفریاد از عاشقی مست ها

بهر کس که سوزیست در جان او

بدردی که مرگ است درمان او

بآن مادر پیر دلسوخته

که چشمش براه پسر دوخته

به پایی که پوینده راه تست

بدستی که هر شب بدرگاه تست

بهر نو عروسی که ناکام، مرد

به پر بسته مرغی که در دام، مرد

به پیر تهی دست با آبروی

بزنهای غمگین آشفته موی

به دردی که در سینه ها خفته است

به رازی که در سینه، ناگفته است

به بیمار آشفته از دردها

بانده فقر جوانمردها

بانعام خود سر فرازیم ده

ز دیگر کسان بی نیازیم ده

خدایا! بخون شهیدان تو

بآیات جانبخش قرآن تو

به آه سحر خیز شب آشنا

به بیمار با سوز تب آشنا

به آن دل که از غصه ویرانه است

بآن زن که آهش غریبانه است

بشبناله بینوایان پیر

به طفل یتیمی که ناخورده شیر

بعشقی که با شرم آمیخته

به اشکی که در عاشقی ریخته

بمردی که شرمنده و خسته پای

بدست تهی رو نهد بر سرای

به اشک جوانان پرهیزکار

که ریزد ز بیم تو در شام تار

به شبهای تلخ دل افسردگان

ببانگ عزای جوانمردگان

بموئی که از غم پریشان شده

بروئی که در گریه پنهان شده

به آن واپسین دم که هنگام مرگ

جوانی خورد جرعه از جام مرگ

به شبناله مادری دردناک

که دارد عزیزی در آغوش خاک

بآن بی پناهی که در بیکسی

بنالد که یکدم بدادش رسی

بده بخت آنم که یاری کنم

ز غمخوارگان غمگساری کنم

الاهی باندوه پیغمبران

بدلهای تابان دین پروران

به زندانیانی که در غربتند

بآوارگانی که در غربتند

بآن دل که در آن بجز آه نیست

بجانی که از شادی آگاه نیست

به آخر دم مادری دلپریش

که گرید بفرزند تنهای خویش

به آنان که از غصه آکنده اند

بغربت بهر سو پراکنده اند

به بیمار حیران مرگ انتظار

به بدرود محکوم در پای دار

بطفلی که آهیش در سینه است

و تنها کس او در آئینه است ـ

سیه جامه پوشد ز شام سیاه

بشب شیر نوشد ز پستان ماه ـ

بخسبد غریبانه در سوز تب

بآهنگ لالائی مرغ شب

بدان شام سرید که عریان تنی

شود گرم، با یاد پیراهنی

به صبح یتیمان شب زنده دار

بشام غریبان بی غمگسار

ببخشا مرا دولت بندگی

که فردا نگریم ز شرمندگی

(( سی ام آبان ۱۳۴۹ ))

شاهکارآفرینش

ای علی ای شاهکار اوستا آفرینش !

ای جمالت جلوه گاه ذات پاک کبریایی !

ای علی ای دست تو دست توانای الاهی !

ای علی ای حکم عالمگیر تو حکم خدایی .

ای علی نام تو و داغ تو را در سینه دارم

من بلوح سینه دردآشنا نقش تو کندم

هر دم آهنگ علی برخیزد از نای وجودم

ای علی بشنو نوای عشق را از بند بندم .

رزم را یکتا سواری، فتح را تنها امیدی

هان! تویی شیر خدا سر حلقه شمشیر زنها

عدل را نیکو پناهی، رحم را تنها نشانی

هان! تویی یار یتیمان، یاور بیت الحزنها

شب نخفتی تا یتیم بی امان آرام گیرد

گرسنه ماندی که خوان بی نوا بی نان نماند .

خون دل خوردی که خون مردمی بیجا نریزد

خون خود را ریختی تا ظلم را بنیان نماند .

قصه های زورمندان دیدم و بسیار دیدم

چون علی در عرصه عالم هماوردی ندیدم

از بزرگان داستانها خواندم و بسیار خواندم ـ

راستی در آفرینش چون علی مردی ندیدم .

هر چه خواندم از علی سرمایه توحید من شد

من بنور شاه مردان یافتم راه خدا را

مکتب پیغمبران را او معلم بود و منهم ـ

در جمال پاک او دیدم جمال انبیا را .

هیچگه در آفرینش بی علی سیری نکردم

من به نور صبحگاهی دیده ام نور علی را

از خدا هرگز ندانستم جدا او را که دیدم

روز و شب در گردش چرخ زمان دست ولی را .

قصه ها از پهلوانان خوانده ام، اما چه گویم؟

پهلوان هرگز نریزد اشک پیش مستمندان

لیکن ای آگه دلان! تاریخ می داند که هر دم

دیده اند اشک علی را پیش روی دردمندان .

عاجزی در دست ظالم، ظالمی بدخواه عاجز

هر که را غیر از علی دیدم، بدین هنجار دیدم

شاه مردان را بکوی دردمندان اشکریزان

لیک با گردنکش خود کامه، در پیکار دیدم

داستان پهلوانان را بسی خواندم ولیکن

زورمندان را نباشد رسم و راه مهربانی

جز علی شیر خدا کس را ندانم کز سر مهر ـ

اشک ریزد بر یتیمان در شکوه پهلوانی

روزها شیر خدا بود و دل مردم نوازش

شامها اندوه مردم بود و چشم اشکبارش

در جوانمردی فرید دهر بود آن بی همانند

لافتی الا علی، لاسیف الا ذوالفقارش .

ای علی ای تکسوار پهن دشت آفرینش !

من چه گویم، قطره وصف پهن دریا کی تواند؟

تو ابر مردی، یگانه گوهر بحر وجودی

بی قرینی در جهان، وین نکته را تاریخ داند .

آیه « الیوم اکملت لک دین » فاش گوید:

تو امید امتی، شاهنشه خم غدیری

ای علی! بر شانه پاک محمد پا نهادی ـ

تا بداند عالمی، در آفرینش بی نظیری .

گر بشر گویم تو را از گفته خود شرمگینم

ور خدا خوانم تو را، زاندیشه خود بیمناکم

فاش گویم، در تو دیدم جلوه ذات خدا را

وین سخن حق است و از آن نیست نه شرمم نه باکم .

چشم در راه تو دارم، ای شه آزاد مردان !

تا بتابی نوری از ملک ولایت در ضمیرم

راه حق پویم اگر نور تو گردد راهبانم

فیض حق یابم اگر دست تو باشد دستگیرم

(( مرداد ماه ۱۳۵۰ ))

شکایت

ای سها، ای اختر شبهای من !

ای چراغ روشن فردای من !

ای نگاهت از چمن گلخیزتر !

وی لبت از می شرار انگیزتر

ای دو چشم تو، دو شمع روشنم

ای صفای جان و نیروی تنم !

چون پرستو، پرزنان از دورها

آمدی از سرزمین نورها

آمدی تا، بندی دنیا شوی

در سفر، همکاروان ما شوی

آمدی در عرصه بیدادها

تا شود، کر، گوشت از فریادها

همسفر با ما شدن رنج آورست

جای می، خون جگر در ساغر است

ما همه صیدیم و دنیا دام ماست

جان سپردن در قفس فرجام ماست

سروریها در کنار بندگیست

لحظه لحظه مرگ، نامش زندگیست

روی هر کو با شرف تر ، زردتر

کامرانتر، هر که او نامردتر

کام هر کس از کفت شیرین شود

دوست نه، بل دشمن دیرین شود

خاطر یکتن در اینجا شاد نیست

درد هست و رخصت فریاد نیست

بی خوا را بر خداجو برتریست

بولهب را رتبه پیغمبریست

زندگانی عرصه رجاله هاست

جای موسا نوبت گوساله هاست

ای سها! از آشنایان دور باش

سوی تاریکی مرو، در نور باش

برگریز مهر و پائیز وفاست

گر بتو زخمی رسد از‌ آشناست

در نگاه آشنایان دشمنست

خنده هاشان خنده اهریمنیست

این جماعت محو آب و دانه اند

با زبان مردمی بیگانه اند

کس از ایشان آشنای راز نیست

سازشان با اهل معنی، ساز نیست

دیده تا بر آشناسان دوختم ـ

سوختم از آشنائی، سوختم

ای سها! اینان بسی نامردمند

در کویر خوی حیوانی گمند

با گروهی جیفه خنوار و زرپرست ـ

زندگی از مرگ جانفرساترست

ای دریغ اینان مرا نشناختند

در قمار آشنائی باختند

کس ز نزدیکان نداند کیستم

تا بدانندم که هستم، نیستم

از تو پنهان چون کنم؟ تا بوده ام

در دل این جمع، تنها بوده ام

گر گلی از باغ شادی چیده ام

ز آشنایان نه، ز مردم دیده ام

آورم دو بیت نغز از « مولوی »

شاعر اندیشمند معنوی

« ای بسا هندو و ترک همزبان »

« وی بسا دو ترک، چون بیگانگان »

« پس زبان همدلی خود دیگرست »

« همدلی از همزبانی بهتر است »

من ندانم این جماعت چیستند ؟

همدلم نه، همزبان هم نیستند

بگذریم از این سخنها بس کنیم

دل بسوی حق ز هر ناکس کنیم

آنکه دل را روشنی بخشد خداست

« ماسوا » بیگانه و او آشناست

ای سها! من جز خدا نشناختم

زین سبب باگرده ای نان ساختم

خون دل خوردم که مانم سر فراز

تا نسایم بر دری روی نیاز

دل منو کن بنور ایزدی

تا که ایمن داردت از هر بدی

جان و دل را از بدیها پاک کن

غیر ایزد جمله را در خاک کن

(( پانزدهم اسفند ۱۳۵۰ ))

شهر طلایی

میدود در پیکرم خوابی پریشان

خواب می بینم که در آنسوی دریا در جهانی دور-

از درو دیوار یک شهر طلایی-

میچکد باران نور رنگ رنگ از هر چراغی

هر هوسجو از زنی خود کامه میگیرد سراغی

میخزد در هر سرا بر هر پرند سینه یی لبهای داغی.

کوچه ها از نکهت سکر آور بس عطر مالامال-

قصرها از بانگ موسیقی گرانبارست

وبلورین جامها از باده گلرنگ سرشارست

آبشار نور میریزد به بازوهای مهتابی-

و به برف شانه های یاس رنگ پرنیان پیوند-

موج شهوت میدود در مویرگهای جوان و پیر-

بانگ نوشانوش میپیچد بزیر سقف هر تالار

میشکوفد غنچه هر بوسه ای در سایه لبخند

در پس هر «بار»-

کامجویان در کنار کام بخشان سپید اندام-

مست و پیروزند

باده نوشان در حریم گرم آغوشان شیرین کار-

شهوت افروزند.

***

در همین شهر طلایی-

کوچه های تنگ و تاریک و مه آلودیست

کوخ ها و کلبه ها وکومه های ناله اندودیست-

کز درونش بوی مرگ و فقر میخیزد

وز هوایش بر سر هر رهگذر باران اشک تلخ میریزد.

در پس هرکوچه یی بیغوله یی

کز درونش بوی مرگ وفقر میخیزد

وز هوایش بر سر هر رهگذر باران اشک تلخ میریزد.

