معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ غروی اصفهانی

محمدحسین غروی اصفهانی(۱۲۹۶ هـ.ق _ ۱۳۶۱ هـ.ق) معروف به «کمپانی اصفهانی» فقیه، شاعر و از مجتهدین مشهور معاصر شیعهٔ امامیه بود. وی در اشعارش، «مفتقر» تخلص می‌کرد. وی در روز دوم محرم سال ۱۲۹۶ هجری قمری در کاظمین به دنیا آمد. او که فرزند «محمدحسن» یکی از بازرگانان متدین و ثروتمند بود از این موقعیت در راه تحصیل علم و علوم استفاده نمود. پدرش اصالتاً نخجوانی بود و پس از امضای قرارداد ترکمانچای نخست به تبریز و بعد به اصفهان مهاجرت کرد و سپس به کاظمین رفت. محمدحسین در دههٔ دوم زندگی به حوزه نجف رفت و مشغول تعلیم در نزد استادان حوزه آن روز شد. وی در پنجم ذیحجهٔ سال ۱۳۶۱ هجری قمری برابر ۲۳ آذر ۱۳۲۱ شمسی در نجف درگذشت و در حرم علی بن ابی طالب در اتاقی که جنب گلدسته قرار دارد به خاک سپرده شد. وی آثار و تألیفات متعددی در باب فقه و اصول دارد. علت شهرت وی را به «کمپانی» شغل پدرش عنوان کرده‌اند. گفته شده است وی از این نام ناخشنود بود. با این حال، دیوان اشعار او در یکی از چاپ‌ها به نام «دیوان کمپانی» منتشر شده است. دیوان کمپانی، سروده‌های فارسی محمدحسین غروی اصفهانی در مدایح و مراثی اهل بیت(ع) است که غزلیات وی نیز به آن ملحق شده است. گفته شده، سروده‌های بخش نخست، بدون ترتیب خاصی نوشته شده بودند. کاظم موسوی، از تصحیح‌کنندگان این دیوان، اشعار را به ترتیب چهارده معصوم(ع) تنظیم کرده است. به باور یکی از تصحیح‌کنندگان دیوان کمپانی، همهٔ غزل‌های این دیوان برای امام مهدی(عج) سروده شده است. سروده‌های دیوان کمپانی، در قالب‌های قصیده، مسمط، ترکیب‌بند، ترجیع‌بند، مُستزاد، غزل و مثنوی است. ترکیب‌بندهای او، از نکات قوت کار او دانسته شده؛ به ویژه ترکیب‌بندی که به استقبال از ترکیب‌بند محتشم کاشانی سروده است. غروی اصفهانی را در کنار مولوی، سنائی غزنوی و اهلی شیرازی جزء اندک شاعران فارسی‌زبان دانسته‌اند که در زِحاف خَبَب از بحر مُتدارَک، یکی از وزن‌های شعر عربی شعر ارزشمند سروده است. ولی غزل‌های او را به قدرت دیگر سروده‌های او ندانسته‌اند.‌ دیوان کمپانی به همت آقای سیدمحمدرضا شهیم در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

مدایح و مراثی سید الانبیاء محمد المصطفی صلی الله علیه و آله و سلم

شمارهٔ ۱ - فی ولادة سید المرسلین صلی الله علیه و آله و سلم

شمارهٔ ۲ - فی مبعث سید المرسلین صلی الله علیه و آله و سلم

شمارهٔ ۳ - فی مدیحة سید الکائنات و اشرف الموجودات سید المرسلین و خاتم النبیین صلی الله علیه و آله و سلم

شمارهٔ ۴ - فی رثاء سید المرسلین صلی الله علیه و آله و سلم

شمارهٔ ۱ - فی ولادة سید المرسلین صلی الله علیه و آله و سلم

عنقای طبعم یاد کرد، از قلهٔ قاف قِدم

روح القدس امداد کرد، در هر نفس در هر قدم

کردم به آسانی صعود، از عالم غیب و شهود

تا قاب قوسین وجود، تا حد اقلیم عدم

گشتم چه از خود بی خبر، نخل امیدم داد بر

زد آفتاب عقل سر، حتی انجلت عنی الظلم

دیدم به عین حق عیان، در مجمع روحانیان

ما لیس بحکیه البیان، ما لیس یحویه القلم

از نغمۀ خیل ملک، خندان و رقصان نه فلک

ذرات عالم یک به یک، در سلک عشرت منتظم

شادان ز ماهی تا به ماه، از مژدهٔ میلاد شاه

شاهنشۀ انجم سپاه، فرماندۀ لوح و قلم

فیض نخستین عقل کل، ختم نبیین و رسل

ارباب انواع و مثل، اند درش کمتر خدم

رفرف سوار راه عشق، زیبا نگار شاه عشق

شاه فلک خر گاه عشق، سلطان اقلیم همم

عقل العقول الواسعه، شمس الشموس الطالعه

بدر البدور اللامعه، کشاف أستار الغمم

دیباچۀ ایجاد او، سر حلقۀ ارشاد او

میزان عدل و داد او، حرف نخست اول رقم

بزم حقیقت طور او، شمع طریقت نور او

یک آیه از دستور او، مجموعۀ کل حکم

تورات و انجیل و زبور، رمزی از آن دستور نور

نور کلامش در ظهور، بر فرق کیوان زد علم

خال و خطش ام الکتاب، لعل لبش فصل الخطاب

رفتار او معجز مآب، گفتار او محیی الرمم

لولاک، تشریف برش، تاج «لعمرک» بر سرش

از ذره کمتر در درش، فر فریدون جاه جم

گردون و مهر و ماه او، خاک ره خرگاه او

درگاه عالی جاه او، پشت فلک را کرده خم

سرشار شد دریای عشق، یا ابر گوهرزای عشق

چون درۀ بیضای عشق، تابید از کان کرم

از محفل غیب مصون، شد شاهد هستی برون

یا از رواق کاف و نون، قد أشرق المجلی الأتم

لاهوت حی لم یزل، از مطلع حسن ازل

بالحق و الصدق نزل، ناسوت شد باغ ارم

شد نقطۀ حسن نگار، پرگار وحدت را مدار

توحید را کرد استوار، زد نقش کثرت را به هم

عالم سرا پا نور شد، رشک فضای طور شد

ام القری معمور شد، از مقدم صدر الأمم

بشکست طاق کسروی، بنیاد ایمان شد قوی

دست قوای معنوی، شد فاتح ملک عجم

آئینۀ آئین او، جام حقایق بین او

جمع الجوامع دین او، شد خیر ادیان لاجرم

گنج معارف را گشود، سر حقیقت را نمود

افشاند هر دری که بود، عم البرایا بالنعم

در بارگاه قرب حق، بر ما سوی بودش سبق

بگذشت از هفتم طبق، وز عرش اعظم نیز هم

چون همتش بالا کشید، تا بزم او ادنی کشید

عقل از تصور پا کشید، فی مثله جف القلم

آدم صفی الله شد، تشریف آن درگاه شد

نخلی که خاطرخواه شد، بهر ثمر شد محترم

طوفان عشقش دل گرفت، از نوح تا ساحل گرفت

در سایه‌اش منزل گرفت، تا شد ضجیع ابن عم

از آتش شوق خلیل، کلک و عطارد شد کلیل

گوئی بیاد این جمیل، کرده است بنیاد حرم

موسی کلیم طور او، دیدار او منظور او

عیسی یکی رنجور او، او روحبخش و روح دم

از ماه کنعائی مگو، کاینجا ندارد آبرو

شد در ره عشقش فرو، صد یوسف اندر چاه غم

سر خیل اهل الله او، سرّ دل آگاه او

عالم رعیت شاه او، بشنو ز من بی بیش و کم

شاها گدای این درم، وز جان و دل مدحتگرم

هرگز از این در نگذرم، خواهی بگو: لا یا نعم

شمارهٔ ۲ - فی مبعث سید المرسلین صلی الله علیه و آله و سلم

صبح سعادت دمید، یاد صبوحی بخیر

صومعه بر باد رفت، دور بیفتاد دیر

یار غیور است و نیست نام و نشانی ز غیر

دم مزنید از مسیح عذر بخواه از عزیر

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

وادی بطحای عشق بارقۀ طور شد

سینۀ سینای عشق باز پر از نور شد

یا سر سودای عشق باز پر از شور شد

یا که ز صهبای عشق عاقله مخمور شد

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

کشور توحید را شاه فلک فرّ رسید

عرصۀ تجرید را چشمۀ خاور رسید

روضۀ تغرید را لالۀ احمر رسید

گلشن امید را نخل شکر بر رسید

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

شاهد زیبای عشق شمع دل افروز شد

طور تجلای عشق عشق باز جهانسوز شد

لعل گهرزای عشق معرفت آموز شد

در دل دانای عشق هرچه شد امروز شد

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

روز عنایت رسید ز مبدء فیض وجود

یا بنهایت رسید قوس نزول و صعود

یا که بغایت رسید حد کمال وجود

سر ولایت رسید بمنتهای شهود

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فرّ

قبلۀ اهل یقین حل بوادی منی

کعبۀ اسلام و دین یافته اقصی المنی

کیست جز آن نازنین نغمه سرای «أنا»

نیست جز آنمه جبین رواق بزم دنی

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

سکۀ شاهنشهی بنام خاتم زدند

رایت فرماندهی بعرش اعظم زدند

کوس رسول اللهی در همه عالم زدند

بگوش هر آگهی ساز دمادم زدند

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

معنی ام الکتاب صورت زیبا گرفت

نسخۀ فصل الخطاب منطق گویا گرفت

منطق معجز مآب عرصۀ دنیا گرفت

جمال عزت، نقاب ز روی والا گرفت

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

از حرم لامکان عقل نخستین رسید

از افقی کن فکان طلعت یاسین رسید

ز بهر لب تشنگان خضر ببالین رسید

بگمرهان جهان جام جهان بین رسید

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

شاهد غیب مصون پرده بر انداخته

رابطۀ کاف و نون، کار جهان ساخته

عقل بدشت جنون ز هیبتش تاخته

زهره همی تاکنون به نغمه پرداخته

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

ز اوج اختر گذشت موج محیط کرم

رسد ره برتر گذشت نخل علوم و حکم

پایۀ منبر گذشت از سر لوح و قلم

از سر و افسر گذشت خسرو ملک عجم

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

تاج سر عقل کل باج ز کیوان گرفت

ز انبیا و رسل بیعت و پیمان گرفت

ز هیبت او مثُل راه بیابان گرفت

بر سر هر شاخ گل، زمزمه دستان گرفت

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

رایت حق شد بلند؛ سر حقیقت پدید

بطالعی ارجمند طالع اسعد دمید

دوای هر دردمند امید هر ناامید

بگوش هر مستمند صلای رحمت رسید

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

چنان بسیط زمین دائرۀ ساز شد

که از مقام مکین روح به پرواز شد

بر آن دل نازنین بنغمه دمساز شد

مفتقر دل غمین غنچه صفت باز شد

خواجۀ عالم نهاد تاج رسالت بسر

عرصۀ گیتی گرفت از قدمش زیب و فر

شمارهٔ ۳ - فی مدیحة سید الکائنات و اشرف الموجودات سید المرسلین و خاتم النبیین صلی الله علیه و آله و سلم

ای خاک ره تو خطۀ خاک

پاکی ز تو دیده عالم پاک

آشفتهٔ موسی توست، انجم

سرگشتهٔ کوی توست افلاک

ای بر سرت افسر «لعمرک»

وی زیب برت قبای لولاک

تاج سرت افسر لعمرک

تشریف برت قبای لولاک

زیب سرت افسر لعمرک

دیبای برت قبای لولاک

ای رهبر و رهنمای گمراه

وی هادی وادی خطرناک

عالم ز معارف تو واله

تو نغمه‌سرای «ماعرفناک»

یا أعظم صوره تجلی

فیها الله، ما أدقّ معناک!

دامان جلالت ای شهنشاه

هرگز نفتد به دست ادراک

این بنده و مدح چون تو شاهی؟

حاشاک از این مدیحه حاشاک

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ای مظهر اسم اعظم حق

مجلای اثم و نور مطلق

ای نور تو صادر نخستین

وی مصدر هر چه هست مشتق

ای عقل عقول و روح ارواح

وی اصل اصول هر محقق

ای شمس شموس و نور انوار

وی اعظم نیرات و اشرق

ای فاتحۀ کتاب هستی

هستی ز تو یافته است رونق

در سیر تو ای نبی ختمی

ذو الغایه به غایه گشت ملحق

ای آیه‌ای از محامد توست

قرآن مقدس مصدق

وصف تو به شعر در نگنجد

دریا نرود میان زورق

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ای اصل قدیم و عقل اقدم

وی حادث با قدیم توأم

در رتبه توئی حجاب اقرب

بودی تو نبی و در گل آدم

طغرای صحیفۀ وجودی

هر چند تویی کتاب محکم

با عزم تو چیست ای خداوند

قدر قدر و قضای مبرم؟

ملک و ملکوت در کف توست

چون خاتمی ای نبی خاتم

از لطف تو شمه‌ای‌ست فردوس

وز قهر تو شعله‌ای جهنم

قد ملک است در برت راست

پشت فلک است در درت خم

قهم خرد و زبان گویا

در وصف تو عاجزند و ابکم

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ای صاحب وحی و قلب آگاه

دارای مقام «لی مع الله»

ای محرم بارگاه لاهوت

وی در ملکوت حق شهنشاه

ای بر شده از حضیض ناسوت

بر رفرف عز و شوکت و جاه

وانگه ز سرادقات عزت

بگذشتی و ماند امین درگاه

ای پایۀ قدر چاکرانت

بالاتر از این بلند خرگاه

از شرم تو زرد چهرۀ مهر

وز بیم تو دل دو نیم شد ماه

این بوی بهشت عنبرین است

یا ذکر جمیل تو در افواه؟

از نیل تو پای وهم لنگ است

وز ذیل تو دست فهم کوتاه

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ملک و ملکوت از تو پر نور

ای در تو عین تجلی طور

با روی تو چیست بدر انور؟

با موی تو چیست لیل دیجور؟

روی تو ظهور غیب مکنون

موی تو حجاب سر مستور

در خطۀ ملک استقامت

قد تو به اعتدال مشهور

ای از تو به پا نظام عالم

وی بی تو جهان هباء منثور

اول رقم تو لوح محفوظ

رشح قلمت کتاب مسطور

خرگاه تو فوق سقف مرفوع

درگاه تو رشک بیت معمور

مداحی من ترا چنان است

جز چشمهٔ خور ثنا کند کور

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ای گوهر یقدس و فیض اقدس

وی صبح ازل إذا تنفس

ذات تو ز هر بدی منزه

ز آلایش نیستی مقدس

خاک در توست عرصهٔ خاک

فرمانبر توست چرخ اطلس

دست من و دامن تو؟ هیهات

عنقا نشود شکار کرکس

طبع من و وصف صورت تو؟

معنای دقیق و طفل نورس

مدح تو چنانکه لایق توست

در عهدۀ خالق تو و بس

در نعت تو هر بلیغ ابکم

در وصف تو هر فصیح اخرس

نعت من و شأن تو؟ تعالی

وصف من و قدر تو؟ تقدس

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ای نقطۀ ملتقای قوسین

وی خارج از احاطۀ أین

ای واسطۀ وجوب و امکان

وی مبدأ و منتهای کونین

ای رابطۀ قدیم و حادث

وی ذات تو جامع الکمالین

ای واحد بی نظیر و مانند

کز بهر تو نیست ثانی اثنین

جز تو که نهاده پای رفعت

بر عرش، فکان قاب قوسین؟

غیر از تو که فیض صحبت دوست

دریافت و لا حجاب فی البین؟

دیدی و شنیدی آنچه را «لا

اذنُ سمعت و لا رأت عین»

با قدر تو وصف من بود نقص

با شأن تو مدح من بود شین

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ای بدر تمام و نیّر تام

با نور تو نیّرات اجرام

در جنب تو، مبدعات لا شیء

با بود تو، کائنات أعدام

ای نقش نخست و حرف اول

وی ام کتاب و ام اقلام

ای مرکز جملۀ دوائر

آغاز ز توست وز تو انجام

یک نفخهٔ توست هر قدر فیض

وز یک نظر تو هرچه انعام

عالم همه یک تجلی توست

از صبح ازل گرفته تا شام

ای محرم خاص محفل قدس

وی بر همه خلق رحمت عام

مدح تو چنانکه درخور توست

از ما طمعی بود بسی خام

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ای آینۀ تجلی ذات

مصباح وجود را تو مشکات

ای ماه جمال نازنینت

نور الأرضین و السماوات

چون شمس حقیقت تو سر زد

اعیان وجود جمله ذرات

ذات تو حقیقه الحقائق

نفس تو هویه الهویات

ای نسخۀ عالیات احرف

وی دفتر محکمات آیات

ای پایۀ رتبۀ منیعت

برتر ز مدارج خیالات

وی قامت معنی رفعیت

بیرون ز ملا بس عبارات

در نعت تو ای عزیز کونین

این جمله بضاعتی‌ست مزجاة

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

یا نیّر کل مظلم داج

یا هادی کل راشد ناج

دین تو چو شمع عالم‌افروز

آیین تو چون سراج وهاج

ای صدر سریر قاب قوسین

وی بدر منیر اوج معراج

ای گشته جواهر حقائق

در درج حقیقت تو إدراج

در حلقۀ بندگان کویت

عقل است کمین غلام محتاج

در منطقۀ بروج قدرت

برجی‌ست سماء ذات ابراج

بر فرق سپهر و فرقدانش

خاک در توست دره التاج

با قدر تو چیست هر دو گیتی؟

یک قطره کنار بحر مواج!

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ای عقل نخست و حق ثانی

ذات تو حقیقة المثانی

مرآة وجود، چون تواش نیست

یک صورت و یک جهان معانی

ای در تو جمال حق نمودار

زیبندۀ تست «من رآنی»

ای طور تجلی الهی

صد همچو کلیم در تو فانی

گر کنه تو را کلیم جوید

طور است و جواب لن ترانی

ای منشأ عالم عناصر

وی مبدأ فیض آسمانی

ای پادشاه سریر سرمد

وی خسرو ملک جاودانی

اوصاف تو در بیان نگنجد

ور هر سر مو شود زبانی

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

یا دافع جیشه الاباطیل

یا دامغ صوله الاضالیل

قرآن تو برده حکم تورات

فرقان تو کرده نسخ انجیل

بر خوان تو ریزه‌خوار میکال

طفلی است به مکتب تو جبریل

سیمای تو داده داد تکبیر

بالای تو کرده کار تهلیل

ای صورت تو برون ز تشبیه

وی معنی تو برون ز تمثیل

ذات تو مثال ذات بی‌مثل

اوصاف تو فوق حد تکمیل

مشکات مقام جمع و اجمال

مرآت مقام فرق و تفصیل

مدح تو و من؟ خیال باطل

وصف تو و من؟ نتیجه تعطیل

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ای اصل اصیل و فرع ممدود

وی جامع علم و دوحۀ جود

ای عین عیان و قلب عرفان

وی گنج نهان و سر معبود

ای شمع جمال و نور مطلق

وی شاهد بزم غیب مشهود

این نشئه نه جای جلوهٔ توست

میعاد، شهود و یوم موعود

فرش ره تسیت عرش اعظم

عرش تو بود مقام محمود

یا شافی صدر کل مصدور

من أعذب منهل و مورود

از چشمهٔ فیض توست سیراب

در دار وجود هرچه موجود

مدح تو نه حد ممکنات است

بی حد نشود محاط محدود

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

ای فیض مقدس از شوائب

وی نور مهذب از غیاهب

ارواح ز فیض تو در أشباح

ای مظهر واهب المواهب

آفاق به نور تو منور

ای شمس مشارق و مغارب

ایجاد تو منتهی المقاصد

إبداع تو غابه المطالب

جل الملک البدیع صنعه

ما ادوع فیک من عجائب!

یا من بفنائه الرواحل

حلت و انیخت الرکائب

خرگاه تو مطرح الامانی

درگاه تو معقل الرغائب

با شأن تو چیست این مدایح؟

با قدر تو چیست این مناقب؟

فرموده به شأنت ایزد پاک

لولاک لما خلقت الافلاک

شمارهٔ ۴ - فی رثاء سید المرسلین صلی الله علیه و آله و سلم

ماتم جهانسوز خاتم النبیین است

یا که آخرین روز صادر نخستین است

روز نوحۀ قرآن در مصیبت طاها است

روز نالۀ فرقان از فراق یاسین است

خاطری نباشد شاد در قلمرو ایجاد

آه و ناله و فریاد در محیط تکوین است

کعبه را سزد امروز رو نهد بویرانی

زانکه چشم زمزم را سیل اشک خونین است

صبح آفرینش را شام تار باز آمد

تیره اهل بیتش را دیدۀ جهان بین است

رایت شریعت را نوبت نگونساریست

روز غربت اسلام روز وحشت دین است

شاهد حقیقت را هر دو چشم حق بین خفت

آه بانوی کبری همچو شمع بالین است

هادی طریقت را زندگی بسر آمد

گمرهان امت را سینه پر از کین است

شاهباز وحدت را بند غم بگردن شد

کرکس طبیعت را دست و پنجه رنگین است

شد همای فرخ فر بسته بال و بی شهپر

عرصۀ جهان یکسر صیدگاه شاهین است

خاتم سلیمان را اهرمن بجادو برد

مسند سلیمانی مرکز شیاطین است

شب ز غم نگیرد خواب چشم نرگس شاداب

لیک چشم هر خاری شب بخواب نوشین است

پشت آسمان شد خم زیر بار این ماتم

چشم ابر شد پر نم در مصیبت خاتم

مدایح و مراثی امیرالمؤمنین علی علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی میلاد امیرالمؤمنین علیه السلام : گوهری را از صدف آورده طبعم در کنار

شمارهٔ ۲ - فی ولادة مولانا امیرالمؤمنین علیه السلام

شمارهٔ ۳ - فی مدیحة امیرالمؤمنین علیه السلام : شیر بیشۀ ابداع سر ز بیشه بیرون کرد

شمارهٔ ۴ - مدیحة الامیر علیه السلام فی یوم الغدیر : باده بده ساقیا ولی ز خم غدیر

شمارهٔ ۵ - فی مدح مولانا امیرالمؤمنین سلام الله علیه

شمارهٔ ۶ - فی رثاء امیرالمؤمنین علیه السلام : خم گردون دون لبریز خونست

شمارهٔ ۱ - فی میلاد امیرالمؤمنین علیه السلام

گوهری را از صدف آورده طبعم در کنار

یا که از خاک نجف تابنده دری آبدار

برد تا حد عدم تا قاب قوسین وجود

رفرف طبع مرا، یک غمزه ز اندلدل سوار

شاهد بزم ولایت شاه اقلیم وجود

شمع ایوان هدایت نیر گیتی مدار

صورت زیبای او یا طلعت «الله نور»

معنی والای او یا سر «لم تمسه نار»

خط دلجویش طراز مصحف کون و مکان

خال هندویش مدار گردش لیل و نهار

پرتوی از نور رویش طور سینای کلیم

بندۀ درگاه کویش صد سلیمان اقتدار

مشرق صبح ازل خورشید عشق لم یزل

چرخ تا شام ابد در زیر حکمش برقرار

در برش پیر خرد چون کودکی دانش‌پژوه

بر درش عقل مجرد همچو پیری خاکسار

شاهباز اوج او ادنی به هنگام عروج

یکه‌تاز عرصهٔ ایجاد گاه گیر و دار

گوش جان بگشا و بشنو از امین کردگار:

لا فتی إلا علی لا سیف إلا ذوالفقار

باز جان می‌پرورد ساز پیام آشنا

یا که از طور غرب می‌آید آواز «أنا»

می‌دمد صبح ازل از کوی عشق لم یزل

یا فروزان شمع روی شاهد بزم «دنیٰ»

جلوۀ شمع طریقت چشمها را خیره کرد

یا سنا برق حقیقت می‌زند کوس فنا

کعبه را تاج شرف تا اوج «أرادنی» رسید

یافت چون از مولد میمون او اقصی المنیٰ

قبلۀ اهل یقین شد خطۀ بیت الحرام

روضۀ خلد برین شد ساحت خیف و منا

بیت معمور ار شود و بر آن از این حسرت رواست

یا بیفتد گنبد دوار من أعلی البناء

از پی تعظیم خم شد گوییا پشت فلک

فرش را عرش معلی گفت تبریک وهنا

با ولید البیت! غوغای نصاریٰ در مسیح

گرچه می‌زیبد ترا، لکن تعالی ربنا

مفتقر گر می‌کند با یک زبان مدحتگری

می‌کند روح الامین با صد نوا مدح و ثنا

گوش جان بگشا و بشنو از امین کردگار:

لا فتی إلا علی لا سیف إلا ذوالفقار

کعبه چو نگوی سبق از سینۀ سینا گرفت

پایه برتر از فراز گنبد مینا گرفت

خانه، بی سالار و صاحب بود تا میلاد شاه

سر به کیوان ز درچه رب البیت در وی جا گرفت

تا ز برج کعبه خورشید حقیقت جلوه کرد

چرخ چارم سوخت از حسرت دل از دنیا گرفت

کعبه شد تا با مقام لی مع اللهی قرین

از شرافت همسری تا بزم او ادنی گرفت

خاک بطحا زین عنایت آنچنان شد سر بلند

رونق عز و شرف از مسجد اقصی گرفت

کعبه شد تا مرکز طاوس گلزار ازل

تا ابد زاغ و زغن یکسر ره صحرا گرفت

خیر مقدم ای همایون طاله برج شرف

ملک هستی زیب و فر زان طلعت غرا گرفت

نغمهٔ دستان نباشد درخور این داستان

شور جبریل امین در عالم بالا گرفت

گوش جان بگشا و بشنو از امین کردگار:

لا فتی إلا علی لا سیف إلا ذوالفقار

گوهری شد از درون کعبه بیرون از صدف

کرد بیت الله را با آن شرف بیت الشرف

گوهری سنگین‌بها رخشان شد از بیت الحرم

کز ثریا تا ثری را کرد کمتر از خزف

کعبه شد از مقدم اوقاف عنقاء قدم

شاهبازان طریقت در کنارش صف به صف

سینۀ سینا مگر از هیبتش شد چاک چاک

یا شنید از رأفتش موسی ندای «لاتخف»

ز اشتیاقش یوسف صدیق در زندان غم

وز فراقش پیر کنعان نغمۀ ساز را أسف

خلعت خلت شد ارزانی بر اندام خلیل

کرد بنیاد حرم چون بهر آن نعم الخلف

کعبه را شد همسری با تربت خاک غری

مبدأ اندر کعبه بود و منتهی اندر نجف

آسمان زد کوس شاهی در محیط کن فکان

زهره، ساز نغمۀ تبریک زد بی چنگ و دف

هر دو گیتی را بشادی کرد فردوس برین

نغمۀ روح الامین، با یک جهان شوق و شعف

گوش جان بگشا و بشنو از امین کردگار:

لا فتی إلا علی لا سیف إلا ذوالفقار

آفتاب عالم لاهوت از برج قدم

کرد گیتی را چه صبح روشن از سر تا قدم

کعبه شد مشکات مصباح جمال لم یزل

بیت، رب البیت را گردید مجلای اتم

کوکب دری دری بگشود از فیض وجود

کز فروغش نیست جز نام دروغی از عدم

کلک قدرت در درون کعبه نقشی را نگاشت

پایه‌اش را برد برتر از سر لوح و قلم

کعبه گویی کنز محفی بود گوهرزای شد

زین شرافت تا ابد گردید در عالم علم

مکه شد ام القری از مقدم ام الکتاب

قبۀ عرش برین زد بوسه بر خاک حرم

شاه اقلیم «سلونی» تا قدم در کعبه زد

قبلۀ حاجات گشت و مستجار و ملتزم

از مروت داد عنوانی، صفا و مروه را

وز فتوت آبرویی یافت زمزم نیز هم

منطق تقریر می‌گوید: لقد کل اللسان

خامهٔ تحریر می‌نالد: لقد جف الغلم

گوش جان بگشا و بشنو از امین کردگار:

لا فتی إلا علی لا سیف إلا ذوالفقار

گلشن خلد برین شد عرصه بیت الحرام

تا خرامان گشت دروی تازه سر وی خوش‌خرام

نونهالی معتدل از بوستان «فاستقم»

شاخۀ طوبی بری از روضۀ دار السلام

قامتی در استقامت چون صراط مستقیم

سرو آزادی بقامت همچو میزانی تمام

قد و بالای دل‌آرایش به غایت دل‌ستان

عالم از حسن نظامش در کمال انتظام

شمع بزم کبریایی گاه قد افراختن

نخلۀ طور تجلای الهی در کلام

نقطه بائیه بود و در تجلی شد الف

مصحف کونین را داد افتتاح و اختتام

تا قیامت وصف آن قامت نگنجد در بیان

لیک می‌دانم قیامت می‌کند از وی قیام

زان میان حاشا اگر آرم حدیثی در میان

سر خاص الخاص کی باشد روا در بزم عام؟

وصف آن بالا نباید کار هر بی پا و سر

من کجا و مدحت آن سرور والا مقام؟

گوش جان بگشا و بشنو از امین کردگار:

لا فتی إلا علی لا سیف إلا ذوالفقار

تا درخشان شد درون کعبه زان وجه حسن

ثم وجه الله روشن شد، برون شد شک و ظن

چون که بودش خلوت غیب الغیوبی جایگاه

دید بیت الله را نیکو مثالی در وطن

کعبه شد طور حقیقت سینۀ سینا شکافت

پور عمران کو که تا باز آیدش آواز «لن»؟

در محیط کعبه چندان موج زد دریای عشق

کز نهیبش گشت نه فلک فلک لشکرشکن

سر وحدت از جبینش آنچنان شد آشکار

کز در و دیوار بیت الله فراری شد و تن

نقش باطل چیست با آن صورت یزدان نما؟

با وجود اسم اعظم کی بماند اهرمن؟

تا علم زد بر فراز کعبه شاه ملک عشق

عالم توحید را یکباره روح آمد به تن

شهریار لافتیٰ تازد قدم در آن سرا

حسن ایام جوانی یافت این دهر (دیر) کهن

تیشه بر سر کوفت از ناقابلی فرهادوار

مفتقر، هرچند می‌گوید به شیرینی سخن

گوش جان بگشا و بشنو از امین کردگار:

لا فتی إلا علی لا سیف إلا ذوالفقار

کعبه تا نقطۀ بائیه را در بر گرفت

در جهان گوی سبق از چار دفتر بر گرفت

در محیط کعبه شد تا نقطۀ وحدت مدار

عالم ایجاد را آن نقطه سرتاسر گرفت

نامۀ هستی شد از طغرای نامش نامور

طلعتی زیبا از آن دیباچۀ دفتر گرفت

تا که زیر پای او را از دل و جان بوسه داد

آنچه را در وهم ناید کعبه بالاتر گرفت

از قدوم روح قدسی از شعف پرواز کرد

شاهباز سد ره را در زیر بال و پر گرفت

شد حرم دار الامان در رقص آمد آسمان

تا که شعری بوسه بر خاک ره مشعر گرفت

چشمۀ خاور فروغی دید از آن مه جبین

نارطور از شعلۀ نور جمالش در گرفت

عقل فعال از دبستان کمالش بهره یافت

چون خداوند سخن جا بر سر منبر گرفت

شهسواری آمد اندر عرصه میدان رزم

کز سرای عالم امکان سرو افسر گرفت

گوش جان بگشا و بشنو از امین کردگار:

لا فتی إلا علی لا سیف إلا ذوالفقار

کعبۀ کوی حقیقت قبلۀ اهل وصول

مستجار علوی و سفلی و ارواح عقول

نسخۀ اسماء و سر لوح حروف عالیات

مصدر افعال، اول صادر و اصل الاصول

آنکه بودش قاب و قوسین اولین قوس صعود

کعبه‌اش گاه تنزل آخرین قوس نزول

در رواق عزتش اشراقیان را راه نیست

در حریم خلوتش عقل است ممنوع از دخول

ریزه‌خوار خوان او میکال با حفظ ادب

حامل فرمان او جبریل با شرط قبول

قطره‌ای از قلزم جودش محیطی بیکران

عکس از نور جمالش آفتابی بی افول

حاکم ارمن و سمایی شبهه اندر رتق و فتق

واجب ممکن نمایی اتحاد و بی حلول

خاتم دور ولایت فاتح اقلیم عشق

هرکه این معنی نمی‌داند ظلوم است و جهول

دست هر ادراک کوتاه است از دامان او

پس چه گویم من؟ تعالی شانهٔ عما نقول

گوش جان بگشا و بشنو از امین کردگار:

لا فتی إلا علی لا سیف إلا ذوالفقار

شد سمند یکه تاز طبع را زانو دو تا

چون قدم زد در مدیح شهسوار لافتیٰ

خامهٔ مشکین من چون می‌نگارد این رقم

خون خورد از رشک و حسرت نافۀ مشک ختا

گر بگیرم باج از تاج کیان نبود عجب

چون سرایم نغمه‌ای از تاجدار هل أتیٰ

ای سروش غیب پیغامی ز کوی یار من

جان به لب آمد ز حسرت همتی حتی متیٰ؟!

عمر بگذشت و ندیدم روی خوبی ای دریغ

زندگانی رفت بر بادا فنا واحسراتا

روز من از شب سیه تر کو جهان افروز من؟

صبحم از شام غریبان تیره‌تر و اغربتا

در حضیض جهل افتادم ز اوج معرفت

در میان شهر دانش در کنار روستا

عشق گفتا دست زن در دامن شیر خدا

تا رهایی از نهنگ طبع چون پور متی

آنکه در اقلیم وحدت فرد ربی مانند بود

وانکه اندر عرصۀ میدان نبودش هیچ تا

گوش جان بگشا و بشنو از امین کردگار:

لافتیٰ إلا علی لا سیف إلا ذوالفقار

شمارهٔ ۲ - فی ولادة مولانا امیرالمؤمنین علیه السلام

بوی گل و سنبل است یا که هوای بهار؟

زمزمۀ بلبل است یا که نوای هزار؟

نفحۀ روح القدس می رسد از بزم انس

یا که نسیم صبا می وزد از کوی یار؟

صفحۀ روی زمین همچو بهشت برین

از چه چنین عنبرین؟ وز چه چنین مشکبار؟

لالۀ خودرو برست، ژاله برویش نشست

بوی خوشش کرد مست هر که بدی هوشیار

چرخ مرصع کمر چتر ملمع بسر

گوهر انجم کند بر سر مردم نثار

هم به بسیط زمین، پهن بساط نشاط

هم به محیط فلک، سور و سرور استوار

صبح ازل میدمد که افق لم یزل

شام ابد می رمد از دم شمس النهار

مظهر غیب مصون مظهر مافی البطون

از افق کاف و نون سر زده خورشیدوار

مالک ملک وجود، شمع شبستان جود

شاهد بزم شهود، پرده گرفت از عذار

از افق لا مکان عین عیان شد عیان

قطب زمین و زمان کون و مکان وامدار

روح نفوس و عقول اصل اصیل اصول

نفس نفیس رسول خسرو والاتبار

دافع هر شک و ریب، پاک ز هر نقص و عیب

فالق اصباح غیب از پس شبهای تار

ناظم سر و علن بت فکن و بت شکن

غرۀ وجه الزمن درۀ رأس الفخار

شاخۀ طوبی مثال، در چمن اعتدال

ماه فروزان جمال، در فلک اقتدار

قبۀ خرگاه او قبلۀ اهل کمال

پایۀ درگاه او ملتزم و مستجار

طفل دبستان اوست حامل وحی اله

بلبل بستان اوست پیک خداوندگار

قاسم ارزاق کیست؟ ریزه خور خوان او

قابض ارواح کیست؟ بندۀ فرمانگذار

صاحب تیغ دو سر، طور تجلای حق

برد بیک جلوه از سینۀ سینا قرار

نیر انجم خدم تافت ز اوج حرم

شد ز حضیض عدم نور وجود آشکار

گوهر بحر قِدم از صدف آمد برون

فلک محیط کرم در حرم آمد کنار

کعبه پر از نور شد، جلوه گه طور شد

سر «انا الله» ز «نور» گشت عیان، نی ز «نار»

مکه شد از بوی او رشک ختا و ختن

وز چمن روی او گلشن دارالقرار

شمارهٔ ۳ - فی مدیحة امیرالمؤمنین علیه السلام

شیر بیشۀ ابداع سر ز بیشه بیرون کرد

عقل ییررا از بیم دل دو نیم و مجنون کرد

بیرق ضلالت را سرنگون و وارون کرد

رایت هدایت را بر فراز گردون کرد

چهرۀ حقیقت را همچو لاله گلگون کرد

داده گلشن دین را جویبار تیفش آب

لاله زار یاسین را کرده خرم و شاداب

شمع بزم آئین را کرده مهر عالمتاب

داده داد تمکین را روز خیبر و احزاب

در اُحد فداکاری از شماره افزون کرد

بازوی قویمندش بسکه داد قوت داد

در حرم خداوندش افسر فتوت داد

با حبیب دلبندش رتبۀ اخوت داد

همچو نی بهر بندش نغمۀ نبوت داد

در حرم جهانی را مست خویش و مفتون کرد

تا به تیغ خون آشام داد عشق و مستی داد

در سران بدفرجام داد ضرب دستی داد

در برابر اصنام داد حق پرستی داد

تا به پیکر اسلام داد روح و هستی داد

تا که دین و آئین را چون هما همایون کرد

ساز دست و شمشیرش تا ابد در آواز است

گوئی از بم وزیرش زهره نغمه پرداز است

شمع تیغ سر گیرش تا فلک سر افرار است

در فضای تدریرش دست و سر به پرواز است

کو زبان که تا گویم دست و تیغ او چون کرد؟

برق تیغ خون ریزش بر سران عالم زد

شعلۀ شرر بیزش بر روان اعظم زد

دود آتش تیزش طعنه بر جهنم زد

بازوی دلاویزش عرش و فرش بر هم زد

تا صراط ایمان را مستقیم و موزون کرد

آفتاب نورانی روز بدر کرد اشراق

یا که سیف ربانی جلوه کرد در آفاق

آنکه در سر افشانی روز بزم بودی طاق

با قضای یزدانی همعنان و هم میثاق

با قدر خداوندش از نخست مقرون کرد

ذوالفقار آتشبار بر قریش آتش زد

تا بگنبد دوار شعله زان کشاکش زد

شور برق آن بتار بر سران سرکش زد

تا که سکه افرار بر قلوب بی غش زد

تا کتاب هستی را همچو لوح مکنون کرد

چون بدعوت وحدت مظهر احد آمد

نقش رایت نصرت یا علی مدد امد

رو بلا فتی رتبت، پیر بیخرد آمد

کفر محض بد فطرت پور عبدود آمد

قطره عرض اندامی بر محیط جیحون کرد

عزم رزم بر سر داشت با سر سران یکسر

پا بمرگ خود برداشت شد چو خر بگل اندر

گرچه کوه پیکر داشت شد ز کلهم کمتر

دل که آندلا ور داشت همچون آهنین پیکر

آبشد چنان کز سر هرچه داشت بیرون کرد

کلک تیغ جانکاهی نقش خاک راهش کرد

از فراز خودخواهی سر نگون بچاهش کرد

خرمنی ز گمراهی برق زد تباهش کرد

ضربت یداللهی کوه بود و کاهش کرد

پنجۀ خداوندش غرق لجۀ خون کرد

پیل مست لب پر کف عزم شیر شیران کرد

یا ز ابلهی مرحب رو به میر میدان کرد

روز عمر خود را شب یا که خانه ویران کرد

تیره بخت بد کوکب آرزوی نیران کرد

یا که پنجه پی مغزی با قضای بیچون کرد

تیغ حیدر صفدر آنچنان دو نیمش کرد

کز فراز زین یکسر وارد جحبمش کرد

تیغ آهنین پیکر آنچنان رمیمش کرد

چون غبار با کمتر در هوا عدیمش کرد

همچو نقطه موهومش در محیط هامون کرد

آسمان و هفت اختر حلقۀ در کویش

چرخ را کند چنبر یک اشاره ز ابرویش

چیست قلعۀ خیبر با کمند نیرویش؟

چیست کندن آندر پیش زور بازویش؟

آنچه ناید اندر وهم آن یمین میمون کرد

تا بحلقۀ در شد آشنا در انگشتش

قلعه های خیبر شد همچو موم در مشتش

هرکه را برابر شد تیغ سر زد از پشتش

ور ز پیش او در شد صبحۀ قضا کشتش

قلعه را ز کشتارش همچو فلک مشحون کرد

رفت کشتی ایمان در احد چه در گرداب

بود از جگر نالان یا علی مرا دریاب

دست و تیغ سر افشان، کرد همتی نایاب

تا بعرصۀ میدان شد دل دلیران آب

روزگار دشمن را تیره و دگرگون کرد

آستین چه بالا زد آسمان بزیر آمد

تا قدم بهیجا زد شیر در نفیر آمد

تیغ را بهر جا زد مرگ در سفیر آمد

بر سر سران پا زد تا سر سریر آمد

مسند نبوت را استوار و مأمون کرد

فاتح ولایت بود خاتم النبیین را

مصدر عنایت بود صادر نخستین را

رایت هدایت بود هادی المضلین را

قلعۀ حمایت بود مالک دین و ایمان را

با پیمبرش ایزد چون کلیم و هارون کرد

مفتقر بصد خجلت مدحت و ثنا آورد

وز فریضۀ ذمت شمه ای بجا آورد

در بر ولی نعمت تحفۀ گدا آورد

بر در فلک حشمت موری التجا آورد

پای را بامیدی از گلیم بیرون کرد

شمارهٔ ۴ - مدیحة الامیر علیه السلام فی یوم الغدیر

باده بده ساقیا ولی ز خم غدیر

چنگ بزن مطربا ولی بیاد امیر

تو نیز ایچرخ پیر بیا ز بالابزیر

داد مسرت بده ساغر عشرت بگیر

بلبل نطقم چنان قافیه پرداز شد

که زهره در آسمان بنغمه دمساز شد

محیط کون و مکان دائرۀ ساز شد

سرور روحانیان هو العلی الکبیر

نسیم رحمت وزید، دهر کهن شد جوان

نهال حکمت دمید پر ز گل ارغوان

مسند حشمت رسید بخسرو خسروان

حجاب ظلمت درید ز آفتاب منیر

وادی خم غدیر منطقۀ نور شد

یا ز کف عقل پیر تجلی طور شد

یا که بیانی خطیر ز سر مستور شد

یا شده در یکسریر قران شاه و وزیر

شاهد بزم ازل شمع دل جمع شد

تا افق لم یزل روشن از آن شمع شد

ظلمت دیو و دغل ز پرتوش قمع شد

چه شاه کیوان محل شد بفراز سریر

چون بسر دست شاه شیر خدا شد بلند

بتارک مهر و ماه ظل عنایت فکند

شوکت فرو جاه بطالعی ارجمند

شاه ولایت پناه بامر حق شد امیر

مژده که شد میر عشق وزیر عقل نخست

بهمت پیر عشق اساس وحدت درست

بآب شمشیر عشق نقش دوئیت بشست

بزیر زنجیر عشق شیر فلک شد اسیر

فاتح اقلیم جود بجای خاتم نشست

یا بسپهر وجود نیر اعظم نشست

یا بمحیط شهود مرکز عالم نشست

روی حسود عنود سیاه شد همچو قیر

صاحب دیوان عشق عرش خلافت گرفت

مسند ایوان عشق زیب و شرافت گرفت

گلشن خندان عشق حسن و لطافت گرفت

نغمۀ دستان عشق رفت باوج اثیر

جلوه بصد ناز کرد لیلی حسن قدم

پرده زرخ باز کرد بدر منیر ظلم

نغمه گری ساز کرد معدن کل حکم

یا سخن آغاز کرد عین اللطیف الخبیر

بهر که مولی منم علی است مولای او

نسخۀ اسما منم علی است طغرای او

سر معما منم علی مجلای او

محیط انشا منم علی مدار و مدیر

طور تجلی منم سینۀ سینا علی است

سیر انا الله منم آیت کبری علی است

ذرۀ بیضا منم لؤلؤ لالا علی است

شافع عقبی منم علی مشار و مشیر

حلقۀ افلاک را سلسله جنبنان علی است

سید لولاک را علی وزیر و ظهیر

دائرۀ کن فکان مرکز عزم علی است

عرصۀ کون و مکان خطۀ رزم علی است

در حرم لا مکان خلوت بزم علی است

روی زمین و زمان بنور او مستنیر

قبلۀ اهل قبول غرۀ نیکوی اوست

کعبۀ اهل وصول خاک سر کوی اوست

قوس صعود و نزول حلقه ابروی اوست

نقد نفوس و عقول ببارگاهش حقیر

طلعت زیبای او ظهور غیب مصون

لعل گهر زای او مصدر کاف است و نون

سر سوید ای او منزه از چند و چون

صورت و معنای او نگنجداند و ضمیر

یوسف کنعان عشق بندۀ رخسار اوست

خضر بیابان عشق تشنۀ گفتار اوست

موسی عمران عشق طالب دیدار اوست

کیست سلیمان عشق بر در او؟ یک فقیر!

ای بفروغ جمال آینۀ ذوالجلال

مفتقر خوش مقال مانده بوسف تو لال

گرچه براق خیال در تو ندارد مجال

ولی ز آب زلال تشنه بود ناگزیر

شمارهٔ ۵ - فی مدح مولانا امیرالمؤمنین سلام الله علیه

صبا اگر گذار تو فتد بکوی یار من

ز مرحمت بگو بآن نگار گلعذار من

که ای ز بیوفائی تو تیره روزگار من

چرا نظر نمی کنی بر این دل فکار من؟

ترحمی ترحمی ز دست رفته کار من

هماره سوختم در آرزوی یک نظاره‌ای

نه عمر می‌رسد به سر نه درد راست چاره‌ای

نه بینی ار فتد ز آتش دلم شراره‌ای

نه بر زمین گیاهی و نه بر فلک ستاره‌ای

چرا حذر نمی‌کنی ز آه شعله‌بار من

صبا به شهر یار من بشیروار می‌رسد

چه بلبلان خوش‌نواز لاله‌زار می‌رسد

بیا تو ای صبا که از تو بوی یار می‌رسد

نوید وصل یار من ز هر کنار می‌رسد

خوش آن دمی که بینمش نشسته در کنار من

صب درود بیکران بحیث یملأ الفضا

بکم نثار آستانۀ علی مرتضی

ولی کارخانۀ قدر مهیمن قضا

محیط معرفت، مدار حلم و مرکز رضا

که کعبۀ درش بود مطاف و مستجار من

صحیفۀ جوامع کلم مجامع حِکَم

لطیفۀ معانی کرم معالی هِمَه

رقیمۀ محامد ادب محاسن شیم

کتاب محکم حدیث حسن لیلی قِدم

که در هوای عشق او جنون بود شعار من

بمشهد شهود او تجلیات ذات بین

ز بود حق نمود او حقائق صفات بین

ز نسخۀ وجود او حروف عالیات بین

مفصل از حدود او تمام مجملات بین

منزه است از حدودا اگرچه آن نگار من

جواهر عقول جمله درج دُرج گوهرش

نفائس نفوس را مدد ز لؤلؤ ترش

طبایع و مواد بندگان کوی قنبرش

دمید صبح آفرینش از جبین انورش

قلمرو وجود را گرفت شهسوار من

ببین طفیل بود او، مرکب و بسیط را

رهین فیض جود او مجرد و خلیط را

چه نقطۀ وجود او مدار شد محیط را

نمود یک نمود او که ومه و وسیط را

روا بود انااللهی ز یار بختیار من

مؤسس مبانی و مؤصل اصول شد

مصور معانی و مفصل فصول شد

حقیقه المثانی و مکمل عقول شد

برتبه حق ثانی و خلیفۀ رسول شد

خلافت از نخست شد بنام شهریار من

معرف معارف و محدد جهات شد

مبین لطائف و معین نکات شد

مفرق طوائف و مؤلف شتات شد

مفرج مخاوف و سفینه النجات شد

امیدگاه و مقصد دل امیدوار من

بمستجار کوی او عقول جمله مستجیر

ز آفتاب روی او مه منیر مستنیر

ز جعد مشکبوی او حیات عالم کبیر

ز شهد گفتگوی او که شکریست دلپذیر

مذاق دهر شکرین چه شعر آبدار من

بود غدیر قطره‌ای ز قلزم مناقبش

فروغ مهر ذره ای ز نور نجم ثاقبش

نعیم خلد بهره ای ز سفرۀ مواهبش

اگر مرا بنظره‌ای کشد دمی به جانبش

بفرق فرقدان رسد کلاه افتخار من

جمال جانفزای او ظهور غیب مستتر

دو زلف مشکسای او حجاب سر مستسر

ز پرچم لوای او لوای کفر منکسر

ز تیغ جان‌گزای او قوای شرک منتشر

چه از غمش قوای بی‌ثبات و بی‌قرار من

مقام او بمسند سریر قرب سرمدی

حسام او مؤسس اساس دین احمدی

کلام او مروج شریعت محمدی

ز جام او بنوش اگر تراست میل بی‌خودی

خوشا دمی که باده اش، ز سر برد خمار من

بجان دشمنان دین چه دست و تیغ آخته

پلنگ و شیر خشمگین به بیشه زهره باخته

چه در مصاف مشرکین بر آن صفوف تاخته

ملک هزار آفرین به نه فلک نواخته

چه جای نغمۀ و نوای بلبل هزار من؟

ز تیغ شعله بار او خم فلک بجوش شد

ز برق ذوالفقار او چه رعد در خروش شد

ز بدروکارزار او ملک ز عقل و هوش شد

ز خیبر و حصار او ز ذکر حق خموش شد

چه واله از تجلیات قهر کردگار من

چه نسبت است با هما، بهائم و وحوش را؟

به بیخرد مکم قرین خدای عقل و هوش را

به درد نوش خود فروش پیر میفروش را

اگر موحدی بشو ز لوح دل نقوش را

که ملک دل نمی سزد مگر بر از دار من

ولایتش که در غدیر شد فریضۀ امم

حدیثی از قدیم بود ثبت دفتر قدم

که زد قلم بلوح قلب سید امم رقم

مکمل شریعت آمد و متمم نعم

شد اختیار دین بدست صاحب اختیار من

بامر حق امیر عشق، شد وزیر عقل کل

ابوالفتوح گشت جانشین خاتم رسل

رسید رایه الهدی بدست هادی سبل

که لطف طاعتش بود نعیم دائم الاکل

جحیم شعله ای ز قهر آن بزرگوار من

بمحفلی که شمع جمع بود شاهد ازل

گرفت دست ساقی شراب عشق لم یزل

معرف ولایتش شد و معین محل

که اوست جانشین من ولی امر عقد و حل

بدست او بود زمام شرع پایدار من

رقیب او که از نخست داد دست بندگی

در آخر از غدیر او نخورد آب زندگی

کسی که خوی او بود چه خوک و سگ درندگی

چه ما رو کژدم گزنده، طبع وی زنندگی

همان کند که کرد با امیر شه شکار من

شمارهٔ ۶ - فی رثاء امیرالمؤمنین علیه السلام

خم گردون دون لبریز خونست

بکام باده نوشان واژگونست

نصیب هر که باشد قربش افزون

از این مینای غم جامی فزونست

حریف مجلس صهبای بیچون

قرین غصۀ بی چند و چونست

نه انجا مست این جام بلا را

که از آغاز هستی تا کنونست

عجب رسمی است دوران فلک را

که جور و دور او از حد برونست

مرا این نقش گوناگون گردون

به رنگانگ محنت رهنمونست

هر آشوبیست در ملک شهادت

ز شور عالم غیب مصونست

اگر شوری ندارد عقل رهبر

چرا سر گشتۀ دشت جنونست؟

مگر بالا بلند رایت دین

ز تیغ ابن ملجم سرنگونست؟

ز خون محراب و مسجد لاله گونست

أمیرالمؤمنین غرقاب خونست

ملائک زین مصیبت اشک بارند

خلائق چهره در خون می نگارند

خزان گلشن دین شد که مردم

ز سیل اشک چون ابر بهارند

چه جای گریه است و اشکباریست

بجای اشک باید خون ببارند

همانا سوز برق و نالۀ رعد

ز سوز سوگواران یادگارند

عزیزان روی از این غم می خراشند

کنیزان زین مصیب داغ دارند

جوانان پیر در عهد جوانی

که یک عالم بلا را زیر بارند

نوامیس امامت بی ملامت

پریشان موی و زارند و نزارند

خوانین حجازی را ز آشوب

سزد ملک عراق از بن بر آرند

نواخوان بانوان شورش انگیز

بسوز قمری و شور هزارند

ز خون محراب و مسجد لاله گونست

امیرالمؤمنین غرقاب خونست

زمین از چیست خوان غصه و غم؟

ز مرگ کیست پشت آسمان خم؟

بسیط خاک تا ایوان افلاک

محیط ناله و آه است و ماتم

خدنگ کینه زخمی زد بدلها

که هرگز به نخواهد شد به مرهم

قلم زد منشی دیوان محنت

پس از این بر حدیث ما تقدم

ز قتل فاتح اقلیم وحدت

دو تا شد قامت یکتای خاتم

دو چشم فرقدان خونبار گردد

حسن را با حسین بیند چه با هم

مپرس از نالۀ جانسوز جبریل

مگو از سیل اشک چشم آدم

خلیل الله قرین شعلۀ آه

بود نوح نبی با نوحه همدم

بطور غم دل از کف داده موسی

بگردون صیحه زد عیسی ابن مریم

ز خون محراب و مسجد لاله گونست

امیرالمؤمنین غرقاب خونست

نشوری شد بپا از یک جهان شور

نه از طی سجل و عرض منشور

عجب شوری در این ظلمت سرا شد

ز شور ساکنان عالم نور

بگوش اهل دل فریاد جبریل

حکایت می کند از نفخۀ صور

ز سیل اشک سوزان خطۀ خاک

بعین حق نماید بحر مسجور

چرا از هم نریزد سقف مرفوع؟

چرا ویران نگردد بیت معمور؟

کلام الله ناطق گشت خاموش

چرا نبود کتاب الله مهجور؟

ظهور غیب مکنون رفت در خاک

تجلی کرد سر سر مستور

شکست از تیشۀ کین شاخ طوبی

ز غم آتش فشان شد نخلۀ طور

بماتمخانۀ حوراء انسی

بسر خاک مصیبت می کند حور

ز خون محراب و مسجد لاله گونست

امیرالمؤمنین غرقاب خونست

فتاد از تیشۀ بی اعتدالی

ز باغ «فاستقم» طوبی مثالی

چو سرو جویبار رحمت افتاد

نرست از گلشن حکمت نهالی

ز شمشیر لعین لم یزل شد

بخون رنگین جمال لایزالی

ز تیغ ملحدی شق القمر شد

ولیکن تا به ابروی هلالی

نماند از تیزی چنگال کرکس

ز عنقاء حقیقت پر و بالی

دریغ از گردش گردون که آمد

به بند بنده ای مولی الموالی

فغان از پستی دنیا که افتاد

بدست سفله ای رب المعالی

نمی بردش تجلی گر بکلی

ندادی شیر، روبه را مجالی

چنین تقدیر شد صبح ازل را

که تا شام ابد بر وی بنالی

ز خون محراب و مسجد لاله گونست

امیرالمؤمنین غرقاب خونست

چه از شمشیر کین شق القمر شد

زمین و آسمان زیر و زبر شد

قلم منشق شد و نقشش مصیبت

در الواح معانی و صور شد

خم گردون دون نیل غم افشاند

جهان را جامه ماتم به بر شد

قضا طرح بساطی از عزا ریخت

کز آه و ناله بنیاد قدر شد

نصیب اهل دل زینخوان ماتم

سرشک دیده و خون جگر شد

ببادی قاف تا قاف ابد رفت

چه عنقاء ازل بی بال و پر شد

بداغ نامرادی هر دلی سوخت

چه شمشمیر مرادی شعله ور شد

نسیم صبحگاهی چون سموم است

از این آتش که در وقت سحر شد

سری از صرصر بیداد بشکافت

که خاک غم جهانی را بسر شد

ز خون محراب و مسجد لاله گونست

امیرالمؤمنین غرقاب خونست

چه سلطان هما را بال و پر سوخت

شهنشاه حقیقت را جگر سوخت

سموم کین چه زد بر گلشن دین

نه تنها شاخ گل هر خشک و تر سوخت

ز داغ لاله زار علم و حکمت

کتاب و سنت خیر البشر سوخت

تبه شد خرمن شمس معارف

همانا حاصل دور قمر سوخت

ز سوز منشی دیوان تقدیر

قضا را خامه و لوح و قدر سوخت

سزد کز چشم زمزم خون ببارد

که رکن کعبه و حجر حجر سوخت

مگو از رونق اسلام و ایمان

که اعظم رایت فتح و ظفر سوخت

بسر طوبی کند خاک مصیبت

که سرو گلشن وحدت ز سر سوخت

چو نرگس هر که شب را بود بیدار

دلش از شعلۀ آه سحر سوخت

ز خون محراب و مسجد لاله گونست

امیرالمؤمنین غرقاب خونست

نه در عرش است و فرش این شیون و شین

بود در ماوراء حیطۀ أین

در آن گلشن که قمری را بود شور

غراب البین گمنام است فی البین

ز سر تاج رسالت بر زمین زد

خداوند سریر قاب و قوسین

چرا از دل ننالد صاحب شرع

ز قتل مفتی دین قاضی دین

دو تا شد تارک آن یکه تازی

که بودی پشت زین را روی او زین

سر مسند نشین عدل و انصاف

لقد أضحی بسیف الجور نصفین

چرا بحر حکم عین معارف

چنین خکشیده در یک طرفه العین؟

مگر فرمانروای کن فکان رفت

که آشوب است در اقلیم کونین؟

سزد قرآن که از وحدت بنالد

برفت آنکس که بودی ثانی اثنین

ز خون محراب و مسجد لاله گونست

امیرالمؤمنین غرقاب خونست

چرا نبود رعیت را رعایت

مگر رفت از میان شاه ولایت؟

چرا آشفته شد شمل حقیقت

مگر حق را نگونسار است رایت؟

چرا از نو حرم بیت الصنم شد

مگر ویران شد ارکان هدایت؟

چرا اسلام می نالد ز غربت

مگر رفتش ز سر ظل حمایت؟

چرا قرآن قرین سوز و ساز است

مگر هر سوره شد محو و هر آیت؟

چرا سنت زند بر سینه و سر

مگر از حادثی دارد روایت؟

چرا آئینۀ خورشید تیره است

مگر از قصه ای دارد حکایت؟

چرا خونابه میبارد ز گردون

مگر از غصه ای دارد شکایت؟

جهان بیجان ز قتل جان جانان

فغان زین جور و داد از این جنایت؟

ز خون محراب و مسجد لاله گونست

امیرالمؤمنین غرقاب خونست

مرا دل بهر آنشاهی دو نیمست

که از تیغ کجش دین مستقیمست

چه شد مسند نشین لی مع الله؟

که فرش راه او عرش عظیمست

حرم نالان خداوند حرم کو؟

که ارکان هدایت زو قویمست

مطاف زمرۀ روحانیان کو؟

که کویش مستجار است و حطیمست

چه بر سر قبلۀ توحید را رفت

که در محراب طاعت سر دو نیمست؟

تجلی آنجنابش برد از دست

که گفتی طور سینا و کلیمست

وگرنه بر سلیمان آفرینی

چه جای حمله دیو رجیمست؟

شها در آستانت مفتقر چون

سگ اصحاب کهفست و رقیمست

بفرما یک نظر بر حال زارش

که لطف عام و انعامت عمیمست

ز خون محراب و مسجد لاله گونست

امیرالمؤمنین غرقاب خونست

مدایح و مراثی فاطمة الزهراء سلام الله علیها

شمارهٔ ۱ - فی ولادة الصدیقة سلام الله علیها : ز دلیلی حسن قدم در بزم حدوث قدم

شمارهٔ ۲ - فی مدح سیدة النساء سلام الله علیها : دختر فکر بکر من، غنچۀ لب چه وا کند

