معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ مشتاق اصفهانی

میر سید علی مشتاق اصفهانی (زادهٔ سال ۱۱۰۰ یا ۱۱۰۱ هجری قمری و درگذشتهٔ سال ۱۱۶۹ یا ۱۱۷۰ هجری قمری) از بنیانگذاران دوره بازگشت بود. مقبرهٔ او در گورستان تخت پولاد اصفهان است.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : مخوان ز دیرم به کعبه زاهد که برده از کف دل من آنجا

شمارهٔ ۲ : غم دل کس به امید چه گوید دل‌ستانش را

شمارهٔ ۳ : کنم دایم ز غیرت پاسبانی پاسبانش را

شمارهٔ ۴ : مگر ز آن گل شمیمی هست باد صبحگاهی را

شمارهٔ ۵ : خوش آن ساعت که یار از لطف گردد همنشین ما را

شمارهٔ ۶ : خدا را ای نسیم احوال زار مستمندی را

شمارهٔ ۷ : ای باد بگو آن شه رعنا پسران را

شمارهٔ ۸ : به مرغی داده گردون از ازل فرخنده بالی را

شمارهٔ ۹ : ز مه رویان مهی جستم به خوبی آفتاب اما

شمارهٔ ۱۰ : شبی گریم شبی نالم ز هجرت داد از این شب‌ها

شمارهٔ ۱۱ : خضاب از خون عاشق کن نگاری کرده‌ام پیدا

شمارهٔ ۱۲ : از تنگی دل نیست به لب ره نفسم را

شمارهٔ ۱۳ : ز زلفش تارک جانم بود پیوند هر مو را

شمارهٔ ۱۴ : بامید چه جان از تن برآید ناتوانی را

شمارهٔ ۱۵ : تا کی به ما نشینی بیگانه‌وار یارا

شمارهٔ ۱۶ : کاش بیرون فتد از سینه دل زار مرا

شمارهٔ ۱۷ : ما حریف غم و پیمانه کشی پیشه ما

شمارهٔ ۱۸ : توئی که چاشنی آشتی است جنگ ترا

شمارهٔ ۱۹ : نیست کس به عهد ما یار یار خویش را

شمارهٔ ۲۰ : برون قدر من از جرگ گرفتاران شود پیدا

شمارهٔ ۲۱ : دل داد دامن از کف تا زلف یار خود را

شمارهٔ ۲۲ : تو و از ناز سرگرانی‌ها

شمارهٔ ۲۳ : گفتی شویم کی من از او او ز من جدا

شمارهٔ ۲۴ : بی‌تو مرگ آسوده سازد اضطراب دل مرا

شمارهٔ ۲۵ : نگیرد دل قرار از تاب تب بیمار هجران را

شمارهٔ ۲۶ : از عشق گلبنی است چو بلبل فغان ما

شمارهٔ ۲۷ : جانی و به کنه تو کسی پی نبرد جانا

شمارهٔ ۲۸ : بود این زخم دیگر کشته تیغ عتابش را

شمارهٔ ۲۹ : ای که دارد حسن سنگین دل گران گوش ترا

شمارهٔ ۳۰ : بر سینه خود یار نهد سینه ما را

شمارهٔ ۳۱ : چو رویت بود اگر می‌داشت خورشید جهان‌آرا

شمارهٔ ۳۲ : از پی احیای من روح روان من بیا

شمارهٔ ۳۳ : از گلشن است دور اگر آشیان ما

شمارهٔ ۳۴ : مرهم نکند فایده داغ دل ما را

شمارهٔ ۳۵ : بی‌تو گو سوزد ز برق آه گشت دل مرا

شمارهٔ ۳۶ : برجا دل و او مقابل ما

شمارهٔ ۳۷ : عنان دل بکف کودکی بود ما را

شمارهٔ ۳۸ : از انتظار مکش بیش از این فکاری را

شمارهٔ ۳۹ : درون غنچه دل خارخاری کرده‌ام پیدا

شمارهٔ ۴۰ : چه شد گاهی به حرفی آن دو لعل دلگشا بگشا

شمارهٔ ۴۱ : گل همنشین خار و خس در دامن گلزارها

شمارهٔ ۴۲ : بس که بر دل زخم جور از خار و خس باشد مرا

شمارهٔ ۴۳ : صبح شد ساقی بشو ز آیینهٔ رو زنگ خواب

شمارهٔ ۴۴ : با غیر چو میکشی می ناب

شمارهٔ ۴۵ : زهی خطت ز عرق مشک ناب در ته آب

شمارهٔ ۴۶ : شب تا سحر تو مست شکر خواب

شمارهٔ ۴۷ : صبح شد ساقی بشو از دیده خواب

شمارهٔ ۴۸ : نگارم در کنار و ساغر می بر لب است امشب

شمارهٔ ۴۹ : شب وصل است و آمد یار غیرش از قفا امشب

شمارهٔ ۵۰ : کی در دل ما جز تو کسی را گذری هست

شمارهٔ ۵۱ : جز جور کار طبع به کین مایل تو نیست

شمارهٔ ۵۲ : رفتی تو ز بزم و نه همین نشئه ز می رفت

شمارهٔ ۵۳ : جان بقید تنم از کوی کسی افتاده است

شمارهٔ ۵۴ : تو را فلک بمن ایماه مهربان نگذاشت

شمارهٔ ۵۵ : اشکم بود آن گل که گلابش همه خونست

شمارهٔ ۵۶ : آنکه با من همنشین در عشق جانان من است

شمارهٔ ۵۷ : منت ز سر زلف توام یکسر مو نیست

شمارهٔ ۵۸ : تو را که چرخ به کام من از جفا نگذاشت

شمارهٔ ۵۹ : از صحن کعبه ساحت میخانه خوشتر است

شمارهٔ ۶۰ : ز الفت خوبان که سودش اشک و آهی بیش نیست

شمارهٔ ۶۱ : جور خوبان غمزدای جان غمناک من است

شمارهٔ ۶۲ : به کوی یار مرا بار در گل افتاده است

شمارهٔ ۶۳ : یک گل بساحت چمن و طرف باغ نیست

شمارهٔ ۶۴ : عشق آمد و غیر یار نگذاشت

شمارهٔ ۶۵ : از جسم بکوی یار جان رفت

شمارهٔ ۶۶ : گلی و گل رخی تا در چمن هست

شمارهٔ ۶۷ : دلم بی‌او صفا هرگز ندیده است

شمارهٔ ۶۸ : در چمن جوری که از باد خزان بر گل گذشت

شمارهٔ ۶۹ : ننالم در قفس ای گل ز جور خار هجرانت

شمارهٔ ۷۰ : آنکه درمان دل خسته عالم با اوست

شمارهٔ ۷۱ : خوش آنکه گشته تسلیم بر حکمت از بدایت

شمارهٔ ۷۲ : خونم ز لب بوسه فریب تو هوس ریخت

شمارهٔ ۷۳ : دلم ز خاک ره آن غیرت پری برداشت

شمارهٔ ۷۴ : زان در کجا توان رفت از بی‌پناهی ای دوست

شمارهٔ ۷۵ : سوی غربت آن بت خودکام محمل بست و رفت

شمارهٔ ۷۶ : منم که داغ عزیزان هر دیارم سوخت

شمارهٔ ۷۷ : به دل چگونه توان داغ عشق پنهان داشت

شمارهٔ ۷۸ : گشته‌ام از فیض عشق موی به مو دوست دوست

شمارهٔ ۷۹ : اگر حرم بود ار دیرخانه خانه تست

شمارهٔ ۸۰ : دور از توام بجز غم و رنج و ملال چیست

شمارهٔ ۸۱ : گوشت کجا به ناله‌ام ای‌دل فریب هست

شمارهٔ ۸۲ : زد قدم هرکس به گیتی پیشه دیگر گرفت

شمارهٔ ۸۳ : ز ناز هرگزت از من اگر سئوالی نیست

شمارهٔ ۸۴ : جز عشق که اشرف بود از جمله کمالات

شمارهٔ ۸۵ : از دوست قالب من دیوانه پرشده است

شمارهٔ ۸۶ : به ناله صبحدمم بلبل خوش‌الحان گفت

شمارهٔ ۸۷ : بگذر از دیر و حرم جانانه جای دیگر است

شمارهٔ ۸۸ : کجا ز قهر تو غیر از توام پناهی هست

شمارهٔ ۸۹ : بر اوست رحم که درمانده دل افتاده است

شمارهٔ ۹۰ : گر بعاشق سر عتابش نیست

شمارهٔ ۹۱ : بر لب بغیر ناله که دمساز مانده است

شمارهٔ ۹۲ : بر بلبل آنچه از ستم باغبان گذشت

شمارهٔ ۹۳ : گر چو من از گلشن عشقش بدل جز خار نیست

شمارهٔ ۹۴ : نه صیدی جان برد از صیدگاه چشم فتانت

شمارهٔ ۹۵ : فلک سرگشته از سودای عشقست

شمارهٔ ۹۶ : عالم خراب از نگه می‌پرست تست

شمارهٔ ۹۷ : به پایت دوش می‌افتاد گاهی راست گاهی کج

شمارهٔ ۹۸ : با بلبل مسکین گل و بیداد و دگر هیچ

شمارهٔ ۹۹ : تا ژ گل نام و ز گلزار نشان خواهد بود

شمارهٔ ۱۰۰ : خاک ار شوم به کوی تو گردم نمی‌رسد

شمارهٔ ۱۰۱ : گشاید از در میخانه هر در کاسمان بندد

شمارهٔ ۱۰۲ : پایی به پای دشت‌نوردم نمی‌رسد

شمارهٔ ۱۰۳ : ز خیلی کجا چون تو شاهی برآید

شمارهٔ ۱۰۴ : گرم صد داغ بر جان می‌گذارد

شمارهٔ ۱۰۵ : نه در سر غیر سودای تو باشد

شمارهٔ ۱۰۶ : به هر کام غیر آن شیرین‌سخن می‌پرورد

شمارهٔ ۱۰۷ : آن دل که غم بتان ندارد

شمارهٔ ۱۰۸ : نه از جفای تو زیبا صنم نخواهد ماند

شمارهٔ ۱۰۹ : دلم کز آتش جان‌سوز غم نخواهد ماند

شمارهٔ ۱۱۰ : دوش در طرف چمن بلبلی افغان می‌کرد

شمارهٔ ۱۱۱ : لب شیرین تو شیرین‌تر از آن ساخته‌اند

شمارهٔ ۱۱۲ : نه ز آب و گلت ای نخل جوان ساخته‌اند

شمارهٔ ۱۱۳ : در چمن مرغ چمن ناله چو بنیاد کند

شمارهٔ ۱۱۴ : سازوبرگ طرب از ساغر و مینا نشود

شمارهٔ ۱۱۵ : گفتی او راست وفاپیشه بلی گر می‌بود

شمارهٔ ۱۱۶ : می دو چشم تو ندانم ز چه پیمانه زدند

شمارهٔ ۱۱۷ : ناله به کوی او دلم بهر چه بس نمی‌کند

شمارهٔ ۱۱۸ : به لب صدبار جانم در رهش گر ز انتظار آید

شمارهٔ ۱۱۹ : عزیزش دار چون گل هرچه در چشم تو خار آید

شمارهٔ ۱۲۰ : گر همین خون مرا یار خورد نوشش باد

شمارهٔ ۱۲۱ : سر کوی اوست جایی که صبا گذر ندارد

شمارهٔ ۱۲۲ : نشاط‌انگیز آفاق است اگر صاحبدمی خندد

شمارهٔ ۱۲۳ : رستنش از دامت احتمال ندارد

شمارهٔ ۱۲۴ : دولت فقر آفت زوال ندارد

شمارهٔ ۱۲۵ : خوانم او را دعا همین باشد

شمارهٔ ۱۲۶ : از آن غم را دل ما خانه باشد

شمارهٔ ۱۲۷ : نیم غمین که به گردون مرا فغان نرسد

شمارهٔ ۱۲۸ : کسیکه دور شدت چون ز آستان میرد

شمارهٔ ۱۲۹ : چه عجب که وقت مردن بمزار ما بیاید

شمارهٔ ۱۳۰ : از دم باد صبا بوی کسی می‌آید

شمارهٔ ۱۳۱ : یار یار امروز یاری نیست یاران را چه شد

شمارهٔ ۱۳۲ : خواهد آورد خط و ترک جفا خواهد کرد

شمارهٔ ۱۳۳ : مرا بخت سبز از فلک دوش بود

شمارهٔ ۱۳۴ : خدات خواهی اگر از بلا نگه دارد

شمارهٔ ۱۳۵ : روزی که مرغ وحشی دل با تو رام بود

شمارهٔ ۱۳۶ : نه هر مهی روش مهرگستری داند

شمارهٔ ۱۳۷ : بوسه‌ای دوش ز لعل تو براتم دادند

شمارهٔ ۱۳۸ : دل چرا چون شمع جز آه سربارش نباشد

شمارهٔ ۱۳۹ : مژده ای دل که شب فرقت یار آخر شد

شمارهٔ ۱۴۰ : صد چشمم و رخسار تو دیدن نگذارند

شمارهٔ ۱۴۱ : شام شد زلف سیاه تو به یادم آمد

شمارهٔ ۱۴۲ : گفتم ز صبر کار بسامان شود نشد

شمارهٔ ۱۴۳ : خوش آنکه مرا وصل تن سیمنتی بود

شمارهٔ ۱۴۴ : خوش آنکه شمع خلوتم آن سروناز بود

شمارهٔ ۱۴۵ : من و پاس تیر جفای او که مباد بر جگری رسد

شمارهٔ ۱۴۶ : منم آنکه هر نفسم به دل ستمی ز عشوه‌گری رسد

شمارهٔ ۱۴۷ : به جز میی که لب لعل یار من دارد

شمارهٔ ۱۴۸ : چه شود که اهل جهان به کسی ز تف غم او شرری نرسد

شمارهٔ ۱۴۹ : یارم بکنار امشب آمد

شمارهٔ ۱۵۰ : چو شمعم کشت و آسوده ز آه شعله بار خود

شمارهٔ ۱۵۱ : کسان مشغول کار خویش و من مشغول یار خود

شمارهٔ ۱۵۲ : قاصدی باز آمد و حرفی ز جائی می‌زند

شمارهٔ ۱۵۳ : بدی از نیک بر نمی‌آید

شمارهٔ ۱۵۴ : دیدی آخر آنچه با من طالع ناساز کرد

شمارهٔ ۱۵۵ : تا کوی تو بی‌رهبری و راهبری چند

شمارهٔ ۱۵۶ : خوبان سزد که پنجه بخونم فرو کنند

شمارهٔ ۱۵۷ : آنان که می طلب زخم آرزو کنند

شمارهٔ ۱۵۸ : عاشق ز دل و جان چه خبر داشته باشد

شمارهٔ ۱۵۹ : پی چه گلبن بختم گل مراد دهد

شمارهٔ ۱۶۰ : گرنه ز بیوفایی گل یاد میکند

شمارهٔ ۱۶۱ : هرگز ای گل از تو بلبل شیوه یاری ندید

شمارهٔ ۱۶۲ : زحی لیلی از ناز بیرون نیاید

شمارهٔ ۱۶۳ : خوش آن گروه که در بر رخِ جهان بستند

شمارهٔ ۱۶۴ : گردم بسر کویت دیوانه چنین باید

شمارهٔ ۱۶۵ : به رخ صد پرده آن پیدا و پنهان در نظر دارد

شمارهٔ ۱۶۶ : باز چه شد که با من او هیچ سخن نمی‌کند

شمارهٔ ۱۶۷ : گشت مرغی زخمی تیری دلم آمد به یاد

شمارهٔ ۱۶۸ : دل بیقرار عاشق نفسی قرار گیرد

شمارهٔ ۱۶۹ : دلم جای غم جانانه کردند

شمارهٔ ۱۷۰ : مگو عشاق را وقتی دلی بود

شمارهٔ ۱۷۱ : سرودم را به جرگ بلبلان رنگ دگر باشد

شمارهٔ ۱۷۲ : چون ساغر می بدست گیرد

شمارهٔ ۱۷۳ : عید آمد و کار خوش نباشد

شمارهٔ ۱۷۴ : کی بود اینکه مدت فرقت یار بگذرد

شمارهٔ ۱۷۵ : در طلبت ساز و برک راه ندارد

شمارهٔ ۱۷۶ : از باد زلف تو چو شکن درشکن شود

شمارهٔ ۱۷۷ : دلت شکست دلم را دگر چه خواهد کرد

شمارهٔ ۱۷۸ : زآن مبتلای هجرت عشرت طلب نباشد

شمارهٔ ۱۷۹ : نیست وقتی که مرا جان بر جانان نشود

شمارهٔ ۱۸۰ : خون ازین غم سزد از دیده بسمل برود

شمارهٔ ۱۸۱ : صفای حسن بدیدن نمیشود آخر

شمارهٔ ۱۸۲ : شود دگر گم دلم در کوی محنت خانه‌ای کمتر

شمارهٔ ۱۸۳ : جهان را سیل اشکم گر برد ویرانه‌ای کمتر

شمارهٔ ۱۸۴ : آن خط چون سبزه به بین آن رخ چون لاله نگر

شمارهٔ ۱۸۵ : به عاشق مژدهٔ کامی صبا از وصل جانان بر

شمارهٔ ۱۸۶ : ز خود بریدم و ترک تو مشکلست هنوز

شمارهٔ ۱۸۷ : جادربر من کرده نگاری نه و هرگز

شمارهٔ ۱۸۸ : گیرم که بر آن عارض گلگون نگرد کس

شمارهٔ ۱۸۹ : ماه من مهرپروری که مپرس

شمارهٔ ۱۹۰ : آن باده که باید لب از او تر نکند کس

شمارهٔ ۱۹۱ : نیست بی‌جا ناله‌ام از تنگی جا در قفس

شمارهٔ ۱۹۲ : می‌کشم جوری از آن نرگس فتان که مپرس

شمارهٔ ۱۹۳ : بنگر آن لب‌های میگون وز خمار ما مپرس

شمارهٔ ۱۹۴ : من آن صیدم که گفت آهسته چون می‌بست صیادش

شمارهٔ ۱۹۵ : گرفتم ز آشیان پرواز از شوق لب بامش

شمارهٔ ۱۹۶ : دیدم من از پهلوی دل از بس جفا خون کردمش

شمارهٔ ۱۹۷ : دل‌زارم به این زاری که می‌نالد ز آزارش

شمارهٔ ۱۹۸ : بتی کز صحبتم گیرد ملالش

شمارهٔ ۱۹۹ : جز آنکه برد چو شمعت شبی به خانه خویش

شمارهٔ ۲۰۰ : جز آنکه کرد ز عشقت خراب خانه خویش

شمارهٔ ۲۰۱ : از اشک و آه دایم در عشق آن پریوش

شمارهٔ ۲۰۲ : گرفتم آمد آن سرو قباپوش

شمارهٔ ۲۰۳ : از تف هجران او هرگز نیاسودم چو شمع

شمارهٔ ۲۰۴ : گل یکی داند چو بانگ بلبل و فریاد زاغ

شمارهٔ ۲۰۵ : سنگین دلت گرفته دلم تنگ در بغل

شمارهٔ ۲۰۶ : جمعند خوبان چون دسته گل

شمارهٔ ۲۰۷ : خونم نریزد، آن غمزهٔ مشکل

شمارهٔ ۲۰۸ : صبحدم در باغ دیدم عندلیبی از ملال

شمارهٔ ۲۰۹ : دارم دلی صد بحر خون زان تیر مژگان در بغل

شمارهٔ ۲۱۰ : به کویش می‌رود گاهی ز من آهی نمی‌دانم

شمارهٔ ۲۱۱ : به کنج بی‌کسی شادم مجوییدم مجوییدم

شمارهٔ ۲۱۲ : در محفلت ز خون دل از بس لبالبم

شمارهٔ ۲۱۳ : در گلشن عشق تو جفاکار ندیدم

شمارهٔ ۲۱۴ : نیامد بر لبم آهی ز سوز عشق تا بودم

شمارهٔ ۲۱۵ : ترک سر کردم ز جیب آسمان سر بر زدم

شمارهٔ ۲۱۶ : گرنه از وصل تو در هجر گهی یاد کنم

شمارهٔ ۲۱۷ : دامن خویش ز خون مژه گلشن کردم

شمارهٔ ۲۱۸ : بی تو بتان را چه سرور ای صنم

شمارهٔ ۲۱۹ : ای کس من در جهان گر جز تو کس می‌داشتم

شمارهٔ ۲۲۰ : نه اکنون مست نازت ای بت نامهربان دیدم

شمارهٔ ۲۲۱ : دلی سرگرم شوق از جلوه مستانه‌ای دارم

شمارهٔ ۲۲۲ : جهان روشن ز مهر عالم‌افروزی که من دارم

شمارهٔ ۲۲۳ : بجان ز اندیشه غیرآمدم ز آن انجمن رفتم

شمارهٔ ۲۲۴ : چه می‌کردم گر از کف دامن وصلت نمی‌دادم

شمارهٔ ۲۲۵ : شه من ترا نشان نه که من گدات جویم

شمارهٔ ۲۲۶ : جنوم را فزود از بسکه آن رفتار و قامت هم

شمارهٔ ۲۲۷ : چه خوش بودی نبودی گر ز من دور اینقدر یارم

شمارهٔ ۲۲۸ : تو در غربت من آرام از غمت چون در وطن گیرم

شمارهٔ ۲۲۹ : ربود دوش چنان باده وصال تو هوشم

شمارهٔ ۲۳۰ : چو فارغ در گرفتاری ز جور خار و خس باشم

شمارهٔ ۲۳۱ : هم اول کاش از کویت من افکار می‌رفتم

شمارهٔ ۲۳۲ : دم مردن از آن با غیر یار آمد به بالینم

شمارهٔ ۲۳۳ : خوش آنکه با تو یکشب در باغ خفته باشم

شمارهٔ ۲۳۴ : دلم دارد هوای دام جان هم

شمارهٔ ۲۳۵ : نه بهر آنکه با من بر سر جنگ است می‌نالم

شمارهٔ ۲۳۶ : خوش آنکه بی‌تو دامن بر جسم و جان فشانم

شمارهٔ ۲۳۷ : ای از ازل ز عشق تو آشفته کار من

شمارهٔ ۲۳۸ : چشمم سفید شد به رهت گل‌عذار من

شمارهٔ ۲۳۹ : یارا کجا یاران کنند آزار یاران بیش از این

شمارهٔ ۲۴۰ : شدی تو گلبن ناز از کنار سوختگان

شمارهٔ ۲۴۱ : چشم دام تو پر از خون دل از زاری من

شمارهٔ ۲۴۲ : چون نخواهی نفسی کرد نگهداری من

شمارهٔ ۲۴۳ : شب هجران سرآمد آمدی روز وصالست این

شمارهٔ ۲۴۴ : عاقل کجا و بر سر دنیا گریستن

شمارهٔ ۲۴۵ : لطف از اول داشت یار من به من

شمارهٔ ۲۴۶ : به سپهر بر شده ما ز عشق و طلب کنی تو ز مالشان

شمارهٔ ۲۴۷ : گشت یارم یار غیر آئین یاری را ببین

شمارهٔ ۲۴۸ : کشد گر هر دمم صدبار افزون کن خدای من

شمارهٔ ۲۴۹ : یکره ز وصل خویش مرا بهره‌مند کن

شمارهٔ ۲۵۰ : دلم افسرده آه سرد من بین

شمارهٔ ۲۵۱ : گر ز تن جانم و از سینه دل آید بیرون

شمارهٔ ۲۵۲ : شبی روز منست ای از تو روشن چشم داغ من

شمارهٔ ۲۵۳ : بود روز و شبم تا کی سیاه از دود آه من

شمارهٔ ۲۵۴ : مکن از حرف دشمن بیوفا ترک وفاداران

شمارهٔ ۲۵۵ : ای ز جورت دل عشاق به خون غوطه‌زنان

شمارهٔ ۲۵۶ : حاشا که زنده مانم از جور غیر و جانان

شمارهٔ ۲۵۷ : خوشاب بزمی که سرخوش از شراب صحبت جانان

شمارهٔ ۲۵۸ : تا چند بکویش ایستم من

شمارهٔ ۲۵۹ : از آن تنها کند پرخون دل من

شمارهٔ ۲۶۰ : زندگر تیغ و ریزد خون من عین مراد است این

شمارهٔ ۲۶۱ : بی‌تو کوشم در فنای خویشتن

شمارهٔ ۲۶۲ : زآنکو نروم بلبلم و جای منست این

شمارهٔ ۲۶۳ : به توان گفتن کدامین عضو از اعضای تو

شمارهٔ ۲۶۴ : به کف پیاله به گلشن روم چسان بی‌تو

شمارهٔ ۲۶۵ : نی طاقت وصلت مرا نه صبر در هجران تو

شمارهٔ ۲۶۶ : هر سحر غلتم در خون از نسیم کوی تو

شمارهٔ ۲۶۷ : میرم چو ز من دور شود آن بت دلجو

شمارهٔ ۲۶۸ : ای صبا صبحدم چون‌رسی سوی او

شمارهٔ ۲۶۹ : نمی‌دانم چو رفتی از قفا بینی به کس یا نه

شمارهٔ ۲۷۰ : چو ماه چارده دارم نگاری چارده‌ساله

شمارهٔ ۲۷۱ : برق جهان‌سوز حسن آن رخ افروخته

شمارهٔ ۲۷۲ : دلم را یار پیش ما شکسته

شمارهٔ ۲۷۳ : ندانم می‌کنی گاهی به غربت یاد من یا نه

شمارهٔ ۲۷۴ : به غربت یوسف من به زندان وطن مانده

شمارهٔ ۲۷۵ : من به قلزم می خیمه چون حباب زده

شمارهٔ ۲۷۶ : ز حجاب عشق خون شد جگرم کنم چه چاره

شمارهٔ ۲۷۷ : گفتم فتد کالای تو در دست من فرمود نه

شمارهٔ ۲۷۸ : تا کی کند یار، از من کناره

شمارهٔ ۲۷۹ : از پرتو مهر، شد آخر آن ماه

شمارهٔ ۲۸۰ : ز آن رخ افروخته و آن قامت افراخته

شمارهٔ ۲۸۱ : مرا حسن و عشقست زاری و لابه

شمارهٔ ۲۸۲ : آمد امروز یار دیرینه

شمارهٔ ۲۸۳ : بهر پرسیدنم ای مایهٔ ناز آمده‌ای

شمارهٔ ۲۸۴ : ای که با اهل هوس نرد وفا باخته‌ای

شمارهٔ ۲۸۵ : بنگاهی ز خودم بی‌خبر انداخته‌ای

شمارهٔ ۲۸۶ : گه مهر گویم گه مهت گه زهره گاهی مشتری

شمارهٔ ۲۸۷ : شبی بر بام ای ماه بلنداختر نمی‌آیی

شمارهٔ ۲۸۸ : گو در ره عشقم نرسد راهنمائی

شمارهٔ ۲۸۹ : ای که از باد صبا بوی کسی می‌شنوی

شمارهٔ ۲۹۰ : ای که می‌جویی به خوبی همچو لیلی دلبری

شمارهٔ ۲۹۱ : نه چون سرو است آزادی مرا زین گلشن ای قمری

شمارهٔ ۲۹۲ : ز وصل او که من پیوسته می‌پنداشتم روزی

شمارهٔ ۲۹۳ : من تشنه دشت بی‌آب بارد مگر سحابی

شمارهٔ ۲۹۴ : آمدی وصلت به جامم ریخت آب زندگی

شمارهٔ ۲۹۵ : چه شد کآتش به جانم از غضب انداختی رفتی

شمارهٔ ۲۹۶ : شنیدم تشنه‌ای جویای آبی

شمارهٔ ۲۹۷ : به گلشن بود در پرواز مرغ بند برپایی

شمارهٔ ۲۹۸ : زین چه خوش‌تر که درین معرکه بسمل باشی

شمارهٔ ۲۹۹ : چون بیتو ننالم زار در گوشه تنهائی

شمارهٔ ۳۰۰ : از تو من غافلم از من نه تو غافل باشی

شمارهٔ ۳۰۱ : به خون غلتانم از تیر نگاه دم به دم کردی

شمارهٔ ۳۰۲ : ناکرده عمل ای که طلبکار بهشتی

شمارهٔ ۳۰۳ : رهبر باوست هر نقش از کارگاه هستی

شمارهٔ ۳۰۴ : گمان دارد ز ناز و سرکشی گل می‌کند کاری

شمارهٔ ۳۰۵ : نباشد آتشی سوزنده‌تر از آتش دوری

شمارهٔ ۳۰۶ : خوش آن ساعت که بی‌خشم و غضب با ما تو بنشینی

شمارهٔ ۳۰۷ : خوشا مستی و عشق نازنینی

شمارهٔ ۳۰۸ : به رنگ ذره‌ام سرگرم مهر عالم‌افروزی

شمارهٔ ۳۰۹ : زهدم افسرده خوشا وقت قدح پیمائی

شمارهٔ ۳۱۰ : در هیچ‌جا هرگز نشد بیند ترا تنها کسی

شمارهٔ ۳۱۱ : هست چشمم ز غمت قلزم طوفان‌زایی

شمارهٔ ۳۱۲ : در آن گلشن مکن کو گلشن‌آرا گلشن‌آرایی

شمارهٔ ۳۱۳ : ز هرچه هست رخ ما از آن بگردانی

شمارهٔ ۳۱۴ : خوش آن عاشق که سویش گاهگاهی

شمارهٔ ۳۱۵ : بهر چه ز پرده برنمی‌آیی

شمارهٔ ۳۱۶ : سرای دیده‌ام منزلگه جانانه بایستی

شمارهٔ ۳۱۷ : امیدگاها امیدوارم که از جفایت روا نداری

شمارهٔ ۳۱۸ : من کیستم ز خنجر بی‌رحم قاتلی

شمارهٔ ۳۱۹ : تلخ‌کامم من از شکرخندی

شمارهٔ ۳۲۰ : چون رفتی افکندی، بر خاکم از خواری

شمارهٔ ۳۲۱ : خرامان بود در دامان کوهی کبک طنازی

شمارهٔ ۳۲۲ : خوشا فصل گل و عهد جوانی

شمارهٔ ۳۲۳ : از دیر و کعبه در عشق گر نبودم نشانی

شمارهٔ ۳۲۴ : ار مهر و وفا تو هرچه داری

شمارهٔ ۱

مخوان ز دیرم به کعبه زاهد که برده از کف دل من آنجا

به ناله مطرب به عشوه ساقی به خنده ساغر به گریه مینا

به عقل نازی حکیم تا کی به فکرت این ره نمی‌شود طی

به کنه ذاتش خرد برد پی اگر رسد خس به قعر دریا

چو نیست بینش به دیده دل رخ ار نماید حقت چه حاصل

که هست یکسان به چشم کوران چه نقش پنهان چه آشکارا

چو نیست قدرت به عیش و مستی بساز ای دل به تنگدستی

چو قسمت این شد ز خوان هستی دگر چه خیزد ز سعی بیجا

ربوده مهری چو ذره تابم ز آفتابی در اضطرابم

که گر فروغش به کوه تابد ز بی‌قراری درآید از پا

در این بیابان ز ناتوانی فتادم از پا چنانکه دانی

صبا پیامی ز مهربانی ببر ز مجنون به سوی لیلا

همین نه مشتاق در آرزویت مدام گیرد سراغ کویت

تمام عالم به جستجویت به کعبه مومن به دیر ترسا

شمارهٔ ۲

غم دل کس به امید چه گوید دل‌ستانش را

چرا بلبل خروشد نشنود چون گل فغانش را

مکن ای گل جفا با بلبل خود این قدر ترسم

رود از باغ و نتوانی تهی دید آشیانش را

ندارم گر برش از بوالهوس فرقی عجب نبود

که نشناسد ز گلچین هیچ گلبن باغبانش را

به کویت گر چنین آشفته می‌گردم مکن منعم

دلی گم کرده‌ام اینجا و می‌جویم نشانش را

دو دستم بهر آن دادند در جولانگه نازش

که از دستی رکابش گیرم از دستی عنانش را

جفای دوست باشد لطف دیگر گو فلک هرگز

نسازد مهربان با من دل نامهربانش را

کشد مشتاق تا کی محنت هجران خوش آن ساعت

که بیند روی جانان و کند تسلیم جانش را

شمارهٔ ۳

کنم دایم ز غیرت پاسبانی پاسبانش را

که نگذارم اگر خواهد ببوسد آستانش را

جدا ز آن شاخ گل گردد دلم هر لحظه بر شاخی

چو نو پرواز مرغی کو کند گم آشیانش را

نگیرد مرغ دل جا جز بر آن سروسهی ور نه

به خاک از سرکشی افکند صد بار آشیانش را

دو جوی خون که عاشق از دو چشم خون‌فشان دارد

نظر کن گر نمی‌بینی عیان زخم نهانش را

کیم حاصل شود کام از سوار برق جولانی

که سوزم چون گیاه خشک اگر گیرم عنانش را

شبم تار است و روزم تیره کافکند از ازل عشقم

در آن عالم که نبود مهر و ماهی آسمانش را

به یک زخمم به خاک افکند و رفت و چشم من بر ره

که شاید بر سر آید کشته در خون تپانش را

شد از خط آخر حسنش به از اول چه باغست این

که باشد از بهارش بیش کیفیت خزانش را

خروشد دل به پای ناقه‌اش همچون جرس دایم

که شاید بشنود محمل‌نشین یک دم فغانش را

دلم دارد ز هجر او حکایت‌ها که نتواند

به صد دستان بیان سازد کسی یک داستانش را

گلی کز باغ وصلش قسمت مانیست جز بویی

چه حاصل باغبان گر در نبندد گلستانش را

نه کس آگاه از او نه منزلی او را نمی‌دانم

که نامش از که پرسم وز کجا جویم نشانش را

نه اکنون آزمایش می‌کند مشتاق از جورم

من از اول هدف بودم خدنگ امتحانش را

شمارهٔ ۴

مگر ز آن گل شمیمی هست باد صبحگاهی را

که دارد این نشاط‌افزایی و اندوه‌کاهی را

ز دوزخ گو مترسان داغ هجران دیده را زاهد

کز آتش نیست باکی دور از آب افتاده ماهی را

چو ماهر کس نشد گم در ره عشقت چه می‌داند

غم بی‌رهبری و محنت گم‌کرده‌راهی را

ندانی گر ز حرمان زلال وصل خود حالم

بیا بنگر تپان در خاک این لب‌تشنه ماهی را

مپرس از صبح و شام کشور بختم که از ظلمت

ز هم نشناسد اینجا کس سفیدی و سیاهی را

تو از ما فارغی کآسوده ساحل چه می‌داند

چه حال از شورش دریا بود کشتی تباهی را

مگر دریابدم موجی وگرنه دست و پایی کو

که در بحر افکند این بر کنارافتاده ماهی را

نظر چون از رخ مه‌طلعتان مشتاق بردارم

که می‌بینم در این آیینه‌ها نور الهی را

شمارهٔ ۵

خوش آن ساعت که یار از لطف گردد همنشین ما را

برآید جان و دل ز امید و بیم مهر و کین ما را

خوشی و ناخوشی وصل و هجر اوست ما را خوش

که گاهی دوست میخواهد چنان گاهی چنین ما را

به شکر این که داری جمع ساز و برگ نیکویی

تهی دامن مران از خرمنت چون خوشه‌چین ما را

مذاق ما ز شهد وصل شیرین کن بگو تاکی

پسندی تلخ‌کام از حسرت این انگبین ما را

من و مشتاق نتوانیم رفتن از درت کانجا

وفا برپای دل‌بسته است بند آهنین ما را

شمارهٔ ۶

خدا را ای نسیم احوال زار مستمندی را

به جان از خار هجر آماده هر ساعت گزندی را

به بین و چون کبوتر سوی دورافتاده یار من

مهیا شو از این گلزار پرواز بلندی را

به هرجا بینی آن رم کرده آهو را که افکنده

هوای صید او در خاک و خون هر صید بندی را

به کویش تا کی ای نامهربان از رشته دوری

کنی افزوده هردم عقده‌ای هر لحظه بندی را

بیا و بر سر بالین بیمار غمت بنشین

مسوزان بیش از این از درد هجران دردمندی را

بیا حال اسیر خویش بنگر کی کسی دیده

ز صید بسته خود روی‌گردان صید بندی را

بیا چندم کشد یاد شکر خند تو چون بینم

پر از شهد تبسم کنج لعل نوشخندی را

ز حال تیره‌روزان غمت باشد کسی آگه

که از کف داده باشد طره مشکین کمندی را

بدین خواری که افکندیش از کف بعد از این مشکل

پسند افتد دل من دلبر مشکل‌پسندی را

ز سوز هجر دانی حال بی‌تابان خویش از تو

در آتش دیده ریزد کسی مشت سپندی را

به خاک افتم ز شوق ترکتازی هرکجا بینم

که آرد شهسواری زیر ران رعنا سمندی را

مکن مشتاق را چون پیر کنعان منع از زاری

که چون یوسف به گرگان داده طفل ارجمندی را

شمارهٔ ۷

ای باد بگو آن شه رعنا پسران را

سر خیل بتان خسرو زرّین‌کمران را

ناخن زن داغ دل ارباب محبت

صیقل‌گر آئینه صاحب‌نظران را

بر هم زن شیرازه جمعیت عشاق

آشفته کن رشته شوریده سران را

کای رفته بغربت ز غمت شیشه صبرم

نازک‌تر از آن گشته که دل نو سفران را

دارم بره شوق من خاک‌نشین چند

چون نقش قدم چشم به حسرت نگران را

ننویسی اگر نامه پیامی که تسلی

بخشد من مهجور بفرقت گذران را

مشتاق بس این ناله جانسوز که آن شوخ

هرگز نفرستد خبری بی‌خبران را

شمارهٔ ۸

به مرغی داده گردون از ازل فرخنده بالی را

که بنشیند گهی بر طرف بام آن قصر عالی را

دل صیاد درخون می‌تپد از ناله زارم

که دارد از اسیران قفس این عجز نالی را

دلم از خون تهی گشته است و بر چشمم چنان بیند