در پس هر کوچه یی بیغوله یی تنگ است و دهشت بار

درهمین بیغوله ها بس دخمه ها چون غار

در دل هر غار، میلولند و مینالند

پاک جانانی همه انسان و بی آزار

روزشان بس کور-

شامشان بس تار.

***

در دل این کلبه ها و کومه های سرد-

«بانگ موسیقی» صدای گریه زنهای غمگین است

«جام می» دلهای مردان تهیدست است

چک چک باران که میریزد بر این ویرانه ها از سقف-

شیرخواره کودکان را لای لای سرد وسنگین است

***

در چنین بیغوله های تار-

کودکان گرسنه با چهره های زرد در خوابند

دختران بی پدر با کاروان درد همراهند

عطر مستی بخششان گر در رسد ازراه-

بوی جانداروی قرص کوچک نان است

نغمه یی کز نایشان خیزد-

ناله های آشکار از درد پنهان است

***

بوسه هاشان بوسه یی برگونه های سرد-

خنده هاسان خندهیی بر کاروان درد.

کودکانی شب نیاسوده-

دخترانی غصه فرسوده-

مادرانی محنت آلوده-

شوهرانی روز تاشب در پی یک لقمه نان بس راه پیموده-

شب نشینان غم و اندوه سرشارند

وز غم بی خان و مانی ها گرانبارند.

نه چراغ نور بخشی-

تا که یکشب گرد هم درهاله اندوه بنشینند

نه شعاع آرزویی

تاره فردای خود را پیش پابینند

***

اشکریزان میزنم فریاد:

های... ای شهر طلایی... باتوام ای پیر سنگین خواب!

ای که میچرخی به گرد خود چنان گرداب!

ناله زورق نشینان به دریا مانده را بشنو

بی سرانجامان توفان دیده را دریاب.

صیاد

که با فریاد هر تیری

بر آری ناله ها از نای هر حیوان صحرائی

ولی آگه نیست از حال آهو بره ای در شام تنهائی

الا ای مرد صحرا گرد، ای صیاد تیر انداز!

در آن شبها که سرمست از شکار بره ی آهو

درون بستر نازی

زمانی دیده را برهم گذار و گوش را وا کن

بفرمان مروت چشم دل را سوی صحرا کن

بگوش جان و دل بشنو ـــ

صدای ضجه های ماده آهوئی

که خون گرم فرزند عزیزش، کرده رنگین دشت و صحرا را

و با پستان پر شیرش بهر سو در پی فرزند می پوید

دلش پر داغ و لبش خاموش

تمام دشت را در پی جستن فرزند می بوید

الا ای مرد صحرا گرد ای صیاد تیر انداز

پر مرغان صحرا را به خون رنگین مکن هرگز

ز خون گرم آهو بره ای دامان پاکت را

مکن ننگین مکن هرگز

***

الا ای مرد تیر انداز ای، ای صیاد صید افکن!

تو حال کودک بی مادری را هیچ میدانی؟

غم آن بره آهو را ز بانگ جانگدازش هیچ می خوانی؟

تو میدانی که آن آهو بره شبها ـــ

سر خود را ز غمها می زند بر سنگ؟

همه شامش بود دلگیر ـــ

همه صحبتش بود دلتنگ؟

تو آنروزی که صید بره آهو می کنی سرمست ـــ

نگاهت هیچ بر چشم نجیب مادر او هست؟

طپش های دل پر داغ مادرش را نمیبی؟

دلت بر حالت آن بی زبان آهو نمی سوزد؟

ز آه او نمی ترسی؟

در این آغاز بد فرجام، آخر را نمیبینی؟

***

تو هنگامی که از خون میکنی رنگین پر کبو ترها

چنین اندیشه ای داری ـــ

که این سیمین تنان آسمانی جوجه ای دارند؟

نمیدانی اگر مادر به خون غلتد ــــ

تمام جوجه ها بی دانه می مانند؟

و به امید مادر منتظر در لانه میماند؟

***

الا ای مرد تیر انداز ای صیاد صید افکن!

بگو با من ـــ

چه حالت میرود بر تو ـــ

اگر تیری خدا ناکرده فرزند ترا بر خاک اندازد؟

وزین داغ توان فرسا ـــ

صدای ضجه تلخ ترا در گنبد افلاک اندازد؟

***

الا ای مرد تیر انداز ای صیاد صید افکن!

ببانگ ناله تیری ـــ

سکوت دلپذیر دشت را مشکن

بفرمان هوسبازی ـــ

به خاک وخون مکش هر لحظه فرزندان صحرا را

بحال آهوان بی زبان اندیشه باید کرد

از این راهی که هر جاندار را بی جان کنی برگرد

بخون رنگین مکن بال کبوترهای زیبا را

***

در آن ساعت که میگیری هدف ، حیوان صحرا را

به چشمانش نگاهی کن

ببین دربرق چشمش التماس را

که با درماندگی در لحظه های مرگ می گوید:

«ایا صیاد ! رحمی کن ،مرنجانم را »

« پر و بالم بکن اما نسوزان استخوانم را »

طلاق

مادر ! ـــ مرو، برای خدا پیش ما بمان

از ما جدا مشو

بر قطره های تلخ سر شکم نگاه کن

بنگر بدست کوچک و لرزان طفل خویش

از قصه طلاق و جدائی سخن مگو

از پیش ما ، مرو

از ما جدا مشو .

***

اشک نیاز به رخ زرد ما ببین

ما جوجه های تازه رس بی ترانه ایم

بر جوجه های غم زده ،سنگ ستم مزن

مادر ! هراس در دل ما موج میزند

دستم به دامانت

از قصه طلاق ، در این خانه دم مزن.

***

بابا ! شکسته شیون من در گلوی من

در پیکرم،حکومت بیم است و اضطراب

بنگر به خواهرم ـــ

کاین طفل خردسال ـــ

میلرزد از هراس ـــ

میترسد از طلاق ـــ

فریاد التماس مرا گوش کن پدر!

ما با وفای مادر خود ، خو گرفته ایم

مادر ، بهشت ماست

او سربند آتیه و سرنوشت ماست.

***

مادر ! اگر ز کلبه ما،پا برو ن نهی ـــ

فردا چه میشود؟

مائیم و موج درد ـــ

مائیم و روی زرد ـــ

مائیم و داستان غم انگیز بی کسی ـــ

ما دست التماس به سویت گشاده ایم ـــ

شاید ز راه مهر، به فریادمان رسی

***

بابا ! ـــ فدای تو

لختی درنگ کن

ما را بچنگ موج حوادث رها مکن

اندیشه کن پدر

ما را ببین چگونه به پایت فتاده ایم

از خشم در گذر

بی مادر بلاست

ما را اسیر فتنه بی مادر ی مکن

مادر اگر رود ، شب ما بی ستاره است ـــ

در آشیانه ای که به هم انس بسته ایم ـــ

ویرانگری مکن.

***

ای نازنین پدر !

و ای مادر ی که شمع دل افروز خانه ای

از خشم بگذرید

ای جان ما فدای شما، آشتی کنید

جغد طلاق، بر سر ما ضجه می زند

لعنت بر این طلاق

از بهر ما نه ، بهر خدا آشتی کنید.

***

ما کاروان کوچک وهمراه بوده ایم

ای ُاف بر این طلاق ـــ

کز تند باد او ـــ

نا گه چراغ قافله خاموش می شود

و ندر شبی سیاه ـــ

در شوره زار عمر ـــ

هر یک ز ما به کوره رهی میرود غریب

و زیاد روزگار،فراموش می شود

***

مادر ! ـــ مرو ، برا ی خدا پیشمان بمان

از ما ، جدا مشو.

بر قطره های تلخ سر شکم نگاه کن

بنگر به دست کوچک و لرزان خویش

از قصه طلاق و جدائی سخن مگو

از پیش ما مرو

از ما جدا مشو.

بابا ! ـــ فدای تو

لختی درتگ کن

بی مادر بلاست

ما را اسیر فتنه بی مادری مکن

مادر، اگر رود شب ما بی ستاره است

در آشیانه ای که به هم انس بسته ایم ـــ

ویرانگری مکن.

طلای ناب

مانند تصویری که پیچد در دل دود ـ

یاد آیدم تصویر دوری از جوانی

در دور دست خاطرم چون سایه ابر ـ

نقشی است از ویرانه های زندگانی .

ز آنروزگان هیچ در یادم نمانده است ـ

جز آنکه روز رنج من آغاز میشد

هر بامدادان میگشودم دیده از خواب ـ

چشمم بروی ماتمی نو باز میشد

هر صبح، بر خورشید، میگفتم: سلامی

هر شام، بر مهتاب میخواندم: درودی

اما میان صبح و شام خود ندیدم ـ

نه در دل امیدی و نه بر لب سرودی

در هر سحر، با دیدن نقش سپیده ـ

گفتم بخود: در این سپیده ها فریب است

هر جا که دیدم چهره ای تابنده چون مهر ـ

گفتم: نقابی بر رخ دیوی مهیب است

دیدم چو برگ مرده ای را در ره باد ـ

آگه شدم از برگریز زندگانی

هر کجا که دیدم غنچه ای از شاخه افتاد ـ

آمد بیادم: عمر کوتاه جوانی

یکشب بخود گفتم که: ای بیگانه با خویش!

ای خفته در نای وجودت موج فریاد !

غیر از زیان، سودت چه بود از زندگانی ؟

آخر چه می خواهی از این « ویرانه آباد » ؟

چون خسته ای ماندی ز راه و بر تو بگذشت ـ

بسیار پائیز و زمستان و بهاران

اما در این هنگامه ها سودی نبردی ـ

جز دیدن داغ عزیزان، مرگ یاران

هر نقش تو از زندگی غم بود و غم بود

دیدی براه عمر خود رنج از پس رنج

هرگز نبودت صبح و شام شادی اندوز

یکدم ندیدی لحظه های عافیت سنج

رود سیاهی در پی رودسپیدی است ـ

این شب که میپوید روزی شتابان

تکرار در تکرار، می بینی بهر سال ـ

اسفند و فروردین وتیر و مهر و آبان

هان ای مسافر در چه کاری، در چه راهی؟

آخر چه می خواهی از این منزل بریدن؟

نقش تو ای گمکرده ره، در این سفر چیست ـ

جز سنگ ره خوردن، بلا بر خود خریدن؟

تا برگشایم پرده ای از راز هستی

بسیار شبها در پس زانو نشستم

اندیشه ها چون ابر در هم میگذشتند

اما از آن اندیشه ها طرفی نبستم

در ناتوانی ها ز پا افتادگی هاـ

یکشب توانم داد، دست دستگیری

دل را جوانی داد و جان را نور بخشید ـ

فرزانه پیری، عارف روشن ضمیری

گفتا که: ای گمکرده راه زندگانی !

دل بد مکن اینجا سرای رنج و درد است

هر کس که در دنیا ندارد رنگ اندوه

بیهوده جو، بیهوده گو، بیهوده گرد است

مارا به بزم دیگری خوانده است معشوق

آن بزم را باشد شرابی ماتم آلود

ما رهروان مقصد آزادگانیم

سر منزل پاکان، رهی دارد غم آلود

آنرا که میخواهد پاک از عیب ها کرد

در کوره های تلخکامی میگدازند

ما را به آتش های دنیا میسپارند

تا از وجود ما طلای ناب سازند .