شمارهٔ ۳ - فی رثاء الصدیقة الطاهرة سلام الله علیها

شمارهٔ ۴ - فی رثاء الصدیقة الطاهرة سلام الله علیها

شمارهٔ ۱ - فی ولادة الصدیقة سلام الله علیها

ز دلیلی حسن قدم در بزم حدوث قدم

یا سینۀ سینا زد از سر انا الله دم

یا شاهد هستی شد در جلوه ز غیب حرم

یا از افق عصمت رخشان شده بدر أتم

یا گوهر دُرج شرف تابیده ز بحر کرم

روئیده گل خود رو از آب و گل آدم

وز لالۀ گلشن جان گیتی شده باغ ارم

یا صبح ازل طالع از ناصیۀ خاتم

یا کلک عنایت کرد طغرای وجود، رقم

آنصنع بدیع که شد ز آرایش لوح و قلم

یا زهره زهرا زد برقبۀ عرش، علم

بانوی ملک حشمت خاتون ملوک خدم

ناموس جمال ازل طاوس ریاض قدم

کاندر حرم لاهوت جز او نبود محرم

ام الخلفا که بود پیوسته پناه امم

هم قبلۀ اهل دعاهم کعبۀ اهل همم

مشکوٰة نبوت را مصباح منیر ظلم

انوار ولایت را چرخ فلک اعظم

افلاک امامت را او محور مستحکم

اسرار حقایق را سرچشمه و بحر خضم

هم معدن صدق و صفا هم گنج علوم و حکم

انسیۀ حوراء اونی آسیه و مریم

صدیقۀ کبری او، او سیدۀ عالم

در ستر و عفاف و حیا با سر قدم توأم

در عزم و مشیت او حکم ازلی مدغم

فرمان قضا و قدر در محکمه اش محکم

از قلزم جودش چه این هر دو جهان یک نم

جز دست وجودش کو غارتگر ملک عدم؟

یک شمه بهشت برین ز انگلشن حسن شیم

عقلست عقال درش نفس از نفسش همدم

رونق بطبیعت داد آن عنصر جود و کرم

هر ذره ای ز پرتو او شد درۀ افسر جم

هرچه نبود زان بیش در وصف جمالش کم

در نعت کمالاتش هر ناطقه‌ای ابکم

ای نام دلارایت بر خسته‌دلان مرهم

تا کی دل مفتقرت نالان به کمند غم؟

این سینۀ غمزده را لطفی کن و کن خرم

شمارهٔ ۲ - فی مدح سیدة النساء سلام الله علیها

دختر فکر بکر من، غنچۀ لب چه وا کند

از نمکین کلام خود حق نمک ادا کند

طوطی طبع شوخ من گر که شکرشکن شود

کام زمانه را پر از شکر جان‌فزا کند

بلبل نطق من ز یک نغمهٔ عاشقانه‌ای

گلشن دهر را پر از زمزمه و نوا کند

خامهٔ مشک‌سای من گر بنگارد این رقم

صفحۀ روزگار را مملکت ختا کند

مطرب اگر بدین نمط ساز طرب کند گهی

دائرۀ وجود را جنت دلگشا کند

منطق من هماره بندد چه نطاق نطق را

منطقۀ حروف را منطقه السما کند

شمع فلک بسوزد از آتش غیرت و حسید

شاهد معنی من ار جلوهٔ دلربا کند

نظم برد بدین نسق از دم عیسوی سبق

خاصه دمی که از مسیحا نفسی ثنا کند

وهم به اوج قدس ناموس اله کی رسد؟

فهم که نعت بانوی خلوت کبریا کند؟

ناطقۀ مرا مگر روح قدس کند مدد

تا که ثنای حضرت سیدهٔ نسا کند

فیض نخست و خاتمه نور جمال فاطمه

چشم دل از نظاره در مبدأ و منتهی کند

صورت شاهد ازل معنی حسن لم یزل

وهم چگونه وصف آیینهٔ حق‌نما کند

مطلع نور ایزدی مبدأ فیض سرمدی

جلوۀ او حکایت از خاتم انبیا کند

بسملۀ صحیفۀ فضل و کمال معرفت

بلکه گهی تجلی از نقطۀ تحت «با» کند

دائرۀ شهود را نقطۀ ملتقی بود

بلکه سطد که دعوی لو کشف الغطا کند

حامل سر مستسر حافظ غیب مستتر

دانش او احاطه بر دانش ماسوی کند

ین معارف و حکم بحر مکارم و کرم

گاه سخا محیط را قطرهٔ بی‌بها کند

لیله قدر اولیا، نور نهار اصفیا

صبح جمال او طلوع از افق علا کند

بضعۀ سید بشر ام ائمۀ غرر

کیست جز او که همسری با شه لافتیٰ کند؟

وحی نبوتش نسب، جود و فتوتش حسب

قصه‌ای از مروتش سورهٔ «هل اتی» کند

دامن کبریای او دسترس خیال نی

پایهٔ قدر او بسی پایه به زیر پا کند

لوح قدر به دست او کلک قضا به شست او

تا که مشیت الهیه چه اقتضا کند

در جبروت حکمران، در ملکوت قهرمان

در نشأت کن فکان حکم بما تشا کند

عصمت او حجاب او عفت او نقاب او

سر قدم حدیث از آن ستر و از آن حیا کند

نفخۀ قدس بوی او جذبۀ انس خوی او

منطق او خبر ز «لا ینطق عن هوی» کند

قبلۀ خلق روی او، کعبۀ عشق کوی او

چشم امید سوی او تا به که اعتنا کند

بهر کنیزی‌اش بود زهره کمینه مشتری

چشمۀ خور شود اگر چشم سوی سُها کند

مفتقرا متاب رو از در او به هیچ سو

زان که مس وجود را فضهٔ او طلا کند

شمارهٔ ۳ - فی رثاء الصدیقة الطاهرة سلام الله علیها

دل افسرده‌ام از زندگی آمد بیزار

می‌رسد بس که به گوش دل من ناله زار

نالهٔ وا ابتا می‌رسد از سوخته‌ای

کز دل مادر گیتی به برد صبر و قرار

صد چه قمری کند از نالۀ او نوحه گری

می چکد خون دل و دیده ز منقار هزار

شرری زهرۀ زهرا زده در خرمن ماه

که نه ثابت بفلک ماند و نه دیگر سیار

جورها دید پس از دور پدر در دوران

نه مساعد ز مهاجر نه معین از انصار

بت پرستی بدر کعبۀ مقصود و امید

آتشی زد، که بر افروخته تا روز شمار

شرر آتش و آن صورت مهوش عجبست

نور حق کرد تجلی مگر از شعلهٔ نار

طور سینای تجلی متزلزل گردید

چون بدان سینۀ بی کینه فرو شد مسمار

نه ز سیلی شده نیلی رخ صدیقه و بس

شده از سیل سیه، روی جهان تیره و تار

بشنو از بازو و پهلو که چه دید آن بانو

من نگویم چه شد اینک درو اینک دیوار

دل سنگ آب شد از صدمۀ پهلو که فتاد

گوهری از صدف بحر نبوت به کنار

بسکه خستند و شکستند ز ناموس اله

بازوی کفر قوی، پهلوی دین گشت نزار

محتجب شد بحجاب ازلی وقت هجوم

گر شنیدی که نبودش بسر و روی خمار

قرۀ باصرۀ شمس حقیقت آرا

چون کند جلوه در او خیره بماند ابصار

بند در گردن مرد افکن عالم افکند

بت پرستی که همیداشت بگردن زنار

منکر حق شد و بیعت ز حقیقت طلبید

آنکه ز اول بخداوندی او کرد اقرار

رفت از کف فدک و نالۀ بانو بفلک

که نه حرفش شرفی داشت نه قدرش مقدار

هیچکس اصل اصیلی نفروشد به نخیل

جز خبیثی که بود نخل شقاوت را بار

نیر برج حیا شد چه هلالی زهزال

یا چه آهی که برآید ز درون بیمار

روز او چون شب دیجور و تن او رنجور

لاله‌سان داغ و چو نرگس همه شب را بیدار

غیرتش بس که جفا دید ز امت نگذاشت

که پس از مرگ وی آیند به گردش اغیار

شمارهٔ ۴ - فی رثاء الصدیقة الطاهرة سلام الله علیها

تا در بیت الحرام از آتش بیگانه سوخت

کعبه ویران شد حرم از سوز صاحبخانه سوخت

شمع بزم آفرینش با هزاران اشک و آه

شد چنان کز دود آهش سینۀ کاشانه سوخت

آتشی در بیت معمور ولایت شعله زد

تا ابد زانشعله هر معمور و هر ویرانه سوخت

آه از آن پیمان شکن کز کینۀ خم غدیر

آتشی افروخت تا هم خم و هم پیمانه سوخت

لیلی حسن قدم چون سوخت از سر تا قدم

همچو مجنون عقل رهبر را دل دیوانه سوخت

گلشن فرخ فر توحید آندم شد تباه

کز سموم شرک آنشاخ گل فرزانه سوخت

گنج علم و معرفت شد طعمۀ افعی صفت

تا که از بیداد دو نان گوهر یکدانه سوخت

حاصل باغ نبوت رفت بر باد فنا

خرمنی در آرزوی خام آب و دانه سوخت

کرکس دون پنجه زد بر روی طاوس ازل

عالمی از حسرت آنجلوۀ مستانه سوخت

آتشی آتش پرستی در جهان افروخته

خرمن اسلام و دین را تا قیامت سوخته

سینه ای کز معرفت گنجینۀ اسرار بود

کی سزاوار فشار آندر و دیوار بود؟

طور سینای تجلی مشعلی از نور شد

سینۀ سینای وحدت مشتعل از نار بود

نالۀ بانو زد اندر خرمن هستی شرر

گوئی اندر طور غم چون نخل آتشبار بود

آنکه کردی ماه تابان پیش او پهلو تهی

از کجا پهلوی او را تاب آن آزار بود؟

گردش گردون دون بین کز جفای سامری

نقطۀ پروردگار وحدت مرکز مسمار بود!

صورتش نیلی شد از سیلی که چون سیل سیاه

روی گیتی زین مصیبت تا قیامت تار بود

شهریاری شد به بند بنده ای از بندگان

آنکه جبریل امینش بندۀ دربار بود

از قفای شاه، بانو با نوای جانگداز

تا توانائی بتن، تا قوت رفتار بود

گرچه باز و خسته شد، وز کار دستش بسته شد

لیک پای همتش بر گنبد دوار بود

دست بانو گرچه از دامان شه کوتاه شد

لیک بر گردون بلند از دست آن گمراه شد

گوهری سنگین بها از ابر گوهر بار ریخت

کز غم جانسوز او خون از در و دیوار ریخت

تا ز گلزار حقایق نو گلی بر باد رفت

یک چمن گل صرصر بیداد ز آن گلزار ریخت

شاخۀ طوبی مثالی را ز آسیب خسان

آفتی آمد که یکسر هم برو هم بار ریخت

غنچۀ نشگفته ای از لاله زار معرفت

از فراز شاخساری از جفای خار ریخت

اختر فرخ فری افتاد از برج شرف

کاسمان خوناب غم از دیدۀ خونبار ریخت

طوطی ای زینخا کدان پرواز کرد و خاک غم

بر سراسر طوطیان عالم اسرار ریخت

بسملی در خون طپید از جور جبار عنید

یا که عنقاء ازل خون دل از منقار ریخت

زهرۀ زهرا چه از آسیب پهلو در گذشت

چشمه های خون ز چشم ثابت و سیار ریخت

مهبط روح الامین تا پایمال دیو شد

شورشی سر زد که سقف گنبد دوار ریخت

از هجوم عام بر ناموس خاص لایزال

عقل حیران طبع سرگردان زبان لالست لال

شد بپا شور و نوا تا از دل بانوی شاه

رفت از کف صبر و طاقت فوت از زانوی شاه

خسته شد پهلوی خاتون رفت از او تاب و توان

آنچنان کز پیچ و تابش بسته شد بازوی شاه

تا حقیقت را بنا حق دست و گردن بسته شد

دست بیداد رعیت باز شد بر روی شاه

روی بانوی دو گیتی شد ز سیلی نیلگون

سیل غم یکباره از هر سو روان شد سوی شاه

سامری گوساله ای را کرد میر کاروان

تا قیامت خلق را گمراه کرد از کوی شاه

هرکه با آواز آن گوساله آمد آشنا

تا ابد بیگانه ماند از صحبت دلجوی شاه

نغمۀ «انی انا الله» نشنود گوساله خواه

غره دنیا، نه بیند غُره نیکوی شاه

خاتم دین را بجادو برد دست اهرمن

شرمی از یزدان نکرد و بیمی از نیروی شاه

گرچه دست بندگی داد از نخست اندر غدیر

لیک آن بد عاقبت لب تر نکرد از جوی شاه

خضر می باید که تا تو شد ز آب زندگی

نیست آب زندگی شایان هر خوک و سگی

طعمۀ زاغ و زغن شد میوۀ باغ فدک

نالۀ طاوس فردوس برین شد بر فلک

زهرۀ چرخ ولایت نغمۀ جانسوز داشت

تا سماک آن نالۀ جانسوز می رفت از سمک

چشم گریان و دل بریان بانو ای عجب

نقش هستی را نکرد از صفحۀ ایجاد حک

شاهد بزم حقیقت شمع ایوان یقین

اشکریزان رفت در ظلمت سرای ریب و شک

کی روا بودی رود سر گرد کوی این و آن

آنکه بودی خاک راهش سرمۀ چشم ملک؟

مستجار هر دو گیتی قبلۀ حاجات، برد

دست حاجت پیش انصار و مهاجر یک بیک

بیوفا قومی، دل آنان ز آهن سخت تر

وعده های سست آنان چون هوائی در شبک

پاس حق هرگز مجو حق ناشناس

هرکه حق را ننگرد کورش کند حق نمک

مفتقر گر جانسپاری در ره بانو سزا است

راه حق است «ان تکن لله کان الله لک»

همچو قمری با غمش عمری بسر باید کنی

چارۀ دل را هم از این رهگذر باید کنی

نور حق در ظلمت شب رفت در خاک ای دریغ

با دلی از خون لبالب رفت در خاک ای دریغ

طعت بیت الشرف را زهرۀ تابنده بود

آه کان تابنده کوکب رفت در خاک ای دریغ

آفتاب چرخ عصمت با دلی از غم کباب

با تنی بیتاب و پُر تب رفت در خاک ای دریغ

پیکری آزرده از آزار افعی سیرتان

چون قمر در برج عقرب رفت در خاک ای دریغ

کعبۀ کروبیان و قبلۀ روحانیان

مستجار دین و مذهب رفت در خاک ای دریغ

لیلی حسن قدم با عقل اقدم هم قدم

اولین محبوبۀ رب رفت در خاک ای دریغ

حامل انوار و اسرار رسالت آنکه بود

جبرئیلش طفل مکتب، رفت در خاک ای دریغ

آن مهین بانو که بانوئی از آن بانو نبود

در بساط قرب اقرب، رفت در خاک ای دریغ

آنکه بودی از محیط فیض وجودش کامیاب

هر بسیط و هر مرکب رفت در خاک ای دریغ

شد ظهور غیب مکنون باز غیب مستتر

تربتش از خلق پنهان همچو سر مستسر

بیت معمور ولایت را اجل ویرانه کرد

آنچه را با خانه صد چندان بصاحبخانه کرد

شمع روی روشن زهرا چه آنشب شد خموش

زهره ساز و نغمۀ ماتم در آن کاشانه کرد

آه جانسوز یتیمان اندر آن ماتم سرا

کرد آشوبی که عقل محض را دیوانه کرد

داغ بانو کرد عمری با دل آن شهریار

آنچه شمع انجمن یکباره با پروانه کرد

شاه با آن پر دلی دل از دو گیتی بر گرفت

خانه را کانشب تهی زانگو هر یکدانه کرد

بارها کردی تمنای فراق جسم و جان

چونکه یاد از روزگار وصل آنجا نانه کرد

سر بزانوی غم و با غصۀ بانو قرین

عزلت از هر آشنائی بود و هر بیگانه کرد

شاهد هستی چه از پیمانۀ غم نیست شد

باده نوشان را خراب از جلوۀ مستانه کرد

ساقی بزم حقیقت گوئیا از خم غم

هرچه در خمخانه بودی اندر آن پیمانه کرد

مفتقر را شوری از اندیشه بیرون در سراست

هر دم او را از غم بانو نوائی دیگر است

مدایح و مراثی الامام ابی محمد الحسن المجتبی علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح الامام ابی محمد الحسن المجتبی علیه السلام

شمارهٔ ۲ - فی رثاء ابی محمد المجتبی علیه السلام : هرکه آشفته‌دل و سوخته‌جان همچو من است

شمارهٔ ۳ - فی رثاء ابی محمد الحسن المجتبی علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح الامام ابی محمد الحسن المجتبی علیه السلام

صبا ز لطف چه عنقا برو بقلۀ قاف

که آشیانۀ قدس است و شرفۀ اشراف

چه خضر در ظلمات غیوب زن قدمی

که کوی عین حیاتست و منبع الطاف

بطوف کعبۀ روحانیان به بند احرام

که مستجار نفوس است و للعقول مطاف

بطرف قبلۀ اهل قبول کن اقبال

بگیر کام ز تقبیل خاک آن اطراف

بزن بقائمۀ عرش معدلت دستی

بگو که ای ز تو بر پا قواعد انصاف

بدرد خویش چرا درد من دوا نکنی

بمحفلی که بنوشند عارفان می صاف

بجام ما هم خون ریختند جای مدام

نصیب ما همه جور و جفا شد از اجلاف

منم گرفته بکف نقد جان، توئی نقاد

منم اسیر صروف زمان، توئی صراف

شها بمصر حقیقت، تو یوسف حسنی

من و بضاعت مزجاه و این کلافۀ لاف

رخ مبین تو، آئینۀ تجلی ذات

مه جبین تو نور معالی اوصاف

تو معنی قلمی، لوح عشق را رقمی

تو فالق عدمی، آنوجود غیب شکاف

تو عین فاتحه ای بلکه سر بسمله ای

تو باء و نقطۀ بائی و ربط نونی و کاف

اساس ملک سعادت بذات تو منسوب

وجود غیب و شهادت بحضرت تو مضاف

طفیل بود تو فیض وجود نامحدود

جهانیان همه بر خوان نعمتت اضیاف

برند فیض تو لاهوتیان بحد کمال

خورند رزق تو ناسوتیان بقدر کفاف

علوم مصطفوی را لسان تو تبیان

معارف علوی را بیان تو کشاف

لب شکر شکنت روحبخش گاه سخن

حسام سرفکنت دل شکاف گاه مصاف

محیط بحر مکارم ز شعبۀ هاشم

مدار و فخر اکارم ز آل عبد مناف

ابو محمد امام دوم باستحقاق

یگانه وارث جد و پدر باستخلاف

ترا قلمرو حلم و رضا بزیر قلم

بلوح نفس تو نقش صیانت است و عفاف

سپهر و مهر دو فرمانبرند در شب و روز

یکی غلام مرصع نشان یکی زرباف

ز کهکشان سپهر و خط شعاعی مهر

سپهر غاشیه کش، مهر خاوری سیاف

غبار خاک درت نور بخش مردم چشم

نسیم رهگذرت رشک مشک نافۀ ناف

در تو قبلۀ حاجات و کعبۀ محتاج

ملاذ عالمیان در جوانب و اکناف

یکی بطی مراحل برای استظهار

یکی بعرض مشاکل برای استکشاف

بسوی روی تو چشم امید دشمن و دوست

بگرد کوی تو اهل وفاق و اهل خلاف

بر آستان ملک پاسبانت از دل و جان

ملوک را سر ذلت بدون استنکاف

نه نعت شأن رفیع تو کار هر منطیق

نه وصف قدر منیع تو حد هر دو صاف

شهود ذات نباشد نصیب هر عارف

نه آفتاب حقیقت مجال هر خشاف

نه در شریعت عقلست بی ادب معذور

نه در طریقت عشقست از مدیحه معاف

شمارهٔ ۲ - فی رثاء ابی محمد المجتبی علیه السلام

هرکه آشفته‌دل و سوخته‌جان همچو من است

نکند میل چمن ور همه عالم چمن است

هر غم از دل به تماشای گلستان نرود

عالم اندر نظر غم‌زده بیت‌الحزن است

نه هر آشفته بود شیفتۀ روی نگار

نه پریشانی‌اش از زلف شکن در شکن است

گوش جان نالهٔ قمری‌صفتی می‌طلبد

نه پی زمزمهٔ بلبل شیرین‌سخن است

من نجویم لب جو کآب من آتش‌صفت است

سبزه و روی نکو خضرت وجه حسن است

جز حسن قطب ز من مرکز پرگار محن

کس ندیدم که با نزاع محن ممتحن است

نقطه دائره و خطۀ تسلیم و رضا

نوح طوفان بلا یوسف مصر محن است

راستی فُلک و فَلک همچو حبابی‌ست بر آب

کشتی حلم وی آنجای که لنگر فکن است

به که نالم که سلیمان جهان خانه‌نشین

خاتم مملکت دین به کف اهرمن است

شده از سودۀ الماس، زمرد لعلش

سبز پوش از اثر زهر گل یاسمن است

آنکه چون روح بسیط است در این جسم محیط

زهر کین در تن او همچو روان در بدن است

شاهد لم یزلی شمع شبستان وجود

پاره‌های جگر و خون دلش در لگن است

ناوک خصم بر او از اثر دست و زبان

بر دل و بر بدن و بر جگر و بر کفن است

کعبه بتخانه و صاحب حرم از وی محروم

جای سلطان هما مسکن زاغ و زغن است

شمارهٔ ۳ - فی رثاء ابی محمد الحسن المجتبی علیه السلام

آنشاخ گل که سبز بود در خزان یکیست

افشانده غنچۀ گل سرخ از دهان یکیست

آن گوهری کز آتش الماس ریزه شد

یاقوت خون ز لعل لب او روان یکیست

آن لعل دُرفشان که زمرد نگار شد

داد از وفا سودۀ الماس، جان، یکیست

آن نخل طور کز اثر زهر جانگداز

از فرق تا قدم شده آتش فشان یکیست

آن شاهباز اوج حقیقت که تیر خصم

نگذاشته ز بال و پر او نشان یکیست

آنخضر رهنما که شد از آب آتشین

فرمانروای مملکت جاودان یکیست

آن نقطۀ بسیط محیط رضا که بود

حکمش مدار دائرۀ کن فکان یکیست

آن جوهر کرم که چه سودا بسوده کرد

هرگز نداشت چشم بسود و زیان یکیست

چشم فلک ندیده بجز مجتبی کسی

شایان این معامله، آری همان یکیست

طوبی مثال گلشن آل عبا بود

ریحانۀ رسول خدا مجتبی بود

هرگز کسی دچار محن چون حسن نشد

ور شد دچار آن همه رنج و محن نشد

خاتم اگر ز دست سلیمان بباد رفت

اندر شکنجۀ ستم اهرمن نشد

نوح نجی گر از خطر موج رنجه شد

غرقاب لجۀ غم بنیاد کن نشد

یوسف اگرچه از پدر پیر دور ماند

لیکن غریب و بی همه کس در وطن نشد

شمع ارچه سوخت از سر شب تا سحر ولی

خونابۀ دل و جگرش در لگن نشد

پروین نثار ماهرخی کانچه شد بر او

پروانه را ز شمع دل انجمن نشد

حقا که هیچ طائری از آشیان قدس

چون او اسیر پنجۀ زاغ و زغن نشد

جز غم نصیب آن دل والا گهر نبود

جز زهر بهر آن لب شکرشکن نشد

دشنام دشمن آنچه که با آن جگر نمود

از زهر بی مضایقه با آن بدن نشد

از دوست آنچه دید ز دشمن روا نبود

جز صبر، دردهای دلش را دوا نبود

هرگز دلی ز غم چه دل مجتبی نسوخت

ور سوخت ز اجنبی دگر از آشنا نسوخت

هر گلشنی که سوخت ز باد سموم سوخت

از باد نوبهار و نسیم صبا نسوخت

چندان دلش ز سرزنش دوستان گداخت

کز دشمنان زهر بد و هر ناسزا نسوخت

از هر خسی چه آن گل گلزار معرفت

شاخ گلی ز گلشن آل عبا نسوخت

جز آن یگانه گوهر توحید را کسی

ز الماس سوده لعل لب دلربا نسوخت

هرگز برادری به عزای برادری

در روزگار، چو نشه گلگون قبا نسوخت

باور مکن دلی که چه قاسم بناله شد

زان نالۀ پر از شرر وا أبا نسوخت

آندم که سوخت حاصل دوران ز سوز زهر

در حیرتم که خرمن گردون چرا نسوخت

تا شد روان عالم امکان ز تن روان

جنبنده ای نماند کزین ماجرا نسوخت

خاموش شد چراغ دل افروز مجتبی

افروخت شعلۀ غم جان سوز مجتبی

شاهی که حکم بر فلک و بر ستاره داشت

آزرده شد چنان که ز مردم کناره داشت

عمری اسیر محنت و از عمر خویش سیر

جز صبر چون دچار بلا شد چه چاره داشت؟

حق خلافتش چه بنا حق گرفته شد

از سوز دل برونق باطل نظاره داشت

گر میشنید کوه گران آنچه او شنید

از هم شکافت، گرچه دل از سنگ خاره داشت

آندم که از سمند خلافت پیاده شد

شوریده بر سرادق او هر سواره داشت

چون در رسید خنجر برّان به ران او

یکباره رفت اگر که نه عمر دوباره داشت

روی زمین مگر همه سینای طور بود

از بسکه آه سینه شکافش شراره داشت

آنکس که بود رابطۀ حادث و قدیم

از زهر جانگزا جگری پاره پاره داشت

تنها نشد ز سودۀ الماس خونجگر

تا عمر داشت خون جگر را هماره داشت

خونابۀ غم از جگر اندر پیاله ریخت

یا غنچۀ گل از دهن شاخ لاله ریخت

شاهی که بود گوشه نشینی شعار او

محنت قرین او شد و غم بود یار او

آن کو دمید صبح ازل از جبین او

شد تیره تر ز شام ابد روزگار او

محکوم حکم دیو شد آن خسروی که بود

روح الامین چه بندۀ فرمانگزار او

موسی اگر بطور غمش می زدی قدم

بیخود شدی ز آه دل شعله بار او

یکباره گر مسیح بدید آنچه او بدید

میشد دوباره چرخ چهارم چه دار او

آن سرو سبزپوش چه گل سرخروی شد

آری ز بسکه خون جگر شد نگار او

روی حسن چه سبز شد از زهر غم فزود

تا شد سرشک دیده و دل جویبار او

طوبی نثار آنقد و قامت که بعد مرگ

از چار سو خدنک سه پر شد نثار او

پروردۀ کبار پیمبر بد از نخست

محروم شد در آخر کار از کنار او

آن سروری که صاحب بیت الحرام بود

بیت الحرام بهر چه بروی حرام بود!

ای ماه چرخ پیر و مهین پور عقل پیر

کز عمر سیر بودی و در بند غم اسیر

قربان آن دل و جگر پاره پاره ات

از زهر جانگداز وز دشنام و زخم تیر

ای در سریر عشق، سلیمان روزگار

از غم تو گوشه گیر ولی اهرمن امیر

از پستی زمانه و بیداد دهر شد

دیوی فراز منبر و روح الامین بزیر

میر حجاز پای سریر امیر شام!

ای کاش سرنگون شدی آن میر و آن سریر

الحاد گشته مرکز توحید را مدار

شد کفر محض حلقۀ اسلام را مدیر

دستان ز چیست بسته زبان، در سخن غراب

ای لعل دُر فشان تو دلجوی و دلپذیر

یا للعجب ز مردم دنیا پرست دون

یوسف فروخته به متاعی بسی حقیر

ای دستگیر غمزدگان روز عدل و داد

دست ستم ز چیست تو را کرده دستگیر؟

تا شد همای سدره نشین در کمند غم

عنقاء قاف شد ز الم دردمند غم

ای روح عقل اقدم و ریحانۀ نبی

کز خون دل ز غصه دوران لبالبی

ای شاه دادگر که ز بیداد روزگار

روزی نیارمیده نیاسوده ای شبی

از دوستان ملامت بیحد شنیده ای

تنها ندیده ای الم از دست اجنبی

چون عنصر لطیف تو با خصم بد منش

هرگز ندید کس قمر برج عقربی

ز هر جفا نمود ترا آب خوشگوار

از بسکه تلخکامی و بیتاب و پر تبی

از ساقی ازل نگرفته است تا ابد

چون ساغر تو هیچ ولی مقربی

آری بلا بمرتبۀ قرب اولیا است

وندر بساط قرب نبود از تو اقربی

گردون شود نگون و رخ مهر و مه سیاه

کافتاده در لحد چه تو تابنده کوکبی

نشنیده ام نشانۀ تیر ستم شود

جز نعش نازنین تو در هیچ مذهبی

ای مفتقر بنال چه قمری در این عزا

کاین غصه نیست کمتر از آن زهر جانگزا

مدایح و مراثی سید الشهداء علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی ولادة سیدالشهداء سلام الله علیه : بیا به بزم حسینی و بشنو از عشاق

شمارهٔ ۲ - فی النزول بکربلا : موکب شاه فلک فر در زمین نینوا

شمارهٔ ۳ - فی جواب المحتشم علیه الرحمه : باز این چه آتش است که بر جان عالم است؟

شمارهٔ ۴ - فی رثاء سید الشهداء علیه السلام : بسیط روی زمین باز بساط غم است

شمارهٔ ۵ - فی لیلة عاشوراء : امشب شب وصالست روز فراق فرداست

شمارهٔ ۶ - فی لیلة الحادی عشر : خاک عم بر سر گلزار جهان باد امشب

شمارهٔ ۷ - فی لیلة الحادی عشر ایضاً : دل خاتم ز خون لبریز در این ماتم است امشب

شمارهٔ ۸ - بندهای متفرقه : مصباح نور جلوه گر اندر تنور بود

شمارهٔ ۹ - فی رثاء سید الشهداء سلام الله علیه : چون شد محیط دائرۀ خطۀ جنود

شمارهٔ ۱۰ - ایضاً فی رثاء المظلوم علیه السلام : در جهان نشنیده ام تا بود این چرخ کبود

شمارهٔ ۱۱ - ایضاً فی رثائه علیه السلام : ایکه از زخم فراوان مظهر بیچند و چونی

شمارهٔ ۱۲ - مخمس غزل شیخ سعدی در مصیبت : رفت اصغر شیرینم ز آغوشم و دامانم

شمارهٔ ۱۳ - ایضاً مخمس غزل شیخ سعدی در مصیبت : تشنه لبا به آب مهر تو سرشته شد گلم

شمارهٔ ۱۴ - فی رثاء المظلوم سید الشهداء سلام الله علیه

شمارهٔ ۱۵ - فی رثائه علیه السلام ایضاً : ای اسم اعظم حق کز عالمی نهانی

شمارهٔ ۱۶ - نوحه خطاب به حضرت ولی عصر علیه السلام : یا امام العصر یا ابن الطاهری الطیبین