که مخموری به حسرت بنگرد مینای خالی را

جز آن مه کز خط و خالش سیه باشد شب و روزم

که از مشکین غزالان دارد این خوش خط و خالی را

کجا حال دل پرخون ما داند سیه‌مستی

که نشناسد ز هم جام پر و مینای خالی را

دهد صاف میم از جام زر ساقی چه لطفست این

نیرزم من که دُرد باده و جام سفالی را

از آن آتش طبیعت چون رهم سالم سپندآسا

که از حد برده خوی تند او بی‌اعتدالی را

ز خود مشتاق شهد افشان چو طوطی نیست منقارم

کز آن آیینه رو دارم من این شیرین‌مقالی را

شمارهٔ ۹

ز مه رویان مهی جستم به خوبی آفتاب اما

از این دفتر به دستم فردی افتاد انتخاب اما

چسان ایمن توان شد از فریب نرگس مستش

که خون عاشقان نو شد به تقریب شراب اما

نشان هرگز نیابد تشنه از آبی در این وادی

گهی از دور بیند موجی از بحر سراب اما

به هر کس قسمتی زین کارگه دادند چون مخمل

مقرر شد نصیب بخت ما را نیز خواب اما

در این فصل گلم مشتاق نبود بهر می رهنی

به کوی می‌فروشان خانه ای دارم خراب اما

شمارهٔ ۱۰

شبی گریم شبی نالم ز هجرت داد از این شب‌ها

به شب‌های غمت در مانده‌ام فریاد از این شب‌ها

بود گر هر شبم زینسان به روز هجر آبستن

مرا بس روزهای تیره خواهد زاد از این شب‌ها

بسم روز از غمت شب شد بسی شب روز من بی‌تو

به سر بردم غمین زان روزها ناشاد از این شب‌ها

چنین کز دوریت هر شب در آب و آتشم دانم

که خاک هستیم آخر رود بر باد از این شب‌ها

چنین شب‌ها که من دارم نبیند روز خوش دیگر

به عمر خود کند گر تیره‌روزی یاد از این شب‌ها

به اشک و آه چندم شمع‌سان هر شب سحر گردد

نسیم مرگ کو تا سازدم آزاد از این شب‌ها

ز بخت تیره مشتاق آن درازی هر شبم دارد

که نبود از پیش امید روزی داد از این شب‌ها

شمارهٔ ۱۱

خضاب از خون عاشق کن نگاری کرده‌ام پیدا

نگار سر و قد گلعذاری کرده‌ام پیدا

بتی من جسته‌ام کز چهره‌اش پیداست نور حق

عجب آیینه و آیینه‌داری کرده‌ام پیدا

به یک ابرش جهاندن شعله در هر خرمن اندازد

ز برق آتش عنان تر شهواری کرده‌ام پیدا

خدنگ غمزه سرکش کرده‌ای صیادوش شوخی

بت صیدافکن عاشق شکاری کرده‌ام پیدا

سزد در داد اول بازم ار نقد دل و دین را

دغل دشمن حریف خوش‌قماری کرده‌ام پیدا

کنار از بوالهوس جویی به عاشق مهربان خویی

به دشمن دشمنی با یار یاری کرده‌ام پیدا

چه خواهم کرد مشتاق ار ببازم عشق با خوبان

خجسته شغلی و فرخنده کاری کرده‌ام پیدا

شمارهٔ ۱۲

از تنگی دل نیست به لب ره نفسم را

یا رب کند آگاه که فریادرسم را

در وصلم و از هجر بود ناله زارم

آویخته صیاد به گلبن قفسم را

نالم ز پی ناقه‌اش اکنون که ندیده است

خاموش نشیننده محمل جرسم را

درمانده خاشاک تنم کو مدد اشک

شاید که به سیلاب دهد مشت خسم را

از من حذر ای آینه‌رو چند که چون صبح

از پاکی دل نیست غباری نفسم را

آن یکه‌سوارم که به میدان محبت

عشق از ازل آورده به جولان فرسم را

مشتاق من و ناله که جز ناله کسی نیست

کز بی‌کسی من کند آگاه کسم را

شمارهٔ ۱۳

ز زلفش تارک جانم بود پیوند هر مو را

به صد تیغ جفا نتوان بُرید از هم من و او را

جفای آسمان کم بود عشاق بلا جو را

نمود از وسمه آن مه لاجوردی طاق ابرو را

ز حرمان زلال وصل او در وصل او سوزم

نمی‌باشد گیاه تشنه‌ای جز من لب جو را

نه بالین در شب هجران او نه بستری دارم

چه سان بر سنگ نگذارم سر و بر خاک پهلو را؟

چه جوید دل به جز سرگشتگی از حلقهٔ زلفش

ز چوگان غیر ازین ناید که سرگردان کند گو را

ز غیرت کرده خم پشت مه نو را تعال‌الله

چه نیکو بسته معمار ازل آن طاق ابرو را

گهی گیرد به تحریک رقیبان دامنش ورنه

نهانی هست با مشتاق ربطی آن سگِ کو را

شمارهٔ ۱۴

بامید چه جان از تن برآید ناتوانی را

که گاه مرگ بر بالین نه بیند مهربانی را

بکس گر روی حرفی هست یار نکته دانی را

بود آسان بیان کردن بحرفی داستانی را

زبان بی‌زبانی‌ها اگر نه ترجمان باشد

که خواهد کرد یارب عرض حال بی‌زبانی را

ننالم هرگز از جورش برای امتحان آری

چو او سنگین دلی میخواست چون من سخت جانی را

چه دشوار است کندن زان چمن دل بلبلی کورا

به صدخون جگر بر گلبنی بست آشیانی را

دگر طاقت ندارم باشد آخر جور را حدی

سرت گردم کسی آزرده چند آزرده جانی را

بود وقت اینکه مشتاق از جفایت جان دهد تا کی

توانایی بود تا چند آخر ناتوانی را

شمارهٔ ۱۵

تا کی به ما نشینی بیگانه‌وار یارا

آخر تفقدی کن یاران آشنا را

جانم فدای آن دم کز بعد انتظاری

باز آید آشنایی بنوازد آشنا را

دستم تو گیر یارب کز رنج خار وادی

محمل‌نشین چه داند حال برهنه‌پا را

نبود ترا حذر چند از آه دردمندان

اندیشه کن که باشد گه‌گه اثر دعا را

چشم ترحم از یار دارم ولی چه سازم

خوبان نمی‌نوازند عشاق بی‌نوا را

روزی که شد دل ما روشن ز صیقل عشق

آیینه بود در زنگ جام جهان‌نما را

منعم ز بی‌قراری بی‌او مکن که هرچند

کردم طلب نجستم صبر گریزپا را

بیگانه‌ام ز خود ساخت بوی تو تا چه باشد

حال کسی که بیند دیدار آشنا را

زر می‌شود به کف خاک ز اکسیر بی‌نیازی

گو از جهان بکش دست جویای کیمیا را

مشتاق اگر ز بزمش دورم عجب نباشد

در بارگاه سلطان کی ره بود گدا را

شمارهٔ ۱۶

کاش بیرون فتد از سینه دل زار مرا

کشت نالیدن این مرغ گرفتار مرا

بی‌بقا شادی وصل تو و دانم که ز پی

آرد این خنده کم گریه بسیار مرا

چه شد ار داد به‌صدرنگ گل آن گلبن ناز

که ازو نیست بجز دامن پرخار مرا

منم از رونق جنس هنر آفت زده‌ای

که زد آتش بدکان گرمی بازار مرا

گومبر جانب گلشن قفسم را صیاد

بس بود ناله‌ای از حسرت گلزار مرا

نرود تیرگی از بخت بکوشش گو باد

روز روشن دگر آنرا و شب تار مرا

آنکه آخر بصد افسانه بخوابم میکرد

ساخت از خواب عدم بهر چه بیدار مرا

گو طبیبم نکند چاره مریض عشقم

که دل‌خسته بود خوش تن بیمار مرا

نیست گویائیم از خویش چو طوطی مشتاق

این سخن‌هاست از آن آینه رخسار مرا

شمارهٔ ۱۷

ما حریف غم و پیمانه کشی پیشه ما

دیده ما قدح ما دل ما شیشه ما

چه از آن مه عوض مهر بجز کین طلبم

که جفا پیشه او گشت و وفا پیشه ما

مادر این بادیه آن خار بن تشنه لبیم

که رهین نمی از خاک نشد ریشه ما

مشکل عشق به فکرت نشود طی ورنه

رخنه در سنگ کند ناخن اندیشه ما

چه ضرور است به سنگی رسد از ما زخمی

باش گو سست‌تر از ناخن ما تیشه ما

مستی ما بود از خون دل آن روز مباد

که تنک‌مایه از این باده شود شیشه ما

منع ما چد کنی این همه مشتاق که هست

عشق بازی فن ما باده کشی پیشه ما

شمارهٔ ۱۸

توئی که چاشنی آشتی است جنگ ترا

کشد ز شوق در آغوش شیشه سنگ ترا

تو آن گلی که ز نیرنگ حسن هر کس هست

شنیده بوی تو اما ندیده رنگ ترا

شدم ز تیر تو آسوده خصم جان من است

هر آنکه از جگرم میکشد خدنگ ترا

زدی ز حلقه خط با ستم‌کشان در صلح

گمان آشتی از پی که داشت جنگ ترا

به نقطه که نهفته است این قدر مضمون

که داده خامه قدرت دهان تنگ ترا

دل تو چون دل من شد به نازکی که گداخت

ز گرمی آه من و شیشه ساخت سنگ ترا

خورد به سینه مشتاق هر کجا تیری

ز شست غمزه جهد چشم شوخ و شنگ ترا

شمارهٔ ۱۹

نیست کس به عهد ما یار یار خویش را

دوست خصم جان بود دوستدار خویش را

آن سیاه کوکبم کز غم تو کرده‌ام

تیره همچو روز خود روزگار خویش را

او به رخش ناز و من خاک رهگذر چسان

دست بر عنان زنم شهسوار خویش را

مهر من طلوع کند در هوای خود ببین

اضطراب ذره بی‌قرار خویش را

باز پیچ و خم مکن همچو شعله‌ام

یا برون کن از دلم خارخار خویش را

شد دل چون گدا خون ز رشک تا به کی

یار شهر بنگرم شهریار خویش را

مردم از ندیدنش ای خوش آن زمان که من

دیده بر رخ افکنم گلعذار خویش را

شمارهٔ ۲۰

برون قدر من از جرگ گرفتاران شود پیدا

که در دوری به یاران قیمت یاران شود پیدا

ز جنبش کرد مژگان حال چشمت را بیان اما

ز بی‌تابی نبض احوال بیماران شود پیدا

به بزم اهل غفلت آنچه دانا می‌کشد داند

کسی در جرگ مستان گر ز هشیاران شود پیدا

زنند این قوم پر از حق‌پرستی لاف و می‌ترسم

که گر کاوند بت از جیب دین‌داران شود پیدا

رضا باغی بود کآنجا ز آتش سبزه می‌روید

چو خطی کز عذار لاله‌رخساران شود پیدا

چکد حسرت ز سر تا پایم آن حال دگرگونم

که گاه نزع بیمار از پرستاران شود پیدا

دلم را تازه‌رویی اشک غم مشتاق می‌بخشد

طراوت باغ را چندانکه از باران شود پیدا

شمارهٔ ۲۱

دل داد دامن از کف تا زلف یار خود را

هم روز ما سیه کرد هم روزگار خود را

چون صید دیده صیاد گیرد دلم تپیدن

هرجا که بینم از دور عاشق شکار خود را

کس برنداشت هرگز چون نقش پا ز خاکم

بر باد دادم آخر مشت غبار خود را

از سوز دل چنانم سرگرم در ته خاک

کز آه بر فروزم شمع مزار خود را

این بار از فراقت بیرون نمی‌برد جان

مشتاق یافت ز آغاز انجام کار خود را

شمارهٔ ۲۲

تو و از ناز سرگرانی‌ها

من از شوق جان‌فشانی‌ها

پیش قد تو نوجوان خجل است

سرو نوخیز از جوانی‌ها

هست نخلی قدت که برنخورد

باغبانش ز باغبانی‌ها

گو کشد این دو روزه هجرانم

کرده‌ام با تو زندگانی‌ها

صوفیان را خوشست گاه سماع

بر دو کون آستین‌فشانی‌ها

من و مشتاق و درد ناکامی

تو و اغیار کامرانی‌ها

شمارهٔ ۲۳

گفتی شویم کی من از او او ز من جدا

روزی که تن ز جان شود و جان ز تن جدا

خوش آنکه جا کنم ببرت چند سوزدم

رشک قبا جدا حسد پیرهن جدا

نالان از آن چو مرغ اسیرم که سوزدم

هجران گل جدا و فراق چمن جدا

شمارهٔ ۲۴

بی‌تو مرگ آسوده سازد اضطراب دل مرا

آنچه گردابست عالم را بود ساحل مرا

ناید از دستم گشاد عقدهای دل که هست

ناخنم سست و هزاران عقده مشکل مرا

در محیط عشق کز وی نیست امید نجات

این بسم کز دورافتد چشم بر ساحل مرا

برنخوردم زآنچه در کشت محبت کاشتم

کز زمین تارست رزق برق شد حاصل مرا

روز و شب اکنون بپویم در رهت کی دیده کس

رسته از رنج ره و آسوده در منزل مرا

بر تنم زخمی نه و غلطم بخون دیدی چسان

کشت از تیغ تغافل عاقبت قاتل مرا

نیستم پروانه کایم از چراغان در سماع

شعله رخساری به از صد شمع در محفل مرا

نیست ممکن در محبت اوج گیرد کوکبم

جز شبی کاید فرود آن ماه در منزل مرا

هرگزم نشکفت از وصلت گلی بعد از وفات

جز گل حسرت دمد آیا چه گل از گل مرا

آه تا کی با رقیبان می‌کشی وز تاب می

خون چکد از رخ ترا و خون چکد از دل مرا

گرنه از محمل نشینم تنگ دل مشتاق چیست

چون جرس این ناله زار از پی محمل مرا

شمارهٔ ۲۵

نگیرد دل قرار از تاب تب بیمار هجران را

مگر آن دم که بیند روی جانان و دهد جان را

نبودش جا به غیر از دامن یعقوب و حیرانم

که یوسف چون کشید آزار چاه و رنج زندان را

شمار کشتگان وادی عشق از که می‌آید

که در خون کاروانی خفته هر گام این بیابان را

شب عاشق بپایان گو میا کز حسرت عشقت

ز هم فرقی نباشد صبح وصل و شام هجران را

شود ممتاز کی عشق از هوی در کشوری کآنجا

نباشد فرق چاک سینه و چاک گریبان را

بدان آشفته حالی روز خویش از شورش کشتی

رسانیدم به پایان کاهل کشتی روز طوفان را

دو شهر آن مه ز وصل و هجر خود دارد که جا باشد

در آن جان‌های آباد و درین دل‌های ویران را

ز تیغ جورت آن سرها که در هر وادی افتاده

شماری گر توانی بشمری ریگ بیابان را

به دیگر بلبلان مشتاق را ای گل چه می‌سنجی

که باشد نغمه رنگارنگ این مرغ خوش‌الحان را

شمارهٔ ۲۶

از عشق گلبنی است چو بلبل فغان ما

کز سرکشی بخاک فکند آشیان ما

در وصف لعل دلبر شیرین بیان ما

شاخ نبات گشت زبان در دهان ما

رفتیم با سعادت عشق تو زیر خاک

گو روزی هما نشود استخوان ما

رفتیم و خون ریخته بر خاک بس بود

چون صید تیر خورده بکویت نشان ما

آهی نمی‌کشیم که گردد خطا ز خصم

تیری نمی‌جهد بغلط از کمان ما

صدجام می شکستگی از رنگ ما نبرد

گویا زپی بهار ندارد خزان ما

سرگشته مانده‌ایم درین گلستان که نیست

شاخ گلی که سرنکشد ز آشیان ما

کاهید بسکه بی‌تو تن ناتوان ما

شد همچو نی ز مغز تهی استخوان ما

مشتاق طبع عالی ما نیست دون‌پرست

گردد کجا بگرد زمین آسمان ما

شمارهٔ ۲۷

جانی و به کنه تو کسی پی نبرد جانا

چه عامی و چه عارف چه جاهل و چه دانا

ظاهر نگرد عامی ز آن روی به دام افتد

از طره و دستار و دراعه مولانا

من شکوه ز بیدادت هرگز نکنم لیکن

بر بنده روا نبود جور این همه سلطانا

نائی به سرم هرگز میرم که پس از مردن

شاید گذر اندازی بر خاک من احیانا

از حال دلم خاموش دور از تو دلی دارم

از خون جگر خط‌ها بر صفحه رو خوانا

از هجر و وصال تست گه مرده و گه زنده

مشتاق به غیر از جان گوید چه ترا جانا

شمارهٔ ۲۸

بود این زخم دیگر کشته تیغ عتابش را

که با اغیار بیند لطفهای بی‌حسابش را

شکست جام چرخ اولی چه کیفیت توان بردن

از آن ساغر که با خون ساقی آمیزد شرابش را

چه حاصل باشدم جز حسرت نظاره‌اش گیرم

نماند دستم از کار و کشم بند نقابش را

چه خونریز است یارب شهسوار من که نتواند

بغیر از خون مظلومان کسی گیرد رکابش را

چه جغد آشیان گم کرده گردد کو بکو عاشق

که هر ویرانه در خور نیست احوال خرابش را

مپرس از هجر و حال چشم شب بیدار من کامشب

فسونی خواند تا صبح قیامت بست خوابش را

دلا با من مگو کارت شود به از وفا آخر

چه گل چیدی تو زین گلبن که گیرم من گلابش را

کند کی رحم بر حال دلم مستی که گر سوزد

چو داغ لاله ز آتش برنمیدارد کبابش را

ره و رسم وفا میجویم از طفل نو آموزی

که می‌آرد بمکتب مدعی از پی کتابش را

چو میداند که شادی مرگ گردم چون رخش بینم

سبب از بهر قتلم چیست یارب اضطرابش را

دریغ از تیره روزان داشت پرتو این مکافاتش

که خط آئینه پنهان کرد در زنگ آفتابش را

ز بس نقد دل و دین را شمرد آسودگی بنگر

چسان مشتان با او پاک کرد آخر حسابش را

شمارهٔ ۲۹

ای که دارد حسن سنگین دل گران گوش ترا

ناله کی در خاطرت آرد فراموش ترا

گیرمت چون تنگ در بر سر مکش از من که نیست

جامه‌ای چسبان‌تر از آغوشم آغوش ترا

خوردن خونم چه غم گر گل کند زانرخ که هست

زین شفق فیض دگر صبح بناگوش ترا

با خیالت تابکی خوابم چه خواهد شد شبی

چون قبا دربر کشم سرو قباپوش ترا

از لبت میخواست کام از حسرتم تلخ آنکه داد

این قدر جوش حلاوت چشمه نوش ترا

برق اگر در خرمن جانها زند نبود عجب

جلوه‌ای کز گوشوار در بد گوش ترا

گوشه چشمی نگاهی شرم حسن ار مانع است

از سخن چون غنچه با ما لعل خاموش ترا

میزنی مشتاق پرلاف خرد کو جلوه‌ای

تا برد یکباره عقل و طاقت و هوش ترا

شمارهٔ ۳۰

بر سینه خود یار نهد سینه ما را

تا تازه کند حسرت دیرینه ما را

در کسوت فقریم تن آسوده سزد فخر

بر جامه زر خرقه پشمینه ما را

زان سینه که باشد تهی از کینه اغیار

ظلم است که بیرون نکنی کینه ما را

خون در دل ما نیست که این چشم گهربار

پرداخته از بهر تو گنجینه ما را

در مکتب عشقت که از او کس نشد آزاد

گو صبح نباشد شب آدینه ما را

زین بیش مشو هم نفس غیر و ز غیرت

هر لحظه مکن نو غم دیرینه ما را

مشتاق سرشگت نبرد از دل ما زنگ

بیفایده صیقل مزن آئینه ما را

شمارهٔ ۳۱

چو رویت بود اگر می‌داشت خورشید جهان‌آرا

عذاری از گل سوری خطی از عنبرسارا

نباشد در دلم جائی که باشد بی‌شکست از تو

زنی بر شیشه من سنگ تا کی سنگدل یارا؟

ز رویت گشته روشن سر به سر آفاق و حیرانم

که مهر عالم‌افروزی تو یا ماه جهان‌آرا

دلم را با دلت ای سنگدل تا کی بود الفت

نباشد غیر یک دم اختلاط شیشه و خارا

عجب ملکیست درویشی که پشت پا گدای او

زند بر مسند اسکندر و بر افسر دارا

ز بیم تندی خویت گشودن چشم بر رویت

ز یاران بر سر کویت بود یارا کرا یارا

گرفتم دم نزد مشتاق از جورت بگو تا کی

ستم‌کیش جفاکاری ستم‌کیشا جفاکارا

شمارهٔ ۳۲

از پی احیای من روح روان من بیا

قالب بی‌جانم از هجر تو جان من بیا

چون زدی تیری و بر خاکم فکندی بر سرم

از قفای تیر خود ابروکمان من بیا

چند باشم تلخ‌کام از حسرت گفتار تو

لب پر از شهد سخن شیرین‌دهان من بیا

سوختم از آرزوی ترک تازت بر سرم

گرم جولان همچو برق آتش‌عنان من بیا

کشور دل را مباد از من ستاند دیگری

بهر تسخیرش شه کشورْسِتان من بیا

رفتی و سرکش شد از دل شعله آهم چو شمع

آب وصلت تا شود آتش‌نشان من بیا

دل تپد چندم به خون از شوق یک ره بر سرم

بهر تسکین دل در خون‌تپان من بیا

چند این بی‌مهری آخر از ره رسم و وفا

بر سرم یک ره بت نامهربان من بیا

از تو چون مشتاق تا کی باشد آغوشم تهی

یک ره آخر در برم سرو روان من بیا

شمارهٔ ۳۳

از گلشن است دور اگر آشیان ما

گو باش اگر رسد بگلستان فغان ما

دور از چمن چه غم بود ار آشیان ما

زانجا رسد به گوش گلی گر فغان ما

بیحاصلی است حاصل سودای بار عشق

اینست سود ما چه بود تا زیان ما

گردد که رهروان ره عشق را دلیل

نالد مگر گهی جرس کاروان ما

گل این دوهفته‌ای که بباغست باغبان

بر هم مزن برای خدا آشیان ما

چون سنگ و آهن آتش ما گل کند ز دل

آید گهی که سوخته‌ای در میان ما

مشتاق همنشینی افسرده خاطران

گردیده است پرده سوز نهان ما

شمارهٔ ۳۴

مرهم نکند فایده داغ دل ما را

یارب برسان چشم و چراغ دل ما را

انداخته‌اش از کف و گم کرده بگیرید

از دلبر ما نیز سراغ دل ما را

آن باده کشانیم که جز خون جگر نیست

همچون قدح لاله ایاغ دل ما را

گورنگ ترا دیده ما ننگرد ایگل

بوئی ز تو کافیست دماغ دل ما را

مشتاق برد گرد ملال از دل ما اشک

گو ابر مشو سبزه باغ دل ما را

شمارهٔ ۳۵

بی‌تو گو سوزد ز برق آه گشت دل مرا

نیست هرگز حاصلی زین کشت بی‌حاصل مرا

کاش ایدل گلرخان و شعله رخساران کنند

بلبل گلشن ترا پروانه محفل مرا

کی رهم از ورطه عشقت که خواهد ناخدا

غرقه گرداب نه آسوده ساحل مرا

در غمت از مرگ گفتم گردد آسان مشکلم

جان سپردم آخر و آسان نشد مشکل مرا

کشته عشقم بسم روز جزا این خونبها

کز نگاهی باز غلطاند بخون قاتل مرا

در مذاقم بسکه بخشد چاشنی ذوق طلب

هست خوشتر رنج راه از راحت منزل مرا

ره نمی‌پویم درین وادی بخود دارد کشان

جذبه محمل‌نشین بیخود پی محمل مرا

چون تواند خون من از غمزه صیاد ریخت

گو مکش تیغ و مزن زخم و مکن بسمل مرا

ازپی محمل درین دشتم نه خود گرم خروش

چون جرس دارد در افغان اضطراب دل مرا

خارخار عشق خوبان مردم و بردم بخاک

تا چه گل مشتاق آخر سر زند از گل مرا

شمارهٔ ۳۶

برجا دل و او مقابل ما

گرد سر طاقت دل ما

حسرت بر اوست آنچه کشتیم

گو برق بسوز حاصل ما

جز او که گشاید آنچه او بست

آسان مشمار مشکل ما

ننموده جمال خون ما ریخت

آه از دل سنگ قاتل ما

سرگشته روان کوی عشقیم

زنهار مپرس منزل ما

از شوق حرم ز خویش رفتیم

رست از غم ناقه محمل ما

بازآ که ز گریه بی‌تو نگذاشت

مژگان تر آب در گل ما

مشتاق ز عشق منع ما بس

تا چند شکنجه دل ما

شمارهٔ ۳۷

عنان دل بکف کودکی بود ما را

که میکشد ز ستم مرغ رشته بر پارا

دل مرا ز دل تست سنگدل یارا

شکایتی که نباشد ز سنگ مینا را

چه میکند به فلک اضطراب ما که غمی

ز دست و پا زدن غرقه نیست دریارا

بیک نگاه غزالان شهر ما چه عجب

اگر کشند بشهر آهوان صحرا را

برد ز هر دو جهان دست اگر فتد مشتاق

ترنج غبغب یوسف به کف زلیخا را

شمارهٔ ۳۸

از انتظار مکش بیش از این فکاری را

بخود قرار مده قتل بی‌قراری را

بیا بیا که خدایت برآورد امید

تو گر امید بر آری امیدواری را

گذشت عمر بحسرت مرا چو آن بلبل

که در قفس گذرانید نوبهاری را

بقتل سوخته خویش اضطراب از چیست

مگر بود چه‌قدر زندگی شراری را

گرفته است سر انگشت من چو شمع آتش

مگر گشوده نقاب آتشین عذاری را

شمارهٔ ۳۹

درون غنچه دل خارخاری کرده‌ام پیدا

همانا باز عشق گل‌عذاری کرده‌ام پیدا

به لب سرچشمه نوشی به قد سرو قباپوشی

به تن شایسته بوس و کناری کرده‌ام پیدا

ننازم چون به نقش پای او کآمد به بالینم

که دشمن‌کورکن مشت غباری کرده‌ام پیدا

بری با سبزخطی گر شب و روزی به سر دانی

چه خوش روزی چه خرم روزگاری کرده‌ام پیدا

نترسم از مصاف خصم کز هر موجه اشکی

به خون لب‌تشنه تیغ آبداری کرده‌ام پیدا

بود از یاد شام خطی و صبح بناگوشی

که از هم تیره‌تر لیل و نهاری کرده‌ام پیدا

به بین فصل خوشم را کز تو چون نخل خزان‌دیده

ز رنگ‌آمیزی حسرت بهاری کرده‌ام پیدا

دل دل‌کندگان از جان به دست و شاخ گل بر سر

شه صاحب‌نگین تاج‌داری کرده‌ام پیدا

بترس از اشک گرمم سنگدل بیداد کمتر کن

که در صد خرمن آتش‌زن شراری کرده‌ام پیدا

چه سان مشتاق جانم ناید از هجرش به لب بنگر

که چون از فرقتش احوال زاری کرده‌ام پیدا

شمارهٔ ۴۰

چه شد گاهی به حرفی آن دو لعل دلگشا بگشا

اگر از بهر ما نگشایی از بهر خدا بگشا

ز پهلوی تو عمری شد گشادی آرزو دارم

اگر خواهی که بگشاید دلم بند قبا بگشا

نخواهم رفت جایی، مرغ دست‌آموز صیادم

دو روزی از برای امتحان بندم ز پا بگشا

گشایی عقده‌ام هرگه گشادش مصلحت دانی

نمی‌گویم من از کارم گره مگشای یا بگشا

اگرچه عقده از خاطری نگشوده هرگز

گره از خاطر مشتاق از بهر خدا بگشا

شمارهٔ ۴۱

گل همنشین خار و خس در دامن گلزارها

وز خارخار عشق گل در جان بلبل خارها

تنها نه من از گلرخان هر دم کشم آزارها

یاری ندیده یارئی زین غیر پرور یارها

پر از هجوم بوالهوس کوی بتان از خاروخس

ما همچو مرغان قفس محروم از این گلزارها

شد زین خدنک جان ستان صد رخنه‌ام در استخوان

دارد هنوز این شخ کمان عشق تو با من کارها

شمارهٔ ۴۲

بس که بر دل زخم جور از خار و خس باشد مرا

در گلستان حسرت کنج قفس باشد مرا

گر به پای ناقه‌ات قدر جرس باشد مرا

از شعف نالم درین ره تا نفس باشد مرا

شمعم و فارغ ز هر آتش که بهر سوختن

شعله آهی تمام عمر بس باشد مرا

ناله‌ام خواهد رهاند از قید هستی چون سپند

عاقبت فریاد من فریادرس باشد مرا

می‌کشند از من حریفان دردسر این است و بس

نشئه‌ای گر چون شراب نیم‌رس باشد مرا

شمارهٔ ۴۳

صبح شد ساقی بشو ز آیینهٔ رو زنگ خواب

جام زرین را به دور انداز همچون آفتاب

تشنهٔ فیضی منه جام می از کف تا به هم

الفت شیر و شکر دارند صبح و ماهتاب

زاهد و سجاده تقوی الی یوم النشور

دست ما و دامن ساقی الی یوم‌الحساب

چهره منما یا مکن منع من از دیدن که هست

تشنه‌کامی را نمودن آب و کردن منع آب

سقف گردون پست و عالم کم فضا من تنگدل

تا به کی باشم خدایا در پس این نه حجاب

جذبه شوقی که از نه جوشن گردون دمی

بگذرم پرّان‌تر از تیر دعای مستجاب

یا به فراش قضا فرما که بالاتر زند

دامن این لاجوردی خیمه زرین طناب

یا به معمار قدر برگو که گرداند وسیع

کوچه این عالم کم وسعت پرپیچ و تاب

یا بفرما عشق بالادست محمل بسته را

کین قدر آتش نیفروزد به دل‌های کباب

خورده خون دل‌فکاران آن دو لعل نیم‌رنگ

برده خواب بی‌قراران آن دو چشم نیم‌خواب

ریخت تا از کلک مشتاق این غزل مطرب نواخت

با نوای ارغنون در بزم آهنگ رباب

شمارهٔ ۴۴

با غیر چو میکشی می ناب

خون شد جگرم زرشگ دریاب

هیهات رهش فتد بمنزل

شد قافله و پیاده در خواب

در بادیه تشنه لب چه سازد

گر جان ندهد ز حسرت آب

رفتیم و کسی ز ما نپرسید

این بود وفای عهد احباب

از کوی مغان کجا رود دل

یک کشتی و صد هزار گرداب

مقصود ز سجده بتان اوست

چشمی بگشا ببین و دریاب

گرنه خم ابروی تو دیده است

بر قبله چراست پشت محراب

از شوق محیط میخروشد

نالان نبود ز کوه سیلاب

خیزد چه ز باد شرطه مشتاق

افتاد چه کشتیم بگرداب

شمارهٔ ۴۵

زهی خطت ز عرق مشک ناب در ته آب

عذارت از خوی شرم آفتاب در ته آب

تلاش گوهر مقصود و راحت افسانه است

مجو ز دیده غواص خواب در ته آب

نه فارغم ز طلب در وصال این عجب است

که ماهیم من و میجویم آب در ته آب

غریق وصلم و سوزم ز هجر آه که من

ز داغ دوری آبم کباب در ته آب

بریز اشک ز خوناب دیده مژگانم

بود چه پنجه مرجان خضاب در ته آب

شمارهٔ ۴۶

شب تا سحر تو مست شکر خواب

بیخوابیم کشت دور از تو دریاب

در وادی عشق ما تشنه مردیم

و آنجا چو گوهر هر سنگ سیراب

چون راه ما طی گردد که داریم

جسمی گران خیز پائی گران خواب

شاید که یابیم گوهر فکندیم

دل را بدریا تن را بغرقاب

ما را چه عشرت زین بزم کاینجا

ماندیم تنها رفتند احباب

راهم پر از سنگ پای طلب لنگ

وقتم عجب تنگ مقصود نایاب

چون عمر را تن گردد عنان گیر

گرد است و صرصر خاشاک و سیلاب

بر کف صبا را زلف تو وز رشگ

مشتاق را حال چون رشته بی‌تاب

شمارهٔ ۴۷

صبح شد ساقی بشو از دیده خواب

می بده واکرد گل بند نقاب

جنت نقد است ساقی می بیار

فصل گل دور قدح عهد شباب

گر تباهی شد گناه موج نیست

روز طوفان کشتی افکندم در آب

تشنه یارب با تف دل چون کند

دشت بی‌آب و تموز و آفتاب

جان نبردم از نوید وصل او

بود خوش افسانه رفتم بخواب

هم بما رحم آورد آن شعله خو

سوزد آتش را اگر دل بر کباب

از غم دوران دلم خون شد کجاست

غلغل مینا و گلبانگ رباب

ساقیا می ده که بی ما بس دهد

جام سیمین ماه و زرین آفتاب

مطربا سر کن ببانگ چنگ و نی

نقل دارا قصه افراسیاب

ریخت تا از کلک مشتاق این غزل

شاعران شستند دفترها به آب