(( آبان ماه ۱۳۵۰ ))

طلوع محمد

زمین و آسمان " مکه " آن شب نورباران بود

و موج عطر گل در پرنیان باد می پیچید -

امید زندگی در جان موجودات می جوشید -

هوا آغشته با عطر شفا بخش بهاران بود

شبی مرموز و رویایی -

به شهر " مکه " مهد پاکجانان دختر مهتاب می خندید

شبانگه ساحت " ام القری " در خواب می خندید

ز باغ آسمان نیلگون صاف و مهتابی -

دمادم بس ستاره می شکفت و آسمان پولک نشان می شد

صدای حمد و تهلیل شباویزان خوش آهنگ -

به سوی کهکشان میشد.

*****

دل سیاره ها در آسمان حال تپیدن داشت -

و دست باغبان آفرینش در چنان حالت -

سر " گل آفریدن " داشت.

*****

شگفتیخانه ی " ام القری " در انتظار رویدادی بود

شب جهل و ستمکاری -

به امید طلوع بامدادی بود.

سراسر دستگاه آفرینش اضطرابی داشت

و نبض کائنات از انتظاری دم به دم می زد

همه سیاره ها در گوش هم آهسته می گفتند

که: امشب نیمه شب خورشید می تابد

ز شرق آفرینش اختر امید می تابد

*****

در آن حال " آمنه " در عالم سرگشتگی می دید:

به بام خانه اش بس آبشار نور می بارد

و هر دم یک ستاره در سرایش می چکد رنگین و نورانی

و زین قدرت نمایی ها نصیب او -

شگفتی بود و حیرانی

*****

در آن دم مرغکی را دید با پرهای یاقوتی

و منقاری زمردفام

که سویش پر کشید از بام -

و در صحن سرا پر زد

و پرهای پرندین ره به پهلوی زن دردآشنا سائید

به ناگه درد او آرام شد، آرام

به کوته لحظه ای گرداند سر را " آمنه " با هاله امید

تنش نیرو گرفت و در دلش نور خدا تابید

چو دید آن حاصل کون و مکان و لطف سرمد را -

دو چشمش برق زد تا دید رخشان چهر " احمد " را -

شنید از هر کران عطر دلاویز محمد را

سپس بشنید این گفتار وحی آمیز:

- الا، " ای آمنه " ای مادر پیغمبر خاتم!

سرایت خانه ی توحید ما باد و مشید باد

سعادت همره جان تو و جان " محمد " باد

*****

بدو بخشیده ایم ای " آمنه " ای مادر تقوا!

صدای دلکش " داوود " و حب " دانیال" و عصمت " یحیی "

به فرزند تو بخشیدیم

کردار" خلیل " و قول " اسماعیل " و حسن چهره ی " یوسف "

شکیب " موسی عمران " و زهد و عفت " عیسی "

بدو دادیم: خلق " آدم " و نیروی " نوح " و طاعت " یونس "

وقار و صولت " الیاس " و صبر بی حد " ایوب "

بود فرزند تو یکتا -

بود دلبند تو محبوب -

سراسر پاک -

سراپا خوب.

*****

دو گوش " آمنه " بر وحی ذات پاک سرمد بود

دو چشم " آمنه " در چشم رخشان " محمد " بود -

که ناگه دید روی دخترانی آسمانی را -

به دست این یکی ابریق سیمین در کف آن‌ دیگری ‌طشت ‌زمرد بود

دگر حوری، پرندی چون گل مهتاب در کف داشت

" محمد " را چو مروارید غلتان شستشو دادند

به نام پاک یزدان بوسه ها بر روی او دادند

سپس از آستین کردند بیرون " دست قدرت " را -

زدند از سوی درگاه خداوندی -

میان شانه های حضرتش " مهر نبوت " را

سپس در پرنیانی نقره گون، آرام پیچیدند

وز آنجا " آسمان دختران " بر " عرش " کوچیدند.

همان شب قصه پردازان ایرانی خبر دادند:

که آمد تکسواری در " مدائن " سوی " نوشروان "

و گفت: ای پادشه " آتشکده ی آذرگشسب " ما -

که صدها سال روشن بود -

هم امشب ناگهان خاموش شد، خاموش

به " یثرب " یک " یهودی " بر فراز قلعه ای فریاد را سرداد:

که امشب اختری تابنده پیدا شد

و این نجم درخشان اختر فرزند " عبدالله " -

نوین پیغمبر پاک خداوندست

و انسانی کرامندست

*****

یکی مرد عرب اما بیابانگرد و صحرائی

قدم بگذاشت در " ام القری " وین شعر را برخواند:

" که ای یاران مگر دیشب بخواب مرگ پیوستید؟

چه کس دید از شما آن روشنان آسمانی را؟

که دید از " مکیان ‌" آن ماهتاب پرنیانی را؟

زمین و آسمان " مکه " دیشب نورباران بود

هوا ‎آغشته به عطر شفا بخش بهاران بود

بیابان بود و تنهایی و من دیدم -

که از هر سو ستاره در زمین ما فرود آمد

به چشم خویش دیدم ماه را از جای خود کندند -

ز هر سو در بیابان عطر مشگ و بوی عود آمد.

بیابان بود و من، اما چه مهتاب دلارائی!

بیابان بود و من، اما چه اخترهای زیبائی!

بیابان، رازها دارد

ولی در شهر، آن اسرار، پیدا نیست

بیابان، نقش ها دارد که در شهر آشکارا نیست

کجا بودید ای یاران؟!

که دیشب آسمانیها زمین " مکه " را کردند گلباران

ولی گل نه، ستاره بود جای گل

زمین و آسمان " مکه " دیشب نورباران بود

هوا آغشته با عطر شفابخش بهاران بود."

*****

به شعر آن عرب، مردم همه حالی عجب دیدند

به آهنگ عرب این شعر را خواندند و رقصیدند:

که ای یاران مگر دیشب به خواب مرگ پیوستید؟

چه کس دید از شما آن روشنان آسمانی را؟

که دید از " مکیان " آن ماهتاب پرنیانی را؟

بیابان بود و تنهایی و من دیدم -

که از هر سو ستاره در زمین ما فرود آمد

به چشم خویش دیدم ماه را از جای خود کندند -

زهر سو در بیابان عطر مشگ و بوی عود آمد

بیابان بود و من، اما چه مهتاب دلارائی!

بیابان بود ومن، اما چه اخترهای زیبائی!

بیابان رازها دارد

ولی در شهر، آن اسرار، پیدا نیست

بیابان، نقش ها دارد که در شهر آشکارا نیست

کجا بودید ای یاران؟!

که دیشب آسمانیها زمین " مکه " را کردند گلباران

ولی گل نه، ستاره بود جای گل

زمین و آسمان " مکه " دیشب نورباران بود

هوا آغشته با عطر شفابخش بهاران بود

*****

روانت شادمان بادا!

کجایی ای عرب ای ساربان پیر صحرایی؟!

کجایی ای بیابانگرد روشن رای بطحایی؟!

که اینک بر فراز چرخ، یابی نام " احمد " را

و در هر موج بینی اوج گلبانگ " محمد " را

" محمد " زنده و جاوید خواهد ماند

" محمد " تا ابد تابنده چون خورشید خواهد ماند

جهانی نیک می داند -

که نامی همچو نام پاک " پیغمبر " موید نیست

و مردی زیر این آسمان همتای " احمد " نیست

زمین ویرانه باد و سرنگون باد‌ آسمان پیر -

اگر بینیم روزی در جهان نام " محمد " نیست.

بیست و چهارم مهر ۱۳۴۸

علی را چه بنامم

علی را چه بنامم ؟

علی را چه بخوانم ؟

ندانم، ندانم

ثنایش نتوانم، نتوانم

علی دست خدا بود

علی مست خدا بود .

علی را چه بنامم ؟

علی را چه بخوانم ؟

ندانم ندانم

ثنایش نتوانم نتوانم

خدا خواست که خود را بنماید .

در جنت خود را برخ ما بگشاید .

علی ره بهمه خلق نشان داد .

علی رهبر مردان صفا بود

علی آینه ی پاک خدا بود .

علی را چه بنامم؟

علی را چه بخوانم؟

ندانم، ندانم

ثنایش نتوانم، نتوانم

***

علی گر چه خدا نیست

ولیکن ز خدا نیز جدا نیست

برو سوی علی تا که وفا را بشناسی

ببر نام علی تا که صفا را بشناسی .

اگر آینه خواهی که به بینی رخ حق را

علی را بنگر تا که خدا را بشناسی .

چه گویم سخن از او؟ که نگنجد به بیانم

ندانم که سخن را به چه وادی بکشانم ؟

ندانم، ندانم

ثنایش نتوانم، نتوانم

علی مرد حقیقت

عل شاه طریقت

عی مرهم دلهای خراب است

ره کوی علی راه صواب است

علی را چه بنامم؟

علی را چه بخوانم؟

ندانم، ندانم

ثنایش نتوانم، نتوانم

« پنجم شهریور ۱۳۵۰ »

عید

عید آمد و درخت غم من شکوفه کرد

نو شد جهان وباز غم کهنه جان گرفت

عید آمد و بهار به هر باغ سر کشید

امادل من از ستم عید غم نهاد-

رنگ خزان گرفت.

همراه هر نسیم بهاری که میوزد-

توفان رنج خسته دلان میرسد ز راه

باهر جوانه یی که زند خنده بر درخت-

غم میزند جوانه به دلهای بی پناه

***

آن روزها که چشم یتیمان خردسال-

در خون نشسته است-

هرگز بچشم مرد خردمند عید نیست

سالی که جای پای سعادت در آن نبود-

در دیدگاه مردم دانا سعید نیست.

***

آن عید چیست کز پی آن بیوه یی فقیر-

هستی بباد داده ومحنت خریده است؟

***

آخر چگونه عید کنم من؟ که عیدها-

دیدم بروی بیوه زنان رنگ بیم را

آن عید نیست روز غم و دهشت منست-

روزی که پیش چشم-

بینم برهنه پایی طفل یتیم را

***

من شادمان چگونه زیم در سرای عید؟-

کز هر سرا نوای غم آگین شنیده ام

دل را چگونه پر کنم از شادی بهار؟-

کز هر کرانه ام-

بس پیر بینوای تهیدست دیده ام.

***

هان،ای یتیم خرد!

ای کودک غریب!

لبخند عید بر من غمگین حرام باد-

گر با غم تو بر لب سردم نشسته است.

هان، ای کهنه جامگان!

عریان تنان شهر!

عیشم شکسته باد اگر باچنین غمی-

لبخند عید بر لب من نقش بسته است.

***

ای مرد بینوا که به هر عید خانه سوز-

شرمنده در برابر فرزند بینمت!

ای مرغک شکسته پر ای بینوا یتیم!

رویم سیاه باد!

دستم تهیمت،گوهد اشکم نثار تو

نوروز، چون زراه رسد همره بهار-

گریم به حال و روز تو و روزگار تو.

***

عید آمد و درخت غم من شکوفه کرد.

نوشد جهان و باز غم کهنه جان گرفت

عید آمد و بهار به هر باغ سر کشید-

اما دل من از ستم عید غم نهاد-

رنگ خزان گرفت.