شمارهٔ ۱۷ - فی لسان حال المظلومه زینب الکبری علیهاالسلام

شمارهٔ ۱۸ - فی لسان حال المظلومه زینب الکبری علیهاالسلام

شمارهٔ ۱۹ - لسان حال المظلومه زینب الکبری علیها السلام

شمارهٔ ۲۰ - لسان حال المظلومه زینب الکبری علیهاالسلام

شمارهٔ ۲۱ - وداعیه : ای خسرو خوبان مکن آهنگ میدان

شمارهٔ ۲۲ - عن لسان رقیه بنت الحسین سلام الله علیها

شمارهٔ ۲۳ - فی الاربعین : بار غم فرود آمد در زمین ماریه باز

شمارهٔ ۱ - فی ولادة سیدالشهداء سلام الله علیه

بیا به بزم حسینی و بشنو از عشاق

بگوش هوش نوای حجاز و شور عراق

بکن مشاهدۀ شاهدان شهد سخن

بنموش می ز کف ساقیان سیمین ساق

بیاد مولد سبط دوم امام سوم

فتاده غلغله از شش جهت ز سبع طباق

فلک ز ثابت و سیار از برای نثار

نهد لئالی منثوره را علی الاطباق

بر اوج چرخ مناطق به تهنیت ناطق

بود معاینه جوزا غلام بسته نطاق

سرود زهره به تبریک حضرت زهرا

چنان بنغمه که شد مشتری ز طاقت طاق

خطیب عالم ابداع داد داد سماع

که لا یزال برقص است این بلند رواق

عطارد از پی انشاء تهنیت، رمزی

نگاشت بر صفحات صحائف آفاق

ز ذوق بادۀ وحدت بشکر این نعمت

تمام عالمیان را چه شکر است مذاق

نمود طالع اسعد بطلعت میمون

چه نور لم یزل از مشرق ازل اشراق

زدند کوس بشارت ز ملک تا ملکوت

بیمن حضرت شاهنشۀ علی الاطلاق

سلیل عقل نخستین دلیل اهل یقین

دوم خلیفۀ جد و پدر باستحقاق

ز وحدت احدیت وجود او مشتق

جمال مبدء کل را بمنتهی مشتاق

لطیفۀ دل والای معرفت زایش

صحیفۀ کرم است و مکارم اخلاق

رموز نسخۀ وحدت ز ذات او مفهوم

نکات مصحف آیات را بود مصداق

جمال شاهد بزم دنی و او أدنی

فروغ شمع حقیقت مقام استغراق

بهمت نبوی شاهباز گاه عروج

بصولت علوی یکه تاز گاه سیاق

قضا ز منشی دیوان او گرفته قلم

قدر ز طفل دبستان او برد اوراق

مدار ملک حقیقت مدیر فُلک فلک

محیط عشق و محبت مشوق الاشواق

ملیک مملکت بردباری و تسلیم

ولی عهد و وفا در قلمرو میثاق

بچهره فالق صبح هدایت ازلی

به تیغ تیز رؤس ضلال را فلاق

ز تیغ سر فکنش کل باطل زاهق

حق از بیان حقایق نشان او احقاق

ز فیض رحمت او زنده قابض الارواح

بخوان نعمت او بنده قاسم الارزاق

ملایک از سر حیرت شواخص الابصار

ملوک بر در دولت نوا کس الاعناق

نیافت بر در او رفرف خیال مجال

براق عقل چه دیوانه در عقال و وثاق

شها بطور تو خر الکلیم مغشیاً

بیک تجلی، و از یک عنایت تو أفاق

تجلی تو در آئینۀ وجود نمود

هزار نقش مخالف بچشم اهل وفاق

گل حدیقۀ معنی نه وصف صووت تست

نه نعت غره غرا است قره الاحداق

ظهور غیب مصون سر مطلق مکنون

بود ز وصف برون و البیان لیس یطاق

مرا چه نیست به نیل معانی تو رهی

سخن درست نباشد بدین طریق و سیاق

همین بس است که خون ترا خداست بها

از آنکه بهر عروس شهادت است صداق

جمال یار تو را بود کعبۀ مقصود

منای عشق تو میدان جنگ اهل شقاق

مقام قدس تو و خیل بندگان رهت

بطون او دیه بود و ظهور خیل عتاق

ز اهلبیت تو بود الوداع بانگ سماع

شب وصال تو با دوست، بود روز فراق

بر اوج نیزه عروج تو از حضیض زمین

سیر تو سر پیمبر، سنان نیزه یراق

شمارهٔ ۲ - فی النزول بکربلا

موکب شاه فلک فر در زمین نینوا

چون فرود آمد تجلی الله فی وادی طُویٰ

تا که خرگاه امامت شد در آنجا استوار

آسمان زد کوس الرحمن علی العرش استویٰ

گرچه شد ملک عراق از مقدمش رشک حجاز

لیک ز آهنگ حسینی شد پر از شور و نوا

کایدریغا این سلیمان را بساط سلطنت

می رود بر باد و کام اهرمن گردد روا

کعبۀ اسلام را اینجا شود ارکان خراب

قبلۀ توحید را از هم فرو ریزد قوا

رایت گردون دون در این زمین گردد نگون

چون بیفتد از کف ماه بنی هاشم لوا

باز خواهد شد نمایان صورت شق القمر

باز خواهد شد هویدا معنی نجم هوی

سروها در این چمن از بیخ و بن گردد قلم

شاخهای گل در این گلزار، بی برک و نوا

خاک این وادی بیامیزد بسی با خون پاک

تا که گردد خاک پاکش دردمندان را دوا

در کنار آب، مهمان جان سپارد تشنه لب

آنچنان کز دود آهش تیره گون گردد هوا

خون روان گردد چه نیل از چشمۀ چشم فرات

از فغان کودکان تشنه کام نینوا

کاروان غم رود منزل بمنزل تا بشام

صبح روی شاه روی نی دلیل و پیشوا

بر سر نی سرپرست بانوان خود بود

ماه روی شاه چون خورشید خط استوا

زیر زنجیر ستم سر حلقۀ اهل کرم

دستگیر خصم گردد دست گیر ماسوا

شمارهٔ ۳ - فی جواب المحتشم علیه الرحمه

باز این چه آتش است که بر جان عالم است؟

باز این چه شعلۀ غم و اندوه ماتم است؟

باز این حدیث حادثۀ جانگداز چیست؟

باز این چه قصه ایست که با غصه توأم است؟

این آه جانگزاست که در ملک دل بپاست

یا لشگر عزاست که در کشور غم است؟

آفاق پر ز شعلۀ برق و خروش رعد

یا نالۀ پیاپی و آه دمادم است؟

چون نچشمه چشم مادر گیتی ز طفل اشک

روی جهان چو موی پدر کشته درهم است

زین قصه سر بچاک گریبان کروبیان

در زیر بار غرصه قد قدسیان خم است

گلزار دهر گشته خزان از سموم قهر

گویا ربیع ماتم و ماه محرم است

ماه تجلی مه خوبان بود به عشق

روز بروز جذبۀ جانباز عالم است

مشکوٰة نور و کوکب دری نشأتین

مصباح سالکان طریق وفا حسین

گلگون قبای عرصۀ میدان کربلا

زینت فزای مسند ایوان کربلا

لب تشنۀ فرات و روانبخش کائنات

خضر زلال چشمۀ حیوان کربلا

سرمست جام ذوق و جگرسوز نار شوق

غواص بحر وحدت و عطشان کربلا

سرباز کوی دوست که در عشق روی دوست

افکنده سر چه گوی بچوگان کربلا

رکن یمان و کعبۀ ایمان که از صفا

در سعی شد ز مکه بعنوان کربلا

لبیک بر زبان بسر دست نقد جان

روی رضا بسوی بیابان کربلا

چون نقطه در محیط بلا ثابت القدم

گردن نهاد بر خط فرمان کربلا

بر ما سوای دوست سر آستین فشاند

آسوده سر نهاد بدامان کربلا

سر بر زمین گذاشت که تا سر بلند شد

وز خود گذشت تا ز خدا بهره مند

ارباب عشق را چه صلای بلا زدند

اول بنام عقل نخستین صلا زدند

جام بلا بکام بلی گو شد از الست

سنگ بلا بجانب بانگ بلی زدند

تاج مصیبتی که فلک تا آن نداشت

بر فرق فرقدان شه لافتیٰ زدند

پس بر حجاب اکبر ناموس کبریا

آتش ز کینه های نهان بر ملا زدند

شد لعل دُر فشان حقیقت زمردین

الماس کین چه بر جگر مجتبی زدند

پس در قلمرو غم و اندوه و ابتلا

کوس بلا بنام شه کربلا زدند

فرمان تو خطان رکابش که خط محو

بر نقش ما سوی ز کمال صفا زدند

دست ولا زدند بدامان شاه عشق

بر هر دو عالم از ره تحقیق پا زدند

در قلزم محبت آنشاه چون حباب

افراشتند خیمۀ هستی بروی آب

ترسم که بر صحیفۀ امکان قلم زنند

گر ماجرای کرب و بلا را رقم زنند

گوش فلک شود کر و هوش ملک ز سر

گر نغمه ای ز حال امام امم زنند

زان نقطۀ وجود حدیثی اگر کنند

خط عدم بر بط حدوث و قِدم زنند

آن رهبر عقول که صد همچو عقل پیر

در وادی غمش نتوان یک قدم زنند

ماء معین چو زهر شود در مذاق دهر

گر از لبان تشنۀ او لب بهم زنند

وز شعلۀ سرادق گردون قباب او

بر قبۀ سرادق گردون علم زنند

سیل سرشک و اشک، دمادم روان کنند

گر ز اشک چشم سید سجاد دم زنند

تا حشر، دل شود بکمند غمش اسیر

گر ز اهلبیت او سخن از بیش و کم زنند

کلک قضا است از رقم این عزا کلیل

لوح قدر فرو زده رخساره را به نیل

سهم قدر ز قوس قضا دلنشین رسید

در مرکز محیط رضا تیر کین رسید

کرد آنسه شعبه، نقطۀ توحید را دو نیم

وز شش جهت فغان بسپهر برین رسید

سر مصون ز مکمن غیب آشکار شد

زان ناوکی که بر دل حق مبین رسید

بازوی کفر و طعنۀ کفار شد قوی

زانطعن نیزه ای که به پهلوی دین رسید

از تاب رفت شاهد سلطان معرفت

زانسوز و سازها که بشمع یقین رسید

آمد بقصد کعبۀ توحید پیل مست

دیو لعین بمهبط روح الامین رسید

افعی صفت گرفت سر از گنج معرفت

بد گوهری بمخزن دُرّ ثمین رسید

آن نفس مطمئنه، حیاتی ز سر گرفت

زان نفخه ای که در نفس آخرین رسید

مستغرق جمال ازل گشت لا یزال

نوشید از زلال لقا شربت وصال

شد نوک نی چه نقطۀ ایجاد را مدار

از دور ماند دائره اللیل و النهار

سر زد چه ماه معرفت از مشرق سنان

از مغرب، آفتاب قیامت شد آشکار

شیرازۀ صحیفۀ هستی ز هم گسیخت

شد پاره پاره دفتر اوضاع روزگار

کلک ازل ز نقش ابد تا ابد بماند

لوح قدر فتاد چه کلک قضا ز کار

در گنبد بلند فلک، ناله ملک

افکند در صوامع لاهوتیان شرار

عقل نخست نقش جهان را به گریه شست

وندر عقول زد شرر از آه شعله بار

یکباره سوخت همچو سپند از غمش خلیل

آمد دوباره نوح بطوفان غم دچار

در طور غم کلیم شد از غصه دل دو نیم

وندر فلک مسیح چنان شد که روی دار

سر حلقۀ عقول چه برنی مقام کرد

قوس صعود عشق ظهوری تمام کرد

در ناکسان چه قافلۀ بیکسان فتاد

یک بوستان ز لاله بدست خسان فتاد

یک رشتۀ ز درّ یتیم گران بها

در دست ظلم سنگدلان، رایگان فتاد

یک حلقه ای ز منطقۀ چرخ معدلت

در حلقۀ اسیری و جور زمان فتاد

زان پس گذار دستۀ دستان دلستان

در بوستان سرو و گل و ارغوان فتاد

هر بیدلی بناله شد از داغ لاله ای

هر بلبلی بیاد گلی در فغان فتاد

ناموس حق ز جلوۀ طاوس کبریا

گشت آن چنان که مرغ دلش ز آشیان فتاد

قمری صفت بر آن گل گلزار معرفت

نالید آنقدر که ز تاب و توان فتاد

یاقوت خون ز جزع یمانی بر او فشاند

یادش چه زان عقیق لب دُرفشان فتاد

پس کرد روی خویش سوی روضۀ رسول

کی جد تاج بخش من ای رهبر عقول

این لؤلؤ تر و در گلگون حسین تست

وین خشک لعل غرقۀ در خون حسین تست

این مرکز محیط شهادت که موج خون

افشاند تا بدامن گردون حسین تست

این نیری که کرده بدریای خون غروب

وز شرق نیزه سر زده بیرون حسین تست

این مصحف حروف مقطع که ریخته

اجزای او بصفحۀ هامون حسین تست

این مظهر تجلی بیچند و چون که هست

از چند و چون، جراحتش افزون حسین تست

این گوهر ثمین که بخا کست و خون دفین

مانند اسم اعظم مخزون حسین تست

این هادی عقول که در وادی غمش

عقل جهانیان شده مجنون حسین تست

این کشتی نجات که طوفان ماتمش

اوضاع دهر کرده دگرگون حسین تست

آنگاه رو بخلوت ام المصاب کرد

وز سوز دل بمادر دلخون خطاب کرد

ای بانوی حجاز مرا بی نوا ببین

چون نی نوا کنان ز غم نینوا ببین

ای کعبۀ حیا بمنای وفا بیا

قربانیان خویش بکوی صفا ببین

نو رستگان خویش سراسر بریده سر

وز خون نو خطان بسرا پا حنا ببین

در خاک و خون طپان مه رخسار شه نگر

زنگ جفا بر آینۀ حق نما ببین

بر نخل طور سرّ اناالله را نگر

وز روی نی تجلی رب العلی ببین

ای خفتۀ نهفتۀ اندر حجاب قدس

برخیز و بی حجابی ما بر ملا ببین

زنجیر جور سلسلۀ عدل را قرین

توحید را بحلقۀ شرک آشنا ببین

پرگار کفر نقطۀ اسلام را محیط

دین را مدار دائرۀ اشقیا ببین

ایما دراز یزید و ز ابن زیاد داد

وز آنکه این اساس ستم را نهاده داد

کاش آنزمان سرای طبیعت نگون شدی

وز هم گسسته رابطۀ کاف و نون شدی

کاش آن زمانکه کشتی ایمان بخون نشست

فُلک فلک ز موج غمش غرقه خون شدی

کاش آن زمان که رایت دین بر زمین فتاد

زرین لوای چرخ برین واژگون شدی

کاش آنزمان که عین عیان شد بخون طپان

سیلاب خون روان ز عیون عیون شدی

کاش آنزمان که گشت روان کاروان غم

ملک وجود را بعدم رهنمون شدی

کاش آنزمان ز سلسلۀ خیل بیکسان

یک حلقه بند گردن گردون دون شدی

کاش آن زمان که زد مه یثرب بشام سر

چون شام صبح روی جهان تیره گون شدی

کاش از حدیث بزم یزید و شه شهید

دل خون شدی ز دیدۀ حسرت برون شدی

گر شور شام را بحکایت در آورند

آشوب بامداد قیامت در آورند

ای چرخ تا در این ستم آباد کرده ای

پیوسته خانۀ ستم آباد کرده ای

بنیاد عدل و داد بسی داده ای بباد

زین پایۀ ستم که تو بنیاد کرده ای

تا داده ای بدشمن دین کام داده ای

یا خاطری ز نسل خطا شاد کرده ای

از دودۀ معاویه و زادۀ زیاد

تا کرده ای بعیش و طرب یاد کرده ای

آبی نصیب حنجر سرچشمۀ حیات

از چشمه سار خنجر فولاد کرده ای

سر حلقۀ ملوک جهان را بعدل و داد

در بند ظلم و حلقۀ بیداد کرده ای

ای کجروش به پرورش هر خسی بسی

جور و جفا بشاخۀ شمشاد کرده ای

تا برق کین بگلشن ایمان و دین زدی

آفاق را چه رعد پر از داد کرده ای

چون شکوۀ ترا بدر داور آورند

دود از نهاد عالم امکان برآورند

خاموش مفتقر که دل دهر آب شد

وز سیل اشک عالم امکان خراب شد

خاموش مفتقر که از این شعر شعله بار

آتش بجان مرد و زن و شیخ و شاب شد

خاموش مفتقر که از این راز دلگداز

صاحبدلی نماند مگر دل کباب شد

خاموش مفتقر که ز برق نفیر خلق

دود فلک بر آمد و خرق حجاب شد

خاموش مفتقر که بسیط زمین ز غم

غرق محیط خون شد و در اضطراب شد

خاموش مفتقر که ز بیتابی ملک

چشم فلک سرشک فشان چون سحاب شد

خاموش مفتقر که ز دود دل مسیح

خورشید را بچرخ چهارم نقاب شد

خاموش مفتقر که در این ماتم عظیم

آدم بتاب آمد و خاتم ز تاب شد

کس جز شهید عشق وفائی چنین نکرد

وز دل قبول بار جفائی چنین نکرد

شمارهٔ ۴ - فی رثاء سید الشهداء علیه السلام

بسیط روی زمین باز بساط غم است

محیط عرش برین دائرۀ ماتم است

باز چرا مهر و ماه تیره چه شمع عزاست

باز چرا دود آه تا فلک اعظم است

ماتم جانسوز کیست گرفته آفاق را

که صبح روی جهان تیره چه شام غم است

شور حسینی است باز که با دو صد سوز و ساز

نه در عراق و حجاز در همۀ عالم است

بحلقه ماتمش سد ره نشین نوحه گر

بزیر بار غمش قامت گردون خم است

ز شور خیل ملک دل فلک بیقرار

دیدۀ انجم اگر خون بفشاند کم است

داغ جهانسوز او در دل دیو و پریست

نام غم اندوز او نقش گل آدم است

عزای سالار دین، دلیل اهل یقین

سلیل عقل نخست، سلالۀ عالم است

خزان گل زار دین ماه محرم بود

در او بهار عزا هماره خرم بود

چه نوبت کارزار به تو جوانان رسید

نخست این کار زار بجان جانان رسید

قرعۀ جانباختن بنو جوانی فتاد

که نالۀ عقل پیر باوج کیوان رسید

آینۀ عقل کل مثال ختم رُسل

جلوۀ حسن ازل در او بپایان رسید

بجان نثاری شاه بعزم رزم سپاه

از افق خیمه گاه چه ماه تابان رسید

ذبیح کوی وفا، خلیل صدق و صفا

بزیر تیغ جفا، دست و سرافشان رسید

تیغ شرر بار او صاعقۀ عمر خصم

ولی ز سوز عطش بر لب او جان رسید

بحلقۀ اهرمن شد اسم اعظم نگین

خدا گواه است و بس چه بر سلیمان رسید

یوسف حسن ازل طعمۀ گرگ اجل

نالۀ جانسوز او به پیر کنعان رسید

رسید پیر خرد بر سر ان نوجوان

بناله چون بلبل و شاخ گل ارغوان

کای قد و بالای تو شاخه شمشادا من

وی بکمند غمت خاطر آزاد من

ای مه سیمای تو مهر جهانسوز من

ای رخ زیبای تو حسن خدا داد من

سوز تو ای شمع قد، داغ تو ای لاله رو

تا بفلک می برد آه من و داد من

ملک دل آباد بود بجویبار وجود

آه که سیل عدم (فنا) بکند بنیاد من

چه بر سلیمان رسید صدمۀ دیو پلید

شد از نظر ناپدید روی پریزاد من

جلوۀ پیغمبری بخاک و خون شد طپان

مگر در این غم رسد خدا بفریاد من

حسرت دامادیش بر دل زارم بماند

بحجلۀ گور رفت جوان ناشاد من

لیلی حسن ازل واله و مجنون تست

چون برود تا ابد نام تو از یاد من

پس از تو ای نوجوان شدم زمین گیر تو

خدا ترحم کند بر پدر پیر تو

چه اکبر نوجوان بنو جوانی گذشت

بماتمش عقل پیر ز زندگانی گذشت

شبیه عقل نخست ز زندگی دست شست

یال که ز اقلیم حسن یوسف ثانی گذشت

روی جهان تیره شد چه شام غم تا ابد

چه صبح نورانی عالم فانی گذشت

اگر دگرگون شود صورت گیتی رواست

که یک فلک ز ماه و یک جهان معانی گذشت

گلشن دهر کهن چه باک اگر شد تباه

که یک چمن گل ز گلزار جوانی گذشت

چشم فلک هر قدر اشک فشاند چه سود

چه تشنه کام از قضای آسمانی گذشت

چه کعبه شد پایمال گریست زمزم چنان

که سیل اشک از سر رکن یمانی گذشت

بکام دشمن جهان شد آنزمان کانجوان

بنا مرادی برفت به کامرانی گذشت

کوکب اقبال شاه شد از نظر ناپدید

روی فلک شد سیاه، دیدۀ انجم سفید

گوهر یکتای عشق در یتیم حسن

خلعت زیبای عشق کرد به بر چون کفن

غرۀ غرای او بود چه یکباره ماه

قامت رعنای او شاخ گل نسترن

بیاری شاه عشق خسرو جمجاه عشق

فکند در راه عشق دست و سر و جان و تن

بخون سر شد خضاب، صورت چون آفتاب

معنی حسن المآب عیان بوجه حسن

بیاد بیداد رفت شاخ گل ارغوان

ز تیشۀ کین فتاد ز ریشه سرو چمن

تا شده رنگین بخون جمد سمن سای او

خورده بسی خون دل نافۀ مشک ختن

همای اوج ازل بدام قوم دغل

بکام گرگ اجل یوسف گل پیرهن

بدور او بانوان حلقۀ ماتم زدند

شاهد رخسار او شمع دل انجمن

چه شمع در سوز و ساز لالۀ باغ حسن

خداست دانای راز ز سوز داغ حسن

چه نو خط شاه رفت بحجلۀ قتلگاه

ساز مصیبت رسید تا افق مهر و ماه

کرده نثار سرش اهل حرم در اشک

لاله رخان در برش ستاده با شمع و آه

نهاد گردون دون بطالعی واژگون

بساط سوری که شد ماتم از او عذر خواه

بخون داماد بست، بکف حنا نو عروس

رخت مصیبت بتن کرده چه بخت سیاه

عروس و داماد را نصیب شد مسندی

یک از جهاز شتر واندگر از خاک راه

دود دل بانوان مجمرۀ عود بود

ناله و فریادشان نفخۀ آن بارگاه

پرده کیان حرم خون جگر از سوز غم

مویه کنان مو کنان زار و نزار و تباه

سلسلۀ بانوان چو مو پریشان شدند

روز چه شب شد سیاه بچشم حق بین شاه

قیامتی شد بپا بگرد آن سر و ناز

عراق شد پر ز شور ز بانوان حجاز

چه اصغر شیرخوار نشانۀ تیر شد

مادر گیتی ز غم بماتمش پیر شد

شیر فلک بندۀ همت آن بچه شیر

که آب تیرش بکام نکوتر از شیر شد

چونکه ز قول قضا سهم قدر شد رها

حلق محیط رضا مرکز تقدیر شد

تا که ز خار خدنگ گل گلویش درید

بلبل بیدل از این غصه ز جان سیر شد

تا ز سموم بلا غنچۀ سیراب سوخت

لاله بدل داغدار، سرو زمین گیر شد

ناوک بیداد خصم داد چه داد ستم

خون ز سرا پرده چون سیل سرازیر شد

یوسف کنعان عشق طعمۀ پیکان عشق

قسمت یعقوب پیر نالۀ شبگیر شد

سلسلۀ قدسیان حلقۀ ماتم زدند

عقل مجرد ز غم بسته زنجیر شد

دیدۀ گردون بر آن غنچۀ خندان گریست

مادر بیچاره اش هزار چندان گریست

ناله برآورد کی طاقۀ (شاخه ی) ریحان من

وی گل نو رستۀ گلشن دامان من

ای بسر و دوش من زینت آغوش من

مکن فراموش من جان تو و جان من

دیده ز من بسته ای با که تو پیوسته ای

یاد نمی آوری هیچ ز پستان من

از چه چنین خسته ای وز چه زبان بسته ای

شور و نوائی کن ای بلبل خوشخوان من

غنچۀ لب باز کن، برگ سخن ساز کن

ای لب و دندان تو لؤلؤ و مرجان من

تیر ز شیرت گرفت وز من پیرت گرفت

تا چه کند داغ تو با دل بریان من

مادر بیچاره ات کنار گهواره ات

منتظر ناله ات ای گل خندان من

غنچۀ سیراب را آتش پیکان بسوخت

رفت بباد فنا خاک گلستان من

حرمله کرد از جفا ترا ز مادر جدا

نکرد اندیشه از حال پریشان من

گل گلوی ترا طاقت ناوک نبود

لایق آن تیر سخت گلوی نازک نبود

کاش شدی واژگون رایت گردون دون

چون علم شاه عشق شد بزمین سرنگون

ساقی بزم الست ز زندگی شست دست

دید چه بی یاری شاهد غیب مصون

ماه بنی هاشم از مشرق زین شد بلند

دمید صبح ازل از افق کاف و نون

شد سوی میدان روان ز بهر لب تشنگان

آب طلب کرد و ریخت در عوض آب، خون

تا که جدا شد دو دست زانشه یکتاپرست

شمع قدش شد ز خون چو شاخ گل لاله گون

سینه سپر کرد و رفت به پیش تیر سه پر

تا که شد از دام تن طائر روحش برون

ز نالۀ یا اخا شاه در آمد ز پا

از حرکت باز ماند معدن صبر و سکون

رفت ببالین او با غم بیحد و حصر

دید تنش چاکچاک ز زخم بیچند و چون

ناله ز دل بر کشید چه شد ز جان نا امید

گفت که پشت مرا شکست گردون کنون

مرا به مرگ تو سر گشته و بیچاره کرد

پرده کیان مرا اسیر و آواره کرد

ای بمحیط وفا نقطۀ ثابت قدم

نسخۀ صدق و صفا دفتر جود و کرم

همت والای تو برده ز عنقا سبق

جز بتو زیبنده نیست قبۀ قاف قدم

سرو سهی سای تو تا که در آمد ز پای

شاخۀ طوبی شکست پشت مرا کرد خم

رایت منصور تو تا که نگونسار شد

زد شرر آه من بر سر گردون ع]لم

صبح جمال تو شد تیره چه در خاک و خون

بار عیال مرا بست سوی شام غم

قبلۀ روی تو رفت ببارگاه قبول

ریخت زنا محرمان حرمت اهل حرم

دست تو کوتاه شد تا که ز تیغ جفا

شد سوی خرگاه من بلند دست ستم

ایکه گذشتی ز جان ز بهر لب تشنگان

خصم ببین در حرم روان چه سیل عرم

پس از تو ای جان من جهان فانی مباد

بی تو مرا یک نفسی ز زندگانی مراد

چه شهسوار وجود بست میان بهر جنگ

شد بعدم رهسپار فرقۀ بی نام و ننگ

فضای آفاق را بر آن سپاه نفاق

چه تنگنای عدم کرد بیک باره تنگ

بجان گرگان فتاد شیر ژیان

بروبهان حمله ور، ز هر طرف شد پلنگ

مرغ دل خصم او بقدر یک طائری

که شاهباز قضا در او فرو برده چنگ

تیغ شرر بار او چون دهن اژدها

دشمن خونخوار او طعمۀ کام نهنگ

شد سر بد سیرتان چه گو بچوگان او

ز خون خونخوار گان روی زمین لاله رنگ

ز تیغ تیزش بلند نعرۀ هل من مزید

نماند راه فرار و نبود جای درنگ

تا بجبینش رسید سنگ ز بد گوهری

شکست آئینۀ تجلی حق بسنگ

نقطۀ وحدت شد از تیر سه پهلو دو نیم

سرّ حقیقت عیان شد چه فرو شد خدنگ

بتن توانائی از خدنگ کاری نماند

خسرو دین را دگر تاب سواری نماند

چه ز آتش تیر کین جان و تن شاه سوخت

ز دود آه حرم خیمه و خرگاه سوخت

چه نخلۀ طور غم سوخت ز سوز ستم

ز فرق سر تا قدم سرّ انا الله سوخت

ز رفرف عشق چون عقل نخستین فتاد

به سدره المنتهی امین درگاه سوخت

زد چه سموم بلا به گلشن کربلا

ز داغ آن لاله زار شمع رخ ماه سوخت

اگرچه بیمار عشق ز سوز تب شد ز تاب

از الم تب نسوخت کز ستم راه سوخت

مسیح گردون نشین آه دلش آتشین

چه زیر زنجیر کین شاه فلک جاه سوخت

ز شورش بانوان پر ز نوا نینوا

ز نالۀ بیدلان هر دل آگاه سوخت

ز حالت بیکسان از ستم ناکسان

دوست نگویم چه شد، دشمن بدخواه سوخت

دو دیدۀ فرقدان ز غصه خونبار شد

دمیکه بانوی حق بنالۀ زار شد

کای شه لب تشنگان کنار آب روان

زندۀ لعل لبت خضر ره رهروان

سموم جانسوز کین زد بگلستان دین

ریخت ز باد خزان سرو و گل و ارغوان

سیل سرشک از عراق رفت بملک حجاز

شور و نوا از زمین تا فلک از بانوان

رباب دل بر گرفت ز اصغر شیر خوار

گذشت لیلای زار ز اکبر نوجوان

سلسلۀ عدل و داد به بند بیداد رفت

ز حلقۀ غل فتاد غلغله در کاروان

یوسف کنعان غم عازم شام ستم

عزیز مصر کرم قرین ذل و هوان

لاله رخان خوار و زار، پریوشان بیستار

برهنه پا روی خار ز جور دیوان دوان

نیست پرستار ما بغیر بیمار ما

پناه این بانوان نیست جز این ناتوان

سایۀ لطف تو رفت از سرما بیکسان

سوخت گلستان دین ز سوز قهر خسان

جلوۀ روی تو بود طور مناجات ما

کعبۀ کوی تو بود قبلۀ حاجات ما

شربت دیدار تو آب حیات همه

صحبت این ناکسان مرگ مفاجات ما

خرمن عمر عزیز رفت بباد ستیز

ز آتش بیداد سوخت حاصل اوقات ما

از تو نگشتم جدا در همه جا وز قضا

تا بقیامت فتاد دید و ملاقات ما

بی تو اگر می روم چاره ندارم ولی

اینهمه دوری نبود شرط مکافات ما

وعدۀ ما و تو در بزم یزید پلید

تا کنی از طشت زر جلوه بمیقات ما

راه درازی به پیش همسفران کینه کیش

همتی از پیش بیش بهر مهمات ما

شمع صفت می روم سوخته و اشک ریز

ای سر نورانیت شاهد حالات ما

بی تو نشاید که ما بار به منزل بریم

یا که بسختی مگر بار غم بریم

تا تو شدی کشته ما بی سر و سامان شدیم

یکسره سرگشتۀ کوه و بیابان شدیم

خیمه و خرگاه ما رفت بباد فنا

به لجۀ غم اسیر دچار طوفان شدیم

از فلک عز و جاه بروی خاک سیاه

بچاه غم سرنگون چو ماه کنعان شدیم

ز کعبۀ کوی تو بحسرت روی تو

بحلقۀ فرقه ای ز بت پرستان شدیم

ای سیر تو بر سنان شمع ره کاروان

به مهر روی تو ما شهرۀ دوران شدیم

ز جور خونخوارگان تو سر بلندی و ما

ز دست نظارگان سر بگریبان شدیم

پرده گیان تو را حجاب عزت درید

تا که تماشاگه پرده نشینان شدیم

گاه بزندان غم حلقۀ ماتم زده

بکنج ویرانه گاه چه گنج شایان شدیم

چه ساربان عزا نواخت بانگ رحیل

سیر تو شد روی نی گمشدگان را دلیل

چه نیزه شد سربلند از سرّ وجود

شمع صفت جلوه کرد شاهد بزم شهود

سر بفلک برکشید چه آه آتش فشان

بست بر افلاکیان راه صدرو و ورود

آنکه مسیحا بدی زندۀ لعل لبش

بدیر ترساگهی، گهی بدار یهود

گاه بکنج تنور گاه باوج سنان

یافته حدّ کمال قوس نزول و صعود

گاه بویرانه بود همدم آه و فغان

گاه به بزم شراب قرین شطرنج و عود

از افق طشت زر صبح ازل زد چه سر

بشام شد جلوه گر مهر سپهر وجود

منطق داودیش لب بتلاوت گشود

یا که انا الله سرود آیۀ رب ودود

نقطۀ توحید را دست ستم محو کرد

مرکز دین را بباد رفت ثغور و حدود

کاش دل مفتقر در این عزا خوان شدی

در عوض اشک، کاش ز دیده بیرون شدی

شمارهٔ ۵ - فی لیلة عاشوراء

امشب شب وصالست روز فراق فرداست

در پردۀ حجازی شور عراق فرداست

امشب قرآن سعد است در اختران خرگاه

یا آنکه لیله البدر روز محاق فرداست

امشب زلالۀ رویان فرخنده لالۀ زاریست

رخسارهای چون شمع در احتراق فرداست

امشب نوای تسبیح از شش جهت بلند است

فریاد وا حسینا تا نُه رواق فرداست

امشب بنور توحید هرگاه شاه روشن

در خیمه آتش کفر دود نفاق فرداست

امشب ز روی اکبر قرص قمر هویداست

آسیب انشقاق از تیغ شقاق فرداست

امشب شگفته اصغر چون گل بروی مادر

پیکان و آن گلو را بوس و عناق فرداست

امشب خوشست و خرم شمشاد قد قاسم

رفتن بحجلۀ گور با طمطراق فرداست

امشب نهاده بیمار سر روی بالش ناز

گردن بحلفۀ غل پا در وثاق فرداست

امشب بروی ساقی آزادگان گشاده

بند گران دشمن بر دست و ساق فرداست

امشب نشسته مولا بر رفرف عبادت

پیمودن ره عشق روی براق فرداست

امشب شب عروجست تا بزم قاب و قوسین

هنگام رزم و پیکار یوم السباق فرداست

امشب شه شهیدان آمادۀ رحیل است

دیدار روی جانان یوم التلاق فرداست

امشب بگو ببانو یکساعتی بیارام

هنگامۀ بلا خیز مالا یطاق فرداست

امشب قرین یاری از چیست بیقراری

دل گر شود ز طاقت یکباره طاق فرداست

شمارهٔ ۶ - فی لیلة الحادی عشر

خاک عم بر سر گلزار جهان باد امشب

رفته گلزار نبوت همه بر باد امشب

خرگه چرخ ستم پیشه بسوزد که بسوخت

خرگه معدلت از آتش بیداد امشب

سقف مرفوع نگون باد که گردیده نگون

خانۀ محکم تنزیل ز بنیاد امشب

شد سرا پردۀ عصمت ز اجانب ناپاک

در رواق عظمت زلزله افتاد امشب

شده از سیل سیه کعبۀ توحید خراب

وین عجبتر شده بیت الصنم آباد امشب

از دل پرده نشینان حجازی عراق

می دود تا بفلک ناله و فریاد امشب

شورش روز قیامت رود از یاد گهی

کز ابوالفضل کنند اهل حرم یاد امشب

از غم اکبر نا شاد و نهال قد او

خون دل می چکد از شاخۀ شمشاد امشب

نو عروسان چمن را زده آتش بجگر

شعلۀ شمع قد قاسم داماد امشب

مادر اصغر شیرین دهن از داغ کباب

تیشه بر سر زند از غصه چه فرهاد امشب

حجت حق چه بنا حق بغل جامه رفت

کفر مطلق شده از بند غم آزاد امشب

بانوان اشکفشان، لیک چو یاقوت روان

خاطر زادۀ مرجانه بود شاد امشب

دیو، انگشتر و انگشت سلیمان را برد

نه عجب خون رود از چشم پریزاد امشب

ای دریغا که به همدستی جمال لعین

دست بیداد فلک داد ستم داد امشب

چهرۀ مهر سیه باد که بر خاکستر

خفته آن آینۀ حسن خدا داد امشب

برق غیرت زده در خرمن هستی ز تنور

که دو گیتی شده چون رعد پر از داد امشب

شمارهٔ ۷ - فی لیلة الحادی عشر ایضاً

دل خاتم ز خون لبریز در این ماتم است امشب

اگر گردون ببارد خون در این ماتم کم است امشب

تو گویی فاتح اقلیم عشق امشب بود بی‌سر

که خاک تیره بر فرق نبی خاتم است امشب

ملک چون نی نوا دارد، فلک خونابه می‌بارد

مگر بر روی نی چشم و چراغ عالم است امشب

چراغ دودۀ بطحا ز باد فتنه خاموش است

نه یثرب بلکه اوضاع دو گیتی در هم است امشب

ز سیل کفر امشب کعبۀ اسلام ویران است

حرم چون لجهٔ خون ز اشک چشم زمزم است امشب

نمی دانم چه طوفانی است اندر عالم امکان

که صد نوح از مصیبت غرقۀ موج غم است امشب

ز دود خیمه گاه او خلیل آتش بجان دارد

روان خونابۀ دل از دو چشم آدم است امشب

کلیم الله بود مدهوش از طور تنور او

ز خاکستر مگر آن زخم سر را مرهم است امشب

زبانم باد لال از گفتگوی بحدل و جمال

دچار اهرمن گوئی که اسم اعظم است امشب

تعالی از قد و بالای عباس آن مه والا

که پشت آسمان از بهر آن قامت خم است امشب

نه تنها کرده لیلی را غم مرگ جوان مجنون

که عقل پیر در زنجیر این غم مدغم است امشب

عروس حجلۀ گیتی سیه پوش از غم قاسم

مگر آن لاله رو شمع عزا و ماتم است امشب

ز داغ شیر خوار ای مادر گیتی بزن بر سر

که با ناوک گلوی نازک او توأم است امشب

حدیث شورش انگیزیست اندر عالم بالا

مگر در حلقۀ زنجیر عقل اقدم است امشب

مگر سر رشتۀ تقدیر را از گردش گردون

بگردن حلقۀ غل چون قضای مبرم است امشب

تن تب دار را امشب ز حد بگذشته تاب و تب

مگر بیمار با آه یتیمان همدم است امشب

میهن بانوی خلوت خانۀ حق عصمت کبری

اسیر و دستگیر و بیکس و بی محرم است امشب

ز حال بانوان نینوا چون نی نوا دارم

ولی از سوز این ماتم زبانم ابکم است امشب

شمارهٔ ۸ - بندهای متفرقه

مصباح نور جلوه گر اندر تنور بود

یا در تنور آیۀ الله نور بود

گاهی باوج نیزه گهی در حضیض خاک

در غایت خفاء و کمال ظهور بود

گاهی مدار دائرۀ سوز و ساز شد

گاهی چه نقطه مرکز شور نشور بود

یا شمع جمع انجمن آه و ناله شد

یا شاهد بساط نشاط و سرور بود

گاهی چه نقطه بر در سر حلقۀ فساد

رأس الفخار بر در رأس الفجور بود

آخر به بزم بادۀ مست غرور رفت

لعل لبی که عین شراب طهور بود

یا للعجب که نقطۀ توحید آشنا

با چوب خیزران اثیم کفور بود!

قرآن قرین ناله شد آندم که منطقش

داود بود و نغمه سرای زبور بود

تورات زد بسینه چه از کینه شد خموش

صوت انا اللهی که ز سینای طور بود

انجیل خون گریست چه آزرده بنگریست

لعلی که روح بخش و شفاء صدور بود

شمارهٔ ۹ - فی رثاء سید الشهداء سلام الله علیه

چون شد محیط دائرۀ خطۀ جنود

خالی زهر که بود مگر نقطۀ وجود

نور تجلی احدیت تتق کشید

سر زد جمال غیب ز آئینۀ شهود

در پیشگاه شاهد هستی چه شمع سوخت

تا بود شد بمجمرۀ عشق همچو عود

آشوب در سرای طبیعت ز حد گذشت

سلطان معرفت چه مجرد شد از حدود

مرغ دلی نماند که در قید غم نشد

چو نشد همای سد ره نشین مطلق از قیود

آن مصدر وجود فرو کوفت کوس عشق

در عرصه ای که عقل نیابد ره ورود

در راه عشق مبدء فیض آنچه داشت داد

تا شد عیان بعالمیان منتهای جود

دست از جوان کشید که بد خوشترین متاع

وز نقد جان گذشت که بُد بهترین نقود

مستغرق وصال چنان شد که می نمود

شور وداع پرده گیانش نوای عود

شد بر فراز رفرف همت سوار و تاخت

من منتهی النزول الی غایه الصعود

گردون هماره داشت به تعظیم او رکوع

شد تا کند زهیبت تکبیر او سجود

خصم از نهیب تیغ چه ریخ العقیم او

اندر گریز، همچو ز خور طائر ولود

تیغش بسر فشانی دشمن چه با دعاد

اسبش به شیهه آیتی از صیحهٔ ثمود

تا شد سرش بنیزه چه عیسی بر وی دار

لیکن نه فارغ از ستم فرقۀ یهود

از حال آن سرم نبود تاب سرگذشت

چندان بلا کشید که آبش ز سر گذشت

شمارهٔ ۱۰ - ایضاً فی رثاء المظلوم علیه السلام

در جهان نشنیده ام تا بود این چرخ کبود

کز سلیمان اهرمن انگشت و انگشتر ربود

دست بیداد فلک دستی جدا کرد از بدن

کز نهاد عالم امکان بر آمد داد و دود

از پی دیدار جانان کرد نقد جان نثار

وه چه جانی! یعنی اندر گنج هستی هرچه بود

کرد قربانی جوانی را که چشم عقل پیر

چشمۀ خون در عزای جانگزای او گشود

مادر گیتی چنان در ماتم او ناله کرد

تا که کر شد گوش گردون از نوای رودرود

داد بهر جرعه ای از آب دری آبدار

در کنار آب دریا، آه از این سودا و سود

قاب قوسین عروجش بود بر اوج سنان

شد باو ادنی روان چون در تنور آمد فرود

از سر نی شاهد بزم حقیقت زد چه سر

گمرهان را جلوۀ شمع طریقت می نمود

سر به نی لیکن ز سرّ عشق جانانش بلب

نغمه ای کان نغمه در مزمار داودی نبود

دیر ترسا را گهی روشن تر از خورشید کرد

گاه پنداری مسیحا بود بردار جهود

با لب و دندان او جز چوب بیداد یزید

همدم دیگر ندانم! داد از این گفت و شنود

آنچه دید آن لعل لب از جور دوران کم نداشت

از چه چوب خیزران این نغمۀ دیگر فزود

شمارهٔ ۱۱ - ایضاً فی رثائه علیه السلام

ایکه از زخم فراوان مظهر بیچند و چونی

در حجاب خاک و خون چون شاهد غیب مصونی

آه و وایلا چنان کوبیدۀ سم هیونی

همچو اسم اعظمی که حیطۀ دانش برونی

ویکه با آن تشنه کامی غرقۀ دریای خونی

آنچه گویم آنچنانی باز صد چندان فزونی

بانوان را خیمه سر بودی اکنون سرنگونی

خیمه سوزان را نمی گوئی چرا «یا نار کونی»؟

ناز پرورد تو بودم داد از این حال کنونی

عزت و حرمت مبدل شد بخواری و زبونی

سرخ روئی را بسیلی برد چرخ نیلگونی

سرفرازی رفت و شد پامال هر پستی و دونی

از رباب دل کباب آخر نمی پرسید که چونی

یا که از لیلی چرا سرگشتۀ دشت جنونی

عمه ام آن دختر سلطان اقلیم «سلونی»

نیست اندر عالم امکان چو او ذات الشجونی

نیست جز بیمار ما را محرمی یا رهنمونی

ناگهان بشنید از حلقوم شه راز درونی:

شیعتی ما ان شربتم ری عذب فاذکرونی

او سمعتم بغریب أو شهید فاندبونی

شمارهٔ ۱۲ - مخمس غزل شیخ سعدی در مصیبت

رفت اصغر شیرینم ز آغوشم و دامانم

برگ گل نسرینم یا شاخۀ ریحانم

آن غنچۀ خندان را من غنچه نمی خوانم

آن دوست که من دارم و آن یار که من دانم

شیرین دهنی دارد دور از لب و دندانم

کی مهر و وفا باشد این رخ بد اختر را

تا خلعت دامادی در بر کنم اکبر را

بینم بدل شادی آن طلعت دلبر را

بخت ان نکند با من کانشاخ صنوبر را

بنشینم و بنشانم گل بر سرش افشانم

ای جعد سمن سایت دام دل شیدائی

در نرگس شهلایت شور سر سودائی

بی لعل شکر خایت کو تاب و توانائی؟

ای روی دل آرایت مجموعۀ زیبائی

مجموع چه غم دارد از من که پریشانم

ای شمع رخت شاهد در بزم شهود من

موی تو و بوی تو مشک من و عود من

از داغ تو داد من وز سوز تو دود من

دریاب که نقشی ماند از طرح وجود من

چون یاد تو می آرم خود هیچ نمی مانم

ای لعل لبت میگون وی سرو قدت موزون

عذر ای جمالت را من وامق و من مفتون

رفتی تو و جانا رفت جان از تن من بیرون

ای خوب تر از لیلی بیم است که چون مجنون

عشق تو بگرداند در کوه و بیابانم

ای کشت امیدم را خود حاصل بی حاصل

سهلست گذشت از جان لیکن ز جوان مشگل

تند آمدی و رفتی ای دولت مستعجل

دستی ز غمت بر دل پائی ز پیت در گل

با این همه صبرم هست از روی تو نتوانم

زود از نظرم رفتی ای کوکب اقبالم

یکباره نگون گشتی ایرایت اجلالم

آسوده شدی از غم من نیز بدنبالم

در خفیه همی نالم وین طرفه که در عالم

عشاق نمی خسبند از نالۀ پنهانم

سوز غمت ای مهوش در سوخته می گیرد

فریاد مصیبت کش در سوخته می گیرد

خوناب مرارت چش در سوخته می گیرد

بینی که چه گرم آتش در سوخته می گیرد

تو گرم تر از آتش من سوخته تر زانم

ای دوست نمی گویم چون آگهی از حالم

از مرگ جوانانم و ز نالۀ اطفالم

گر دست جفا سازد نابودم و پا مالم

با وصل نمی پیچم وز هجر نمی نالم

حکم آن که تو فرمائی من بندۀ فرمانم

از بیش و کم دشمن هر چند که بسیارند

با کم نبود هرگز چون در ره گل خارند

با نقش وجود تو چون نقش بدیوارند

یکپشت زمین دشمن گر روی بمن آرند

از روی تو بیزارم گر روی بگردانم

زندان بلایت را صد باره چه ایوبم

من یوسف حسنت را همواره چه یعقوبم

من عاشق دیدارم من طالب مطلوبم

در دام تو محبوسم در دست تو مغلوبم

از ذوق تو مدهوشم در وصف تو حیرانم

زد مفتقر شیدا ز اول در این سودا

شد باز دلش آخر سود و بر این سودا

تا گشت سمند روار در اخگر این سودا

گویند ممکن سعدی جان در سر این سودا

گر جان برود شاید من زندۀ با جانم

شمارهٔ ۱۳ - ایضاً مخمس غزل شیخ سعدی در مصیبت

تشنه لبا به آب مهر تو سرشته شد گلم

چون بکنم دل از تو و چون ز تو مهر بگسلم

گرچه بلای دوست را از سر شوق حاملم

بار فراق دوستان بسکه نشسته بر دلم

می روم و نمی رود ناقه بزیر محملم

ملک قبول کی شود جز که نصیب مقبلی

لایق عشق و عاشقی برگ گلست و بلبلی

بار غم ترا چو من کس نکند بمحملی

بار بیفکند شتر چون برسد بمنزلی

بار دلست همچنان ور بهزار منزلم

داس غم تو می کند حاصل عمر را درو

درد و بلا همی رسد از چپ و راست تو بتو

رفتم و دل بماند در سلسلۀ غمت گرو

ای که مهار می کشی صبر کن و سبک برو

کز طرفی تو می کشی وز طرفی سلاسلم

شوق تو می زند ز شور و زنای غم نوا

تن سوی شام غم روان دل به زمین کربلا

جز من داغدیده را درد نبوده بیدوا

بار کشیدۀ جفا پرده دریدۀ هوا

راه ز پیش و دل ز پس واقعه ایست مشکلم

تا تو بخاطر منی دیده بخواب کی شود؟

راحت و عشق روی تو؟ آتش و آب کی شود؟

غفلت از تو در ره شام خراب کی شود؟

معرفت قدیم راهجر، حجاب کی شود؟

گرچه بشخص غائبی، در نظری مقابلم

ما به هوای کوی تو در بدریم و کو بکو

وز غم هجر روی تو با اجلیم روبرو

کی شود آنکه من کنم شرح غم تو مو بمو

آخر قصد من توئی غایت جهد آرزو

تا نرسد بدامنت دست امید نگسلم

سوخت ز آتش غم هجر تو پر و بال من

چون شب تار روز من هفته و ماه و سال من

نقش تو در ضمیر من مونس لایزال من

ذکر تو از زبان من فکر تو از خیال من

کی برود که رفته ای در رگ و در مفاصلم

گرچه اسیر حلقۀ سلسلۀ اجانبم

یا که چه نقطه، مرکز دائرۀ مصائبم

ورچه ز حد برون بود منطقۀ نوائبم

مشتغل توام چنان کز همه چیز غائبم

مفتکر توام چنان کز همه خلق غافلم

ایکه بعرصۀ وفا از همه برده ای سبق

جز تو که سر نهاده از بهر نثار بر طبق؟

خواهر داغدیده را یک نظر ای جمال حق

گر نظری کنی کند کِشتۀ صبر من ورق

ور نکنی چه بر دهد کشت امید حاصلم؟

مفتقرا بعاشقی گشت بساط عمر طی

کی برسی بدولت وصل نگار خویش کی؟

پیری و بندبند دل شور و نوا کند چه نی

سنت عشق سعدیا ترک نمی دهی بمی

چون ز دلم رود برون خون سرشته در گلم

منکه بلاف عاشقی همسر صد مبارزم

گرچه فنون عشق را با همه جهل حائزم

ورچه نصاب شوق را با همه فقر فائزم

داروی درد شوق را با همه علم عاجزم

چارۀ کار عشق را با همه عقل جاهلم

شمارهٔ ۱۴ - فی رثاء المظلوم سید الشهداء سلام الله علیه

ای به میدان وفا از دل و جان کرده نثار

سر و تن در ره یار

کرده هفتاد و دو تن یکتنه قربان نگار

همگی شیر شکار

سر به نی شمع دل انجمن ناله و آه

شاهد بزم اله

نقطۀ مرکز یک دائره، سرمه رخسار

محو نور الانوار

تن پر از غنچۀ بشکفته ز پیکان خدنک

گلشنی رنگارنگ

لاله زاری سر هر غنچه دو صد مرغ هزار

زار چون ابر بهار

نو نهالان همه روئیده به پیرامن او

سبزۀ دامن او

لیک از سوز درون فی الشجر الاخضر نار

تا فلک رفته شرار

همه چون نخلۀ طور از عطش افروخته دل

خشک لب سوخته دل

همه از باد خزان ریخته در فصل بهار

مانده بی گل گلزار

همه شاداب ز خوناب ولی سینه کباب

تشنه از قحطی آب

یک گلستان همه بی آب و دو دریا بکنار

بهرۀ هر خس و خار

یک طرف سرو سهی سای ابوالفضل قلم

از کف افتاده علم

سرو آزادا قدش گشته تهیدست ز بار

دستش افتاده ز کار

تا از آن هیکل توحید جدا گشت دو دست

کمر شاه شکست

رفت و بگسیخت ز هم سلسلۀ یار و تبار

شد حرم بی سالار

یک طرف یوسف حسن ازل و گرگ اجل

گشته همدست و بغل

رنگ خون بر رخ ماهش چه بر آئینه غبار

شد جهان تیره و تار

طرۀ اکبر ناکام بخون رنگین است

دل شه خونین است

نه عجب گر ز غمش خون شده تا روز شمار

نافۀ مشک تتار

یک طرف قاسم ناشاد که در حجلۀ گور

بسته آئین سرور

نو عروسان چمن غمزده و زار و نزار

داغ آن لاله عذار

بدن نازک او تا شده پامال ستور

شد بپا شور نشور

دست و پا تا که بخون سر و تن کرده نگار

چشم گردون خونبار

یکطرف اصغر شیرین دهن از ناوک تیر

آب نوشیده و شیر

غنچه با تنگدلی خنده زد از ناوک خار

بر رخ بلبل زار

طوطی باغ بهشت از ستم زاغ و زغن

رخت بست از گلشن

شکر شُکر فشاند از دهن شکّر بار

بهر قربانی یار

یکطرف پرد گیان شور و نوا سر کرده

همگی بی پرده

بانوان دو سرا شهرۀ هر شهر و دیار

دستگیر اغیار

لاله رویان همه را داغ مصیبت بر دل

همه را پا در گل

بیکس و بی سر و سالار بجر یک بیمار

دست و پا سلسله دار

شمارهٔ ۱۵ - فی رثائه علیه السلام ایضاً

ای اسم اعظم حق کز عالمی نهانی

در خاک و خون تپانی

وی شمع نور مطلق کز روی نی عیانی

چون ماه آسمانی

ای کعبۀ حقیقت کز اوج عرش هستی

پامال پیل مستی

وی کعبۀ طریقت کز لطف و مهربانی

سر خیل کاروانی

ای در منای میدان از نقد جان گذشته

وز نوجوان گذشته

رسم از تو شد بدوران آئین جانفشانی

در راه یار جانی

ای شاه خرگه عشق ای جوهر فتوت

ای عنصر مروت

کافشانده در ره عشق هر گوهر گرانی

هر گنج شایگانی

سیمرغ قاف همت مرغی از آشیانت

یا سر بر آستانت

شهباز اوج حشمت بی قدر دیدبانی

بی نام و بی نشانی

طوفان ماتم تو شوری بپا نموده

کز نوح دل ربوده

در لجۀ غم تو یا بحر بی کرانی

او غرقه و جهانی

ای یوسف گل اندام از چیست غرقه خونی

در چاه غم نگونی

وز گرگ زشت فرجام صد پاره آنچنانی

کاندر نظر نمانی

ای سینۀ تو سینا از زخمهای پیکان

در خلوت دل و جان

لیکن ز چشم بینا ای طور لن ترانی

در خاک و خون نهانی

ای سبز بوستانت از غنچه های خندان

یا از نیازمندان

وی سرخ گلستانت از خون هر جوانی

چون لاله ارغوانی

ای مخزن معارف ای گنج علم و حکمت

وی کان جود و رحمت

از مرکب مخالف یک مشت استخوانی

در حیرتم چنانی

ای سر که از غم عشق سر گرد کوی یاری

گوئی که گوی یاری

پیوسته در خم عشق یا نیزه آشیانی

یا کنج خاکدانی

ای سر که طور نوری گاهی چه آیۀ نور

گاهی چه سرّ مستور

یا در ته تنوری یا بر سر سنانی

گوئی که لامکانی

ای لعل عیسوی دم با رنج عشق چونی

وز چیست تیره گونی

ای بوسه گاه خاتم با آن شکر فشانی

دمساز خیزرانی

ای نغمه ساز توحید افسرده از چه هستی

آزرده از که هستی

کز آن لب و دهن دید خضر آب زندگانی

داود نغمه خوانی

چون نغمۀ انا الله از طور نور سر زد

یا سر ز طشت زر زد

دست بریده ناگاه چون مرگ ناگهانی

کرد آن چنانکه دانی

شمارهٔ ۱۶ - نوحه خطاب به حضرت ولی عصر علیه السلام

یا امام العصر یا ابن الطاهری الطیبین

یا ولی المؤمنین

شور محشر را عیان با دیده حق بین ببین

یا ولی المؤمنین

عترت خیر الوری را بنگر اندر کربلا

دشت پر رنج و بلا

بین مقتول و مأسور بأیدی الظالمین

یا ولی المؤمنین

حرمه الرحمن أضحت فی انتهاک و انتهاک

أحسن الله عزاک

بس که خون حق بنا حق ریخت در آن سرزمین

یا ولی المؤمنین

از حضیض خاک شد تا اوج گردون موج خون

آسمان شد لاله‌گون

فاستبانت حمره من قبل ما کادت تبین

یا ولی المؤمنین

أمست الغبراء حمری لدماء سائلات

من نحور زاکیات

شد پر از خون دامن صحرا و ما را آستین

یا ولی المؤمنین

از سموم کین خزان شد گلشن آل رسول

روضۀ قدس بتول

و علی الاغصان للو رقاء نوح و أنین

یا ولی المؤمنین

لهف نفسی قامت الساعه وانشق القمر

حین وافاء الحجر

رنگ خون بنشست بر آیینهٔ غیب مبین

یا ولی المؤمنین

سهم کین اندر مقام قاب قوسین کرد جای

یا که در عرش خدای

فهوی لله شکراً و هو مقطوع الوتین

یا ولی المؤمنین

لست أنساء سریعاً و هو مغشی علیه

إذ أتی الشمر إلیه

برد آن ملحد سر از سر دفتر ایمان و دین

یا ولی المؤمنین

سر ز گنج معرفت برداشت آن افعی‌صفت

با کمال معرفت

لم یراقب فیه جبار السما ذات اللعین

یا ولی المؤمنین

و نعاه بعد ما ناغاه دهراً جبرئیل:

قتل السبط الأصیل

جانِ جانان کرد جان قربانیِ جان‌آفرین

یا ولی المؤمنین

بحر مواج بقا، سرچشمۀ آب حیات

بر لب شط فرات

لم یذق حتی قضی من بارد الماء المعین

یا ولی المؤمنین

و لقد أمسی سلیباً و هو من علیا نزار

فاکتسی ثوب الفخار

کرد در بر جامه‌ای از خون حلق نازنین

یا ولی المؤمنین

روح قرآن معنی تورات و انجیل و زبور

گشت پامال ستور

یا له صدراً حوی أسرار رب العالمین!

یا ولی المؤمنین

أشرقت شمس الهدی من مطلع الرمح الطویل

یا له رزه جلیل

عالم تکوین شده پر نور از آن ماه جبین

یا ولی المؤمنین

کوکب دری و مصباح ازل مشکات نور

سر زد از کنج تنور

فانثنی رأس العلی ذلاله و هو حزین

یا ولی المؤمنین

فی خباء لم یخب وفاده عند الوفود

أضرموا نارالحقود

شعلۀ او زد علم بر قبۀ عرش برین

یا ولی المؤمنین

کعبۀ توحید شد پامال جمعی پیل مست

یا گروهی بت‌پرست

فاستحلوا و استبا حواثقل خیر المرسلین

یا ولی المؤمنین

أبرزت أسری بنات الوحی ربات الخدور

حسر احُری الصدور

همنشین ناله و همراه آه آتشین

یا ولی المؤمنین

بانوان ملک یثرب رهسپار شام شوم

همچو سبی ترک و روم

ناوبات باکیات خلف زین العابدین

یا ولی المؤمنین

قائد الاسلام امسی فی قیود من حدید

و هو یُهدی لیزید

شاهباز اوج وحدت شد به دام مشرکین

یا ولی المؤمنین

ای امام منتظر ای شهسوار نشأتین

یا لثارات الحسین

سیدی قم، فمتی تشفی صدور المسلمین؟

یا ولی المؤمنین

شمارهٔ ۱۷ - فی لسان حال المظلومه زینب الکبری علیهاالسلام

نالۀ نی است ایدل یا که از لب شاه است

یا که نخلۀ طور و نغمۀ انا الله است

داستان دستانست از فراز شاخ گل

یا که بانگ قرآنست کز شه فلک جاه است

گرچه بانوان یکسر بیسرند و بی سالار

لیک شاهد مقصود شمع جمع این راه است

او چه شمع کاشانه بانوان چو پروانه

یا چه خوشۀ پروین گرد خرمن ماه است

ای همای بی همتا سایه رامگیر از ما

سایۀ سرت ما را خیمه است و خرگاه است

شهسوار من آرام بر پیادگان رحمی

پای همرهی لنگست دست چاره کوتاه است

ای که سر بلندی تو زیر پای خود بنگر

زانکه نازنینان را سر بخاک درگاه است

از فراز نی لطفی کن بگوشۀ چشمی

زانکه بی پناهان را گوشه ای پناگاه است

از لب روان بخشت زنده کن دل ما را

گرچه نغمۀ این نی دلخراش و جانکاه است

آنکه با غمت ساز است همنشین و همراز است

دود سینۀ سوزان یا که شعلۀ آه است

غمگسار بیمارت داغدار دیدارت

گریۀ شبانگاه و نالۀ سحرگاه است

از دو چشم بیدارش و ز غم دل زارش

آن یگانه غمخوارش واقفست و آگاه است

شمارهٔ ۱۸ - فی لسان حال المظلومه زینب الکبری علیهاالسلام

ای به قربان تو خواهر تو

خواهر با جان برابر تو

کاش بودی زیر خنجر شمر

جگر من جای حنجر تو

تشنه کاما سوخت جان مرا

کام خشک و دیدۀ تر تو

خاک عالم باد بر سر من

روی خاک افتاده پیکر تو

یا بعید الدار عن وطنه

عاقبت شد خاک بستر تو

یوسف گل پیرهن نگذاشت

خصم دون یک جامه در بر تو

جوی اشک چشم من چه کند

با تن در خون شناور تو

ای شهنشاه قلمرو عشق

کو سپهسالار لشگر تو

رایت گردون هماره نگون

کو علمدار دلاور تو

نه تو تنها بسوختی که بسوخت

عالمی از داغ اکبر تو

خون روان از چشم مادر دهر

از غم بی شیر اصغر تو

نو نهال باغ من بکجاست

قاسم آنشاخ صنوبر تو

ای برادر سر بر آر و بپرس

چه شد ای غمدیده معجر تو

گردش چرخ کبود ربود

گوشوار از گوش دختر تو

رفتم از کوی تو زار و نزار

با دلی پر از غصه از بر تو

تا کند چون نی نوا دل من

چون به بینم روی نی سر تو

تا بشام و بزم عام رود

خواهر بی یار و یاور تو

تا به بیند این ستمکش زار

ناسزاها از ستمگر تو

تا که چوب خیزران چه کند

با لبان روح پرور تو

تا بنالد همچو مرغ هزار

خواهر بی بال و بی پر تو

شمارهٔ ۱۹ - لسان حال المظلومه زینب الکبری علیها السلام

ای نازنین برادر شد نوبت جدائی

یا روز بینوائی

بهر وداع خواهر دستی نمی گشائی

لطفی نمی نمائی

ای شاه اوج هستی از چیست دیده بستی

هنگام سرپرستی

از ما چرا گسستی غافل چرا زمائی

پیوسته با کجائی

یک کاروان اسیریم چون مرغ پر شکسته

در بند خصم بسته

زین غم چرا نمیریم ناموس کبریائی

چون پرده ختائی

ما را حجاب عصمت گردون دون دریده

معجز ز سر کشیده

ما را نگشته قسمت جز خون دل دوائی

جز درد دل دوائی

پرده .... ده کرده دوران

... ران

بیداد خصم ما را داده سخن سرائی

در بزم بی حیائی

اطفال .....

زین آتش فروزان

چون بچۀ کبوتر کی باشدش رهائی

از کرکس دغائی

بیمار و حلقۀ غل وانگه شتر سواری

بی محمل و عماری

کی باشدش تحمل زینگونه ماجرائی

از حد برون جفائی

گر رفتم از بر تو معذورم ای برادر

مقهورم ای برادر

حاشا ز خواهر تو آئین بیوفائی

یا ترک آشنائی

گر غائب از حضورم در دام غم گرفتار

لیکن سر تو سالار

یک نیزه از تو دوریم لیکن نه دست و پائی

نه فرصت نوائی

چون لاله داغداریم چون شمع اشکریزان

ای شاهد عزیزان

هر یک دو صد هزاریم در شور و غم فزائی

در سوز غصه زائی

ساز غم تو کم نیست لیکن مجال دم نیست

زین بیشتر ستم نیست

در سینۀ حرم نیست جز آه جان گزائی

جز اشک بیصدائی

کشتی شکستگانیم در موج لجۀ غم

یا در شکنجۀ غم

یکدسته خسته جانیم ما را تو نا خدائی

زین غم بده رهائی

راه دراز در پیش و ز چاره دست کوتاه

نه خیمه و نه خرگاه

یکحلقه زار و دلریش نه برک و نه نوائی

نه جز خرابه جائی

امروز روز یاری است از بانوان بیکس

از کودکان نورس

هنگام غمگساری است گاه گره گشائی

یا منتهی رجائی

با یک سپاه دشمن با صد بلا دچارم

ناچار خوار و زارم

یا رب مباد چون من آواره مبتلائی

بیچاره مبتلائی

ز آغاز شد شرانجام ما را اسیری شام

صبح امید شد شام

ما را نداده ایام جز ناسزا سزائی

جز محنت و بلائی

دردا که با دل ریش سر گرد راه شامیم

رسوای خاص و عامیم

ما از پس و تو از پیش ما را تو رهنمائی

یا قبلۀ دعائی

ای آنکه بر سر نی دمساز راه عشقی

در کوفه یا دمشقی

چون نالۀ نی از پی نبود مرا جدائی

از چون تو دلربائی

شمارهٔ ۲۰ - لسان حال المظلومه زینب الکبری علیهاالسلام

ای یک جهان برادر وی نور هر دو دیده

چون حال زار خواهر چشم فلک ندیده

بی محمل و عماری بی آشنا و یاری

سر گرد هر دیاری خاتون داغدیده

خورشید برج عصمت شد در حجاب ظلمت

پشت سپهر حشمت از بار غم خمیده

دردانه بانوی دهر بی پرده شهرۀ شهر

دوران چه کرده از قهر با ناز پروریده!