شمارهٔ ۴۸

نگارم در کنار و ساغر می بر لب است امشب

شبی کامد مساعد کوکب من امشب است امشب

زلال وصل در کام من و از آتش غیرت

دل و جان غیر را تا صبح در تاب و تب است امشب

بود در هاله آغوش من آن مه نمی‌دانم

نصیبم این سعادت از کدامین کوکب است امشب

ز هجران بود دیشب تلخ و شیرین‌تر ز جان شهدی

به جامم از لب شیرین آن شیرین‌لب است امشب

بسم زین باغ تا روز جزا در کامم این لذت

کز آب سیب زنخدان و ترنج غبغب است امشب

چنان آسوده جانم از غم هجران که پنداری

نه جان دوش جان دیگرم در قالب است امشب

نوای عیش مشتاق از وصال او به لب دارم

نه کارم آه و زاری تا سحر چون هرشب است امشب

شمارهٔ ۴۹

شب وصل است و آمد یار غیرش از قفا امشب

غم هجران چو فردا خواهد آمد گو بیا امشب

تو چون رفتی نه ماهی بی‌رخت نه هفته مانم

فراغم میکشد البته یا امروز یا امشب

ز هجرت سوختم دیروز و دیشب آه اگر باشم

چون دیروز از تو دور امروز و چون دیشب جدا امشب

شب هجر است و از اشگ جگر گون تا سحر بی‌او

بخون من خفته آیا خفته بی‌من او کجا امشب

ز بزمم رفت دوش و آمد امشب مردم از خجلت

که از دیشب ز هجرش مانده بودم زنده تا امشب

مگر دیشب چراغ محفل بیگانگان بودی

که از چشمت نمی‌بینم نگاه آشنا امشب

زهر شب امشبم مشتاق نالان‌تر ز هجرانش

چه خواهم گر نه مرگ خویش خواهم از خدا امشب

شمارهٔ ۵۰

کی در دل ما جز تو کسی را گذری هست

هم یاد تو باشد اگر اینجا دگری هست

رو تافتم از دل بسراغ حرم دوست

غافل که ازین خانه بآن خانه دری هست

در خانه در بسته فانوس بود شمع

پروانه دلت خوش که ترا بال و پری هست

آن نخل که پروردمش از خون دل خویش

بهر دگرانست گر او را ثمری هست

در معرکه عشق که فتحش ز شکست است

در لشگر برگشته بود گر ظفری هست

مشتاق مجو از خم آن زلف رهائی

کانجا چو گره بسته بهر موی سری هست

شمارهٔ ۵۱

جز جور کار طبع به کین مایل تو نیست

تخمیست دوستی که در آب و گل تو نیست

آن صید افکنی تو که روح‌القدس سزد

در خاک و خون تپد که چرا بسمل تو نیست

گفتی چه جویی از در دل‌ها عبث مرا

کو در جهان دلی که در آن منزل تو نیست

در طاقت آبگینه بخارا نمی‌رسد

ظالم جفا بس است دل ما دل تو نیست

سرگشته روز و شب چو جرس می‌کنم فغان

در وادیی که رهگذر محمل تو نیست

کردم ز مهر قطع نظر ساختم به جور

چند از تو جویم آنچه در آب و گل تو نیست

مشتاق از او توقع مهر و وفا مدار

کین شیوه کار دلبر سنگین‌دل تو نیست

شمارهٔ ۵۲

رفتی تو ز بزم و نه همین نشئه ز می رفت

تأثیر ز آواز دف و ناله نی رفت

من بیخود شوقم بره وعده چه دانم

قاصد ز سر کوی تو کی آمد و کی رفت

چون غنچه دلم وانشود بی تو گرفتم

صد فصل بهار آمد و صد موسم دی رفت

خونی تو که در بزم بدل کردیم از ناز

رفتی و ز چشمم همه چون شیشه می رفت

یار آمد و صد شکوه بدل داشتم از وی

رفتم چو کنم سر گله‌ای وای که وی رفت

رفت از برم آن سروسهی وز دل و جانم

صد آه ز دنبالش و صد ناله ز پی رفت

فریاد که بختش نرسانید به لیلی

مجنون اگر از بادیه صد بار بحی رفت

نالان نشوی تا ز فراقی تو چه دانی

کز درد جدائی نیستان چه به نی رفت

کردیم ز خاک در و نقش قدمت یاد

هرجا سخن از تخت جم و افسر کی رفت

مشتاق که آمد بر او شکوه کان دوش

چون گرد ره دور و دراز گله طی رفت

شمارهٔ ۵۳

جان بقید تنم از کوی کسی افتاده است

بلبلی از چمنی در قفسی افتاده است

باید افغان ز جفای تو و افغان کز ضعف

کار ما خسته دلان با نفسی افتاده است

زان بکوی عدمم خوش که جز آن کوی کجاست

که نه آنجا بکسی کار کسی افتاده است

فصل گل شد چه بمرغی گذرد آه که او

بی پروبال بکنج قفسی افتاده است

سوز دم رشگ درین بادیه هرجا بینم

آتشی جسته و در جان خسی افتاده است

محمل ناز که زین‌دشت گذشته است که باز

دل بدنبال صدای جرسی افتاده است

آمدم سوی تو اکنون نکنم چون فریاد

که گذارم بر فیاد رسی افتاده است

هر کسم دید به دنبال نگاهت بی‌خود

گفت مستی به قفای عسسی افتاده است

نه همین خفته ز بیداد تو در خون مشتاق

کشته تیغ تو در خاک بسی افتاده است

شمارهٔ ۵۴

تو را فلک بمن ایماه مهربان نگذاشت

چراغ کلبه من بودی آسمان نگذاشت

چه از بهار خود آن شاخ گل بگلشن دید

که شد خزان و بر آن مرغی آشیان نگذاشت

تو چون ز غیر شناسی مرا که هرگز فرق

گلی میانه گلچین و باغبان نگذاشت

بتن مپرس چو مشمعم شب فراق چکرد

گداز عشق که مغزم در استخوان نگذاشت

بباغ خویش مده گور هم کنون که در آن

گلی به شاخ گلی غارت خزان نگذاشت

هزار صید بهر سو فکند و حیرانم

که صید افکن من تیر در کمان نگذاشت

منم ز خیل سگان تو و فغان که شبی

بر آستان توام جور پاسبان نگذاشت

فغان که رفت چو شمع از میان و با تو شبی

حدیث سوز تو مشتاق در میان نگذاشت

شمارهٔ ۵۵

اشکم بود آن گل که گلابش همه خونست

چشمم بود آن چشمه که آبش همه خونست

آن چشمه بود عشق که آبش همه خونست

جامیست محبت که شرابش همه خونست

با غیر تو ساغر کشی و من کشم از رشک

آن جام لبالب که شرابش همه خونست

روید چه گل از گلشن عشق تو که این باغ

باغیست که باران سحابش همه خونست

رنگین ز حنا نیست که آن پنجه خونریز

چون پنجه قصاب خضابش همه خونست

رحم است به مهجور تو کز دیده خونبار

شب ریخته در بستر خوابش همه خونست

راند فرس آهسته که از خون شهیدان

هرجا که رود تا به رکابش همه خونست

خون گشته دل ما که ز شوق تو زند جوش

بحریست که در جام حبابش همه خونست

از چرخ مجو کام که در ساغر مینا

شهدش همه زهر است و شرابش همه خونست

یارب چه بود حاصل گلچین محبت

از چیدن آن گل که گلابش همه خونست

من چشمه حیوان طلب و تشنه لبم عشق

افکنده در آن دشت که آبش همه خونست

دانی ز غمت کیست درین میکده مشتاق

مستی که به ساغر می نابش همه خونست

شمارهٔ ۵۶

آنکه با من همنشین در عشق جانان من است

کیست غیر از دل که آنهم دشمن جان من است

نیست با کم از سیه بختی که داغ عشق او

روز و شب مهر منیر و ماه تابان من است

گشته روزم تیره زان زلف و گواه دعویم

خاطر آشفته و حال پریشان من است

بندی عشقم چه می‌خوانی ز زندانم به باغ

کنج زندان باغ و طرف باغ زندان من است

تا درین گلزار خاری هست از جورش چو گل

چاک مشتاق از گریبان تا به دامان من است

شمارهٔ ۵۷

منت ز سر زلف توام یکسر مو نیست

چاکیست دلم را که سزاوار رفو نیست

آن مه که مه چهارده‌اش چون مه‌رو نیست

در شهر بنیکوئی او هیچ نکو نیست

آن سلسله کازادی او نیست میسر

جز سلسله موی تو ای سلسله مو نیست

منعم مکن از شاهد و مطرب که بهشتی

گر هست جز آواز خوش و روی نکو نیست

شمارهٔ ۵۸

تو را که چرخ به کام من از جفا نگذاشت

به کام غیر ندانم گذاشت یا نگذاشت

فغان که بلبل آن گلشنم که هرگز گوش

گلشن بناله مرغان بی‌نوا نگذاشت

ز دیر و کعبه بکوی تو ره برد هیهات

کسی که لطف تو راهیش پیش پا نگذاشت

بمن گذر بغلط کردی و شکفت دلم

تو میگذاشتم تنگ دل خدا نگذاشت

هزار مرتبه مشتاق خواست از کویت

رود ز جور تو چون دیگران وفا نگذاشت

شمارهٔ ۵۹

از صحن کعبه ساحت میخانه خوشتر است

از دور سجه گردش پیمانه خوشتر است

یارب چه حکمت است که بیگانه خوی من

با آشنا خوشست و به بیگانه خوشتر است

از سینه‌ام رود بکجا دل که جغد را

از طرف باغ گوشه ویرانه خوشتر است

ما می‌کشان ز خوشه انگور دانه‌ای

در کیش ما ز سبحه صددانه خوشتر است

زان بر جنون زدم که بکوی پریوشان

عاشق خوشست و عاشق دیوانه خوشتر است

در گوشه دل از حرم و دیر فارغیم

ماراست خانه‌ای که ز هر خانه خوشتر است

در مزرعی که قسمت برق است حاصلش

در زیر خاک سوزد اگر دانه خوشتر است

پیوند جان ز خلق گسستم برای او

کز هر که هست صحبت جانانه خوشتر است

بعد از وفات یا مکش از خاک من که شمع

قائم مقام تربت پروانه خوشتر است

غیر از حدیث عشق تو مشتاق نشنود

کافسانه غمت ز هر افسانه خوشتر است

شمارهٔ ۶۰

ز الفت خوبان که سودش اشک و آهی بیش نیست

بهره‌ای گر هست عاشق را نگاهی بیش نیست

پیک عاشق سوی معشوقان نگاهی بیش نیست

ترجمان بی‌زبان عشق آهی بیش نیست

نیست شکر و شکوه‌ای ز افزایش و کاهش مرا

چون هلالم مدت این هر دو ماهی بیش نیست

هست جویای حقیقت را به کفر و دین چه کار

سجده دیر و حرم رسمی و راهی بیش نیست

هر دمم سوزی به جرم عشق و حیرانم که هست

این گنه را صد عقاب و خود گناهی بیش نیست

تشنه کام عشق را از آتش حسرت مسوز

از سحابی قطره رزق گیاهی بیش نیست

گر شب و روز جهان مشتاق آخر شد چه غم

آن شب تاری و این روز سیاهی بیش نیست

شمارهٔ ۶۱

جور خوبان غمزدای جان غمناک من است

در محبت آنچه زهر غیر تریاک من است

از غمش شادم و زین غمگین که قدر افزون برش

جیب چاک غیر را از سینه چاک من است

از هوایش آتشم افروخت وقت آمد تمام

ریزد از چشم ترم آبی که در خاک من است

هست در عشقت دلیل پاکی دامان من

هر نشان کز خون دل بر دامن پاک من است

برق گو سوزد مرا تنها که گر آلایشی

هست در دامان این صحرا ز خاشاک من است

شهسوار وادی عشقم نیم فربه شکار

صید اگر لاغر نباشد ننگ فتراک من است

چون نگیرد سیل اشگم بی‌تو عالم را که هست

هر کجا بحری نمی از چشم نمناک من است

آخر این مشتاق کز تیغ بتان گشتم شهید

دردمندان را شفا از تربت پاک من است

شمارهٔ ۶۲

به کوی یار مرا بار در گل افتاده است

فتاده بار من اما به منزل افتاده است

چگونه آورد او را به دام بی‌خود عشق

که مرغ زیرک و صیاد غافل افتاده است

خوشم که کار مرا دوست بسته می‌خواهد

وگرنه عقده من سخت مشکل افتاده است

به خون خویش تپم تا ابد که مرگش نیست

ز تیغ جور تو مرغی که بسمل افتاده است

ز تن فتاده به کویش اگر سر مشتاق

به این خوش است که در پای قاتل افتاده است

شمارهٔ ۶۳

یک گل بساحت چمن و طرف باغ نیست

کز غیرت عذار تو چون لاله داغ نیست

دارم ز ساغر تهی فقر سر خوشی

مستم ز باده‌ای که مرا در ایاغ نیست

خون میچکد ز ناله مرغ قفس چرا

خارش اگر بدل ز تمنای باغ نیست

مهر تو پرتوم بدل افکنده خانه‌ام

روشن ز نور شمع و فروغ چراغ نیست

مقصود عالمی تو و در تست آنچه هست

جوید چه رهروی که تو را در سراغ نیست

این درد دیگرم که بکوی غمت مرا

الماس بهر زخم و نمک بهر داغ نیست

تو آتشی و ما ز تو بی‌تاب چون سپند

از ما تو فارغ و ز تو ما را فراغ نیست

آشفته مغز ما نه همین از شمیم اوست

زان زلف کو کسی که پریشان دماغ نیست

مشتاق رفت از سر کویت ز جوش غیر

صد حیف ازین چن که درو غیر زاغ نیست

شمارهٔ ۶۴

عشق آمد و غیر یار نگذاشت

آتش اثری ز خار نگذاشت

تیغ تو فکند سر ز هر تن

یک دوش بزیر بار نگذاشت

دل را افسرد آه سردم

زاتش گده یک شرار نگذاشت

بودم منظور کنج چشمی

چشم بد روزگار نگذاشت

زنگ از دلها زدود اشگم

یک آینه در غبار نگذاشت

تا دست تو ز آستین برآمد

در دست کس اختیار نگذاشت

عشقم گلچین این چمن کرد

روزی که گلی ببار نگذاشت

مشتاق ترا گرفت از غیر

بلبل گل را بخار نگذاشت

شمارهٔ ۶۵

از جسم بکوی یار جان رفت

مرغی ز قفس به آشیان رفت

از رفتن همرهان صد افسوس

تنها ماندیم و کاروان رفت

مرغی نگشوده پر بشاخی

صد باغ بغارت خزان رفت

صد بار بتیر حسرتم کشت

تا یار به خانه کمان رفت

تا بر سر زد گلی ز شاخی

صد خار بپای باغبان رفت

کاین مرغ اسیر در قفس ماند

چندانکه ز یادش آشیان رفت

مشتاق ز قید او نخواهد

هرگز بسراغ آشیان رفت

شمارهٔ ۶۶

گلی و گل رخی تا در چمن هست

خروش بلبل و افغان من هست

دلم در سینه خون گشت و نگفتی

که یعقوبی درین بیت الحزن هست

چه با کوه غمت سازم گرفتم

بدستم تیشه‌ای چون کوه‌کن هست

گلستانیست کویت از شهیدان

که هر گامش دوصد خونین کفن هست

مرا در کوی او ره نیست مشتاق

وگرنه بلبلی در هر چمن هست

شمارهٔ ۶۷

دلم بی‌او صفا هرگز ندیده است

لبم بی‌او نوا هرگز ندیده است

من آن حاجت طلب در کوی عشقم

که تأثیر از دعا هرگز ندیده است

نشاید خواندم بلبل که آن گل

نوا زین بی‌نوا هرگز ندیده است

مرا عشق تو در راهی فکنده است

که رهرو رهنما هرگز ندیده است

مرا چشمیست کز عشق نکویان

نگاه آشنا هرگز ندیده است

عجب ملکیست استغنا که چشمی

درین کشور گدا هرگز ندیده است

چه باغست اینکه مرغی برگ عیشی

درین بستان‌سرا هرگز ندیده است

پر از اغیار بزمت دایم اما

درو مشتاق جا هرگز ندیده است

شمارهٔ ۶۸

در چمن جوری که از باد خزان بر گل گذشت

انتقام آن ستم باشد که بر بلبل گذشت

کرده مرغان چمن را غیرتش آشفته حال

بازپنداری صبا بر طره سنبل گذشت

زیر آب از گریه‌ام نبود کنون طاق سپهر

بارها سیل سرشگم از سر این پل گذشت

در چمن آن بلبل افسرده‌ام کز دل مرا

برنیامد ناله زاری و فصل گل گذشت

از جفای خار مرغان قفس آسوده‌اند

آه از آن محنت که در گلزار بر بلبل گذشت

ترک عالم آید از مشتاق چون آید بهار

از سر پیمانه نتواند به فصل گل گذشت

شمارهٔ ۶۹

ننالم در قفس ای گل ز جور خار هجرانت

از آن نالم که نالد مرغ دیگر در گلستانت

جفا بس رحم کن بر این تن نازک مباد ای گل

برسم دادخواهان خاری آویزد به دامانت

درین وادی ز هر مشت گل آید بوی خون گویا

صبا افشانده هر سو گردی از خاک شهیدانت

کشیدم زیر تیغت ناله اما چه می‌کردم

خدا ناکرده گر می‌کرد از قتلم پشیمانت

مکن مشتاق ترک او ز رشک مدعی ورنه

به زودی می‌کشد صبر کم و درد فراوانت

شمارهٔ ۷۰

آنکه درمان دل خسته عالم با اوست

رفت و داغم بجگر ماند که مرهم با اوست

نه بزرگیست به دولت که سلیمان نشود

دیو هرچند که روزی دو سه خاتم با اوست

چون مسیح آنکه کند زنده جهان را بدمی

غیر تیغ تو دگر کیست که این دم با اوست

خواهد ارخون من آن دلبر ترسا بچه ریخت

نیست با کم که دم عیسی مریم با اوست

نبود از داغ جفایش گله‌ام زین داغم

که بداغم نمک افشاند و مرهم با اوست

ز آن سپاهی بچه فریاد که آن نرگس شوخ

کز نگاهی شکند قلب دو عالم با اوست

چه حذر میکند از آتش دوزخ مشتاق

روز محشر اگر این دیده پر نم با اوست

شمارهٔ ۷۱

خوش آنکه گشته تسلیم بر حکمت از بدایت

لب بسته از بد و نیک نه شکر و نه شکایت

ای دشمن قوی چیست بیمت ز ما ضعیفان

ما را نه زور خصمی نه از کسی حمایت

بر درگه تو دادند پاداش خدمتم را

هر خادمی که دارد مخدوم بی‌عنایت

درمانده داردم سخت آن سنگدل که در وی

نه گریه راست تأثیر نه ناله را سرایت

بستیم رخت از آن کو کانجاست خواری افزون

آن بنده که بیش است مستوجب رعایت

ما کجرو از الستیم ای هادی طریقت

آنرا بجو که باشد شایسته هدایت

چون در طلب نمیریم نادیده روی منزل

هم پای جستجو لنگ هم راه بینهایت

از بیم خوی تندت خون شد دلم چه سازم

نه طاقت خموشی نه جرأت شکایت

شد کشور دل ما ویران ز جور دشمن

دستی برآر وقت است ای صاحب ولایت

برد از حدیث وصلت خواب عدم جهانرا

فریاد ازین فسانه افغان از این حکایت

تا کی کشی ازو سر کز فیض طبع قانع

زان لب بود دوبوسی مشتاق را کفایت

شمارهٔ ۷۲

خونم ز لب بوسه فریب تو هوس ریخت

آخر ز غمت خون مرا بین که چه کس ریخت

با حسرت گلشن چه کند مرغ گرفتار

صیاد چه شد گل به در و بام قفس ریخت

از عشق تو داد آنکه مرا شب همه شب‌پند

در آتش سوزان همه خار و همه خس ریخت

آن بیدل مستم که ز تمهید تو آخر

شب خون مرا بر سر کوی تو عسس ریخت

از گرد یتیمی چو گهر زنده بگورم

گردون ز غمت بر سر من خاک ز بس ریخت

زین باغ مجو خاطر آزاده که صیاد

از غنچه بهر شاخ گلی رنگ قفس ریخت

مشتاق ز پا ماند به راه طلب آخر

پر زد ز بس از شوق شکر بال مگس ریخت

شمارهٔ ۷۳

دلم ز خاک ره آن غیرت پری برداشت

ز دستم این گهر افتاد و گوهری برداشت

از آن بداغ جنون سرخوشم که نتواند

زمانه از سرم این تاج سروری برداشت

فغان ز جنس گساد وفا که می‌یابد

ز سود آن نظر از قحط مشتری برداشت

ز ترک مهر مه من بخواجه ماند

که دست از روش بنده‌پروری برداشت

رهین منت دون همتان مشو که بتن

ز پیله‌ور نتوان نازجوهری برداشت

بتی که چاشنی لطف داشت بیدادش

ز ما چه دید که دست از ستمگری برداشت

باین خوشم که پس از قتل خویشتن مشتاق

که خون ما پی آن ترک لشگری برداشت

شمارهٔ ۷۴

زان در کجا توان رفت از بی‌پناهی ای دوست

با دوستان جفا کن چندانکه خواهی ای دوست

رحمی که از جفایت در لجه محبت

وقتست کشتی ما گردد تباهی ای دوست

دور از زلال وصلت در خاک می‌تپد دل

چون از جدایی آب لب تشنه ماهی ای دوست

در گلستان عشقت از سرخ و زرد ما را

اشکی‌ست ارغوانی رنگی‌ست کاهی ای دوست

ما دادخواه عشق و تو پادشاه حسنی

پیش تو لب چه بندیم از دادخواهی ای دوست

روزیست کز غمت صبح گردد شب حیاتم

روزی که خواهد انداخت داغم سیاهی ای دوست

یک بنده‌ات چو من نیست کاول بر آستانت

خود بندگی گزیدم بر پادشاهی ای دوست

پیشت به شِکْوِه مشتاق زان لب نمی‌گشاید

کز جور خویش دانی حالش کماهی ای دوست

شمارهٔ ۷۵

سوی غربت آن بت خودکام محمل بست و رفت

طرفه شهبازی مرا از دام غافل جست و رفت

پای من برناید از گل ورنه در راه طلب

سوی منزل رهروی هر گام از گل رست و رفت

نه دل ما را همین از نیش غم افکار ساخت

هر طرف ان سر و سیم اندام صد دل خست و رفت

گر حجاب از دیدنش مانع نبودش پس چرا

ساخت پیش چهره گلفام حایل دست و رفت

گر نبود از باده امشب سرگران با من چرا

گشت در بزم من ناکام داخل مست و رفت

ریخت خونم را و بر خاکم فکند افغان که ساخت

از ره کینم چو نقش گام قاتل پست و رفت

از کمندش جستی و شد ورد مشتاق این سخن

طرفه شهبازی مرا از دام غافل جست و رفت

شمارهٔ ۷۶

منم که داغ عزیزان هر دیارم سوخت

فلک زآتش دوری هزار بارم سوخت

ز دوریت منم آن ره‌طلب به کوی فنا

که داغ حسرت شمع سر مزارم سوخت

چو من در آتش آوارگی نسوزد کس

به سنگ حسرت آسایش شرارم سوخت

مرا چه شکوه ز برق آن گیاه تشنه لبم

که داغ حسرت باران نوبهارم سوخت

ز گرمی تو به اغیار چون سپند ببین

که سوخت آتش رشک و چه بی‌قرارم سوخت

تو را نشست به دامن سزد که از تف رشک

به یاد کوی تو آمیزش غبارم سوخت

ز خاک شعله زد آهم پس از وفات این است

سپهر سفله چراغی که بر مزارم سوخت

درین ریاض من آن بی‌نصیب گلچینم

که دور دیدن گل‌ها به شاخسارم سوخت

منم به خاک تپان ماهی‌ای که دور از آب

فلک در آتش هجران جویبارم سوخت

بیا بر آتشم از بوسه بزن آبی

که داغ حسرت آن لعل آبدارم سوخت

مرا چه شکوه ز آتش چو خاروخس مشتاق

که برق جلوه آن آتشین عذارم سوخت

شمارهٔ ۷۷

به دل چگونه توان داغ عشق پنهان داشت

به پنبه آتش‌سوزان نهفته نتوان داشت

نشد نصیبم از آن بوسه چه حالست این

که تشنه مردم و لعل تو آب حیوان داشت

به خون عاشق از اظهار عشق تشنه شوی

فغان که درد ترا باید از تو پنهان داشت

نگین سلطنتست از دو کون کندن دل

گمان مکن که چنین خاتمی سلیمان داشت

بیا که در تن ما بی‌رخ تو شکوه جان

شکایتست که یوسف ز رنج زندان داشت

خوش آن مریض که در بستر رضا جان داد

نه انتظار طبیب و نه فکر درمان داشت

رود زیاد به ساحل رسیده را حالی

که از طلاطم دریا بروز طوفان داشت

کنون نه دیده من در طلسم حیرت از اوست

مرا چو آینه رویت همیشه حیران داشت

دمید صبح شب عمر و دم نزد صبحم

خوش آن زمان که شب انتظار پایان داشت

فکند ناله مشتاق در جهان آتش

ز داغ‌ها که به جان از فراق جانان داشت

شمارهٔ ۷۸

گشته‌ام از فیض عشق موی به مو دوست دوست

این نه بود او منم وین نه منم اوست اوست

در دو جهان غیر یار نیست ولی چون کنم

چشم خرد مغز را می‌نگرد پوست پوست

در تو کشد عاقبت رشته سیر دو کون

کوی تو بحرست بحر هر دو جهان جوست جوست

چون رخ او بنگرد چشم جهان بین عقل

آنچه نقابش خرد کرده گمان روست روست

کشته عشقم چسان شکوه ز دشمن کنم

آنکه بخونم کشید دوست بود دوست دوست

بینداز او آنچه چشم آنهمه رنگست رنگ

آنچه مشام دلم میشنود بوست بوست

وحدت او را زیان نیست ز کثرت بلی

آنچه گهی خط و گاه زلف بود موست موست

بر خط فرمان تست نه سر مشتاق و بس

در خم چوگان حکم نه فلک گوست گوست

شمارهٔ ۷۹

اگر حرم بود ار دیرخانه خانه تست

بهر دری که نهم سر بر آستانه تست

چه طایری تو که طوبی سزد که رشگ برد

بر آن درخت که بر شاخش آشیانه تست

مرا تو مردمک دیده مکش زینهار

قدم ز خانه چشمم که خانه خانه تست

چه احتیاج بغواصیم درین قلزم

مراکه دل صدف گوهر یگانه تست

مکش سر از کفم ای زلف یار سوزم چند

بداغ حسرت سرپنجه‌ای که شانه تست

گهرفشان چو رگ ابر نوبهار چراست

زبانم ارنه کلید در خزانه تست

بسلسبیل نشویم ز رخ غبار درت

که آب روی من از خاک آستانه تست

تو خود چه نغمه‌سرائی که بر فلک مشتان

برقص زهره ز گلبانگ عاشقانه تست

شمارهٔ ۸۰

دور از توام بجز غم و رنج و ملال چیست

باشم بحال مرگ مپرسم که حال چیست

گفتم خیال وصل تو دارم بخشم گفت

من کیستم که ای تو ترا در خیال چیست

در دم بود کشنده دگر از دوا مگو

بس کن طبیب درد سر این قیل و قال چیست

فریادرس ندیده درین دشت هیچ کس

این آه و ناله جرس هرزه نال چیست

بر باد رفت خاک من از جورت وز من

درد ترا هنوز غبار ملال چیست

نگذشته بطرف چمن گر تو صبح‌گاه

گل را ز شبنم این عرق انفعال چیست

مشتاق بسکه تشنه لب آب تیغ تست

نشناسد اینکه خون چه و آب زلال چیست

شمارهٔ ۸۱

گوشت کجا به ناله‌ام ای‌دل فریب هست

آن گلبنی که صد چو منت عندلیب هست

در وادیی که شوق بود راهبر چه باک

گر هر قدم هزار فراز و نشیب هست

دعوای ناتوانیت ای خسته کی سزاست

تا قوت کشیدن ناز طبیب هست

کوشش چه لازمست که از خوان وصل یار

خواهد رسید قسمت ما گر نصیب هست

نالم کی از جفای تو داغم از این که نیست

بهر منت وفا و برای رقیب هست

مشتاق را ز ناله مکن منع بر درت

هرجا گلیست زمزمه عندلیب هست

شمارهٔ ۸۲

زد قدم هرکس به گیتی پیشه دیگر گرفت

وقت رندی خوش که در دیر آمد و ساغر گرفت

در هوای گلشن آن مرغ به خاک افتاده‌ام

کاتشم از گرم پروازی به بال و پر گرفت

جور کمتر کن مبین کوتاه دستم را که هست

عاجز اما میتواند دامن داور گرفت

نیست در عالم جوان‌مردی چو پیر می‌فروش

کو بر من می ز زاهد خرقه و دفتر گرفت

در خرابات مغان کی زیردست غم شویم

تا ز دستی می‌تواند دست ما ساغر گرفت

هیچ‌کس لب تا دم مردن نبست از حرف عشق

این حکایت را بپایان چون رساند از سر گرفت

شعله‌گر از ازل از آه گرمی برنخاست

آسمان بهر چه یارب رنگ خاکستر گرفت

آه گرمی بر لب مشتاق دوش از دل رسید

رفت تا در خود کشد دم پای تا سر درگرفت

شمارهٔ ۸۳

ز ناز هرگزت از من اگر سئوالی نیست

بدین خوشم که بدل از منت ملالی نیست

اگر بخاک نیفتم ز آشیان چکنم

مراکه قوت پرواز هست و بالی نیست

مجو نشاط طبیعت ز محفلی کانجا

میانه دو نگه گفتگوی حالی نیست

کی آن ز حال سیه‌بخت عشق آگاه است

که تیره‌روز ز سودای خط و خالی نیست

مجو ز بلبل دستان سرای عشق نوا

در آن ریاض که مرغ ضعیف نالی نیست

چه داند آنچه به پیرانه سرکشم از عشق

کسیکه شیفته طفل خوردسالی نیست

زند بخرمن هستی گر آتشم چه عجب

مزاج سرکش او را که اعتدالی نیست

ز وصل یار وگر فال میزنی مشتاق

بگوبگو که ازین به خجسته فالی نیست

شمارهٔ ۸۴

جز عشق که اشرف بود از جمله کمالات

دیگر به کمالی نتوان کرد مباهات

جویم به دعا چندت و خوانم به مناجات

من ذره تو خورشید من و وصل تو هیهات

ماجمله به تو قایم و تو قایم با لذات

تو شخصی و ما عکس تو عالم همه مرآت

از طلعت یار است ظهور همه عالم

خورشید بود آینه جلوه ذرات

بیخود همه کونین ز صهبای صفاتند

تا چیست شرابی که بود در قدح ذات

گردد سرم آسوده ز سودای تو حاشا

فارغ شودم دل ز تمنای تو هیهات

هرگز دل موری مخراش ار نتوانی

اول به کف آری سپر تیغ مکافات

گر باده به اندازه خوری نیست وبالت

این نکته چه خوش گفت به من پیر خرابات

حیرانی‌ام از عشق کنون نیست که عمری‌ست

در بازی شطرنج محبت شده‌ام مات

مشتاق من و خدمت میخانه که در عشق

نه عقده‌ام از زهد گشاید نه ز طامات

شمارهٔ ۸۵

از دوست قالب من دیوانه پرشده است

جسمم ز جان تهی وز جانانه پر شده است

خون دل از غمت همه در چشمم آمده است

مینا تهی ز باده و پیمانه پر شده است

گردد چگونه سبز بکوی تو آشنا

کین گلستان ز سبزه بیگانه پر شده است

آن نکته نشنوند که دارد حقیقتی

از بسکه گوش خلق ز افسانه پر شده است

گردت ز بسکه طایر دلها فشانده بال

پای چراغت از پر پروانه پر شده است

ما را ز حلقه نرسد بیش از این کمند

ازبس بعهد زلف تو دیوانه پر شده است

نبود دلم رهین فروغی ز مهر و ماه

کز پرتو جمال تو این خانه پر شده است

هرگز دل خراب بدهر اینقدر نبود

از سیل اشگ ماست که ویرانه پر شده است

محروم زخم ماست از آن زلف عنبرین

ورنه ز مشگ چاک دل شانه پر شده است

مشتاق را ز اشگ غمت تار هر مژه

چون رشته بود که ز دردانه پر شده است

شمارهٔ ۸۶

به ناله صبحدمم بلبل خوش‌الحان گفت

که از جفای گل آن می‌کشم که نتوان گفت

به گوش جان دلم این نکته دوش پنهان گفت

غمی‌ست عشق که نتوان نهفت و نتوان گفت

جگرخراش از آن شد صفیر مرغ اسیر