غربت

روزگاری رفت و من در هر زمان ـ

آزمودم رنج « غربت » را بسی

درد « غربت » میگدازد روح را

جز « غریب » این را نمیداند کسی

***

هست غربت گونه گون در روزگار

محنت غربت بسی مرگ آور است

از هزاران غربت اندوه خیز

غربت « بی همزبانی » بدتر است .

(( پنجم تیر ماه ۱۳۵۱ ))

فریاد بدرود

این روزها، این روزهای استخوانسوز

پایان عمر عشق و آغاز جدائیست

این لحظه ها، این لحظه های مرگ پیوند

آخر نفسهای چراغ آشنائیست

چشمت پر از حرف است و لبهای تو خاموش

سر میکشد از جان تو فریاد بدرورد

من بر تو حیران،بر تو گریان،برتو مشتاق

پا تا سرم سرد ونگاهم آتش آلود

در دیده ی مات تو آهنگ وداع است

ایوای من،در این سفر باز آمدن نیست

ای جان من! در چشم بیتابم نگه کن

تو میروی اما مرا جانی بتن نیست

تو میروی، تو میروی غمناک غمناک

اما تو میخواهی که من گریان نباشم

تو میروی،تو میروی ای گرمی جان

اما زمن خواهی تن بیجان نباشم

درماندگی از دیده ی من میتراود

جغد غریبی بر سر بامم نشسته است

مست از تو بودم،ساقی بزمم تو بودی

بی روی تو می ریخته، جامم شکسته است

تو ریشه بودی من درخت سبز بودم

با دوریت هر شاخه ام بی بارو برگست

اکنون که میبینم ترا در چنگ پائیز

در گوش من، در جان من ، فریاد مرگست

میبوسمت میبوسمت ای تک مسافر

میبینمت بهر سفر پا در رکابی

جانا درنگی، تاسپند اشک ریزم

بر آتش دل-از چه اینسان در شتابی؟

من باتو عمری همسفر بودم در این راه

در پیش پای ما بسی صحرا و دشت است

اما تو راهت را چدا کردی زراهم

خواندم ز چشمت کاین سفر بی باز گشت است

رفتی؟ برو،دست خدا همراهت ایدوست

چون فرصت دیدار، بیش از یک نفس نیست

تو میروی اما من آن مرغ خموشم

کاین باغ در چشم غمینم جز قفس نیست

این روزها این روزهای استخوانسوز

پایان عمر عشق وآغاز جدائیست

این لحظه ها، این لحظه های مرگ پیوند

آخرنفسهای چراغ آشنائیست

قمارباز

وقت سحر رسیده و مردی قمار باز-

از «برد و باختگاه» سوی خانه میرود

این بی ستاره مرد-

وین پاکباخته-

اندوهگین و مست بکاشانه میرود

دلمرده میخزد

دیوانه میرود

***

یکماه پیش دختر مرد قمار باز-

همراه اشکها-

با حالتی نژند-

میگفت:ای پدر!

هر روز در حیاط دبستان میان جمع-

یاران همکلاس بمن طعنه میزنند

کاین ژنده پوش دختر غمگین چه بینواست

کس با خبر نشد

او کیست از کجاست

***

یاران همکلاس من از ساغر غرور

مستند،مست ناز

اما نصیب دختر تو سر فکند گیست

وای این چه زندگیست؟

***

آن بی ستاره مرد

در چشمهای دختر اندوهگین خویش-

لختی نگاه کرد

اشکی زدیده ریخت

گفتا که:ای شکوفه ی امید وآرزو

بس کن،سخن مگو

اندوهگین مباش

دردانه دخترم

ماه دگر بجامه ی نو پیکر ترا-

زیبنده میکنم

وین چشمهای غمزده را چون ستارها-

تابنده میکنم

***

ماه دگر رسید و پدر باهزار امید-

با دسترنج خویش-

میرفت تا به وعده ی پیشین وفا کند

اما میان راه-

لختی درنگ کرد

باخویش جنگ کرد

افسوس عاقبت-

اندیشه ای سیاه،پدر را زراه برد

در عالم خیال-

اندیشه کرد تاکه فزونی دهد به مال

میخواست تا که خانه ی دولت بنا کند

وز رنج بیشمار-

خود را رها کند

***

ابلیس در روان و تن مرد،کار کرد

وآن بی ستاره مرد-

عزم قمار کرد

***

در ساعتی دگر

آن مرد خود فریب-

چشمش بخالهای ورق بود و هر زمان-

در خاطرش ز غصه ی دختر حکایتی

رنگش پریده بود وزهر باخت در عذاب

وز بخت واژگون بزبانش شکایتی

***

آن بی ستاره مرد

در رنج بود و درد

بس باخت،پشت باخت

با ناله های سرد

***

یکبار دچار«دام» ورق را بدست داشت

در چشمهای «دام» به حسرت چو دیده دوخت

چشمان مات دختر خود را خیال کرد

گوئی که دام در کف آن مرد جان گرفت

یکباره دختری شد و باز این سخن سرود:

هر روز در حیاط دبستان میان جمع

یاران همکلاس بمن طعنه میزنند

کاین ژنده پوش دختر غمگین چه بینواست

کس با خبر نشد

او کیست؟ از کجاست؟

یاران همکلاس من از ساغر غرور

مستند،مست ناز

اما نصیب دختر تو سرفکندگیست

وای این چه زندگیست؟

***

آمد بیاد مرد،دروغین نوید خویش:

اندوهگین مباش

دردانه دخترم!

ماه دگر بجامه ی تو پیکر ترا-

زیبنده میکنم

وین چشمهای غمزده را چون ستاره ها-

تابنده میکنم

***

همراه برق اشک که در دیده میدواند

آهسته ناله کرد

گنگ و پریده رنگ-

خاموش مانده بود

ناگاه بانگ غرش رعب آور حریف-

در جان او دوید:

-خوابی؟ بگو،جواب بده،وقت ما گذشت

بیچاره مرد گفت: «سه پت» لیکن آن حریف

گفتا که:«رست» گفت که:-دیدم-سپس زشوق

بیتاب و بیقرار-

روکرد دست خویش وبگفتا که:چار «آس» دید

***

آن پاکباخته

ناگاه صیحه زد

تابش زدست رفت وتنش سنگواره شد

مار سیاه غم-

در خاطرش خزید

یکباره آسمان دلش بی ستاره شد

در لحظه ای دگر

سیمای دخترش که به امید مانده بود

باچشم منتظر

در پیش دیدگان پدر رنگ میگرفت

و آن گفته ها که از سر حسرت سروده بود

آن عرصه را برای پدر تنگ میگرفت

***

آن بی ستاره مرد

اشکی زدیده ریخت

با چشم اشکبار-

دیوانه وش زحلقه ی بدگوهران گریخت

***

در راه میخزید

میرفت بی امید

کاخ امید دختر خود را خراب دید

با چشم بی فروغ بهرجا نظر فکند

دریای زندگانی خود را سراب دید

***

آن گفته های شاد

باز آمدش بیاد:

اندوهگین مباش

دردانه دخترم

ماه دگر بجامه ی نو پیکر ترا

زیبنده میکنم

وین چشمهای غمزده را چون ستارها

تابنده میکنم!

***

وقت سحر رسیده و مردی قمار باز

از «برد و باختگاه» سوی خانه میرود

این بی ستاره مرد

وین پاکباخته

اندوهگین و مست بکاشانه میرود

دلمرده میخزد

دیوانه میرود.

گرداب

غوغای توفانی که کار مرگ می کرد ـــ

انگیخت در گرداب دریائی بلائی

کشتی شکست و باد بان را باد بر کند

آشفته شد چون موج دریا ،نا خدائی

او بود و فرزندان رنگ از رخ پریده ـــ

او بود ودریا بود وتوفان و بلا بود

بیچاره ، در چنگال توفانی بلا خیز

چشمش به فرزندان و دستش بر خدا بود

او چون حبابی بود در گرداب مانده ـــ

دستی نبودش تا که با دریا ستیزد

درمانده یی پا بند فرزندان خود بود

پایی نبودش تا که از دریا گریزد.

او سرنوشت تلخ فرزندان خود را ـــ

در دست توفان ، در دل گرداب می دید

در چنگ موج بی امان زندگی سوز ـــ

بنیاد عمر خویش را بر آب می دید

من نا خدای کشتی بی باد بانم

گرداب من ، این موج خیز زندگانی

من پاسبان جان فرزندان خویشم

اما نمیاد ز دستم پاسبانی

من ، آن حبابم در دل گرداب مانده

دستی ندارم تا که با دریا ستیزم

در مانده ایی پا بند فرزندان خویشم

پایی ندارم تا که از دریا گریزم.

گریه ای در شب

مردم نمیدانند پشت چهره من ـ

یکمرد خشماگین درد آلوده خفته است

مردم ز لبخندم نمیخوانند حرفی

تا آنکه دانند ـ

بس گریه ها در خنده تلخم نهفته است

وز دولت باران اشکم ـ

گلهای غم در جان غمگینم شکفته است

***

من هیچگه بر درد « خود » زاری نکردم

اندوه من، اندوه پست « آب و نان »‌نیست

این اشکها بی امان از تو پنهان ـ

جز گریه بر سوک دل بیچارگان نیست

***

شبها ز بام خانه ویرانه خود ـ

هر سو ببامی میدود موج نگاهم

در گوش جانم میچکد بانگی که گوید:

« من دردمندم »

« من بی پناهم »

***

از سوی دیگر بانگ میآید که: ای مرد !

« من تیره بختم »

«‌ من موج اشکم »

« من ابر آهم »

بانگ یتیمم میخلد ناگاه در گوش:

« کای بر فراز بام خود استاده آرام !»

« من در حصار بینوائیها اسیرم » ـ

« در قعر چاهم »

***

بی خان و مانی ناله ای دارد که: « ای مرد !

من تیره روزم ـ

بر کوچه های « روشنی » بسته است راهم »

***

ناگه دلم میلرزد از این موج اندوه

اشکم فرو میریزد از این سوک بسیار

در سینه می پیچد فغان « عمر کاهم »

***

با موج اشک و هاله یی از شرم گویم:

کای شب نشینان تهی دست !

وی بی پناه خفته در چنگال اندوه !

آه، ای یتیم مانده در چاه طبیعت !

من خود تهی دستم، توان یاری ام نیست

در پیشگاه زرد رویان، رو سیاهم

شرمنده ام از دستگیری

اما در این شرمندگی ها بیگناهم

دستی ندارم تا که دستی را بگیرم

این را تو میدانی و میداند خدا هم

(( اول مرداد ۱۳۵۱ ))

قهرمان خسته

ای قهرمان خسته میدان زندگی !

ای رهنورد خسته تن و خسته جان من !

موی سپید گونه تو گرد راه تست

آثار خسته جانی تو در نگاه تست

در راه عمر تو که همه پاک بود و پاک ـ

بسیار دیده ام که نشیب و فراز بود

بسیار دیده ام که بچشم نجیب تو ـ

درد و ملال بود و غمی جانگداز بود

اما به زندگانی پر افتخار تو ـ

نه حرف عجز بود، نه دست نیاز بود.