ای لالۀ دل ما ای شمع محفل ما

بر نی مقابل ما سر بر فلک کشیده

بنگر بحال اطفال در دست خصم پامال

چون مرغ بی پر و بال کز آشیان پریده

یکدسته دلشکسته بندش بدست بسته

یک حلقه زار و خسته خارش بپا خلیده

گردون شود نگون سر دیوانه عقل رهبر

لیلی اسیر و اکبر در خاک و خون تپیده

دست سکینه بر دل پای رباب در گل

کافتاده در مقابل اصغر گلو دریده

بر بسته دست تقدیر بیمار را بزنجیر

عنقاء قاف و نخجیر هرگز کسی شنیده

آهش زند زبانه روزانه و شبانه

از ساغر زمانه زهر الم چشیده

رفتم بکام دشمن در بزم عام دشمن

داد از کلام دشمن خون از دلم چکیده

کردند مجلس آرا ناموس کبریا را

صاحبدلان خدا را دل از کفم رمیده

گر مو بمو بمویم آرام دل نجویم

از آنچه شد نگویم با آن سر بریده

زان لعل عیسوی دم حاشا اگر زنم دم

کز جان و دل دمادم ختم رسل مکیده

شمارهٔ ۲۱ - وداعیه

ای خسرو خوبان مکن آهنگ میدان

ای جان جانان

بهر خدا رحمی بر این شیرین زبانان

اطفال حیران

ای شمع جمع و مونس دلهای غمخوار

ما را مکن خوار

جانا مکن جمعیت ما را پریشان

ای شاه ذی شان

شاها بسامانی رسان آوارگان را

بیچارگان را

ما را میفکن ای پناه بی پناهان

در این بیابان

ای شاهباز لامکان ترک سفر کن

صرف نظر کن

مرغان قدسی را منه در چنگ زاغان

در دام عدوان

ما را میان دشمنان مگذار و مگذر

بی یار و یاور

یک کاروان زن چون بماند بی نگهبان

ای شاه خوبان

با خصم ناکس چون کنند اطفال نورس

زنهای بیکس

یا رب اسیری چون کند با نازنینان

خلوت نشینان

آیا بامید که ما را می گذاری

با آه و زاری

مائیم و یکتن ناتوان سوزان و نالان

دشمن فراوان

شد شاه دین با یک سپه از ناله و آه

بیرون ز خرگاه

شد رو بمیدان وز قفا خیل عزیزان

افتان و خیزان

کای شهریار کشور صبر و تحمل

قدری تأمل

کاندر قفا داری بسی دل‌های بریان

با چشم گریان

مهلاً حماک الله عن شر النوائب

یا ابن الأطائب

تا توشه برداریم از دیدار جانان

کامد بلب جان

جانا مکن قطع رسوم آشنائی

روز جدائی

ما را ببر همره ترا گردیم قربان

ای ماه تابان

از خواهران و دختران دل بر گرفتی

یکباره رفتی

از ما گسستی با که پیوستی بدینسان

آوخ ز هجران

تنها مزن خود را بر این لشکر حذر کن

ما را سپر کن

تا در رکابت جانفشانیم از دل و جان

جای جوانان

شمارهٔ ۲۲ - عن لسان رقیه بنت الحسین سلام الله علیها

صبا به پیر خرابات از خرابۀ شام

ببر ز کودک زار این جگرگداز پیام

که ای پدر ز من زار هیچ آگاهی

که روز من شب تار است و صبح روشن شام

به سرپرستی ما سنگ آید از چپ و راست

به دلنوازی ماها ز پیش و پس دشنام

نه روز از ستم دشمنان تنی راحت

نه شب ز داغ دل‌آرام‌ها دلی آرام

به کودکان پدرکشته مادر گیتی

همی ز خون جگر می‌دهد شراب و طعام

چراغ مجلس ما شمع آه بیوه‌زنان

انیس و مونس ما نالۀ دل ایتام

فلک خراب شود کاین خرابۀ بی‌سقف

چه کرده با تن این کودکان گل‌اندام

دریغ و درد کز آغوش ناز افتادم

به روی خاک مذلت به زیر بند لئام

به پای خار مغیلان به دست بند ستم

ز فرق تا قدم از تازیانه نیلی فام

بر وی دست تو دستان خوشنوا بودم

کنون چه قمری شوریده‌ام میانۀ دام

به دامن تو چه طوطی شکرشکن بودم

بریخت زاغ و زغن زهر تلخم اندر کام

مرا که حال ز آغاز کودکی این است

خدای داند و بس تا چه باشدم انجام

هزار مرتبه بدتر ز شام ماتم بود

برای غمزدگان صبح عید مردم شام

به نالۀ شررانگیز بانوان حجاز

به نغمۀ دف و نی شامیان خون‌آشام

سر تو بر سر نی شمع و ما چه پروانه

به سوز و ساز ز ناسازگاری ایام

شدند پردگیان تو شهرۀ هر شهر

دریغ و درد ز ناموس خاص و مجلس عام

سر برهنه به پا ایستاده سرور دین

یزید و تخت زر و سفرۀ قمار و مدام

ز گفتگوی لبت بگذرم که جان به لب است

که راست تاب شنیدن که را مجال کلام؟

شمارهٔ ۲۳ - فی الاربعین

بار غم فرود آمد در زمین ماریه باز

یا که کاوران حجاز

هرچه غصه بود آمد دلخراش و سینه گداز

در حریم محرم راز

بود شور رستاخیز یا نوای غمزدگان

حلقهٔ ستم زدگان

هر دلی ز غم لبریز داد راز و نیاز

با شه غریب نواز

نو گلی چه غنچه شکفت نغمه زد چه بلبل زار

زار همچو مرغ هزار

با پدر بزاری گفت کامده بسوز و گداز

پروریدۀ تو بناز

خار پای ما بنگر خواری اسیران بین

حال دستگیران بین

چون کبوتر بی پر غرقه خون ز پنجۀ باز

نیمه جان ز رنج دراز

بانوان دل بریان در کمند اهل ستم

زیر بند اهل ستم

روی اشتر عریان نه عماری و نه جهاز

صبح و شام در تک و تاز

کودکان خونین دل همچو گوی سر گشته

یا چه بخت برگشته

دشمنان سنگین دل هر یک از نشیب و فراز

همچو تیر خورده گراز

شام ماتم ما بود صبح عید مردم شام

آه از آن گروه لئام

مرکز تماشا بود بانوان میر حجاز

با نقاره و دف و ساز

از یزید و آن محفل دل لبالب خون است

دیده رود جیحون است

ما غمین و او خوشدل، او به تخت زر به فراز

ما چه سیم در دم گاز

کعبه را شکست افتاد زانچه رفت بر سر تو

زانچه دید گوهر تو

دست بت پرست افتاد قبلۀ دعا و نماز

مفتقر بسوز و ساز

مدایح و مراثی زینب الکبری سلام الله علیها

فی مدح زینب الکبری رثائها سلام الله علیها : شاهباز طمعم باز عندلیب شیدا شد

فی مدح زینب الکبری رثائها سلام الله علیها

شاهباز طمعم باز عندلیب شیدا شد

یا که طوطی نطقم طوطی شکرخا شد

رفرف خیالم رفت تا مقام او ادنی

یا براق عقلم را جا بعرش اعلی شد

مشتری شدم از جان مدح زهره روئیرا

منشی عطارد را خامه عنبر آسا شد

گوهری نمایان شد از خزانۀ غیبی

وز کتاب لاریبی آیه ای هویدا شد

از معانی بکرم زال چرخ شد واله

حسن دختر فکرم باز در تجلی شد

یکه تاز فکرت را باز شد دو ته زانو

تا بمحدت بانو همچو چرخ پویا شد

در حریم آن خاتون ره نیابد افلاطون

اسم اعظم مکنون رسم آن مسمی شد

اوست بانوی مطلق در حرمسرای حق

بزم غیب را رونق آن جمال زیبا شد

برج عصمت کبری دخت زهرۀ زهرا

کو بغرۀ غراء مهر عالم آرا شد

از فصاحت گفتار و ز ملاحت رفتار

سرّ حیدر کرّار در وی آشکارا شد

گلشن امامت را گلبن کرامت بود

باغ استقامت را رشک شاخ طوبی شد

طور علم ربانی طور حکم سبحانی

با کمال انسانی در جمال حورا شد

عقل بندۀ کویش، عشق زندۀ بویش

وامق مه رویش صد هزار عذرا شد

عرش فرش درگاهش پیش کرسی جاهش

در پناه هرگاهش کل ما سوی الله شد

آسمان زمین بوسش ماه شمع فانوسش

پرده دار ناموسش ساره بود و حوا شد

کعبه الامانی بود رکنها الیمانی بود

مستجار جانی بود لیک اسیر اعدا شد

شد بر اشتر عریان با دلی ز غم بریان

مهد عصمتش گریان ز انقلاب دنیا شد

حکم بر منایا داشت مرکز بلایا گشت

قبله البرایا بود کعبه الرزایا شد

در سرادق عصمت در حجاب عزت بود

بی حجاب و بی خرگه کوه و دشت پیما شد

شد عقیلۀ عالم رهسپار شام غم

چشم چشمۀ زمزم خونفشان به بطحا شد

یکه شاهد وحدت دخت خسرو اسلام

شمع محفل جمعی بدتر از نصاریٰ شد

آنکه آستانش بود رشک جنه المأوی

همچو گنج شایانش در خرابه مأوی شد

مدایح و مراثی مسلم بن عقیل سلام الله علیه

فی مدح مسلم بن عقیل و رثائه سلام الله علیه : ای قبلۀ عقول و امام بنی عقیل

فی مدح مسلم بن عقیل و رثائه سلام الله علیه

ای قبلۀ عقول و امام بنی عقیل

صلوات بر تو باد بالإشراق و الأصیل

ای بدر مکه، نور حرم، ماه بی نظیر

وی مالک رقاب امم، شاه بی بدیل

ای درگه تو کعبۀ آمال هر فریق

وی خرگه تو قبلۀ آمال هر قبیل

ای در منای عشق وفا اولین ذبیح

وی در مقام صبر و صفا دومین خلیل

ای طرۀ ترا شده و اللیل رهنما

وی روی نازنین ترا والضحی دلیل

ای سرو معتدل که بمیزان عدل نیست

در اعتدال شاخۀ سرو ترا عدیل

یک نفخه ای ز بوی تو هر هشت باغ خلد

یک رشحه ای ز کوثر لعل تو سلسبیل

در گوهر فلک نبود قدرت کمال

چشم فلک ندیده جمالی چنین جمیل

ای تشنگان بادیه را خضر رهنما

در وادی ضلال توئی هادی سبیل

ای یکه تاز رزم و سرافراز بزم عزم

کز جان و دل معارف حق را شدی کفیل

شاه خواص را بلیاقت سفیر خاص

افزود بر جلال تو این رتبۀ جلیل

ای در کمند طائفهٔ بی‌وفا اسیر

وی در میان فرقۀ دور از خدا ذلیل

بستند با تو عهد و شکستند کوفیان

آوخ ز بیوفائی آن مردم رذیل

بیخانمان بکوفه فتادی غریب وار

ای منزل رفیع تو مأوای هر نزیل

شد ادعا و نسل خطازادۀ زیاد

داد ستم بداد بر آن عنصر اصیل

کی عاقر ثمود جفائی چنین نمود

از باد رفت واقعۀ ناقه و فصیل

هرگز ندیده هیچ مسلمان ز کفاری

ظلمی که دید مسلم از آن کافر محیل

مدایح و مراثی ابی الفضل العباس سلام الله علیه

شمارهٔ ۱ - فی مدح ابی الفضل العباس و رثائه سلام الله علیه

شمارهٔ ۲ - فی رثاء ابی الفضل العباس سلام الله علیه

شمارهٔ ۳ - فی رثاء ابی الفضل العباس سلام الله علیه

شمارهٔ ۴ - فی رثاء ابی الفضل و اخوته علیهم السلام عن لسان امهم ام البنین علیهاالسلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح ابی الفضل العباس و رثائه سلام الله علیه

دل شوریده نه از شور شراب آمده است

دین و دل ساقی شیرین سخنم برده ز دست

ساغر ابروی پیوستۀ او محوم کرد

هر که را نیستی افزود بهستی پیوست

سرو بالای بلندش چه خرامان می رفت

نه صنوبر که دو عالم بنظر آمده پست

قامت معتدلش را نتوان طوبی خواند

چمن فاستقم از سرو قدش رونق بست

لالۀ روی وی از گلشن توحید دمید

سنبل روی وی از روضۀ تجرید برست

شاه اخوان صفا ماه بنی هاشم اوست

شد در او صورت و معنی بحقیقت پیوست

ساقی بادۀ توحید و معارف عباس

شاهد بزم ازل شمع شبستان الست

در ره شاه شهیدان ز سر و دست گذشت

نیست شد از خود و زد پا بسر هرچه که هست

رفت در آب روان ساقی و لب تر ننمود

جان بقربان وفا داری آن باده پرست

صدف گوهر مکنون هدف پیکان شد

آه از آن سینه و فریاد از آن ناوک و شست

سرش از پای بیفتاد و دو دستش از بدن

کمر پشت و پناه همه عالم بشکست

شد نگون بیرق و شیرازۀ لشگر بدرید

شاه دین را پس از او رشتۀ امید گسست

نه تنش خسته شد از تیغ جفا در ره عشق

که دل عقل نخست از غم او نیز بخست

حیف از آن لعل درخشان که ز گفتار بماند

آه از آن سرو خرامان که ز رفتار نشست

یوسف مصر وفا غرقه بخون وا اسفا

دل ز زندان غم او ابد الدهر نرست

شمارهٔ ۲ - فی رثاء ابی الفضل العباس سلام الله علیه

برادر چه آخر ترا بر سر آمد

که سرو بلند تو از پا در آمد

چه شد نخل طوبی مثال قدت را

که یکباره بی شاخ و برگ و بر آمد

چه از تیشۀ این ستم پیشه مردم

بشاخ گل و نو نهال تر آمد

دریغا که آئینۀ حق نما را

بسی زنگ خون بر رخ انور آمد

چه خورشید خاور بخون شد شناور

مهی کز فروغ رخش خاور آمد

ندانم که ماه بنی هاشمی را

چه بر سر از این قوم بد اختر آمد

ز سیردار رحمت سری دید زحمت

که تاج سر هر بلند افسر آمد

دریغا که عنقاء قاف قدم را

خدنگ مخالف ببال و پر آمد

دو دستی جدا شد ز یکتاپرستی

که صورتگر نقش هر گوهر آمد

کفی از محیط سخاوت جدا شد

که قلزم در او از کفی کمتر آمد

دریغا که دریا دلی ز آب دریا

برون با درونی پر از اخگر آمد

عجب درّ یکدانۀ خشگ لعلی

ز دریا برون با دو چشم تر آمد

ز سوز عطش بود دریای آتش

دهانی که سرچشمۀ کوثر آمد

دریغا که آن رایت نصرت آیت

نگون سر ز بیداد یک صرصر آمد

شمارهٔ ۳ - فی رثاء ابی الفضل العباس سلام الله علیه

تا که شد سرو سهی سای ابی الفضل قلم

کمر شه شده خم

تا صنوبر بر او سوخت ز سر تا بقدم

سوخت گلزار قدم

تا که آن شمع دل افروز ز سر تا پا سوخت

شاهد یکتا سوخت

نخلۀ طور شرر بار شد از آتش غم

شعله ور زین ماتم

تا که آن سرو خرامان لب جوی افتاده

جوی خون سر داده

دامن دشت ز خون آمده چون باغ ارم

لاله زاری خرم

شاخ طوبای قدش بسکه بخون غلطان شد

شاخۀ مرجان شد

زده بر صفحۀ رویش خط یاقوت رقم

رقمی بس محکم

داد از این آتش بیداد که اندر پی آب

عالمی گشت خراب

ریخت بر خاک بلا خون خداوند همم

عنصر جود و کرم

ساقی تشنه لبان در طلب آب روان

داد دست و سر و جان

خشک لب رفت و برون آمد از آن بحر خضم

با دو چشمی پر نم

رایت معدلت از صرصر بیداد افتاد

داد از این ظلم و فساد

آه ماتم زدگان زد بسر چرخ علم

شرر اندر عالم

شاه، بیچاره و شیرازۀ لشگر پاره

بانوان آواره

تا نگونسار شد آن بیدق گردون پرچم

حامل بیدق هم

تا شد آنسینه که بودی صدف گوهر دین

هدف ناوک کین

وهم پنداشت که در مخزن اسرار و حکم

رخنه زد نامحرم

بسکه پیکان بلا بر بدنش بنشسته

شده چون گلدسه

خار از غنچه مگر رسته و پیوسته بهم

همه با هم توأم

تا که سلطان هما شد سپر تیر سه پر

با چنان شوکت و فر

حمله از چار طرف کرد بمرغان حرم

کرکس ظلم و ستم

دست تقدیر دو دستی ز تنش کرد جدا

که بدی دست خدا

ریخت زین حادثه بال و پر عنقاء قدم

طائر عیسی دم

تا بیفتاد دو دست از تن آن میر حجاز

شد بیکباره دراز

دست کوتاه مخالف به پناگاه امم

به نوامیس حرم

سر سردار حقیقت ز عمود آنچه بدید

نتوان گفت و شنید

خاک بر فرق فریدون و سرو افسر جم

پس از این رنج و الم

شاه اخوان صفا رفت ز اقلیم وجود

با تن خون آلود

شمع ایوان وفا شد به شبستان عدم

با دلی داغ ازغم

شمارهٔ ۴ - فی رثاء ابی الفضل و اخوته علیهم السلام عن لسان امهم ام البنین علیهاالسلام

چشمۀ خور در فلک چارمین

سوخت ز داغ دل ام البنین

آه دل پرده نشین حیا

برده دل از عیسی گردون نشین

دامنش از لخت جگر لاله زار

خون دل و دیده روان ز آستین

مرغ دلش زار چه مرغ هزار

داده ز کف چار جوان گزین

اربعه مثل نسور الربی

سدره نشین از غمشان آتشین

کعبۀ توحید از آن چار تن

یافت زهر ناحیه رکنی رکین

قائمۀ عرش از ایشان بپای

قاعدۀ عدل از آنها متین

نغمۀ داودی بانوی دهر

کرده بسی آب دل آهنین

زهره ز ساز غم او نوحه گر

مویه کنان موی کنان حور عین

یاد ابوالفضل که سر حلقه بود

بود در آن حلقۀ ماتم نگین

اشکفشان سوخته جان همچو شمع

با غم آن شاهد زیبا قرین

ناله و فریاد جهان سوز او

لرزه در افکنده بعرش برین

کای قد و بالای دلآرای تو

در چمن ناز بسی نازنین

غرۀ غرای تو الله نور

نقش نخستین کتاب مبین

طرۀ زیبای تو سرو قدم

غیب مصون در خم او چین چین

همت والای تو بیرون ز وهم

خلوت ادنای تو در صدر زین

رفتی و از گلشن یاسین برفت

نوگلی از شاخ گل یاسمین

رفتی و رفت از افق معدلت

یکفلکی مبر رخ و مه جبین

کعبه فرو ریخت چه آسیب دید

رکن یمانی ز شمال و یمین

ریخت چه بال و پر آن شاهباز

سوخت ز غم شهپر روح الامین

آه از آن سینۀ سینا مثال

داد ز بیدادی پیکان کین

طور تجلای الهی شکافت

سر انا الله بخون شد دفین

تیر کمانخانۀ بیداد زد

دیدۀ حق بین ترا از کمین

عقل رزین تاب تحمل نداشت

آنچه تو دیدی ز عمود و زین

عاقبت از مشرق زین شد نگون

مهر جهانتاب بروی زمین

خرمن عمرم همه بر باد شد

میوۀ دل طعمۀ هر خوشه چین

صبح من و شام غریبان سیاه

روز من امروز چه روز پسین

چار جوان بود مرا دلفروز

و الیوم أصبحت و لا من بنین

لا خیر فی الحیاه من بعدهم

فکلهم أمسی صریعاً طعین

خون بشو ایدل که جگرگوشگان

قد واصلو الموت بقطع الوتین

نام جوان مادر گیتی مبر

تذکرینی بلیوث العرین

چونکه دگر نیست جوانی مرا

لا تدعونی ویک ام البنین

مفتقر از نالۀ بانوی دهر

عالمیان تا بقیامت غمین

مدایح و مراثی ابی الحسن علی الاکبر سلام الله علیه

شمارهٔ ۱ - فی مدح ابی الحسن علی الاکبر و رثائه سلام الله علیه

شمارهٔ ۲ - فی رثائه علیه السلام عن لسان أبی عبدالله علیه السلام

شمارهٔ ۳ - فی رثائه علیه السلام عن لسان امه : بود هر گلی را بهار و خزانی

شمارهٔ ۴ - أیضاً فی رثائه علیه السلام عن لسان امه : صبا برو تا بکوی جانان

شمارهٔ ۵ - أیضاً فی رثائه علیه السلام عن لسان امه : لسان حال لیلای جگر خون

شمارهٔ ۶ - ایضاً فی رثائه علیه السلام عن لسانها : ز فراق لالۀ روی تو سینه داغ دارد

شمارهٔ ۷ - ایضاً فی رثائه علیه السلام عن لسان امه : دل ناتوان لیلی ز غم تو می‌گدازد

شمارهٔ ۸ - فی رثاء علی بن الحسین الاکبر علیه السلام

شمارهٔ ۹ - فی رثاء علی الاکبر سلام الله علیه : چون شد به میدان جلوه‌گر شهزاده اکبر

شمارهٔ ۱۰ - فی رثاء ابی الحسن علی بن الحسین الاکبر سلام الله علیه

شمارهٔ ۱۱ - فی رثاء علی بن الحسین الاکبر علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح ابی الحسن علی الاکبر و رثائه سلام الله علیه

ای طلعت زیبای تو عکس جمال لم یزل

وی غرۀ غرای تو آئینۀ حسن ازل

ای درۀ بیضای تو مصباح راه سالکان

وی لعل گوهر زای تو مفتاح اهل عقد و حل

ای غیب مکنون را حجاب زان گیسوی پر پیچ و تاب

وی سر مخزون را کتاب زان خط خالی از خلل

پیش قد دلجوی تو طوبی گیاه جوی تو

ای نخلۀ طور یقین وی دوحۀ علم و عمل

روح روان عالمی جان نبی خاتمی

طاوس آل هاشمی ناموس حق عزوجل

در صولت و دل حیدری زانرو علی اکبری

در صف هیجا صفدری درگاه جنگ اعظم بطل

در خلق و خلق و نطق و قیل، ختم نبوت را مثیل

ای مبدء بیمثل و بی مانند را نعم المثل

ای تشنۀ بحر وصال، سرچشمۀ فیض و کمال

سرشار عشق لایزال، سرمست شوق لم یزل

ذوق رفیع المشربت افکند در تاب و تب

تو خشک لب ز آب و لبت عین زلال بی زلل

کردی چه با تیغ دوس در عرصۀ میدان گذر

بر شد ز دشمن الحذر و ز دوست بانگ العجل

دست قضا شد کارگر در کار فرمای قدر

حتی اذا نشق القمر لما تجلی و اکتمل

عنقاء قاف حق افتاد از هفتم طبق

در لجۀ خون شفق نجمُ هوی، بدرُ أفل

یعقوب کنعان محن قمری صفت شد در سخن

کای یوسف گل پیرهن ای طعمۀ گرگ اجل

ای لالۀ باغ امید أز داغ تو سروم خمید

شد دیدۀ حق بین سفید و الرأس شیباً اشتعل

ای شاه اقلیم صفا سرباز میدان وفا

بادا علی الدنیا العفا بعد از تو ای میر اجل

ای سرو آزاد پدر ایشاخ شمشاد پدر

ناکام و ناشاد پدر ای نو نهال بی بدل

گفتم به بینم شادیت عیش شب دامادیت

روز مبارکبادیت، خاب الرجاء و الامل

زینب شده مفتون تو آغشته اندر خون تو

لیلی ز غم مجنون تو، سر گشتۀ سهل و جبل

شمارهٔ ۲ - فی رثائه علیه السلام عن لسان أبی عبدالله علیه السلام

شاه دین را بود شور محشر

بر سر نعش شهزاده اکبر

ای شکیب دل آرام جانم

ای روان تن ناتوانم

ای جگر گوشۀ مهربانم

ای علی اکبرِ نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

تو همای حقیقت نشانی

شاهباز بلند آشیانی

از چه در خاک و در خون طپانی

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

چهره ات یک فلک آفتابست

طره ات یک جهان مشک نابست

ای دریغا که در خون خضا بست

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

ای پر از زخم کین اینچه حالست

این حقیقت بود یا خیالست

یکتن و این جراحت محالست

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

حیف از آن طلعت ماه رخسار

حیف از آن قامت سرو رفتار

حیف از آن منطق شهد گفتار

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

حیف از آن قدّ با اعتدالت

حیف از آن شاخ طوبی مثالت

دست کین تیشه زد بر نهالت

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

حیف از آن مشگسا سنبل تر

حیف از آن جعد و موی معنبر

دل ز داغت چه عودی بمجمر

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

حیف از آن روی و موی نبوت

حیف از آن روز و بازو و قوت

داد از این قوم دور از مروت

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

لعل خشک تو ای لؤلؤ تر

قوت جان بود و یاقوت احمر

گرچه مرجان ما را زد آذر

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

ای عقیق لبت کهربائی

کی شود غنچه لب گشائی

عندلیبانه گوئی توائی

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

بود امیدم ای نازنینم

بزم دامادیت را بچینم

حجلۀ شادیت را ببینم

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

ای دریغا ز ناکامی تو

جان فدای خوش اندامی تو

وانقد و قامت نامی تو

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

حیف از آن لالۀ ارغوانی

شد خزان در بهار جوانی

خاک غم بر سر زندگانی

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

وای بر حال لیلای مجنون

گر به بیند ترا غرقه در خون

با دل زار او چون کنم چون

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

روی دردشت و هامون گذارد

یا سر نعش تو جان سپارد

طاقت این مصیبت ندارد

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

آه اگر عمۀ مستمندت

بیند این زخم بیچون و چندت

تا قیامت بود دردمندت

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

خواهرت روز و شب می گدازد

یا بسوزد ز غم یا بسازد

کو برادر که او را نوازد

ای علی اکبر نوجوانم

ای بخون غرقه روح روانم

شمارهٔ ۳ - فی رثائه علیه السلام عن لسان امه

بود هر گلی را بهار و خزانی

خزان گل من بهار جوانی

بود شاخ گل سبز در هر بهاری

گل من ز خون بدن ارغوانی

نه یک گل زمن رفته، یک بوستان گل

نه یک نوجوان، یک جهان نوجوانی

جوانا توانائی من تو بودی

بماندم من و پیری و ناتوانی

ترا نخل شکر بری پروردیم

نه پنداشتم زهر غم میچشانی

بگرد تو پروانه وش می دویدم

تو چون شمع سرگرم در سر فشانی

تو چون شاخ مرجان ز یاقوت خونی

من از اشک خونین عقیق یمانی

بمیقات دیدارت احرام بستم

که جانی کنم تازه زان یار جانی

سروش غمت گفت در گوش هوشت

که ای آرزومند من! لن ترانی

ز سر پنچۀ دشمن دیو سیرت

نمی یابی از اهرمن هم نشانی

جوانا نهالی نشاندم بامید

که در سایۀ او کنم زندگانی

دریغا که از گردش چرخ گردون

سر او کند بر سرم سایبانی

جوانا بهمت تو عنقاء قافی

برفعت همای بلند آشیانی

توئی یکه تمثال عقل نخستین

توئی ثانی اثنین سبع المثانی

نزیبد سرت را سر نیزه بودن

مگر جان من شمع این کاورانی؟

جوانا فروغ تو از مشرق نی

بود رشک مهر و مه آسمانی

ولی روز ما را سیه کرده چندان

که مردن به از عشرت جاودانی

فدای سر نازنین تو گردم

که از نازنینان کند دیدبانی

نظر بستی از عمر و از ما نبستی

کنی سرپرستی ز ما تا توانی

پس از این من و داغ آن لالۀ رو

که یک صورتست و جهانی معانی

پس از این من و سوز آن شمع قامت

که در بزم وحدت نبودیش ثانی

هر آن سر که سودای آنسر ندارد

بود بر سر دوش بار گرانی

دلی گر نسوزد ز سوز غم تو

نبیند به دنیا رخ شادمانی

شمارهٔ ۴ - أیضاً فی رثائه علیه السلام عن لسان امه

صبا برو تا بکوی جانان

که تا کنی تر دماغ جانان

ببر بگلزار نوجوانان

سلام این پیر ناتوان را

چه بگذری بر نهال اکبر

نهال نوباوۀ پیمبر

بپای آن شاخۀ صنوبر

ببوسه ای زنده کن روان را

بگو به آن نوجوان نامی

که از جوانی ندیده کامی

تفقدی کن بیک پیامی

شوم فدا آن لب و دهان را

بمادر دل کباب خسته

ببین که بندش بدست بسته

چه مرغ بی بال و پر شکسته

که گفته بدرود آشیان را

چه آرزوها که بود بر دل

تو رفتی و جمله رفت در گل

ز خرمن عمر من چه حاصل

چه دیدم این داغ ناگهان را

صنوبری را که پروریدم

ز تیشۀ کین بریده دیدم

ز نیشکر زهر غم چشیدم

ز شاخ گل خار جان‌ستان را

ز بوستان رفت یک چمن گل

که دل ربود از هزار بلبل

کدام مادر کند تحمل

جدائی یک جهان جوان را

ز یک جهان جان دو دیده بستم

چه رفت جان جهان ز دستم

بماتمش تا که زنده هستم

ز ناله برهم زنم جهان را

دریغ از آن غرۀ چو ماهش

دریغ از آن طرۀ سیاهش

که کرده آئین حجله گاهش

ز دود غم تیره آسمان را

بحجلۀ خاک و خون نشسته

ز خون سراپا نگار بسته

ز مادر زار دل شکسته

ربوده هم تاب و هم توان را

ز سوز این غم شبان و روزان

چه لاله داغم چه شمع سوزان

چه نخلۀ طور غم فرزوان

کشم چه آه شرر فشان را

بناخن از سینه می خراشم

چه کوهکن کوه می تراشم

من و فراق تو زنده باشم؟

بخود نمی بردم این گمان را

تو بر سر نی دلیل راهی

بلاله روئی چه شمع و ماهی

پناه یکدسته بی پناهی

ببین چه حالست بانوان را

تو سر بلندی و شهسواری

خبر ز افتادگان نداری

من از قفای تو چون غباری

که از پی افتاده کاروان را

چه خوش بود روز بینوائی

بسر پرستی ما بیائی

مکن از این بیشتر جدائی

که داده بر باد خانمان را

شمارهٔ ۵ - أیضاً فی رثائه علیه السلام عن لسان امه

لسان حال لیلای جگر خون

عقول ما سوی را کرده مجنون

بیا بلبل که تا با هم بنالیم

که ما هجران کش و شورید حالیم

ز تو گل رفت وز ما گلعذاری

تو را فریاد و ما را آه و زاری

تو را وصل گل دیگر امید است

بهار دیر از بهر تو عید است

ولیکن گلعذارم را بدل نیست

بهار دیگری ما را امل نیست

فراقی را که اندر پی وصالست

نه چون هجریست کورا اتصالست

گلی از گلشن من رفت بر باد

که تا محشر نخواهد رفت از یاد

گلی شد از من غمدیده در خاک

که گل در ماتمش زد پیرهن چاک

ز من باد خزان برگ گلی ریخت

که خاک غم سر هر بلبلی ریخت

مرا بر سینه داغ گلعذاریست

که گل در پیش او مانند خاریست

کبابم کرده داغ لاله روئی

که برد از لالۀ حمراء نکوئی

زمین گیرم برای سرو قدّی

که سروش بنده در بالا بلندی

یگانه گوهری گم شد ز دستم

که جویای ویم تا زنده هستم

بسا کس نوجوان رخت از جهان بست

ولیکن نوگل من ناگهان بست

نمی دانم چه شد آن سرو آزاد

ببادی ناگهان از پا در افتادد

ندید آن یوسف مصر ملاحت

بدوران جوانی روی راحت

اگر گرگ اجل خونین دهن نیست

چرا پس یوسف گل پیرهن نیست

دریغ از قامت شمشادی او

کفن شد خلعت دامادی او

دریغ از سرو بالای رسایش

دریغ از گیسوان مشگسایش

دریغ از حلقۀ پر پیچ و تابش

دریغ از کاکل در خون خضابش

هزاران حیف کانشاخ صنوبر

ز نخل زندگانی گشت بی بر

هزاران حیف کانگیسوی مشگین

بخون فرق سر گردیده رنگین

هزاران حیف کانخورشید خاور

میان لجۀ خون شد شناور

فغان کائینۀ روی پیمبر

بخاک تیره شد الله اکبر

فغان ز انقامت طوبی مثالش

که دست جور برد از اعتدالش

من اندر وصف او مدهوش هستم

نه لیلایم که مجنون وی استم

بصورت طلعت الله نور است

بمعنی غیب مکنون را ظهور است

بروی و موی و سیما و شمائل

پیمبر آیت و حیدر دلائل

بیا ای عندلیب گلشن من

ببین تاریک چشم روشن من

بیا ای نوگل گلزار مادر

بکن رحمی بحال زار مادر

بیا ای نونهال باغ مادر

بزن آبی بسوز داغ مادر

بیا ای شمع جمع محفل ما

ببین ظلمت سرا شد منزل ما

بیا ای شاهد یکتای زیبا

که دل را بیش از این نبود شکیبا

ترا با شیرۀ جان پروردیم

دریغا کز تو جانا دل بریدم

ندانستم که مرگ ناگهانی

عنان گیرد ترا در نوجوانی

بهمت می توان از جان گذشتن

ولیکن از جوان نتوان گذشتن

چنان داغم کزین پس تا بمیرم

سر از زانوی غم هرگز نگیرم

من و یاد قد شمشادی تو

من و ناکامی و ناشادی تو

من و یاد لب خشکیدۀ تو

من و سوز دل تفتیدۀ تو

من و آن زخمهای بی حسابت

من و آن پیکر در خون خضابت

جوانا رحم کن بر پیری من

مرا مگذار با یک دشت دشمن

جوانا سوی مادر یک نظر کن

بیا رحمی بر این چشمان تر کن

اگر خو کرده باشی با جدائی

مکن قطع رسوم آشنائی

گهی حال دل غمناک ما پرس

ز آب دیدۀ نمناک ما پرس

سؤال از حال غمناکان ثوابست

خصوصاً آن دلی کز غم کبابست

شمارهٔ ۶ - ایضاً فی رثائه علیه السلام عن لسانها

ز فراق لالۀ روی تو سینه داغ دارد

دل داغدیده از سینۀ من سراغ دارد

دل چرخ پیر بگداخت بنو جوانی تو

چه دلی است خام کز سوخته ای فراغ دارد

بتو بود روشن ای شمع جهانفروز مادر

شب من ز شعلۀ آه کنون چراغ دارد

نکنم پس از تو فردوس برین دگر تمنا

چه خزان شود گلستان که هوای باغ دارد

تو لب فرات گر تشنه جگر سپرده ای جان

لب من هماره از خون جگر ایاغ دارد

دلم آب شد ز بی آبی غنچۀ لب تو

که زیاد خشکی کام تو تر دماغ دارد؟

من و داستان دستان ز خرابی گلستان

من و شور و شین قمری که بباغ و راغ دارد

من و قاتل جفاکار تو همسفر چه طوطی

که مدام همنشینی چه کلاغ و زاغ دارد

شرر غم تو در منطق مفتقر نگنجد

چه کند رسول دل معذرت از بلاغ دارد

شمارهٔ ۷ - ایضاً فی رثائه علیه السلام عن لسان امه

دل ناتوان لیلی ز غم تو می‌گدازد

چکند اگر نسوزد چکند اگر نسازد

تو سوار روی نی مادر دل کبابت از پی

نه عجب اگر که در پای نی تو سر ببازد

تو اگرچه سر بلندی نظری بزیر پا کن

که نظر بزیردستان به بزرگ می برازد

تو همای دولتی سایه فکن بر این ضعیفان

که بزیر سایه ات سرو بلند سر فرازد

تو سوار یکه تازی به پیادگان مدارا

که پیاده را نشاید ز پی سواره تازد

من اگر ز غم بمیرم ز سرت نظر نگیرم

که بچون تو نازنینی دل عالمی ببازد

چه شود اگر نوازش کنی از نیازمندان

چه نی تو بند بندم ز غم تو می‌نوازد

شمارهٔ ۸ - فی رثاء علی بن الحسین الاکبر علیه السلام

دل سنگ خاره شد خون ز غم جوان لیلی

نه عجب که گشته مجنون دل ناتوان لیلی

ز دو چشم روشن شاه برفت یک فلک نور

چه ز خیمه شد روان، با که ز تن روان لیلی

دل شاه خون شد از شور فراق شاهزاده

ز نوای بانوان حرم و فغان لیلی

ز حدیث شور قمری بگذر که برده از دست

دل صد هزار دستان غم داستان لیلی

پر و بال طائر سدره نشین بریخت زین غم

چه همای عزت افتاد ز آشیان لیلی

چه فتاد نخلۀ طور تجلی الهی

بفلک بلند شد آه شرر فشان لیلی

چه بخون خضاب شد طرۀ مشگسای اکبر

بسرود مو کنان مویه کنان زبان لیلی

که ز حسرت تو ای شمع جهان فروز مادر

شب و روز همچو پروانه بسوخت جان لیلی

نه چنان ز پنجۀ گرگ دغا تو چاکچاکی

که نشانه جویم از یوسف بی نشان لیلی

بامید پروردیم چه تو شاخۀ گلی را

ندهد فلک نشان چون گل بوستان لیلی

که بزیر سایۀ سرو تو کام دل بیابم

اسفا سر تو بر نی شده سایبان لیلی

تو به نی برابر من، من اسیر بند دشمن

بخدا نبود این حادثه در گمان لیلی

من و آرزوی دامادی یک جهان جوانی

که برفت و دود برخاست ز دودمان لیلی

من و داغ یک چمن لالۀ دلگشای گیتی

من و سوز یک جهان شمع جهانستان لیلی

من و یاد سیرو اندام عزیز نامرادم

من و شور تلخی کام شکر دهان لیلی

نه عجب ز شور بانو به نوای غم نوازد

دل زار مفتقر بندۀ آستان لیلی

شمارهٔ ۹ - فی رثاء علی الاکبر سلام الله علیه

چون شد به میدان جلوه‌گر شهزاده اکبر

پور پیمبر

آن عرصه شد چون سینۀ سینا سراسر

الله اکبر

حسن ازل از غره اش نیکو نمایان

چون ماه تابان

سر قدم در طره اش از دوش تا بر

مکنون و مضمر

روی چو ماهش شاهد بزم حقیقت

شمع طریقت

موی سیاهش پرده دار ذات انور

در حسن منظر

شمع قدش در سر فرازی گیتی افروز

لیکن جهانسوز

سوز غمش در جانگدازی همچو آذر

با آه مضطر

آئینۀ پیغمبری اندر شمائل

رب الفضائل

در صولت و در صفدری مانند حیدر

آن شیر داور

رفرف سوار اوج معراج سعادت

بهر شهادت

زد در فضای جان همای همتش پر

تا بزم دلبر

دست ستیزش بسته پای هر فراری

هر مرد کاری

شمشیر تیزش میر بودی از سران سر

چون باد صرصر

از رعد برق تیغ آن ابر بلا بار

روی جهان تار

چندانکه شد هوش از سر خصم بد اختر

گوش فلک کر

شیر فلک چون حملۀ شبل الاسد دید

بر خود بلرزید

شاهین صفت زد پنجه در خون کبوتر

میر غضنفر

از دود آهش تیره شد آفاق و انفس

گاه تنفس

وز کام خشگش چشمۀ چشم فلک تر

تا روز محشر

سرچشمۀ آب زلال زندگانی

در نوجوانی

نوشید آب از چشمه سار تیغ و خنجر

آن خضر رهبر

تیغ قضا چون بر سر سرّ قدر شد

شقّ القمر شد

وز مشرق زین شد نگون خورشید خاور

در خون شناور

پیک مصیبت پیر کنعان را خبر کرد

عزم پسر کرد

گرگ اجل را دید با یوسف برابر

بی یار و یاور

گفتا که ای نادیده کام از نوجوانی

در زندگانی

بعد از تو بر دنیای فانی خاک بر سر

ای روح پرور

ای نونهال گلشن طاها و یاسین

ای شاخ نسرین

ای جویبار حسن را شاخ صنوبر

برگ گل تر

آن قامت رعنا چه شد کز پا در افتاد

ناکام و ناشاد

شد عاقبت نوباوۀ باغ پیمبر

بی برگ و بی بر

آن طرۀ مشکین چرا در خون خضابست

در پیچ و تابست

وان غرۀ غرا چرا گردیده مغبر

با خاک همسر

ای در ملاحت ثانی عقل نخستین

بر خیز و بنشین

کن جستجوئی از پدر و ز حال مادر

ای نیک محضر

ای بر تو میمون و مبارک حجلۀ گور

تا نفخۀ صور

روز مبارکبادیت پر شور و پر شر

وز شب سیه تر

آخر کفن شد خلعت دامادی تو

غم، شادی تو

ز اول ترا از خون حنا آمد مقرر

در خاک بستر

گردون دون کرد از تو جانا نا امیدم

تا دل بریدم

از نوجوانی در لطافت روح پیکر

وز جان نکوتر

بخت سیه رخت عزا ما را به بر کرد

خون در جگر کرد

خاک مصیبت بر سر ما ریخت یکسر

بخت نگون سر

جان جهانی در جوانی ناگهان رفت

ملک جهان رفت

لشکر نخواهد کس پس از سالار لشکر

در هیچ کشور

چون رایت فتح و ظفر آمد نگون سار

شد کار شه زار

هرگز مباد لشکری با شوکت و فرّ

بی شه مظفر

جانا تو رفتی و شدی آسوده از غم

روح تو خرم

ما را دچار آتش بیداد بنگر

چون پور آزر

زهر فراقت در مذاقم کارگر شد

عمرم بسر شد

ما را ز خون دل، تو را دادند ساغر

از آب کوثر

تنها نه کلک مفتقر آتش فشانست

آتش بنجانست

زد شعله اندر دفتر ایجاد یکسر

سر لوح دفتر

شمارهٔ ۱۰ - فی رثاء ابی الحسن علی بن الحسین الاکبر سلام الله علیه

سیل غم حمله چنان کرد که آب از سر رفت

نوجوان اکبر رفت

خشک لب با دل تفتیده و چشم تر رفت

روح پیغمبر رفت

گلشن آل نبی ز آتش بیداد بسوخت

سرو آزاد بسوخت

چمن فاستقم از باد فنا یکسر رفت

نه که برگ و بر رفت

نخلۀ طور ز سوز عطش از پا افتاد

شاخ طوبی افتاد

دود آه دل شه تا فلک اخضر رفت

وز فلک برتر رفت

یک فلک ماه نمود از افق حسن غروب

آه از آن طلعت خوب

تیره شد روی دو گیتی چو مه انور رفت

چشمۀ خاور رفت

یک چمن سرو شد از تیشۀ بیداد قلم

از گلستان قدم

تا قد و قامت رعنای علی اکبر رفت

نخل شکر بر رفت

دره التاج نبوت چه عقیق گلگون

شده غلطان در خون

تا ز شهزادۀ آزاد سر و افسیر رفت

از دم خنجر رفت

شاه را نالۀ شهزاده چه آمد در گوش

شد در افغان و خروش

پیر کنعان بسر پور روان پرور رفت

جانش از پیکر رفت

یوسفی دید ز سر پنجۀ گرگان صد چاک

کز سمک تا بسماک

نالۀ وا ولدا زان شه گردون فرّ رفت

تا در داور رفت

عندلیبانه بر آن غنچۀ خندان بگریست

چون بخونش نگریست

گفت ما را بجگر آنچه ترا بر سر رفت

بلکه افزون تر رفت

ای گل گلشن توحید نهال امید

بتو آخر چه رسید

بوستان خرم و سبز است و گل احمر رفت

نو نهال تر رفت

ای دهان تو روانبخش دو صد خضر و مسیح

که شدی تشنه ذبیح

آب تو از لب شمشیر و دم خنجر رفت

که بر آن خنجر رفت

نوجوانا قد سرو تو زمین گیرم کرد

غم تو پیرم کرد

تو برفتی و بیکباره دل و دلبر رفت

جان و جان پرور رفت

بی فروغ رخت ای شمع جهان افروزم

تیره چون شب روزم

روشنی بخش دل و دیدۀ من دیگر رفت

تا دم محشر رفت

کوکب بخت من از اوج سعادت افتاد

رفت اقبال بباد

وه چه زود از نظرم آن حسن المنظر رفت

آن بلند اختر رفت

ای جوان مرگ من و حسرت دامادی تو

غم ناشادی تو

آرزوها همه با جان من از تن در رفت

نا مراد اکبر رفت

وای بر حال دل غم زدۀ لیلی باد

که ندیدت داماد

خبرت هست چها بر سر این مادر رفت

بی پسر آخر رفت

سر به صحرا زده لیلی ز غمت ای مجنون

با دلی غرقه به خون

تا بشام غم از این دشت بلا یکسر رفت

بی سر و سرور رفت

خاک غم بر سر دنیا که وفا با تو نکرد

جز جفا با تو نکرد

خرمن عمر گرانمایه به یک صرصر رفت

یک جهان اکبر رفت

شمارهٔ ۱۱ - فی رثاء علی بن الحسین الاکبر علیه السلام

از شاهزاده اکبر ای باد نوبهاری

گویا پیام داری

کز بوی مشک و عنبر هر خطه شد تتاری

هر عرصه لاله زاری

زانطرۀ پر از خون تاری به همره تست

آری به همره تست

لیلی ببین چو مجنون دارد فغان و زاری

هر تار او هزاری

شاخ صنوبر او از خاک و خون دمیده

سر بر فلک کشیده

کز روی نی سر او دارد ز خون نگاری

از زخمهای کاری

سرو قدش لب آب چون نخل طور سوزان

چون آتش فروزان

هرگز مباد شاداب سروی ز جویباری

در هیچ روزگاری

رخساره ای که برتر از مهر خاور آمد

در خون شناور آمد

یاقوت روح پرور از درّ آبداری

سر زد ز هر کناری

آن ماهرو که پروین پروانۀ رخش بود

در خاک و خون بیالود

آئینۀ جهان بین گوئی گزیده آری

آئین خاکساری

از لعل نامی او یا رشک چشمۀ نوش

خاموش باش خاموش

چون خشک کامی او زد یک جهان شراری

در هر سخن گذاری

نوباوۀ نبوت از تشنگی چنان سوخت

کر سوز او جهان سوخت

وز گلشن فتوت افتاد گلعذاری

از باد شعله باری

مرغ خبر برآمد از لاله زار رویش

از شاخسار مویش

کز بانوان برآمد فریاد بی قراری

آشوب سوگواری

در لاله زار عصمت داغش بجان شر زد

کاتش بخشک و تر زد

وز جویبار رحمت موج سرشک جاری

چون سیل کوهساری

لیلی بماتم او خاک سیه بسر کرد

هر دم پسر پسر کرد

چون قمری از غم او عمری به سوگواری

نالان چون مرغ زاری

کای نو نهال امید از بیخ و بن فتادی

در عین نامرادی

گردون بسی بگردید تا شد چه شام تاری

صبح امیدواری

نخلی که پروردیم یک عمر با دو صد ناز

بودم باو سرافراز

آخر بریده دیدم ناورده هیچ باری

جز زهر ناگواری

ای حسرت تو در دل داغ درون مادر

ای غرقه خون مادر

با غصۀ تو مشکل یک روز پایداری

یا صبر و بردباری

ای سرو قد آزاد بنگر اسیری من

یا دستگیری من

گردون نمی دهد یاد خاتون داغداری

در زیر بند خواری

ای یوسف عزیزم گرگ اجل چها کرد

از من ترا جدا کرد

خوناب دیده ریزم چون ابر نوبهاری

تا وقت جانسپاری

ای رشک چشمۀ نور روز سیاه ما بین

حال تباه ما بین

یکدسته زار و رنجور سر گرد هر دیاری

بی آشنا و یاری

گر می روم بخواری امروز از بر تو

زین پس من و سر تو

لیکن تو شهسواری من از پیت به زاری

سرگشته چون غباری

ای شاهباز حشمت شد نیزه آشیانت

جانها فدای جانت

وز بعد مهد عصمت ما را شترسواری

بی محمل و عماری

مدایح و مراثی قاسم بن الحسن علیهماالسلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح قاسم بن الحسن و رثائه علیهماالسلام

شمارهٔ ۲ - فی رثاء القاسم بن الحسن سلام الله علیهما

شمارهٔ ۳ - فی رثاء القاسم بن الحسن الزکی علیهما السلام

شمارهٔ ۴ - فی رثاء القاسم بن الحسن علیه السلام : چون یافت نو خط شاه فرمان جان نثاری

شمارهٔ ۵ - فی رثاء القاسم بن الحسن سلام الله علیهما

شمارهٔ ۶ - ایضاً فی رثاء القاسم بن الحسن علیهماالسلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح قاسم بن الحسن و رثائه علیهماالسلام

به نکهت هوا رشک مشک ختن شد

به نزهت زمین روضۀ نسترن شد

گلستان بود سبز ز استبرق گل

چمن سبز از سندی یاسمن شد

پر از لاله شد باغ، و داغ جوانان

بیاد من آورد و بیت الحزن شد

گل ارغوان گر بدامادی آمد

ولیکن شقایق عروس چمن شد

ز هر سبزه زاری لب جویباری

بخاطر خط قاسم بن الحسن شد

بود نقل هر محفلی نقل رویش

حدیث قدش شمع هر انجمن شد

لبش بود سرچشمۀ آب حیوان

سزد خضر اگر بندۀ آن دهن شد

بلی قوت جان بود یاقوت لعلش

عقیق یمن دُرج دُرّ عدن شد

اگر یوسف از چه درآمد ولیکن

گرفتار آن غبغب و آن زقن شد

بصورت پیمبر بصولت چه حیدر

فدای حسینی بوجه حسن شد

به هیبت سبق برد از شیر گردون

کمین چاکرش خاور تیغزن شد

چه بر رخش همت رخش جلوه کردی

تهمتن فروتر ز زال کهن شد

چنان صف اعدا دریدی که گفتی

به میدان کین حیدر صف شکن شد

فغان کان صنوبر بر سرو بالا

به بیخ و بنش تیشۀ ریشه کن شد

دریغا که آن شاخ گل پیرهن را

بجای قبای عروسی کفن شد

مهین خواستگار نگار ازل را

نگاری سیراپا ز خون بدن شد

نثار سر او خدنگ مخالف

سنان در بر او حمایل‌فکن شد

روان شد ز دیوار قسمت بلائی

که شهزاده آزاد از قید تن شد

شمارهٔ ۲ - فی رثاء القاسم بن الحسن سلام الله علیهما

در عدن زنگار بدن عقیق یمن شد

چه غرق خون تن شهزاده قاسم بن حسن شد

درید جامۀ طاقت در این عزا گل سوری

دمی که خلعت دامادیش بدل بکفن شد

بیاد خط لبش سبزه جوی اشک روان کرد

ز نور شمع قدش لاله داغدار چمن شد

ز نا مرادی و ناکامیش بدور جوانی

چه داغها بدل چرخ پیر و دهر کهن شد

چه رو نهاد به میدان فلک سرود به افغان

که طوطی شکر افشان اسیر زاغ و زغن شد

خدنگ و سنگ ز هر سو نثار آن سرو گیسو

سنان خصم جفا جو عروس حجلۀ تن شد

ز برق آه ملک نه فلک چو رعد خروشان

چه ابر تیغ بر آن شاهزاده سایه فکن شد

چو حلقه زد زمین خون از آن کلالۀ مشگین

زمین ماریه رنگین و رشک مشک ختن شد

به خون یوسف گل پنجه زد چه گرگ مخالف

جهان بدیدۀ یعقوب عشق بیت حزن شد

چه پایمال سمند بلا شد آن قدر و بالا

روان سرور روحانیان روان ز بدن شد

ز سوز شمع کرامت به پیشگاه امامت

درون سینه دل مفتقر چو خون به لگن شد

شمارهٔ ۳ - فی رثاء القاسم بن الحسن الزکی علیهما السلام

شد قاسم داماد در حجلۀ گور

بر وی مبارک باد این عشرت و سور

در حلقۀ دشمن با ساز غم رفت

چشم فلک روشن زین سور پر شور

در عرصۀ میدان چون غنچه خندان

وز عشوۀ جانان سرمست و مخمور

ماهی درخشان شد از رخش همت

نوری نمایان شد از قلۀ طور

آن قد و آن بالا شمع دل افروز

وان غرۀ والا نور علی نور

بر تن کفن پوشید در رزم کوشید

تا شربتی نوشید از عین کافور

آن چهرۀ گلگون یا ماه گردون

آغشته شد در خون چون سرّ مستور

یاقوت خونش کرد چون شاخ مرجان

سمّ هیونش کرد چون درّ منثور

از خون سر رنگین شد دست داماد

کفّ الخضیب است این یا پنچۀ حور

چون ماه انور شد در برج عقرب

وز نیش خنجر شد چون جای زنبور

زد مرغ روحش پر از شاخۀ تن

شه آمدش بر سر با قلب مکسور

دُرّ یتیمی دید آلوده در خون

خون از دلش جوشید چون بحر مسجور

گفتا که ای ناکام از زندگانی

وز عشرت ایام محروم و مهجور

گیتی پر از غم شد از شادی تو

سور تو ماتم شد تا نفخۀ صور

آن قامت رعنا شمع عزا شد

وان صورت معنی آئینۀ گور

آن نونهال تر خشکیده یکسر

وان شاخ طوبی بر، از برگ و بر عور

از گنج شایانم دُردانه ای رفت

یا گوهر جانم شد از صدف دور

رفتی و از تن رفت جان دو گیتی

از چشم روشن رفت یک آسمان نور

داغ تو جانا برد از بانوان دل

وز من همانا برد از بازوان زور

نشنیده کس داماد همخوابۀ خاک

این قصه ای ناشاد شد از تو مشهور

ای کاش می افتاد این سقف مرفوع

بعد از تو ویران باد آن بیت معمور

دست مرا از کار دست قضا بست

سرگشته چون پرگار مجبور و مقهور

یاری ز بی یاری جستی عزیزم

افغان ز ناچاری ای نازنین پور

خواندی مرا ای رود سودی ندیدی

قسمت ترا این بود سعی تو مشکور

شمارهٔ ۴ - فی رثاء القاسم بن الحسن علیه السلام

چون یافت نو خط شاه فرمان جان نثاری

یا دستخط یاری

از بانوان خرگاه برخواست آه و زاری

فریاد بی قراری

نو باوۀ نبوت از بوستان هاشم

یا شاهزاده قاسم

سر حلقۀ فتوت در عزم و پایداری

در رزم و سرسپاری

ماه رخش درخشان از رخش همت ورای

چون مهر عالم آرای

لعل لبش دُر افشان گاه سخن گذاری

چون ابر نو بهاری

سرو قدش خرامان در گلشن امامت

در باغ استقامت

وز دوش تا به دامان مویش به مشگباری

چون نافۀ تتاری

تیغش بسر فشانی مانند باد صرصر

افکندی از سران سر

رُمحَش به جانستانی همچون قضای باری

در جان خصم کاری

افسوس کان دلآرام شد صبح عمر او شام

از دستبرد ایام

ناشاد رفت و ناکام هنگام کامکاری

شد سور سوگواری

شاخ صنوبر او از بیخ و بن در افتاد

نخل شکر بر افتاد

پر غنچه شد بر او از زخمهای کاری

مانند لاله زاری

شد لالۀ عذارش در عین نوجوانی

داغ آنچنانکه دانی

سر زد ز هر کناری از هر خدنگ خاری

زخمی زهر کناری

تا جعد مشگسارا در خون خضاب کرده

دلها کباب کرده

تا بسته دست و پا را از خون سر نگاری

سیل سرشک جاری

تا آن جوان ناشاد پامال اسبها شد

از قید تن رها شد

سرو قدش شد آزاد از هر بری و باری

از هر تعلق آری

تا نور عقل کلی پا بر سر بدن زد

بر خاکدان تن زد

ز آئینۀ تجلی برخواست هر غباری

هر تیرگی و تاری

آخر بحجلۀ گور بر خاک تیره خفته

در خاک و خون نهفته

گردون ندیده در سور آئین خاکساری

در هیچ روزگاری

دردا که ماه گردون در چاه غم نگون شد

آفاق تیره گون شد

گرگ اجل به دوران هرگز ندیده آری

زین خوبتر شکاری

ساز غمش چنان زد در حلقۀ جوانان

از سوز جان جانان

کاتش به آتش و جان زد هر شور او شراری

هر نغمه مرغزاری

دردا که سوز سازش در بانوان شرر زد

شور نشور سر زد

بر گرد سرو نازش هر بانوئی هزاری

هر دیده جویباری

شمارهٔ ۵ - فی رثاء القاسم بن الحسن سلام الله علیهما

مژده کامد از میدان نامراد و ناشادم

نوجوان دامادم

مدتی نشد چندان کرد از غم آزادم

نوجوان دامادم

مادر جگرخون را روز غم بسر آمد

قاسم از سفر آمد

طالع همایون را رسم شکر بنهادم

نوجوان دامادم

بخت من دگرگونست نالۀ جوانان چیست

آه جان جانان چیست

از چه غرقۀ خونست قد شاخ شمشارم

نوجوان دامادم

حلقۀ جوانان را قاسمم نگین گشته

یا ز صدر زین گشته

نقد گوهر جان را عاقبت ز کف دادم

نوجوان دامادم

بانوان نوائی چند زانکه تازه داماد است

نا مراد و ناشاد است

روز سور این فرزند در غریبی افتادم

نوجوان دامادم

حجلۀ جوانم را بانوان بیارائید

یا بخون بیالائید

من دل و روانم را از پیش فرستادم

نوجوان دامادم

آرزوی دامادی ماند در دل زارم

بانوان گرفتارم

مادرانه فریادی حق رسد بفریادم

نوجوان دامادم

نو خطان گل افشانید بر سر مزار او

یادی از عذار او

شمع آه بنشانید یاد سرو آزادم

نوجوان دامادم

آن خط دلارا نو خطان بیاد آرید

چون بخاک بسپارید

این جوان زیبا را کاشکی نمی زادم

نوجوان دامادم

نو خط رشید من ناگهان ز دستم رفت

یک جهان ز دستم رفت

مایۀ امید من رفت و کند بنیادم

نوجوان دامادم

داغ لالۀ رویش کرده شمع سوزانم

تا ابد فروزانم

تاب طرۀ مویش داده آه بر بادم

نوجوان دامادم

گلشن عذار او بهر چیست افسرده

مادرش مگر مرده

من که در کنار او جوی اشک بگشادم

نوجوان دامادم

در اشک شورانگیز شد نثار ناکامم

قاسم دل آرامم

دود آه آتش بیز عود رود ناشادم

نوجوان دامادم

بعد از این چه خواهد رفت بر من پسر کشته

یا که بخت برگشته

تا ابد نخواهد رفت نامرادم از یادم

نوجوان دامادم

شمارهٔ ۶ - ایضاً فی رثاء القاسم بن الحسن علیهماالسلام

ای بقربان جانفشانی تو

عزیز مادر

شام شد صبح زندگانی تو

عزیز مادر

یک چمن لاله رفت و کرد داغم

ز غصه و غم

یا گل روی ارغوانی تو

عزیز مادر

یک فلک شد ز آفتاب خاور

بخون شناور

یا رخ ماه آسمانی تو

عزیز مادر

یک جهان صورت از صحیفۀ حسن

لطیفۀ حسن

رفت با یک جهان معانی تو

عزیز مادر

یک یمن از عقیق بی صفا شد

چه کهربا شد

یا عقیق لب یمانی تو

عزیز مادر

حجله ات را بخون نگار بستم

بخون نشستم

وای از این سور و کامرانی تو

عزیز مادر

آرزوهای من برفت از دل

برفت در گل

داد از این مرگ ناگهانی تو

عزیز مادر

شاخ شمشاد من شدم زمین گیر

ز سوز غم پیر

چون بیاد آورم جوانی تو

عزیز مادر

حلقۀ سور شد محیط ماتم

فضای عالم

شد غم و غصه شادمانی تو

عزیز مادر

غنچۀ لب ز گفتگو به بستی

مرا بخستی

جان به قربان خوش زبانی تو

عزیز مادر

نخلۀ طور من ز تشنگی سوخت

مرا بیفروخت

سوز آهنگ لم ترانی تو

عزیز مادر

زیر سم سمند کین چنانی

که بی نشانی

ای دریغا ز بی نشانی تو

عزیز مادر

سایۀ سرت آرزوی من بود

سر تو بنمود

شد سر نیزه سایبانی تو

عزیز مادر

از غمت قامتم دوتا شد ای رود

کجا شد ای رود

دلنوازی و مهربانی تو

عزیز مادر

من به بند غمت چنان اسیرم

که تا بمیرم

دل نگیرم ز دلستانی تو

عزیز مادر

مو بمو تا ابد اگر بمویم

یکی نگویم

از هزاران غم نهانی تو

عزیز مادر

مراثی عبدالله بن الحسن سلام الله علیهما

فی رثاء عبدالله بن الحسن سلام الله علیهما : یگانه دُرّی یتیم عقیق لب لعل فام

فی رثاء عبدالله بن الحسن سلام الله علیهما

یگانه دُرّی یتیم عقیق لب لعل فام

به یازده سالگی دو هفته ماهی تمام

شاخ گل تازه ای ز گلشن مجتبی

ندیده چرخ کهن چون قد او خوشخرام

کتاب جان باختن حمایل گردنش

از آنکه عبدالهش بود بتحقیق نام

دو گوشوارش بگوش ولی ز سر رفته هوش

چو دید یکتائی پادشه خاص و عام

بعزّ و فرزانگی از حرم آمد برون

که تا کند از صفا طواف بیت الحرام

رفت بخنجر ذبیح کند نیازی ملیح

کعبۀ اسلام را ز جان کند استلام

ربود پروانه را شمع دل انجمن

گشت غزال حرم پیش دلآرام رام

رهسپر راه عشق شد سپر شاه عشق

چه خصم بد خواه عشق تیغ کشید از نیام

بداد دست و گرفت بدامن شاه جای

شد هدف تیر کین در آن خجسته مقام

خسرو ملک قدم سوخت ز سر تا قدم

ز داغ شهزادۀ ملیح شیرین کلام

داغ دل شاه عشق فزون ز اندازه شد

زخم جگر تازه بود تازه‌تر از تازه شد

مدایح و مراثی عبدالله الرضیع المعروف بعلی الاصغر سلام الله علیه

شمارهٔ ۱ - فی مدح عبدالله الرضیع المعروف بعلی الاصغر و رثائه سلام الله علیه و علی ابیه