که هرچه گفت ز محرومی گلستان گفت

حدیث پیک صبا کرد بازم آشفته

که گفت قصه زلف تو و پریشان گفت

کسی که سر زد از او راز عشق فرقی نیست

گر آشکار نگفت این حدیث و پنهان گفت

ز دوری چمن آن بلبلم که تا جان داد

به ناله قصه دور و دراز هجران گفت

مزن ز حوصله گو لاف خستگی در عشق

که درد خود به طبیب از برای درمان گفت

نکرده خدمت استاد کس نشد استاد

نخستم این سخن استاد در دبستان گفت

چنان برت بخروشم که عندلیب به گل

به ناله درد دل خویش با صد افغان گفت

نظر به همت مشتاق کن که در همه عمر

نگفت جز سخن عشق و هرچه گفت آن گفت

شمارهٔ ۸۷

بگذر از دیر و حرم جانانه جای دیگر است

خانه دل جای او وین خانه جای دیگر است

شد دلم از دوری دلبر خراب اما چه سود

گنج جای دیگر و ویرانه جای دیگر است

چون می از مینای چرخ آید به جام عشرتم

شیشه جای دیگر و پیمانه جای دیگر است

گرنه ما را در طلب سرگشتگی باید چرا

کعبه جای دیگر و بتخانه جای دیگر است

یار بزم افروز غیر و در طلب سرگشته من

شمع جای دیگر و پروانه جای دیگر است

مانده در چشمم سرشگ رفته دل در کوی او

طفل جای دیگر و دیوانه جای دیگر است

غم درون سینه و واز تنگی جا دل برون

میهمان در خانه صاحبخانه جای دیگر است

بیخود عشقم مگو مشتاق با من حرف وصل

رو که جای گفتن افسانه جای دیگر است

شمارهٔ ۸۸

کجا ز قهر تو غیر از توام پناهی هست

همان به تست مرا گر گریزگاهی هست

تو ابر رحمت و فیض تو عام آه که نیست

بغیر من ز تو گر تشنه لب گیاهی هست

نظر به جانب من نیست هرگزت ورنه

گهی نباشد اگر سوی غیرگاهی هست

گذشت عمر و چو شمع سحر ز داغ غمت

همان بدیده‌ام اشگی و دردل آهی هست

عنان سبک مکن ایشهسوار عرصه حسن

که در ره تو بهر گام دادخواهی هست

سزد بزاری زارم اگر کشی در عشق

مگر ز جرم محبت بتر گناهی هست

ز روز و شب نیم آگه که عشقم افکنده

بعالمی که نه مهری در آن نه ماهی هست

بکعبه هم نرود ز آستانه‌ات مشتاق

کجا بجز درت او را امیدگاهی هست

شمارهٔ ۸۹

بر اوست رحم که درمانده دل افتاده است

کدام عقده چو این عقده مشکل افتاده است

دمی بوصل تو چرخم چو آن غریق رساند

که مرده است وز دریا بساحل افتاده است

دلم ز کوی بتان کی رهد که هر قدمی است

بخاک دامی و صیاد غافل افتاده است

جز اشگ ما که بخود عمری از غمت نالید

کدام قطره بدریا مقابل افتاده است

براه کوی تو آن رهروم که چون شده خاک

بسعی باد گذراش بمنزل افتاده است

ز پایمال حوادث چه شکوه مجنونرا

که گشته گرد و بدنبال محمل افتاده است

ز برق نیست غمم مزرع مرا مشتاق

ز تاب تشنگی آتش به حاصل افتاده است

شمارهٔ ۹۰

گر بعاشق سر عتابش نیست

هرچه گویم چرا جوابش نیست

گر نه کارم بهجر خویش گذاشت

بهر قتلم چرا شتابش نیست

کوی عشقست چون گذرگه سیل

که بجز خانه خرابش نیست

چون زنم دیده برهم آینه‌وار

چشم حیران عشق خوابش نیست

زاری از عشق بس دلا کاتش

رحم بر گریه کبابش نیست

کشتئی را که داد تن بشکست

بیمی از بحر و انقلابش نیست

منم آن رهروی که عشق افکند

تشنه دروادئی که آبش نیست

گفتمش چاره کن غم مشتاق

که ز هجرت توان و تابش نیست

گفت سیماب‌وار جز مردن

چاره بهر اضطرابش نیست

گفتمش غیر از این علاج دگر

بهر سوز دل کبابش نیست

بر لب انگشت زد مرا یعنی

که خموش این سخن جوابش نیست

شمارهٔ ۹۱

بر لب بغیر ناله که دمساز مانده است

از دوریت بما چه دگر باز مانده است

آمد خزان عمر و هوای چمن بجاست

پر رفته است و حسرت پرواز مانده است

چون دل زید به پنجه مژگان او که صید

سالم کجا بچنگن شهباز مانده است

دارم ز دیر و کعبه بدل رو که این در است

در عشق اگر دری بر خم باز مانده است

کردم بباغ ناله‌ای و تا ابد مرا

از شوق غنچه گوش بر آواز مانده است

جز من که در دلم غمت افسرده پاکرا

در خانه سیل‌خانه برانداز مانده است

مشتاق را ز عشق بود بوی گل کجا

پنهان بزیر پرده غماز مانده است

شمارهٔ ۹۲

بر بلبل آنچه از ستم باغبان گذشت

کی از جفای خار و ز جور خزان گذشت

گامی نرفته خار جفا دامنم گرفت

پنداشتم کز آن سر کو می‌توان گذشت

پایم نبسته کس ولی از بیم پاسبان

نتوانم از حوالی آن آستان گذشت

داغم که ماند حسرت پیکان او به دل

تیرش ازین چه غم که مرا ز استخوان گذشت

صیاد بستن پر و بالش چه لازم است

مرغی که در هوای قفس ز آشیان گذشت

بگذشت از زمانه به مشتاق ناتوان

در پیری آنچه از ستم آن جوان گذشت

شمارهٔ ۹۳

گر چو من از گلشن عشقش بدل جز خار نیست

ناله بلبل چرا چون ناله من زار نیست

گرنه با اغیار سرگرمی چو شمع امشب چرا

برنخیزد از دلم آهی که آتش بار نیست

نیست تنها خسته جان من که در اقلیم عشق

جز دل مجروح و غیر از سینه افکار نیست

از کنشت و کعبه‌ام چون کافر و مؤمن مجوی

عاشقم عاشق مرا با کفر و ایمان کار نیست

عاشقان محنت طلب اما کسی در کوی عشق

همچو من جویای رنج و طالب آزار نیست

مدعی نالد ز درد عشق اما از لبش

ناله‌ای کاید بگوشم ناله بیمار نیست

او بعاشق دشمن و من عاشقم نه بوالهوس

یار من با غیر از آن یار است و با من یار نیست

گلشن آرا گو در گلشن برویم وامکن

من چو بلبل زآن گلم نالان که در گلزار نیست

نیست ره در محفلش مشتاق را کین بارگاه

بارگاه شه بود اینجا گدا را بار نیست

شمارهٔ ۹۴

نه صیدی جان برد از صیدگاه چشم فتانت

نه تیری کم شود از ترکش پرتیر مژگانت

ندارد چشمه وصلت نشان چون نسپرد جانرا

خضر هم تشنه لب در جستجوی آب حیوانت

مکن دست رقیبان را به خود گستاخ میترسم

گل از بسیاری گلچین نماند در گلستانت

نجویم بهر گلگشت چمن از قید آزادی

که خوشتر باشدم از طرف گلشن کنج زندانت

تو دادم میدهی داد از تو گر خواهم دریغ اما

ندارم دست گستاخی که آویزم بدامانت

تغافل پیشه یارا چون ننالم از تو دیری شد

که محرومم ز جور آشکار و لطف پنهانت

تو از می با حریفان در چمن سرخوش چه غم داری

که از حسرت دهد مشتاق جان در کنج زندانت

شمارهٔ ۹۵

فلک سرگشته از سودای عشقست

بدور این ساغر از صهبای عشق است

برون از نه فلک آنجا که جائی

از آن برتر نباشد جای عشق است

چه بحر بیکرانست اینکه نه چرخ

حبابی چند از دریای عشق است

برون از شهر بند عقل شهریست

که در هر کوچه‌اش غوغای عشق است

قبا گردد اگر نه اطلس چرخ

نه بر اندازه بالای عشق است

از آن خاکم بسر ریزد که گردون

غبار دامن صحرای عشق است

درین محفل لبالب جام مشتاق

بود زان می که در مینای عشق است

شمارهٔ ۹۶

عالم خراب از نگه می‌پرست تست

زآن می فغان که در قدح چشم مست تست

سررشته تپیدن دل نیست در کفم

چون نبض اضطراب و سکونم به دست تست

من با تو همچو شاخ درختم یکی به دار

دست از شکستنم که شکستم شکست تست

من در خمار حسرت یک بوسه و مدام

لب جام باده را به لب می‌پرست تست

مشتاق از آن چه شکوه که در کوی او شدی

با خاک اگر برابر از اقبال پست تست

شمارهٔ ۹۷

به پایت دوش می‌افتاد گاهی راست گاهی کج

مگر زلف تو بود از باد گاهی راست گاهی کج

چمد از آهم آن سروسهی بالا که می‌گیرد

به تحریک صبا شمشاد گاهی راست گاهی کج

نباشد ز آتش آهش عجب در کندن خارا

که گردد تیشه فرهاد گاهی راست گاهی کج

اگر باشد وقوف از نیک و بد معمار گردون را

گذارد پس چرا بنیاد گاهی راست گاهی کج

چمد مشتاق آن شاخ گل و از شوق او هر دم

برآید از لبم فریاد گاهی راست گاهی کج

شمارهٔ ۹۸

با بلبل مسکین گل و بیداد و دگر هیچ

وز زحمت گل بلبل و فریاد و دگر هیچ

مرغان چمن حلقه به گرد گل و نسرین

مرغ قفس و صحبت صیاد و دگر هیچ

آن شمع سر صحبت پروانه ندارد

کاهی کند از سوختگان یاد و دگر هیچ

من کودک عاشق ستم مکتب عشقم

دارم هوی سیلی استاد و دگر هیچ

فرهاد جگرخسته و دلجویی شیرین

شیرین و جگرکاوی فرهاد و دگر هیچ

گردم چو غبار از ستم حادثه خواهم

آرد به سر کوی توام باد و دگر هیچ

ماراست ز برگ سفر و ساز ره عشق

همچون جرس قافله فریاد و دگر هیچ

در پهلوی عاشق دل ویرانه و صد گنج

در سینه زاهد دل آباد و دگر هیچ

زان مه که رخش انجمن‌افروز نشاطست

مشتاق من و خاطر ناشاد و دگر هیچ

شمارهٔ ۹۹

تا ژ گل نام و ز گلزار نشان خواهد بود

کار مرغان چمن آه و فغان خواهد بود

ناید از پرده برون راز جهانست آن راز

که نهان بود و نهانست و نهان خواهد بود

رمضان میکده را بست در و مفتاحش

هم هلال شب عید رمضان خواهد بود

باده خور عصه جان و غم تن چند خوری

عنقریب است که نه این و نه آن خواهد بود

هست چشم ترم آن چشمه که از خون جگر

تا قیامت ز جفای تو روان خواهد بود

داده‌ام تن بجفایت ولی از جور توام

چه‌قدر تاب و چه مقدار توان خواهد بود

باغبان رنجه مکن خاطر بلبل فرداست

که نه گلبن نه گل از جور خزان خواهد بود

کشت پیرانه سر از جورم و تا روز جزا

در دلم حسرت آن تازه جوان خواهد بود

گفت آوردیم از کین بسر مهر منال

چون ننالم که همانست و همان خواهد بود

تا در آماجگه سینه دلم دارد جای

هدف ناوک آن سخت کمان خواهد بود

نه همین ذکر تو دارد بلب اکنون مشتاق

تا ابد نام تواش ورد زبان خواهد بود

شمارهٔ ۱۰۰

خاک ار شوم به کوی تو گردم نمی‌رسد

دردی ز دوری تو به دردم نمی‌رسد

این درد دیگر است که جانم به لب رسید

از درد یار و یار به دردم نمی‌رسد

برگ خزان رسیده باغ محبتم

رنگی به رنگ چهره زردم نمی‌رسد

ز افسردگی به محفل یاران بدین خوشم

کآفت به شمعی از دم سردم نمی‌رسد

نالان نیم ز جور تو نالم که بر دلم

تیری چرا ز شست تو هردم نمی‌رسد

زین پس من و فراق که دستم به دامنش

کوشش هزار مرتبه کردم نمی‌رسد

مشتاق تا فتاد ز هجر آتشم به جان

برقی به آه بادیه‌گردم نمی‌رسد

شمارهٔ ۱۰۱

گشاید از در میخانه هر در کاسمان بندد

مبادا در بروی هیچ کس پیر مغان بندد

بدشمن عهد یاری یار ما محکم چنان بندد

که نتواند بکوشش بگسلد با دوستان بندد

چه حاجت تیغ بندد بر میان کز شوق میمیرم

بقتلم چون میان نازک آن نازک میان بندد

جفاکارند خوبان سهی قد وای بر مرغی

کزین نازک نهالان بر نهالی آشیان بندد

سرم رفت از زبان بر باد شمع‌آسا خوشا آنکس

که در هر محفل آمد گوش بگشاید زبان بندد

بخونم چون نغطاند خدنگ آن شکار افکن

که بر خاک افکند صد صید تازه بر کمان بندد

چه فیضم از بهار حسن او رسم قدیمست این

که چون فصل گل آید باغ را در باغبان بندد

نیم پی بستگی مشتاق هرگز از دو زلف آن

گره پیوسته از کارم گر این بگشاید آن بندد

شمارهٔ ۱۰۲

پایی به پای دشت‌نوردم نمی‌رسد

گردی به گرد بادیه‌گردم نمی‌رسد

حال مرا شنید و نپردازدم به حال

دردم به او رسید و به دردم نمی‌رسد

داند مریض خویشم و آسوده خوانَدَم

من در گمان اینکه به دردم نمی‌رسد

باد خزان گلشن خویشم جدا ز تو

آفت به باغی از دم سردم نمی‌رسد

خون گریم از غم تو و داغم که هیچ رنگ

از اشک سرخ بر رخ زردم نمی‌رسد

مشتاق درد نامه عشاق خوانده‌ام

افسانه‌ای به قصه دردم نمی‌رسد

شمارهٔ ۱۰۳

ز خیلی کجا چون تو شاهی برآید

ز بامی کجا چون تو ماهی برآید

بود سرکش از کاکلی دود آهم

که گاهی ز زیر کلاهی برآید

جز این کافتد از عاجزی در کمندی

ز صیدی چه در صیدگاهی برآید

ز تو کامران غیر و ما و نگاهی

که از کنج چشم تو گاهی برآید

دمی کرد اوج اخترم چون زلیخا

که ماهی چو یوسف ز چاهی برآید

هوس پیشه‌ام خواند و سوزم چو بینم

که از تهمتی بی‌گناهی برآید

مبر جور از اندازه بیرون خدا را

مباد از دلی غافل آهی برآید

چو شامست کوی قمر طلعتان را

که از طرف هر بام ماهی برآید

به از کشت ماشوره زاری که از وی

گلی گر نروید گیاهی برآید

چه خوش باشد ار روزی امیدواری

امیدش ز امید گاهی برآید

بر آن کشت ظلمست باران که از وی

بامید برقی گیاهی برآید

تن لاغرم چون کشد بار عشقت

کجا کار کوهی ز کاهی برآید

بده کام مشتاق یکره چه باشد

امید گدائی ز شاهی برآید

شمارهٔ ۱۰۴

گرم صد داغ بر جان می‌گذارد

کجا داغی چو هجران می‌گذارد

خوشا تیرت که مرهم خستگان را

به زخم از آب پیکان می‌گذارد

چه بحر است اینکه درهم کشتی ما

شکست و شکر طوفان می‌گذارد

گر از ذوق شهادت گردد آگاه

ز کف خضر آب حیوان می‌گذارد

میندیش و بکش می ابر رحمت

کرا آلوده دامان می‌گذارد

گذارد گر دمی آسوده‌ام چرخ

کجا آن چشم فتّان می‌گذارد

به جانم درد عشق بار خوش‌تر

از آن منت که درمان می‌گذارد

خوشم با داغ عشق او که این داغ

نه سر بر جا نه سامان می‌گذارد

ستاد تا فراقش جان مشتاق

چه منتهاش بر جان می‌گذارد

شمارهٔ ۱۰۵

نه در سر غیر سودای تو باشد

نه در دل جز تمنای تو باشد

فلک ابری ز دریای تو باشد

زمین‌گردی ز صحرای تو باشد

نشان کلفت رندان درین بزم

ز صاف و درد مینای تو باشد

بکس غیر از تو نگشایم در دل

که جای غیر یا جای تو باشد

تویی کارایش عالم چو خورشید

ز حسن عالم آرای تو باشد

زلیخا و غم یوسف خریدن

مرا سودای سودای تو باشد

رخ زیبای ماه آسمانی

کجا چون روی زیبای تو باشد

قد رعنای سرو بوستانی

کجا چون قد رعنای تو باشد

دلی دارد درون سینه مشتاق

که لبریز از تمنای تو باشد

شمارهٔ ۱۰۶

به هر کام غیر آن شیرین‌سخن می‌پرورد

از سخن شهدی که در کنج دهن می‌پرورد

به هر آغوش رقیب آن سیم‌تن می‌پرورد

سیم خامی کاندرون پیرهن می‌پرورد

ریزد از هم آشیان‌ها را چمن پرا چرا

گر چمن را بهر مرغان چمن می‌پرورد

گر فلک تاری ز گیسویت برد کی بعد از این

ناله را در ناف آهوی ختن می‌پرورد

کرده عشقم عندلیب گلشنی کز لطف و کین

گل برای غیر و خار از بهر من می‌پرورد

برنخیزد بلبلی مشتاق ازین بستان‌سرا

تا فلک می‌پرورد زاغ و زغن می‌پرورد

شمارهٔ ۱۰۷

آن دل که غم بتان ندارد

باغیست که باغبان ندارد

چندش جویم که طایر کام

مرغیست که آشیان ندارد

گم گشته عشق او چو عنقا

نام ار دارد نشان ندارد

با فقر خوشم که نخل بی‌برگ

بیم از ستم خزان ندارد

سودیست که در زیان عشقت

سودی که زپی زیان ندارد

ره رو چکند که وادی عشق

نقش پی کاروان ندارد

دارد یارم هر آنچه خواهی

اما دل مهربان ندارد

مشتاق کجا و دین و دنیا

عاشق غم این و آن ندارد

شمارهٔ ۱۰۸

نه از جفای تو زیبا صنم نخواهد ماند

همی صنم که صنم خانه هم نخواهد ماند

پیاله‌کش که لب جام این سخن دارد

ببزم جم که جم و جام جم نخواهد ماند

بدین صفت که ره کفر و دین بغمزه زنی

اثر ز دیر و نشان از حرم نخواهد ماند

ز آه سوخته عشق روشنست چو شمع

شب فراق که تا صبحدم نخواهد ماند

فریب دولت ده روزه جهان مشتاق

مخور که شاهی و طبل و علم نخواهد ماند

شمارهٔ ۱۰۹

دلم کز آتش جان‌سوز غم نخواهد ماند

بمن نماند و بدلدار هم نخواهد ماند

بساز با لب خشک و نه قطره جوی نه بحر

که در محیط جهان بیش و کم نخواهد ماند

حذر ز آتش آهم که افکند کز تاب

به بحر در جگر بحرنم نخواهد ماند

بمحفل تو عزیزان چنین شوند ارخار

کسی ز محترمان محترم نخواهد ماند

اگر شوند ز رنج وجود آگه کیست

که تا ابد بدیار عدم نخواهد ماند

به دست داغ تو وین داغ سوزدم که درم

همیشه در کف صاحب درم نخواهد ماند

ز شادی و غم غیر و تو نیست غم مشتاق

همیشه شادی و پیوسته غم نخواهد ماند

شمارهٔ ۱۱۰

دوش در طرف چمن بلبلی افغان می‌کرد

ناله در حلقه مرغان خوش‌الحان می‌کرد

بود در وصل ندانم ز چه رو می‌نالید

غالبا همچو من اندیشه هجران می‌کرد

کشتیم را که رهانید تو کل زین بحر

غرق می‌شد اگر اندیشه طوفان می‌کرد

سرنوشتش ز ازل بود که در چاه افتد

ورنه یوسف حذر از حیله اخوان می‌کرد

تشنه زخم خدنگ توام ای کاش مرا

در گلو قطره‌ای از چشمه پیکان می‌کرد

درد می دُردکش میکده را می‌شد صاف

هرچه می‌گفت گرش پیر مغان آن می‌کرد

جذبه کعبه بود خاصه مردان خدا

ورنه هر سست قدم قطع بیابان می‌کرد

بود اگر مست می شوق حرم شکوه چرا

کعبه رو از ستم خار مغیلان می‌کرد

نرسد گل چو به مرغان چمن لشکر دی

کاش می‌آمد و تاراج گلستان می‌کرد

زیر خط لعل تو میجست مپندار که خضر

در سیاهی طلب چشمه حیوان می‌کرد

قابل گنج محبت دل مشتاق نبود

ورنه این خانه ز سیل مژه ویران می‌کرد

شمارهٔ ۱۱۱

لب شیرین تو شیرین‌تر از آن ساخته‌اند

که توان گفتنش از شیره جان ساخته‌اند

کرده‌اند از غمت آنان جگرم خون ایگل

که ترا لاله رخ و غنچه دهان ساخته‌اند

نتوانم که کنم قطع نظر از دو لبت

کاین دو را قوت دل و قوت جان ساخته‌اند

اهل دل از دو جهان نام و نشانت طلبند

ورنه با گوشه دل از دو جهان ساخته‌اند

بی‌تو میسوزم و میسازم و هرگز عشاق

نه چنین سوخته‌اند و نه چنان ساخته‌اند

تا در آن بوسه نگنجد دهن تنگ ترا

تنگ تر از دل ما تنگدلان ساخته‌اند

زین چمن چون گل رعناست چه فیضت مشتان

که بهار تو هم آغوش خزان ساخته‌اند

شمارهٔ ۱۱۲

نه ز آب و گلت ای نخل جوان ساخته‌اند

که سراپای تو از روح روان ساخته‌اند

بر لب چشمه چشمم به تفرج به نشین

کآب این چشمه برای تو روان ساخته‌اند

من کجا صبر کجا بی‌تو که درد و غم هجر

دل و جانم تهی از تاب و توان ساخته‌اند

پیرم وز این طلبم وصل جوانان کین قوم

داده یک بوسه و صد پیر جوان ساخته‌اند

غمزه‌ات رهزن خلقست چه طفلی که ترا

آفت جان دل پیر و جوان ساخته‌اند

بگذر از کعبه و بتخانه که در وادی عشق

این دو را سنگ ره راهروان ساخته‌اند

من و میخانه که صدمرتبه اهلش مشتاق

گشته‌ام پیر و بجامیم جوان ساخته‌اند

شمارهٔ ۱۱۳

در چمن مرغ چمن ناله چو بنیاد کند

کاش از حال اسیران قفس یاد کند

در قفس ناله گرمم که چو برق آتش زد

نتوانست اثر در دل صیاد کند

گو مکن هرگزم او گر نکند یاد مباد

که ز یاد آوری غیر مرا یاد کند

زان بنالیم برت کین اثر ناله ماست

که دلت سخت‌تر از بیضه فولاد کند

آید از کوی توام یاد بگلشن چه عجب

ناله‌ام گر شنود بلبل و فریاد کند

خوبغم گیر که ساز طرب و برگ نشاط

اینقدر نیست جهان را که دلی شاد کند

بخرابی جهان ساخته‌ام کآب و گلشن

اینقدر نیست که ویرانه‌ای آباد کند

حشن و عشقند دو سلطان که بآباد و خراب

این همه دادکند آن همه بیدادکند

عقل با عشق محالست برآید آری

پنجه موم چه با پنجه فولاد کند

خوشتر از ذوق اسیری چه بود کو صیاد

نه دهد آبم و نه دانه نه آزاد کند

نکند میل اگر خاطر خسرو بشکر

بس که روی دل شیرین سوی فرهاد کند

دارم این چشم از آن چشم که گاهی مشتاق

بنگاهی دل غمدیده من شاد کند

شمارهٔ ۱۱۴

سازوبرگ طرب از ساغر و مینا نشود

شاهدی تا نبود عیش مهیا نشود

بی‌تو از سیل سرشکی که به مژگان دارم

نیست در عهد من آنشهر که صحرا نشود

بسکه از جوش دلم اشگ بخود مینالد

نیست در چشم من آنقطره که دریا نشود

دل روشن رسدش از در و دیوار شکست

صرفه سنگ در آنست که مینا نشود

منکه در خون کشدم ناخن بیمت چون تیغ

به که از رشته کارم گرهی وا نشود

از من گم شده جوئی چه نشان در ره عشق

هرکه گم گشت درین بادیه پیدا نشود

مگذر از خاک در پیر خرابات کجاست

کشد آن کور که این سرمه و بینا نشود

عزم رفتن نکنم هرگز از آنکو مشتاق

که مرا پاس وفا سلسله پا نشود

شمارهٔ ۱۱۵

گفتی او راست وفاپیشه بلی گر می‌بود

اندکی ایدل ازین حال تو بهتر می‌بود

با من اکنون که بمهر است مرا حال این است

وه چه میکردم اگر یار ستمگر می‌بود

گفتی ار چاره هجران‌طلبی باش صبور

چاره صبر است بلی کاش میسر می‌بود

چاره هجر که آنهم نکند می‌کردم

غیر مردن اگرم چاره دیگر می‌بود

میگذشت آه چه بر جان خلایق مشتاق

روز حشر ار به شب هجر برابر می‌بود

شمارهٔ ۱۱۶

می دو چشم تو ندانم ز چه پیمانه زدند

که ره دین و دل عاقل و دیوانه زدند

توئی آنشمع که هر شام ملایک تا صبح

در هوای تو پروبال چو پروانه زدند

کشم از دیر چسان پا که در آن مغبچگان

ره دین و دلم از جلوه مستانه زدند

خسرو ملک جنونم بر من مجنون کیست

کاول این قرعه بنام من دیوانه زدند

سوخت جامی ز می عشقم و پیداست که چیست

حال آنان که از این می دوسه پیمانه زدند

شمارهٔ ۱۱۷

ناله به کوی او دلم بهر چه بس نمی‌کند

یار ستیزه کار من یاری کس نمی‌کند

نیست به فکر سینه‌ام گم شده دل که چون رهد

مرغ اسیر از قفس یاد قفس نمی‌کند

گر نه ضعیف ما خود و همت ما بود قوی

بهر چه عنکبوت ما صید مگس نمی‌کند

منع مکن ز ناله‌ام کآنچه به من جدا ز تو

سوز فراق می‌کند شعله به خس نمی‌کند

نیست دم مرا اثر ورنه قفای محملش

می‌کنم آنقدر که من ناله جرس نمی‌کند

دل مگرت خبر دهد گاه ز حالم از تپش

ورنه ضعیف ناله‌ام کار نفس نمی‌کند

دل کشد از نگاه او آنچه به مست روز و شب

بیم جفای شحنه و جور عسس نمی‌کند

شمارهٔ ۱۱۸

به لب صدبار جانم در رهش گر ز انتظار آید

از آن خوش‌تر که همراه رقیب آن گل‌عذار آید

به کف دامانش آوردم به صد سعی و رها کردم

ز دستم جز به هم سودن بگو دیگر چه کار آید

غباری هرکجا از دور بینم پیش ره گیرم

به امیدی که از دنبال گرد آن شهسوار آید

نرفتم یک ره از کوی تو خوشدل باشم آن عاشق

که هربار از نخست آزرده‌تر از کوی یار آید

نشاندی چون به راه و عده‌ام زان سرگران رفتن

به لب دانستم آخر جان من از انتظار آید

روم چند از درت نومیدتر ز اول خوش آن عاشق

که آید از سر کوی تو و امیدوار آید

بدان امید نخلی را توان صد سال پروردن

که شیرین گردد از وی کام تلخی چون به بار آید

جفاهای ترا چون بشمرم کز صد یکی ماند

همان نشمرده از جور تو و روز شمار آید

مکن مشتاق را منع از می وصلت چه خواهد شد

کشد زین باده مخموری و بیرون از خمار آید

شمارهٔ ۱۱۹

عزیزش دار چون گل هرچه در چشم تو خار آید

بجای خویش اگر سنگست اگر گوهر بکار آید

چه حاصل گر برون آید ز صد گرداب آن کشتی

که در گل می‌نشیند از میان تا برکنار آید

بود کشت محبت را چه خاک تلخ حیرانم

که گر کارند آنجا نیشکر حنظل ببار آید

من آن مرغم که سر در زیربال و پرزدل گیری

برون نارم رود گر صد خزان و صد بهار آید

ز شوق ناوکش خون شد دلم ای بخت امدادی

که ترکش بسته بهر صیدم آن عاشق شکار آید

فغان از شوقت ای گل کز تن آید گر برون جانم

محالست اینکه از جانم برون این خارخار آید

خطت گر سر زد و شور من افزون شد عجب نبود

شود دیوانه‌تر دیوانه چون فصل بهار آید

کند گر باده با این سرگرانی در قدح ساقی

به لب مشتاق جانم دانم از رنج خمار آید

شمارهٔ ۱۲۰

گر همین خون مرا یار خورد نوشش باد

ور نه اندیشه بیداد فراموشش باد

شد شب تار اگر روز من از شام خطش

روز روشن شبم از صبح بناگوشش باد

کرده از جلوه بسی پیرهن صبر قبا

جان فدای روش سرو قبا پوشش باد

بر سر این دست که هر شب ز فراقش دارم

شبی امید که تا صبح در آغوشش باد

چه شود مست و کند میل که خونم نو شد

خون من در قدح لعل قدح نوشش باد

گفتمش گوش بافسانه اغیار مده

گوهر پند من امید که در گوشش باد

مدعی کیست که از شهد لبش گیرد کام

نیشها در جگر از حسرت آن نوشش باد

صد سخن نرگس گویاش بمن دارد نیز

سخنی قسمتم از غنچه خاموشش باد

در قدح دوش می از خون دلم کرد و بخورد

سرخوش امشب که الهی ز می دوشش باد

گرچه با من سخن از ناز نگوید مشتاق

طرف حرف لبم با لب خاموشش باد

شمارهٔ ۱۲۱

سر کوی اوست جایی که صبا گذر ندارد

چه عجب که مردم از غم من و او خبر ندارد

چه کسی که هر که گردد به تو چون هدف مقابل

اگرش به تیر دوزی ز تو چشم بر ندارد

شب هجر ناله من که ز سنگ خون گشاید

چه دل است یارب آن دل که در او اثر ندارد

نه همین منم به رویت نگران کجاست چشمی

که به صد هزار حسرت به رخت نظر ندارد

ز جفای غیر مشتاق اگر از درت کشد پا

به کجا رود که راهی به در دگر ندارد

شمارهٔ ۱۲۲

نشاط‌انگیز آفاق است اگر صاحبدمی خندد

که گر صاحبدمی چون صبح خندد عالمی خندد

ندارد گر دلم بیم و امید هجر و وصل او

چرا چون شمع در بزمش دمی گرید دمی خندد

ز عشقت ناخوش و خوش بانشاط و کالفتم چندان

که از هر شادی‌ای گرید دلم وز هر غمی خندد

نگرید از غمم گر شادمان چون شیشه و ساغر

چرا تا من نمی‌گریم به محفل او نمی‌خندد

ندارد تاب درد دوریت ور نه ز بی‌دردی

دلم آن ماتمی باشد که در هر ماتمی خندد

درین گلشن گل از ابر بهاری خندد و آن گل

به هرجا بیند از عشاق چشم تر نمی‌خندد

ز هجر و وصل بسیار و کم او کیست غیر از من

که از غم روزگاری گرید از شادی دمی خندد

به جز مشتاق از نیرنگ بازی‌های عشق او

ندیدم کس به سوزی گرید و از ماتمی خندد

شمارهٔ ۱۲۳

رستنش از دامت احتمال ندارد

مرغ اسیریست دل که بال ندارد

آن قدر و رفتار بین که سرو خرامان

جلوه جان‌بخش این نهال ندارد

روی تو ماهست لیک در خم ابرو

ماه برخ عنبرین هلال ندارد

خسته دلم صید کودکیست که هرگز

رحم بمرغ شکسته بال ندارد

نالم و دانم که ره بگوش تو ای گل

ناله مرغ ضعیف نال ندارد

زینت حسن است تیره بختی عاشق

روی توحاجت به خط و خال ندارد

ساخته مشتاق با گدائی کویت

داعیه حشمت و جلال ندارد

شمارهٔ ۱۲۴

دولت فقر آفت زوال ندارد

ای خنک آنکس که ملک و مال ندارد

گریه بود ترجمان آنکه زبانی

پیش تو هنگام عرض حال ندارد

چشم تر است آبیار کشت محبت

مزرع ما بیم خشک سال ندارد

بوالهوس است آنکه گاه عرض تمنا

پیش نکویان زبان لال ندارد

هست قدح بزم عشق را دل پرخون