***

دست تو پاک بود و دلت پاک و چشم، پاک

روح تو جز بشهر حقیقت سفر نکرد

جان تو جز به راه مروت گذر نکرد

مرد خدا توئی

روشندلی که دین و شرف را بروزگار ـ

هرگز فدای یافتن سیم و زر نکرد

***

تو پاکدامنی

در چهره تو نقش مسیحا نشسته است

اندهگین مباش ـ

گر روزگار، با تو گهی کجمدار بود.

زیرا نصیب تو ـ

از این شکستها شرف و افتخار بود.

***

ای مرد پاکباز !

در راه عمر، هر که سبکبار میرود ـ

پا مینهد به درگه حق، رو سپید و پاک

و آن سیم و زد طلب که گرانبار زیسته است

دست گناه مینهدش در دهان خاک

***

ای قهرمان خسته تن و خسته جان من !

دانم تو کیستی

دانم تو چیستی

یکعمر در سراچه دلتنگ زندگی ـ

مردانه زیستی

در پیش خلق، خنده بلب داشتی ولی ـ

پنهان گریستی .

در چشم من مسیح بزرگ زمانه ای

ای مرد پاکزاد

بر جان پاک تو ـ

از من درود باد ـ

از من درود باد .

(( یازدهم آبان ۱۳۴۸ ))

گنه کاری در محراب

سر به محراب تو ساید شرمگین مردی گنه آلود

ای خدا بشنو نوای بنده ای آلوده دامان را

غمگسارا! سینه ام از غم گرانبارست

مهربانا! خلوتم از گریه لبریزست

ای خدا! تنها تو می بینی بجانم اشک پنهان را

پاک یزدانا!

با همه آلوده دامانی-

روح من پاکست و ذوق بندگی دارم

گرزیانمندم بعمری ازگنهکاری

در کفم سرمایه شرمندگی دارم

***

ای چراغ شام تار بینوایان!

در کویر تیرگیها رهنوردی پیر و رنجورم

دیده ام هر جا که میچرخد نشان از کورسوئی نیست

سینه مالان میخزم بر خار و خارا سنگ این وادی-

میزنم فریاد،اما ضجه ام را بازگوئی نیست.

***

ایزدا!پاک آفرینا!بی همانندا!

جان پاکم سوی تو پر میکشد چون مرغ دست آموز

آنکه می پیچد بپای جان من ابلیس نادانیست

راز پوشا! من سیه روئی پشیمانم

هر سر موی سیاهم آیه شام سیه روئیست

رشته موی سپیدم پرتو صبح پشیمانیست

***

زندگی بخشا!

هر زمان از مرگ یاد آرم ـ

بند بند استخوانم می کشد فریاد از وحشت

ز آنکه جز آلودگی ره توشهای در عمق جانم نیست

وای اگر با این تهیدستی بدرگاه تو روی آرم

گر تهیدست و گنهکارم،پشیمانم

جز زبان اشک خجلت ،ترجمانم نیست.

***

روز و شب دست دعا بر آسمان دارم-

تا بباری بر کویر جان من بارای رحمت را

من تو رامیخواهم ازتو ای همه خوبی!

عشق خود رادردلم بیدار کن نه شوق جنت را

***

ای خدای کهکشانها!

تا ببینم در سکوتی سرد و سنگین آسمانت را-

نیمه شبها دیده میدوزم به اخترهای نورانی

تادیار کهکشانها میپرم با بال اندیشه-

لیک من میمانم و اندیشه و اقلیم حیرانی

***

در درون جان من باغی ز توحید است،اما حیف-

گلبنانش از غبار معصیت ها سخت پژمرده است

وز سموم بس گنه، این باغ، افسرده است

تا بشوید گرد را از چهره این باغ-

بر سرم گسترده کن ای مهربان! ابر هدایت را

تا یخشکد بوستان جان من در آتش غفلت-

برمگیر از پهندشت خاطرم چتر عنایت را

***

کردگارا!

گفتگوی با تو عطر آگین کند موج نفسها را

آنچه خرم میکند گلزار دل را،گفتگو با تست

نیمه شبها دوست میدارم بدرگاهت نیایش را

ندبه من میدواند بررخم باران اشک شرم-

تا بدین باران شکوفاتر کند باغ ستایش را

***

ای سخن را زندگی از تو!

من بجام شعر خود ریزم شراب واژه ها را،گرم-

تا ببخشم مستی پاکی بجان بندگان تو

بی نیازا! شرمگین مردی تهی دستم

آنچه دارم در خور تقدیم،شعر واشک خود بر آستان تو؟

***

سر به محراب تو ساید شرمگین مردی گنه آلود

ای خدا! بشنو نوای بندهای آلوده دامان را

غمگسارا! سینه ام از غم گرانبارست

مهربانا! خلوتم ازگریه لبریزست

ای خدا! تنها تو می بینی بجانم اشک پنهان را

مادر

من کیم؟ گنج مهر و وفایم

من کیم؟ آسمان سخایم

من کیم؟ چهره یی آشنایم

مادرم، جلوه گاه خدایم

من کیم؟ عاشق روی فرزند

جان من پر کشد سوی فرزند

بر نخیزد دل از کوی فرزند

عاشقم، عاشقی مبتلایم

تو که ای؟ سرو آزاده ی من

نور چشم خدا داده من

چشم تو، جام من، باده ی من

تو امیدم، توانم، بقایم.

سالها دل بمهر تو بستم

پشت خود را ز غمها شکستم

نیمه شبها براهت نشستم

تا شود از تو روشن سرایم .

چون روی بامدادان ز پیشم

غمزده، خسته جان، دلپریشم

بی خبر از دل و جان خویشم

همدم غم، اسیر بلایم .

تا که شب سوی من باز گردی

بادل خسته همراز گردی

همدم جان ناساز گردی

بر فلک هست، دست دعایم .

من ز دنیا، تو را برگزیدم

رنج بی حد بپایت کشیدم

تا شود سبز، باغ امیدم ـ

جان ز تن رفت و نیرو ز پایم .

زندگی بی تو، شوری ندارد

بی تو جانم سروری ندارد

چشم من بی تو نوری ندارد

ای جمال تو نور و ضیایم .

یادم آید یکی نیمه شب بود

در تن و جان تو سوز تب بود

جان من زین مصیبت بلب بود

شاهدم گریه ها یهایم .

بی خبر بودی از زاری من

غافل از رنج بیداری من

فارغ از درد و غمخواری من

و آنهمه ندبه و ناله هایم .

بودی آن عهدها خاکبیزان

میخرامیدی افتان و خیزان

من بدنبال تو اشکریزان

تا که در پای تو سر بسایم

بود آن روزگاران، شبانم

نرگسی مست تر از شرابم

سیمگون سینه، چون ماهتابم

رفت از کف جمال و صفایم .

بلبل من! نوای تو خواهم

عمر را در هوای تو خواهم

زندگی را برای تو خواهم

تو بپائی اگر من نپایم .

مادر مرا ببخش

مادر! مرا ببخش .

فرزند خشمگین و خطا کار خویش را

مادر! حلال کن که سرا پا نامت است

با چشم اشکبار، ز پیشم چو میروی

سر تا بپای من

غرق ملامت است.

هر لحظه در برابر من اشک ریختی

از چشم پر ملال تو خواندم شکایتی

بیچاره من، که به همه ی اشکهای تو

هرگز نداشت راه گناهم نهایتی

تو گوهری که در کف طفلی فتاده ای

من، ساده لوح کودک گوهر ندیده ام

گاهی بسنگ جهل، گهر را شکسته ام

گاهی بدست خشم بخاکش کشیده ام

مادر! مرا ببخش.

صد بار از خطای پسر اشک ریختی

اما لبت به شکوه ی من آشنا نبود

بودم در این هراس که نفرین کنی ولی ــ

کار تو از برای پسر جز دعا نبود.

بعد از خدا ، خدای دل و جان من توئی

من،بنده ای که بار گنه می کشم به دوش

تو، آن فرشته ای که زمهرت سرشته اند

چشم از گناهکاری فرزند خود بپوش.

ای بس شبان تیره که در انتظار من ـــ

فانوس چشم خویش ــ به ره ، بر فروختی

بس شامهای تلخ که من سوختم زه تب ـــ

تو در کنار بستر من دست بر دعا ـــ

بر دیدگان مات پسر دیده دوختی

تا کاروان رنج مرا همرهی کنی ـــ

با چشم خواب سوز ـــ

چون شمع دیر پای ـــ

هر شب، گریستیئ ـــ

تا صبح ، سو ختی.

شبهای بس دراز نخفتی که با پسر ـــ

خوابد به ناز بر اثر لای لای تو.

رفتی به آستانه مرگ از برای من

ای تن به مرگ داده، بمیرم برای تو.

***

این قامت خمیده ی در هم شکسته ات ـــ

گویای داستان ملال گذشته هاست

رخسار رنگ رفته و چشمان خسته ات ـــ

ویرانه ای ز کاخ جمال گذشته هاست.

در چهره تو مهرو صفا موج می زند

ای شهره در وفا و صفا! می پرستمت

در هم شکسته چهره تو، معبد خداست

ای بارگاه قدس خدا! می پرستمت.

مادر!من از کشاکش این عمر رنج زای ـــ

بیمار خسته جان به پناه تو آمده ام

دور از تو هر چه هست، سیاهیست ، نور نیست

من در پناه روی چو ماه تو آمده ام

مادر ! مرا ببخش

فرزند خشمگین و خطا کار خویش را

مادر ،حلال کن که سرا پا ندامت است

با چشم اشکبار ز پیشم چو می روی ـــ

سر تا به پای من ـــ

غرق ملامت است.

ماهیگیر

در روزگاران خوشایند جوانی ـ

این زندگی در چشم من دریاچه ای بود

دریاچه ای آرام و روشن ـ

دریاچه ای پیروزه گون و آسمان رنگ

دریاچه ای با رقص خوش آهنگ « قو» ها

آکنده بود آغوش این دریاچه سبز ـ

از ماهیان سرخ رنگ « آرزو » ها

***

من آن زمان « صیاد » نیرومند بودم

هر روز و هر شب چون عقابی تیز پرواز ـ

با « دام » خود دنبال ماهی ها دویدم

چون مرغکان دنبال « ماهی » پر کشیدم

تا قعر دریا پیش ماهی ها رسیدم

اما بیکبار

حتی بیکبار ـ

در « تور » ـ تصویری هم از « ماهی » ندیدم .

***

یکعمر بگذشت

از چشم من بگریخت خورشید جوانی ـ

بی باده شد پیمانه های زندگانی ـ

مهتاب پیری گرد سیمین بر سرم ریخت ـ

آمد بدیدارم زمان ناتوانی .