شمارهٔ ۲ - فی لسان حال ام الرضیع سلام الله علیهما : لالۀ باغ دل من علی جان علی جان

شمارهٔ ۳ - فی رثاء الرضیع عن لسان امه علیهما السلام

شمارهٔ ۴ - فی لسان ام الرضیع سلام الله علیهما : سبزۀ دامن من، تازه گل احمر من

شمارهٔ ۱ - فی مدح عبدالله الرضیع المعروف بعلی الاصغر و رثائه سلام الله علیه و علی ابیه

کنار مادر گیتی ز طفل اشک بود تر

بیاد خشکی حلقوم و تشنه کامی اصغر

رضیع ثدی امامت مسیح مهد کرامت

شفیع روز قیامت ولی خالق اکبر

بمحفل ازلی شمع جمع و شاهد وحدت

بحسن لم یزلی ثانی شبیه پیمبر

یگانه کوکب دُرّی آستان ولایت

بطلعت آیت «الله نور» را شده مظهر

چه شیر خواره که شیر فلک مسخر و خارش

چه طفل شیر که صد عقل را شده رهبر

بچهره رشک گل و مل، بطرّه رونق سنبل

بشور و نغمه ز بلبل هزار بار نکوتر

لبش چه گوهر رخشان عقیق و لعل درخشان

نه از یمن نه بدخشان ز کنز مخفی داور

دریغ و درد که یاقوت لعل روح فزایش

چه کهربا شد و مرجان دوست را زده آذر

لبی که غنچۀ سیراب از او گرفته طراوت

چنان فسرده شد از تشنگی که لا یتصور

ز قحط آب، لبی خشک ماند در لب دریا

که سلسبیل لبش بود رشک چشمۀ کوثر

لبی ز سوز عطش زد شرر بخرمن هستی

که بود مبدء عین الحیوه خضر و سکندر

نداشت شیر چه آن بچه شیر بیشۀ هیجا

شد آبش از دم پیکان آبدار مقدر

لبان او به تبسم ز ذوق بادۀ وحدت

زبان او مترنم ز شوق جلوۀ دلبر

درید خار خدنگ آن گلوی چون گل و سر زد

ز باز وی پدر و خون ز چشم مادر و خواهر

دُر عدم زنگار بدن عقیق یمن شد

چه شد گلو هدف ناوک برنده چه خنجر

خلیل دشت بلا خون همی فشاند به بالا

که این ذبیح من ای دوست تحفه ایست محقر

ز اشک پرد کیان وز شور نوحه سرایان

سزد که چشم ملک کور باد و گوش فلک کر

شمارهٔ ۲ - فی لسان حال ام الرضیع سلام الله علیهما

لالۀ باغ دل من علی جان علی جان

شمع دل محفل من علی جان علی جان

طوطی من کز بر من پریدی چه دیدی

غرقه به خون بسمل من علی جان علی جان

خرمن عمر تو چه رفت بر باد ز بیداد

سوخت ز عم حاصل من علی جان علی جان

گوهر تابندۀ من ز کف شد تلف شد

دولت مستعجل من علی جان علی جان

تاب و توانائی من ز دل رفت بگل رفت

مایۀ آب و گل من علی جان علی جان

حلق ترا تیر ستم دریده بریده

زخم غمت قاتل من علی جان علی جان

روز من از سوز غمت چه شب تار مپندار

تیره تر از منزل من علی جان علی جان

حرمله بر کند مرا ز بنیاد چه بنهاد

داغ ترا بر دل من علی جان علی جان

یوسف من گرگ اجل ترا برد مرا خورد

وه ز دل غافل من علی جان علی جان

لایق آن دسته گل ستوده نبوده

دامن ناقابل من علی جان علی جان

خنده ای ای غنچۀ گل که شاید گشاید

عقدۀ این مشکل من علی جان علی جان

بارد گر پنجه بزن برویم چه گویم

زین هوس باطل من علی جان علی جان

عمر من سوخته جان بسر رفت هدر رفت

زحمت بی حاصل من علی جان علی جان

همسفرم بودی و بی تو اکنون ز دل خون

می‌چکد از محمل من علی جان علی جان

شمارهٔ ۳ - فی رثاء الرضیع عن لسان امه علیهما السلام

خبر مقدم علی اصغر ز سفر می آید

لوحش الله که به همراه پدر می آید

ناز پرورد من آمد سوی گهوارۀ ناز

می سزد گر بنهم بر قدمش روی نیاز

طوطی من! سخنی، از چه زبان بسته شدی

سفری بیش نرفتی که چنین خسته شدی

ناز آغاز کن و جلوه کن از آغوشم

که من این جلوه بملک دو جهان نفروشم

ای جگر تشنه که با خون جگر آمده ای

خشک لب رفتی و با دیدۀ تر آمده ای

از چه آغشته بخونی تو به آغوش پدر

تو که رفتی به سلامت بسیر دوش پدر

آخر ای غنچۀ پژمرده که سیرابت کرد

نغمۀ تیر ترا از چه چنین خوابت کرد

از چه ای بلبل شیدا تو چنین خاموشی

یا که از سوز عطش باز مگر مدهوشی

گل من خار خدنگ که گلوی تو درید

گوش تا گوش ترا تیر جفای که درید

پنجۀ ظلم که این غنچۀ گل خارت کرد

کاین ستم بر تو و بر مادر غمخوارت کرد

چه شد ای بلبل خوشخوان ز نوا افتادی

ز آشیان رفتی و در دام بلا افتادی

چه شد ای روح روانم که ز جان سیر شدی

بهر یک قطرۀ آبی هدف تیر شدی

بودم امید که تا بال و پری باز کنی

نه که از دست من غمزده پرواز کنی

آرزو داشتم از شیر ترا باز کنم

برگ عیشی ز گل روی تو من ساز کنم

ناوک خصم ترا عاقبت از شیر گرفت

دست تقدیر ز شیرت بچه تدبیر گرفت

اگرت آب ندادند و مرا شیر نبود

نازنین حلق ترا طاقت این تیر نبود

تیر کین با تو چه ای کودک معصومم کرد

این قدر هست که از روی تو محرومم کرد

وای بر حرمله کاندیشه ز خون تو نکرد

رحم بر کودکی و سوز درون تو نکرد

ای دریغا که شدی کشتۀ بی شیری من

پس از این تا چه کند داغ تو و پیری من

وای بر خال دل مادر بیچارۀ تو

پس از این مادر و قنداقه و گهوارۀ تو

چشم از مادر غمدیده چرا پوشیدی

مگر ای شیرۀ جان شیر که را نوشیدی

یادی از مادر بی شیر و ز پستان نکنی

خنده بر روی من ای غنچۀ خندان نکنی

داد از ناوک بیداد که خاموش کرد

مادر غمزده را نیز فراموشت کرد

طاقتم طاق شد آن طاقۀ ریحانم کو

طوطی شهد دهان شکر افشانم کو

حیف و صد حیف که برگ گل نسرینم رفت

ناز پروردۀ من، اصغر شیرینم رفت

شمارهٔ ۴ - فی لسان ام الرضیع سلام الله علیهما

سبزۀ دامن من، تازه گل احمر من

تشنه لب اصغر من

رفت افروخته دل سوخته جان از بر من

کودک گلبر من

گل نورستۀ شاداب چرا پژمرده

وز چه رو افسرده

بوستان خرم و خشکیده نهال تر من

شاخ طوبی بر من

غنچۀ بسته دهن باز شد از خار خدنگ

خنده زد با دل تنگ

برد یکباره قرار از دل و هوش از سر من

روح از پیکر من

کودک من که در آغوش پدر رفت برون

آمد آغشته بخون

در حجاب شفق افتاده مه انور من

آه از اختر من

دُر یکدانۀ شاداب عقیق آسا شد

گوهری والا شد

چرخ، یاقوت روان ریخته در ساغر من

از دو چشم تر من

کودک من چه گل نسترن از باغ گذشت

ارغوانی برگشت

چرخ نیلوفری از گلشن فرخ فر من

برد بار و بر من

طائر سدره نشین از چه زمین گیر شده

هدف تیر شده

شده دست ستم حرمله غارتگر من

ریخت بال و پر من

ای همای ازل ای هدهد اقلیم الست

که ترا بال شکست

تا ابد داغ غمت بر دل غم پرور من

دل پر اخگر من

از کمانخانۀ تقدیر ترا تیر آمد

بمن پیر آمد

وای بر این دل بیمار و تن لاغر من

زانچه آمد سر من

سینۀ غمزده ام تا که ترا مأوا بود

سینۀ سینا بود

ای دریغا چه شد آن جلوۀ خوش منظر من

نیر اکبر من

از زلال لب شیرین تو دور افتادم

تا بگور افتادم

خضر حاشا که بدین چشمه شود رهبر من

ای لبت کوثر من

شیرۀ جان من! از شیر مگر سیر شدی

یا گلو گیر شدی

خاک بر فرق من و شیر من و شکر من

ای سر و سرور من

بلبل خوش سخنم طوطی شیرین دهنم

نغمه ای زن که منم

ورنه این سان که تو باز آمده ای از در من

نشود باور من

نازنین حلق تو گر تشنه و بی شیر نبود

لایق تیر نبود

بستان داد من از حرمله ای داور من

که توئی یاور من

تو ز کف رفتی و افتاد مرا پایۀ عمر

رفت سرمایۀ عمر

زیب دوش و بر من رفت وز روز مور من

صدف گوهر من

تتمة

شمارهٔ ۱ - فی رجوع الحرم الی المدینه الطیبه : بسوی وطن باز گشتند یاران

شمارهٔ ۲ - فی الکساء : تا عقل نخستین زد در زیر کساء قدم

شمارهٔ ۱ - فی رجوع الحرم الی المدینه الطیبه

بسوی وطن باز گشتند یاران

خروشان چه رعد، اشکباران چه باران

چه لاله فروزان و چون شمع سوزان

ز داغ غم و دوری گلعذاران

چمن شد پر از قمری شورش انگیز

بر آمد ز گلشن نوای هزاران

نوای حجازی ز هر سو بپا شد

ز شور عراقیّ آن سوگواران

گروهی اسیر غم نوجوانان

گروهی زمین گیر آن شهسواران

بلعید، پرورده هر یک جوانی

ولی شام شد صبح امیدواران

چه بر آستان رسالت رسیدند

ز کف شد قرار دل بی قراران

چه برگ خزان ریخته از چپ و راست

باشک روان همچه ابر بهاران

بسر بسکه خاک مصیبت فشاندند

حرم گشت چون کلبۀ خاکساران

مهین بانوی خلوت کبریائی

بگفت ای سر و سرور تاجداران

ز کوی حسین تو دارم پیامی

که برده است هوش از سر هوشیاران

لبش خشک و تن غرقۀ لجۀ خون

سرش روی نی رهبر رهسپاران

پس از زخم های فراوان کاری

نگویم چه کردند آن نابکاران

به پیرامنش نونهالان نامی

چگویم ز جانان و آن جان نثاران

گر از بانوان نبوت بگویم

دل سنگ گرید بر آن داغداران

ز بیداد گردون دل بانوان خون

چه رفتند در محفل میگساران

گر از سختی ما بخواهی نشانه

بود شانۀ من یکی از هزاران

شمارهٔ ۲ - فی الکساء

تا عقل نخستین زد در زیر کساء قدم

در پرده تجلی کرد ناموس جمال قِدم

چون شاهد هستی را بی پرده شهود نبود

در پرده فروزان شد آن شمع دل عالم

معراج نبوت بود تا خلوت او أدنی

کان پرده بخود بالید از زینت آن مقدم

آن لؤلؤ لالا شد اندر صدف امکان

آن دُرّه والا شد در بوتۀ کان کرم

دریای نبوت را هنگام تلاطم شد

هم لؤلؤ و هم مرجان رستند ز قعریم

آن روضۀ خضرا شد از روی حسن خندان

وان لالۀ حمرا شد از بوی حسین خرم

هیهات اگر روید اندر چمن گیتی

چون آن دو گل خود رو از آب و گل آدم

اکلیل رسالت را بودند دو درّ ثمین

مشکوه نبوت را مصباح منیر ظلم

اقلیم ولایت را میقات فتوح آمد

زانروی به پیوستند هم فاتح و هم خاتم

تا ماه ولایت شد با مهر نبوت جفت

از رشک کسا برخواست دود از فلک اعظم

در بزم حقیقت کرد تا شمع طریقت جای

آن پرده چه سینا زد از سرّ انا الله دم

آن عرش سلونی بود یا مسند هارونی

کاندر پی تعظیمش پشت فلک آمد خم؟

چون دائرۀ هستی زان چار بهم پیوست

حوراء فلک حشمت شد محور مستحکم

هرگز نشود مرکز انوار ولایت را

جز نیرۀ عظمی ما أشرقها و أتم!

آن نقطۀ وحدت بود شمع دل جمع آمد

یا شاهد اصلی شد در غیب مصون مد غم

زان پنج چه شد لبریز زان گنج جواهر خیز

از پرده برون شد راز بر عرش کشید علم

در مملکت ایجاد حق داد ستایش داد

چندانکه ز تقریرش هر ناطقه ای ابکم

تشریف محبت شد زیب تن آن تنها

غایت بظهور آمد زان پنج نه بیش و نه کم

در منطقۀ هستی جز برج ولایت نیست

در صفحۀ امکان نیز جز آن رقم محکم

دیوان مشیت را هر یک قلم اعلی

الواح قضا و قدر زان پنج گرفته رقم

از پرتو آن پنج است هر شارق و هر غارب

وز گوهر آن گنج است هر سرّ که بود مبهم

از غرۀ غراشان وز طرۀ زیباشان

الصبح اذا اسفرّ و اللیل اذا اظلم

جبریل چه پروانه در دور حرمخانه

تا شمع جهان سوزش در پرده کند محرم

فرمان طهارت را از حق بشفاعت برد

با تحفۀ تقدیمی شد داخل خیل خدم

از مفتقر ناچیز این نظم عبیر آمیز

نبود عجب ار باشد از روح قدس ملهم

مراثی سید الساجدین علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی رثاء سید الساجدین علیه السلام : دل بود بیمار آن بیمار عشق مه جبین

شمارهٔ ۲ - فی رثاء سید الساجدین علیه السلام : ای پیک غم بر گو چه شد بیمار ما را

شمارهٔ ۱ - فی رثاء سید الساجدین علیه السلام

دل بود بیمار آن بیمار عشق مه جبین

تن بود رنجور آن رنجور یار نازنین

آهوی طبعم به نخجیر غمش تا شد اسیر

چون به زنجیر ستم سر رشتۀ دنیا و دین

شد به بند بندگان، سر حلقۀ آزادگان

یا سلیمان حلقۀ اهریمنان را شد نگین

نقطهٔ اسلام را پرگار کفر آمد محیط

مرکز عدل حقیقی شد مدار ظلم و کین

طائر قدس از فضای انس رفت اندر قفس

شاهباز اوج وحدت شد بدام مشرکین

همنشین زاغ شد طاوس باغ کبریا

یا که عنقاء و هما با کرکس و شاهین قرین

چون اسیر روم رفت از کربلا تا شام شوم

پادشاه یثرب و شهزادۀ ایران زمین

زیب و زین عالم امکان علی بن الحسین

نور یزدان سید سجاد زین العابدین

مشرق صبح ازل مفتون حسن لم یزل

دردمند شام محنت مبتلای شامتین

سرو باغ استقامت نخلۀ پر نور طور

گرچه شد بی شاخ و بر آن دوحۀ علم و یقین

شد ز سوز تب و تاب، آمد ز داغ دل بتاب

گرچه آهش بود گاهی سرد و گاهی آتشین

کنز مخفی بود لیکن شهرۀ هر شهر شد

تا شود سرّ محبت آشکارا و مبین

نالۀ «یا لیت امی لم تلدنی» بر کشید

بهر هتک حرمت ناموس رب العالمین

آنکه همچون نقطۀ مرکز بود ثابت قدم

کی نهد پا از محیط صبر بیرون این چنین؟

انه شیءُ عجاب صبره عند المصاب

زشت باشد آفرین بر صبر آن صبر آفرین

آنکه از وی شد نظام عالم هستی بپای

سر برهنه شد بپا در محفل پستی لعین

شاهد گیتی سراپا سوخت در بزم شراب

همچو شمع از سوز دل با شعلۀ آه و أنین

«لا تقل هجراً» شند از معدن جهل و غرور

عین اسرار علوم أولین و آخرین

یافت در ویرانۀ شام خراب از کین مکان

آنکه بود اندر مقام لی مع اللهی مکین

گنج را ویرانه باید، خاصه گنج معرفت

زین سبب ویرانه آمد مخزن دُرّ ثمین

بس که تلخی‌ها چشید آن خسرو شیرین لبان

زهر را نوشید در آخر نفس چون انگبین

شمارهٔ ۲ - فی رثاء سید الساجدین علیه السلام

ای پیک غم بر گو چه شد بیمار ما را

دلدار ما را

آن نوجوان ناتوان بینوا را

بی آشنا را

جز بانوان بینوا بودش پرستار

یا هیچ غمخوار

یا بود جز اشک روان آن دلربا را

آبی گوارا

جز حلقۀ زنجیر آیا مونسی داشت

همزه کسی داشت

بوسید جز بند گران آن دست و پا را

آن پیشوا را

کس دلنوازی کرد از او جز تازیانه

آه از زمانه

پیمود با او جز جفا راه وفا را

رسم صفا را

جز زهر غم نوشیده آن سرچشمۀ نوش

یا رفته از هوش

جز خون دل درمان نبود آن مبتلا را

آن بی دوا را

با اشتر عریان چه کرد آن زا رو رنجور

با آن ره دور

مصداق الرحمن علی العرش استوی را

کرد آشکارا

روزش سیه تر بود از شام غریبان

سر در گریبان

دود دلش می زد شرر بر سنگ خارا

سوزان فضا را

از تب تنش چون آتش سوزنده سوزان

شمع فروزان

کز نخلۀ طور قدس «آنست ناراً»

یاران خدا را

سر حلقۀ توحید شد در حلقۀ شرک

با فرقه شرک

بستند زاعان بال سلطان هما را

دست خدا را

شد گردن سر رشتۀ تقدیر و تدبیر

در غل و زنجیر

کلک غمش سوزانده دیوان قضا را

یا ماسوی را

روزی که صبح غم زد از شام بلا سر

دیدند یکسر

از مشرق نی شمع بزم کبریا را

شمس الضحی را

آوارگان نینوا دنبال بیمار

با چشم خونبار

نظارگر آئینۀ ایزد نما را

رب العلی را

ای داد و بیداد از جفای مردم شام

بی تنگ و بی نام

بی پرده کردند اختر برج حیا را

آل عبا را

از نالۀ «یا لیت امی لم تلدنی»

ارباب معنی

دانند قدر محنت شام بلا را

وان ماجرا را

ای بیت معمور فلک ویرانه گردی

هرگز نگردی

ویرانه بردند عترت خیر الوری را

بیت الهدی را

گنج حقیقت را بکنج غم سپردند

ویرانه بردند

بردند قدر گوهر سنگین بها را

بی منتها را

شمع طریقت را بماتم خانه جا شد

شمع عزا شد

آتش فشان کرد از ثریا تا ثری را

ارض و سما را

دردا که دارای مقام «لی مع الله»

با ناله و آه

شد کفر مطلق را بخواری مجلس آرا

آن بی حیا را

چون شمع اندر بزم آن سرمست باده

بر پا ستاره

وندر فراز تخت زر ننگ نصاریٰ

رأس السکاری

از «لا تقل هجراً» زبان عقل فعال

از سوز غم لال

ای چرخ دون پرور ز حد بردی جفا را

قدری مدارا

مدایح الامام ابی جعفر الباقر علیه السلام

فی مدح الامام ابی جعفر الباقر علیه السلام : بهار آمد هوا چون زلف یارم باز مشکین شد

فی مدح الامام ابی جعفر الباقر علیه السلام

بهار آمد هوا چون زلف یارم باز مشکین شد

زمین چون رویش از گل‌های رنگارنگ رنگین شد

نگارستان چینی شد زمین از نقش گوناگون

چمن رشک ختن از باسمن و زبوی نسرین شد

دل آشفته شد محو گلی از گلشن طاها

اسیر سنبلی از بوستان آل یاسین شد

چگویم از گل رویش؟ مپرس از سنبل مویش

ز فیض لعل دلجوش مذاق دهر شیرین شد

کرا نیرو که با آن آفتاب رو زند پهلو

که در چوگان حسنش قرص خور چون گوی زرین شد

به میزان تعادل با گل رویش چه باشد گل

که با آن خرمن سنبل کم از یک خوشه پروین شد

جمال جان فزای او ظهور غیب مکنون بود

دو زلف مشکسای او حجاب عزّ و تمکین شد

هم از قصر جلال او بود عرش برین برجی

هم از طور جمال او فروغی طور سینین شد

به باغ استقامت اولین سرو آن قد و قامت

به میدان کرامت شهسوار ملک تکوین شد

شه ملک قدم، مالک رقاب اکرم و اظعم

مه انجم خدم، بدر حقیقت، نیر دین شد

سلیل پاک احمد، زیب و زین مسند سرمد

ابو جعفر محمد، باقر علم نبیین شد

محیط علم ربانی، مدار فیض سبحانی

که در ذات و معانی ثانی عقل نخستین شد

لسان الله ناطق و الدلیل البارع الفارق

مشاکل از بیان دلستانش حل و تبیین شد

حقائق گو، دقائق جو، رقائق جو، شقائق بو

سراج راه حق، کز او رواج دین و آئین شد

درش چون سینۀ سینا برفعت گنبد سینا

لبش جانبخش و روح افزا، دلش بنیاد حق بین شد

مرارتها چشید آن شاه خوبان ار بنی مروان

مگر آن تلخ کامی بهر زهر کین به تمرین شد

عجب نبود گر از آن اخگر سوزان سراپا سوخت

چه او را شاهد بزم حقیقت شمع بالین شد

برای یکه تاز عرصۀ میدان جانبازان

ز جور کینۀ مروانیان اسب اجل زین شد

مدایح الامام ابی عبدالله الصادق علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح الامام ابی عبدالله الصادق سلام الله علیه

شمارهٔ ۲ - فی مدح الامام ابی عبدالله الصادق علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح الامام ابی عبدالله الصادق سلام الله علیه

ربیع است و دل بر جمال تو شائق

نه بر لاله و ارغوان و شقائق

ربودی تحمل زمن، گل ز بلبل

چه لیلی ز مجنون و عذرا ز وامق

به بوی خوش گل شود مست بلبل

به بوی تو دیوانه بیچاره عاشق

نه چون خط نیکویت اندر ریاحین

نه چون سنبل مویت اندر حقائق

نه زیباست با قامتت شاخ طوبی

نه لایق بسرو قدت نخل باسق

توئی دوحۀ بوستان معارف

توئی گلبن گلستان حقائق

توئی عقل اقدم توئی روح عالم

محیط دوائر مدار مناطق

توئی نیر اعظم و نور انوار

چراغ معارف فروغ مشارق

توئی منطق حق و فرمان مطلق

الی الحق داع و بالحق ناطق

امام الهدی صالح بعد صالح

دلیل الوری صادق بعد صادق

خلیف البقی جعفر بن محمد

کثیر الفواضل عظیم السوابق

دلیل حقیقت لسان شریعت

امام طریقت بکل الطرائق

به تجلیل او دشمن و دوست یکسان

به تحلیل او هر مخالف موافق

ز منصور مخذول چندان بلا دید

لقد کاد تنهدّ منه الشواهق

سر اهل ایمان سر و پای عریان

بسی رفت در محفل آن منافق

نگویم ز گفت و شنودش که بودش

کسمّ الأفاعی و حدّ البوارق

چنان تلخ شد کامش از جور اعداء

که شد سمّ قاتل بر او شهد فائق

شمارهٔ ۲ - فی مدح الامام ابی عبدالله الصادق علیه السلام

نوای بلبل ز عشوۀ کل، فغان قمری ز شور سنبل

گرفته از کف عنان طاقت، ربوده از دل مرا تحمل

ز طوطی طبع بالطافت، خموش بودن زهی خرافت

بزن نوائی که بیم آفت، بود در این صبر و این تأمل

بزن نوائی بیاد ساقی، گهی حجازی گهی عراقی

که وقت فرصت نمانده باقی، مکن توقف مکن تعلل

ز خمّ وحدت بنوش جامی، ز جام عشرت بگیر کامی

مباش در فکر ننگ و نامی، که عین خامی است این تخیّل

بساز عیشی بکوش مطرب، می دمادم بنوش مطرب

بدامن می فروش مطرب، بزن دمی پنجۀ توسل

بمدح آن دلبر یگانه، به نغمه ای کوش عاشقانه

به بر ز دل غصۀ زمانه، مکن به بنیاد غم تزلزل

ز وصف آن نازنین شمائل، بوجود سامع برقص قائل

ولی ندانم که نیست مائل، به آن خط و خال و زلف و کاکل

دلی ز سودای او نیاسود، بمجمر خال او کنید دود

چنانکه شد هر چه بود نابود، چه عنبر و صندل و قرنفل

تبارک الله از آن همه نو، فکنده بر مهر و ماه پرتو

هزار شیرین هزار خسرو، بحلقۀ بندگیش در غلّ

بلب حدیثی ز سر مجمل، بحسن مجموعۀ مفصل

بچین آن گیسوی مسلسل، فتاده هم دور و هم تسلسل

دهان او رشک چشمۀ نوش، زلال خضر اندر او فراموش

نه عارضست آن نه این بنا گوش، که یک فلک ماه و یک چمن گل

بصورت آن گوهر مقدس، ظهور معنای ذات اقدس

بقعر دریا نمی رسد خس، بکنه او چون رسد تعقل

بطلعت آئینۀ تجلی، ز عکس او نور عقل کلی

ز لیلی حسن اوست لیلی، مثال ناقص که تمثل

بروی و موی آن یگانه دلبر، جمال غیب و حجاب اکبر

بجلوه سر تا قدم پیمبر، در او عیان سرّ کلّ فی الکل

حقیقه الحق و الحقائق، کلام ناطق امام صادق

علوم را کاشف الدقائق، رسوم را حافظ از تبدل

صحیفۀ حکمت الهی، لطیفۀ معرفت کما هی

کتاب هستی دهد گواهی، که هستی از او کند تنزل

خلیفۀ خاتم النبیین، نتیجۀ صادر نخستین

سلالۀ طا و ها و یاسین، سلیل رفرف سوار و دلدل

یگانه مهر سپهر شاهی، بحکمش از ماه تا بماهی

ملوک را گاه عذر خواهی، بر آستانش سر تذلل

بخلوت قدس «لی مع الله»، جمال او شاهدی است دلخواه

بشمع رویش خرد برد راه، که او است حق را ره توسل

حریم او مرکز دوائر، بدور آن نقطه جمله سائر

مدار احسان و فیض دائر، محیط هر لطف و هر تفضل

نخست نقش کتاب لاریب، بزرگ طغرای نسخۀ غیب

به صبح صادق که شق کند حبیب، فکند اندر عدم تخلخل

ز مشرق حسن او در آفاق، هزار خورشید کرده اشراق

که شد ز طاقت دل فلک طاق، زمین ببالید از این تحمل

علوم او جمله عالم آرا، عقول از درک او خیاری

زبان هر خامه نیست یارا، که نفت او را کند تقبل

قلمرو معرفت بارشاد، بکلک مشگین اوست آباد

محاسن خوی او خدا داد، در او بود رتبۀ تأصل

صبا برو تا بقاب قوسین، بگو به آن شهریار کونین

کسی بغیر از تو نیست در بین، که مفتقر را کند تکفل

چه کم شود از مقام شاهی، اگر کنی سوی ما نگاهی

که از نگاهی برد سیاهی، برو سفیدی کند تحول

ز گردش آسمان چه گویم، که بستۀ دام مکر اویم

نه دل که راه قصیده پویم، نه طبع را حالت تغزل

چنان بدام فلک اسیرم، که عرش می لرزد از نفیرم

بمستجار تو مستجیرم، در توأم قبلۀ تبتل

مگر تو ای غایه الامانی، مرا به امید خود رسانی

نمی‌سزد این قدر توانی، مکن از این بیشتر تغافل

مدایح و مراثی الامام موسی بن جعفر الکاظم علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح الامام موسی بن جعفر الکاظم سلام الله علیه

شمارهٔ ۲ - فی رثاء الامام موسی الکاظم علیه السلام : عمری ار موسی کاظم ز جفا مسجون بود

شمارهٔ ۳ - فی رثاء ابی الحسن موسی سلام الله علیه : زندانیان عشق چه شب را سحر کنند

شمارهٔ ۱ - فی مدح الامام موسی بن جعفر الکاظم سلام الله علیه

باز شوری ز سر می زند سر

شور شیرین لبی پر ز شکر

شور عشق بتی ماهرخسار

با قد و قامتی چون صنوبر

حلقۀ زلف او دام دلها

عنبر آسا به از نافۀ تر

آنکه در چین زلفش دل من

چون غزالی پریشان و مضطر

روی او دلربا آفت عقل

بوی او جان فزا روح پرور

غمزه اش جان ستاند به مژگان

گه به شمشیر و گاهی به خنجر

شعلۀ روی او آتش افروز

عاشق کوی او چون سمندر

مطربا شام هجران سحر شد

می دمد صبح و صلی منور

ساز عیشی کن و نغمه ای زن

تا که گوش فلک را کند کر

تا بکوری چشم رقیبان

بهره بردارم از وصل دلبر

ساقیا از خم عشق جانان

باده باید بریزی بساغر

ساغری سبز همچون زمرد

باده ای همچو یاقوت احمر

باده ای تلخ کآرد بسر شور

لیک شیرین چه قند مکرر

تا مرا توسن طبع سرکش

وام گردد نه پیچد ز من سر

تا مرا بلبل نطق گویا

عندلیبانه گردد ثناگر

در مدیح خداوند گیتی

روح عالم، روان پیمبر

عقل اقدم، امام مقدم

در حدوث زمانی مؤخر

نسخۀ عالیات حروف است

دفتر عشق و عنوان دفتر

مشرق آفتاب حقیقت

مطلع نیر ذات انور

آنکه از نور ذاتست مشتق

وانکه در کائناتست مصدر

کنز مخفی اسرار حکمت

معرفت را است تابنده گوهر

مظهر غیب مکنون مطلق

اسم اعظم در او رسم مضمر

شاه اقلیم حسن الهی

کز ستایش بسی هست برتر

ترسم از غیرتش گر بگویم

ماه کنعان غلامی است در بر

یوسف حسن او صد چو یعقوب

در کمند فراقش مسخر

با گلستان حسنش ندارد

پور آزر هراسی ز آذر

با کلیم آنچه شد از تجلی

می کند نور او صد برابر

طور سینا و انی انا الله

روضۀ قدس و موسی بن جعفر

کاظم الغیظ باب الحوائج

صائم الدهر فی البرد و الحرّ

قبۀ کعبۀ بارگاهش

قبله الناس فی البحر و البرّ

آسمان حلقه ای بر در او

بلکه از حلقه ای نیز کمتر

آستان ملک پاسبانش

کوی امید کسری و قیصر

مستجیر درش دشمن و دوست

مستجار مسلمان و کافر

ای مدیر مناطق دمادم

وی مدار دوائر سراسر

نقطۀ خطۀ صبر و تسلیم

در محیط مکارم چه محور

در حقیقت توئی شاه مطلق

در طریقت توئی پیر و رهبر

در شریعت تو هفتم امامی

حاکم و معنی چار دفتر

عرش را فرش راه تو خواندم

هاتفی گفت ای پست منظر

طائر سدره المنتهی را

طائر همتش بشکند پر

اولین پایه اش قاب قوسین

آخرین پایه بگذار و بگذر

آنچه در قوۀ وهم ناید

کی تواند کند عقل باور

ای امید دل مستمندان

نیست این رسم آقا و چاکر

یا بیفکن مرا در چه گور

یا که از چاه محنت برآور

شمارهٔ ۲ - فی رثاء الامام موسی الکاظم علیه السلام

عمری ار موسی کاظم ز جفا مسجون بود

در صدف گوهر بحر عظمت مکنون بود

مظهر غیب مصون بود و حجاب ازلی

اسم اعظم ز نخست از همه کس مخزون بود

ماه کنعان بُد و شد گاه تنزل در چاه

یا که زندان شکم ماهی و او ذوالنون بود

کاظم الغیظ که با صبر و شکیبائی او

صبر ایوب چه یک قطره که با جیحون بود

پرتوی بود که تابید از این نور جمال

آن تجلی که دل موسی از او مفتون بود

پور عمران نکشید آنچه که موسی ز رشید

ظلم فرعون نه همچون ستم هارون بود

پای در سلسله سر سلسلۀ عشق نهاد

لیلی حسن ازل را ز ازل مفتون بود

سندی ار زهر ستم ریخت بکامش چه عجب

تلخی کام وی از تلخی زهر افزون بود

از رطب سوخته موسی چه ز انگور رضا

نخل وحدت ثمرش میوۀ گوناگون بود

کس ندانست در آن حال که حالش چون گشت

غمگسار وی و غمپرور وی، بیچون بود

گر بمطموره غریبانه بجانان جان داد

دل بیگانه و خویش از غم او پر خون بود

شحنۀ شهر اگر شهره نمودش چون مهر

لیک از بار غمش فُلک فلک مشحون بود

شمارهٔ ۳ - فی رثاء ابی الحسن موسی سلام الله علیه

زندانیان عشق چه شب را سحر کنند

از سوز شمع و اشک روانش خبر کنند

مانند غنچه سر به گریبان در آورند

شور و نوای بلبل شوریده سر کنند

چون سر بخشت یا که به زانوی غم نهند

یکباره سر ز کنگرۀ عرش پر کنند

با آن شکسته حالی و بی بال و بی پری

تا آشیان قدس بخوبی سفر کنند

چون رهسپر شوند بسینای طور عشق

از شوق سینه را سپر هر خطر کنند

آنان کزین معامله هستند بی خبر

بر گو که تا به محبس هارون نظر کنند

تا بنگرند گنج حقیقت بکنج غم

آن لعل خشک را به دُر اشک تر کنند

بر پا کنند حلقۀ ماتم بیاد او

تا عرش و فرش را همه زیر و زبر کنند

آتش به عرصۀ ملکوت قدم زنند

ملک حدوث را ز غمش پر شرر کند

تا شد به زیر سلسله سر حلقۀ عقول

افتاد شور و غلغله در حلقۀ عقول

از گردش فلک سر و سالار سلسله

شد در کمند عشق گرفتار سلسله

آن کو مدار دائرۀ عدل و داد بود

شد در زمانه نقطۀ پرگار سلسله

نبود هزار یوسف مصری بهای او

آن یوسفی که بود خریدار سلسله

تا دست و پا و گردن او شد به زیر غل

رونق گرفت زانهمه بازار سلسله

هرگز گلی ندیده خاک آنچه را که دید

آن عنصر لطیف ز آزار سلسله

آگه ز کار سلسله جز کردگار نیست

کان نازنین چه دید ز کردار سلسله

غمخوار و یار تا نفس آخرین نداشت

نگشوده دیده جز که به دیدار سلسله

جان شد جدا و سلسله از هم جدا نشد

گوئی وفا نبود مگر کار سلسله

جان ها فدای آن تن تنها که از غمش

خون می گریست دیدۀ خونبار سلسله

دین قصه غصه ایست جهان سوز و جانگداز

کوتاه کن که سلسله دارد سر دراز

شد سرنگون چون یوسف دوران به چاه غم

از عقل پیر شد به فلک دود آه غم

زندان چنان ز غنچۀ خندان او گریست

کز گلشن زمانه درآمد گیاه غم

مجنون صفت ز غصۀ لیلی نهاد سر

پیر خرد به دشت غم از خانقاه غم

چون سر نهاد سرور دوران بروی خشت

افشاند بر سر همه خاک سیاه غم

افتاد چون بسیاط سلیمان بدست دیو

بنشست جای باغ ارم دستگاه غم

آن خضر رهنما که لبش بود جان فزا

عالم ز سوز او شده سر گرد راه غم

شاهی که بود سرور آزادگان دهر

شد در کمند غصه اسیر سپاه غم

باب الحوائج آنکه فلک در پناه اوست

عمری ز بی کسی بشد اندر پناه غم

آن خسروی که گیتی از او خرم است شد

زندان غم قلمرو و او پادشاه غم

خون می رود ز دیدۀ انجم بحال او

گر بنگرد به پیکر همچون هلال او

شمسی که از غمش دل هر لاله داغ داشت

قمری ز شور او چه نواها به باغ داشت

با آن دلی که داشت لبالب ز غم کجا

از سیل اشک و آه دمادم فراغ داشت

زندانیان غم ز غمش آگهند و بس

بی غم ز حال غمزدگان کی سراغ داشت

باور مکن که شمع دل افروز بزم غیب

جز آه سینه سوز به زندان چراغ داشت

تا آنکه جان سپرد به جز خون دل نخورد

وز دست ساقی غم و محنت ایاغ داشت

شد پیکری ضعیف که چون روح محض بود

در بند آنکه دیو قوی در دماغ داشت

طاوس باغ انس و همای فضای قدس

بنگر چه رنجها که ز زاغ و کلاغ داشت

از پستی زمانه عجب نیست کابلهی

طوطی بهشت و گوش به آواز زاغ داشت

دستان سرای سدره از این داستان غم

شور و نوا و غلغله در باغ وراغ داشت

تنها نه در بسیط زمین شور جانگزاست

کاندر محیط عرش برین حلقۀ عزاست

زهری که در دل و جگر شاه کار کرد

کار هزار مرتبه از زهر مار کرد

زهری که صبح روشن آفاق را ز غم

در روزگار، تیره تر از شام تار کرد

زهری که از رطب بدل شاه رخنه کرد

در نخل طور شعلۀ غم آشکار کرد

زهری که داد مرکز توحید را بباد

یا للعجب که نقطۀ شرک استوار کرد

زهری که چون دل و جگر و سینه را گداخت

از فرق تا قدم همه را لاله زار کرد

زهری که چون به آن دل والا گهر رسید

کوه وقار را ز الم بی قرار کرد

زهری که می شکافت دل سنگ خاره را

در حیرتم که با جگر او چه کار کرد!

زهری که چون رسید به سر چشمۀ حیات

از موج غم روانه دو صد جویبار کرد

زهری که کام دشمن دون شد از او روا

در کام دوست زهر غم ناگوار کرد

سرشار بود از غم ایام جام او

بی زهر بود تلخ تر از زهر کام او

از ساج و کاج، تخت و عماری مگر نبود

لیکن مگر ز تختۀ در بیشتر نبود

از عرش بود پایۀ قدرش بلندتر

حاجت به نردبان غم آور دگر نبود

روی فلک سیاه و ز حمّال و نعش شاه

جز چند تن سیه کس دیگر مگر نبود

نعش غریب دیده بسی چشم روزگار

بی قدر و احترام، ولی این قدر نبود

خاکم بسر که یکسره دنبال نعش او

جز گرد راه کسی رهسپر نبود

با آنکه بود شهرۀ آفاق نام او

حاجت به شهره کردن در رهگذر نبود

زینت فزای عرش اگر ماند روی جسر

جز روی آب عرش برین را مقر نبود

جز طفل اشک مادر گیتی کنار او

از خواهر و برادر و دخت و پسر نبود

جز برق از غمش نکشید آه آتشین

جز رعد در مصیبت او نوحه گر نبود

گر دجله خون شدی ز غمش همجو رود نیل

هرگز غریب نیست که موسی بود قتیل

کروبیان ز غصه گریبان زدند چاک

لاهوتیان ز سینه زدند آه سوزناک

روحانیان بماتم او جمله نوحه گر

یا مهجه الحقیقه ارواحنا فداک

معمورۀ فلک شده ویرانۀ غمش

گو آن غریب داد به مطموره جان چه باک

از دود آه و ناله بود تیره ماه و مهر

وز داغ باغ لاله سمک سوخت تا سماک

شور نشور سر زده زین خاکدان دون

چون شد روان به عالم قدس آنروان پاک

نزدیک شد که خرمن هستی رود بباد

آن دم که رفت حاصیل دوران به زیر خاک

آخر دو میوۀ دل عقل نخست سوخت

از سوز نخلۀ رطب و از نهال تاک

باب الحوائج از رطب و شاه دین رضا

ز انگور، سوختند در این تیره گون مغاک

ای کاش آنکه نخل رطب را بپرورید

و انکو نهال تاک نشاندی، شدی هلاک

از زهر غم گداخت دل و جان مفتقر

درهم شکست از الم ارکان مفتقر

مدایح و مراثی الامام ابی الحسن الرضا علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح الامام ابی الحسن الرضا علیه السلام

شمارهٔ ۲ - فی مدح الامام ابی الحسن الرضا علیه السلام و رثائه

شمارهٔ ۳ - فی رثاء الامام ابی الحسن علی بن موسی الرضا علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح الامام ابی الحسن الرضا علیه السلام

برید باد صبا خاطری پریشان داشت

مگر حدیثی از آن زلف عنبر افشان داشت

نسیم زلف نگار از نسیم باد بهار

فتوح روح روان و لطافت جان داشت

صبا ز سلسلۀ گیسوی مسلسل یار

هزار سلسله بر دست و پای مستان داشت

بیام یار عزیز ملیج روح افزا است

دم مسیح توان گفت بهره ای زان داشت

حدیث آن لب و دندان چه دُر فشانی کرد

شکست رونق لؤلؤ، سبق ز مرجان داشت

یمن کجا و بدخشان؟! مگر صبا سخنی

از آن عقیق درخشان و لعل رخشان داشت

بیادم از نفس خرم صبا آمد

گلی که لعل لبی همچو غنچه خندان داشت

بخضرت خطش از خضر جان و دل می برد

چه طعنه ها که دهانش به آب حیوان داشت

خطا است سنبله گفتن به سنبل تر او

به اعتدال قد و قامتی به میزان داشت

هزار نکتۀ باریکتر از مو اینجاست

به صد کرشمه ز اسرار حسن جانان داشت

مهی کلاه کیانی بسر چو کیکاوس

که افسر عظمت بر فراز کیوان داشت

بخسروی، همۀ بندگان او پرویز

جهان بصحبت شیرین به زیر فرمان داشت

ز نای حسن همی زد نوای یا بُشری

جمال یوسفی اندر چه زنخدان داشت

صبا دمید خور آسا ز مشرق ایران

مگر که ذره ای از تربت خراسان داشت

محل امن و امانی که وادی ایمن

هر آنچه داشت از آن خطۀ بیابان داشت

مقام قدس خلیل و منای عشق ذبیح

که نقد جان بکف از بهر دوست قربان داشت

مطاف عالم امکان ز ملک تا ملکوت

که از ملوک و ملک پاسبان و دربان داشت

بمستجار درش کعبه مستجیر و حرم

اساس رکن یمانی ز رکن ایمان داشت

بمروه صفۀ ایوان او صفا بخشید

حطیم و زمزم از او آبرو و عنوان داشت

مربع حرمش رشک هشت باغ بهشت

که پایه برتر از این نُه رواق گردان داشت

به قاف قبهٔ او پر نمی‌زند عنقا

بر آستانهٔ او سر همای گردان داشت

درش چو نقطه محیط مدار کون و مکان

هر آفریده نصیبی بقدر امکان داشت

شها سمند طبیعت ز آمدن لنگست

بدان حظیره امید وصول نتوان داشت

فضای قدس کجا رفرف خیال کجا

براق عقل در آن عرصه گرچه جولان داشت

در تو مهبط روح الامین و حصن حصین

ز شرفۀ شرف عرش و فرش، ایوان داشت

قصور خلد ز مقصورۀ تو یافت کمال

ز خدمت در آن روضه، رتبه رضوان داشت

توئی رضا که قضا و قدر سر تسلیم

بزیر حکم تو ای پادشاه شاهان داشت

تو محرم حرم خاص لی مع اللهی

ترا عیان حقیقت جدا ز اعیان داشت

تجلی احدیت چنان ترا بربود

که از وجود تو نگذاشت آنچه وجدان داشت

جمال شاهد گیتی بهستی تو جمیل

که از شعاع تو شمعی فلک فروزان داشت

کتاب محکم توحید از آن جبین مبین

به چشم اهل بصیرت دلیل و برهان داشت

حدیث حسن ترا خواند فالق الاصباح

که از افق غسق اللیل را گریزان داشت

تو باء بسمله ای در صحیفۀ کونین

ز نقطۀ تو تجلی نکات قرآن داشت

ز مصدر تو بود اشتقاق مشتقات

ز مبدء تو اصالت اصول اکوان داشت

مقام ذات تو جمع الجوامع کلمات

صفات عز تو شأنی رفیع بنیان داشت

حقایق ازلی از رخ تو جلوه نمود

دقایق ابدی از لب تو تبیان داشت

نسیم کوی تو یحیی العظام و هی رمیم

شمیم بوی تو صد باغ روح و ریحان داشت

مناطق فلکی چاکر تراست نطاق

ز مهر و ماه بسی گوی زر بچوگان داشت

فروغ روی ترا مشتری هزاران بود

ولی که زهرۀ آن زهره روی تابان داشت

بمفتقر بنگر کز عزیز مصر کرم

به این بضاعت مزجاه چشم احسان داشت

به این هدیه اگر دورم از ادب چه عجب

همین معامله را مور با سلیمان داشت

شمارهٔ ۲ - فی مدح الامام ابی الحسن الرضا علیه السلام و رثائه

دل فسردۀ من همچو طالع منحوس

چنان نخفته که خیزد ز جا ببانگ خروس

دلی که عکس جمال ازل بدی ز اول

در آخر آمده از شوری عمل معکوس

دلی که بود خود آئینۀ تجلی، شد

ز زنگ معصیت و سیر قهقری منکوس

دلی که طائر قدس است وز آشیان جلال

ز بهر دانه در این خاکدان بود محبوس

ز لوح دل نتوان زنگ معصیت بردن

مگر بسودن بر خاک آستانۀ طوس

مطاف عالم اسلام و کعبۀ ایمان

حریم محترم قدس حضرت قدوس

یگانه روض مقدس که هفت گنبد چرخ

بر آستان رفیعش زند هزاران بوس

مقام عالی شاهی که در زمین و زمان

ببام عرش معلی بسلطنت زده کوس

امیر علوی و سفلی ز ملک تا ملکوت

ملیک حق و ملک، مالک عقول و نفوس

رضا نبی و وصی را سلالۀ نامی

خدای عز و جل را بزرگتر ناموس

ملک ستاده پی خدمتش علی الاقدام

بجان و دل خط فرمان نهاده فوق رؤوس

غلام حکمت و رأیش دو صد ارسطالیس

مریض دار شفایش هزار بطلمیوس

چه از مدینه خور آساسوی خراسان رفت

فتاد مشرق و مغرب به ناله و افسوس

خیانتی که ز مأمون بروز کرد نکرد

به هیچ بندۀ یزدان پرست هیچ مجوس

اگرچه داشت از آن بی وفا ولایت عهد

ولیک بود بر او ملک طوس همچو خنوس

بدشت غربت اگر زهر خورد و جان بسپرد

ولی به جذبۀ انس خدای شد مأنوس

چه شمع، گرم تجلای شاهد وحدت

که شهد بود بر او زهر آن کفور یؤوس

چه شاهد آیدت از در بشاخ گل منگر

چه شمع انجمن آمد خموش شد فانوس

به آفتاب حقیقت شعاع سان پیوست

که از سموم بلا سوخت جان شمس شموس

ز دست زاغ سیه زهر خورد از انگور

ز شوق، جلوۀ مستانه کرد چون طاوس

شمارهٔ ۳ - فی رثاء الامام ابی الحسن علی بن موسی الرضا علیه السلام

خبر از طوس مگر آمده با پیک صبا

از غریب الغرباء

که چه گل کرده بتن پیرهن صبر قبا

از غمش آل عبا

طور سینای تجلی شده یکسان با خاک

سینۀ سینا چاک

گوئی از سوز غم و حسرت آن مهر لقا

خر موسی صعقا

یوسف مصر حقیقت چه شد از یثرب دور

شد بپا شور نشور

پیر کنعان طریقت بسیرودی ز قفا

نغمۀ وا اسفا

تا که آن قبلۀ آفاق روان شد ز حرم

خونفشان شد زمزم

سیل خوناب غمش موج زد از ام قری

تا ثریا ز ثری

چون سنا برق حقیقت به سنا باد رسید

عرش بر خود لرزید

از تجلای شکوهش دل آن کوه رسا

نعره زد رعد آسا

مرو از مقدم او شد ز صفا باغ ارم

شد پناگاه امم

ز فروغ رخم او مطلع انوار هدی

ملجأ شاه و گدا

طوس شد تا ز شرف مرکز طاوس ازل

یا که ناموس ازل

سزد ار بوسه زند بر ره او عرش علا

جل شأناً و علا

آه از آن عهد ولایت که بنامش بستند

دل او را خستند

نشنیدم که به آن عهد کسی کرده وفا

مگر از زهر جفا

تخت شاهی بعوض تختۀ تابوتش بود

زهر غم قوتش بود

زان جنایت که ز مأمون شده با شاه رضا

سوخت دیوان قضا

آن ستم پیشه که با خسرو اقلیم الست

عهد را بست و شکست

نه ز حق بیم و نه اندیشه ای از روز جزا

نه هراسی ز سزا

پنجه زد بر رخ عنقاء قدم زاغ سیاه

عالمی گشت تباه

ریخت زین واقعه بال و پر سلطان هما

شاهد غیب نما

گر غریبانه در آن منزل غربت جان داد

در ره جانان داد

لیک از جلوۀ دلدار شدش کام روا

و بسی درد دوا

نوح طوفان بلا رخت از این مرحله بست

فلک ایجاد شکست

غرقۀ لجۀ غم شد دل خلق دو سرا

یک به یک نوحه سرا

تا که از زهر ستم سوخت ز سر تا به قدم

شمع ایوان قدم

رفت زین حادثۀ هائله بر باد فنا

رونق بزم «دنا»