جام زر و کاسه سفال ندارد

گاه مه و گاه مهر گویمت اما

پیش تو این حسن و آن جمال ندارد

شمارهٔ ۱۲۵

خوانم او را دعا همین باشد

وز دعا مدعا همین باشد

بس درین محفلم می و معشوق

تا همانست و تا همین باشد

رودم دل کجا ز کنج لبت

گوشه دلگشا همین باشد

در وداع تو تا دل و جان هست

تا همانست و تا همین باشد

چون پی محملت ننالد دل

ناقه‌ات را درا همین باشد

دردمند توام دوا چه کنم

من ودردت دوا همین باشد

از در او کجا رود مشتاق

شه همان و گدا همین باشد

شمارهٔ ۱۲۶

از آن غم را دل ما خانه باشد

که آن جغد است و این ویرانه باشد

بمن شد آشنا ناآشنائی

که از هر آشنا بیگانه باشد

نیم مرغی که در دام تو او را

خیال دام و فکر دانه باشد

کجا جویم می وصلت که این می

نه در مینا نه در پیمانه باشد

پس از مرگم ز حسرت سوزد آنشمع

که خاکش تربت پروانه باشد

شبی باشد مرا از روز خوشتر

که زلفت در کفم چون شانه باشد

از آن شد بسته زلف تو مشتاق

که آن زنجیر و این دیوانه باشد

شمارهٔ ۱۲۷

نیم غمین که به گردون مرا فغان نرسد

اگر به بار رسد گو به آسمان نرسد

چه پرورش دهم آن نخل را درین گلشن

که چون رسد ثمر او به باغبان نرسد

چرا کشم چو نه آهم رسد ز ضعف بر او

که از کمان جهد این تیر و بر نشان نرسد

بده به رنج ره عشق تن کجا مشتاق

رسد به منزل جانانه تا به جان نرسد

شمارهٔ ۱۲۸

کسیکه دور شدت چون ز آستان میرد

به آنکه بر درت از جور پاسبان میرد

شهید میرد اسیر قفس چه رشک برد

بطایری که چو میرد در آشیان میرد

کسیکه زنده عشقست جاودان باقیست

وگرنه دارد اگر صدهزار جان میرد

زبس بمرغ چمن هجر گل بود دشوار

بهار ناشده آن به که در خزان میرد

اجل نمیکشدش خسته تو بیماریست

که جان دهد چو بدست تو جان‌ستان میرد

مبر ز عاشق و منشین به ابوالهوس نه رواست

ز هجر و وصل تو این زنده ماند آن میرد

نهان بکنج غمت بی‌تو داد جان مشتاق

چو آن غریب که در گوشه نهان میرد

شمارهٔ ۱۲۹

چه عجب که وقت مردن بمزار ما بیاید

که نیامدست وقتی که بکار ما بیاید

دل هر کسی ز نازی شده صید دلنوازی

چه شود که شاهبازی بشکار ما بیاید

اگر اینچنین گدازد تن ما در انتظارش

ز میان رویم تا او بکنار ما بیاید

بدیار یار باشم نگران که مدتی شد

نه از آن دیار پیکی بدیار ما بیاید

چکنیم دور از آن کو دل هرزه گرد خود را

که دگر نه آن دلست این که بکار ما بیاید

بجز آنکه دیده ما ز غمش سفید گردد

سحری کی از قفای شب تار ما بیاید

سپریم جان چو مشتاق اگر از جفا براهش

چه عجب که هرچه گوئی زنگار ما بیاید

شمارهٔ ۱۳۰

از دم باد صبا بوی کسی می‌آید

من و فریاد که فریادرسی می‌آید

خیزد از ما چه درین دام که بی‌یاری عشق

کی ز سیمرغ تلاش مگسی می‌آید

کار عشاق تو در عشق همین سوختنست

چه در آتش دگر از مشت خسی می‌آید

نیست در طالع مرغ دل ما آزادی

هر نفس ناله آواز قفسی می‌آید

در رهت بی‌خبر از حال دلم لیک به گوش

ناله زاریم از باز پسی می‌آید

در هوای شکرت به که پرافشان نشویم

کی ترا رحم به حال مگسی می‌آید

خسته عشقم و خاموش نگردم ز فغان

می‌کنم ناله ز من تا نفسی می‌آید

آورد یاری اشکم چه به کویت گویی

که به بحر از مدد سیل خسی می‌آید

مخور از بخت سیه غم که ز دور مه و مهر

شب بسی می‌رود و روز بسی می‌آید

در ره عشق کسی نشنود آواز کسی

گاهی از دور صدای جرسی می‌آید

عشق آن شاهسواریست که بی‌تحریکش

کی درین عرصه به جولان فرسی می‌آید

خوش دلم می‌تپد از شوق همانا مشتاق

پیکی امشب ز سر کوی کسی می‌آید

شمارهٔ ۱۳۱

یار یار امروز یاری نیست یاران را چه شد

کس بکس مهری ندارد دوستداران را چه شد

دجله‌ها خشکید و از دریا بخاری برنخاست

کشت عالم زرد گشت ابر بهاران را چه شد

هیچ کس زین دوستان ظاهری نبود که نیست

دوستی دشمن بباطن دوستداران را چه شد

کس نمیآرد بجولان رخش در میدان عشق

مانده است این عرصه خالی شهسواران را چه شد

رسم مهر و شیوه یاری نمیداند کسی

مهرورزانرا چه حال افتاد یاران را چه شد

گیرد ابری گر هوا هر قطره او کار برق

میکند در کشت عالم فیض باران را چه شد

بسته درگاه امید و نشنود گوش کسی

زان صدای حلقه امیدواران را چه شد

خالیست از سروگل سرتاسر گلزار حسن

سروقدانرا چه گشت و گل‌عذاران را چه شد

از نواسنجان تهی این باغ و از شاخی به گوش

ناله مرغی نمی‌آید هزاران را چه شد

دانه‌‌ها بس تشنه‌لب آتش بجان در زیر خاک

از برای قطره‌ای ابر بهاران را چه شد

ذره نور محبت در دل مشتاق نیست

در زمین سینه تخم مهرکاران را چه شد

شمارهٔ ۱۳۲

خواهد آورد خط و ترک جفا خواهد کرد

گر کند عمر وفا یار وفا خواهد کرد

خواهد از سرکشی آن گلبن ناز آید باز

رحم بر بلبل بی‌برگ‌ونوا خواهد کرد

خواهد از رشته کارم گره از لطف گشود

چاره عقده‌ام آن عقده‌گشا خواهد کرد

خواهد افتاد در اندیشه ناکامی من

کامهای دلم از لطف روا خواهد کرد

خواهد از رشته هجران شدنم عقده‌گشا

گرهی را که بکارم زده واخواهد کرد

خواهد آمد بسرم همچو قبا وز غیرت

جامه هستی اغیار قبا خواهد کرد

مهربانش بمن خسته خدا خواهد ساخت

گر ترحم نکند یار خدا خواهد کرد

ثمری گر ندهد آه فغان خواهد داد

اثری گر نکند ناله دعا خواهد کرد

خواهد از جاذبه عشق بمن مایل شد

رفت اگر از بر من رو بقفا خواهد کرد

گر پسندد که دهم جان ز غمش نیست غمی

هرکه این درد بمن داد دوا خواهد کرد

برنتابم ز درش روی که آخر مشتاق

شاه من رحم بر احوال گدا خواهد کرد

شمارهٔ ۱۳۳

مرا بخت سبز از فلک دوش بود

که آن سرو نازم در آغوش بود

ز غمخواری وصل او در دلم

غم هر دو عالم فراموش بود

نگاهش بمن در سوال و جواب

سراپا زبان جمله تن گوش بود

چگویم پس از هجر از وصل وی

که آن جمله نیش این همه نوش بود

لبش داشت صد رنگ با من سخن

نه چون غنچه از ناز خاموش بود

ز صهبای وصلش دلم تا سحر

برنگ خم باده در جوش بود

ز سیل سرشکم چو شبهای هجر

گهی تا کمرگاه و تا دوش بود

چه فیض امشب از وصل مشتاق دید

کز این باده تا صبح بیهوش بود

شمارهٔ ۱۳۴

خدات خواهی اگر از بلا نگه دارد

مرا تو نیز نگهدار تا نگه دارد

رسیده‌ائی به کمال جمال یوسف من

ترا ز آفت گرگان خدا نگه دارد

چراغ حسن ترا کافتاب پروانه‌ست

سپهرش از دام باد صبا نگه دارد

خوشم بسایه‌ات ای طایر همایون بال

ترا زمانه ز دام بلا نگه دارد

ترا که روح روان منی ز دیده خصم

فلک نهفته چو آب بقا نگه دارد

ز هجر وصل تو فریاد چند مشتاق

مرا میانه خوف و رجا نگه دارد

شمارهٔ ۱۳۵

روزی که مرغ وحشی دل با تو رام بود

نه نامی از قفس نه نشانی ز دام بود

سرکش مشو ز ناز که گلچین روزگار

با گلبن آنچه کرد گل انتقام بود

مردم ز آرزوی وصال تو کین ثمر

هرگز نگشت پخته و تابود خام بود

می‌کش نیم‌ کنون که مرا آفریده‌اند

زان مشت گل که گاه سبوگاه جام بود

افغان که گشت هاله خط بوته گداز

حسن ترا که غیرت ماه تمام بود

شادم ز بیخودی که چه با غیر دیدمش

نشناختم که غیر که‌و او کدام بود

مشتاق لب به بند که افتاد در قفس

طوطی باین گناه که شیرین کلام بود

شمارهٔ ۱۳۶

نه هر مهی روش مهرگستری داند

نه هر که خواجه شود بنده پروری داند

هزار شیوه بکار است دلربایان را

نه هر که برد دلی رسم دلبری داند

بآن صنم ره و رسم وفا چه آموزم

که مهر خود روش ذره‌پروری داند

خوشست ناله و فریاد دادخواهانش

وگرنه خسرو من دادگستری داند

بجام و آینه تا ننگرند آخر کار

نه جم جمی نه سکندر سکندری داند

دلم ربود و رخ از من نهفت و حیرانم

که نیست او پری و شیوه‌پری داند

گرت دلیست بمعشوق و دلستانی ده

که قدر گوهر یکدانه گوهری داند

خبر ز عشق ندارد کسی که رونق دهر

ز گردش فلک و ماه مشتری داند

غنی ز سیم و زر از فیض مستیم ورنه

گدای کوی مغان کیمیاگری داند

کشد زاده خود را ز کین مدار طمع

که آسمان پدری خاک مادری داند

مپرس از ستم یار جز ز من مشتاق

که هم پری زده خوی به پری داند

شمارهٔ ۱۳۷

بوسه‌ای دوش ز لعل تو براتم دادند

مرده بودم ز غمت آب حیاتم دادند

کام تلخی‌ست که بردم ز غمش در ته خاک

ثمری کآخر از آن شاخ نباتم دادند

تشنه در بادیه عشق به خون غلتیدم

چه شد از دیده تر شط فراتم دادند

پای‌بست توام از تن نکنم شکوه چه سود

گیرم از این قفس تنگ نجاتم دادند

برنخیزم شوم ار خاک نظر کن به رهت

چه‌قدر صبر و چه مقدار ثباتم دادند

در سواد خط مشکین لب او پنهان داشت

چون خضر آنچه نشان در ظلماتم دادند

مفلس عشق ترا جز تو نباید چه کنم

نقد کونین گرفتم به زکاتم دادند

رهبرم گشت ز هر رنگ به بی‌رنگی ذات

نشئه گرمی صدرنگ صفاتم دادند

خاک شو خاک که من بر سر آن کو مشتاق

چون شدم پست علو درجاتم دادند

شمارهٔ ۱۳۸

دل چرا چون شمع جز آه سربارش نباشد

گر به آتش پاره‌ای چون خود سروکارش نباشد

کی گلی از گلبن مقصود هرگز چیده دستش

هر که از شاخ گلی درپای دل خارش نباشد

بیدلانرا نبود از بیم جفایت نیست بیجا

کس چه اندیشد ز سنگ ار شیشه دربارش نباشد

در تب هجرت به کنج گلخنم افتاده بیکس

همچو بیمار غریبی کو پرستارش نباشد

نیست بیجا گر بدل کردم بکین مهر و وفا را

سنگ از آن گوهر بود به کو خریدارش نباشد

صیدگاه کوی او را گشته‌ام صدره سراسر

آشیان گم کرده‌ای چون من گرفتارش نباشد

کی زند پروانه گرم سوختن خود را بر آتش

روی دل مشتاق گر از جانب یارش نباشد

شمارهٔ ۱۳۹

مژده ای دل که شب فرقت یار آخر شد

روز تاریک سرآمد شب تار آخر شد

یار از غیر برید الفت و با ما پیوست

بود ربطی که میان گل و خار آخر شد

از دم سرد خزان آنچه به گلشن می‌رفت

عاقبت از نفس گرم بهار آخر شد

صندل دردسرم شد می وصلش صد شکر

محنت مستی و اندوه خمار آخر شد

گشت آیینه‌صفت خاک چمن عکس‌پذیر

که ز صیقل‌گری ابر غبار آخر شد

می‌رسد آنچه به ما از ستم هجر گذشت

می‌کشد آنچه دل از فرقت یار آخر شد

از گل آن جور که بر بلبل مسکین می‌رفت

عاقبت از اثر ناله زار آخر شد

می‌کشد آن همه محنت که ز هجران مشتاق

یارش از مهر چو آمد به کنار آخر شد

شمارهٔ ۱۴۰

صد چشمم و رخسار تو دیدن نگذارند

صد گوشم و حرف تو شنیدن نگذارند

از گلشن وصل تو چه حاصل که شکفته است

درهم گلت از خوبی و چیدن نگذارند

زیر فلکم گو نگشایند پروبال

چون زین قفس تنگ پریدن نگذارند

از رستن تخمی که برش نیست چه حاصل

گوهر گرم از خاک دمیدن نگذارند

خون شد جگر تشنه ز حسرت نگرم چند

شادابی لعلی که مکیدن نگذارند

دل تنگم و آورد صبا بوی تو فریاد

چون غنچه گرم جامه درین نگذارند

مشتاق چه کیفیتم از باده در آن بزم

زان جام لبالب که چشیدن نگذارند

شمارهٔ ۱۴۱

شام شد زلف سیاه تو به یادم آمد

گشت طالع مه و ماه تو به یادم آمد

دوش در بادیه رم کرده غزالی می‌گشت

گردش چشم سیاه تو به یادم آمد

بر سر شاخ کله گوشه گل باد شکست

شکن طرف کلاه تو به یادم آمد

خنجر غرقه به خون در کف مستی دیدم

تیغ خون‌ریز نگاه تو به یادم آمد

به خسی آتشی از جلوه برقی افتاد

حال خود بر سر راه تو به یادم آمد

تیری آمد به هدف تند ز شستی مشتاق

سرعت ناوک آه تو به یادم آمد

شمارهٔ ۱۴۲

گفتم ز صبر کار بسامان شود نشد

طالع بحکم و بخت به فرمان شود نشد

یا آنکه ترک او بجفا دل کند نکرد

یا آنکه اوز کرده پشیمان شود نشد

با جان ز دام کفر خط او رهد نرست

یا آن فرنگ‌زاده مسلمان شود نشد

یا همچو شمع آتش هجرت کشد نکشت

یا گلخن فراق گلستان شود نشد

یا ذوق شهد وصل تو از دل رود نرفت

یا عادتم بتلخی هجران شود نشد

با خود بکوی وصل تو دل ره برد نبرد

یا جذبه تو سلسله جنبان شود نشد

مشتاق یا به راه غمت جان دهد نداد

یا مشکل فراق تو آسان شود نشد

شمارهٔ ۱۴۳

خوش آنکه مرا وصل تن سیمنتی بود

در دستم ازین باغچه سیب ذقنی بود

بودم به گلی خوش دل و چون مرغ اسیرم

نه حسرت باغی نه هوای چمنی بود

میگشت دلم شب همه شب گرد چراغی

سرگشته نه پروانه هر انجمنی بود

آگاه نبودم ز شب تیره عشاق

در گوش دلم قصه هجران سخنی بود

کی داشت دلم حسرت یکبوسه که چون خال

این گوشه‌نشین ساکن کنج دهنی بود

نی‌نی غلطم این همه مشتاق فسانه است

کی دامن وصلی بکف همچو منی بود

شمارهٔ ۱۴۴

خوش آنکه شمع خلوتم آن سروناز بود

وز هر که بود غیر منش احتراز بود

سرگرم ناز او همه شب با من وز شوق

تا صبح کار من همه عجز و نیاز بود

زین‌سان ز عشق خار نبودم که در برش

عشاق را بر اهل هوس امتیاز بود

از مهر بود خصم کش و بوالهوس گداز

وز لطف دوست‌پرور و عاشق‌نواز بود

فارغ ز منت می و ساغر به بزم شوق

من از نیاز سرخوش و آن مست ناز بود

دایم چراغ خلوت من بود همچو شمع

وز رشگ غیر را همه سوز و گداز بود

مشتاق رو کنون و به بیچارگی بساز

رفت آنزمان که یار ترا چاره‌ساز بود

شمارهٔ ۱۴۵

من و پاس تیر جفای او که مباد بر جگری رسد

که ز غیرتم کشد آن ستم که ز دوست بر دگری رسد

طلبی نگین وصال او به کف اینقدر ز چه مدعی

گهری چنین نه سزا بود که به چون تو بدگهری رسد

همه بلبلان و سرود خوش من و ناله‌ای که درین چمن

ز سرایتش دو سه قطره‌ای ز دلی به چشم تری رسد

بنشان ز بوسه آتش دل تشنه‌کام وصال خود

چه زیان دجله ز قطره‌ای که به آتشین‌جگری رسد

نکنم طلب ز جحیم هم که تری ز چشم ترم برد

که عیان بود چه به قلزمی ز حرارت شرری رسد

ز تو شهره‌ام چه به شهر و کوچه نهان کنم غمت از عدو

به کسی که شق شده پرده‌اش چه ضرر ز پرده‌دری رسد

تو که باغ پرگل و میوه‌ای چه تمتع از تو که هیچگه

نه به بلبلان ز تو نکهتی نه به باغبان ثمری رسد

شده روزگار من این چنین ز غمت سیاه و نیم غمین

نرسد ز دور فلک شبی که نه از پیش سحری رسد

شمارهٔ ۱۴۶

منم آنکه هر نفسم به دل ستمی ز عشوه‌گری رسد

غم دلبری نشود کهن که ز تازه تازه‌تری رسد

به سریر سلطنت آن صنم زند از نشاط و سرور دم

به امید این من و کنج غم که ز یوسفم خبری رسد

منم آنکه می‌کشدم به خون ز خدنگ رشک شهید خود

ز کمان ناز تو ناوکی به غلط چو بر جگری رسد

همه زخم حسرتم از لبت من خسته‌دل نبود روا

نمکی ز شهد تبسمت به جراحت دگری رسد

شده روز من چه شب سیه ز ندیدنت چه خوش آن زمان

که ز چهره پرده برافکنی و شب مرا سحری رسد

رهم از محیط غمت چه سان که ز سخت‌گیری آسمان

نه به ساحلی گذرم فتد نه به کشتی‌ام خطری رسد

چه کنم اگر من خسته جان به ره وفا نکنم فغان

نه نسیمی از طرفی وزد نه ز جانبی خبری رسد

چه حذر ز خصم قوی مرا که اگر رسد مددی ز تو

سپه عدو شکند به هم به شکستگان ظفری رسد

شمارهٔ ۱۴۷

به جز میی که لب لعل یار من دارد

کدام باده علاج خمار من دارد

به من چه لطف بت میگسار من دارد

که مست خفته و سر در کنار من دارد

روا مدار به خود ناامیدیم که ز تو

امیدها دل امیدوار من دارد

به هیچ آبله خاری ندارد آن کاوش

که غمزه تو به جان فکار من دارد

کدام صید فکن راست در کمان تیری

که ابروی بت عاشق شکار من دارد

به سرو و گل زده صد طعنه این چه زیبایی‌ست

که یار سروقد گلعذار من دارد

ننالم از ستم او که بیشتر کشدم

ز یاری‌ای که به اغیار یار من دارد

به پیک یار چه حاجت کزو دهد خبرم

تپیدنی که دل بی‌قرار من دارد

نبرده هر که غمت خواب او چه آگاهی

ز حال دیده شب‌زنده‌دار من دارد

رود به باغ و نبیند به لاله مشتاق

که آن نشان دل داغدار من دارد

شمارهٔ ۱۴۸

چه شود که اهل جهان به کسی ز تف غم او شرری نرسد

که به سوز دل پر از آتش ما رسد او جز او دگری نرسد

نروم به چه سان ز ولایت تو ز جفای برون ز نهایت تو

که ز گوشه چشم عنایت تو من غمزده را نظری نرسد

به حَدیقه وصل تو پیر و جوان همه را شده خون ز دو دیده روان

که درخت پرثمر است و از آن به ثمرطلبان ثمری نرسد

نه به ناله‌ام از ستمت بر کس نه به بادیه‌ام به فقان چو جرس

من خسته غمت به تو گویم و بس که به درد دلم دگری نرسد

شده قسمت ما چو فسرده‌دلان خنکی ز بس از دم سرد جهان

شود آتش ار همه کون و مکان به سمندری شرری نرسد

تو که جور تو آمده بر دل ما همه راحت جان نبود عجبی

که رسد پی هم ز تو سنگ جفا و به شیشه ما خطری نرسد

شمارهٔ ۱۴۹

یارم بکنار امشب آمد

جانی ز نوم به قالب آمد

بازآ که چو ساغر پر از می

جانم ز غم تو بر لب آمد

وصل تو بهجر شد مبدل

روزم رفت وز پی شب آمد

از سوز غمت فغان که دوزخ

یک شعله ز تاب این تب آمد

عشق استادیست کز ازل عقل

چون طفلانش بمکتب آمد

تو ای مه مهروش که حالت

سرمایه رشگ کوکب آمد

آن مطلوبی که طالبان را

سودای تو عین مطلب آمد

سیب ز نخت که منزل او

بالای ترنج غبغب آمد

گر نیمه شبی بدست مشتاق

آمد به هزار یارب آمد

شمارهٔ ۱۵۰

چو شمعم کشت و آسوده ز آه شعله بار خود

جز این نبود گر آخر یار‌ی‌ای دیدم ز یار خود

به خون خود ز تیرش غلتم و شادم به امیدی

که آید آن شکارافکن به سر وقت شکار خود

بس است امیدگاه من جفا ترسم بدل سازی

به ناامیدی امید دل امیدوار خود

ز تاراج خزانم نیست پروا خاربن باشم

چه گل در باردارم تا بلرزم بر بهار خود

منم مشتاق از سودای زلف او سیه‌روزی

که نشناسم ز هم از تیرگی لیل و نهار خود

شمارهٔ ۱۵۱

کسان مشغول کار خویش و من مشغول یار خود

که خواهد آمدن تا زین میان آخر به کار خود

نخواهم پرتو از مهر و فروغ از مه که در عشقت

خوشم با روزهای تیره و شبهای تار خود

باین شادم که نتوانم کنم گردآوری خود را

بکویت گر پریشان ساختم مشت غبار خود

ز بی‌قدری ندارم عزتی ناخوانده مهمانم

ببزم او مکرر آزمودم اعتبار خود

تو را با غیر دیدم کرد غیرت بیخودم ورنه

به زخم کاریی میساختم زین تیغ کار خود

خوشم گر خاک جولانگاه او گشتم بامیدی

که گردم گرد و افتم در قفای شهسوار خود

ز تیغش آن شهید بی‌کسم مشتاق در کویش

که غیر از شمع دلسوزی ندیدم بر مزار خود

شمارهٔ ۱۵۲

قاصدی باز آمد و حرفی ز جائی می‌زند

سوخت از شوقم که حرف آشنائی می‌زند

چون به صیدی غمزه‌ات تیر جفایی می‌زند

ناوک رشگی بجان مبتلائی می‌زند

چاره‌ام مر گست در بحر غمت از اضطراب

نسپرد تا غرقه جان را دست و پائی می‌زند

من خموشم در سر کویت ز بیم مدعی

ورنه هر مرغی بگلزاری نوائی می‌زند

کشت ما را برق جانسوز غمت تنها نسوخت

خویشتن را هر دم این ظالم بجائی می‌زند

خویش را خواهد به یاد قاتل آرد روز حشر

گر شهید عشق حرف خونبهائی می‌زند

عشق جانسوز آتشی باشد که هر دم از تفش

دود آهی سر ز جان مبتلائی می‌زند

چون نگردد در رهت مشتاق پامال ستم

هرکه می‌آیی بر آن افتاده پائی می‌زند

شمارهٔ ۱۵۳

بدی از نیک بر نمی‌آید

کار زهر از شکر نمی‌آید

من براهش ز خویش بیخبرم

باز گویش خبر نمی‌آید

پیش آهم چه خیزد از دوزخ

کار برق از شرر نمی‌آید

گو به بزمت دمی که چون مینا

خونم از چشم تر نمی‌آید

از تو کاریست بر گرفتن دل

که ز مشتاق بر نمی‌آید

شمارهٔ ۱۵۴

دیدی آخر آنچه با من طالع ناساز کرد

یار را از من مرا از یار غافل باز کرد

میسرودم بر گلی یکچند همچون بلبلی

ناگهان برگ سفر آن گل ز گلشن باز کرد

سخت‌گیریهای هجرش بر فشار طایرم

آشیان را تنگ‌تر از چنگل شهباز کرد

بار بستم منهم از گلشن به چشم حسرتی

گزنم خون جگر نتوانش از هم باز کرد

قصه کوته آسمان و انجمش کز خشم و کین

آن جفا بنیاد با من این ستم آغاز کرد

یار را از من بریدند و مزا از خانمان

گل ز گلشن رفت و بلبل از چمن پرواز کرد

کیستم مشتاق سرگرم فغان مرغی کزو

خویش را آخر کباب از شعله آواز کرد

شمارهٔ ۱۵۵

تا کوی تو بی‌رهبری و راهبری چند

رفتم ز پی ناله خونین جگری چند

یک دوزخ و نیک و بد ازو در حذر ای وای

ریزد اگر از شعله آهم شرری چند

از خیل اسیران کهن نیستم اما

روزی زده‌ام در قفسی بال و پری چند

شد وصل بتان قسمتم از ترک دل و دین

دادم خزفی چند و خریدم گهری چند

بگذار بنظاره گل از روی تو چینم

رحم آر بمحرومی حسرت‌نگری چند

آن زلف پر از حلقه بر آن طرف بناگوش

شامیست که در دل بود او را سحری چند

مشتاق من و راه‌نوردان ره عشق

چون ریگ روانیم پریشان سفری چند

شمارهٔ ۱۵۶

خوبان سزد که پنجه بخونم فرو کنند

هرچند میکنند نکویان نکو کنند

مردم چو در خمار چه حاصل پس از وفات

خاک مرا از اینکه قدح یا سبو کنند

این رسم و راه حق‌طلبانست کاین گروه

پوشند چشم و گمشده را جستجو کنند

منت چرا ز بخیه کشم بهر چاک دل

کین چاک سینه نیست که او را رفو کنند

دیدن بسم ز دور گل آرزو بشاخ

کین گل نه آن گلست که چینند و بو کنند

دردل ز جوش حسرت الوان بحیرتم

می صدهزار رنگ نه در یک سبو کنند

دلها ز کوچه‌گردی زلفت دل مرا

جویند اگر گذار بهر تار مو کنند

دست از جهان بشوی که در کیش عشق نیست

مقبول طاعتی که نه با این وضو کنند

نازم بآب خورد قناعت که در خور است

این قطره را سراغ اگر جوبجو کنند

باز آی چند آتش رشگم به جان زنند

آن آبهای رفته که رجعت بجو کنند

عنقای قاف نیستیم گو کسم مپرس

گم گشته نیستم که مرا جستجو کنند

شمارهٔ ۱۵۷

آنان که می طلب زخم آرزو کنند

خون جای باده غنچه صفت در سبو کنند

بگذر ز کام دل که نماند درین چمن

گل اینقدر بشاخ که چینند و بو کنند

هرجائیست یار از آن رهروان عشق

گاهی بکعبه گاه به بتخانه رو کنند

این آرزوی دل همه از تست هرچه هست

غیر از تو عاشقان چه دگر آرزو کنند

گردن چو شیشه بر خط فرمان نهاده‌ام

از خون و باده هرچه مرا در گلو کنند

دانی چه نشاء در سر ما از خیال تست

در ساغر تو باده اگر زین کدو کنند

مشتاق را تلافی بیداد از بتان

این بسکه گاه گوشه چشمی به او کنند

شمارهٔ ۱۵۸

عاشق ز دل و جان چه خبر داشته باشد

سرگشته ز سامان چه خبر داشته باشد

شوخی که بشمشیر تغافل زده ما را

از حال شهیدان چه خبر داشته باشد

در وادی ظلمت چو خضر آنکه نزدگام

از چشمه حیوان چه خبر داشته باشد

باد سحر آشفته ز ره میرسد آیا

زآن زلف پریشان چه خبر داشته باشد

ماهی که بکف آینه از شرم نگیرد

زین دیده حیران چه خبر داشته باشد

یوسف که دلی ساده‌تر از آینه دارد

از حیله اخوان چه خبر داشته باشد

شمارهٔ ۱۵۹

پی چه گلبن بختم گل مراد دهد

که تا دهد فلکش چیند و بباد دهد

می‌ست تلخ جدائی که میکشد ساقی

از این شرابم اگر جرعه زیاد دهد

معاشران ز پی صحبت تو مدهوشند

تر از حسرت ما ز آن میان که یاد دهد

ازو مراد طلب عالمی و من خاموش

که لطف دوست مرا باید آنچه داد دهد

کنونکه سوخت فراقم کجاست دلسوزی

که در هوای تو خاکسترم بباد دهد

دوئی بکوی مغان کی سزد خوش آن ساقی

که گر میم دهد از جام اتحاد دهد

بود به بزم شهان ساغری بدور که یاد

ز کاسه سر جمشید و کیقباد دهد

خوشم که درد توام در میان گرفته مباد

فلک چو مهره از این ششدرم گشاد دهد

دهد مراد دلش ایزد آنکه یاد تو را

ز نامرادی مشتاق نامراد دهد

شمارهٔ ۱۶۰

گرنه ز بیوفایی گل یاد میکند

بلبل بباغ بهر چه فریاد میکند

ما را ز ما خرید و ملولیم ما که او

هر بنده که میخرد آزاد می‌کند

آنم به بی‌ستون محبت که ناخنم

در دست کار تیشه فرهاد میکند

روزی به دام افتد و از دیده‌اش رود

خونی که صید در دل صیاد میکند

رشگم بخون کشید دگر آن شه بتان

قتل که را اشاره بجلاد می‌کند

بیجرم چشم ساغر می نیست پر ز خون

این بس گناه او که دلی شاد میکند

باشد برنده‌تر دم صبح اجل ز تیغ

شمع سحر عبث گله از باد میکند

مشتاق در غمت نه کنون طالب فناست

عمریست در هلاک خود امداد میکند

شمارهٔ ۱۶۱

هرگز ای گل از تو بلبل شیوه یاری ندید

مدعی جز عزت و عاشق بجز خواری ندید

عندلیب ما که عمری همقفس با زاغ بود

از رهائی دید ذوقی کز گرفتاری ندید

غیر من کز کف دلم افکند و کم کردش که داد

دل به دست او کز او آئین دلداری ندید

میکند در قتل من اکنون نه امداد رقیب

غیر غیر از یار من هرگز کسی یاری ندید

ناله زار من از من یار را بیزار کرد

در محبت کس مگو تأثیر را زاری ندید

هست چشم خونفشان شاهد که هرگز از بتان

عاشق آزرده‌دل غیر از دل‌آزاری ندید

در رهش افتاده بودم آمد و دید و گذشت

سرگران از من بآئینی که پنداری ندید

بهر کامی از تو هر دم میرسد صد خفتم

هیچ گلبن اینقدر از باغبان‌خواری ندید

چون دل غمگین من یکدل مبادا کز بتان

غم فراوان دید اما هیچ غمخواری ندید

غیر اشک آتشین شبهای هجران همچو شمع

چشم ما هرگز گل خیری ز بیداری ندید

خسته درد محبت بود تا بسپرد جان

صحتی مشتاق از دنبال بیماری ندید

شمارهٔ ۱۶۲

زحی لیلی از ناز بیرون نیاید

ورآید بسر وقت مجنون نیاید

نگهداری کس ز گردون نیاید

که ضبط می از جام وارون نیاید

گرفتم نگریم ز جور تو اما

نه زخمیست زخمم کز و خون نیاید

کسیرا که عشق تو دیوانه سازد

علاجش ز عقل فلاطون نیاید

بت ماست لیلی نژادی که هرگز

بپرسیدن حال مجنون نیاید

شبی بی‌تو ممکن نباشد که شهری

ز سیل سرشگم بهامون نیاید

ترا دارم از چرخ یاری چه جویم

که آنچه از تو آید ز گردون نیاید

چه نسبت بهم فیض عشق و خرد را

که کار می ناب ز افیون نیاید

چنان شد حصاری هم آتش که آهم

که بیرون شراری ز کانون نیاید

چه سودم ز وصلت که از سرکشیها

در آغوشم آن‌قد موزون نیاید

چسان مفلس عشق کام از تو گیرد