***

امروز هم این زندگی در دیده من

دریاست ـ دریا

اما چه دریائیست ؟ دریائی کف آلود

دریای ابر اندود و پر طوفان و پر موج

دانم که ماهی های سرخ « آرزو »‌ها ـ

صدها هزاران در دل دریاچه خفته است

دانم که در هر گوشه دریای پر موج

دور از نگاه من، بسی « ماهی » نهفته است

***

اما چه حاصل ؟

امروز، من « صیاد » پیرم

در چنگ نیرومند پیری ها اسیرم

من پیر ماهیگیر بی تاب و توانم

با دست لرزان ـ

با پای خسته ـ

امروز، آن صیاد نیرومند دیروز ـ

از پا نشسته

نیروی دیدنها ز چشمم رخت بسته

از هر نسیم و موج، میلغزم بسختی

بس « تار‌» ها از « تور» صید من گسسته

در دستهایم قوت « پارو زدن » نیست

از سوی دیگر ـ

بس « تخته »‌ها از « قایق » عمرم شکسته

با خویش میگویم که: افسوس ـ

صیاد نیرومند دیروز ـ

امروز « پیر » است

دریای من دریای پر موج و شریر است

با اینچنین « دریا » و این « فرتوتی » من ـ

دیگر شکار ماهیان آرزوها ـ

بسیار دیر است

بسیار دیر است .

(( بیست و یکم مرداد ۱۳۵۱ ))

مرغ عرشی

ای شمع خاموش ـــ

ای بخت خفته ـــ

ای مادرم، ای بوستان رفته برباد ـــ

ای بلبل بی نغمه در چنگال پائیز ـــ

ای مرغ عرشی کز پس عمری اسیری ـــ

سوی خدا با جاطری شاد ــ

پرواز کردی زین قفس، آزاد آزاد

جای تو خالی

پنداشتی آن مهر ها را بردم از یاد؟ -

نه ... این فسانه است -

هرگز فراموشت نخواهم کرد، مادر !

***

ای وای بر من

تا با تو بودم

منو پاییز

تو هم، همرنگ و همدرد منی ای باغ پائیزی !

تو بی برگی و منهم چون تو بی برگم

چو می پیچد میان شاخه هایت هوی هوی باد ـ

بگوشم از درختان های های گریه می آید

مرا هم گریه میباید ـ

مرا هم گریه میشاید

کلاغی چون میان شاخه های خشک تو فریاد بردارد

بخود گویم کلاغک در عزای باغ عریان تعزیت خوان است

و در سوک بزرگ باغ، گریان است

***

بهنگام غروب تلخ و دلگیرت ـ

که انگشتان خشک نارون را دختر خورشید میبوسد

و باغ زرد را بدرود میگوید ـ

دود در خاطرم یادی سیه چون دود ـ

بیاد آرم که: با « مادر » مرا وقتی وداع جاودانی بود

و همراه نگاه ما ـ

غمین اشک جدائی بود و رنج بوسه بدرود .

***

تو هم، همرنگ و همدرد منی ای باغ پائیزی !

دل هر گلبنت از سبزه و گلها تهی مانده ـ

و دست بینوای شاخه هایت خالی از برگ است

تنت در پنجه مرگ است

مرا هم برگ و باری نیست

ز هر عشقی تهی ماندم

نگاهم در نگاه گرم یاری نیست.

***

تو از این باد پائیزی دلت سرد است ـ

و طفل برگها را پیش چشمت تیر باران میکند پائیز

که از هر سو چو پولکهای زرد از شاخه میریزند

تو میمانی و عریانی ـ

تو میمانی و حیرانی .

***

الا ای باغ پائیزی

دل منهم دلی سرد است

و طفل برگهای آرزویم را

دست ناامیدی تیر باران میکند پائیز

ولی پائیز من پائیز اندوه است ـ

دلم لبریز اندوه است .

چنان زرینه پولکهای تو کز جنبش هر باد میبارد ـ

مرا برگ نشاط از شاخه میریزد

نگاه جانپناهی نیست ـ

که از لبهای من لبخند پیروزی بر انگیزد

***

خطا گفتم، خطا گفتم

تو کی همرنگ و همدرد منی ای باغ پائیزی ؟!

ترا در پی بهاری هست ـ

امید برگ و باری هست

همین فردا ـ

رخت را مادر ابر بهاری گرم میشوید ـ

نسیم باد نوروزی ـ

تنت را در حریر یاس می پیچد ـ

بهارین آفتاب ناز فروردین ـ

بر اندامت لباس برگ میپوشد ـ

هنرور زرگر اردیبهشت از نو ـ

بر انگشت درختانت نگین غنچه میکارد ـ

و پروانه، می شبنم ز جام لاله مینوشد ـ

دوباره گل بهر سو میزند لبخند ـ

و دست باغبان گلبوته ها را میدهد پیوند .

در این هنگامه ها ابری بشوق این زناشودی ـ

به بزم گل، تگرگ ریز، جای نقل میپاشد ـ

و ابری سکه باران به بزم باغ میریزد

درختان جشن می گیرند

ز رنگارنگ گلها میشود بزمت چراغانی

وزین شادی لبان غنچه ها در خنده میآید

بهاری پشت سر داری ـ

تو را دل شادمان باید

***

الا ای باغ پائیزی !

غمت عزم سفر دارد

همین فردا دلت شاد است ـ

ز رنج بهمن و اسفند آزاد است

تو را در پی بهاری هست

امید برگ و باری هست

ولی در من بهاری نیست

امید برگ و باری نیست .

***

تو را گر آفتاب بخت نوروزی

لباس برگ میپوشد

مرا هرگز امید آفتابی نیست

دلم سرد است و در جان التهابی نیست

تو را گر شادمانه میکند باران فروردین ـ

مرا باران بغیر از دیده تر نیست .

تو را گر مادر ابر بهاری هست ـ

مرا نقشی ز مادر نیست .

***

تو کی همرنگ و همدرد منی ای باغ پائیزی ؟!

تو بزمت میشود از تابش گلها چراغانی

ولی در کلبه تاریک جان من ـ

نشان از کور سوئی نیست

نسیم آرزوئی نیست

گل خوش رنگ و بوئی نیست

اگر در خاطرم ابریست ابر گریه تلخست ـ

که گلهای غمم را آبیاری میکن شبها

اگر بر چهره ام لبخند می بینی

مرا لبخند انده است بر لبها

تو کی همرنگ و همدرد منی ای باغ پائیزی ؟!

(( بیست و دوم مهر ۱۳۴۸ ))

موسی

ای خدا!بشنو ز «طور» سینه ام فریاد تلخم را

برسرم سنگینی کوه است

سینه ام «سینا» ی اندوه است

ای پناه بی پناهان!

من چو «موسا» در میان قوم خود تنهای تنهایم

بر فراز کوه غمها اشک در پای تو میریزم

سینه مالان میخزم برقله های شعر-

تا به اعجاز سخن،این مرده جانان را بر انگیزم

بارالها!

در کویر روحشان ره کوره ای از دین و دانش نیست

باچنین غربت خدایا با کدامین کس در آمیزم؟

***

ای سخن را زندگی از تو!

شعر من «الواح» گویائی در چنگم

شعر من گویاترین «فرمان» من،کز «آتش طور» دلم خیزد

لیکن این آلودگان کور باطن را-

هیچ نیرو برنینگیزد

***

در سخن دارم «ید بیضا» ولی این قوم خفاشند

معجزم را در سخن نادیده میگیرند

این جماعت،راهشان تا شهر دل دور است

چون«کلیم» از آستینم میتراود نور

ای دریغ این گرگ طبعان چشمشان بیگانه با نور است

میدمم جان در سخن ها

از «عصائی» اژدها سازم

لیکن اینان معجزم را سحر انگارند

ای خدا این جمع،چشم عقلشان کور است

***

کردگارا،این بد اندیشان کج پندار

همچو «قارون» جز طلا حرفی نمیدانند

غیر نقش سیم و زر نقشی نمی جویند

جز بت زرین،خدائی را نمیخوانند

***

بی همانندا!

این سیه اندیشگان راه گم کرده-

چشم دل بر «سامری» دارند

تابجنباند بدست شعبده «گوساله ی زر»را

آن زمان چون بندگان برخاک میافتند

ازطلا معبود میسازند

آزمودم بارها این زر پرستان ثناگر را

هرزمان بانگ طلا در گوششان پیچد

می نهند ازبهر سجده برزمین سر را

***

دادخواها!

این سیهکاران بد فرجام را جز زر خدائی نیست

جز بسوی «سامری» از این جماعت رد پائی نیست

گر در آمیزم سخن رابا صفای چشمه ی مهتاب

از سخن،این تیره جانان را صفائی نیست

***

ای خدا!بشنو ز «طور» سینه ام فریاد تلخم را

برسرم سنگینی کوه است

سینه ام «سینا» ی اندوه است

ای پیاه بی پناهان!

من چو «موسا» در میان قوم خود تنهای تنهایم

بر فراز کوه غمها اشک در پای تو میریزم

سینه مالان میخزم بر قله های شعر-

تا به اعجاز سخن این مرده جانان را بر انگیزم

بار الها!

در کویر روحشان ره کوره ای از دین و دانش نیست

باچنین غربت خدایا با کدامین کس در آمیزم؟

موی سپید

دیشب آئینه رو به رویم گفت:

کای جوان ! فصل پیری تو رسید

از دل موی های شبرنگت ـــ

تارهایی به رنگ صبح ، دمید

از درخت ، جلوه ی زمان شباب ـــ

همچو مرغی ز دام جسته، پرید

روی پیشانی تو دست زمان

خط پیری سه چار بار کشید

بی خبر! جلوه شبابت کو؟

چهره همچو آفتابت کو؟

وای ، آمد خزان زندگی

وز کف من، گل جوانی رفت.

کام نابرده ، کام نادیده

خوشترین دوره کامرانی رفت

زرد روئی بماند و از کف من

چهره گلگون ارغوانی رفت

رفت عمرم چو تندباد، ولی ـــ

همه با رنج و سخت جانی رفت

روزگار جوانی ام طی شد

وین ندانم، کی آمد و کی شد؟

آه ، این زندگی که من دیدم ـــ

حسرتی ، محنتی ، عذابی بود

بهره ی من ز جان ساقی عمر

خون دل بود، اگر شرابی بود

خشک هر طرف دویدم لیک ـــ

چشمه زندگی ، سرابی بود

خانه ای را که ساختم ز امید ـــ

چون حبابی بر روی آبی بود

زندگانی، چو تند باد گذشت

زندگانی نبود، خرابی بود!

گر که با زندگی، جوانی نیست

نقش زیبای زندگانی چیست؟

آشنانیان عمر من بودند:

رنجها ، دردها، جدائیها

غیر بیگانگی نبردم سود ـــ

ز آشنایان و آشنائیها

هر گلندام و گلرخی دیدم ـــ

داشت بوئی ز بی وفائیها

دل چو آئینه با صفا کردم ـــ

شد عیان نقش بی صفائیها

با جفا پیشگان وفا کردم

دل به بیگانه، آشنا کردم

یاد باد آن زمان که روز و شبان ـــ

داشتم گوشه ی فراموشی

شام من بود، در سر زلفی

صبح من بود در بنا گوشی

مست بودم ، ز نرگس مستی

گرم بود، ز گرم آغوشی

خوشه چین بودم ، از رخ ماهی

بوسه چین بودم، از لب نوشی

بر دلم نور عشق می دادند ـــ

چشم گویان ، لبان خاموشی

از گلستان من بهار، گذشت

شادی و رنج روزگار گذشت.