میوۀ باغ نبوت چه ز انگور کشید

ز هر جانسوز چشید

ریخت برگ و بر آن شاخ گل روح افزا

نخلۀ شکر زا

با دل و با جگرش دانۀ انگور چه کرد

ز هر مستور چه کرد

خرمنی سوخت ز یک خوشۀ بیقدر و بها

و چه‌ها کرد چه‌ها

نه عجب گر ز غمش چشم فلک خون گرید

رود جیحون گرید

یا پر از خون شود این سینۀ سوزان قضا

از غم شاه رضا

مدایح الامام ابی جعفر الجواد علیه السلام

شمارهٔ ۱ - فی مدح الامام ابی جعفر الجواد علیه السلام

شمارهٔ ۲ - فی مدح الامام ابی جعفر الجواد علیه السلام و رثائه

شمارهٔ ۱ - فی مدح الامام ابی جعفر الجواد علیه السلام

باز طبعم را هوای بادۀ گلگون بود

در سرم شور و نوا و نغمۀ موزون بود

نوبهار است و کنار یار، ساقی می بیار

طالع می با مبارک طلعتی میمون بود

باده گلرنگ و نگاری شوخ و شنگ و وقت تنگ

هر که را این سود و این سودا نشد مغبون بود

صحبت حوری سرشتی، باغ و گشتی چون بهشت

هر که این عشرت بهشتی بخت او وارون بود

جز لب جوی و کنار یار دلجوئی مجو

جز حدیث می مگو کافسانه و افسون بود

ساقیا ده ساغری، بر گردنم نه منتی

از خمی کش یک حباب او خم گردون بود

از خم وحدت که لبریز محبت بود و عشق

از خمی کاندر هوایش در خم افلاطون بود

از خم مینای عشق حسن لیلای ازل

کز صبوحش عقل تا شام ابد مجنون بود

بادۀ گلگون اگر خواهی برون از چند و چون

از خم عشق ولی حضرت بیچون بود

پادشاه کشور ایجاد ابوجعفر جواد

آنکه در عین حدوثش با قدم مقرون بود

مصحف آیات و عنوان حروف عالیات

غایه الغایات کاوصافش ز حد بیرون بود

مظهر غیب مصون و مُظهر ما فی البطون

سرّ ذاتش سرّ اعظم مخزون مخزون بود

گنج هستی را طلسم و با جهان چون جان و جسم

مخزن دُرّ ثمین و لؤلؤ مکنون بود

فالق صبح ازل مصباح نور لم یزل

کز تجلیهای او اشراق گوناگون بود

طور سینای تجلی مطلع نور جلی

کز فروغش پور عمران واله و مفتون بود

شد خلیل از شعلۀ روی مهش آتش به جان

فلک عمر نوح از سودای او مشحون بود

گر ذبیح اندر رهش صد بار قربانی شود

در منای عشق او از جان و دل ممنون بود

چشم یعقوب از فراق روی او بی نور شد

یوسف اندر سجن شوق کوی او مسجون بود

در کمند رنج او رنجور ایوب صبور

طعمۀ کام نهنگ عشق او ذوالنون بود

بر سر راهش نخستین راهب راغب مسیح

آخرین پروانۀ شمع رخش شمعون بود

قرن ها بگذشت ذوالقرنین با حرمان قرین

خضر از شوق لبش سر گشتۀ هامون بود

غُرّۀ وجه محمد قُره العین علیّ

زهرۀ زهرا و دُرّ درج آن خاتون بود

فرع میمون امام ثامن ضامن رضا

اصل مأمون تمام واجب و مسنون بود

عرش اعلی در برش مانند کرسی بر درش

امر عالی مصدرش ما بین کاف و نون بود

لعلش اندر روح افزائی به از عین الحیات

سروش از طوبی بر عنائی بسی افزون بود

گرد روی ماه او مهر فلک گردش کند

پیش گرد راه او خرگاه گردون دون بود

گاهی از غیرت گهی از حسرت آن ماهرو

قرص خور چون شمع سوزان و چه طشت خون بود

شمارهٔ ۲ - فی مدح الامام ابی جعفر الجواد علیه السلام و رثائه

توسن طبعم که داشت سبق بیون الطراد

کنون چنان مانده شد که «قیل: یکبو الجواد»

[توسن طبعم که بود من الجیاد الجیاد

کنون چنان مانده شد که لا یجید الطراد]

بلبل نطقم ز بس گشته اسیر قفس

به نغمه دارد هوس نه سیر ذات العماد

آتش شوق از خمود می نکند هیچ دود

طبع روان از خمود گشته نظیر جماد

نوبت آن شد که باز بال و پری کرده باز

کنم ز کوی نیاز مرغ دلی اصطیاد

تا که بچوگان عزم گوی سعادت برم

روی ارادت برم بسوی باب المراد

روح نبی و ولی، لطف خفیّ و جلیّ

محمد بن علی هو التقی الجواد

آینۀ ذات حق، گنج کمالات حق

مصحف آیات حق ز مبتدا تا معاد

صورت و معنای حق دیدۀ بینای حق

حجت کبرای حق علی جمیع العباد

دفتر آداب عشق فاتح ابواب عشق

قائد ارباب عشق الی سبیل الرشاد

نیر تابنده اوست شمع فروزنده اوست

خدای را بنده اوست و للوری خیرهاد

هادی راه نجات در همۀ مشکلات

ذاک شفیع العصاه یوم یناد المناد

عروه دین منقصم از ستم معتصم

عاقر قوم ثمود ثانی شداد عاد

ریخت بکامش ز قهر شربت سوزنده زهر

که تلخ شد کام دهر و جلوه لایعاد

ز زهر، جان‌سوزتر ز تیر دلدوزتر

همدمی ام فضل طعنۀ بنت الفساد

به غربت ار در گذشت من نکنم سر گذشت

که آبش از سر گذشت ز ظلم اهل عناد

شاهد بزم شهود شمع صفت رخ نمود

جلوۀ او دل ربود و فاز بالاتحاد

ز خرمن حسن خویش داد به او خوشه‌ای

تا شودش توشه‌ای و إنه خیر زاد

مدایح الامام ابی الحسن علی الهادی علیه السلام

فی مدح الامام ابی الحسن علی الهادی علیه السلام : فتاده مرغ دلم ز آشیان در این وادی

فی مدح الامام ابی الحسن علی الهادی علیه السلام

فتاده مرغ دلم ز آشیان در این وادی

که هر کجا رود افتد بدام صیادی

بدانه ای دُر یکدانه می دهد بر باد

نه گوش هوش و نه چشم بصیر نقادی

چنان اسیر هوا و هوس شدم که نپرس

نه حال نغمه سرائی نه طبع وقادی

نه شمع انجمنی تا که روشنی بخشد

نه شاهدی که غم از دل برد بشیادی

دلا دل از همه بر گیر و خلوتی به پذیر

مدار از همه عالم امید امدادی

مگر ز قبلۀ حاجات و کعبۀ مقصود

ملاذ حاضر و بادی علیّ الهادی

محیط کون و مکان نقطۀ بصیر وجود

مدار عالم امکان مجرد و مادی

شها تو شاهد میقات لی مع اللهی

تو شمع جمع شبستان ملک ایجادی

صحیفۀ ملکوتی و نسخۀ لاهوت

ولیّ عرصۀ ناسوت بهر ارشادی

نه ممکنی و نه واجب چه واحد بمثل

که هم برون ز عدد هم قوام اعدادی

مقام باطن ذات تو قاب قوسین است

بظاهر ارچه در این خاکدان اجسادی

کشیدی از متوکل شدائدی که بدهر

ندیده دیدۀ گردون ز هیچ شدادی

گهی به برکۀ درندگان گهی زندان

گهی به بزم می و ساز باغی عادی

تو شاه یکه سواران دشت توحیدی

اگر پیاده روان در رکاب الحادی

ز سوز زهر و بلاهای دهر جان تو سوخت

که بر طریقۀ آباء و رسم اجدادی

مدایح الامام ابی محمد الحسن العسکری علیه السلام

فی مدح الامام ابی محمد الحسن العسکری علیه السلام : باز کمندی فکند جمد مجعد

فی مدح الامام ابی محمد الحسن العسکری علیه السلام

باز کمندی فکند جمد مجعد

آهوی طبع مرا کرد مقید

سلسلۀ موی آن زلف مسلسل

سخت مرا بسته چون عهد مؤکد

داد شمیمی از آن موی معنبر

عظم رمیم مرا روح مجدد

پیک صبا آورد خرم و خندان

زان لب و دندان خبر، مرسل و مسند

قوت دل و جان از آن حقۀ یاقوت

لؤلؤ و مرجان از آن دُرّ منضد

سرّ حقیقت از آن پیر طریقت

آیۀ رحمت از آن رحمت بیحد

عین معارف لسان الله ناطق

الحسن بن علی بن محمد

عسکری آن شاه اقلیم ولایت

کش همه عالم بود جند مجند

بسملۀ مصحف عالم امکان

نقطۀ بائیۀ نسخۀ سرمد

فالق صبح ازل مطلع انوار

مشرق شمس ابد فیض مؤبد

خاک گذرگاه او طبع مجسم

بندۀ درگاه او عقل مجرد

طلعت زرین مهر شمع رواقش

شرفۀ ایوان او طاق زبرجد

کس نزند جز تو ای محرم لاهوت

در حرم کبریا تکیه بمسند

سجده کند مهر و مه چون بنشیند

یوسف حسن تو بر تخت ممهد

شاخۀ طوبی کجا آن قد زیبا

نخلۀ طور است و یا روح مجسد

زد بدلت آتشی زهر که در دهر

شعلۀ او تا ابد ماند مخلد

شاهد اصلی پس از شمع جمالت

شد به پس پردۀ غیبت ممتدّ

ناظم کون و مکان چون ز میان رفت

شمل حقیقت شد اینگونه مندد

ای چه خوش آن دم که در جلوه در آید

کوکب دری از آن برج مشید

تا که به دیدار آن طلعت میمون

تا که به اشراق آن طالع اسعد

سینۀ سینا شود عرصۀ گیتی

روشن و بینا شود دیدۀ ارمد

مدایح الحجة عجل الله فرجه

شمارهٔ ۱ - فی ولادة الحجة عجل الله فرجه : فیض روح قدسی باز طبع مرده را جان داد

شمارهٔ ۲ - فی مدح الامام بقیة الله فی العالمین عجل الله فرجه

شمارهٔ ۳ - فی مدح الحجة عجل الله تعالی فرجه : دلبرا دست امید من و دامان شما

شمارهٔ ۴ - فی مدح الحجة عجل الله تعالی فرجه : برهم زنید یاران این بزم بی صفا را

شمارهٔ ۵ - فی الاستغاثة بالحجة عجل الله فرجه : ای حریمت کعبۀ توحید را رکن یمان

شمارهٔ ۶ - فی الاستغاثه بالحجه عجل الله تعالی فرجه

شمارهٔ ۱ - فی ولادة الحجة عجل الله فرجه

فیض روح قدسی باز طبع مرده را جان داد

عندلیب نطقم را دستگاه دستان داد

بلبل غزل خوان را جای در گلستان داد

طوطی شکر خا را ره بشکرستان داد

کام تشنۀ ما را خضر آب حیوان داد

موج عشق بی پایان قطره را به دریا برد

باد، مشت خاکی را برتر از ثریا برد

دستبرد اسکندر هر چه داشت دارا برد

عشق یار شهر آشوب عقل را به یغما برد

از تنم توانائی برد و آه سوزان داد

آسمان به آزادی کوس خیر مقدم زد

زهره با دو صد شادی نغمۀ دمادم زد

عشرت خدا دادی ساز عیسوی دم زد

صورت پریزادی راه نسل آدم زد

فتنۀ رخش بر باد نقد دین و ایمان داد

شمع شاهد وحدت باز در تجلی شد

نقش باطل کثرت محو «لا» و «إلا» شد

تا که رایت نصرت زیب دوش مولا شد

ساز نغمۀ عشرت تا به عرش اعلی شد

عیش و کامرانی را شاه عشق فرمان داد

شاد باش ای مجنون صبح شام غم آمد

با قدی بسی موزون لیلی قدم آمد

اسم اعظم مکنون مظهر اتمّ آمد

گنج گوهر مخزون معدن کرم آمد

تخت پادشاهی را عز و شأن شایان آمد

آفتاب لاهوت از مشرق ازل سر زد

تا ابد شرر اندر آفتاب خاور زد

باز سینۀ سینا شعله از جگر بر زد

باز پور عمران را مرغ شوق دل پر زد

دور باش غیرت داد در حریم امکان داد

صورتی نمایان شد از سرادق معنی

طلعتی بسی زیبا قلعتی بسی رعنا

فرق فرقدان سایش زیب تاج کرّمنا

رانده رفرف همت تا مقام «او ادنی»

بزم «لی مع الله» را رونقی بپایان داد

سرّ مستسر آمد در مظاهر اعیان

غیب مستتر آمد در مشاهد عرفان

شاه مقتدر آمد در قلمرو امکان

سیر منتصر آمد در ممالک امکان

درد دردمندان را حق صلای درمان داد

آنکه نسخۀ ذاتش دفتر کمالاتست

مصحف کمالاتش محکمات آیاتست

اولین مقاماتش منتهی النهایاتست

طور نور و میقاتش پرتوی از آن ذاتست

جلوۀ دلآرایش جان گرفت و جانان داد

مبدء حقیقت را اوست اولین مشتق

خطۀ طریقت را اوست هادی مطلق

مسند شریعت را اوست حجت بر حق

کشور طبیعت را اوست صاحب سنجق

بندگان او را حق حشمت سلیمان داد

بزم غیب مکنون را اوست شاهد مشهود

ذات حق بی چون را اوست فیض نامحدود

عاشقان مفتون را اوست غایت مقصود

دوستان دلخون را اوست مهدی موعود

در قلوب مشتاقان نام نامیش جان داد

ای ز ماه تا ماهی بندگان فرمانت

مسند شهنشاهی لایق غلامانت

بزم لی مع اللهی خلوتیست شایانت

جلوه ای بکن گاهی تا شویم قربانت

جان ز کف توان دادن لیک یار نتوان داد

ای حجاب ربانی تا به چند پنهانی

ای تو یوسف ثانی تا به کی به زندانی

شد محیط امکانی همچو شام ظلمانی

جلوه کن به آسانی همچو صبح نورانی

بیش از این نشاید تن زیر بار هجران داد

شمارهٔ ۲ - فی مدح الامام بقیة الله فی العالمین عجل الله فرجه

همره باد صبا نافۀ مشک ختن است

یا نسیم چمن و بوی گل و یاسمن است

دیدۀ دل شده روشن مگر ای باد صبا

همرهت پیرهن یوسف گلپیرهن است

شده شام دل آشفتۀ غمگین خوشبوی

مگر از طرف یمن بوی اویس قرن است

یا مسیحا نفسی می رسد از عالم غیب

که دل مرده دلان تازه تر از نسترن است

نفخه ای می وزد از عالم لاهوت بلی

نه نسیم چمن است و نه ز طرف یمن است

ای صبا با خبر مقدم یار آمده ای

خیر مقدم که نسیم تو روان بدن است

گر از آن سرو چمان نیست ترا تازه بیان

صفحۀ روی زمین به هر چه صحن چمن است

ورنه تاریست از آن طرۀ طرار ترا

از چه دلها همه در دام تو صید رسن است

عرصۀ دهر پر از نغمۀ یا بشری شد

خبر ار هست از آن غبغب و چاه ذقن است

وهم پنداشت که دارد نفس باد صبا

شرح آن نقطۀ موهوم که نامش دهن است

گر ندارد خبری زان لب لعل شکرین

طوطی طبع من، از چیست که شکرشکن است

ورنه حرفیست از آن خسرو شیرین دهنان

بلبل نطق من از چیست که شیرین سخن است

گر حدیثی نبود زان دُر دندان بمیان

از چه رو ناطقه ام معدن درّ عدن است

ای نسیم سحری این شب روشن چه شبست

مگر امشب مه من شمع دل انجمن است

چه شبست این شب فیروز دل افروز چه روز

مگر امشب شب اشراق دل آرام من است

مشرق شمس ابد مطلع انوار ازل

صاحب العصر ابو الوقت امام زمن است

مظهر قائم بالقسط حجاب ازلی

معلن سر حفی مُظهر ما قد بطن است

مرکز دائره هستی و قطب الاقطاب

آنکه با عالم امکان مثل روح و تن است

مالک کن فیکون و ملک کون و مکان

مظهر سلطنت قاهرۀ ذی المنن است

بحر مواج ازل چشمۀ سرشار ابد

کاندر آن صبح و و مسا روح قدس غوطه زن است

طور سینای تجلی که لبی همچو کلیم

«ارنی» گو سر کویش همگی را وطن است

یوسف مصر حقیقت که دو صد یوسف حسن

نتوان گفت که آندُرّ ثمین را ثمن است

منشی دفتر انشا، قلم صنع خدا

ناظم عالم امکان بنظام حسن است

آنکه در کشور ابداع ملیک است و مطاع

واندر اقلیم بقا مقتدر و مؤتمن است

کلک لطفش زده بر لوح عدم نقش وجود

دست قهرش شرر خرمن دهر کهن است

هم فلک را حرکت از حرکات نفسش

هم زمین را ز طمأنینۀ نفسش سکن است

دل والا گهرش مخزن أسرار اله

دیدۀ حق نگرش ناظر سرّ و علن است

حجت قاطعه و قامع الحاد و ضلال

رحمت واسعه و کاشف کرب و محن است

حاوی علم و یقین حامی دین و آئین

ماحی زیغ و زلل، محیی فرض و سنن

جامع الشمل پس از تفرقۀ اهل وفاق

باسط العدل پس از آنکه زمین پر فتن است

ای سلیمان زمان، پادشه عرش و مکان

خاتم ملک تو تا کی بکف اهرمن است

ای همای ملأ قدس و حمام جبروت

تا بکی روضۀ دین مسکن زاغ و زغن است

ای رخت قبلۀ توحید و درت کوی امید

تا بکی کعبۀ دلها همه بیت الوثن است

پرده از سر انا الله برانداز دمی

تا بدانند که شایستۀ این ما و من است

عرش با قصر جلال تو چه ارض است و سماء

عقل فعال و کمال تو چه طفل و لبن است

دل بدریا زده از شوق جمالت الیاس

خضر از عضر تو سر گشتۀ ربع و دمن است

کعبۀ درگه تو قبلۀ ارواح عقول

خاک پاک ره تو سجده گه مرد و زن است

ای ز روی تو عیان جنت ارباب جنان

بی تو فردوس برین بر همه بیت الحزن است

ای شه ملک قدم یک قدم از مکمن غیب

وی مسیحا ز تو همدم دم باز آمدن است

ای که در ظل لوای تو کند گردون جای

نوبت رایت اسلام بر افراشتن است

ای ز شمشیر تو از بیم، دل دهر دو نیم

گاه خون خواهی شاهنشه خونین کفن است

شمارهٔ ۳ - فی مدح الحجة عجل الله تعالی فرجه

دلبرا دست امید من و دامان شما

سر ما و قدم سرو خرامان شما

خاک راه تو و مژگان من ار بگذارد

ناوک غمزه و یا خنچر مژگان شما

شمع آه من و رخسارۀ چون لالۀ تو

چشم گریان من و غنچۀ خندان شما

لب لعل نمکین تو مکیدن حظیست

که نه طالع شودم یا رنه احسان شما

رویم از نرگس بیمار تو چون لیمو زرد

به نگردد مگر از سیب زنخدان شما

نه در این دائره سرگشته منم چون پرگار

چرخ سرگشته چو گوئیست بچو کان شما

درد عشق تو نگارا نپذیرد درمان

تا شوم از سر اخلاص بقربان شما

خضر را چشمۀ حیوان رود از یاد اگر

ز سرش رشحه ای از چشمۀ حیوان شما

عرش بلقیس نه شایستۀ فرش ره تست

آصف اندر صف اطفال دبستان شما

نبود ملک سلیمان همه با آن عظمت

موری اندر نظر همت سلمان شما

جلوۀ دید کلیم الله از آن دید جمال

نغمه ای بود انا الله ز بیابان شما

طائر سدره نشین را نرسد مرغ خیال

بحریم حرم شامخ الارکان شما

قاب قوسین که آخر قدم معرفت است

اولین مرحلۀ رفرف جولان شما

فیض روح القدس از مجلس انس تو و بس

نفخۀ صور صفیریست ز دربان شما

گرچه خود قاسم الارزاق بود میکائیل

نیست در رتبه مگر ریزه خوار خوان شما

لوح نفس از قلم عقل نمی گردد نقش

تا نباشد نفس منشی دیوان شما

هرچه در دفتر ملکست و کتاب ملکوت

قلم صنع رقم کرده بعنوان شما

شده تا شام ابد دامن آفاق چه روز

زده تا صبح ازل سرز گریبان شما

چیست تورات ز فرقان شما؟ رمزی و بس

یک اشارت بود انجیل ز قرآن شما

هست هر سوره بتحقیق ز قرآن حکیم

آیۀ محکمه ای در صفت شأن شما

آستان تو بود مرکز سلطان هما

قاف عنقاء قدم شرفۀ ایوان شما

مهر با شاهد بزم تو برابر نشود

مه فروزان بود از شمع شبستان شما

خسرو اگر بمدیح تو سخن شیرین است

لیکن افسوس نه زیبنده و شایان شما

ای که در مکمن غیبی و حجاب ازلی

آه از حسرت روی مه تابان شما

بکن ای شاهد ما جلوه ای از بزم وصال

چند چون شمع بسوزیم ز هجران شما

مسند مصر حقیقت ز تو تا چند تهی

ای دو صد یوسف صدیق بقربان شما

رخش هست بکن ای شاه جوانبخت تو زین

تا شود زال فلک چاکر میدان شما

زهرۀ شیر فلک آب شود گر شنود

شیهۀ زهره جبین توسن غرّان شما

مفتقر را نه عجب گر بنمائی تحسین

منم امروز در این مرحله حسّان شما

شمارهٔ ۴ - فی مدح الحجة عجل الله تعالی فرجه

برهم زنید یاران این بزم بی صفا را

مجلس صفا ندارد بی یار مجلس آرا

بی شاهدی و شمعی هرگز مباد جمعی

بی لاله شور نبود مرغان خوش نوا را

بی نغمۀ دف و چنگ مطرب برقص ناید

وجد سماع باید کز سر برد هوا را

جام مدام گلگون خواهد حریف موزون

بی می مدان تو میمون جام جهان نما را

بی سرو قد دلجوی هرگز مجو لب جوی

بی سبزۀ خطش نیست آب روان گوارا

بی چین طرۀ یار تاتار کم ز یک تار

بی موی او به موئی هرگز مخر ختا را

بی جامی و مدامی هرگز نپخته خامی

تا کی به تلخ کامی سر می بری نگارا

از دولت سکندر بگذر، برو طلب کن

با پای همت خضر سرچشمۀ بقا را

بر دوست تکیه باید بر خویشتن نشاید

موسی صفت بیفکن از دست خود عصا را

بیگانه باش از خویش وز خویشتن میندیش

جز آشنا نبیند دیدار آشنا را

پروانه وش ز آتش هرگز مشو مشوش

دانند اهل دانش عین بقا فنا را

داروی جهل خواهی بطلب ز پادشاهی

کاقلیم معرفت را امروزه اوست دارا

دیباچۀ معارف سر دفتر صحایف

معروف کل عارف چون مهر عالم آرا

عنوان نسخۀ غیب سرّ کتاب لاریب

عکس مقدس از عیب محبوب دلربا را

ناموس اعظم حق غیب مصون مطلق

کاندر شهود اویند روحانیان حیاری

آئینۀ تجلی معشوق عقل کلی

سرمایۀ تسلی عشاق بینوا را

اصل اصیل عالم فرع نبیل خاتم

فیض نخست اقدم سرّ عیان خدا را

در دست قدرت او لوح قدر زبونست

با کلک همت او وقعی مده قضا را

ای هدهد صبا گوی طاوس کبریا را

بازآ که کرده تاریک زاغ و زغن فضا را

ای مصطفی شمائل وی مرتضی فضائل

وی احسن الدلائل یاسین و طا و ها را

ای منشی حقائق وی کاشف دقائق

فرماندۀ خلائق رب العلی علی را

ای کعبۀ حقیقت وی قبلۀ طریقت

رکن یمان ایمان عین الصفا صفا را

ای رویت آیۀ نور وی نور وادی طور

سرّ حجاب مستور از رویت آشکارا

ای معدلت پناهی هنگام دادخواهی

اورنگ پادشاهی شایان بود شما را

انگشتر سلیمان شایان اهرمن نیست

کی زیبد اسم اعظم دیو و دد دغا را

از سیل فتنۀ کفر اسلام تیره گونست

دین مبین زبونست در پنجۀ نصاریٰ

ای هر دل از تو خرم پشت و پناه عالم

بنگر دو چار صد غم یک مشت بینوا را

ای رحمت الهی دریاب مفتقر را

شاها به یک نگاهی بنواز این گدا را

شمارهٔ ۵ - فی الاستغاثة بالحجة عجل الله فرجه

ای حریمت کعبۀ توحید را رکن یمان

آستانت مستجار است و درت دار الامان

پیش کرسی جلالت عرش کمتر پایه ای

بیت معمور جمالت قبلۀ هفت آسمان

چرخ اعظم همچو گوئی در خم چو کان تست

خرگهت را کهکشان آسمان یک ریسمان

شاهبازان فضای قدس را عنقاء قاف

یکه تازان محیط معرفت را قهرمان

شاهد زیبای بزم جمع جمع و شمع جمع

درۀ بیضای وحدت ناظم عقد جُمان

هیکل جود و فتوت را توئی انسان عین

خانۀ وحی و نبوت را چراغ دودمان

چیست با فرمان تو کلک قضا، لوح قدر

هر دو در دیوان تو خدمتگزار و ترجمان

فیض سبحانی و آن لاهوت ربانی قرین

امر گاف و نون و آن عزم همایون توامان

مادر گیتی طفیل طفل مطبخ خانه ات

خوان احسان ترا آباء علوی میهمان

در گلستان حقائق شاخۀ طوبی توئی

در چمن زار معارف قدّ سرو تو چمان

ای بطلعت صورتی بیرون ز مرآت خیال

وی برفعت سرّ معنائی که ناید در گمان

قاب قوسین دو ابروی تو ای رفرفسوار

عالمی را می زند بر هم به آن تیر و کمان

شاه اقلیم ولایت مالک کون و مکان

خسرو ملک هدایت صاحب عصر و زمان

قطب اقطاب طریقت یا مدار معرفت

حامل سرّ حقیقت یا محلّ ایتمان

ای کفیل دین و آئین حافظ شرع مبین

کس ندارد جز تو میثاق الهی را ضمان

حجت حق بر جهان و بهجت کون و مکان

گلشن دین از تو خرم روح ایمان شادمان

مردم چشم دو گیتی روشن از دیدار تست

همتی ای روشنائی بخش چشم مردمان

بار بستند از این دنیای دون جهانهای پاک

یک جهان جانی برای یک جهانی جان بمان

ای خداوند حرم ای محرم اسرار غیب

تابکی باشد حرم در دست این نامحرمان

باز شد بیت الصمد بیت الصنم یا للأسف

کاسر اصنام کو؟ شاها توئی دست همان

خانه های قدس حق را پای پیلان محو کرد

خاندان نجد را ایزد کند بی خانمان

خانه هائی را که برتر بود از سبع شداد

خانه هائی را که بودی رشک جنات ثمان

خسروا صبر و تحمل پیشه کردن تا بکی

تیشه بی اندیشه زن بر ریشۀ این ظالمان

پادشاها در کجا بودی زمین کربلا

کان شه مظلوم بی‌یاور به چنگ طاغیان

گرچه در معنی جوابش را همی‌گفتی به جان

لیک در صورت نبودی یاور او در عیان

شمارهٔ ۶ - فی الاستغاثه بالحجه عجل الله تعالی فرجه

آمد بهار و بی گل رویت بهار نیست

باد صبا مباد چه پیغام یار نیست

بی روی گلعذار مخوانم بلاله زار

بی گل نوای بلبل و شور هزار نیست

بی سر و قدّ یار چه حاجت بجویبار

ما را سرشک دیده کم از جویبار نیست

بی چین زلف دوست نه هر حلقه ای نکوست

تاری ز طره اش به ختا و تتار نیست

بزمی که نیست شاهد من شمع انجمن

گر گلشن بهشت بود سازگار نیست

گمنام دهر گردد و ویران شود به قهر

شهری که شاه عشق در او شهریار نیست

ای سرو معتدل که به میزان عدل و داد

سروی به اعتدال تو در روزگار نیست

ای نخل طور نور که در عرصۀ ظهور

جز شعلۀ رخ تو نمایان زنار نیست

مصباح بزم انس بمشکوه قرب قدس

حقا که جز تجلی حسن نگار نیست

ای قبلۀ عقول که اهل قبول را

جز کعبۀ تو ملتزم و مستجار نیست

امروز در قلمرو توحید سکه زن

غیر از تو ای شهنشه والا تبار نیست

در نشئۀ تجرد و اقلیم کن فکان

جز عنصر لطیف تو فرمانگذار نیست

جز نام دلربای تو از شرق تا بغرب

زینت فزای دفتر لیل و نهار نیست

در صفحۀ صحیفۀ هستی به راستی

جز خط و خال حسن ترا اعتبار نیست

وندر محیط دائرۀ علم و معرفت

جز نقطۀ بسیط دهانت مدار نیست

با یکه تاز عزم تو زانو دو ته کند

این توسن سپهر که هیچش قرار نیست

ای صبح روشن از افق معدلت در آی

ما را زیاده طاقت این شام تار نیست

ما را ز قلزم فتن آخرالزمان

جز ساحل عنایت و لطفت کنار نیست

در کام دوستان تو ای خضر رهنما

آب حیات جز ز لبت خوشگوار نیست

ای طاق ابروی تو مرا قبلۀ نیاز

از یک اشاره ای که مشیر و مشار نیست

غیر از طواف کوی تو ای کعبه مراد

هیچ آرزو در این دل امیدوار نیست

غیر از حدیث عشق تو ای لیلی قدم

مجنون حسن روی ترا کار و بار نیست

شور شراب لم یزلی در سر است و بس

جز مست بادۀ ازلی هوشیار نیست

مدایح و مراثی

مدایح و مراثی سید الانبیاء محمد المصطفی صلی الله علیه و آله و سلم

مدایح و مراثی امیرالمؤمنین علی علیه السلام

مدایح و مراثی فاطمة الزهراء سلام الله علیها

مدایح و مراثی الامام ابی محمد الحسن المجتبی علیه السلام

مدایح و مراثی سید الشهداء علیه السلام

مدایح و مراثی زینب الکبری سلام الله علیها

مدایح و مراثی مسلم بن عقیل سلام الله علیه

مدایح و مراثی ابی الفضل العباس سلام الله علیه

مدایح و مراثی ابی الحسن علی الاکبر سلام الله علیه

مدایح و مراثی قاسم بن الحسن علیهماالسلام

مراثی عبدالله بن الحسن سلام الله علیهما

مدایح و مراثی عبدالله الرضیع المعروف بعلی الاصغر سلام الله علیه

تتمة

مراثی سید الساجدین علیه السلام

مدایح الامام ابی جعفر الباقر علیه السلام

مدایح الامام ابی عبدالله الصادق علیه السلام

مدایح و مراثی الامام موسی بن جعفر الکاظم علیه السلام

مدایح و مراثی الامام ابی الحسن الرضا علیه السلام

مدایح الامام ابی جعفر الجواد علیه السلام

مدایح الامام ابی الحسن علی الهادی علیه السلام

مدایح الامام ابی محمد الحسن العسکری علیه السلام

مدایح الحجة عجل الله فرجه

غزلیات

شمارهٔ ۱ : ای شمع جهان افروز بیا

شمارهٔ ۲ : ای خاک درت جام جم ما

شمارهٔ ۳ : ای مرهم سینۀ خستۀ ما

شمارهٔ ۴ : در عشق تو شهرۀ آفاقم

شمارهٔ ۵ : صهبای خم تو خرابم کرد

شمارهٔ ۶ : عمریست که دست و گریبانم

شمارهٔ ۷ : مهر تو رسانده بماه مرا

شمارهٔ ۸ : ای بستۀ بند هوی و هوس

شمارهٔ ۹ : تا نخل امیدم را تو بری

شمارهٔ ۱۰ : هر کس که بعهد وفا نکند

شمارهٔ ۱۱ : آن دل که بیاد شما نبود

شمارهٔ ۱۲ : چشمی که ز عشق نمی دارد

شمارهٔ ۱۳ : هر کس خط و خال تو می جوید

شمارهٔ ۱۴ : با نیک و بد دنیا خوش باش

شمارهٔ ۱۵ : افسوس که گوهر نفس نفیس

شمارهٔ ۱۶ : آن سینه که مهر تو مه دارد

شمارهٔ ۱۷ : برقی از غمزۀ مستی زد

شمارهٔ ۱۸ : یار آنچه بسینۀ سینا کرد

شمارهٔ ۱۹ : هر کس بتو دست تولی زد

شمارهٔ ۲۰ : ای بسته دل اندر خوان طمع

شمارهٔ ۲۱ : ای محور دایره ملکوت

شمارهٔ ۲۲ : ای تاب و توانم را برده

شمارهٔ ۲۳ : ای داغ تو لالۀ باغ دلم

شمارهٔ ۲۴ : رسوای زمانه «زبانم» کرد

شمارهٔ ۲۵ : آن کیست که بستۀ بند تو نیست

شمارهٔ ۲۶ : گر باده دهد بر باد مرا

شمارهٔ ۲۷ : از نرگس مست تو مخمورم

شمارهٔ ۲۸ : هرجا که بسوی تو می بینم

شمارهٔ ۲۹ : تا گوهر عشق اندوخته‌ام

شمارهٔ ۳۰ : از یار نیاز ندیده کسی

شمارهٔ ۳۱ : تنها نه منم به کمند هوا

شمارهٔ ۳۲ : آن سینه که تیر ترا هدفست

شمارهٔ ۳۳ : از هر گل شور نروید گل

شمارهٔ ۳۴ : بخدا که ز غیر تو بیزارم

شمارهٔ ۳۵ : آن دل که ز عشق چه غنچه شکفت

شمارهٔ ۳۶ : تا رایت عشق افراخته ام

شمارهٔ ۳۷ : ای در طلبت همۀ عالم گم

شمارهٔ ۳۸ : از عشق تو اندر تاب و تبم

شمارهٔ ۳۹ : ای روی تو قبلۀ حاجاتم

شمارهٔ ۴۰ : از جان بگذر جانان بطلب

شمارهٔ ۴۱ : تا بی خبری ز ترانۀ دل

شمارهٔ ۴۲ : به سامانی رسان یارا سر سودایی ما را

شمارهٔ ۴۳ : فروغ حسن تو داده است چشم بینا را

شمارهٔ ۴۴ : جانفشانی بکن ار می طلبی جانان را

شمارهٔ ۴۵ : دلبرا گر بنوازی بنگاهی ما را

شمارهٔ ۴۶ : ای روح روان تند مرو وامش رویدا

شمارهٔ ۴۷ : من ز مجنون و تو در حسن سبق برده ز لیلی

شمارهٔ ۴۸ : تبارک الله از آن طلعت چو ماه و تعالی

شمارهٔ ۴۹ : ای که ز خوبی نصیب یافته حد نصاب

شمارهٔ ۵۰ : کعبۀ کوی تو رشک خلد برین است

شمارهٔ ۵۱ : صبح ازل از مشرق حسن تو دمیده است

شمارهٔ ۵۲ : از تو بیداد وز من ناله و فریاد خوش است

شمارهٔ ۵۳ : مذمت عاشقان ز پستی همت است

شمارهٔ ۵۴ : دلی که شیفتۀ روی آن پریزاد است

شمارهٔ ۵۵ : هرچه آید بسر ما همه از دوری تو است

شمارهٔ ۵۶ : در سری نیست که سودای سر کوی تو نیست

شمارهٔ ۵۷ : براستان که سر من بر آستانۀ تست

شمارهٔ ۵۸ : جز غمت سر سویدای مرا رازی نیست

شمارهٔ ۵۹ : جز به بوی تو مشام دل و جان عاطر نیست

شمارهٔ ۶۰ : مست صهبای تو در هر گذری نیست که نیست

شمارهٔ ۶۱ : تا دل آشفته ام شیفتۀ روی تست

شمارهٔ ۶۲ : گرچه عمریست که دل از غم عشقت ریش است

شمارهٔ ۶۳ : ما را به جهان جز به تو کاری نبود

شمارهٔ ۶۴ : فدائیان ره عشق دوست مرد رهند

شمارهٔ ۶۵ : مژدۀ باد زندان را قاصد صبا آمد

شمارهٔ ۶۶ : مرا در سر بود شوری که در هر سر نمی‌گنجد

شمارهٔ ۶۷ : گر تیر غمی به شست گیرد

شمارهٔ ۶۸ : رموز عشق را جز عاشقِ صادق نمی‌داند

شمارهٔ ۶۹ : آن یار لاله رو گر ما را نمی نوازد

شمارهٔ ۷۰ : سر غنچه در گریبان، دل لاله داغ دارد

شمارهٔ ۷۱ : خسته ای را که دگر طاقت و قوت نبود

شمارهٔ ۷۲ : عاشق از فتنۀ معشوق هراسان نشود

شمارهٔ ۷۳ : بخت شود یار، یار اگر بگذارد

شمارهٔ ۷۴ : به جرم آنکه عاشقم ز من کناره می‌کند

شمارهٔ ۷۵ : دوش هاتف غیبی حل این معما کرد

شمارهٔ ۷۶ : گهی به کعبۀ جانان سفر توانی کرد

شمارهٔ ۷۷ : سینۀ تنگم مجال آه ندارد

شمارهٔ ۷۸ : تجلی کرد یارم تا که گیتی را بیاراید

شمارهٔ ۷۹ : هله ای نیازمندان که گه نیاز آمد

شمارهٔ ۸۰ : فرۀ غرای تو چشم مرا خیره کرد

شمارهٔ ۸۱ : اگر به شرط مروت وفا توانی کرد

شمارهٔ ۸۲ : عاکفان حرمت قبلۀ اهل کرمند

شمارهٔ ۸۳ : گفتم چه دیدم آن رخ و آن زلف تابدار:

شمارهٔ ۸۴ : تا به کی ای نوش جان می‌زنیم نیشتر

شمارهٔ ۸۵ : خوشست از دوست گر لطفست و گر قهر

شمارهٔ ۸۶ : ای از خط تو سبز لب جویبار عمر

شمارهٔ ۸۷ : گوهر عمر گرانمایه بود گرچه نفیس

شمارهٔ ۸۸ : آتش قهر تو بر باد دهد گر خاکم

شمارهٔ ۸۹ : گر هوای سر کوی تو دهد بر بادم

شمارهٔ ۹۰ : نقطۀ خال تو را من که چنان حیرانم

شمارهٔ ۹۱ : ز شور عشق تو گر ز عندلیبان شدم

شمارهٔ ۹۲ : نقطۀ خال لبت مرکز و ما پرگاریم

شمارهٔ ۹۳ : دیرگاهی است پناهندۀ این درگاهم

شمارهٔ ۹۴ : هر سو نگریدیم کسی چون تو ندیدیم

شمارهٔ ۹۵ : ترسم آنست که ترسائی روی تو شوم

شمارهٔ ۹۶ : از رقیبان تو تا چند من اندیشه کنم

شمارهٔ ۹۷ : هر که را عشق بود ساقی و عقلست ندیم

شمارهٔ ۹۸ : لالۀ روی تو را شمع جهان افروزم

شمارهٔ ۹۹ : به امید روی دلدار ز آبرو گذشتم

شمارهٔ ۱۰۰ : تا شد آواره ز اقلیم حقیقت پدرم

شمارهٔ ۱۰۱ : بریدم از همه پیوند و بر تو دل بستم

شمارهٔ ۱۰۲ : چون خم عشق ازل تا به ابد می‌جوشم

شمارهٔ ۱۰۳ : من به ناخن غم سینه می‌خراشم

شمارهٔ ۱۰۴ : من بینوا ز بی برگ و بری اگر بمیرم

شمارهٔ ۱۰۵ : به هوای کوی تو آمدم که رها ز بند هوا شوم

شمارهٔ ۱۰۶ : سروش غیب دوشم نکته‌ای را گفت در گوشم

شمارهٔ ۱۰۷ : ز اقلیم حقیقت تا طبیعت رخت بر بستم

شمارهٔ ۱۰۸ : بخدا کز تو نگیرم دل و رو برنکنم

شمارهٔ ۱۰۹ : لوح دل را جان من از نقش کثرت ساده کن

شمارهٔ ۱۱۰ : سرم را پر کن از سودای عشق و سربلندم کن

شمارهٔ ۱۱۱ : که برد به کوی لیلی ز وفا پیام مجنون

شمارهٔ ۱۱۲ : تا چند باشی از ما گریزان

شمارهٔ ۱۱۳ : اگر از درم در آئی تو چه طالع نکویان

شمارهٔ ۱۱۴ : مائیم مست باده روز الست تو

شمارهٔ ۱۱۵ : صورت شاهد ازل جلوه گر از جمال تو

شمارهٔ ۱۱۶ : زلال خضر می جوشد ز لعل نوشخند تو

شمارهٔ ۱۱۷ : آبرومندم به عشق روی تو

شمارهٔ ۱۱۸ : ای که بر اوج نه فلک دام هوس فکنده‌ای

شمارهٔ ۱۱۹ : اگر روزانه باشد یا شبانه

شمارهٔ ۱۲۰ : ای شاهد عالم‌سوز در حسن و دلارایی

شمارهٔ ۱۲۱ : دمی با تو بودن که جان جهانی

شمارهٔ ۱۲۲ : که دهد مرا نشانی ز تو ای نگار جانی

شمارهٔ ۱۲۳ : صنما به جان‌نثاران ز چه رو نظر نداری

شمارهٔ ۱۲۴ : لوح دل را اگر از نقش خطا ساده کنی

شمارهٔ ۱۲۵ : اگر مشتاق جانانی مکن جانا گران جانی

شمارهٔ ۱۲۶ : دارم ای دوست ز بیداد تو فریاد بسی

شمارهٔ ۱۲۷ : نیست در عالم ز من مسکین تری

شمارهٔ ۱۲۸ : گر سوی ملک عدم باز بیابی راهی

شمارهٔ ۱۲۹ : در کوی عشق کوهی کمتر بود ز کاهی

شمارهٔ ۱۳۰ : رموز عشق تا با ما نیامیزی نیاموزی

شمارهٔ ۱۳۱ : خواهی اگر بکوی حقیقت سفر کنی

شمارهٔ ۱۳۲ : دارم ای دوست ز بیداد تو فریاد بسی

شمارهٔ ۱۳۳ : صفحات دفتر کن فکان ز کتاب حسن تو آیتی

شمارهٔ ۱

ای شمع جهان افروز بیا

وی شاهد عالم سوز بیا

ای مهر سپهر قلمرو غیب

شد روز ظهور و بروز بیا

ای طائر سعد فرخ رخ

امروز توئی فیروز بیا

روزم از شب تیره تر است

ای خود شب ما را روز بیا

ما دیده براه تو دوخته ایم

از ما همه چشم مدوز بیا

عمریست گذشته بنادانی

ای علم و ادب آموز بیا

شد گلشن عمر خزان از غم

ای باد خوش نوروز بیا

من مفتقر رنجور توام

تا جان بلب است هنوز بیا

شمارهٔ ۲

ای خاک درت جام جم ما

آیا خبرت هست از غم ما

ما جمله اسیر کمند توایم

آسوده تو از بیش و کم ما

ای سینه لباب غم تو

وز ناله و آه دمادم ما

با ساز غمت دمساز شدیم

ای راز و نیاز تو محرم ما

درد تو علانیه عین دوا

زخم تو معاینه مرهم ما

لطف تو نشاط بهشت برین

قهر تو عذاب جهنم ما

پیمان شکنی ز طریقت تست

ماییم و طریقهٔ محکم ما

خرم دل مفتقر از غم تست

فریاد از این دل خرم ما

شمارهٔ ۳

ای مرهم سینۀ خستۀ ما

وی مونس قلب شکستۀ ما

ما بلبل شورانگیز توایم

ای تازه گل نو رستۀ ما

در نغمه گری دستان تواند

در گلشن وحدت دستۀ ما

پیوسته بود با نفخۀ صور

این زمزمۀ پیوستۀ ما

برخاسته تا افق گردون

فریاد ز بخت نشستۀ ما

کی حلقه شود در گردن یار

این دست بگردن بستۀ ما

از مفتقر این غوغا چه عجب

وز این غزل برجستۀ ما

شمارهٔ ۴

در عشق تو شهرۀ آفاقم

دیوانۀ حلقۀ عشاقم

گر جلوه کنی ز رواق دلم

بیزار از حکمت اشراقم

از قید هوی گر باز شوم

شهباز اریکۀ اطلاقم

جز خال و خط تو نمی بینم

طغرای صحیفۀ اوراقم

از خلق کریم تو می طلبم

راهی بمکارم اخلاقم

در حسن ترا چون جفتی نیست

البته ز طاقت من طاقم

سرگشتۀ کوی توام، چه کنم

با این هوس دل مشتاقم

ای فاقه و فقر تو مایۀ فخر

من مفتقرم من مشتاقم

شمارهٔ ۵

صهبای خم تو خرابم کرد

سودای غم تو کبابم کرد

زد آتش عشق چنان شرری

در من، که سرا پا آبم کرد

دریای غمت متلاطم شد

چندان که به مثل حبابم کرد

آن غمزه ز تاب و توانم برد

وان طره بپیچش و تابم کرد

وان غمزۀ مست بشیرینی

آسوده ز شور شرابم کرد

مخموری نرگس بیدارش

از نشئۀ خویش بخوابم کرد

رمزی ز اشارۀ ابرویش

عارف بخطا و صوابم کرد

من مفتقرم لیک از کرمش

گنجینۀ دُرّ خوشابم کرد

شمارهٔ ۶

عمریست که دست و گریبانم

با بخت سیاه و رقیبانم

هر دیده که روز سیاهم دید

پنداشت که شام غریبانم

بیمار مسیح دمی هستم

نوبت نرسد بطبیبانم

من بندۀ والۀ عشق توام

بیزار ز ساده فریبانم

از عشق تو بی خرد و ادبم

هر چند ادیب ادیبانم

پیمانه ز می چه لبالب شد

حاشا که دگر ز لبیبانم

از مفتقر این همه دوری چیست؟

آخر نه مگر ز قریبانم؟

شمارهٔ ۷

مهر تو رسانده بماه مرا

وز چه بذروۀ جاه مرا

افسوس که طالع تیرۀ من

بنشاند به خاک سیاه مرا

جز خرقۀ فقر و فنا نبود

تشریف عنایت شاه مرا

عمری بدرش بردیم پناه

نگرفت دمی به پناه مرا

در رهگذرش چون خاک شدم

بگذشت و نکرد نگاه مرا

چون گرد دویدم در عقبش

بگذشت و گذاشت براه مرا

سوزانده مرا چندانکه نماند

جز شعلۀ ناله و آه مرا

من سوختۀ تو و مفتقرم

دیگر مستان بگناه مرا

شمارهٔ ۸

ای بستۀ بند هوی و هوس

جهدی تا هست این نیم نفس

ای طوطی شکرخا تا کی

با زاغ و زغن باشی بقفس

از شاخۀ گل پوشیده نظر

سودا زدۀ هر خاری و خس

هر لاشه نباشد طعمۀ شیر

عنقا نرود بشکار مگس

دولت در سایۀ شاهین نیست

سلطان هما را زیبد و بس

کاری ز تو هیچ نرفت از پیش

رحمی بر خویش بکن زین پس

گر خود نکنی بر خود رحمی

امید مدار ز دیگر کس

ای دوست ندارد مفتقرت

فریاد رسی تو بدادش رس

شمارهٔ ۹

تا نخل امیدم را تو بری

شیرین تر از این نبود ثمری

اندر نظر ارباب کمال

حاشا که چه عشق بود هنری

در منطقه اش فلک الافلاک

نبود جز حلقۀ مختصری

عشق است نشانۀ انسانی

عشق اشت ممیز دیو و پری

تا در طلب آب و علفی

حیوانی و در شکل بشری

از خط طریقت دوراستی

وز علم و حقیقت بی خبری

ای ماه جهان افروز بکن

بر بام سیه رویان گذری

من مشتری تو و مفتقرم

خو کرده چه زهره به نغمه‌گری

شمارهٔ ۱۰

هر کس که بعهد وفا نکند

پس دعوی صدق و صفا نکند

عشق تو قرین بسی رنجست

رنجور تو فکر دوا نکند

تلخی ز تو ای شیرین جهان

سهلست، ولیک خدا نکند

با این همه بی سر و سامانی

دل جز کوی تو هوا نکند

لعل نمکین ترا حقی است

تا کس نمکیده ادا نکند

با غمزۀ تو دل غمزده ام

یک لحظه امید بقا نکند

امید که دست مرا تقدیر

از دامن دوست جدا نکند

تا مفتقر از تو رعایت دید

بیمی از فقر و فنا نکند

شمارهٔ ۱۱

آن دل که بیاد شما نبود

شایستۀ هیچ بها نبود

از هاتف غیب شنیدستم

حرفی که بحال خطا نبود

آندل نه دلست که آب و گلست

گر طور تجلی ما نبود

درد دل عاشق بیدل را

جز جلوۀ یار دوا نبود

افسوس که خاطر شاطر شاه

گاهی بخیال گدا نبود

با لالۀ روی تو محرم شمع

ما محرومیم و روا نبود

در حلقۀ زلف تو دست زدن

جز قسمت باد صبا نبود

مهجورم و مفتقرم لیکن

در کار تو چون و چرا نبود

شمارهٔ ۱۲

چشمی که ز عشق نمی دارد

از لؤلؤ تر چه کمی دارد

هر کس که غم تو بسینه گرفت

دیگر بجهان چه غمی دارد

آن دل که ز یاد تو یافت صفا

خوشباد که جام جمی دارد

با لعل تو هر که بود همدم

هر لحظه مسیح دمی دارد

هر کس که فدای وجود تو شد

در ملک عدم قدمی دارد

آن کس که: جام تو کامی دید

ناکامی خویش همی دارد

خودبین ز طهارت محرومست

در کعبۀ دل صنمی دارد

این طرفه حدیث از مفقر است

کز لوح قدم رقمی دارد

شمارهٔ ۱۳

هر کس خط و خال تو می جوید

جز خطۀ عشق نمی پوید

آندل که چو شمع بود روشن

جز لالۀ عشق نمی بوید

آری ز زمین دل عاشق

جز مهر گیاه نمی روید

هر کس که بسر دارد شوری

جز از غم یار نمی موید

فرهاد لب شیرین دهنان

شرطست که دست از جان شوید

جز مفتقر تو کسی خبری

از سنت عشق نمی گوید

شمارهٔ ۱۴

با نیک و بد دنیا خوش باش

چون بادۀ صافی بیغش باش

بر خاک چو آب برم آرام

وز باد هوی نه چو آتش باش

از خلق زمانه کناره بگیر

یا با همگی بکشاکش باش

با مردم نادان کله مزن

تسلیم کن و بز اخفش باش

از دیو طبیعت دوری کن

دیوانۀ یار پریوش باش

جمعیت خاطر اگر طلبی

چون زلف نگار مشوش باش

گر نقش نگار همی جوئی

از اشک و سرشک منقش باش

چون مفتقر اندر کوی وفا

از روی نیاز بلاکش باش

شمارهٔ ۱۵

افسوس که گوهر نفس نفیس

از کف دادی بمتاع خسیس

از یوسف عشق گذشته به هیچ

با گرگ هوی همراز و انیس

بستی ز بساط سلیمان چشم

با دیو طبیعت گشته جلیس

دردی که تر است دوا نکند

صد جالینوس و ارسطالیس

از بحث و نظر سودی نبری

هرچند کنی عمری تدریس

با صدق و صفا پیوند بکن

زن تیشه به بیخ و بن تلبیس

از مفتقر این رقم کافی

بر لوح دل صافی بنویس

شمارهٔ ۱۶

آن سینه که مهر تو مه دارد

روزی چه شبان سیه دارد

قربان وفای دلی گردم

کو جانب عشق نگه دارد

اقلیم ملاحت را نازم

کامروزه بمثل توشه دارد

جانم به فدای زنخدانی

کان یوسف حسن به چه دارد

در حلقۀ زلف خم اندر خم

یک سلسله خیل و سپه دارد

شاها دل غمزده ام گله ها

زان صاحب تاج و کله دارد

هر چند که بنده گنهکارم

گر لطف کنی چه گنه دارد

ای سرو سهی قد، مفتقرت

عمریست که چشم بره دارد

شمارهٔ ۱۷

برقی از غمزۀ مستی زد

آتش در خرمن هستی زد

تا فتنۀ آن رخ جلوه نمود

بنیاد مرا چه شکستی زد

هندوی دو زلفش آشوبی

در جان یگانه پرستی زد

رفتم که ببوسم پایش را

از بی لطفی سر دستی زد

بالای بلندش را نازم

کز ناز قدم بر پستی زد

صد همچو مفتقر خود را

تیری بفکند و بشستی زد

شمارهٔ ۱۸

یار آنچه بسینۀ سینا کرد

با این دل سوختۀ ما کرد

قربان فروغ رخش که مرا

نابود چه طور تجلی کرد

سیلاب غمش از چشمۀ دل

اشک مژه ام را دریا کرد

بر زخم دلم افشاند نمک

شرری بملاحت برپا کرد

گر برد توانائی ز تنم

دل را صد باره توانا کرد

از عشق مرا ز خضیض ثری

برتر از اوج ثریا کرد

صد شکر که طوطی طبع مرا

از نغمۀ عشق شکرخا کرد

آن سود که مفتقر از تو نمود

جان را با جانان سودا کرد

شمارهٔ ۱۹

هر کس بتو دست تولی زد

پا بر سر عرش معلی زد

تا با تو دلم همدم شد، دم

از سرّ «دنا فتدلی» زد

هر کس که «بلی» گو شد ز الست

در نقش جهان رقم «لا» زد

از روی مه تو فروغی بود

برقی که از طور تجلی زد

از شعلۀ روی تو عالم سوخت

آتش در بنده و مولی زد

بی عشق تو گمره هر که قدم

در وادی صائم و صلی زد

دل به تو هر که تسلی داد

عشق تو قلم بتسلی زد

شد مفتقر شیدا مجنون

در عشق تو نغمه ز لیلی زد

شمارهٔ ۲۰

ای بسته دل اندر خوان طمع

وی خسته تن از پیکان طمع

ای مرغ دلت پیوسته کباب

از نائرۀ سوزان طمع

فریاد که آب رخت را ریخت

بر خاک مذلت، نان طمع

حیف است یوسف طبع عزیز

در بند و غل زندان طمع

از گنج قناعت بی خبری

ای دل که شدی ویران طمع

یا آنکه بنه دندان به جگر

یا آنکه بکش دندان طمع

یا گوش بهر بد و نیک بده

یا آنکه به بند زبان طمع

بر حالت مفتقرت جانا

رحمی کن و بستان جان طمع

شمارهٔ ۲۱

ای محور دایره ملکوت

سرگشتۀ بادیۀ ناسوت

تا چند در این قفس خاکی

ای بلبل گلزار جبروت

ای مه که فرو رفتی به محاق

یادی بکن از افق لاهوت

در خطۀ ایمان زن قدسی

تا چند به پیروی طاغوت

کو ساغر سبز زمرد رنگ

وان بادۀ سرخ به از یاقوت

تا روح ترا قوت بخشد

تا آنکه شود جانت را قوت

زان بادۀ عشق خلاصی یافت

از حوت طبیعت، صاحب حوت

از عشق تو در سر مفتقرت

شوری که ندارد تاب سکوت

شمارهٔ ۲۲

ای تاب و توانم را برده

رحمی بر این دل افسرده

برگی از گلشن خرم عمر

باقی بود آن هم پژمرده

خوناب جگر از ساغر دل

در فصل بهار غمت خورده

بیمار توایم و نه پرسیتی

کاین غمزده به شد یا مرده

رنجور، مرنجانیده کسی

آزرده کدام کس آزرده

رفتم بشمار غلامانش

آوخ که بهیچم نشمرده

جانا قدمی نه، مفتقرت

بر خاک درت سر بسپرده

شمارهٔ ۲۳

ای داغ تو لالۀ باغ دلم

وی سوز تو نور چراغ دلم

ای ترا ز لطف تو گلشن جان

وی تازه ز قهر تو داغ دلم

سرگشتۀ کوی تو شد دل من

هرگز نروی بسراغ دلم

امید که هیچ مباد تهی

از بادۀ شوق ایاغ دلم

حقا که فراق تن و جانم

خوشتر باشد ز فراغ دلم

این نامۀ شوق از مفتقر است

یعنی که رسول بلاغ دلم

شمارهٔ ۲۴

رسوای زمانه «زبانم» کرد

فاش این همه راز نهانم کرد

با این همه نتوانم گفت

عشق تو چنین و چنانم کرد

گیرم که زبان بندم از عشق

با اشک روان چه توانم کرد

آهم چه زبانه کشد بکند

بالاتر از آنچه زبانم کرد

رخسارهٔ زرد گواه دل است

که‌آتش گل سرخ به جانم کرد

سودا‌ی تو در بازار جهان

آسوده ز سود و زیانم کرد

شوری به‌سرم شیرین‌دهنی

افکند، و شکر به‌دهانم کرد

من مفتقر پیرم از غم

عشق تو دوباره جوانم کرد

شمارهٔ ۲۵

آن کیست که بستۀ بند تو نیست

یا آنکه اسیر کمند تو نیست

آن دل نه دلست که از خامی

در آتش عشق، سپند تو نیست

از راه سعادت گمراهست

آنکس که ارادتمند تو نیست

لقمان که هزارانش پند است

جز بندۀ حکمت و پند تو نیست

فرهاد تو را ای شیرین، لب

خوشتر ز شکر و قند تو نیست

کوته نظریم و مدیحۀ ما

زیبندۀ سرو بلند تو نیست

هر چند دُر افشاند طبعم

لیکن چکنم که پسند تو نیست

ای مفتقر اینجا رفرف عقل

لنگست و مجال سمند تو نیست

شمارهٔ ۲۶

گر باده دهد بر باد مرا

از غم بکند آزاد مرا

آن دل که بود از باده خراب

خوشتر ز هزار آباد مرا

ای شاخۀ شمشاد از غم تو

شادم چه نخواهی شاد مرا

ای شاه قلمرو دل چه خوشست

بیداد ترا، فریاد مرا

سودای تو شیرۀ جان منست

با عشق تو مادر زاد مرا

بیمی نکنم از سیل فنا

گر بر کند از بنیاد مرا

من مفتقرم کاین شور و نوا

آن غنچۀ خندان داد مرا

شمارهٔ ۲۷

از نرگس مست تو مخمورم

هر چند خرابم، معمورم

از لالۀ روی تو می سوزم

چون شمع، وز سر تا پا نورم

از مهر تو سینا سینۀ من

از عشق تو چون شجر طورم

عمری بگذشت بمستوری

امروزه به عشق تو مشهورم

تا روز نشور نخواهد رفت

سودای تو از سر پر شورم

با این همه نزدیکی چنگم

کز ساخت تو بسی دورم

از نیل نوال تو محرومم

وز بزم وصال تو مهجورم

لطفی کن و مفتقر خود را

دریاب که زندۀ در گورم

شمارهٔ ۲۸

هرجا که بسوی تو می بینم

یک جا همه روی تو می بینم

دریای محیط دو گیتی را

یک قطره ز جوی تو می بینم

طغرای صحیفۀ هستی را

در طرۀ موی تو می بینم

ارکان اریکۀ حشمت را

در کعبۀ کوی تو می بینم

از صبح ازل تا شام ابد

یک نعمه ز هوی تو می بینم

نبود عجب ار خم گردون را

سرشار سبوی تو می بینم

من مفتقر سودا زده را

شوریدۀ بوی تو می بینم

شمارهٔ ۲۹

تا گوهر عشق اندوخته‌ام

چشم از همه عالم دوخته‌ام

تا با غم عشق تو ساخته‌ام

همواره سراپا سوخته‌ام

تا سینۀ من سینای غم است

چون نخلهٔ طور افروخته‌ام

از دفتر عشق تو روز نخست

دیباچهٔ غم آموخته‌ام

با شور غمت سودا زده‌ام

نقد دل و دین بفروخته‌ام

هرکس به دل‌آرامی دلشاد

من مفتقر دل‌سوخته‌ام

شمارهٔ ۳۰

از یار نیاز ندیده کسی

جز عشوه و ناز ندیده کسی

گویند بسوز و بساز ولی

این سوز و گداز ندیده کسی

یک ساعت جور ترا بر من

در عمر دراز ندیده کسی

باز آگه اینهمه دوری را

از محرم راز ندیده کسی

جز لطف و نوازش دلجوئی

از بنده نواز ندیده کسی

این شور و نوای عراقی را

در ملک حجاز ندیده کسی

جز از لب مفتقرت هرگز

این نغمه و ساز ندیده کسی

شمارهٔ ۳۱

تنها نه منم به کمند هوا

من رام رکوب العشق هویٰ

از من نه عجب که گنه کارم

وصفی الله عصی فغویٰ

جز اشک و سرشک من از دل من

من حدّث عن قلبی و رویٰ؟

رنجور ترا بهبودی نیست

اذ لیس لداء الحب دوا

شد ملک عراق پر از آشوب

ز سرود حجازی و شور و نوا

تو روح روان منی جانا

نکنی ز چه حاجت بنده روا

نه ز گریه مرا چشمی بینا

نه ز سوز غمت گوشی شنوا

ای شاخ گل تر من رحمی

بر مفتقر بی برگ و نوا

شمارهٔ ۳۲

آن سینه که تیر ترا هدفست

گنجینۀ معرفت و شرفست

دل گوهر نُه صدفست آری

گر گوهر عشق ترا صدفست

آن سر که نرفته بچو کانت

گرگوی زراست کم از خزفست

کی آن تن لایق قربانی است

کاندر طلب آب و علفست

کوراست ز دیدار رخ تو

آن دیده که باز بهر طرفست

از زمزمۀ عشق تو کراست

گوشی که به نغمۀ چنگ و دفست

عمری که سرآمد در غم تو

سرمایۀ خرمی و شعفست

یک دختر فکر که هست مرا

بهتر ز دو صد پسر خلفست

دری که ز منطق مفتقر است

پروردۀ آب و گل نجفست

شمارهٔ ۳۳

از هر گل شور نروید گل

شیرین سخنی سزد از بلبل

قمری صفت ار شوری داری

زیبنده بود هوس سنبل

در غمزۀ مست تو جادوئیست

دل برده ز مملکت بابل

سر حلقۀ اهل دلم لیکن

دیوانۀ حلقۀ آن کاکل

کی غلغلۀ شاهی شنود

تا یوسف حسن نه بیند غل

از جزء، نتیجۀ کل مطلب

تا آنکه شود پیوسته بکل

سودای مثال تو در سر من

گوئی افلاطون است و مُثُل

مجنون توام ای لیلی حسن

یا مفتقرم، ما شئت فقل

شمارهٔ ۳۴

بخدا که ز غیر تو بیزارم

وز خویش همیشه در آزارم

آوارۀ کوه و بیابانم

سرگشتۀ کوچه و بازارم

چون مرغ شب آویزم همه شب

روزانه چه بلبل گلزارم

در خرمن نه فلک آتش زد

یک شعله ز آه دل زارم

رنجورم و باز مرنجانم

بیزارم و باز نیازارم

آن خاطر نازک را ترسم

کز زاری خویش بیازارم

من مفتقر سودا زده ام

اینست متاعم و ابزارم

شمارهٔ ۳۵

آن دل که ز عشق چه غنچه شکفت

هر نکته که گفت ز حسن تو گفت

بیدار غمت از صبح ازل

تا شام ابد یک لحظه نخفت

گوش دل هر هوشیار دلی

هر نغمه شنفت هم از تو شنفت

مژگان من دلرفته ز دست

جز خاک ره کوی تو نرفت

از اشک و سرشک روان دلم

پیداست حقیقت راز نهفت

آندل که نگشته ز طاقت طاق

حاشا که بود با عشق تو جفت

این غم که نصیب مفتقر است

هرگز ندهد از دست به مفت

شمارهٔ ۳۶

تا رایت عشق افراخته ام

در وادی حیرت تاخته ام

هنگام قمار نظر بازی

یکجا دل و دین را باخته ام

از عشرت و شادی بی خبرم

تا با غم دل پردخته ام

از من نه عجب گر نیست نشان

در بوتۀ غم بگداخته ام

حاشا که ز کوی تو پای کشم

جز کوی ترا نشناخته ام

یک نکته ز عشق اندوخته ام

وز کف دو جهان انداخته ام

گز مفتقرم از دولت عشق

با گنج قناعت ساخته ام

شمارهٔ ۳۷

ای در طلبت همۀ عالم گم

افلاطون رفته فرو در خم

سرگشتۀ کوی تواند افلاک

آشفتۀ موی تواند انجم

از شش جهت آوازۀ عشاق

بر خواسته تا فلک هفتم

در وادی عشق تو طفل رهند

پیران طریقت بل هُم هُم

کی مردم دیده ترا بیند

ای بیرون از افق مردم

بحریست عمیق پر از گرداب

یک قطرۀ اوست دو صد قلزم

گر شیر فلک باشی بمثل

دم در کش و هیچ مجنبان دم

زد دانۀ خال تو راه خیال

فریاد ز رهزنی گندم

یا آنکه ز پای طلب بنشین

یا مفقر از سر هستی قم

شمارهٔ ۳۸

از عشق تو اندر تاب و تبم

وز شوق تو در وجد و طربم

از شمۀ لطف تو سلمانم

وز شعلۀ قهر تو بو لهبم

هندوی بت خال تو شدم

رسوای تو در عجم و عربم

با سر ره عشق تو می پویم

گر مانده شود پای طلبم

من بندۀ حلقه بگوش توام

جز این نبود حسب و نسبم

خود را بشمار غلامانت

می آورم، و دور از ادبم

ای شام غمم را صبح امید

بازآ که شود چون روز، شبم

از عشق تو سینه لبالب غم

وز شوق تو آمده جان به لبم

گر سوخته مفتقرت چه عجب

از خامی مدعیان عجبم

شمارهٔ ۳۹

ای روی تو قبلۀ حاجاتم

وی کوی تو طور مناجاتم

مصباح جهان افروز ترا

از پرتو لطف تو مشکوتم

گر سینه شود سینا چه عجب

گر جلوه کنی به میقاتم

تا خاک نشین ره تو شوم

شد جام جهان بین مرآتم

گر گوهر معرفت اندوزم

گنجینۀ کل کمالاتم

معمورۀ حسن تو کرده مرا

سرگشتۀ کوی خراباتم

گر بندۀ خویشم گردانی

بیزار ز کشف و کراماتم

ای یوسف حسن ازل نظری

کز عشق تو تا بابد ماتم

این است کلافۀ مفتقرت

این است بضاعت مزجاتم

شمارهٔ ۴۰

از جان بگذر جانان بطلب

آنگاه ز جانان جان بطلب

با قلب سلیم اسلام بجو

پس مرتبۀ سلمان بطلب

از فتنۀ شرک جلّی و خفیّ

ایمن چه شوی ایمان بطلب

در وادی فقر بزن قدمی

پس دولت بی پایان بطلب

گر گنج حقائق می طلبی

از کنج دل ویران بطلب

ور گلشن خندان می جوئی

چشمی ز غمش گریان بطلب

گر بادۀ خام ترا باید

ای دل جگر بریان بطلب

گر همت خضر ترا باشد

سرچشمۀ جاویدان بطلب

سوز غم و ساز سخنرانی

از مفتقر نالان بطلب

شمارهٔ ۴۱

تا بی خبری ز ترانۀ دل

هرگز نرسی به نشانۀ دل

روزانۀ نیک نمی بینی

بی ناله و آه شبانۀ دل

تا چهره نگردد سرخ از خون

کی سبزه دمد از دانۀ دل

از موج بلا ایمن گردی

آنگه که رسی به کرانۀ دل

از خانۀ کعبه چه می طلبی

ای از تو خرابی خانۀ دل

اندر صدف دو جهان نبود

چون گوهر قدس یگانۀ دل

در مملکت سلطان وجود

گنجی نبود چو خزانۀ دل

در راه غمت کردیم نثار

عمری بفسون و فسانۀ دل

جانا نظری سوی مفتقرت

کاسوده شود ز بهانه دل

شمارهٔ ۴۲

به سامانی رسان یارا سر سودایی ما را

و گر نه ده شکیبایی دل شیدایی ما را

براق عقل در حیرت شود از رفرف طبعم

چه بیند گاه همت آسمان‌پیمایی ما را

به گلزار معارف بلبلم کن ای گل خوشبو

ببین دستان‌سرایی و چمن‌آرایی ما را

مناز ای گنبد مینا به رفعت کاین خم گردون

حبابی بیشتر نبود خم مینایی ما را

بفرما جلوه‌ای ای شمع جمع نرم جانبازان

ببین آنگاه چون پروانه بی‌پروایی ما را

به شکر آنکه یکتایی تو در اقلیم زیبایی

بخور گاهی به غمخواری غم تنهایی ما را

به عشق ذکر و فکر نقش باطل صرف شد عمری

بسوزان ای حقیقت دفتر دانایی ما را

شد از ترک عنایت بی‌نهایت مفتقر رسوا

چرا چندین پسندی خواری و رسوایی ما را

شمارهٔ ۴۳

فروغ حسن تو داده است چشم بینا را

بهر چه می نگرد جلوه طور سینا را

بگوش جان شنود هر که محرم راز است

ز آسمان و زمین نغمۀ «انا الله» را

لطیفۀ دل آگاه در صحیفۀ کون

کند مطالعه دائم صفات و اسما را

نقوش صفحۀ امکان شئون یک ذاتند

هزار اسم نمایند یک مسمی را

مکن ملامت شوریدگان بی سر و پا

نداند آدم شوریده سر، ز سر پا را

حکایت لب شیرین ز کوهکن بشنو

ببین پدیدۀ مجنون جمال لیلی را

حدیث عاشق صادق بجوی از وامق

وگر نه عذر بنه عشق روی عذرا را

پیام یار بهر گوش آشنا نبود

صبا است ماشطه آن زلف عنبر آسا را

ز آهوان ختا، جوی مشک نافۀ چین

به چین زلف بتان، حلقه بین دل ما را

ز لوح سینه دلا رنگ خون زشت بشوی

به چشم پاک توان دید روی زیبا را

ز مفتقر ادب عشق ار بیاموزی

چه خاک راه شوی عاشقان شیدا را

شمارهٔ ۴۴

جانفشانی بکن ار می طلبی جانان را

کس بجانان نرسد تا نفشاند جان را

روی بر خاک بنه تا که بر افلاک روی

سر بده تا نگری سروری دوران را

ماه کنعان نرود بر فلک حشمت مصر

تا نبیند الم چه، ستم زندان را

نوح را کشتی امید به ساحل نرسد

تا نیابد غم غرق و خطر طوفان را

همت خضر کند طی بیابان فنا

ورنه کی بوده نشان ز آب بقا حیوان را

حسن لیلی طلبد شیفته ای چون مجنون

که بیکباره کند ترک سر و سامان را

نافۀ مشک ختا تا نخورد خون جگر

نبرد رونق گلزار بهارستان را

تا شقائق نکشد بار مشقت عمری

نرباید بلطافت دل چون نعمان را

مفتقر گر نکشی پای طلب زانسر کوی

دست در حلقۀ زنی زلف عبیر افشان را

شمارهٔ ۴۵

دلبرا گر بنوازی بنگاهی ما را

خوشتر است ار بدهی منصب شاهی ما را

بمن بی سر و پا گوشۀ چشمی بنما

که محال است جز این گوشه پناهی ما را

بر دل تیره ام ای چشمۀ خورشید بتاب

نبود بدتر از این روز سیاهی ما را

از ازل در دل ما تخم محبت کشتند

نبود بهتر از این مهر گیاهی ما را

گرچه از پیشگه خاطر عاطر دوریم

هم مگر یاد کند لطف تو گاهی ما را

باغم عشق که کوهیست گران بر دل ما

عجب است ار نخرد دوست بکاهی ما را

نه دل آشفته تر و شیفته تر از دل ماست

نه جز آن خاطر مجموع گواهی ما را

مفتقر راه بمعمورۀ حسن تو نبود

بده ای پیر خرابات تو راهی ما را

شمارهٔ ۴۶

ای روح روان تند مرو وامش رویدا

خلقی ز پیت واله و سرگشته و شیدا

ای یوسف حسن از رخ خود پرده مینداز

از بیم حسودان، فیکیدوا لک کیدا

صبح ازل از مشرق روی تو نمایان

شام ابد از مغرب موی تو هویدا

بی روت بود صبح من از شام سیه تر

وز ناله ام افتاده صدی العشق بصیدا

سودای تو هر چند که سود دو جهان است

شوری است بسر فاش کن سر سویدا

با ساز غمت عاشق بیچاره چه سازد

رازی است در این پرده نه پنهان و نه پیدا

تیری ز کمانخانۀ ابروی تو پر زد

جز مرغ دل غمزده ام لم یر صیدا

بی سلسله در بند بود مفتقر تو

زنجیر غمت اصبح للعاشق قیدا

شمارهٔ ۴۷

من ز مجنون و تو در حسن سبق برده ز لیلی

دل من سینۀ سینا، رخ تو طور تجلی

هر که را روی بیاریّ و نگاری بکناری

جز بدامان تو ما را نبود دست تولی

نالم از سرزنش حاشیۀ بزم تو؟ حاشا

کنم از تازه حریفان تو گاهی گله؟ کلا

گرچه دوریم ولی مست می شوق حضوریم

عارفان را نبود جز بتو هم از تو تسلی

وهم هرگز نتواند که بدان پایه برد پی

رفرف همت اگر بگذرد از عرش معلی

ذره هر چند در این مرحله همت بگمارد

تاب خورشید ندارد و متی أقبل ولی

قاب قوسین دوا بروی تو بس منظر عالیست

قوۀ باصرۀ عقل دنا ثم تدلی

مفتقر بار غیور است ز خود نیز بیندیش

یتجلی لفواد عن سوی الله تخلی

شمارهٔ ۴۸

تبارک الله از آن طلعت چو ماه و تعالی

نه ماه را است چنین غره و نه این قد و بالا

ندیده در افق اعتدال دیدۀ گردون

کوجهه قمراً او کحاجبیه هلالا

جمال چهرۀ خورشید از ان شعاع جبینست

و حیث قابله البدر فاستنم کمالا

زند عقیق لبش طعنه ها بلعل بدخشان

سبق برد دُر دندان او ز لؤلؤ لالا

هزار خسرو و پرویز را دل است چو فرهاد

ز شور صحبت شیرین آن شهنشه والا

بخنجر مژه و تیر غمزه ام مزن ای جان

که خسته ام من و بیجان و لا اطیق قتالا

ز رنج عشق تو رنجورم آن چنانکه تو دانی

که گر بجانب من بنگری رأیت خیالا

ببانگ دیو طبیعت چنان زراه شدم دور

که گر تو دست نگیری لقد ضللت ضلالا

ذلیل و مفتقرم ای عزیز مصر حقیقت

بده نجاتم از این پستی و ببر سوی بالا

شمارهٔ ۴۹

ای که ز خوبی نصیب یافته حد نصاب

دری و یاقوت لب، سیم بر، وزر نقاب

ای که بمعمورۀ حسن، تو فرماندهی

لشگر عشق تو کرد کشور دل را خراب

حسرت روی تو دادد هستی ما را بباد

وز غم تو دل گداخت، شد جگر از غصه آب

طرۀ طرّار تو روز مرا کرده تار

نرگس بیمار تو برده شب از دیده خواب

لالۀ رخسار تو شمع جهانسوز من

سینه از او داغدار، مرغ دل از وی کباب

تیع دوا بروی تو برده ز سر هوش من

شور تو شوریده ام کرده نه شور شراب

خط تو دیباچۀ دفتر حسن ازل

گشته مصور در او معنی علم الکتاب

تا ندرد مفتقر پردۀ پندار را

کی نگرد یار را جلوه‌کنان بی‌حجاب

شمارهٔ ۵۰

کعبۀ کوی تو رشک خلد برین است

قبلۀ روی تو آفت دل و دین است

سلسلۀ گیسوی تو حلقۀ دلها است

پیچ و خم موی تو دام آهوی چین است

چشمۀ نور است یا بود و ید بیضا

پرتو نور است یا که نور جبین است

خندۀ لعل تو یا که معجز بیّن

غمزۀ چشم تو یا که سحر مبین است

شاخۀ طوبی مثال آن قد رعنا است

سرو، هر آنکس شنیده است همین است

خلقت حشمت سزد به آن قد و بالا

عالم هستی ترا بزیر نگین است

آنچه که شوریده ام نموده چو فرهاد

صحبت شیرین آن لب نمکین است

لیلی حسن ترا نه من، همه مجنون

عشق رخت با جنون هماره قرین است

بانگ انا الحق بزن که پرتو حسنت

جلوه گر از طور آسمان و زمین است

تشنۀ دیدار تست مفتقر زار

آب حیاتم توئی نه ماء معین است

شمارهٔ ۵۱

صبح ازل از مشرق حسن تو دمیده است

تا شام ابد پردۀ خورشید دریده است

حیف است نگه جانب مه با مه رویت

ماه آن رخ زیباست هر آن دیده که دیده است

هرگز نکنم من سخن از سرو و صنوبر

سرو آن قد و بالا است هر آن کس که شنیده است

ای شاخۀ گل در چمن «فاستقم» امروز

چو سرو تو سروی بفلک سر نکشیده است

تشریف جهان گیری و اقلیم ستانی

جز بر قد رعنای تو دوران نبریده است

ای طور تجلی که ز سینای تو موسی

مرغ دلش اندر قفس سینه طپیده است

سرچشمۀ حیوان نبود جز دهن تو

خضر از لب لعل نمکین تو مکیده است

از ذوق تو بلبل شده در نغمه سرائی

وز شوق تو گل بر تن خود جامه دریده است

ای روی دلارام تو آرام دل ما

باز آ که شود رام من این دل که رمیده است

باز آ که به از نفخۀ وصل رخ جانان

بر سوختۀ حجر نسیمی نوزیده است

لطفی بکن و مفتخرم کن به غلامی

کس بنده به آزادگی من نخریده است

در دائرۀ شیفتگان دیدۀ دوران

آشفته‌تر از مفتقر زار ندیده است

شمارهٔ ۵۲

از تو بیداد وز من ناله و فریاد خوش است

چهچه از بلبل و از گل همه بیداد خوش است

حسن لیلی بی سرگشتگی مجنون است

شور شیرین و فداکاری فرهاد خوش است

بندۀ شیفتۀ روی تو را آزادی است

عشق در تربیت بنده و آزاد خوش است

شعلۀ روی تو در خرمن دل آتش زد

حاصل عمر اگر شد همه بر باد خوش است

تا بکی در پی کوته نظرانی نگران

چشم دل باز بکن صنعت استاد خوش است

خوی دیو از دل دیوانۀ خود بیرون کن

گر ترا آمدن روی پریزاد خوش است

بیمی از سیل فنا نیست ز بد عاقبتی است

ورنه این طرح دلاویز ز بنیاد خوش است

مفتقر! لشکر غم گر که خرابت نکند

شادمان باش که در کشور آباد خوش است

شمارهٔ ۵۳

مذمت عاشقان ز پستی همت است

عشق رخ مهوشان فریضۀ ذمت است

ز عشق منعم مکن ای ز خدا بی خبر

که نقطۀ مرکز دائرۀ رحمت است

مترس از طعنۀ جاهل افعی صفت

که عشق گنجینۀ معرفت و حکمت است

ز نعمت عشق هان مباد غافل شوی

که نقمت بی علاج غفلت از این نعمت است

ز پرتو نور عشق طور تجلی است دل

چه داند آن کس که در بادیۀ ظلمت است

ز عشق بر بند لب مگر ز روی ادب

که حضرت عشق را نهایت حرمت است

صفای عشقت بود کدورت طبع را

که عشق سرچشمۀ طهارت و عصمت است

ز زحمت و صدمۀ عشق هراسان مباش

که راحت جاودان در خور این زحمت است

عشق تو جانا مرا شد ز ازل سرنوشت

که تا ابد مفتقر شاکر از این قسمت است

شمارهٔ ۵۴

دلی که شیفتۀ روی آن پریزاد است

ز بند دیو طبیعت هماره آزاد است

خراب بادۀ عشق تو ای بت سرمست

خرابی دل او زین خراب آباد است

ز جام باده طلب عکس شاهد وحدت

که نقش باطل کثرت چو کاه بر باد است

اگر بکوی حقیقت گذر کنی بینی

اساس ملک طبیعت چه سست بنیاد است

بر تک و بوی مشو غره و بجو یاری

که جسن صورت و معنی او خداداد است

نگار من! بگشا چهره تا که بگشائی

ز کار من گرهی را که مشکل افتاد است

قمار عشق بسی با تو باختیم ولی

تو را عجب که فراموش شد، مرا یاد است

درون سوختگان را نمانده جز آهی

چه حال داد نباشد چه جای فریاد است

قرین یار سهی سرو را چه آگاهی است

از آن کسی که زمین گیر شاخ شمشاد است

ز تلخ کامی ایام خوشترین خبری

حکایت لب شیرین و شور فرهاد است

چو مفتقر بغمم دوست مبتلائی نیست

ولیک چون غم عشق است دل بسی شاد است

شمارهٔ ۵۵

هرچه آید بسر ما همه از دوری تو است

بانگ رسوائی من نیز ز مستوری تو است

این خماری که مرا بر سر سودا زده است

نشئه غمزۀ آن نرگس مخموری تو است

عاشق سیب ز نخ را نبود درمانی

ور بود بادۀ رمانی انگوری تو است

بلبل نطق مرا تا بدم نفخۀ صور

هوس زمزمه بر شاخ گل سوری تو است

رنج رنجور ترا گنج محبت ز پی است

نه عجب گر دل من عاشق رنجوری تو است

رو مگردان ز من تیره دل ای چشمۀ نور

که مرا روشنی دل ز رخ نوری تو است

مفتقر ما همه آلایش پیدا و نهان

طالب مرحمت معنوی و صوری تو است

شمارهٔ ۵۶

در سری نیست که سودای سر کوی تو نیست

دل سودا زده را جز هوس روی تو نیست

سینۀ غمزده ای نیست که بی روی و ریا

هدف تیر کمانخانۀ ابروی تو نیست

جگری نیست که از سوز غمت نیست کباب

یا دلی تشنۀ لعل لب دلجوی تو نیست

عارفان را ز کمند تو گریزی نبود

دام این سلسله جز حلقۀ گیسوی تو نیست

نسخۀ دفتر حسن تو کتابی است مبین

ور بود نکتۀ سر بسته بجز موی تو نیست

ماه تابنده بود بندۀ آن نور جبین

مهر رخشنده بجز غرۀ نیکوی تو نیست

خضر عمریست که سرگشتۀ کوی تو بود

چشمۀ نوش بجز قرطه ای از جوی تو نیست

نیست شهری که ز آشوب تو غوغائی نیست

محفلی نیست که شوری ز هیاهوی تو نیست

مفتقر در خم چوگان تو گوئی گوئی است

چرخ با آن عظمت نیز به جز گوی تو نیست

شمارهٔ ۵۷

براستان که سر من بر آستانۀ تست

نوای روز و شبم شور عاشقانۀ تست

هماره تیر دلم را به تیر غمزه مزن

چرا که پرورش او به آب و دانۀ تست

مرا ز دام هوا و هوس رهائی بخش

که این همای همایون ز آشیانۀ تست

دل ار بملک دو گیتی نمی دهم چه عجب

از آنکه گوهر یک دانۀ خزانۀ تست

فضای سینه اگر رشک طور سینا شد

حریم قدس تو و پیشگاه خانۀ تست

اگرچه بانگ انا الحق ز غیر حق نسزد

ولی به گوش من این نغمه ها ترانۀ تست

بگیر داد من از چرخ پیر و بیدادش

مگر نه شیر فلک رام تازیانۀ تست

نچات مفتقر از ورطۀ بلاعجب است

ولی امید به الطاف خسروانهٔ تست

شمارهٔ ۵۸

جز غمت سر سویدای مرا رازی نیست

لیک دم بسته زبان را سر غمازی نیست

دل گرفتم ز دو گیتی و چنان یکه شدم

که بجز ساز غم عشق تو دمسازی نیست

از غم لالۀ روی تو شدم داغ و چه باک

شمع را تا نبود شعله سر افرازی نیست

عشق را هر که ندانسته به بازیچه گرفت

عاقبت دید که جز بازی جانبازی نیست

بوالعجب حال من شیفته و عشوۀ تست

که ز من جمله نیاز وز تو جز نازی نیست

طبع افسرده کجا شعر تر و تازه کجا

دل چنان خسته که دیگر سر آوازی نیست

از ازل تا با بد عشق تو شد قسمت ما

عشق را هیچ سرانجامی و آغازی نیست

مفتقر را زده سودای تو شوری بر سر

ورنه در مرحلهٔ قافیه‌پردازی نیست

شمارهٔ ۵۹

جز به بوی تو مشام دل و جان عاطر نیست

خاطری کز تو فراغت طلبد خاطر نیست

سالکی را که دل از کف نبرد جذبۀ شوق

گرچه عمری بسلوک است ولی سائر نیست

دیده ای را که بود جز به تو هر سو نظری

بخدا در نظر اهل نظر ناظر نیست

مرغ دل در قفس سینه که سینای تو نیست

گرچه دستان زمانست ولی ذاکر نیست

دل ارباب حضور و هوس حور و قصور

حاش لله که چنین همتشان قاصر نیست

هر که در دام تو افتاد بگردید خلاص

عشق را اول اگر هست ولی آخر نیست

دل بمعمورۀ حسن تو بود آبادان

گرچه از باده خرابست ولی بائر نیست

مفتقر را مگر از بند، تو آزاد کنی

بال و پر بسته چه پرواز کند، قادر نیست

شمارهٔ ۶۰

مست صهبای تو در هر گذری نیست که نیست

زانکه سودای تو در هیچ سری نیست که نیست

سینه گنجینۀ عشق تو و از لخت جگر

لعل رمانی و والا گهری نیست که نیست

همتی بدرقۀ راه من گمشده کن

راه عشقست ز هر سو خطری نیست که نیست

نخل شکر بر تو زهر غم آورده ببار

سرو آزاد ترا برگ و بری نیست که نیست

دست بیداد بیند ای فلک سفله پرست

ورنه این مظلمه را دادگری نیست که نیست

صبح امید مرا تیره تر از شام مکن

که مرا شعلۀ آه سحری نیست که نیست

عشق در پرده اگر باخته ام می دانم

با چنین شور و نوا پرده دری نیست که نیست

گرچه از بزم تو مهجور و بصورت دورم

لیکم از عالم معنی خبری نیست که نیست

مفتقر خود بنظر بازی اگر می نازد

تا بدانند که صاحب نظری نیست که نیست

شمارهٔ ۶۱

تا دل آشفته ام شیفتۀ روی تست

هر طرفی رو کنم روی دلم سوی تست

بگرد بیت الحرام طواف بر من حرام

ای صنم خوش خرام کعبۀ من کوی تست

دل ندهم از قصور به صحبت حسن حور

بهشت اهل حضور صحبت دلجوی تست

نافۀ مشک ختا گر طلبم من خطاست

مشک من و عود من موی تو و بوی تست

زندۀ لعل لبت خضر و نباشد عجب

چشمۀ آب حیات قطره ای از جوی تست

راهزن رهروان غمزۀ فتان تو

دام دل عارفان سلسلۀ موی تست

سوز و گداز جهان از غم غمّازیت

راز و نیاز همه در خم ابروی تست

طایفه‌ای مست می، مست هوا فرقه‌ای

مفتقر بی‌نوا مست هیاهوی تست

شمارهٔ ۶۲

گرچه عمریست که دل از غم عشقت ریش است

لیک چندیست که این غائله بیش از پیش است

بهرۀ من همه زان نخل شکر بر زهر است

قسمت من همه زان چشمۀ نوشین نیش است

هر که شد طرۀ هندوی ترا حلقه بگوش

گر بگویند عجب نیست که کافر کیش است

عاشق اندیشه ندارد ز بدو نیک جهان

آری اندیشه گری پیشۀ دور اندیش است

هر که در حلقۀ آن زلف پریشان زده دست

پای او بر سر هر تفرقه و تشویش است

کامرانیّ دو گیتی طمع خام بود

همت عاشق دلسوخته از آن بیش است

روی در خلوت دل کن که تو بیگانه نئی

آنچه سالک طلبد گر نگرد در خویش است

مفتقر همت پاکان ز قلندر مطلب

هر که در فقر و فنا زد قدمی درویش است

شمارهٔ ۶۳

ما را به جهان جز به تو کاری نبود

جز بر کرمت امیدواری نبود

بیتابی عاشق بود از قلب سلیم

زیرا که سلیم را قراری نبود

مست تو بجز دم ز انا الحق نزند

در خاطرش اندیشۀ داری نبود

دل نخلۀ طور است چه غوغا کو را

جز سر انا الحق برو باری نبود

آئینۀ دل را که ز وحدت صافی است

جز کثرت موهوم غباری نبود

در کون و مکان دائرۀ وحدت را

جز نقطۀ دل هیچ مداری نبود

آن سینه که سینای تجلای تو شد

در پرده در پس اختیاری نبود

از بادۀ عشق هر که گردید خراب

بر لاف و گزافش اعتباری نبود

در بزم شراب و ساقی گلرخ یار

البته امید هوشیاری نبود

جانا نظری مفتقر کوی ترا

جز فقر و فنادار و نداری نبود

شمارهٔ ۶۴

فدائیان ره عشق دوست مرد رهند

چه جان دهند به جانان ز بند تن برهند

ز شاهراه طریقت حقیقت ار طلبی

در آخرین نفست، اولین قدم بدهند

برو ز چاه طبیعت به در که چون صدیق

زمام مملکت مصر در کفت بنهند

ز شوق گلشن جان بلبلان چنان مستند

که بی تکلفی از دام این جهان برهند

صفای دل بطلب رو سفید خواهی بود

وگرنه ای چه بسا رو سفید و دل سیهند

ز شور آن لب شیرین بنال چون فرهاد

که خسروان جهان فکر افسر و کله اند

نظر به ملک دو گیتی کجا گدایان راست

که در قلمرو وحدت یگانه پادشهند

چه شمع، گاه تجلی بیزم شاهد جمع

بروز حمله وری یکه تاز بزمگهند

چه گیسوان مسلسل بدور روی نگار

عجب مدار که سلطان عشق را سپهند

اگرچه مفتقر از ذره کمتر است ولی

امیدوار به آنان بود که مهر و مهند

شمارهٔ ۶۵

مژدۀ باد زندان را قاصد صبا آمد

حضرت سلیمان را هدهد سبا آمد

مژده بادت ای بلبل می‌دمد به صحرا گل

شور و فتنه داد گل موسم نوا آمد

کوفت کوس آزادی آسمان به صد شادی

یا که شاخ شمشادی با قد رسا آمد

صبح شام غم سرزد آفتاب خاورزد

یار حلقه بر در زد بوی آشنا آمد

زهره نغمه زد آزادد مشتری دل از کف داد

از پی مبارک باد چرخ در صدا آمد

شد جوان زندانی بر سریر سلطانی

بهر پیر کنعانی کجل توتیا آمد

گرچه موج بی پایان زد بکشتی دوران

نیست با کی از طوفان نوح ناخدا آمد

طالب حقیقت را نوبت تجلی شد

سالک طریقت را خضر رهنما آمد

باز کن دو چشم دل بین که کیف مدالظل

مفتقر مشو غافل سایۀ هما آمد

شمارهٔ ۶۶

مرا در سر بود شوری که در هر سر نمی‌گنجد

نوای عاشقی در نای تن‌پرور نمی‌گنجد

کتاب لیلی و مجنون به مکتب خانه افسانه است

حدیث عاشق و معشوق در دفتر نمی‌گنجد

وای عندلیب و شور قمری داستان‌ها ساخت

چه لطف است اینکه اندر طائر دیگر نمی‌گنجد

نه هر مرغ شکرخایی بود طوطی شکرخا

که طوطی را بود شهدی که در شکر نمی‌گنجد

ز حسن دختر فکرم بود زال جهان واله

کنار مادر گیتی جز این دختر نمی‌گنجد

مرا جز ساغر ابروی جانان آرزویی نیست

نشاط عشق در هر باده و ساغر نمی‌گنجد

نهال معرفت از جویبار چشم جوید آب

چنان آبی که اندر چشمهٔ کوثر نمی‌گنجد

سلوک اهل دل از حیطۀ تعبیر بیرون است

به جز در همت این معنای فرخ‌فر نمی‌گنجد

اگر مشتاق یاری مفتقر از خویش خالی شو

خلیل عشق در بتخانهٔ آزر نمی‌گنجد

شمارهٔ ۶۷

گر تیر غمی به شست گیرد

بر سینۀ ما نشست گیرد

پشت فلک از تجلی او

همچون دل ما شکست گیرد

یک غمزۀ آن دو نرگس مست

صد شهر خراب و مست گیرد

این خام در آرزوی جامی است

کز میکدۀ الست گیرد

از بادۀ عشق نیست گردد

تا دل ز هر آنچه هست گیرد

گاهی ز حقایق معانی

زان صورت حق پرست گیرد

سیر رشتۀ کار خود بیابد

گر زلف تو را بدست گیرد

در بند تو مفتقر شد آزاد

بستی چه کسی ز بست گیرد

شمارهٔ ۶۸

رموز عشق را جز عاشقِ صادق نمی‌داند

حدیث حسن عذرا را به جز وامق نمی‌داند

مرا شوقی بود در دل که اظهارش بُوَد مشکل

چه راز است آنکه جز صاحبدل شائق نمی‌داند

علاج دردمند عشق صبر است و شکیبایی

ز من بشنو، طبیب ماهر حاذق نمی‌داند

بلی سِرّ حقیقت راز مردان طریقت جوی

لِسان عشق را البته هر ناطق نمی‌داند

نیندیشد ز آخر هرکه ز اول عشق آموزد

ز خود بگذشته هرگز سابق و لاحق نمی‌داند

نشاید مشت خاکی را چه آتش سرکشی کردن

که هر سنجیده خود را بر کسی فائق نمی‌داند

مده فرماندهی در ملک دل دیو طبیعت را

که عقل این حکمرانی را بر او لایق نمی‌داند

به عیب ظاهر مخلوق بر باطن مکن حکمی

که مکنون خلایق را به جز خالق نمی‌داند

بپرس از مفتقر هر نکته‌ای کز عشق می‌خواهی

فنون عشق عذرا را به جز وامق نمی‌داند

شمارهٔ ۶۹

آن یار لاله رو گر ما را نمی نوازد

سهلست، از چه ما را چون شمع می گدازد

دل آب شد ز هجرش دیگر چسان بسوزد

امید وصل او نیست تا با غمش بسازد

عمریست در نیازم در پای سرو نازم

تا کی نیاز آرم تا چند او بنازد

غیر از نیازمندی از بندان نشاید

جانا تو نازنینی ناز از تو می برازد

ای یکه تاز میدان در عرصۀ ملاحت

آهسته تا که عاش جان در رهت ببازد

ترسم ز گرد راهت هم کس نشان نیابد

ور چون سمند گردون اندر پیت بتازد

گر مفتقر دهد جان در پای نازنینت

سر تا به اوج کیوان از شوق بر فرازد

شمارهٔ ۷۰

سر غنچه در گریبان، دل لاله داغ دارد

زانو و شور قمری که به باغ و راغ دارد

عجب از دل تو جانا که به حال ما نسوزد

چه دلی‌ست خام کز سوخته‌ای فراغ دارد

تو قرین یاری از سوختگان خبر نداری

دل بی‌غم از دل غم‌زده کی سراغ دارد

دلم از غم تو تاریک‌تر از شب فراق است

به دو دیده در رهت منتظر و چراغ دارد

ز گل رخ تو تا بلبل نطق من جدا شد

نه سر غزل‌سرایی نه هوای باغ دارد

شرری مرا به جان است که در بیان نگنجد

چه کند رسول دل معذرت از بلاغ دارد

خیر درون ما را ز لبان تشنگان جو

نه از آنکه از می ناب به کف ایاغ دارد

که برد تمتع از منطق طوطی شکرخا

که همی ز ابلهی گوش به سوی زاغ دارد

تو پری اگر دمی از در مفتقر درآیی

بگریزد از تو آن دیو که در دماغ دارد

شمارهٔ ۷۱

خسته ای را که دگر طاقت و قوت نبود

گر تفقد نکنی شرط مروت نبود

پدر پیر فلک را نبود مهر و وفا

شفقت نیز مگر رسم ابوت نبود

با فراق تو قرینم ز چه اندر همه عمر

گر مرا با غم عشق تو اخوت نبود

دلبرا هر که در این در به غلامی شده پیر

گر شود رانده از این در ز فتوت نبود

کس به مقصد نرسد گر نکنی همراهی

قطع این مرحله با قدرت و قوت نبود

مفتقر در همۀ کون و مکان کوی امید

جز در صاحب دیوان نبوت نبود

شمارهٔ ۷۲

عاشق از فتنۀ معشوق هراسان نشود

تا که مشکل نشود واقعه آسان نشود

هر که ز آسیب ره عشق هراسان باشد

به که اندر هوس سیب زنخدان نشود

یا که از کار فرو بسته نباشد گریان

یا که دل بستۀ آن پستۀ خندان نشود

منتهای غم آه، اول شادیست بلی

تا به آخر نرسد درد تو درمان نشود

دل آشفته ز جمعیت خاطر دور است

تا که در حلقۀ آن زلف پریشان نشود

تا مسخر نشود دیو طبیعت روزی

خاتم ملک در انگشت سلیمان نشود

تا نگردد چه عصا به هر کلیم افعی طبع

از کفش چشمۀ خورشید درخشان نشود

شجر بی ثمر و شاخۀ بی برگ و بر است

سر و دستی که نثاره ره جانان نشود

مفتقر روح وصالست فراق تن و جان

به سر درست که تا این نشود آن نشود

شمارهٔ ۷۳

بخت شود یار، یار اگر بگذارد

یا فلک کجمدار اگر بگذارد

نغمۀ بلبل خوشست و عشوۀ سنبل

داغ دل لاله زار اگر بگذارد

از پی شام فراق صبح وصال است

گردش لیل و نهار اگر بگذارد

گوشۀ خلوت توان قرار گرفتن

شوق دل بی قرار اگر بگذارد

جان بود آئینۀ تجلی جانان

نیک نظر کن غبار اگر بگذارد

همچو کلیمند عارفان «ارنی» گوی

غیرت روی نگار اگر بگذارد

تا به فلک می رسد نوای «انا الحق»

از لب عشاق دار اگر بگذارد

همت خضرم کشد به چشمۀ حیوان

جام می خوشگوار اگر بگذارد

شهرۀ شهرم به عشق روی نکویان

تا محک اختیار اگر بگذارد

مست غروریم و مدعی حضوریم

محتسب هوشیار اگر بگذارد

کار شود ساز از عنایت یزدان

اهرمن تا بکار اگر بگذارد

بندۀ سرکش قرین آتش قهر است

لطف خداوندگار اگر بگذارد

مفتقر از دامن تو دست ندارد

تفرقۀ روزگار اگر بگذارد

شمارهٔ ۷۴

به جرم آنکه عاشقم ز من کناره می‌کند

دچار درد عشق را به درد چاره می‌کند

به عرصه‌ای که یکه‌تاز حسن او قدم زند

هزار رخنه در دل دوصد سواره می‌کند

فروغ روی او چنان زند ره خیال را

که عقل پیر پردهٔ خیال پاره می‌کند

فدای ماه‌پاره‌ای شوم که تیر غمزه‌اش

دو نیمه قرص ماه را به یک اشاره می‌کند

چه لاله داغم از غمش ولیک خوش دلم که او

چو شمع ایستاده و مرا نظاره می‌کند

هر آنچه می‌کند به من نگار ماهروی من

نه چرخ کجروش نه طالع و ستاره می‌کند

شب است روز تار من ز درد بی‌شمار من

مگر بلای عشق را کسی شماره می‌کند

ز سوز آه مفتقر چرا حذر نمی‌کنی

مگر نه سوز او اثر به سنگ خاره می‌کند

شمارهٔ ۷۵

دوش هاتف غیبی حل این معما کرد

سود هر دو عالم یافت هر که با تو سودا کرد

از رموز لوح عشق هر که نکته ای آموخت

در محاسن رویت صد صحیفه انشا کرد

مهر ماه رخسارت شاهد دل آرایت

شمع روشن دل را مهر عالم آرا کرد

آن یگانۀ دوران تا دم از تجلی زد

عرصۀ دو گیتی را رشک طور سینا کرد

کرد با دل عشاق نالۀ دل مطرب

آنچه را که با موسی نغمۀ «انا الله» کرد

کرد لعل دلجویش با روان مشتاقان

آنچه روح قدسی کرد یا دم مسیحا کرد

یا که معنی حسنش رونقی به صورت داد

کسب هر کمالی بود صورت از هیولا کرد

قیس عامری عمری سر به کوه و صحرا زد

تا که سرّی از عشق لیلی آشکارا کرد

تیشۀ فداکاری کند ریشۀ فرهاد

شور عشق، شیرین را در زمانه رسوا کرد

عشوۀ گل رویش داد دلستانی داد

طبع مفتقر را چون عندلیب شیدا کرد

شمارهٔ ۷۶

گهی به کعبۀ جانان سفر توانی کرد

که در منای وفا ترک سر توانی کرد

براه عشق توانی که رهسپر گردی

اگر که سینۀ خود را سپر توانی کرد

بچار بالش خواب آنگهی تو تکیه زنی

که تن نشانۀ تیر سه پر توانی کرد

نسیم صبح مراد آنگهی کند شادت

که خدمت از سر شب تا سحر توانی کرد

ز فیض گفت و شنودش چه بهره ها ببری

اگر بطور شهودش گذر توانی کرد

ترا ببوی حقیقت دماغ تر گردد

اگر که دیو طبیعت بدر توانی کرد

اگر بلند شوی از حضیض وهم و خیال

ز اوج عقل چه خورشید سر توانی کرد

ره ارچه تیره و تار است و طی او مشکل

ولی به همت اهل نظر توانی کرد

جدا مشو ز در دوست مفتقر هرگز

که چارۀ دل ازین رهگذر توانی کرد

شمارهٔ ۷۷

سینۀ تنگم مجال آه ندارد

جان بهوای لب است و راه ندارد

گوشۀ چشمی به سوی گوشه نشین کن

زانکه جز این گوشه کس پناه ندارد

گرچه سیه رو شدم غلام تو هستم

خواجه مگر بندۀ سیاه ندارد

از گنه من مگو که زادۀ آدم

ناخلف استی اگر گناه ندارد

هر که گدائی ز آستان تو آموخت

دولتی اندوختی که شاه ندارد

گنج تجلی ز کنج خلوت دل جو

نیک نظر کن که اشتباه ندارد

پیر خرد گر بخلوت تو برد پی

جز در آن خانه خانقاه ندارد

مهر تو در هر دلی که کرد تجلی

داد فروغی که مهر و ماه ندارد

مهر گیاه است حاصل دل عاشق

آب و گل ما جز این گیاه ندارد

مفتقر از سر عشق دم نتوان زد

سر برود زانکه سرّ نگاه ندارد

شمارهٔ ۷۸

تجلی کرد یارم تا که گیتی را بیاراید

ولی چون نیک دیدم خویشتن را خواست بنماید

به جز آیینه رویش نبیند روی نیکویش

که آن زیبنده صورت را جز این معنی نمی‌شاید

کدامین دیده را یارا که بیند آن دلارا

جمال یار را دیدن به چشم یار می‌باید

از آن زلف خم اندر خم بود کار جهان در هم

مگر مشاطۀ باد صبا زان طره بگشاید

گر آن هندوی عنبرسا مسلمان را کند ترسا

عجب نبود که بر اسلامش ایمانی بیفزاید

تعالی زان قد و بالا که زیر سایۀ سروش

بسی سرهای بی‌سامان بیاراید بیاساید

نیابد آبرو رویی که بر خاک رهش نبود

ندارد سروری آن سر که بر آن در نمی‌ساید

بیا تا جان سپارد مفتقر جانا به آسانی

که بی‌دیدار جانان جان من بر لب نمی‌آید

شمارهٔ ۷۹

هله ای نیازمندان که گه نیاز آمد

سر و جان به کف بگیرید که سرو ناز آمد

هله ای کبوتران حرم حریم عزت

که همای عرش پیما سوی کعبه باز آمد

هله ای پیاله نوشان که ز کوی می فروشان

صنمی قدح به کف با دف و چنگ و ساز آمد

هله ای گروه مستان که بکام می پرستان

بدو صد ترانه آن دلبر دلنواز آمد

هله ای امیدواران به امید خود رسیدند

که صلای رحمت از حضرت بی نیاز آمد

هله ای عراقیان شور و نوا که کعبه اکنون

به طواف کوی دلدار من از حجاز آمد

هله ای غزل سرایان که شگفته غنچۀ گل

بترنم و نوا بلبل نغمه ساز آمد

هله طالبان دیدار جمال «لن ترانی»

که ز طور عشق آواز جگر گداز آمد

هله مفتقر در این راه بکوب پای همت

که به همت است هر بنده که سرفراز آمد

شمارهٔ ۸۰

فرۀ غرای تو چشم مرا خیره کرد

طرۀ زیبای تو عقل مرا تیره کرد

برد به شیرین لبی شیرۀ جان مرا

کام مرا شکرین بردن آن شیره کرد

سلسلۀ موی تو یافت چه آشفتگی

رشتۀ عمر مرا حلقۀ زنجیره کرد

حسن تو ای مه جبین رهرو عشقم نمود

لطف تو ای نازنین طبع مرا چیره کرد

شیوۀ عاشق کشی سیرۀ معشوق ما است

آنچه به من می کند آن روش و سیره کرد

از پس عمری بزد جامۀ تقوا به نیل

مفتقر از بس که از روی و ریا زیره کرد

شمارهٔ ۸۱

اگر به شرط مروت وفا توانی کرد

گذر به صفۀ اهل صفا توانی کرد

به همت ار بروی برتر از نشیمن خاک

به زیر سایه هزاران هما توانی کرد

به جد و جهد چه عنقا برو به قلۀ قاف

اگر که حوصلۀ آن قضا توانی کرد

شهود جلوۀ جانان ترا نصیب شود

اگر زجاجۀ جان را جلا توانی کرد

به گنج معرفت و دولت بقا برسی

اگر تحمل فقر و فنا توانی کرد

به شاهباز حقیقت گهی تو ره ببری

که باز آز و هوا را رها توانی کرد

اگر به گلشن دیدار او رهی یابی

ز شور عشق چه دستان نوا توانی کرد

شمیم طرۀ او گر ترا رسد به مشام

فتوحها چه نسیم صبا توانی کرد

دو دیده بر هم و چشم دلی فراهم کن

به یک نظارۀ او کیما توانی کرد

به شاهراه طریقت چه رهسپار شوی

ز گرد راه بسی توتیا توانی کرد

بدر اشک و عقیق سرشک روی بشوی

که تا به همت پاکان دعا توانی کرد

چه حلقه بر در او باش مفتقر همه عمر

که درد خویش ازین در دوا توانی کرد

شمارهٔ ۸۲

عاکفان حرمت قبلۀ اهل کرمند

واقف از نکتۀ سر بستۀ لوح و قلمند

خاکساران تو ماه فلک ملک حدوث

جان نثاران تو شاه ملکوت قدمند

خرقه پوشان تو تشریف ده شاهانند

دُرد نوشان تو ائینه گر جام جمند

بندگان تو ز زندان هوا آزادند

در کمند تو و آسوده ز هر بیش و کمند

جانب اهل طریقت به حقارت منگر

زانکه در بادیۀ معرفت اول قدمند

گرچه شورید و ژولیده و بی پا و سرند

لیک در عالم جان صاحب طبل و علمند

ناوک غمزۀ من بر دل این غمزدگان

زانکه این سلسله صید حرم و محترمند

نام نام آور این طائفه را میمون دان

زانکه در دفتر ایجاد مبارک قدمند

مفتقر دست تو و دامن آنان که همه

خضرجانند و مسیحانفس و روح‌دمند

شمارهٔ ۸۳

گفتم چه دیدم آن رخ و آن زلف تابدار:

«آمنت بالذی خلق اللیل و النهار»

از طور کوی دوست سنا برق روی دوست

آمد چنان به جلوه که «آنست منه نار»