که این کار از گنج قارون نیاید

ز کوی تو چون طایر تیر خورده

که آید که غلطیده در خون نیاید

نشد از جفای تو مشتاق یکشب

بکویت رود شاد و محزون نیاید

شمارهٔ ۱۶۳

خوش آن گروه که در بر رخِ جهان بستند

ز کاینات بریدند و در تو پیوستند

از آن صنم خبر آن زاهدان کجا دارند

که خرقه پاره نکردند و سبحه نگسستند

بر از عشق کجا پی برند اهل خرد

مگر کنند فراموش آنچه دانستند

مخمور به مرگ شهیدان کوی عشق افسوس

که دوستان حقیقی به دوست پیوستند

ز ساکنان خرابات پرس راز دو کون

نه زآن گروه که از بادهٔ ریا مستند

هزار کنج گهر ریز هر قدم دارند

چه شد که راهروان فنا تهی‌دستند

بس این فراغت از خودگذشتگان رهت

که از جهان و در و هرچه هست وارستند

خوش آن کسان که نوازند زیردستان را

به شکر آنکه قوی پنجه و زبردستند

مجو تلافی بیداد از بتان کاین قوم

نمک زنند بر آن دل که از جفا خستند

جماعتی که کنند از ستم فغان مشتاق

نه عاشقند که تهمت به خویشتن بستند

شمارهٔ ۱۶۴

گردم بسر کویت دیوانه چنین باید

سرگشته یک شمعم پروانه چنین باید

از جای نمیرفتم از صد خم و کارم ساخت

چشم تو بیک گردش پیمانه چنین باید

نه بام و نه در دارد در گشته سرای ما

شرمنده سیلابست ویرانه چنین باید

یکلحظه نگیرد اشک جا در صف چشمم

از کثرت غلطانی دردانه چنین باید

گفتی سخنی از وصل جا ندادم و آسودم

تا حشر بخوابم کرد افسانه چنین باید

پیوسته دلم باشد از عکس بتان لبریز

جوش صنم است اینجا بتخانه چنین باید

افکند بمن آن شوخ غافل نگهی مشتاق

بی‌خود ز خود افتادم جانانه چنین باید

شمارهٔ ۱۶۵

به رخ صد پرده آن پیدا و پنهان در نظر دارد

ولی چون غنچه در هر پرده‌ای رویی دگر دارد

برنجم گر رها سازد چو مرغ بسمل از دستم

که اندازد به خاکم بهر آن کز خاک بردارد

به خود پیچان گر از تاب میانی گشته‌ای دانی

رگ جانم چه پیچ و تاب از آن موی‌کمر دارد

به زاری روز و شب نالم به امیدی کز احوالم

شوی آگاه اما ناله‌ام کی این اثر دارد

درین دریا که کشتی را معلم نیست در طوفان

چه روا زورقم از سیلی موج خطر دارد

گر از رنج گرفتاری نیم نالان عجب نبود

شکایت از قفس کی طایر پی بال و پر دارد

چو خارم ریخت ذوق کاوش مژگان او در دل

که در رگ باز خونم کاوکاو نیشتر دارد

نسیم صبحگاهی برد آرامم نمی‌دانم

چه پیغام از تو دیگر قاصد باد سحر دارد

تواند کرد تا صبح قیامت خواب آسایش

شب از کوی تو هر عاشق که خشتی زیر سر دارد

به کوی عشق اگر مشتاق خون گرید مکن منعش

که از شاخ گلی صد خار حسرت در جگر دارد

شمارهٔ ۱۶۶

باز چه شد که با من او هیچ سخن نمی‌کند

ور گله ازو کنم گوش به من نمی‌کند

رسم قدیم باشد این هرکه گرفت یار نو

یاد دگر ز صحبت یار کهن نمی‌کند

بی‌تو ز بس فتاده‌ام از نظر جهانیان

آینه گر شوم کسی روی به من نمی‌کند

کس نکند جز آشنا فهم زبان آشنا

از چه به من نگاه او هیچ سخن نمی‌کند

در ره لشکر غمت کیستم آنکه خانه‌ام

بسکه خراب شد در او جغد وطن نمی‌کند

زآنچه ز محنت وطن می‌کشم آگه ار شود

مرغ اسیر در قفس یاد چمن نمی‌کند

مژده وصل او اگر در ته خاک بشنود

روز جزا کسی برون سر ز کفن نمی‌کند

شمارهٔ ۱۶۷

گشت مرغی زخمی تیری دلم آمد به یاد

طایری غلتید در خون بسملم آمد به یاد

نوحه جغدی شنیدم دوش از ویرانه‌ای

ناله‌ام آمد به خاطر منزلم آمد به یاد

پرتوافکن شد به بزم تیره‌روزی مهوشی

محفل‌افروزی شمع محفلم آمد به یاد

بود در فانوس شمعی همدم پروانه‌ای

صحبت پنهان دلدار و دلم آمد به یاد

در گذر لیلی‌وَشی دیدم سوار هودجی

آن بت محمل‌نشین و آن محملم آمد به یاد

قالب فرسوده‌ای را عشق شورانگیز کرد

بود آن شورش که در آب و گلم آمد به یاد

عاقبت مشتاق دیدم بر سر دل جان سپرد

عقده دشوار و کار مشکلم آمد به یاد

شمارهٔ ۱۶۸

دل بیقرار عاشق نفسی قرار گیرد

که تو در کنارش آئی وز خود کنار گیرد

تو بمن نمیشوی گرم و بداغ رشک سوزم

چو بینم آتشی را که بجان خار گیرد

نه هر آنکه راه‌پیما گذرش بمقصد افتد

که خدنک بر نشان جا یکی از هزار گیرد

چکنم بحکم گردون که فلک بود سمندی

که ز سرکشی عنان را ز کف سوار گیرد

ز خرد چه بهره آنرا که کند ز عشق منعم

که مکان کسی در آتش نه باختیار گیرد

غم و راحت جهانرا نبود بقا ندانم

که کسی بغیر عبرت چه ز روزگار گیرد

ز غمش رسیده جانم به لب و دلم باین خوش

که برون چو آید از تن ره کوی یار گیرد

شمارهٔ ۱۶۹

دلم جای غم جانانه کردند

مقام گنج در ویرانه کردند

ز چشم ساقیم دیوانه کردند

سیه مستم ازین پیمانه کردند

کجا شایسته دام است مرغی

که صیدش از فریب دانه کردند

خراب از ساغر عشقند کونین

چه می یارب درین پیمانه کردند

چو حسن و عشق را چیدند محفل

تو را شمع و مرا پروانه کردند

دو چشمش از نگاه آشنائی

دو عالم را ز خود بیگانه کردند

به بین مشتاق چون آخر هلاکم

ز شوق مقدم جانانه کردند

ز کویش مژده وصلم رساندند

مرا درخواب ازین افسانه کردند

شمارهٔ ۱۷۰

مگو عشاق را وقتی دلی بود

کجا دل عقده بس مشکلی بود

دلم دانسته در دام تو افتاد

تو پنداری که صید غافلی بود

بخاک از عشق بردم آن حکایت

کزو آرایش هر محفلی بود

بگردابی که عشق افکند و کشتم

چه شد کز دور پیدا ساحلی بود

درین ره شد نشانم گو خوش آندم

که گردم از قفای محفلی بود

پس از مرگم سر این نکته مشتاق

گشودند ار چه کار مشکلی بود

که دنیا و درو بود آنچه جز عشق

خیالی و خیال باطلی بود

شمارهٔ ۱۷۱

سرودم را به جرگ بلبلان رنگ دگر باشد

که من مرغ دگر آهنگم آهنگ دگر باشد

ز یمن فقر خاکستر نشینی نشکند شانم

که من شاه دگر اورنگم اورنگ دگر باشد

مجو پایان درین وادی که هر فرسنگ را کانجا

بانجام آوری آغاز فرسنگ دگر باشد

درین بستان‌سرا هر تنگدل را غنچه‌سان دیدم

بتنگی چون دل من کی دل تنگ دگر باشد

بود در کف قضا را آن فلاخن چرخ سرگردان

که در دنبال هر سنگش روان سنگ دگر باشد

نگردد تا قیامت عرصه عشق از جدل خالی

درین میدان زپی هر جنگرا جنگ دگر باشد

مشو غافل ز مکر چشم جادویش که این پرفن

برنگ دیگرش هر لحظه نیرنگ دگر باشد

بخون آغشته می‌آید ز دل اشگم عجب نبود

گرش این گوهر آب دیگر و رنگ دگر باشد

دلم در سینه مشتاق از کدورتهای پی‌درپی

بود آیینه‌ای کش هر نفس زنگ دگر باشد

شمارهٔ ۱۷۲

چون ساغر می بدست گیرد

دل از کف هر که هست گیرد

در میکده دست میفروشست

دستی که هزار دست گیرد

رسمیست کهن که شحنه عشق

هشیار بجای مست گیرد

دانسته مزاج نازک گل

مرغی که ترانه پست گیرد

در بت‌کده گر بت من آید

دل از بت و بت‌پرست گیرد

پیوسته قدح ز خون مشتاق

آن چشم سیاه مست گیرد

شمارهٔ ۱۷۳

عید آمد و کار خوش نباشد

جز صحبت یار خوش نباشد

در خط رخ یار خوش نباشد

مه زیر غبار خوش نباشد

او با من زار خوش نباشد

گل همدم خار خوش نباشد

من صید زبونم و شکارم

ز آن شیر شکار خوش نباشد

نقد دل و دین اگر ببازی

با دوست قمار خوش نباشد

بر تافتن عنان ز عشاق

ز آن شاهسوار خوش نباشد

آن دیده که آن حسن دریافت

با نقش و نگار خوش نباشد

منعم مکن از فغان که عاشق

بی‌ناله زار خوش نباشد

رفتم ز چمن که صحبت گل

با زحمت خار خوش نباشد

مشتاق بغیر یار من نیست

یاری که بیار خوش نباشد

شمارهٔ ۱۷۴

کی بود اینکه مدت فرقت یار بگذرد

صبح وصال دم زنداین شب تار بگذرد

موسم گل رسید و ما سر ز ملال زیر پر

آه اگر چنین بود حال و بهار بگذرد

شد دم مرگ و دردلم حسرت رویت آه اگر

بر سر من نیائی و کار ز کار بگذرد

رفتیم از کنار و شد وقت کز این دو چشم تر

دمبدمم دوجوی خون از دو کنار بگذرد

بلبل خسته را بگو باد خزان چو در رسد

عشوه گل بسر رود زحمت خار بگذرد

چون فن عشق کودگر یک فن و نگذرد اگر

عمر بکسب این هنر پس بچه کار بگذرد

حادثه زمانه را نیست تمیز نیک و بد

برق بلا بیک روش بر گل و خار بگذرد

شمارهٔ ۱۷۵

در طلبت ساز و برک راه ندارد

هرکه بچشم و دل اشگ و آه ندارد

کیستم آن طالب فنا که چراغم

غم زدم سرد صبح‌گاه ندارد

خوش بسیه بختیم که روز و شب من

منت پرتو ز مهر و ماه ندارد

چون دهم اقلیم فقر را بدو عالم

ملک چنین هیچ پادشاه ندارد

شاد بجرم محبتم که ثوابی

روز جزا قدر این گناه ندارد

راز غمت شد ز خویش فاش وگرنه

در دل ما کس بجز تو راه ندارد

ره بکه آرنداز درت دل و جانم

غیر تو این پشت و آن پناه ندارد

دولت مشتاق بس گدائی این در

کوششی از بهر مال و جاه ندارد

شمارهٔ ۱۷۶

از باد زلف تو چو شکن درشکن شود

یارب مباد اینکه دلم بی‌وطن شود

باید ز عشق قوت بازو نه هر کسی

کافتاد تیشه‌ای بکفش کوهکن شود

عشقم رهاند از غم دنیا که دیده است

داغ نوی که مرهم داغ کهن شود

عمریست تلخ کامم ازین حسرت و نشد

یکبوسه قسمتم ز تو شیرین دهن شود

جز عجز ناید از من و جز سرکشی ز یار

گرمن توانم او شوم او نیز من شود

غافل مشو ز مرک که خیاط دهر دوخت

بهر که جامه‌ای که نه آخر کفن شود

زآن رفتم از درت که مبادا ز ناله‌ام

عشرت‌سرای کوی تو بیت‌الحزن شود

زاهد مخوان ز کفر بدینم که شد چو وقت

دستی که بت‌تراش بود بت‌شکن شود

مشتاق رفت آخر از آن کو ز جور غیر

نالان چو بلبلی که برون از چمن شود

شمارهٔ ۱۷۷

دلت شکست دلم را دگر چه خواهد کرد

به شیشه سنگ ازین بیشتر چه خواهد کرد

در آن محیط که مرگ آب زندگی باشد

بغرقه خصمی موج خطر چه خواهد کرد

چه باکش از ستمت جان بلب رسیده هجر

جفای تیغ بشمع سحر چه خواهد کرد

درین قفس که ازو نیست ممکن آزادی

بما شکستگی بال و پرچه خواهد کرد

گرفتم اینکه کند عشق را نهان مشتاق

به خون‌فشانی مژگان تر چه خواهد کرد

شمارهٔ ۱۷۸

زآن مبتلای هجرت عشرت طلب نباشد

کز پی شب غمت را روز طرب نباشد

سرگرم آتش عشق در هیچ شب نباشد

گو تا بروز چون شمع در تاب و تب نباشد

غیر از دیار عشق و جز کوی مهوشان نیست

جائی که روز نبود آنجا که شب نباشد

درد طلب گرش هست طالب رسد بمطلوب

گو در ره تو ما را پای طلب نباشد

نخلی که کام تلخی شیرین نگردد از وی

حاصل چه زین که بارش غیر از رطب نباشد

بزم رقیب روشن دور از تو تیره اینجاست

جائی که نور و ظلمت از روز شب نباشد

در کشور محبت عشرت مجو که آنجا

ساز و نشاط نبود برگ و طرب نباشد

افکن بدوست مشتاق کارت که غیرتسلیم

از بنده پیش مولا شرط ادب نباشد

شمارهٔ ۱۷۹

نیست وقتی که مرا جان بر جانان نشود

چون شود در بر جانان ز دل و جان نشود

نه بزرگیست بدولت که همه عالم را

آرد ار زیر نگین دیو سلیمان نشود

گفتیم مرگ بود چاره هجران ترسم

جان سختی دهم و مشکلم آسان نشود

نبودش تنگ دل عشق شکفتن ورنه

غنچه‌ای نیست درین باغ که خندان نشود

گفت کامت ندهم تا ندهی جان ترسم

آخر از شومی بخت این شود و آن نشود

نیستی آب حیاتست بگوئید که خصر

قطره زن در طلب چشمه حیوان نشود

به شدی کوش که بهتر شوی ارنه ستمست

قطره گوهر شود و گوهر غلطان نشود

خود بخود کفر محبت شود آخر ایمان

کافر عشق تو گیرم که مسلمان شود

بس چراغی زپی سوختن ما مشتاق

گو شب تیره پروانه چراغان نشود

شمارهٔ ۱۸۰

خون ازین غم سزد از دیده بسمل برود

که بحسرت نگران باشد و قاتل برود

ماهم امشب سفری گشته خدایا مپسند

که برآید مه و آن ماه بمحفل برود

کشتی ما که طلبکار شکست است چه سود

که شرطه وزین ورطه بساحل برود

کر بخونم کشد از تیغ عماری‌کش یار

نتوانم نروم از پی و محمل برود

ماه من انجمن افروز بتان است که او

چون ز محفل برود آرایش محفل برود

شمارهٔ ۱۸۱

صفای حسن بدیدن نمیشود آخر

گل بهشت بچیدن نمی‌شود آخر

بسوی دام تو آن مرغ تند پروازم

که قوتم به پریدن نمی‌شود آخر

تو آن درخت برومند گلشن حسنی

که میوه تو بچیدن نمیشود آخر

اسیر طول امل عنکبوت مسکین است

که تار او به تنیدن نمیشود آخر

چه گویم و چه ز من بشنوی که درد دلم

بگفتن و بشنیدن نمیشود آخر

دهد حیات ابد زخم خنجرت گویا

که میطپیم و طپیدن نمیشود آخر

بساز بادل پرخون ز هر پیاله چو گل

که این قدح بکشیدن نمیشود آخر

نمی بدانه‌ام ای چشم ترکه مایه ابر

به یک دو قطره چکیدن نمیشود آخر

مکن ز لعل لبش منع بوسه‌ام مشتاق

که آب او بمکیدن نمیشود آخر

شمارهٔ ۱۸۲

شود دگر گم دلم در کوی محنت خانه‌ای کمتر

نباشیم ارمن و دل جغدی و ویرانه‌ای کمتر

دلم گر افکنی وز دست نگذاری دل یاران

از این پیمانه‌های پر ز خون پیمانه‌ای کمتر

مکن آزادم از قیدت بیندیش از هلاک من

بزندان غمت گر جان دهم دیوانه‌ای کمتر

فروغ خود مدار از من دریغ ای شمع شب‌خیزان

اگر سوزی من سرگشته را پروانه‌ای کمتر

دهد بر آب اگر چشم ترم دل را چه خواهد شد

ز خرمن‌ها که گرد آورده چشمم دانه‌ای کمتر

چرا مشتاق دایم در پی ثبت سخن باشی

اگر حرفت نماند در جهان افسانه‌ای کمتر

شمارهٔ ۱۸۳

جهان را سیل اشکم گر برد ویرانه‌ای کمتر

وگر نگذارد از من هم اثر دیوانه‌ای کمتر

مخور تا عاشقان هستند خون غیر را ظالم

ازین صهبا که نوشی دمبدم پیمانه‌ای کمتر

در آن محفل که هرکس از جدائی قصه گوید

نیاید در میان گر حرف وصل افسانه‌ای کمتر

مرا خواندی و راندی غیر را شادم که در بزمت

شد آخر آشنائی بیشتر بیگانه‌ای کمتر

منم بیخانمان تنها ز عشاق تو و گویم

که از صدخانه در کوی ملامت خانه‌ای کمتر

دلم دارد هزار آشفتگی ز آرایش جعدت

زند مشاطه گو امشب به زلفت شانه‌ای کمتر

دل مشتاق صد تخم غم از عشق بتان دارد

گرش تخم غم دنیا نباشد دانه‌ای کمتر

شمارهٔ ۱۸۴

آن خط چون سبزه به بین آن رخ چون لاله نگر

هاله نگر ماه ببین ماه ببین هاله نگر

ژاله فشان از عرق آن عارض چون لاله نگر

ژاله نگر لاله ببین لاله ببین ژاله نگر

رفت و کنون شام و سحر تا در او از دل من

آه پی آه روان ناله پی ناله نگر

گرشب غم زانچه کشم آگهیت نیست بیا

شمع صفت آه مرا اشک ز دنبال نگر

گریه من زهر چکان ناله من شعله فشان

ناله نگر گریه ببین گریه ببین ناله نگر

دوش گرفتم از لبت بوسی و امروز بیا

بر لبم از گرمی آن جوشش تبخاله نگر

شمارهٔ ۱۸۵

به عاشق مژدهٔ کامی صبا از وصل جانان بر

نوید قطره‌ای بر تشنه‌ای از آب حیوان بر

به وصلت کرده‌ام خو از پی قتلم مکش خنجر

اگر خواهی کشی در خاک و خونم نام هجران بر

صبا خون شد اسیران قفس را دل ز مهجوری

پیامی زین گرفتاران به مرغان گلستان بر

تو شمع بزم غیری هر شب و من سوزم از غیرت

چه خواهد شد شبی هم با سیه‌روزی به پایان بر

به حسرت رفتم از کوی تو و اکنون که من رفتم

بیا گو غیر ازین گلشن چو گلچین گل به دامان بر

به شکر اینکه از رخ رشک ماه و غیرت مهری

شبی با ما به انجام آور و روزی به پایان بر

شمارهٔ ۱۸۶

ز خود بریدم و ترک تو مشکلست هنوز

هلاک گشتم و داغ تو در دلست هنوز

قیامت آمد و آسوده خفته کشته عشق

که محو چاشنی زخم قاتل است هنوز

زپا نشسته پی ناقه گرد صد مجنون

غبار ماست که دنبال محملست هنوز

ز آه سوختگانت سراب شد صد بحر

زمین کوی تو از گریه‌ام گل است هنوز

شمارهٔ ۱۸۷

جادربر من کرده نگاری نه و هرگز

در دامن من افتاده شکاری نه و هرگز

خرم دل ما گشته ز یاری و نه و هرگز

بوداست درین باغ بهاری نه و هرمگز

گفتی که در آغوش تو جا کرده درین باغ

شمشاد قدی لاله عذاری نه و هرگز

اشکم که برآورده هزار آینه از زنگ

از خاطر من شسته غباری نه و هرگز

اندیشه ز سوز دل ما سوختگان چیست

از آتش ما جسته شراری نه و هرگز

تیری بود آهم که درین دشت پر از صید

رنگین شده از خون شکاری نه و هرگز

جائی به از اقلیم عدم نیست که آنجا

یاری شود آزرده ز یاری نه و هرگز

در کوی محبت که روا نیست تظلم

در دامنی آویخته خاری نه و هرگز

مست از می عشقی شده مشتاق که آرد

مستیش ز دنبال خماری نه و هرگز

شمارهٔ ۱۸۸

گیرم که بر آن عارض گلگون نگرد کس

محرومی حسرت نگران چو نگرد کس

بس کن ستم ای ترک جفا پیشه مبادا

غافل کشد آهی و بگردون نگرد کس

چینم چه گل از گلشن روی تو که حیرت

افزون شودش هر قدر افزون نگرد کس

شادیم بزندان محبت که ندارد

همچون قفس آن رخنه که بیرون نگرد کس

راهیست ره عشق که تا چشم کند کار

صد دجله روان هر طرف از خون نگرد کس

خود تافته صدبار عنان بر سر فرهاد

شیرین که نمیخواست به گلگون نگرد کس

کی بس کندش طعنه مگر بر رخ لیلی

از روزنه دیده مجنون نگرد کس

مشتاق نهان ساخته‌ام زخم دل اما

ترسم که باین دیده پرخون نگرد کس

شمارهٔ ۱۸۹

ماه من مهرپروری که مپرس

شاه من دادگستری که مپرس

بی‌تو هر قطره اشک من بحریست

باشدم دیده تری که مپرس

مژه‌ام رشته گهر شده است

بهر یکدانه گوهری که مپرس

کرده نالان بسان فاخته‌ام

غم سرو سمن بری که مپرس

بت عاشق نواز من باشد

خواجه بنده پروری که مپرس

رگ جانم گشوده غمزه او

از جگر کاو نشتری که مپرس

چون نغلطم بخون کزان مژه باز

خورده‌ام زخم خنجری که مپرس

گفتیم کیست دلبر تو بگو

جور کیشی ستمگری که مپرس

من بیدل بدام او مشتاق

کیستم مرغ بی‌پری که مرس

شمارهٔ ۱۹۰

آن باده که باید لب از او تر نکند کس

از شیشه همان به که بساغر نکند کس

چون موسم گل باده بساغر نکند کس

جز باده بساغر چه کند در نکند کس

گر قاصد پیغام وصال تو فرشته است

حرفی بود این حرف که باور نکند کس

شرطست که در کوی محبت زند از دل

صد چشمه خون جوش و لبی تر نکند کس

فرسوده تنم در سر کویت کف خاکیست

کز ننگ ز بیداد تو بر سر نکند کس

چشم تو برانگیخته باز از صف مژگان

آن فتنه که یاد از صف محشر نکند کس

ایجامه در آن می برو از عشق چه لذت

گر سینه خود چاک بخنجر نکند کس

مشتاق ندارد سخنش تاب شراری

گر کسب دم گرم ز آذر نکند کس

شمارهٔ ۱۹۱

نیست بی‌جا ناله‌ام از تنگی جا در قفس

مرغیم کافتاده از دامان صحرا در قفس

موسم گل شد بگو صیاد آخر کی رواست

مست هر بلبل به شاخی منزل ما در قفس

تا درین بستان‌سرا بودم نبود آزادیم

در شکنج دام منزل داشتم یا در قفس

عندلیب ما نشد هرگز به باغی نغمه‌سنج

گاهگاهی ناله‌ای میکرد اما در قفس

کیستم بی‌هم‌زبان خاموش آن مرغ اسیر

کز هم‌آوازان خویش افتاده تنها در قفس

از گرفتاری ننالم مرغ بی‌بال و پرم

در حصارم از بلا افتاده‌ام تا در قفس

گر اسیران را خوش آید گفتگویم دور نیست

همچو طوطی گشته‌ام مشتاق گویا در قفس

شمارهٔ ۱۹۲

می‌کشم جوری از آن نرگس فتان که مپرس

می‌خورم خونی از آن غنچه خندان که مپرس

آه از محنت هجر تو که حالی دارم

روز وصل تو بیاد شب هجران که مپرس

کرده پابست قفس الفت صیاد مرا

ورنه هست آنقدرم ذوق گلستان که مپرس

گفتمش صبر ز بیداد تو ورزم تا کی

گفت اگر هست ترا حوصله چندان که مپرس

حذر از شعله آهی که برآید ز دلم

آتشی هست درین سوخته پنهان که مپرس

ز آنچه از تیر تو باشد به دلم پرسیدی

آنقدر بر سر هم ریخته پیکان که مپرس

مگر آورد صبا نکهت زلفت کامشب

حال مشتاق به حدی‌ست پریشان که مپرس

شمارهٔ ۱۹۳

بنگر آن لب‌های میگون وز خمار ما مپرس

وآن گل رو را ببین وز خارخار ما مپرس

ناله ما بشنو از حال فکار ما مپرس

زاری ما را به‌بین از حال زار ما مپرس

گر گلی سرزد ز ما چون خاربن زآن آتشست

کاسمان در ما زد آخر از بهار ما مپرس

دنیی و عقبی دو شهر از کشور ما بیش نیست

زاده اقلیم عشقیم از دیار ما مپرس

زآتش غم شمع‌سان ناخفته یکشب روز کن

یا زحال دیده شب زنده‌دار ما مپرس

نقش ما بی‌نقشیست و بردن ما باختن

پاک باز نرد عشقیم از قمار ما مپرس

ز اول عشقست روشن آخر کارش به بین

صبح ما را تیره و از شام تار ما مرس

کشتی گردون هم از ما تا ابد سرگشته است

بحر بی‌پایان عشقیم از کنار ما مپرس

خارتر در بزم او ما و تو مشتاق از همیم

عزت خود را ببین از اعتبار ما مپرس

شمارهٔ ۱۹۴

من آن صیدم که گفت آهسته چون می‌بست صیادش

که خون می‌ریزمش اما نخواهم کرد آزادش

من آن صید به خون غلتیده‌ام کز تیر بیدادش

زد و کشت و به خاک ره فکند و رفت صیادش

نمی‌آرد به حکم ناز با من سر فرو ورنه

چو من مرغ گرفتاری ندارد سرو آزادش

ز دل بود آنچه دیدم شکر کز سیل غمت آخر

چنان این خانه ویران شد که نتوان کرد آبادش

ز رسم و راه یاری نگذرد بر کوهکن شیرین

فلک گاهی بر غم خسرو آرد سوی فرهادش

کجا مشتاق جویای طرب گردد که خود دارد

به درد و غم دل اندوهناک و جان ناشادش

شمارهٔ ۱۹۵

گرفتم ز آشیان پرواز از شوق لب بامش

تو پنداری فریب دانه‌ام آورده در دامش

محالست اینکه ناکامی برآید ز آسمان کامش

که از مینای خالی پر نگردد هیچکس جامش

مگیر آسان طریق عشق را کاین ره بود راهی

که باید راهرو از سر گذشتن اولین گامش

مدار از من دریغ بوسه ز آن لب چه خواهد شد

که یکره تلخکامی زین شکر شیرین شود کامش

از آن خورشیدوش داغم که هرگز از فروغ او

نگردد پخته نخل آرزوئی میوه خامش

همه سوزان ببزم عشق از یک آتشیم اما

درین محفل یکی شمع و یکی پروانه شد نامش

خوش‌آنشبها که که بر چون هاله زآن مه بود آغوشم

کنون طالع نمی‌بینم شبی نیز از لب بامش

حدیث تلخ حیف است از لب شیرین او ورنه

مذاق جان ما را چاشنی بخش است دشنامش

ز جورت اول عشقم مهیای هلاک خود

که از آغاز هر کاری توان دانست انجامش

ز بخت تیره‌ام در کشوری مشتاق افتاده

که صبحش راز ظلمت امتیازی نیست با شامش

شمارهٔ ۱۹۶

دیدم من از پهلوی دل از بس جفا خون کردمش

وآنگاه در عشق بتان از دیده بیرون کردمش

چون قطره‌ای نبود نصیب از چشمه وصلت مرا

زین پس من و چشم تری کز گریه جیحون کردمش

هرگز نشد استد مرا از چشمه دل جوش خون

رفت اندکی تا کم شود از کاوش افزون کردمش

در عهد من یکدل مجو خرم به گیتی کز غمت

هرجا دل شادی بود از ناله محزون کردمش

یکره دماغم بیرخت تر از می عشرت نشد

زین باده تا پیمانه‌ام پر گشت وارون کردمش

زاشکم نمانده کشوری آباد در روی زمین

هرجا که شهری یافتم زین سیل هامون کردمش

تا قد بناز افروخته با هر خسی در باخته

سروی که من چون فاخته از ناله موزن کردمش

هرگز ندیدم در قدح صهبای عشرت بی‌لبت

پیمانه‌ام گر شد تهی از زهر پرخون کردمش

تنها نشد ز افسانه‌ام مشتاق سرگرم جنون

با هر که گفتم نکته‌ای از عشق مجنون کردمش

شمارهٔ ۱۹۷

دل‌زارم به این زاری که می‌نالد ز آزارش

دل خارا شود خون شنود گر ناله زارش

چه باکم از شکست بال و پر در قید صیادی

که آزادی نخواهد از قفس مرغ گرفتارش

بر آن گلبن به امید چه مرغی آشیان بندد

که خون عندلیبی می‌چکد از نوک هر خارش

فکنده در سواد اعظمی عشقم که از ظلمت

گریزد مهر و مه از روز تاریک و شب تارش

فغان کافکنده در دارالشفایی عشق رنجورم

که دایم در سراغ شربت مرگست بیمارش

فروغ مهر می‌جویم از آن مه ساده‌لوحی بین

که با اهل وفا هرگز نباشد جز جفاکارش

چسان خونم نریزد کز شراب ناز چشم او

سیه‌مستی‌ست خنجر بر کف مژگان خونخوارش

ننالد بلبل آزرده دل چون در گلستانی

که فرق از هم ندارد در دل‌آزاری گل و خارش

چنان مشتاق رست از قید دین در دام کفر آخر

که نه باشد خیال سبحه‌اش نه فکر زنارش

شمارهٔ ۱۹۸

بتی کز صحبتم گیرد ملالش

چه سازم گر نسازم با خیالش

که مخصوص منست و خاصه غیر

شب هجرانش و روز وصالش

مزن ایدل بجان ناتوان طعن

اگر از حبس تن نبود ملالش

برآید از قفس بهر چه کین مرغ

ندارد قوت پرواز بالش

زهی نادان که او با چرخ باشد

به دولت صلح و در نکبت ملالش

که این ساقی بود از باده مشتاق

تهی جام زر و جام سفالش

شمارهٔ ۱۹۹

جز آنکه برد چو شمعت شبی به خانه خویش

کدام مرغ زد آتش به آشیانه خویش

به سر رسید شب هستیم ز قصه هجر

شدم به خواب عدم آخر از فسانه خویش

نباشدش اثری اشک من چه سان آرم

به دام خویش تو را از فریب دانه خویش

به یار سوز دلم گوید آه گرم بس است

زبان خویش چو آتش مرا زبانه خویش

به گلشنی که بود جلوه‌گاه برق چرا

نهیم دل به خس و خار آشیانه خویش

کشیدیم قدم از دیده وقت شد که دهد

ز گریه چشم تر من به سیل خانه خویش

به یاد شاخ گلت ناله می‌کند چه عجب

که عندلیب تو خون گرید از ترانه خویش

منم که شور چو بلبل فکنده‌ام مشتاق

درین حدیقه ز گلبانگ عاشقانه خویش

شمارهٔ ۲۰۰

جز آنکه کرد ز عشقت خراب خانه خویش

کدام مرغ ز هم ریخت آشیانه خویش

سزد چو لیلی و مجنون من و تو گر نازیم

ز حسن و عشق بعهد خود و زمانه خویش

به بحر عشق منم آن صدف که نیست مرا

بجز کف تهی از گوهر یگانه خویش

بمزرعی که نروید ز بیم برق گیاه

کنم برای چه در زیر خاک دانه خویش

تو بحر فیضی و مشتاق تشنه لب آبی

بر آتشش بزن از لطف بیکرانه خویش

شمارهٔ ۲۰۱

از اشک و آه دایم در عشق آن پریوش

چشم و دلیست ما را لبریز آب و آتش

از دوری تو مار را روز و شب ای پریوش

خالیست بس پریشان خوابیست بس مشوش

دارم دلی و جانی در عشقت ای پریوش

چون زلفت این پریشان چون حالم آن مشوش

رنگ حنا به بینید بر دست آن پریوش

این همچو نقره خام آن چون طلای بیغش

تن داده‌ام به آزار زامید آنکه یکبار

بخشاید آن جفاکار بر حال این جفاکش

بهر شکار خوبان آهی بدل ندارم

پرصید دست و ما را خالی ز تیر ترکش

گر بی‌تو عیش خواهم جامم مباد هرگز

خالی ز خون ناب و پر از شراب بیغش

آنروی خوی‌فشان بین کز آب و تابش افتاد

در خانمان من سیل در خرمن من آتش