نیایش

خدایا ، بنده ای درد آ شنایم

بسر افتاده ای بی دست وپایم

ز غمها سینه ام دریاست، دریا

گواهم گریه های هایهایم

به در گاه تو می نالم به زاری

مرا بگذار با این ناله هایم

مرا در آتش عشقت بسوزان

مکن زین شعله ی سرکش رهایم

از این آتش، دلم را شعله ور کن

بسوزان، سوز دل را بیشترکن

به آه در گلو بشکسته، سو گند

بسوز سینه های خسته سوگند

به غم پرورده ی محنت نصیبی

که در خون جگر بنشسته، سوگند

به اشک مادری کز داغ فرزند ـــ

فرو ریزد برخ پیوسته سوگند

به بیماری که در هنگامه ی مرگ ـــ

برآید ناله اش آهسته ، سوگند

به آن برگشته ایام نگون بخت

نگاهی در سکوت

خداوندا! به دلهای شکسته

به تنهایان در غربت نشسته

به آن عشقی که از نام تو خیزد

بدان خونی که در راه تو ریزد

به مسکینان از هستی رمیده

به غمگینان خواب از سر پریده

به مردانی که در سختی خموشند

برای زندگی جان می فروشند

همه کاشانه شان خالی از قوت است

سخنهاشان نگاهی در سکوت است

به طفلانی که نان آور ندارند ـ

سر حسرت ببالین میگذارند

به آن « درمانده زن » کز فقر جانکاه ـ

نهد فرزند خود را بر سر راه

بآن کودک که ناکام است کامش

ز پا میافکند بوی طعامش

به آن جمعی که از سرما بجانند

ز « آه » جمع، « گرمی » میستانند

به آن بیکس که با جان در نبرد است

غذایش اشک گرم و آه سرد است

به آن بی مادر از ضعف خفته ـ

سخن از مهر مادر ناشنفته

به آن دختر که نادیدی گناهش

عبادت خفته در شرم نگاهش

به آن چشمی که از غم گریه خیز است

به بیماری که با جان در ستیز است

به دامانی که از هر عیب پاک است

به هر کس از گناهان شرمناک است ـ

دلم را از گناهان ایمنی بخش

به نور معرفت ها روشنی بخش

(( بیست و نهم اسفند ۱۳۵۰ ))

نامرد

به نامردمان مهر کردم بسی

نچیدم گل مردمی از کسی

بسا کس که از پا در افتاده بود

سراسر توان را زکف داده بود

نه نیروش در تن، نه در مغز، رای

دو دستش گرفتم که خیزد بپای

چو کم کم به نیروی من پا گرفت

مرا در گذرگاه، تنها گرفت ـ

بحیلت گری خنجری از پشت زد

بخونم ز نامردی انگشت زد

شکستند پشتم نمکخوار گان

دورویان بیشرم و پتیارگان

گره زد بکارم سر انگشتشان

تبسم بلب، تیغ در مشتشان

ندارم هراسی ز نیروی مشت

مرا ناجوانمردی خلق، کشت

محبت به نامرد، کردم بسی

محبت نشاید به هر ناکسی

تهی دستی و بیکسی درد نیست

که دردی چو دیدار نامرد نیست

(( دی ماه ۱۳۵۰ ))

نقش خدا

دردمندان را دوایی نیست در میخانه ها

ساده دل آنکس که پیمان بست با پیمانه ها

مست توحیدم نه مست باده اندیشه سوز

سر خوشی ها را نجویم از در میخانه ها

عکس روی باغبان پیداست در هر برگ گل

سیر کن نقش خدا را در پروانه ها

داستان اهل دنیا را به دنیا دار گوی

گوش من آزرده شد از جور این افسانه ها

گر که جویی روشنی، در خاطر بشکسته جوی

رونق مهتاب باشد در دل ویرانه ها

سر بپای بینوایان منهم تا زنده ام

چون خدا را دیده ام در کنج محنت خانه ها .

« تیرماه ۱۳۵۰ »

واپسین نگاه

وای ... صد وای ... اختر بختم

پدرم، آن صفای جانم مرد

مرگ آن مرد، ناتوانم کرد

چکنم؟ بعد از او توانم مرد

هر پدر، تکیه گاه فرزندست

ناله، بی او چگونه سر نکنم؟

او بمن شوق زندگانی داد

نیست شد تا مرا توان بخشید

پیر شد، تا بمن جوانی داد

او خداوند دیگر من بود

پدرم لحظه های آخر عمر

نگه خویش در نگاهم دوخت

بمن آن دیدگان مرگزده

بیکی لحظه، صد سخن آموخت

نگهش مات بود و گویا بود.

واپسین لحظه، با نگاهی گفت:

وای، عفریت مرگ، پیدا شد

آه ... بدرود، ای پسر، بدرود !

دور، دور جدائی ما شد

ای پسر جان! پدر ز دست تو رفت.

نگه بی فروغ او میگفت:

نور چشمان من، خدا حافظ !

واپسین لحظه ها دیدارست

پسرم! جان من - خداحافظ

تو بمان، زندگی برای تو باد.

آفتاب منست بر لب بام

شمع عمرم رود به خاموشی

قصه تلخ زندگانی من

میرود در دل فراموشی

تو، پدر را زیاد خویش مبر.

چون پدر را بخاک بسپاری

پا نهی بی امید در خانه

نیست بابا، ولیک میشنوی

بانگ او را بصحن کاشانه

من چه گونه دل از تو برگیرم؟

باد باد آنزمان که شب، همه شب

از برایت فسانه میخواندم

همره لای لای مادر تو

تا بخوابی، ترانه میخواندم

وای ! آن عهد ها گذشت، گذشت.

در جهانی که بس تماشا داشت

شد تمام این زمان سیاحت من

زندگانی بجز ملال نبود

مرگ، آرد پیام راحت من

زندگانی ما پس از مرگ است.

همره ناله های آرامم

خستگی از تنم فرو ریزد

واپسین ناله های خسته ی من

بانگ شادیست کز جگرخیزد

پسرم! اشک غم چه میریزی؟

پسرم، اشک گرم را بگذار

در دل کلبه های سرد، فشان

از رخ کودکان خاک نشین -

با همین سیل اشک، گرد فشان

حق پرستی به خدمت خلق است.

پسرم! دوستدار مادر باش

او برای تو یادگار منست

همچو جان پدر عزیزش دار

کو چراغ شبان تار منست

غافل از حال او مباش، مباش

مادرت گوهری گرانقدرست

بانگ بر او مزن، گهر مشکن

دل من بشکند ز آزارش

جان بابا، دل پدر مشکن

هیچکس نازنین چو مادر نیست.

زندگی پای تا سر افسانه است

مادر دهر، قصه پردازست

عمر ما و تو قصه ای تلخست

تلخ انجام و تلخ آغازست

قصه یی ناشنیدنش خوشتر

بسته شد دفتر حیات پدر

دیگر این داستان بسر آمد

قصه ما بسر رسید و کنون -

نوبت قصه ی پسر آمد

قصه ی عمر تو بسر نرسد.

تهران - فروردین ۱۳۴۲

وصیت

بچه ها! آرام

بابا حرف دارد با شما

بی صدا باشید ای دلبند فرزندان من!

باش ما دارم سخن، ای همسفرهای پدر!

ای « سهیلم » ـــ

ای « سهیلا » ـــ

ای « سها » ـــ

« سامان » من !

***

من میان خنده هاتان زندگی را یافتم

کیمیای زندگی در نور لبخند شماست

همرهان رفتند و من در راه حیرت مانده ام

مانده ام در راه ودل در مهر و پیوند شماست

***

راه ما، راه درازی نیست ، کوته جاده ایست

مرکب ما مرکب عمر است و اسبی باد پاست

ضربه ی تند نفس ها حلقه می کوبد به در

با تو گوید: « کاین سرای کالبد ، مهمانسراست »

***

چند روز زندگی ، راهیست پر شیب و فراز

تلخ و شیرین، رنج و راحت ، زشت و زیبا بگذرد

روزگار پیر ، صدها نسل را در خاک کرد

از هزاران خاندان بگذشت، و زما بگذرد

***

ما همه برگ درختانیم در گلزار عمر

بی خبر سیلی طوفان خشم بادها

آهوان شاد شنگولیم سرگرم چرا

غافل از چنگال گرگ و حیله صیادها

***

پهندشت زندگی غیر از خیال آباد نیست

عمر مردم چیست؟

خوابی ـــ

سهمگین افسانه ای

چیست دنیا؟ چیست این دیر آشنا ی زود سیر؟

سرد مهری ـــ

زشترویی ـــ

از وفا بیگانه یی

***

سفره ای گسترده ی ایام چندی بیش نیست

ما همه بر خوان چندین روز ه مهمان همیم

تانفس داریم و ما بر سر خوان مهلتی است ـــ

یار هم، غمخوار هم، پیوند هم، جان همیم.

***

آنچه شیرین می کند ایام را، مهر است مهر

پا می فشارید هرگز بهر آزار کسی

بر گشایید از ره مردم نوازی بیدرنگ

روز گاری گر گره بینید در کار کسی

***

دل چو بی یاد خدا شد، نیست دل، گوریست سرد

ای عزیزان! این شمار واپسین پند ست و بس

هر کجا باشید، دل را با خدا داریدخوش

نورباران دل از یاد خداوند است و بس

***

من سبکبارم، غم بود و نبودم ، نیست، نیست

گر غمی دارم، غم امروز و فردای شماست

دل ز مهر آفرینش کنده ام ای همدمان

گر دل ویرانه ای باشدمرا، جای شماست

***

بر دعا دستی بر آرم تا ز مهر ایزدی ــــ

سرزند مهتاب خوشبختی ز ایوان شما

بختتان پیروز و فردای شما برکام باد

جانتان بی رنج، ای جانم به قربان شما

هان ، همین فرداست ، فردا، اینکه گوئید ای فسوس ـــ

طبع نور افشان بابا، رنگ خاموشی گرفت

هان ، همین فرداست، فردا، آنکه بینند ای عجب ـــ

نام من از یادتان راه فراموشی گرفت

***

آه... آمد بر سرم پیک اجل با داس مرگ

نازنینان!عاقبت روز جدائیها رسید

بسته شد راه گلویم، سینه سنگینی گرفت

آشنایان! روز مرگ آشنائیها رسید.

***

آه...

سینه سنگین تر شد و پیک اجل با داس مرگ

پیش آمد ـــ

پیشتر ـــ

آمد جلو ـــ

نزدیک شد

آه. . آه، آمد به چشمانم غبار مرگ ریخت

من نمیبینم شما را ـــ

دیده ام تاریک شد.

***

آه...

بچه ها! آرام

بابا را سخن پایان گرفت

شادمان باشید ای دلبند فرزنذان من

آه بدرود، ای شکوفا غنچه ها ی باغ عمر ـــ

ای « سهیلم » ـــ

ای « سهیلا » ـــ

ای « سها » ـــ

« سامان » من!

بدرود.

وحی

در آن ایام، خاک فتنه خیز مکه، یعنی مهد بدکاران

درون ظلمت جهل و تباهی دست و پا میزد

توانگر، آتش حسرت بجان بینوا میزد

ستمکش، بر در هر خانه دست التجا میزد

شبانگاهان ـ

نوائی غم فزا در نای مرغ شب گره میخورد

سحرگاهان خروس صبح اگر میخواند ـ

گروهی تیره جان بی سعادت را صلا میزد

***

بهرکس میرسیدی، حربه الحاد در کف داشت

رهی گرپیش پائی بود، راه ننگ و پستی بود

و گر رنگی بروئی بود، رنگ بت پرستی بود

محبت، مردمی، انصاف، پاکی، پاک اندیشی ـ

میان توده ها گم بود .