هر دیده ای چه شمع دل افروز اشک ریز

هر سینه ای ز داغ جهانسوز لاله زار

از عاشقان نوای «انا الحق» بر آسمان

می زد علم اگر که نمی بود بیم دار

با قبۀ جلال وی این نه رواق را

در دیدۀ کمال چه قدر است و اعتبار

تا خم شد آسمان که شود حلقۀ درش

از مهر و مه نهاد به سر تاج افتخار

یک تار از دو طرۀ او را بباد داد

باد صبا و روز مرا تیره کرد و تار

با چین او کسی نبرد نام ملک چین

تاری از او قلم زده بر خطۀ تتار

بالا بلند او گذری کرد از چمن

آب از دو دیده کرد روان سرو جویبار

نخل شکر برش که ز شیرین گرفته تاج

فرهادوار کرده مرا کوه غم ببار

زد مفتقر به یاد تو ای دوست این رقم

شاید به روزگار بماند به یادگار

شمارهٔ ۸۴

تا به کی ای نوش جان می‌زنیم نیشتر

زخم از این بیشتر یا دل از این ریش‌تر

ز آه من اندیشه کن بیخ جفا تیشه کن

مهر و وفا پیشه کن بیشتر از پیشتر

در نظر اهل دل سادگی آزادگی است

جز متصنع مدان از همه بدکیش‌تر

عاقبت‌اندیشی از عاشق صادق مجوی

نیست کس از خودپرست عاقبت‌اندیش‌تر

دشمن جان شد مرا مدعی دوستی

وز همه بیگانه‌تر هرکه بُدی خویش‌تر

ای به نصاب جمال یافته حدّ کمال

نیست مرا آرزو جز نظری بیشتر

خرمن حسن ترا موقع احسان بود

مفلسم و مفتقر از همه درویش‌تر

شمارهٔ ۸۵

خوشست از دوست گر لطفست و گر قهر

به از شهد است از دست بتان زهر

عروس عشق را در سنت عشق

بود جان گرامی کمترین مهر

ز آشوب رخت ای یار سرمست

نمی بینم دلی فارغ در این شهر

ز دنیا رخت می بایست بستن

نشاید زندگی با فتنۀ دهر

غمت در باطن است اما خموشم

دریغا کاین خموشی بشکند ظهر

ز دریای دلم چون خون زند موج

به پیوندد سرشک دیده چون نهر

ثنا جوی توأم هر صبح و هر شام

دعاگوی توام فی السرّ و الجهر

مگو شد مفتقر بی بهره از دوست

غمش دارم که باشد بهترین بهر

شمارهٔ ۸۶

ای از خط تو سبز لب جویبار عمر

وز غنچۀ تو خرم و خندان بهار عمر

ای در محیط کون و مکان نقطۀ بسیط

رحمی که شد ز دائره بیرون مدار عمر

داغم من از فراغ تو از فرق تا قدم

ای جلوۀ تو شمع دل لاله زار عمر

در چین طرۀ تو چه آهو دلم فتاد

بی خود نگشته تیره چنین روزگار عمر

دیدم بسی جفا پس از اندیشۀ وفا

با سست عهدی تو چه سخت است کار عمر

عمری که بی تو در گذرد سودمند نیست

بی خدمت تو بار گرانی است بار عمر

از حد گذشت شوق دل بی قرار من

دارم دگر چگونه امید قرار عمر

عمری گذشت دیده به راه تو دوختیم

کامی نیافتیم در این رهگذار عمر

ای خضر جان مفتقر تشنه کام سوخت

ارزانی تو جام می خوشگوار عمر

شمارهٔ ۸۷

گوهر عمر گرانمایه بود گرچه نفیس

لیک از بهر نثار تو متاعیست خسیس

گرچه ارباب قلم راست عطارد استاد

لیک در مکتب عشق تو یکی تازه نویس

گرچه در محفل دل عقل ندیمیست حکیم

لیک با شیر قوی پنجۀ عشقشت جلیس

لشگر عشق بغارتگری کشور عقل

کرد کاری که نه مرئوس بماند و نه رئیس

عشق دردیست که درمان نپذیرد هرگز

ره بجائی نبرد فکر دو صد رسطالیس

نکتۀ عشق نگنجد به هزاران دفتر

عشق درسی نبود ورچه مدرس ادریس

گوهر عشق بجوی از صدف صدق و صفا

ورنه افسانه و تلبیس بود از ابلیس

عمر اگر می گذرد با تو نعیمی است مقیم

زندگی بی غم عشق تو عذابی است بئیس

آنچه را مفتقر از عشق سخن می گوید

لوح سیمین بطلب با قلم زر نویس

شمارهٔ ۸۸

آتش قهر تو بر باد دهد گر خاکم

آب لطف تو نماید ز کدورت پاکم

غم عشق تو گر برد ز تنم تاب و توان

شادی شوق تو صد باره کند چالاکم

دیده از دیدن روی تو بدوزم هیهات

گرچه آن خنجر مژگان بکند صد چاکم

قاب قوسین دو ابروی تو تا منظر ما است

چون زمین پست نماید فلک الافلاکم

بخت اگر یار شود تا که تو یارم باشی

از کم و بیش رقیبان تو نبود باکم

دست ادراک من از دامن تو کوتاه است

ور دهد دست مرا بندۀ آن ادراکم

مفتقر گر غم دل با تو نگوید چه کند

کیست آن کس که بپرسد ز دل غمناکم

شمارهٔ ۸۹

گر هوای سر کوی تو دهد بر بادم

به حقیقت کند از بند هوا آزادم

جلوۀ روی قو از طور دلم برده قرار

کز زمین می رسد اینک به فلک فریادم

سینه ام نالۀ جانسوز چه بنیاد کند

سیل اشکی بزند سر بکند بنیادم

لیلی حسن ترا بنده چنان مجنونم

که خردمندی یک عمر برفت از یادم

خضر را چشمۀ حیوان همه ارزانی باد

من دهان و لب شیرین ترا فرهادم

بود امیدم که به جاه تو به جائی برسم

در پی این طمع خام به چاه افتادم

آرزو داشتم از جام تو یابم کامی

دو سه گامی شدم و دین و دل از کف دادم

خواستم برگ و بری از گل روی تو برم

بر زمینم بزد آن شاخۀ چون شمشادم

رخت بستم به خرابات ز ویرانۀ دل

تا که معمورۀ حسن تو کند آبادم

جز غم عشق تو در لوح دلم نقش نبست

مفتقر زین سبب از کلک مشیت شادم

شمارهٔ ۹۰

نقطۀ خال تو را من که چنان حیرانم

که چه پرگار در آن دائره سر گردانم

نکته ای یابم اگر زان خط خورشید نقط

حکمت آموز و نصیحت گر صد لقمانم

گر به سر چشمۀ نوشین دهانت برسم

چشمۀ خضر به یک جرعۀ او نستانم

به تجلای تو مدهوش و خرابم که مپرس

پور عمران بود آگه ز دل ویرانم

یوسف مصر ملاحت به زلیخا نکند

آنچه با من کند آن لعل نمک افشانم

از حدیث لب شیرین تو شوریست بسر

که اگر سر برود روی نمی گردانم

لیلی حسن تو را من نه چنان مجنونم

که بود باک ز زنجیر و غل و زندانم

لالۀ روی تو داغی بدل سوخته زد

که ز سر تا به قدم شمع صفت سوزانم

مفتقر شیفتۀ طرۀ آشفتۀ تست

تا بدانند که سر سلسلۀ رندانم

شمارهٔ ۹۱

ز شور عشق تو گر ز عندلیبان شدم

ولی گرفتار بیداد رقیبان شدم

پس از زمانی مدید جامۀ تقوی درید

زبسکه با بخت خویش دست و گریبان شدم

چه صبح روشن اگر شهرۀ شهرم ولی

ز طالع تیره چون بخت غریبان شدم

اگر نزد دانۀ خال تو راه خیال

ولی بدام قریب دلفریبان شدم

در آرزوی تو عمر به بی نصیبی گذشت

نصیبم آن شد که من ز بی نصیبان شدم

علاج درد من از طبیب حاذق مپرس

که من بدین حالت از دست طبیبان شدم

برای لیلی طلب، شیوۀ مجنون خوش است

چرا که سرگشتۀ وضع لبیبان شدم

ادب توقع مکن مفتقر از عاشقان

که من گرفتار سالوس ادیبان شدم

شمارهٔ ۹۲

نقطۀ خال لبت مرکز و ما پرگاریم

همه سرگشته در آن دائرۀ رخساریم

خضر سرچشمۀ نوشیم و چنان می نوشیم

که دو صد ملک سکندر بجوی نشماریم

آبرو را نفروشیم به یک جرعۀ می

زانکه از ساغر ابروی تو ما سرشاریم

ما که با طرۀ زلف تو در آویخته ایم

گر بگویند عجب نیست که ما طراریم

در گلستان حقائق که خرد خاموش است

بلبل نغمه گر و طوطی خوش گفتاریم

به هوای گل رخسار تو زاریم و نزار

مرغ زاریم و ز گلزار جهان بیزاریم

گرچه زان غمزۀ مستانه خرابیم ولی

لاله سیان داغ و چه نرگس همه شب بیداریم

واعظا پند مده دام منه در ره ما

ما که در پند تو جز بند نمی پنداریم

ای ملامت گر از اسرار قدر بیخبری

که دچار غم عشقیم ولی ناچاریم

حذر از آه دل مفتقر غمزده کن

زانکه در طور غمش نخلۀ آتشباریم

شمارهٔ ۹۳

دیرگاهی است پناهندۀ این درگاهم

بلکه عمریست که خاک ره این خرگاهم

گرچه در هر نفسی کالبدم می میرد

به امید تو بود زنده دل آگاهم

گاهی از ذوق لبت لاله صفت می شکفم

گاهی از شوق قدت شمع صفت می کاهم

گر برانی ز درم از همه درویشترم

ور بخوانی به برم بر همه شاهان شاهم

گر بود خشم تو، در خطۀ خاکم ماهی

ور بود مهر تو، بر قبۀ گردون ماهم

پرتوی گر ز تو تابد به من ای چشمۀ نور

شجر سینۀ سینا و لسان اللهم

طور نور است به اشراق تو ما را ظلمات

خضرم ار سایۀ لطف تو بود همراهم

گر ز چاه غم و نفرت تو نجاتم بخشی

یوسف مملکت مصرم و صاحب جاهم

تیشۀ ریشه کن قهر تو را من کوهم

کهربای نظر لطف تو را من کاهم

بستان داد من از طالع بیدادگرم

ورنه در خرمن گردون زند آتش آهم

تیره و تار شد از دود دل آئینۀ فکر

ترسم آن آینۀ حسن جهان آرا هم

مفتقر خاک ره گوشه نشین در تو است

بهر او گوشهٔ چشمی ز شما می‌خواهم

شمارهٔ ۹۴

هر سو نگریدیم کسی چون تو ندیدیم

اکنون نگرانیم که هر سو نگریدیم

شوریده سر اندر طلب سرو رسایت

هر چند دویدیم به جائی نرسیدیم

افسوس صد افسوس که اندر قدم دوست

جانی نفشاندیم و چه بسمل نطپیدیم

عمریست که از آتش شوق تو کبابیم

وز شربت دیدار تو روزی نچشیدیم

دل رفت و دلآرام نیامد ببر ما

جان بر لب و لعل نمکینی نمکیدیم

داغیم که از لاله رخی بهره نبردیم

مردیم که با سرو چمانی نچمیدم

آخر نه مگر لوح دل از غیر تو شستیم

یا چون قلم از شوق تو با سر ندویدیم

راندند به چوگان ز سر کوی تو ما را

چون گوی بدادیم سر و پا نکشیدیم

گر عهد مودت تو شکستی نشکستیم

ور رشتۀ الفت تو بریدی نبریدیم

در بند غمت بنده صفت حلقه به گوشیم

وز دام تو چون آهوی وحشی نرمیدیم

تشریف غمت بر دل و با درد فراقت

جفتیم ولی جامۀ طاقت ندریدیم

با مفتقر این نکته مسیحا دم ما گفت

ما در تو بجز آه دمادم ندمیدیم

شمارهٔ ۹۵

ترسم آنست که ترسائی روی تو شوم

یا که هندوی بت خال نکوی تو شوم

به هوای سر کوی تو به بندم زنار

یا که آشفته تر از طرۀ موی تو شوم

ترک ناموس کنم دست به ناقوس زنم

بکنشت آیم و زانسوی به سوی تو شوم

یا شوم رند و انا الحق به حقیقت گویم

یا هیاهو کنم و بندۀ هوی تو شوم

بیم بیماری آن نرگس بیمارم هست

ای خوش آنروز که قربانی کوی تو شوم

ترک من؟ ترک جفا کن، ز من آموز وفا

ورنه از کف بدهم خوی و بخوی تو شوم

من نه آن بلبل زارم که پس از بار فراق

قانع از لالۀ روی تو ببوی تو شوم

من که خمخانه و میخانه بیکباره کشم

کی دگر مست صراحی و سبوی تو شوم

جویباری ز سرشک مژه دارم به کنار

حاش لله که به سیر لب جوی تو شوم

مفتقر واله و سرگشتۀ کوی تو شد

تا به کی در خم چوگان تو تو کوی تو شوم

شمارهٔ ۹۶

از رقیبان تو تا چند من اندیشه کنم

بیخ اندیشۀ بد را چه خوش از ریشه کنم

پیش بینی کند از مرحلۀ عشقم دور

شیوۀ رندی و مستی پس از این پیشه کنم

بیشۀ شیر هوا را بزنم آتش عشق

تا کی از کم خردی بیمی از این بیشه کنم

ریشۀ تفرقه را بر کنم از این دل ریش

تا که در گلشن توحید مگر ریشه کنم

از ره صدق و صفا راه وفا گیرم پیش

تا به کی پیروی خلق جفا پیشه کنم

مفتقر سینه زند جوش ز سودای نگار

چارۀ درد دل خویش از این شیشه کنم

شمارهٔ ۹۷

هر که را عشق بود ساقی و عقلست ندیم

دولتی یافته بی کلفت جمع زر و سیم

وانکه با ابروی پیوستۀ جانان پیوست

ساغر شوق بگیرد بکف ذوق سلیم

قاب قوسین دو ابروی تو بر هر که فتد

رفرف همت او بگذرد از عرش عظیم

وانکه را با خط و خال تو پریوش ربط است

خط آزادگی او را بود از دیو رجیم

حاش لله ز دهانی و میانی که تراست

کی بدان نقطۀ موهوم رسد فکر حکیم

دفتر حسن و کمال تو کتابیست مبین

سنت عشق جمال تو حدیثی است قدیم

حسن لیلای ازل تا بابد می طلبد

دل مجنون صفتی را ز غم عشق دو نیم

نظر لطف تو گیرنده تر از خلد برین

شرر قهر تو سوزنده تر از نار جحیم

هیچ سنجیدۀ فهمیده برابر نکند

نعمت وصل تو با لذت جنات نعیم

هرچه آید ز تو، دانم همه را فوز مبین

وز در خویش مرانم که عذابیست الیم

مفتقر رقت دل می طلب و لطف عمل

تا که چون غنچه شوی باز به یک طرفه نسیم

شمارهٔ ۹۸

لالۀ روی تو را شمع جهان افروزم

عشق می بازم و پروانه صفت می سوزم

نه در آن آینۀ حسن بگیرد آهم

نه دل نازل او را بگدازد سوزم

رشتۀ عمر توانم ز عمت تازه کنم

دیده از روی تو هرگز نتوانم دوزم

در فراق تو دُر اشک بسی افشاندم

گوهری باز ز وصل تو نمی‌اندوزم

بهر تحقیق حقایق چه به مکتب آیم

جز حدیث غم عشق تو نمی‌آموزم

روزگاری ز تو دارم که نگنجد به بیان

قدمی رنجه کن اینک شب و اینک روزم

پوزش مفتقر اندر بر جانان چه کند

من ناچیز چه باشم که چه باشد پوزم

شمارهٔ ۹۹

به امید روی دلدار ز آبرو گذشتم

به هوای صحبت یار ز های و هو گذشتم

ز سرشک چشم و خونابۀ دل نگار بستم

ز خط عذار و خال لب و رنگ و بو گذشتم

بکمند مشگمویان شده ام اسیر لیکن

بدلاوری و همت ز میان مو گذشتم

نه چو خضر سر بصحر از ده ام بجستجویت

که ز جوی زندگی نیز بجستجو گذشتم

سر چون کدوی بی مغز فکنده ام بپایت

نه عجب که بهر سروری ز سر کدو گذشتم

همه روزه گفتگوی من و عاشقان تو بودی

چه نماید محرمی از سر گفتگو گذشتم

به خیال شست و شوئی بدر تو رخت بستم

ز غبار ره چنانم که ز شست و شو گذشتم

دل و دین من ز کف رفت بباد آرزوها

چه غم تو روزیم شد ز هر آرزو گذشتم

دل مفتقر ز شوق تو لبالب است آری

که هماره در بدر رفتم و کو به کو گذشتم

شمارهٔ ۱۰۰

تا شد آواره ز اقلیم حقیقت پدرم

من از آن روز در این وادی غم در بدرم

نه چنان واله و سرگشته در این بادیه ام

که ببانگ جرسی راه به جائی ببرم

رحمی ای خضر ره گمشدگان بهر خدای

بر لب خشک و دل سوخته و چشم ترم

راه عشقست و هزاران خطرم از پس و پیش

بی تو ای روح روان جان بسلامت نبرم

کشتی عمر گرفتار دو صد موج بلاست

بار الها مددی کن، برهان از خطرم

نبود باک ز سرپنجۀ شاهین قضا

گر بود سایۀ سلطان هما تاج سرم

بدم ای صبح مراد از افق بخت بلند

تا بگردون نرسد شعلۀ آه سحرم

مفتقر کیست؟ کمین بندۀ این درگاه است

آری آری به غلامی درت مفتخرم

شمارهٔ ۱۰۱

بریدم از همه پیوند و بر تو دل بستم

به مهر روی تو با مهر و ماه پیوستم

مرا ز ساغر ابرویت آنچنان شور‌ی‌ست

که بی تملق ساقی خراب و سرمستم

که آفتاب جمال تو دید و آب نشد؟

صواب نیست که با هستی تو من هستم

بپای بوس تو دارم سری ولی بی مغز

دریغ از اینکه جز این بر نیاید از دستم

رها نشد ز تو تیری که بر دلم ننشست

به خاک پای تو سوگند ناز آن شستم

به گرد کوی تو گرد از وجود من برخاست

اگرچه نیست شدم لیک باز ننشستم

به جستجوی دهانت که چشمۀ نوش است

در اولین قدم از جوی زندگی جستم

سر ار ز لطف تو از فرق فرقدان بگذشت

ولی ز قهر تو طرف کلاه نشکستم

گر التفات نباشد ترا به من چه عجب

تو شاهباز بلند آشیان و من پستم

به‌راستی به تو آراست مفتقر خود را

نبودی ار تو من ار خویشتن نمی‌رستم

شمارهٔ ۱۰۲

چون خم عشق ازل تا به ابد می‌جوشم

بادهٔ خانگی از خون جگر می‌نوشم

بگشا چهره مگر مشکل ما بگشایی

ورنه من بر حسب همّت خود می‌کوشم

تا که چشمم به تو افتاد دل از کف دادم

پند صاحبدل از این پس نرود در گوشم

نوبهار آمد و بلبل به تمتع در باغ

من که دستان توام از چه چنین خاموشم

ساقی بزم حریفان شده یارم چه‌کنم

برده هوشم ز سر آن نغمۀ نوشانوشم

دوشم از باده‌فروش آمده این طرفه سروش

که ترا من به دو گیتی به خدا نفروشم

گر بیایی تو بهر گام بیایی کامی

ور ببینم ز تو عیبی به کرم می‌پوشم

مفتقر بنده‌نوازی عجب از مولی نیست

دارم امید کشم غاشیه‌اش بر دوشم

شمارهٔ ۱۰۳

من به ناخن غم سینه می‌خراشم

فی المثل چه فرهاد کوه می‌تراشم

خاکساری تو کرده فرش راهم

غمگساری تو صاحب فراشم

گر ز دست جورت ناله‌ای بر آرم

بر سر جهانی خاک غم بپاشم

دور باش غیرت رانده آن چنانم

کز ره خیالت نیز دور باشم

ای لب و دهانت رشک چشمۀ نوش

چاره‌ای و رحمی زانکه ذو العطاشم

روی نازنینت بوی عنبرینت

راحت معادم عشرت معاشم

بند بندم از غم همچو نی بنالد

در هوای کویت بس که در تلاشم

مفتقر ندارد جز کلافۀ لاف

این بود متاعم وین بود قماشم

شمارهٔ ۱۰۴

من بینوا ز بی برگ و بری اگر بمیرم

سر پر ز شور از خاک در تو بر نگیرم

ز کمند عشق هرگز نبود مرا گریزی

چه‌کنم ز حلقهٔ خم به خم تو ناگزیرم

به غلامیّ درت مفتخر‌م مرانم از در

که بجز در تو حاشا در دیگری پذیرم

من اگر به حلقهٔ بندگی‌ات به زیر‌ِ بندم

نه عجب که باج از تاج کیان اگر بگیرم

من و ساز عشق تا زهره به کف کمانچه گیرد

من و نغمه گرچه بهرام فلک زند به تیرم

من و نسخۀ جمال تو و دفتر خیالم

من و نقشهٔ مثال تو و لوحهٔ ضمیر‌م

شده سینه‌ام ز سینا‌ی غمت ز ناله چندان

که عجب نباشد ار عرش بنالد از نفیر‌م

به یکی نظاره‌، ای کعبهٔ حسن چاره‌ای کن

که به مستجار کوی تو هماره مستجری‌ام

به هوای گلشن روی تو مفتقر جوان‌ست

چه کنم که طالع تیره ز غصه کرده پیرم

شمارهٔ ۱۰۵

به هوای کوی تو آمدم که رها ز بند هوا شوم

به امید روی تو آمدم که مگر ز تو کامروا شوم

نه رها ز بند هوا شدم نه ز یار کامروا شدم

نه چنان دچار بلا شدم که دگر بفکر دوا شوم

همه روزه روزی من غمست همهٔ شبم شب ماتمست

نه چنان کمند تو محکم است که امید آنکه رها شوم

نه مرا بخویش دهی رهی نه ز خویشتن دهی آگهی

نه دلالتی و نه همرهی متحیرم بکجا شوم

نه ز سفرۀ تو نواله ای نه ز غمزۀ تو حواله ای

نه مرا بدرد پیاله ای کرمی که ز اهل صفا شوم

نه تراست لطف و عنایتی نه مراست قوت و طاقتی

بکدام شوری و حالتی من بینوا به نوا شوم

نه بدلنوازیم آمدی نه بسرفرازیم آمدی

نه بنغمه سازیم آمدی که ز شوق بی سر و پا شوم

نه به حال مفتقرت نظر که زند به سوی تو بال و پر

نه به سرپرستی او گذر که به زیر ظل هما شوم

شمارهٔ ۱۰۶

سروش غیب دوشم نکته‌ای را گفت در گوشم

که تا صبح قیامت برد تاب از دل ز سر هوشم

مناز ای ساقی مجلس به نوشانوش پی در پی

که من از ساغر ابروی شاهد باده می‌نوشم

زلال چشمۀ حیوان ترا ای خضر ارزانی

که من زان لعل میگون زندۀ سرچشمۀ نوشم

شراب عشق شوری در سرم افکنده‌ای شیرین

که چون فرهاد تلخی‌های دوران شد فراموشم

عجب نبود گر از معمورۀ حسن تو ویرانم

ز مینای تو سرمستم ز سینای تو مدهوشم

بود بار گرانی سر ز سودای تو ای سرور

به قربان سرت گردم بگیر این بار از دوشم

منم دستانسرای گلشن وحدت به صد الحان

ولیکن عشوه‌های شاهد گل کرده خاموشم

هزاران نکتهٔ باریک‌تر از موی می‌بینم

در آن موی میان، لیکن ز بیم فتنه می‌پوشم

گشایش گرچه در کوشش بود ای عارف سالک

من این ره را نمی‌پویم در این معنی نمی‌کوشم

قمار عشق می‌بازم به یاد دوست می‌نازم

خوشا روزی که بینم آن دلارا را در آغوشم

به گردن می‌رسد جوش و خروش مفتقر آری

که چون نی می‌خروشم گاه چون می گاه می‌جوشم

شمارهٔ ۱۰۷

ز اقلیم حقیقت تا طبیعت رخت بر بستم

چنان سرگشتگی دیدم که گم شد رشته از دستم

به زندان تن و بند زن و فرزند افتادم

به آرامی نخفتم شب، به روز آسوده ننشستم

شدم آواره از گلزار وحدت با دلی پر خون

چه گویم از که بگسستم ندانم با که پیوستم

نه هشیارم که یابم بهره ای از صحبت شیرین

نه از شور شراب عشق، لیلای ازل مستم

منم طوطی و با زاغ و زغن در یک قفس رفتم

منم دستان ولیکن با غراب البین همدستم

همای عرش پیما بودم و از طالع وارون

کنون همراز باز آز در این منزل پستم

نگارا گر پر و بال مرا خستیّ و بشکستی

ولی عهد مودت را من بشکسته نشکستم

چه دریای غمت دیدم وداع جسم و جان گفتم

چه جویای لبت گشتم ز جوی زندگی جستم

نگارا مفتقر را نیست کن چندانکه بتوانی

به جرم آنکه پندارد که من با هستیت هستم

شمارهٔ ۱۰۸

بخدا کز تو نگیرم دل و رو برنکنم

کافرم چارۀ دل را گر از این در نکنم

رسم خوبان جهان گرچه وفاداری نیست

بی وفائی ز تو البته که باور نکنم

ناله، دانم ندهد سود و به جائی نرسد

من که جز ناله ندارم چکنم گر نکنم

سیل اشک من سودا زده بنیاد کن است

لیک با شعلۀ دل دامن خود تر نکنم

روزگاریست چنان تیره تر از شب که دگر

بیم یک روزی از این روز سیه تر نکنم

زندگانی که بسر رفته به بی سامانی

نه عجب گر پس از این فکر تن و سر نکنم

دل که آئینۀ صافیست چه خوش باشد اگر

به غم و غصۀ بیهوده مکدّر نکنم

دولت طبع روان ملک خداداد من است

میل دارائی دارا و سکندر نکنم

مفتقر خرقۀ فقر است گرامی دارش

که به دیبای ملوکانه برابر نکنم

شمارهٔ ۱۰۹

لوح دل را جان من از نقش کثرت ساده کن

وز برای کلک وحدت لایق و آماده کن

باد نخوت کن بدر از سر، بنه بر پای خم

روی صدق و ساغری را از صفا پر باده کن

سر بلندی همچو آتش داد بنیادت بباد

همو خاک افتادگی با مردم افتاده کن

طوطی نفس تو با زاغ طبیعت همنفس

همتی کن خویشتنر از این قفس آزاده کن

طالب دیدار را چشمی دگر باید بکار

کشف این معنی طلب از طور و عمران زاده کن

حالیا چون دست کوتاهست از آن زلف دراز

برگ عیشی ساز و فکر باده‌ای و ساده کن

مفتقر فریادها دارد ز بیداد زمان

چاره‌ای ای دادگر در کار این دلداده کن

شمارهٔ ۱۱۰

سرم را پر کن از سودای عشق و سربلندم کن

سویدای مرا سرشار شوق و مستمندم کن

دل آشفته ام چون آهوی وحشی رمید از من

گره بگشا ز زاف مشگسای و در کمندم کن

سکندروارم از سرچشمۀ حیوان مکن محروم

چه خضرم کامیاب از لعل نوشخندم کن

سلیمانا مرا دیو طبیعت کرده اندر بند

باسم اعظم آزادم کن و فارغ ز بندم کن

بلا گردان خویشم کن به قربان سرت گردم

بفرما جلوه ای بر آتش غیرت سپندم کن

خرابم کن ز جامی تا به آزادی زنم گامی

مرا از خویشتن بیخود کن، از خود بهره مندم کن

سمند طبع لنگست و مجال جانفشانی نیست

مرا خاک ره میدان آن رفرف سمندم کن

پسند طبع والای تو نبود مفتقر هرگز

ولی قطع نظر جانا ز وضع ناپسندم کن

شمارهٔ ۱۱۱

که برد به کوی لیلی ز وفا پیام مجنون

که بسی نرفت و از یاد تو رفت نام مجنون

بسلامت ای صبا گر برسی بکوی سلمی

بدوصد نیازمندی برسان سلام مجنون

ز حدیث آرزومندی ما بگو که شاید

بنوازشی و نازی بدهند کام مجنون

ز درم در آنگارا تو چه مهر عالم آرا

که نتابد از فلک چون تو ببام مجنون

شب هجر تیره چون روز قیامت است لیکن

به امید صبح روی تو گذشت شام مجنون

همه عارفان ز پیمانۀ بادۀ تو سر خوش

ز چه ریختند خونابۀ غم به جام مجنون

کنم از شکایت از ترک عنایت تو شاید

نکند اثر در ارباب نظر کلام مجنون

نخورم فریب زاهد که کند ز عشق منعم

بخدا که هیچ عاقل نفتد بدام مجنون

ز چه ای غزال رعنا تو ز مفتقر رمیدی

مگر آهوان صحرا نشدند رام مجنون؟

شمارهٔ ۱۱۲

تا چند باشی از ما گریزان

ما در قفایت افتان و خیزان

تا چند باشیم چون شمع سوزان

با شعلۀ آه، با اشک ریزان

تا چند بینند اهل بصیرت

جور دمادم از بی تمیزان

بنهاده تا چند بر خاک ذلت

روی مذلت خیل عزیزان

بیداد خوبان خوبست لیکن

ای سنبل تر قدری به میزان

گر خون ما را جانا بریزی

لیک آبروی ما را مریزان

تا یاد موی و بوی تو کردم

آهوی طبعم شد مشک بیزان

گر مفتقر را پیرایه‌ای نیست

نبود به ار حسن در بی‌جهیزان

شمارهٔ ۱۱۳

اگر از درم در آئی تو چه طالع نکویان

بدهم به مژدگانی سر و جان به مژده‌گویان

تو اگرچه ناگزیری ز نصیحت من ای دوست

نبود مرا گریزی ز کمند مشگمویان

نه عجب از آنکه انگشت نمای خلق گردد

شده هر که شهرۀ شهر به عشق ماهرویان

من اگر بسر بپویم ره عشق را به همت

خجلم ز جان نثاری و ز رسم راه پویان

به امید وصل، مردانه بکوش تا بمیری

نه که چون زنان نشینی ز غم فراق، مویان

نه همین چه شمع بگدازی و با غمش بسازی

سزد آنکه سر ببازی به هوای لاله بویان

بگذر ز جامۀ تن چه پلید شد بیفکن

که نمی سزد نشستن به امید جامه شویان

ز پی تو مفتقر جست ز جوی زندگانی

که برد نصیبی از پیروی خدای جویان

شمارهٔ ۱۱۴

مائیم مست باده روز الست تو

نی بلکه مست غمزۀ چشمان مست تو

ما کرده ایم سینه سپر تیغ عشق را

نی بلکه دیده را هدف تیر شست تو

ما داده ایم سلسلۀ اختیار را

نی بلکه رشتۀ دل و دین را بدست تو

ما بنده ایم و بستۀ غم توایم

یا رب مرا مباد جدائی ز بست تو

ما دل شکسته ایم شکستن چه حاجت است

هر چند هست عین درستی شکست تو

برخیز ای دلیل دل رهروان که ما

سرگشته ایم در ره عشق از نشست تو

ما را ز خوی دیو طبیعت نجات ده

ای جان فدای روح حقیقت پرست تو

عرض نیاز در بر سرو بلند ناز

کی مفتقر رسا است به بالای پست تو

شمارهٔ ۱۱۵

صورت شاهد ازل جلوه گر از جمال تو

معنی حسن لم یزل در خور خط و خال تو

جام جهان نمای جم ساغر درد نوش تو

طلعت لیلی قدم آینۀ مثال تو

کوکب دری فلک شمع در سرای تو

سرمۀ دیدۀ ملک خاک ره نعال تو

عرصۀ فرش ساحت گوشه نشین گدای تو

قبۀ عرش حلقۀ منطقۀ جلال تو

دفتر علم و معرفت نسخۀ حکمت و ادب

نقطۀ مهملی است در دائرۀ کمال تو

ماه دو هفته بندۀ حسن یگانه روی تو

پیر خرد به معرفت کودک خردسال تو

رفرف عقل پیر اگر از سر سدره بگذرد

باز نمی رسد به اول قدم خیال تو

نخلۀ طور اگر گهی دم زند انا اللهی

داد سماع می دهد مطرب خوش مقال تو

گلشن جان نمی دهد چون تو گلی دگر نشان

خلد جنان نپرورد سرو به اعتدال تو

خضر اگرچه زندگی ز آب حیات یافته

باز کند دوندگی در طلب زلال تو

ای به فدای ناز تو وان دل دلنواز تو

سوخت ز سوز ساز تو مفتقر نوال تو

شمارهٔ ۱۱۶

زلال خضر می جوشد ز لعل نوشخند تو

هزاران همچو اسکندر گرفتار کمند تو

ز صهبای تو افلاطون درون خم بسر برده

ز سودای تو جالیموس عمری دردمند تو

ارسطالیس باشد کاسه لیس خوان رندانت

فنون حکمت لقمان بود رمزی ز پند تو

مه نو در حضیض و اوج اندر مشرق و مغرب

نمی یابد مجال بوسه بر نعل سمند تو

شناور چشمۀ خاور در این دریای بی پایان

مگر روزی شود بر آتش غیرت سپند تو

منم طوطی شکر خا بهنگام ثنا خوانی

خصوصاً چون کنم باد از دهان پر ز قند تو

اگر بر چرخ اطلس برکشم دیبای مدحت را

بسی کوته بود بر سرو بالای بلند تو

حریفی گر زند حرفی ز نظم ناپسند من

ندارد مفتقر با کی اگر باشد پسند تو

شمارهٔ ۱۱۷

آبرومندم به عشق روی تو

سرفرازم در هوای کوی تو

رفرفم را تا به او ادنی رساند

قاب قوسین خم ابروی تو

من نیم بیگانه از خویشم مران

سالها خو کرده ام با خوی تو

ماسوا را پشت سر افکنده ام

تا که دیدم روی دل را سوی تو

بر جبینم نقش عشق خال تست

در مسلمانی شدم هندوی تو

سینۀ زارم نشان تیر تست

آفرین بر شست و بر بازوی تو

از بهشت عنبرین خوشبوتر است

گلشن حانم بیاد بوی تو

رشک سینا شد فضای سینه ام

از فروغ غرۀ نیکوی تو

دل زهرآشفتگی آزاد شد

تا که شد در حلقۀ گیسوی تو

آن زمان جستم ز جوی زندگی

چون شدم در جستجوی جوی تو

مفتقر سرگشتۀ چوگان تست

سر چه باشد تا بگردد گوی تو؟

شمارهٔ ۱۱۸

ای که بر اوج نه فلک دام هوس فکنده‌ای

بر لب بام یار من پر نزند پرنده‌ای

نبست براق عقل را ره به رواق بزم او

رفته بوادی فنا رفرف هر رونده‌ای

بسته کمان ابروان راه خیال رهروان

ناز خدنگ غمزه‌اش بازوی هر زننده‌ای

بندۀ آن لب و دهان زندۀ جاودان بود

نیست یکیش عشق جز زندهٔ یار زنده‌ای

بستۀ بند او بود رستۀ هر تعلقی

خستهٔ درد او بود داروی هر گزنده‌ای

دشمن یوسف دلت گرگ طبیعت است و بس

نیست به نزد عارفان بدتر از آن درنده‌ای

چشمهٔ نوش بایدت همت خضر می‌طلب

نیست زلال زندگی در خور هر رونده‌ای

مفتقرا متاب رو هیچ ز بند بندگی

جز به طریق بندگی خواجه نگشته بنده‌ای

شمارهٔ ۱۱۹

اگر روزانه باشد یا شبانه

ندارم جز نوای عاشقانه

پی دیدار رویش بخت بستم

نه صاحب خانه را دیدم نه خانه

نهادم سر به صحرا همچو مجنون

که از لیلی مگر یابم نشانه

زدم در راه عشقش سر به دریا

چه میزد آتش عشقم زبانه

به گرد کوی او سر گرد بودم

به گوشم ناگه آمد این ترانه

نبندی زان میان طرفی کمروار

اگر خود را به بینی در میانه

بکوب این راه را با پای همت

نخواهد اسب تازی تازیانه

چه مردان طریقت راهرو باش

مگیر از بیم چون کودک بهانه

اگر نوح است کشتیان مکن هول

از این دریای ناپیدا کرانه

چه دل دادی بدلبر پس روا نیست

مگر سر را کنی از پی روانه

شمارهٔ ۱۲۰

ای شاهد عالم‌سوز در حسن و دلارایی

وی شمع جهان‌افروز در جلوه و زیبایی

حسن تو تجلی کرد در طور دل عشاق

چون سینهٔ سینا شد هر سرّ سویدایی

عشق رخ تو آتش در خرمن هستی زد

شد هر شررش شوری در هر سر و سودایی

مرغان چمن هر یک در نغمه به یاد تو

بلبل به غزل‌خوانی طوطی به شکرخایی

ما سوختۀ هجریم افروختۀ هجریم

آموختهٔ هجریم با صبر و شکیبایی

دلدادۀ روی تو آشفتۀ موی تو

سرگشتهٔ کوی تو چون واله و شیدایی

ای خاک درت برتر ز آیینهٔ اسکندر

اقلیم ملاحت را امروزه تو دارایی

ای سرو قدت رعنا اندر چمن خوبی

خوبان همه در معنی اسم و تو مسمایی

از مفتقر دل‌ریش کاری نرود از پیش

جز آنکه به لطف خویش این عقده تو بگشایی

شمارهٔ ۱۲۱

دمی با تو بودن که جان جهانی

بود خوشتر از یک جهان زندگانی

بکن جلوه ای شاهد عالم آرا

که چون شمع دارم سر سرفشانی

ز طور تو هیهات اگر پا بگیرم

نیندیشم از پاسخ «لن ترانی»

چه پروانه پروا ندارم ز آتش

بود نیستی هستی جاودانی

تو ای خضر رهبر دلیل رهم شو

که زین وادی هولناکم رهانی

بسی دورم از شاهراه طریقت

ز کوی حقیقت ندیدم نشانی

چه باشد که افتاده ای را به همت

بسر حد اقلیم عزت رسانی

خرابم کن از بادۀ عشق چندان

که آسوده گردم ز دنیای فانی

دل مفتقر در هوای تو خون شد

بیا تا که باقی بود نیمه جانی

شمارهٔ ۱۲۲

که دهد مرا نشانی ز تو ای نگار جانی

که نشان هر نشانی است نشان بی نشانی

نه ز صورت تو رسمی نه ز معنی تو اسمی

که برون ز هر خیالی و فزون ز هر گمانی

بتو ای یگانه دلبر که شود دلیل و رهبر

نه ترا به حسن مانند و نه در کمال ثانی

مگر آنکه شعلۀ روی تو سوز دل نشاند

بتجلی تو بینند جمال «لن ترانی»

بکدام سعی و کوشش به تو می توان رسیدن

مگر آنکه چهره بگشائی و سوی خود کشانی

نه به جد و جهد مردی به مراد خود رسیدم

نه ز احتمال هجران به وصال خود رسانی

نه مرا مجال درگاه تو تا بسر بیایم

نه تو آمدی که تا سر فکنم بمژدگانی

من و حسرت تو خوردن من و از غم تو مردن

چه در از غمت نیاسود چه سود زندگانی

من و آتش فراقت من و سوز اشتیاقت

که توان ز جان گذشتن نتوان ز یار جانی

چه خوش است صبر بلبل به امید صحبت گل

من و بعد از این تحمل، تو و هرچه می توانی

دل مفتقر ز خونابۀ غصۀ تو سر خوش

ز تو درد، عین درمان، و غم تو شادمانی

شمارهٔ ۱۲۳

صنما به جان‌نثاران ز چه رو نظر نداری

ز رسوم دلبری هیچ مگر خبر نداری

سر ما و شور عشقت، دل ما و نور عشقت

خبر از ظهور عشقت چکینم اگر نداری

عجب است تند خوئی ز توایکه خوبروئی

تو مگر بدین نکوئی هنر دگر نداری

جگرم ز آتش عشق کباب شد ولیکن

تو ز ناز و کبریائی هوس جگر نداری

سر عاشقان ز سودای تو بر بدن گران است

تو ز بسکه سر گرانی نظری بسر نداری

بدر تو سر سپردم به امید سرپرستی

تو چرا تفقدی از من در بدر نداری

چه غبار راه، سر گرد شدم بگرد کویت

چه نسیم در گذشتی و به من گذر نداری

شب غم دراز و از دامن دوست دست کوته

چه شب است ای شب تیره مگر سحر نداری

ره عشق مفتقر می طلبد تن بلاکش

تو به این شکستگی طاقت این سفر نداری

شمارهٔ ۱۲۴

لوح دل را اگر از نقش خطا ساده کنی

خویش را آینۀ حسن خدا داده کنی

تا نگردد دلت از نائرۀ عشق کباب

طمع خام بود گر هوس باده کنی

خانه را پاک کن از غیر که یار است غیور

پاک زیبندۀ پاکست که آماده کنی

تا ز خلوت نرود دیو، کجا شایان است

هوس آمدن روی پریزاده کنی

رستمی گر تو به این زال جهان رو نکنی

یا نریمانی اگر پشت به این ماده کنی

تا توانی در خلوتگه دل را بر بند

ور نه کی منع توان از دل بگشاده کنی

سر بلندی ز تو ای سرور من، نیست هنر

هنر آنست که غمخواری افتاده کنی

دل بکوی تو فرستادم و امید بود

بپذیریّ و نگاهی بفرستاده کنی

مفتقر خواجۀ من بندۀ آزادۀ تست

چه شود گر نظری جانب آزاده کنی

شمارهٔ ۱۲۵

اگر مشتاق جانانی مکن جانا گران جانی

در این ره سر نمی ارزد به یک ارزن ز ارزانی

حضیض چاه و اوج جاه با هم هم‌عنان هستند

نمی‌گردد عزیز مصر جز صدیق زندانی

بجو سرچشمۀ حیوان اگر پای طلب داری

که همت خضر را بخشد نجات از طبع حیوانی

به آداب شریعت بند کن دیو طبیعت را

در اقلیم حقیقت چون چنین کردی سلیمانی

اگر مجنون لیلا‌یی ترا آشفتگی باید

نیابی خاطر مجموع را جز در پریشانی

زنی گر تیشۀ مستی به بیخ ریشۀ هستی

توان گفتن که فرهاد لب شیرین دورانی

دُر اشک و عقیق خون بهای بادۀ گلگون

بود سیب زنخدان بهتر از یاقوت رمانی

به دانایی مناز ای دل که آن نقشی بوَد باطل

اگر محصول آن حاصل نباشد غیر نادانی

تو گر سودای گل داری چرا پس در پی خاری

و گر دیوانۀ یاری چرا پس یار دیوانی

به سیرت آدمی گاهی ملک باشد گهی حیوان

نه در هر صورت انسان بود معنای انسانی

اگر طوطی سخن راند که از وی آدمی ماند

ندارد باز همچون مفتقر لطف سخندانی

شمارهٔ ۱۲۶

دارم ای دوست ز بیداد تو فریاد بسی

چه کنم چون نبود دادگر دادرسی

بخت آشفته نخفته است که گردد بیدار

مرده هرگز نشود زنده به بانگ جرسی

طبع، افسرده و دل مرده و تن آزرده

بار الها برسانم به مسیحانفسی

ای به بازیچه ز اقلیم حقیقت شده دور

جهد کن تا که به مردان طریقت برسی

مرغ گلزار بهشتی تو، بزن بال و پری

تا به کی شیفتهٔ دانه و آب و قفسی

طوطی عالم اسراری و شیرین‌گفتار

حیف باشد که تو با زاغ و زغن هم‌نفسی

تا به کی سر به گریبان طبیعت داری

چند در دامنۀ دام هوا و هوسی

مفتقر سایۀ سلطان هما را بطلب

ورنه در مرحلهٔ عشق کم از خرمگسی

شمارهٔ ۱۲۷

نیست در عالم ز من مسکین تری

وز تو نیز ای دوست دل سنگین تری

گرچه روئین تن بتن روئین بود

تو ز روئین تن بدل روئین تری

خسروی زیبد ترا در ملک حسن

زانکه از شیرین بسی شیرین تری

نافۀ مشک ختا جستن خطا است

تو بموی عنبرین مشکین تری

چشمۀ نوشم فراموشم شده

زانکه اندر کام ما نوشین تری

چیست چین با زلف چین در چین تو

زانکه از اقلیم چین پرچین تری

عذر گو ساقیّ سیمین ساق را

تو ز سیمین ساقها سیمین تری

با قد و بالایش ای چرخ بلند

از زمین پست هم پائین تری

عشق با خون جگر آمیخته

نیست از عاشق بخون رنگین تری

جان نثاری راه و رسم عاشقی است

نیست از خود خواه بد آئین تری

هرکه بر آن روی زیبا دیده دوخت

نیست در عالم از او حق بین تری

مفتقر گر سر به چوگانش دهی

تو ز هر گوی زری زرین تری

شمارهٔ ۱۲۸

گر سوی ملک عدم باز بیابی راهی

شاید از سر وجودت بدهند آگاهی

تو گر از چاه طبیعت بدر آئی بیرون

یوسف مملکت مصری و صاحب جاهی

در ره مصر حقیقت که هزاران خطر است

نیست چون چاه طبیعت به حقیقت چاهی

تا به زندان تن و بند زن و فرزندی

تو و آزادگی از ماه بود تا ماهی

کنج خلوت بطلب گنج تجلی یابی

دولت معرفت از فقر بجو، نز شاهی

زنگ دل را به یکی قطرۀ اشگی بزدای

بصفا کوش اگر جام جهان بین خواهی

چشمۀ آب بقا در خور اسکندر نیست

همتی کن که کند خضر ترا همراهی

روی در شاهد هستی کن و چون شمع بسوز

ورنه گر کوه شوی باز نیرزی کاهی

مفتقر بندۀ درگاه ولایت شو و بس

نیست در ملک حقیقت به از این درگاهی

شمارهٔ ۱۲۹

در کوی عشق کوهی کمتر بود ز کاهی

جز عاشقان نیابند این نکته را کماهی

گر ابر، تیر بارد شوریده سر نخارد

کاندیشه کس ندارد از رحمت الهی

پای از طلب کشیدن آئین عاشقی نیست

در وادی فنا رو ای انکه مرد راهی

خودخواهی ار بپرسی نوعی ز بت پرستیست

در کیش عشق نبود بدتر از این گناهی

با نیستی و مستی پیوسته کنج هستی

این مدعا ندارد جز جان و دل گواهی

درویشی است و همت فرصت شمر غنیمت

کین موهبت نیابی در عین پادشاهی

از دولت سکندر تا فر همت خضر

بالاتر است و برتر از ماه تا به ماهی

فردا ز رو سفیدی نام و نشان نیابی

امروزه گر نشوئی این ننگ رو سیاهی

ای دوست مفتقر را آگهی شر رفشان ده

تا گیرد از من آهی در خرمن مناهی

شمارهٔ ۱۳۰

رموز عشق تا با ما نیامیزی نیاموزی

که گوهر تا خزف از کف نیندازی نیندوزی

شهود شاهد هستی نمی شاید ز هر پستی

که شمع جمع را تا قد نیفرازی نیفروزی

اگر با شمع رخسارش بسازی همچو پروانه

بقربانی بسوزی تا نمی سازی نمی سوزی

ندارد جام جم بی می نمایشهای گوناگون

نه هم بی بادۀ صافی صفائی باد نوروزی

بروی و موی جانان کی توانی دیده کردن باز

تو که چشم طمع از جان نمی بندی نمی دوزی

برو فرزانه از این گنبد فیروزه گون بالا

که در فرزانگی باشد هزاران فرّ و فیروزی

نگیری روزه تا از آرزوهای جهان عمری

نگردد مفتقر! روزی ترا دیدار او روزی

شمارهٔ ۱۳۱

خواهی اگر بکوی حقیقت سفر کنی

باید ز شاهراه طریقت گذر کنی

گر بی رفیق پای نهی در طریق عشق

خود را یقین دچار هزاران خطر کنی

هرگز بطوف کعبۀ جانان نمی رسی

تا آنکه در منای وفا ترک سر کنی

گر بگذری ز ظلمت حس و خیال و وهم

چون آفتاب از افق عقل سر کنی

وندر فضای عشق اگر بال و پر زنی

از آشیان قدس توان سر بدر کنی

آن دم ترا ز سرّ حقیقت خبر کنند

کز بی خودی ز خود نتوانی خبر کنی

ناموس حق به بانگ انا الحق مده بباد

تا جلوه از حقیقت خود خوبتر کنی

گر بنگری بطلعت لیلی چنانکه هست

مجنونم ار ز شوق تو شب را سحر کنی

کلک زبان بریده ندانم چه می کند

خوبست مفتقر که سخن مختصر کنی

شمارهٔ ۱۳۲

دارم ای دوست ز بیداد تو فریاد بسی

چه کنم چون نبود دادگری، دادرسی

در طریقت نسزد جز گله از دوست به دوست

به حقیقت نبود دادرسی جز تو کسی

بی تو ای روح روان زنده نشاید آنی

بی دلارام دل آرام نگیرد نفسی

دل که باشد حرم قدس تو ای کعبۀ حسن

جز طواف سر کوی تو ندارد هوسی

حاش لله که رسد دست به آن دامن پاک

که شنیدست که سیمرغ شکار مگسی؟

بخت آشفته نخفته است که گردد بیدار

مرده هرگز نشود زنده به بانگ جرسی

طبع افسرده و دل مرده و تن آزرده

بار الها برسانم به مسیحانفسی

بزن ای بلبل شوریده گلزار ازل

پر و بالی چه ز پا بستۀ هر خار و خسی

مفتقر طوطی شکرشکن یاری تو

تا به کی هم‌نفس زاغ و زغن در قفسی

شمارهٔ ۱۳۳

صفحات دفتر کن فکان ز کتاب حسن تو آیتی

کلمات محکمه البیان ز لطیفۀ تو کنایتی

لمعات طور تجلی از لمعان روی تو جلوه ای

جذوات وادی ایمن است ز جذبۀ تو حکایتی

عبقات قدس ز بوستان معارف تو شمیمه ای

نفحات انس ز داستان افاضۀ تو عنایتی

نه چو خط و نقطهٔ خال تو قلم ازل زده تا ابد

نه به مثل طرۀ مرسل تو مسلسل است روایتی

نه به بزم غیب به دلربائی تست شاهد وحدتی

نه به ملک عشق چو لالهٔ رخ تست شمع هدایتی

نه چو صبح روشن غرهٔ تو فکنده پرتو مرحمت

نه چو شام تیرهٔ طرهٔ تو بلند ظل حمایتی

نه که در محیط فلک عیان چه تو آفتاب حقیقتی

ندهد بسیط زمین نشان چه تو شهریار ولایتی

نه محاسن شیم ترا بشمار وهم شماره ای

نه معالی همم ترا به حساب عقل نهایتی

نه محیط کشف و شهود را چو تو محوری چه تو مرکزی

نه نزول فیض وجود را چو تو مقصدی چه تو غایتی

نه فکنده رخنه بکشوری چو سپاه عشق تو لشکری

نه به پا به عرصهٔ دلبری چو لوای حسن تو آیتی

تو که در قلمرو دل شهی ز درون مفتقر آگهی

نکنی ز بنده چرا گهی نه تقفدی نه رعایتی

دیوان کمپانی

مدایح و مراثی

غزلیات

مسمط مربع : ز شوق آن روی با طراوت

مثنوی : بیا ای بلبل خوش لهجۀ من

مسمط مربع

ز شوق آن روی با طراوت

نهاده بر کف سر ارادت

اگر برانی زهی شقاوت

وگر بخوانی زهی سعادت

بدرد عشق تو دردمندم

ز رنج هجر تو مستمندم

چه باشی ای سرو سر بلندم

مریض خود را کنی عیادت

من آنچه از غم نصیب دارم

از آن رخ دلفریب دارم

نه تاب صبر و شکیب دارم

نه دیگرم طاقت جلادت

چرا چو بلبل نمی خروشم

که عشوۀ گل ربوده هوشم

از این پس ار در سخن نکوشم

زهی خرافت زهی بلادت

من و سماع رباب مطرب

من و سؤال و جواب مطرب

من و حضور جناب مطرب

وز او افاضت وز او افادت

مرا کن ای شهریار نامی

غلام آن آستان سامی

اگر نیم لایق غلامی

ولی مرا می سزد سیادت

بر آستانت بسر نیازم

براستانت که سر فرازم

همین بود روزه و نمازم

زهی حضور و زهی عبادت

گذشت عمری به تشنه کامی

زخم وحدت نخورده جامی

نه بیم ننگ و نه فکر نامی

زهی ریاضت زهی زهادت

نظاره ای ای نگار جانی

مگر مرا سوی خود کشانی

ز خودپرستی مرا رهانی

اگرچه سخت است ترک عادت

دلی ندانم منزه از عیب

ز ظلمت شک و شبهه و ریب

مگر کند شمع محفل غیب

تجلی از عرصۀ شهادت

به یک تجلای عالم افروز

شب سیه را کند به از روز

به طالع سعد و بخت فیروز

بیابی ای مفتقر مرادت

مثنوی

بیا ای بلبل خوش لهجۀ من

بیا ای روح بخش مهجۀ من

سخن گوی از گل و از عشوۀ گل

نوائی زن بیاد بوی سنبل

حدیث حسن لیلای قدم گوی

ز مجنون وز صحرای عدم گوی

بخوبی از لب شیرین سخن کن

نوائی هم ز شور کوهکن کن

سرودی زن چه مرغان شب آویز

بیاد گلرخان شورش انگیز

بگو از داستان محفل قدس

بگو از دوستان مجلس اُنس

بیا ای مطرب بزم حقیقت

بزن سازی به آئین طریقت

ولی زنهار زنهار از رقیبان

ز خود خواهان و از مردم فریبان

بزن در پرده این ساز و نوا را

مکن رسوا تو مشتی بینوا را

که هر گوشی نباشد محرم راز

مگر صاحبدلی با عشق دمساز

سماع مجلس روحانیان را

نمی شاید مگر سودائیان را

که هر کس را به سر سودای یار است

به دنیا و به عقبی بختیار است

سر پر شور از سودای شیرین

نمی غلطد مگر در پای شیرین

نه هر دل را گدازد عشق لیلی

به مجنون می برازد عشق لیلی

نگارا تا به چند این خودپرستی

بفرما مطلقم از قید هستی

چه سرو آزادم از هر خار و خس کن

چه بلبل فارغم از این قفس کن

بگلزار معارف بلبلم کن

مرا دستان آن شاخ گلم کن

بده چون خضر ازین ظلمت نجاتم

بنوشان از کرم آب حیاتم

مرا با خضر رهبر همرهم کن

ز اسرار حقیقت آگهم کن

تجلی کن در این طور دل من

که تا فانی شود آب و گل من

قیامت کن به پا زانقد و قامت

دری بگشا ز باغ استقامت

مرا پروانۀ آن شمع قد کن

رها از ننگ و نام و نیک و بد کن

بده بر باد زلف مشکسا را

بباد فتنه ده بنیاد ما را

ببر از بوی آن مشکین شمامه

ز سر هوشم الی یوم القیامه

بروی خویشتن کن دیده بازم

بپا بوسی خود کن سر فرازم

زهی منت زیمن کوکب من

نهی گر غنچۀ لب بر لب من

بنوشم جرعه ای زان چشمۀ نوش

کنم دنیا و عقبی را فراموش

بکوش ای مفتقر در تشنه کامی

که تا گیری ز دست دوست جامی

غروی اصفهانی

دیوان کمپانی