کو جرئتی که مشتاق او را شوم عنان‌گیر

آن شهسوار گیرم شد بر سر عنان‌کش

شمارهٔ ۲۰۲

گرفتم آمد آن سرو قباپوش

کیم از سرکشی آید در آغوش

به عمری یاد کن یک ره کسی را

که از یادش نه‌ای هرگز فراموش

فریب زاهدان را کوچه‌ای هست

که در هر گام او چاهی است خس‌پوش

کجا خصمی به خصم آئین مردیست

اگر دشمن خورد خونت بگو نوش

خروشم از می وصلت عجب نیست

کز آب آید سفال تشنه در جوش

فغان فرماست شوق و غیرت عشق

گذارد بر لب انگشتم که خاموش

به جانم از شب هجران خوش آن‌دم

که طالع گردد آن صبح بناگوش

شدم نالان بر پیر خرابات

برای شکوه از دور فلک دوش

بسان گوهر از گنجینه راز

کشید این نکته‌ام آهسته در گوش

که نتوان دم زدن ساقی حکیمست

دهد گر زهر اگر تریاق می‌نوش

تلاش روزی ننهاده مشتاق

مکن ورنه بر و بیهوده می‌کوش

شمارهٔ ۲۰۳

از تف هجران او هرگز نیاسودم چو شمع

داشتم آتش به سر زین داغ تا بودم چو شمع

اینکه در امید و بیم از هجر و وصلش مانده‌ام

روشنست از خنده‌های گریه‌آلودم چو شمع

نبودم روز و شبی قسمت نشاط بزم وصل

شام اگر مقبول محفل صبح مردودم چو شمع

غیر ازین چیدم چه گل از آتش سودای عشق

کآخر از سر تا به پا زین داغ فرسودم چو شمع

کو اجل تا وارهم از آتش سودای عشق

تا به کی برخیزد از سر دم‌به‌دم دودم چو شمع

زنده نگذارد غمت چون بیشم از یک شب چه فرق

صرصر هجران کشد گر دیر گر زودم چو شمع

هر قدر مشتاق از تن در شب هجران یار

کاستم بر اشک و آه خویش افزودم چو شمع

شمارهٔ ۲۰۴

گل یکی داند چو بانگ بلبل و فریاد زاغ

باغ را گو باغبان پردازد از مرغان باغ

هم‌نشینان تو دارند از گرفتاران فراغ

فارغند از حال مرغان قفس مرغان باغ

هست بر جان و دل من از تف عشق تو داغ

از یک آتش می‌گدازد شمع و می‌سوزد چراغ

غیر حاضر یار غایب چون مرا باشد فراغ

قرب غیر و بعد او داغیست بر بالای داغ

رفت و گشتم از خمار وصل و بخت تیره داغ

آمد و می در ایاغم کرد و روغن در چراغ

از تو دایم در خمار حسرتم کز وصل و هجر

غیر را می در قدح ریزی مرا خون در ایاغ

غیر مست از جام ولت من خمارآلوده آه

چند باشم زین قدح من خشک‌لب او تردماغ

در رهت عشق از من و دل گو اثر مگذار چند

من ز دل جویم نشان و دل ز من گیرد سراغ

بگذرم بهر تو از کونین زاهد نیستم

کز هوای هشت خلد آید برون زین چارباغ

کیستم مشتاق در باغ جهان آن عندلیب

کز گل و گلشن به یاد کوی او دارم فراغ

شمارهٔ ۲۰۵

سنگین دلت گرفته دلم تنگ در بغل

آورده تنگ شیشه من سنگ در بغل

بی او بسیر گل دل پرخون مرا ببر

خوشتر ز شیشه می گلرنگ در بغل

در سینه‌ام بدل ننمودی رخ و گرفت

از انتظار آینه‌ام زنگ در بغل

از دل ببر خوش آنکه من و او بهم رسیم

من آبگینه در بغل او سنگ در بغل

مشتاق کو ز سرو قباپوش او مرا

بختی که چون قبال کشمش تنگ در بغل

شمارهٔ ۲۰۶

جمعند خوبان چون دسته گل

وز ناله عاشق تنها چو بلبل

بردند از دل آن زلف و کاکل

تاب و توان و صبر و تحمل

بر خرمن ما حسرت زد آتش

و آن برق جولان گرم تغافل

چون شمع دارم در محفل او

از پایه خویش هر دم تنزل

ما کاهی و عشق کوهی مجوئید

در زیر این بار از ما تحمل

در راه عشقم از توشه فارغ

ساز ره ماست برگ توکل

میباید آنی کارایش حسن

نه خط و خالیست نه زلف و کاکل

شوریست پنهان در مغز مشتاق

کز ناله در دهر افکنده غلغل

شمارهٔ ۲۰۷

خونم نریزد، آن غمزهٔ مشکل

صیاد زیرک، من صید غافل

از قرب جانان، ما را چه حاصل

بحرش در آغوش، لب تشنه ساحل

خیزد چه در عشق، از دست و پایی

کان مانده بر سر، این رفته در گل

خنجر کشیده، حشمت ز مژگان

جان‌ها تپیده، در خون چو بسمل

مجنون زمین‌گیر، از ناتوانی

افتاده هر گرد، دنبال محمل

صد کشته هر سو، در خون تپیده

نه تیغ بیداد، نه دست قاتل

درمانده‌ام سخت، در کار عشقت

هم ناخنم سست، هم عقده مشکل

خوش آنکه گیرم، تنگش در آغوش

بر گردن او، دستم حمایل

نادیده پویم، ره تا کدامست

پشتم به مقصود، یا رو به منزل

خاموش مشتاق، کز ناله‌ات کشت

روحانیان را در خون تپان دل

شمارهٔ ۲۰۸

صبحدم در باغ دیدم عندلیبی از ملال

سرکشیده در فراز گلبنی بر زیر بال

گاه می‌شد از فغان خاموش و گاهی می‌کشید

از ته دل ناله زاری ازو کردم سوال

کز گلت باشد چو ساز و برگ وصل آماده چیست

دم‌به‌دم این ناله گفت آن عندلیب عجز نال

گرچه در وصلم گریزم از فغان نبود که هست

بیم هجران ناله‌فرمای من آشفته‌حال

ز آن بود هر لحظه در آغوش گلبن ناله‌ام

ای خوش آن فرقت گزین عاشق که در کنج ملال

کرده خو با هجر و نبود وصل را جویا که هست

این همه بیم فراق آن جمله امید وصال

تا کیم مشتاق گویی ایکه چون دل مدتی‌ست

کرده‌ای جا در بر دلدار خود بی‌جا منال

چون ننالم در وصال او که ترسم ناگهان

آرد این کوکب ز دور آسمان رو در زوال

شمارهٔ ۲۰۹

دارم دلی صد بحر خون زان تیر مژگان در بغل

هر دم هزارش موجه و هر موجه طوفان در بغل

خوش میطپد در بر دلم پیکی همانا میرسد

پیغام دلبر بر لب و مکتوب جانان در بغل

خوش آنکه با آن مه‌شبی گلدشت مهتابی کند

پیمانه‌اش در آستین میناش پنهان در بغل

گیرم همه آغوش شد چون هاله سر تاپای من

کو طالعی کاید مرا آن ماه تابان در بغل

گو اهل دل را مصحفی نبود برای حفظ تن

دل در بر عارف بود زآن به که قرآن در بغل

شمارهٔ ۲۱۰

به کویش می‌رود گاهی ز من آهی نمی‌دانم

به او می‌گوید آهم حال من گاهی نمی‌دانم

ز مهر و مه نباشم چون یادت روز و شب فارغ

تو را میدانم و بس مهری و ماهی نمی‌دانم

سر اخلاص چون از آستان عشق بردارم

که در عالم جز این درگاه درگاهی نمی‌دانم

بهر چاهیست دایم یوسفی اما فتد روزی

گذار کاردانی بر سر چاهی نمی‌دانم

مگر از کفر و دینم وارهاند جذبه عشقی

وگرنه جز ره دیر و حرم راهی نمی‌دانم

به جرم عشق دانم ریزیم خون عاقبت اما

به چشمت این گنه کوهی است یا کاهی نمی‌دانم

سزد کز مهوشان مشتاق گردم بنده آن مه

که امروز این سپه را غیر او شاهی نمی‌دانم

شمارهٔ ۲۱۱

به کنج بی‌کسی شادم مجوییدم مجوییدم

خوشم با درد از درمان درمان مگوییدم مگوییدم

کفن جز خون نشاید کشته تیغ محبت را

شهید خنجر عشقم مشوییدم مشوییدم

گلی کو روید از خاک شهید عشق می‌گوید

که از من بوی خون آید مبوییدم مبوییدم

مریض عشقم و مرگم حیات تازه باشد

اگر میرم به صد زاری مموییدم مموییدم

حدیث گلستان مرغ قفس را در فغان آرد

غریبم از وطن حرفی مگوییدم مگوییدم

شهید عشق را باید ز خون آرایش تربت

ز خاک ای لاله وای گل مروییدم مروییدم

به صحرای محبت گشت گم مشتاق و می‌گوید

که من گم گشته عشقم مجوییدم مجوییدم

شمارهٔ ۲۱۲

در محفلت ز خون دل از بس لبالبم

فرقی ندارد از قدح باده قالبم

تا کرد توبه از لب ساغر جدا لبم

ماند از نوای عشق زهی بینوا لبم

مگشا لبم بشکوه که در گلستان عشق

از دل چو غنچه لخت جگر چیده تا لبم

بیگانه خوشتر است ز شادی غمین عشق

هرگز بخنده گو نشود آشنا لبم

منت برای رزق زدونان چرا کشم

گیرم که کاست جانم و افزود غالبم

دشنامی از لب تو بسم کو جز این مخواه

نفع از ثنا زبانم و سود از دعا لبم

مشتاق بر لبم مزن انگشت زینهار

کز خون دل چو ساغر صهبا لبالبم

شمارهٔ ۲۱۳

در گلشن عشق تو جفاکار ندیدم

یک گل که از آن زحمت صدخار ندیدم

از کوی تو یکره نگذشتم که بهرگام

بر خاک ره افتاده بسیار ندیدم

این با که توان گفت که در کوی محبت

از یار جفا دیدم و زاغیار ندیدم

جائی که درین باغ توان زد پروبالی

جز در قفس ای مرغ گرفتار ندیدم

برقع برخ افکنده گذشتی ز من آخر

افغان که ترا دیدم و دیدار ندیدم

در سینه‌ام از تنگی جا بود که هرگز

الفت بمیان دل و دلدار ندیدم

بهر صنمی نگسلم از کفر وگرنه

از سبحه چه دیدم که ز زنار ندیدم

مشتاق من و شغل محبت که بگیتی

کاری که بودخوشتر ازین کار ندیدم

شمارهٔ ۲۱۴

نیامد بر لبم آهی ز سوز عشق تا بودم

سراپا سوختم اما بکس ظاهر نشد دودم

قدح‌پیما تو با اغیار دوش و تا سحر هر دم

من از حسرت ز خون دل چه ساغرها که پیمودم

سزد اشک ار بدامن بستر دیار از رخم اکنون

که صدره دامن پاکش بخون دیده آلودم

ز عمر کوتهم در آخر بزم فلک شمعی

که دیرم آسمان افروخت اما میکشد زودم

بس اینم کز خریداران یوسف طلعتی باشم

سر موئی ز سودای محبت نبود ارسودم

براه وعده بودم مضطرب عمری چو یار آمد

بپایش از نشاط افتادم و جان دادم آسودم

میفکن همچو نقش پابراهش از جفاروئی

که بر پای سگ کوی تو عمری از وفا سودم

ننالم گر به خفت راندی از بزمم از این نالم

که مقبول تو اغیار و من بدبخت مردودم

فغان از سرکشیهای تو ای سروسهی کاخر

برآمد جانم اما برنیامد از تو مقصودم

ندارم بهره از لطف عامت لیک جور تو

باین گز دیگران مخصوص من شد از تو خشنودم

نشد صاف می وصلت نصیبم هرگز و عمری

چه خونها کز غمت از پردهای چشم پالودم

نترسم از فنا مشتاق کز اعجاز عشق آمد

که صد ره گر شوم معدوم سازدباز موجودم

شمارهٔ ۲۱۵

ترک سر کردم ز جیب آسمان سر بر زدم

خیمه زین دریا برون آخر چو نیلوفر زدم

در هوای گلشن آن مرغ گرفتارم که ریخت

در قفس بال و پرم از بسکه بال و پر زدم

گر کنشت ار کعبه بود از وی ندیدم فتح باب

جز در دل در محبت حلقه بر هر در زدم

صبر افزون آفتم شد کشتئی باشم که من

غوطه در گل آخر از سنگینی لنگر زدم

بود آب زندگی در ظلمت آباد عدم

غره بیجا در طلب عمری چو اسکندر زدم

مصلحت نبود ازین کشت پر آفت رستنم

خواهدم چون برق زد از خاک گیرم سر زدم

شعله داغت چو شمعم سوخت از سر تا بپا

آه ازین گل کز گلستان غمت بر سر زدم

چون روم از گلشن کویت که پایم در گلست

من گرفتم زین چمن چون سرو دامن بر زدم

رو بمسجد چون کنم اکنون ازین درگاه فیض

منکه عمری در خرابات مغان ساغر زدم

در طلسم محنت افتادم ز حفظ آبرو

من گره این آبرا بیهوده چون گوهر زدم

هر فرازی را نشیبی در قفا مشتاق هست

گیرم از نه آسمان من خیمه بالاتر زدم

شمارهٔ ۲۱۶

گرنه از وصل تو در هجر گهی یاد کنم

به چه تقریب دگر خاطر خود شاد کنم

کودک مکتب عشقم بجفا خوش دارم

هرگز اندیشه کی از سیلی استاد کنم

گر ز جور تو خموشم ز شکیبائی نیست

نیست آن قوتم از ضعف که فریاد کنم

من نه آنم که بود طالع وصل تو مرا

از نگاهی بخیالی دل خود شاد کنم

خود بدام افکنم از ذوق اسیری خود را

نیم آن صید که خون در دل صیاد کنم

از خرابی شده آن گنج نهان را مسکن

دل ویران شده را بهر چه آباد کنم

هیچ باک از ستم یار ندارم مشتاق

بلبلم کی ز گل اندیشه بیداد کنم

شمارهٔ ۲۱۷

دامن خویش ز خون مژه گلشن کردم

از فراق تو چه گل‌ها که بدامن کردم

شد کفن دوختم آن جامه که از تار وفا

سیه آنروز که این رشته بسوزن کردم

گفتم از عشق فروغی رسدم آه که شد

تیره‌تر روزم از این شمع که روشن کردم

روغن دیده گرفتم ز سرشک گلگون

بچراغون شب هجر تو روشن کردم

آخرم دوست نگشتی تو و داغم که تمام

دوستانرا بخود از بهر تو دشمن کردم

کردم از دیر و حرم رو بدر دل خود را

فارغ از پیروی شیخ و برهمن کردم

قسمت برق چه خواهد شد آخر گیرم

سبز شد کشته‌ام و چیدم و خرمن کردم

ریختم در ره عشق آنچه مرا بود بخاک

خویش را فارغ از اندیشه رهزن کردم

چون جرس از دل هر سنگ برآید فریاد

بسکه در بادیه عشق تو شیون کردم

نرسم در ره مقصود بجائی مشتاق

کانچه پیر خردم گفت مکن من کردم

شمارهٔ ۲۱۸

بی تو بتان را چه سرور ای صنم

بتکده را بی تو چه شور ای صنم

یافته از موی تو و روی تو

دیر و حرم ظلمت و نور ای صنم

بت‌شکنی پیشه کند بت‌تراش

گر کنی از پرده ظهور ای صنم

پر ز بتان بتکده اما چو تو

نیست بتی مست غرور ای صنم

برهمنان گرد تو و من تو را

چند کنم سجده ز دور ای صنم

موسیم از بتکده نور تو را

دیده نه در وادی طور ای صنم

کافر عشق توام و نام تو است

ورد لبم تا لب گور ای صنم

ناله مشتاق به بتخانه‌ها

از غمت انداخته شور ایصنم

شمارهٔ ۲۱۹

ای کس من در جهان گر جز تو کس می‌داشتم

شِکوه می‌کردم ز جورت تا نفس می‌داشتم

از کمین برخواست صیاد وز ره برچید دام

ز آشیان ای کاش راهی در قفس می‌داشتم

نالهٔ من بس ضعیف و محمل او دور کاش

جا به پای ناقه‌اش همچون جرس می‌داشتم

کی به رندی می‌زدم از شحنه‌ام گر بود باک

می نمی‌خوردم اگر بیم از عسس می‌داشتم

نیستم بی‌خانمان از بیم برق خانه‌سوز

آشیان می‌بستم از یک مشت خس می‌داشتم

بر لبم مهر سکوت از ذوق خاموشی مدان

می‌زدم فریاد گر فریادرس می‌داشتم

کامیاب اغیار مشتاق از لبش من نیز کاش

ریزه‌ای زین شهد قسمت چون مگس می‌داشتم

شمارهٔ ۲۲۰

نه اکنون مست نازت ای بت نامهربان دیدم

تو را تا دیدم از جام تغافل سرگران دیدم

چسان باشم رهین منت لطفت کجا از تو

جز آزار جهان هرگز من آزرده جان دیدم

بخصمی چون تو عهد دوستی بستم سزاوارم

که زارم کشتی و خود را بکام دشمنان دیدم

جز این کز حسرت بوس و کنارت پیر گردیدم

چه برخورداری از وصل تو ای نخل جوان دیدم

همایون طایر قدسی تو کی با جغد میسازی

که گاهش گویمت با خویش در یک آشیان دیدم

همیشه یار غیر و خصم من بودی چسان گویم

که من با خود ترا گاهی چنین گاهی چنان دیدم

ندارم شکوه هرگز از سر خاری درین گلشن

که مشتاق آنچه من دیدم ز جور گل‌رخان دیدم

شمارهٔ ۲۲۱

دلی سرگرم شوق از جلوه مستانه‌ای دارم

ز شمع قامتی آتش بجان پروانه‌ای دارم

خراب‌آباد عالم را منم آن جعد سرگشته

که هر روز آشیان در گوشه ویرانه‌ای دارم

چه کوشم از پی روزی به من خواهد رسید آخر

ز هر خرمن که قسمت خوشه‌ای یا دانه‌ای دارم

نه بینی کامل ار عشقم مکن یکباره انگارم

ازین می گر ندارم شیشه پیمانه‌ای دارم

بپایان قصه زلفت به این عمر آیدم حاشا

که بس کوته‌شبی دور و دراز افسانه‌ای دارم

نشاط‌انگیز طبعم شد مگر بوی می وصلی

که امشب چون صراحی گریه مستانه‌ای دارم

کشی زلف از کفم چند و دهی در دست مشاطه

نه آخر از دل صد چاک من هم شانه‌ای دارم

نیم بی‌خانمان مشتاق کز دل بر سر کویش

ز هر ویرانه بس ویرانه‌تر ویرانه‌ای دارم

شمارهٔ ۲۲۲

جهان روشن ز مهر عالم‌افروزی که من دارم

دلی تاریک‌تر از شب بود روزی که من دارم

بیا و از زلال وصل بنشان آتشم تا کی

جگرها سوزد از آه جگرسوزی که من دارم

ز آه و ناله‌ام صدجان و دل زخمی مشو ایمن

ز تیغ جان‌شکاف و تیر دلدوزی که من دارم

ز شب تاریک‌تر روز من و از روز روشن‌تر

شب اغیار از شمع شب‌افروزی که من دارم

ز زلفش دل به صد افسون گرفتم لیک کی سازد

فراموش آشیان مرغ نوآموزی که من دارم

نباشد فکر جان‌های غم‌اندوزت عبث تا کی

غم‌اندوزی کدجان غم‌اندوزی که من دارم

برم مشتاق آمد یار همراه رقیب اما

ببین فیروزی این بخت فیروزی که من دارم

شمارهٔ ۲۲۳

بجان ز اندیشه غیرآمدم ز آن انجمن رفتم

بیاران صحبت او باد ارزانی که من رفتم

مکافات شکفتن نیست آسان عاقبت دیدی

که چون گل زین گلستان رفتم و خونین کفن رفتم

بسر در غربت آمد عمرم و نامد برم پیکی

مگر یکبارگی از یاد یاران وطن رفتم

روم گفت از برت بیخود فتادم زین سخن بنگر

که او نارفته من رفتم ولی از خویشتن رفتم

چه حاصل سبز شد گر کویت از سیرابی اشکم

که من با دامنی پرخار حسرت از چمن رفتم

نشد ز آن لب نصیبم بوسه هرگز فغان کاخر

ز حسرت تلخ‌کام از کویت ایشیرین‌دهن رفتم

دلم در سینه دارد ناله زاری که نشنیدم

ز یعقوب ار چه صد ره بر در بیت‌الحزن رفتم

چه منت گر کمند طره او دستگیرم شد

که بیرون تنه لب آخر از آن چاه ذقن رفتم

نرفت از حسرت شیرین لبی کس از جهان هرگز

به این جان کندن تلخی که من چون کوهکن رفتم

چه سودار بود صد رنگم سخن مشتاق کز گیتی

در آخر غنچه‌سان مهر خموشی بر دهن رفتم

شمارهٔ ۲۲۴

چه می‌کردم گر از کف دامن وصلت نمی‌دادم

پریزادی تو دیوان از پِیَت من آدمی‌زادم

رقیبانت گرفتند از من و من در فغان تا کی

ستاند دادکر زین مردم بیدادگر دادم

چه می‌آید ز من نگذارمت گر با بداندیشان

گرفتم با جهانی دشمن از بهرت درافتادم

ز من دیدی چه غیر از راه و رسم بندگی کآخر

کشیدی از کفم دامان و رفتی سرو آزادم

اگرچه رفتی و گشتم به صد غم مبتلا اما

به این کز دوریت یک دم نخواهم زیستن شادم

به جان سختی مثل در عشقم اما ورزم از جورت

تحمل تا به کی آخر نه ز آهن نه ز فولادم

خراب از سیل هجر او نه مشتاق آنقدر کشتم

که جز معمار وصلش کس تواند کرد آبادم

شمارهٔ ۲۲۵

شه من ترا نشان نه که من گدات جویم

همه حیرتم ندانم ز که و کجات جویم

چو به گنج‌های عالم تو به دست کس نیایی

به کدام برگ یارب من بینوات جویم

من دور از آستانت طلبم چه زین و آنت

ندهد کسی نشانت مگر از خدات جویم

نه بدوستی نه دشمن نه به گلشنی نه گلخن

زکه‌ات طلب کنم من ز کدام جات جویم

بسر شکار خود آ تو شکار پیشه تا کی

بشکنج دام هجران من مبتلات جویم

بدعا نجات باید طلبیدن از هر آفت

تو چه آفتی ندانم که به صد دعات جویم

شمارهٔ ۲۲۶

جنوم را فزود از بسکه آن رفتار و قامت هم

نمیگنجد درین صحرا به صحرای قیامت هم

به دیر آ یکره و جامی بکش زاهد چه کیفیت

تو را از منبر وعظ و ز محراب امامت هم

چنان گر با دلم کاوش کند آن نشتر مژگان

چه جای دل که نگذارد بجا از دلت علامت هم

نهادم پا در آن بزم و بسر چون شمع می‌لرزم

که میدانم نخواهد بود خیر آنجا سلامت هم

ندارم شکوه گر با من نپردازد گر آن بدخو

نیم شایسته جور و سزاوار کرامت هم

رقیبان تیغ بر کف از پی و از پیش ره بسته

گذشتن مشکلست از کوی او ما را اقامت هم

مده مشتاق پندم بیش از این دیوانه عشقم

که از پند کسی عاقل نگردم وز ملامت هم

شمارهٔ ۲۲۷

چه خوش بودی نبودی گر ز من دور اینقدر یارم

فراچون داشتی گوشی شنیدی ناله زارم

نخستم لطفها کردی و کشتی عاقبت زارم

چنان بود اول کارم چنین شد آخر کارم

صبا زان گل شمیمی گاهی آوردی و از شادی

گشودی در قفس بال و پر مرغ گرفتارم

ز درد درویش جان دادمی تا او فرستادی

نوید داروی وصل و شدی به اندک آزارم

گسستی رشته عمر اجل تا ناخن وصلش

گشودی عقده دشوار هجر از رشته کارم

ز هجران دادمی جان تا گذر کردی بمن جانان

برون ز اقلیم هستی رفتمی تا آمدی یارم

رسیدی غافل و گرد از وجود من برآوردی

ز گرد ره سمند ناز دور افتاده دلدارم

کنی مشتاق تا کی ناله ترسم از دم گرمت

جَهَد برقیّ و سوزد خرمن هستی به یک بارم

شمارهٔ ۲۲۸

تو در غربت من آرام از غمت چون در وطن گیرم

مگر میرم ز هجران تو و جا در کفن گیرم

از آن گمگشته ناید قاصدی هرگز مگر گاهی

سراغ یوسف خویش از نسیم پیرهن گیرم

بیا وز هجر زین بیشم مکش اندیشه کن زآندم

که دامان تو در محشر من خونین کفن گیرم

ز حسرت بی‌رخت چون مردگانم جسم بی‌جانی

چه باشد غیر از این دور از تو آرامی که من گیرم

ز کف دامان وصلش دادم و مشتاق جا دارد

که تا روز جزا انگشت حسرت در دهن گیرم

شمارهٔ ۲۲۹

ربود دوش چنان باده وصال تو هوشم

که تا صباح قیامت خراب باده دوشم

بحشر هم عجب از جور یار نیست که چون نی

برآورد چو زخاکم درآورد بخروشم

نه خود بحرف تو گویا شوم که شوق تو باشد

کلید قفل لب بسته و زبان خموشم

مرا چه سود زهم بزمیت که باتو نباشد

رهین گفت‌وشنو هیچگه زبانم و گوشم

بساغرم همه مشتاق زهر و شاد از اینم

که چرخ دل نخراشد ز نیش منت نوشم

شمارهٔ ۲۳۰

چو فارغ در گرفتاری ز جور خار و خس باشم

همان بهتر که در گلشن نباشم در قفس باشم

نگیرد چون غبارم دامن منزل بود یکسان

اگر از ره‌نوردان گاه پیش و گاه پس باشم

ز عشقم سرخوش و فارغ ز هر دشمن نیم مستی

که در اندیشه روز از شحنه و شب از عسس باشم

بخاتم گو مده صیاد مرغ بی‌پروبالم

که باشم در حصار عافیت تا در قفس باشم

نمیخواند به بزمم یار و نه میراندم از در

نه مقبولم نه مردودم نمیدانم چه کس باشم

بجولانگاه او کو قوت دستی که چون گردد

عنان‌کش بر سرم او را عنان‌گیر فرس باشم

نه اکنون از غمت در چار موج اشکم افتاده

که عمری شد درین گرداب سرگردان چو خس باشم

نمیگیرد بکس مشتاق آن نامهربان الفت

گرفتم اینکه من عاشق نباشم بوالهوس باشم

شمارهٔ ۲۳۱

هم اول کاش از کویت من افکار می‌رفتم

چو می‌رفتم زا جورت آخر و ناچار می‌رفتم

نیم مرغی که ارزم صحبت صیاد را ورنه

به پای خود به سوی دام از گلزار می‌رفتم

به کویت با کم از کس نیست آن مرغم که صدباره

ز گلشن رفته بودم گر ز جور خار می‌رفتم

ز غشقم در گمان افتاده‌اند ای کاش از کویت

دو روزی بهر خاطرجمعی اغیار می‌رفتم

سرآمد عمر من مشتاق در راهش که تا بودم

همین می‌آمدم زآن کو و دیگر بار می‌رفتم

شمارهٔ ۲۳۲

دم مردن از آن با غیر یار آمد به بالینم

که می‌خواهد به صد تلخی برآید جان شیرینم

نمودی باز زلف عنبرین و خال مشکینم

سیه کردی شب و روزم تبه کردی دل و دینم

ز شرم از باغ وصلش بی‌نصیبم ساده‌لوحی بین

که دستم بسته‌اند و من به این خوشدل که گلچینم

در آب و آتشم از مهر و کینش کان ستم‌پیشه

نوازد گاهی از مهرم گدازد گاهی از کینم

دهم جان و نیم یکبارگی نومید ازو شاید

چراغ تربتم گردد نشد گر شمع بالینم

چو رفتی گر رود از دیده‌ام بینش چه خواهد شد

جهان را گو نبیند بی‌رخت چشم جهان‌بینم

نه گل بینم نه گلچینم ندانم بی‌گل رویت

کِیَم در باغ گیتی نه تماشایی نه گلچینم

نبخشد چاشنی آمیزشم مشتاق هر کس را

به کام خَصم تلخم، در مذاق دوست شیرینم

شمارهٔ ۲۳۳

خوش آنکه با تو یکشب در باغ خفته باشم

چون بشکفد سحر گل منهم شکفته باشم

عمرم به پند او شد صرف و نشد که یکره

از من شنیده باشد پندی که گفته باشم

خوش آنکه آیم از پی ز آن ره که رفته باشی

در دیده سرمه سازم گردی که رفته باشم

تو روز و شب بعشرت با غیر گو من زار

در خون نشسته باشم بر خاک خفته باشم

ای پند دوست نشنو خوش آنزمان که بینم

در گوش کرده باشی آن در که سفته باشم

شمارهٔ ۲۳۴

دلم دارد هوای دام جان هم

که بر من باغ تنگ است آشیان هم

توام چون دوستی پروا ندارم

که گردد دشمن انجم آسمان هم

منال ایدل که در دل مهوشان را

ندارد ناله تأثیری فغان هم

بخونم آن شکارافکن کشیده است

که پیدا نیست تیر او کمان هم

مشو عاشق اگر خواهی دل و دین

که خواهد از کفت رفت این و آنهم

بکوی نیستی آسوده ز آنم

که پیدا نیست نام از من نشان هم

محبت آتشی بر کرده مشتاق

که دایم پیر ازو سوزد جوان هم

شمارهٔ ۲۳۵

نه بهر آنکه با من بر سر جنگ است می‌نالم

دلم از صلح او با مدعی تنگست می‌نالم

ندارد وقت خاصی ناله‌ام یا رنگ مخصوصی

از آن گل چون رسد بویی بهر رنگست می‌نالم

خروشم از تغافل‌های صیاد و تو پنداری

که بر مرغ گرفتارم قفس تنگست می‌نالم

ننالم از دل سختت که جویای دل نبود

از آن کاین شیشه در تفتیش آن سنگست می‌نالم

شمارهٔ ۲۳۶

خوش آنکه بی‌تو دامن بر جسم و جان فشانم

از خویش گرد هستی دامن فشان فشانم

بر خاک آستانت خوش آنکه جان فشانم

از شوق جان بخاک آن آستان فشانم

خوش آنکه گرم جلوه سرو روان خود را

بینم من و بپایش نقد روان فشانم

بازآی از غمت چند خوناب دل ز دیده

گاه آشکار ریزم گاهی نهان فشانم

سازی تو گوهرافشان چون لعل لب من از شوق

گوهر ز ابر چشم گوهرفشان فشانم

در گلشنی که باید از بیضه در قفس رفت

کو فرصتی که بالی در آشیان فشانم

بازآ ز دوریت چند ای گل ز اشگ خونین

از دیده گاه لاله گاه ارغوان فشانم

زان قیمتی گهر دور مشتاق نقد کونین

ریزندم ار به دامن دامن بر آن فشانم

شمارهٔ ۲۳۷

ای از ازل ز عشق تو آشفته کار من

هم روز من سیه ز تو هم روزگار من

شد مدتی که بهر تو باشد ز خون دل

پرگل برنگ دامن گلچین کنار من

وزاشک پرده دربتو این زاز روشن است

کز کیست خون‌فشان مژه اشکبار من

عمریست در کمند تو پا بستم و تو نیز

دانی منم شکار تو عاشق شکار من

دیریست کز رخ تو ندارم قرار و هست

آگاهیت ز حال دل بی‌قرار من

چندیست کز خط تو سیه روزم و ترا

باشد خبر ز تیرگی روزگار من

قرنیست کز هوای فراق توام قرین

با صد غم و تو آگهی از حال زار من

خواهم من گدا ز تو چون کام دل که هست

بند زبان شکوه توام شهسوار من

رحمی که وقت شد رود از آرزوی تو

هم دست من ز کار و هم از دست کار من

لطفی که از غم تو بمن گشته آسمان

ناسازتر ز طالع ناسازگار من

مهری که جان خسته‌ام از کینه جوئیت

نزدیک لب رسیده ستم پیشه یار من

فکری که گر توام نشوی چاره‌جو کجا

آید ز من علاج غمت غمگسار من

یعنی ز باغ وصل ندارم ز شرق عشق

دستی که چیند از تو گلی گلعذار من

گر خود تو برنیاری امید دلم ز لطف

ای وای بر من و دل امیدوار من

مشتاق را که بنده تست از ازل بده

کام دلش ز لطف خداوندگار من

شمارهٔ ۲۳۸

چشمم سفید شد به رهت گل‌عذار من

بود این شکوفه‌ی شجر انتظار من

شادم که در هوای تو خاکم بباد رفت

شاید صبا بکوی تو آرد غبار من

خاکم شود ز ریگ روان بیقرار تر

بعد از وفات اگر گذری بر مزار من

چون شمعم از غمت همه تن صرف اشک شد

از بس گریست دیده شب زنده‌دار من

افشاند برگ و بذر غمت نخل عمر آه

کاخر ز دوری تو خزان شد بهار من

من شب ز روز بی‌تو ندانم که فرق نیست

از تیرگی میانه لیل و نهار من