چپاول، زورگویی، ناجوانمردی، تبهکاری ـ

یگانه کار مردم بود.

در این هنگامه ها، مردی غمین با چشم تر هر شب

به « کوه نور » در « غار حرا » میرفت

همه شب با غمی سنگین ببال مرغ اندیشه ـ

ز « کوه نور » تا عرش خدا می رفت

لبش خاموش بود اما سرا پایش پر از فریاد

به پرواز خدائی تا دل بی انتها میرفت

تنی لرزان، دلی ترسان، ز بیم حق تعالی داشت

و در آن غاز تنهائی

روانی روشن از کر و بیان عرش اعلا داشت

***

بدان این مرد برتر، آشنای راز سرمد بود

که از دلبستگی ها و ز تعلق ها مجرد بود

ستوده بود و پاکان جهان آفرینش را سرآمد بود

نفس را نکهت جاوید می بخشم بنام او

مهین پیغمبر عالم

هما عرش پرواز خدا سیر فلک پیما

ابر مرد جهان، آموزگار ما « محمد » بود

***

بلی او، آن یگانه، آن فلک سیر خدا پیوند ـ

بهمراه دلی نورانی و عزمی گران چون کوه ـ

ز « کوه نور » شبها دیده بر « ام القری » میدوخت

و در اندوه جهل مردم « ام القری » میسوخت

***

یکی شب « کوه نور » آبستن رمزی خدائی شد

شبی رخشان ز بام آسمان آبی « ملکه »

ندانم عرشیان از خوشه پروین

به دربار محمد در « حرا » گل میفرستادند

و یا با ریزش صدها ستاره آسمانیها

زمین را بوسه میدادند

***

شبی حیرت فزا دست خدای آسمانها بر سر کعبه

گل مهتاب میپاشید

بچشم مردم « ام القری » در آن شب روشن

ز بام لاجوردی سرمه ها خواب میپاشید

در آن مهتاب شب، غار حرا خورشید در خود داشت

محمد در دل « غار حرا » در خویش گریان بود

شبستان وجودش پر ز نور پاک یزدان بود

در آن هنگامه شهر مکه بود و خواب و مدهوشی

محمد بود و شور جذبه و بانگ نفس هایش

در آن شب حال مهمان « حرا » نقشی دگرگون داشت

شراری بود از دنیای غیبی در سراپایش

دل « کوه حرا » شد گرم

گمان کردی که نبضش بی امان می زد

تو گفتی میدود نور خدا در جوی رگهایش

***

به کوته لحظه ای چشم محمد، گرم شد از خواب

ولی در خویش حیران بود .

بناگه برق زد در پشت چشمش، دیده را وا کرد

ز پشت دیدگان تا عرش، نوری را تماشا کرد

بخود لرزید از وحشت

نگاهی پر ز اندیشه بسوی آسمانها کرد

دهانش باز ماند از حیرت نوری شبانگاهی

صدای نبض خود را میشنید از دِهشتی سنگین

بدیدار شگفتی ها ز جای خویشتن بر جست

عرق چون شبنم سردی بچهر روشنش بنشست

غریوش در دل « کوه حرا » پیچید

فغانش از زمین بر رفت و در عرش خدا پیچید

***

ببانگی پر تضرع گفت:

کریما! کردگارا! پاک یزدانا! خداوندا!

حکیما! مهربانا! بی نیازا! بی همانندا!

ببخشا بر محمد لطف جاویدان سرمد را

بگیر از مهربانی دست لرزان محمد را

مرا در کشف راز غیب، یاری ده

بجان من توان پایداری ده

کریما! سخت حیرانم

چه می بینم؟ نمیدانم .

***

محمد بود و نوری از زمین تا بینهایت ها

محمد بود و در دل زین معماها حکایت ها

دوباره موج آهنگش طنین افکند زیر گنبد گیتی

من امشب سخت حیرانم

چه می بینم؟ نمی دانم .

عجب نوریست این نور شگفت امشب

کجا خورشید و ماه آسمانی این ضیا دارد ؟

نگه چون میکنم دنباله تا عرش خدا دارد

کریما! سخت حیرانم

چه می بینم؟ نمی دانم

***

محمد در سخن با خویش بود آنگاه چون تندر

نوائی آسمانی در دل غار حرا پیچید

صدائی در زمین از سوی عرش کبریا پیچید

در آندم، حق تعالی، گوش بر بانگ خدا میداد

محمد، مات و حیران، گوش بر بانگ خدا می داد:

بخوان هان ای محمد! گفت: من خواندن نمی دانم

ندا آمد: بخوان با من ای امی مکه !

بناگه چشمه نوری بجان پاک او تابید

دوباره این ندا آمد:

بخوان ای بارگاه کبریا را بهترین بنده

بخوان بر نام قدس پر شکوه آفریننده

خداوندی که انسان را ز خون بسته می سازد

بخوان بر نام پاک خالق اکرم

بنام آنکه دانش را به نیروی قلم آموخت

بنام آن خداوندی که از رحمت ـ

بجان مردم نادان چراغ معرفت افروخت .

***

محمد از شکوه وحی می لرزید

در آن ساعت ـ

محمد بود و شهر مکه و وحی خداوندی

پس از آن شب جهان داند که در گفتار پیغمبر ـ

سخن از عشق حق بود و حدیث آرزومندی

***

محمد از دل « ام القری » این نغمه را سر داد ـ

که: ای انسان! خدا یکتاست

بجز یکتا پرستی هیچ راه رستگاری نیست

بدیگر راهها گر پا گذاری غیر خواری نیست

در این آیین جاویدان

لب خود را فرو بند از سپیدی وز سیاهی ها

تو را تا کی سخن از قصه رنگ است

در این آئین سخن از رنگها ننگست

به کیش راستین ما

گرامی تر بود آنکس که در وی گوهر تقواست

گر از شرق است، ور از غرب است

گر از روم است، ور از زنگست

چه گویم از شکوهت؟ ای محمد ای مهین فرزانه عالم !

مرا پای سخن لنگست

ز تو فرزانه تر در پهندشت آفرینش کیست ؟

ستایش را توانم نیست میدان سخن تنگست

ولی با جاودانه نام تو هر روز و هر شب در دل گیتی

بهین گلبانگ جاویدست

سخن از تو ببام هفت اورنگست

ابر مردا! زوالی نیست گلبانگ حقیقت را

بیاد تو ز مهد خاک، تا نه گنبد افلاک

همیشه، هر زمان، هر شب

نوازشگر، نسیم بانگ توحید است

طنین افکن نوائی گرم آهنگ است

(( تیر ماه ۱۳۵۰ ))

همه جا پاییز است

من درختی بودم

پای تا سر همه سبز

همه سر سبز امید

همه سرمست بهار

که به۹ هر شاخه ی من نغمه ی فروردین بود

و به امداد سبکپویه نسیمی ناگاه ـــ

برگ برگم همه را مشگر صحرا بودند

بزم ما رنگین بود

***

در شبان مهتاب

در دل حجله ی دشت ـــ

بوسه میزد بلبم دختر ماه

مست میکرد مرا نغمه ی رود

موج میزد بدلم شوق گناه

***

دختر پاک نسیم

پای تا سر همه لطف

با تنی عطر آگین ـــ

بود هنگام سحر گرم هماغوشی من

میشد از لذت آن کام، سرا پای وجودم فریاد

بند بندم همه شوق ـــ

برگ برگم همه شاد.

***

وای،اندوه اندوه

آن درختم امروز

که بصحرای وجود

دست یغماگر طوفان زمان

جامه ی سبز مرا غارت کرد

وآنچه مانده است برای تن من عریانیست

منم و تف زده دشتی که کویر است کویر

نه در آن نغمه رودیست نه آبادانیست

***

آن درختم،اما ــ

نیستم مست بهار

یا که سر سبز امید

دیگر ای دامن دشت

برگ برگ تن من،قاصد فروردین نیست

بزم مارنگین نیست

***

دیرگاهیست که روشن نکند دختر ماه ــ

دشت تاریک مرا

همه جا خاموشی است

وای تاریکی و تنهائی،دردانگیز است

چه شد آن شور بهار؟

چه شد آن گرمی عشق؟

همه جا پائیز است

کوه تا کوه به گرد سر من اندوه است

دشت تا دشت به پیش نگهم نومیدیست

سینه ام از غم بی عشقی و ی همنفسی لبریز است.

***

دختر پاک نسیمی که هما غوشم بود

در دل دشت گریخت

برگهائی که مرا برگ امیدی بودند ــ

دانه دانه همه ریخت

***

اینک اینک منم ودامن دشتی خاموش

اینک اینک منم و هیزم خشکی بی سود

شاخه هایم همه چون دست دعا سوی خداست

کای خدا آتش سوزنده و ویرانگر تو

در همه دشت،کجاست؟

های و هوی باد

آهوان را هر نفس از تیرها فریادهاست

لیک صحرا پر ز بانگ خنده صیادهاست

گل بغارت رفت و چشم باغبان در خون نشست

بسکه از جور خزان بر باغها بیدادهاست

غنچه ها بر باد رفت و نغمه ها خاموش شد

هر پر بلبل که بینی نقشی از آن یادهاست

باغبان از داغ گل در خاک شد اما هنوز

های های زاریش در هوی هوی بادهاست

گونه ام گلرنگ و چشمم پرده پرده غرق اشک

لب فرو بستم ولی در سینه ام فریادهاست .

« تیر ماه ۱۳۵۰ »

یتیم

سلام، ای دختر بی مادر تنها !

که میبینم بزیر پای تو اقلیم فردا را

سلام، ای کودک امروز، ای نام آور فردا

که میدانم بفرمان تو ملک آسمانها را

غمت نازم ـ

چرا چشمت پر اندوه است ؟

بدلها رنگ غم میپاشد این چشمان پر اندوه

بخند ای تکسوار شهر تنهائی !

که موج خنده ای گرمت دل انگیز است

بخند ای تک نهال دشت غربت ها !

که از لبخند تو، دنیای انسانها طربخیر است

***

مباش اندوهگین ای تک نورد راه آینده !

نگه کن، همچو دامان طبیعت مادری داری

زمین و آسمان با تو

امید جاودان با تو

خدای مهربان با تست

مباش اندوهگین ای دختر فردا !

ز مادر بهتری داری .

زمان چون باد میپوید

یتیمی بر سر کوچ است

اگر دل بر خدا بندی ـ

یتیمی واژه ای پوچ است

***

لبت را رنگ شادی ده

که پیروزی برویت با لب پر خنده میخندد

نگه بر آسمانها کن ـ

بچشمت ماه میخندد ـ

تمام آسمان با چهره ی تابنده میخندد

در این دنیای پهناور ـ

زمین از تو، زمان از تست، عشق جاودان از تست

لبت نازم بخنده باز کن لب را

که در برق نگاهت کوکب پیروزی آینده می خندد

« تهران ـ چهاردهم خرداد ۱۳۴۷ »

مهدی سهیلی

گزیدهٔ اشعار