مشتاق روز و شب من و کنج غمش ولی

آسوده از من و غم من غمگسار من

شمارهٔ ۲۳۹

یارا کجا یاران کنند آزار یاران بیش از این

دشمن نه‌ای خصمی مکن با دوستداران بیش از این

سنگین ز دردت بار من آسوده تو از کار من

باشند یاران یار من در فکر یاران بیش از این

خاکم سموم قهر تو بر باد داد ای تندخو

آتش نه‌ای تندی مکن با خاک‌ساران بیش از این

چندم ز تو ای نخل تر نبود به جز حسرت ثمر

ز امیدگاهان برخورند امیدواران بیش از این

در جان سحاب وصل تو زد آتش حسرت مرا

زآن ابر بود این دانه را امید باران بیش از این

تا چند داری شمع‌سان عشاق را آتش به جان

مپسند سوزند از غمت شب‌زنده‌داران بیش از این

شد مدتی کافتاده‌ام در دامت و آگه نه‌ای

دارند فکر صید خود عاشق‌شکاران بیش از این

آماده صد خفتنم هر دم ز تو هرگز کجا

خواری‌کشی خاری‌کشد از گلعذاران بیش از این

مشتاق وقت آمد که جان بسپارم از هجر بتان

خوردن کجا غم می‌توان بی‌غمگساران بیش از این

شمارهٔ ۲۴۰

شدی تو گلبن ناز از کنار سوختگان

خزان چو شمع سحر شد بهار سوختگان

مزن بهر خس و خار آتش ستم وز رشک

ازین زیاده مکن خارخار سوختگان

سپند آتش عشقی نگشته کی دانی

که چیست حال دل بیقرار سوختگان

سزای تو است صبا کاتشت بجان افتاد

پی چه بردی از آن کو غبار سوختگان

چه احتیاج بشمع است تربت ما را

بس آه گرم چراغ مزار سوختگان

ز عشقبازی پروانه شد مرا روشن

که غیر سوخت ندارد قمار سوختگان

مراچه شکوه ز بخت سیه که تاریکست

ز آه سوختگان روزگار سوختگان

رهین ناله گرمم که چون سپند کسی

جز او گره نگشاید ز کار سوختگان

شب فراق ز سوز غمش ببین مشتاق

چو شمع دیده شب‌زنده‌دار سوختگان

شمارهٔ ۲۴۱

چشم دام تو پر از خون دل از زاری من

تو ز من فارغ و از رنج گرفتاری من

کشتی از جورم و من بر سر عهد تو ببین

بجفاکاری خویش و به وفاداری من

کرده‌ام خوی بجورت بجفا کوش که نیست

جز دل‌آزاری من ترک دل‌آزاری من

چون در این ره نکنم شکر تجرد کاخر

رهبرم گشت بمقصود سبکباری من

گرشناسی هوس و عشق در آن بزم مپرس

باعث عزت غیر و سبب‌خواری من

تو که خورشید منی ذره خود را بنواز

ذره‌ام من چه بود مهر من و یاری من

صد غمم از تو و این غم کشدم از همه بیش

که تو بیرحم نداری سر غمخواری من

منکه بیمار توام خود تو بحالم وارس

مپسند اینکه کند غیرپرستاری من

گرچه از خار بسی خوارترم خار توام

چون گل عزت من نشکفد از خواری من

چند بیهوده درین بادیه نالم مشتاق

که بجایی نرسد همچو جرس زاری من

شمارهٔ ۲۴۲

چون نخواهی نفسی کرد نگهداری من

چیست سعی اینقدر از بهر گرفتاری من

کرده‌ام خوی بدردت چه کشم ناز طبیب

صحتی گو نبرد از پی بیماری من

ناله‌ام از غم محرومی رهزن باشد

ورنه کس نیست درین ره بسبکباری من

من رنجور ز دردت چو نخواهم جان برد

گو کسی را نبود فکر پرستاری من

به از این باش به من گر بودت بنده هزار

که تو یک بنده نداری بوفاداری من

ناله زار من ای باد بگوشش مرسان

ترسم آزرده شود خاطرش از زاری من

گر نسازم بدل زار چه سازم مشتاق

دلبرم چون نکند ترک دل‌آزاری من

شمارهٔ ۲۴۳

شب هجران سرآمد آمدی روز وصالست این

من و وصل تو می‌بینم بخوابت یا خیالست این

چو نبود بر درخت آرزوی کهنه و نو را

چه حاصل گر کهن نخلست آن ور نونهالست این

گذشتم از می صافی ز خون پیمانه پر کردم

که بر دردی کش عشقت حرامست آن حلالست این

مکن صورت‌پرستی گر نخواهی در بلا افتی

که دام و دانه‌اند اینها نه زلفست آن نه خالست این

تو زاهد باش جویای ورع بر ما مزن طعنه

نمیخواهیم ما جز عشق اگر نقص ار کمالست این

حدیث دوزخ و جنت که گوید واعظ شهرت

اشارت از فراقست آن بشارت از وصالست این

برویش هرکه چشم افکند و دید ابروی او گفتا

نه آن روی و نه این ابروست ما هست آن هلالست این

گرآئی سوزم از شوق ارنیائی میرم از حسرت

نه تاب وصلم و نه طاقت هجران چه حالست این

زبان بوالهوس به زین زبان صد ره که من دارم

که گاه عرض مطلب بی‌درنگست آن و لالست این

توانم مردن اما بیتو یکدم صبر نتوانم

که بیتاب غمت را ممکن است آن و محالست این

دلم از ناله‌ی مشتاق خون شد، بلبلی هرگز

به این زاری نمی‌نالد چه مرغ عجزنالست این

شمارهٔ ۲۴۴

عاقل کجا و بر سر دنیا گریستن

امروز باید از غم فردا گریستن

گوشد دلم بصرفه خون و فغان کزو

باید گرفت قطره و دریا گریستن

باشد نتیجه دل پرخون عاشقان

در محفل نشاط چو مینا گریستن

یکقطره آب و بره تشنه خارها

باید مرا بآبله پا گریستن

ابریست دیده تر مجنون او که هست

کارش همین بدامن صحرا گریستن

چون شیشه شکسته مرا از هجوم شوق

باید ببزمت از همه اعضا گریستن

مشتاق غیر خار چه روید ز شوره بوم

تا کی بدشت خار تمنا گریستن

شمارهٔ ۲۴۵

لطف از اول داشت یار من به من

زآن سبب نگذاشت کار من به من

بست از خونم حنا دیدی چه کرد

عاقبت از کین نگار من به من

تا رود کی بر سر کویش به باد

مانده این مشت غبار من به من

غنچه‌سان خون شد دلم تا کی ز لطف

رخ نماید گل‌عذار من به من

زد به تیر و بر سرم ناید ببین

خصمی عاشق‌شکار من به من

گر به دل بینم رخش از لطف اوست

داده این آیینه یار من به من

کج‌روم من او عنانم دارد آه

گر دهد یار اختیار من به من

از هنر مشتاق نالم نه ز چرخ

کین شکست آمد ز کار من به من

شمارهٔ ۲۴۶

به سپهر بر شده ما ز عشق و طلب کنی تو ز مالشان

به زمین ز بی‌خردی مجو پی توسن فلک ابرشان

ز چه گوییم که علاج کن تف دل ز دیده خون‌فشان

به زلال چشمه وصل خود تو بیا و آتش من نشان

تو نهفته رخ و روز و شب ز غمت مرا مژه خون‌فشان

ز که پرسمت ز که جویمت که نمی‌دهد ز تو کس نشان

رسدم ز نیک و بد جهان نه مسرتی نه کدورتی

که بود ز وصل و ز هجر او طرف خوشان غم ناخوشان

ز تو گر خدنگ جفا چنین به من و دل و از پی هم رسد

چه عجب نماند اگر به جا نه ز من اثر نه ز دل نشان

ز چه گفتی این همه تیره شد شب تار و روز سیاه تو

ز سواد طره گلرخان ز بیاض گردن مهوشان

ز لب تو کان ملاحتم نه تبسمی نه تکلمی

به خدا ز کنج دهان خود نمکی به کام دلم چشان

نه همین اسیر کمند تو دل مبتلای من است و بس

که به چین طره دلکشت بود اجتماع مشوشان

ز غمت سرشک چو ارغوان رود ار ز چشم ترم چنین

چه عجب که جدول خون شود به سپهر جاده کهکشان

زر قلبم و نه همین سیه شده روز تابش آتشم

که سیاه‌رویی دیگرم بود از خجالت بی‌غشان

چه غم ار مشابه نقش ما به ره تو مانده تنم بجا

که کمند جذبه آورد ز توام سوی تو کشان‌کشان

چه برآید از دم سرد من که به دل ترا نکند اثر

تف آه دل پر از اخگران دم گرم سینه پرآتشان

شمارهٔ ۲۴۷

گشت یارم یار غیر آئین یاری را ببین

شد بدشمن دوست رسم دوستداریرا ببین

ساخت عمری با رقیبان و دمی با ما نساخت

سازگاری را نگر ناسازگاری را ببین

کشت‌زار آخر بجرم زاریم آن سندگل

زاریم کرد این اثر تأثیر زاری را ببین

از گل‌افزون پیش آن گل عزت اغیار و ما

خوارتر در راهش از خاریم خواری را ببین

اوستاند جان بقهر و من سپارم جان بعجز

جان‌ستانیرا نظرکن جان‌سپاری را ببین

گشت آن امیدگاه امیدواران را وز او

من هنوز امیدوار امیدواری را ببین

شمارهٔ ۲۴۸

کشد گر هر دمم صدبار افزون کن خدای من

بمن جور و جفای او باو مهر و وفای من

براه عشق گوید پیرو من از قفای من

که سرگردان‌تر است از من درین ره رهنمای من

ببزمت غیر و من در کنج غم یگره چه خواهد شد

که من باشم بجای او و او باشد بجای من

من و دل کشته تیغ جفایت گوشه چشمی

که آن باشد بهای خون او این خوبهای من

چسان از قید عشق او رهم کاین رشته را باشد

سری در دست صیاد و سری دیگر بپای من

ز کارم عقده هجران بیا بگشا که نتواند

گشاید مشکل من جز تو کس مشکل‌گشای من

بمن یار و منش نشناسم از حیرت چه حالست این

که من بیگانه او باشم و او آشنای من

ز نخل آرزو اکنون نیم بی‌بهره کی بودی

نوا زین گلبن بی‌برگ مرغ بینوای من

نیم شایسته تا خواهم وصالت از خدا ورنه

ز کف ناجسته آید بر نشان تیر دعای من

همان به کز فغان مشتاق لب بندم درین وادی

که هرگز نشنود محمل‌نشین بانگ‌درای من

شمارهٔ ۲۴۹

یکره ز وصل خویش مرا بهره‌مند کن

اغیار را بر آتش غیرت سپند کن

ای میوه امید فرود آی خود ز شاخ

یا آنکه دست کوته ما را بلند کن

ز اغیار درد خویش‌ستان و بمن سپار

یا زین میان علاج من دردمند کن

دارای هزار خاک‌نشین شهسوار من

گاهی نگاه در ته پای سمند کن

تا کی خوریم از غم زلف تو پیچ‌وتاب

یکحلقه وقف گردن ما زین کمند کن

خواهی نه تلخ‌کام گر از زهر حسرتم

آن کنج لب که گفت پر از نوشخند کن

مشتاق را ز عشق نصیحت چه فایده

ای پندگو برای خدا ترک پند کن

شمارهٔ ۲۵۰

دلم افسرده آه سرد من بین

ز بی‌دردی بدردم دردمن بین

رود چون در رهت بر باد خاکم

پریشان در هوایت گرد من بین

چمنها از تو سبز ای ابر رحمت

بحرمان گیاه زرد من بین

نخواهی گر کشی از درد رشکم

بدرد غیر منگر درد من بین

درین دشت از پی چابک‌سواران

شتابان گرد صحرا گرد من بین

دلم افسرده است اما بیادت

فروزد آتش آه سرد من بین

رساند او را بمن مشتاق آهم

بیا و گنج باد آورد من بین

شمارهٔ ۲۵۱

گر ز تن جانم و از سینه دل آید بیرون

تخم مهرت کیم از آب و گل آید بیرون

گر مرا ریشه جان ز آب و گل آید بیرون

مهر جور تو مبادم ز دل آید بیرون

عشق جرمیست که در روز قیامت از خاک

این گنه هر که ندارد خجل آید بیرون

عهد من گر گسلد یار دلم ممکن نیست

کز کف آن بت پیمان‌گسل آید بیرون

حذر از آه من سوخته جان کن کاتش

بارد ابری که ز دریای دل آید بیرون

هست دنیا چو خرابات که شد هر که در آن

داخل از کرده خود منفعل آید بیرون

چه عجب زین دل پرجوش که چون عقد گهر

اشکم از دیده بهم متصل آید بیرون

کی تواند رهد از قید خودی خود مشتاق

مگر از خویش بامداد دل آید بیرون

شمارهٔ ۲۵۲

شبی روز منست ای از تو روشن چشم داغ من

که گردی انجمن افروز من چشم چراغ من

شبی شور از فروغ مهر شمع‌افروز داغ من

نه آخر من سیه‌روز توام چشم و چراغ من

بود خون جگر می بی‌لب ساقی همان بهتر

که ماند خشک همچون شیشه خالی دماغ من

ز بس کاهیدم از هجرش گرم بیند عجب نبود

که نشناسد مرا یا روز من گیرد سراغ من

ز هر شب امشبم تاب‌وتب افزونست پنداری

که غافل خویش را پرو نه ای زد بر چراغ من

چه فیض از شیشه دل ساغر چشم ترم دارد

کزین مینا نمی‌آید بجز خون در ایاغ من

زیر سیر گلستان گل‌های داغت فارغم دارد

که باشد سینه‌ام زین لاله گلگشت باغ من

سرودم را شنو مشتاق منگر این سیه‌بختی

که خوش‌تر از نوای بلبل است آهنگ زاغ من

شمارهٔ ۲۵۳

بود روز و شبم تا کی سیاه از دود آه من

برآ رخشنده خورشید من و تابنده ماه من

نه ز ابری قطره‌ای و نه ز جوئی رشحه‌ای دیدم

گرفت آخر ز تاب تشنگی آتش گیاه من

بجز نومیدیم سوزان بهر آتش که میخواهی

نه من ز امیدواران توام امیدگاه من

مده گر رخصت نظاره‌ام گیرم فتد هر دم

بر آن رخسار و برگردد بصد حسرت نگاه من

من آنشمعم شبستان محبت را که پیدا شد

ز آغاز آب و آتش در جهان از اشک و آه من

ز بیداد غمش مشتاق دایم در فغان باشد

رسد تا کی به داد دادخواهی دادخواه من

شمارهٔ ۲۵۴

مکن از حرف دشمن بیوفا ترک وفاداران

نه یار است آنکه از حرف غرض کو رنجد از یاران

ندارم با اسیران دگر نسبت بدان قدرم

که در دامت منم سرحلقه خیل گرفتاران

خدا را چاره‌ام کن کامد از دردت بلب جانم

که بدنامی است از بهر طبیبان مرگ بیماران

نسوزم چون بداغ شوق وصلت کافکند آتش

بجان دانه لب تشنه شوق حسرت باران

سیه شد همچو شب روزم ز خوبان این سزای آن

که جوید پرتو مهر و وفا زین ماه رخساران

مزن لاف وفا پیمان ما مشکن مکن کاری

که نه شرط وفا باشد نه آئین وفاداران

دل از وصلش بکن مشتاق کان در گران قیمت

به دست مفلسی کی افتد از جوش خریداران

شمارهٔ ۲۵۵

ای ز جورت دل عشاق به خون غوطه‌زنان

لاله‌زاری سر کوی تو ز خونین‌کفنان

نه ز مردی‌ست که بر قلب ضعیفان تازد

بشکند آنکه به یک حمله صف صف‌شکنان

خاتمی را که جز انگشت سلیمان نسزد

کی توان دید خدایا به کف اهرمنان

وای بر مور در آن عرصه که چون نقش قدم

از لگدکوب شود سرمه تن پیل‌تنان

ای خدا طالع پیراهنی آخر تا چند

سوزم از شوق هم‌آغوشی سیمین‌بدنان

داردم بی‌لب و داغ سیه‌روزی خویش

دیدن خال به کنج لب شیرین‌دهنان

زاهدانت به خدا راه نمایند اگر

کس به منزل رسد از رهبری راه‌زنان

بر در میکده آن سر به چه کارت آید

کز ارادت ننهی در قدم برهمنان

به چه‌سان از در میخانه کشم پا مشتاق

که نباشد به جز این در وطن بی‌وطنان

شمارهٔ ۲۵۶

حاشا که زنده مانم از جور غیر و جانان

شمعی بگو چه سازد با آستین فشانان

از جور خوبرویان مشکل رهند عشاق

این فرقه جان‌سپاران و آنقوم جان‌ستانان

کی حل عقده عشق زاهل خرد برآید

کاری نمیگشاید اینجا ز کاردانان

عاشق ز وصل معشوق چون بگذرد که باشند

عشاق تلخکامان خوبان شکر دهانان

ما بلبلان نیامد جز دیدن گل از ما

بر ما عبث در باغ بندند باغبانان

خوبان و عاشقانند قومی که بیکرانست

مهر و وفای آنان جوروجفای اینان

هر شب به بستر ناز سرخوش تو خفته و من

چشمم بهم نیامد چون چشم پاسبانان

مردند از جفایت ای وای گر نه بخشی

بر زخم سینه‌ریشان بر درد خسته‌جانان

دارد نیاز پیران تأثیرها ولیکن

از جام ناز مستند این نازنین جوانان

مشتاق اگر نبخشد بر من زهی سعادت

ور خون من بریزد جانم فدای جانان

شمارهٔ ۲۵۷

خوشاب بزمی که سرخوش از شراب صحبت جانان

برقص آیم چو مستان دست‌کوبان پای‌افشانان

بیک جام میم کافر شناسد زاهد و داند

مسلمان خویش را و میخورد خون مسلمانان

ز بیقدری کشم از آسمان نازی درین محفل

که دارد میزبان سفله بر ناخوانده مهمانان

دلم خون شد ز شوق نارپستان بتان تا کی

خورم حسرت ز نخل قامت این نارپستانان

ننالم از جفای گلرخان اما گذشت از حد

برین مسکین گدایان جور این مغرور سلطانان

من و میخانه کانجا دامن رندان دردی کش

زند صد طعنه بر دامان پاک پاکدامانان

مده زلف پریشان اینقدر بر باد اگر آگه

شوند از سستی پیمان‌خویش این سست‌پیمانان

چه از مشکین خطان و عنبرین زلفان جز این دیدم

که روزم تیره شد زینان و شامم تارتر زآنان

معاذالله بصد خواری کشم پا از درت اما

گذشت از حد جفای پاسبانان جور دربانان

بر او کیستم مشتاق پیش حضرت شاهی

ستاده بنده ای از جان دعاگویان ثناخوانان

شمارهٔ ۲۵۸

تا چند بکویش ایستم من

پندارد یار نیستم من

در باغ سحر شدم ببویش

خندید گل و گریستم من

خوش آنکه چو شاه و بنده در بزم

بنشیند یار و ایستم من

من قطره تو بحر در حقارت

پیداست بر تو چیستم من

زین زندگیم چه فیض مشتاق

گیرم بی‌یار زیستم من

شمارهٔ ۲۵۹

از آن تنها کند پرخون دل من

که هر دل را نخواهد چون دل من

بسختی چون دل لیلی دل او

بنرمی چون دل مجنون دل من

چه حالست اینکه چشمت بر دل غیر

زند تیر و کشد در خون دل من

بدامت بیشتر نالد که سختی

ز دلها می‌کشد افزون دل من

بیا از دوریت تا چند باشد

غمین جان من و محزون دل من

هنوز آنچشم بود از فتنه خالی

که شد بر شیوه‌اش مفتون دل من

درین گلشن کدامین غنچه مشتاق

دلش باشد ز تنگی چون دل من

شمارهٔ ۲۶۰

زندگر تیغ و ریزد خون من عین مراد است این

خوشم با جور ظلم او که عدلست آن و داد است این

زاشک و آه خود سرگشته‌ام در بحر و بر دایم

منم خاشاک و گردابست آن و گردباد است این

نجات از بحر غم در سینه‌ام از آه میجوید

که پندارد دلم کشتیست آن باد مراد است این

نه ابرویست و نه مژگان خدنگست این کمانست آن

نه مویست و نه روشامست آن و بامداد است این

دل و جانم مگر دارند فکر هجر و وصل او

که امشب در سرای تن غمین است آن و شاد است این

بعقل آرد کسی کز عشق بهر چاره‌جوئی رو

زهی نادان که شاگرد است آن و استاد است این

خوشم مشتاق زین پس با جفایش گر کند با من

ستم بسیار و لطف اندک مست آن و زیاد است این

شمارهٔ ۲۶۱

بی‌تو کوشم در فنای خویشتن

تیشه‌ام اما بپای خویشتن

ریختی خونم بجرم دوستی

عاقبت دیدم سزای خویشتن

زد بتیغم بوسه بر دستش زدم

خود گرفتم خونبهای خویشتن

گلبن نوخیز من یکره بپرس

حال مرغ بینوای خویشتن

دردمندان غمت درمان طلب

ماو درد بیدوای خویشتن

دیدمش در خویش و جان دادم ز شوق

خویش را کردم فدای خویشتن

شمارهٔ ۲۶۲

زآنکو نروم بلبلم و جای منست این

خلدوسر کویت قفس است آن چمنست این

یاقوت سرشکم خورد از جای دگر آب

نه لعل بدخشان نه عقیق یمن است این

چشمان تو کز باده نازند سیه مست

آهوی خطا ان و غزال ختن است این

دیریست بجوش آمده از مهر تو مگذر

از نشاء خونم که شراب کهن است این

شمارهٔ ۲۶۳

به توان گفتن کدامین عضو از اعضای تو

خوب‌تر از یکدگر باشند سرتا پای تو

بر نتابد رنگ شرک مدعی عشق غیور

بر سر آن کوی جای ما بود یا جای تو

رخ بپایت سوده جا دارد کشد هر دم بخاک

افسر خورشید را از رشک نقش پای تو

جای نازت با رقیبان است هر دم صد نیاز

هست گویا خاصه از بهر من استغنای تو

زان ننالم نیست با من دانمت چون التفات

سوزدم با غیررشک لطف پا برجای تو

میرود زین خاکدان مشتاق و خواهد بوسه‌ای

توشه راه عدم از لعل روح‌افزای تو

شمارهٔ ۲۶۴

به کف پیاله به گلشن روم چسان بی‌تو

چه خون چه باده چه گلخن چه گلستان بی‌تو

چه گلبنی تو که هر سو برد سراسیمه

دلم چو طایر گم کرده آشیان بی‌تو

چه گل ز وصل توام بشکفد مرا که گذشت

بهار عمر به بی‌برگی خزان بی‌تو

بیا که با تو مرا زیستن دمی خوشتر

هزار مرتبه از عمر جاودان بی‌تو

من از غم تو کشم خون تو با حریفان می

چنین تو بی‌من و من مانده‌ام چنان بی‌تو

چنین که جوشد ازو خون چو خاروخس چه عجب

به سیلم ار دهد این چشم خونفشان بی‌تو

نیامدی به کنارم تو و از آتش شوق

چو شمع سوختم و رفتم از میان بی‌تو

ز نقش پا نشناسد کسم که از خواری

برابرم به زمین کرده آسمان بی‌تو

چه داند آنکه ندیدست ترکتازی سیل

به من چه می‌کند اشک سبک‌عنان بی‌تو

بیا ز لطف و ببین بی‌قراری مشتاق

که دیگرش نبود طاقت و توان بی‌تو

شمارهٔ ۲۶۵

نی طاقت وصلت مرا نه صبر در هجران تو

وصلت بلا هجرت بلا ای من بلاگردان تو

در یکدگر افتاده‌اند از بس شهیدان هر طرف

جای تپیدن کی بود بر کشته در میدان تو

تنها نه من گشتم خراب از جلوه مستانه‌ات

چون سیل باشد هر قدم بس خانه‌ها ویران تو

عید است و در خون می‌تپد از حسرت تیغت دلم

برخیز و قربان کن مرا ای جان و دل قربان تو

گردم گرفته دامنت امدادی ای باد صبا

شاید به دامانی رسم دست من و دامان تو

لب‌تشنه تا کی داریم بس قطره این دانه را

ای ابر رحمت سوختم از حسرت باران تو

زاندوه بیرون گشته‌ام یارب درین میدان بود

تیغ قضا خونریزتر یا خنجر مژگان تو

گر سر به تیغش افکنی حاشا ز حکمت سرکشد

مشتاق دارد چون قلم سر بر خط فرمان تو

زینگونه چون صرصر بود گر ترکتاز جلوه‌ات

دانم چو گرد آخر روم بر باد از جولان تو

شمارهٔ ۲۶۶

هر سحر غلتم در خون از نسیم کوی تو

چون نغلتاند به خون ما را که دارد بوی تو

چون شوم ایمن از او کز بهر قتل عاشقان

غمزه را بر کف دو شمشیر است از ابروی تو

گرنه از خون شهیدان می‌کشد بالا بگو

می‌خورد آب از کجا سروقد دلجوی تو

بوسه نگرفته زان لب آتشم در جان گرفت

سوختم لب‌تشنه آخر در کناری جوی تو

از غمت پیچید به خود دایم رگ جانم بتن

پیچ و تاب آن رشته دارد بیشتر یا موی تو

برد از افسون نگاهی چشمت از ما عقل و هوش

نیست کم ز اعجاز سحر نرگس جادوی تو

من کیم تا با تو ای آتش‌طبیعت سر کنم

شعله را در پیچ و تاب آرد ز تندی خوی تو

گفتی از من رو به گردان چون کنم با اینکه هست

روی دل سوی توام ای روی دل‌ها سوی تو

رازها روشن شود مشتاق از او گویا که هست

ساغر گیتی‌نما آیینه زانوی تو

شمارهٔ ۲۶۷

میرم چو ز من دور شود آن بت دلجو

ربط تن و جان است به هم ربط من و او

از بی‌کسی‌ام نیست شکایت که بود بس

با داغ توام الفت و با درد توام خو

در دادن جان حاجت سعی اجلم نیست

بس باشدم ایمایی از آن گوشه ابرو

چندان که تکلم نکند آن لب خاموش

دارد به حریفان سخن آن چشم سخنگو

گم گشته دلم را طلبد از خم آن زلف

جویند و نیابند گر از حلقه گیسو

تنها نه منم بسته زلفت که بسی هست

جان در بن هر تارش و دل در سر هر مو

بارد همه طراری از آن طره پرفن

ریزد همه عیاری از آن نرگس جادو

گر زان که کشم از غم عشقت نه‌ای آگاه

زان روز که من دیده‌ام آن عارض نیکو

بنگر که شود صورت عالم به تو روشن

در آینه‌ای آئینه روی آینه رو

خوش آنکه خرامی تو سوی گلشن و مشتاق

چون سایه فتد در پی آن قامت دلجو

شمارهٔ ۲۶۸

ای صبا صبحدم چون‌رسی سوی او

حال من عرضه ده با سگ کوی او

مدتی شد که من از آن گلم بی‌خبر

تا رسد غافلم از کجا بوی او

از خطش شد مرا دوخته چاک دل

بخیه زد آخر این چاک را موی او

آگهی کز مژه خون دل جوشدم

گرزمی دیده لاله‌گون روی او

شمارهٔ ۲۶۹

نمی‌دانم چو رفتی از قفا بینی به کس یا نه

مرا هست ای خدنگ جسته میل باز پس یا نه

جهاندی رخش و رفتی هست آیا در دلت میلی

که هم از نیمه‌ره کردی عنان تاب فرس یا نه

درای ناقه‌ات گردد چو گرم ناله می‌افتی

به یاد ناله‌ام از ناله زار جرس یا نه

به منزل هیچ می‌گویی چشد آن را که ماند از من

به رنگ نقش پا در گام اول بازپس یا نه

چو بینی بلبلی نالان به قیدی هیچ می‌گویی

که روزی داشتم مرغ اسیری در قفس یا نه

ترا پیوسته با اغیار بود الفت هنوز آیا

به رنگ شعله‌ای سرگرم با هر خار و خس یا نه

کنم از دوریت پیوسته فریاد و نمی‌دانم

به گوشت می‌رسد فریادم از فریادرس یا نه

گه سیرت برون از خطه تبریز یادآور

ز طغیان سرشکم شورش رود ارس یا نه

هوس مشتاق دارم رجعتش اما نمی‌دانم

که خواهم مرد و خواهد در دلم ماند این هوس یا نه

شمارهٔ ۲۷۰

چو ماه چارده دارم نگاری چارده‌ساله

که رخسارش بود ماه و خطش بر گرد مه هاله

درین گلشن زیاد از ساغر حسن تو بود آن می

که ساقی ریخت در جام گل و پیمانه لاله

نباشم چون خموش از جور او با این دل مسکین

چه برمی‌خیزد از آه و چه برمی‌آید از ناله

خوش آن دم کز چمن مست آیی و از تاب می‌ریزد

ز رخسارت عرق زان سان که از گلبرگ تر ژاله

ندانی گرچه‌ها آمد ز تیغت بر دلم بنگر

که خون می‌ریزد از مژگان تر پرگاله پرگاله

نشاط طبع اگر جویی رو از میخانه جو کآنجا

می یک‌ساله از دل می‌برد اندوه صدساله

به صحرا می‌رود آن آهوی مشکین چه خوش باشد

زمانی کاید و مشکین غزالانش ز دنباله

عروس فکر بکرم فارغ از وصف است کاین دختر

ز نیکویی ندارد حاجت تعریف دلاله

رباید بوسه‌ای گر ز آن لب شیرین زند دردم

لب مشتاق از شیرینی آن شهد تبخاله

شمارهٔ ۲۷۱

برق جهان‌سوز حسن آن رخ افروخته

مشعله‌افروز عشق آه من سوخته

جامهٔ دیبا بود خاصهٔ مه‌طلعتان

پوشش ما از جهان بس نظر دوخته

سینه نگیرد فروغ از دل بی‌سوز عشق

انجمن‌افروز نیست شمع نیفروخته

من به تو خو کرده‌ام چون ز تو نالم که هست

با ستم خواجه خوش بندهٔ آموخته

راز محبت که نیست گوش فلک محرمش

من ز دل آموختم دل ز که آموخته

گرنه هواش آتش است بهر چه در باغ عشق

بر سر هم ریخته طایر پر سوخته

خسرویت گر هواست گیر ره بندگی

کی به عزیزی رسد یوسف نفروخته

گوهر وصلت مرا کی به کف ارزان فتاد

بهر تو کردم تلف من همه اندوخته

سوخته‌ام غیر من طالب مشتاق کیست

قدر شناسد همین سوخته را سوخته

شمارهٔ ۲۷۲

دلم را یار پیش ما شکسته

به پای گلبن این مینا شکسته

سرشکم قطره صاحب شکوهست

که صدره شوکت دریا شکسته

متاعی بهتر از جنس وفا نیست

کسادی قدر این کالا شکسته

دلی روز جزا باید درستی

که امروز از غم فردا شکسته

چه سازد دل بآن مژگان خونریز

که نشتر در رگ خارا شکسته

بود آن مومیائی عشق کز وی

دلت یابد درستی ناشکسته

ز چشمم میچکد خون تا بکویت

کرا خاری دگر در پا شکسته

چه کار اید ز من در عشق مشتاق

چه دل دستم چو دستم پا شکسته

شمارهٔ ۲۷۳

ندانم می‌کنی گاهی به غربت یاد من یا نه

به خاطر آیدت زین مانده بی‌کس در وطن یا نه

ترا در مصر دولت بر سریر عزت آگاهی

ز حال پیر کنعان هست در بیت‌الحزن یا نه

به یاران نوت در طرح بزم عشرت افکندن

به خاطر می‌رسد محرومی یار کهن یا نه

به ‌یادت هیچ می‌آید به پاداش وفای تو

ز بیداد بداندیشان کشیدم آنچه من یا نه

به گوشت هیچ می‌گوید صبا کان خسته هجران

کشید از دوریت سر در گریبان کفن یا نه

به زندان غمت زان خون که می‌نوشم خبرداری

به گاه باده‌پیمایی به گلگشت چمن یا نه

گهی آری به یاد این تلخ‌کام زهر حرمان را

که مرد از حسرت یک بوسه زان کنج دهن یا نه

برم مشتاق دانم آید و اما نمی‌دانم

که تا آید ز درد هجر خواهم زیستن یا نه

شمارهٔ ۲۷۴

به غربت یوسف من به زندان وطن مانده

پسر گم کرده‌ای در گوشه بیت‌الحزن مانده

حلالش باد با یاران غربت عشرت ار گاهی

کسی آید به یاد او را که بی‌کس در وطن مانده

چه سازم گرنه از خود دور ازو قالب تهی سازم

چه کار آید مرا این زندگی جان رفته تن مانده

نخواهم دور از آن گل زیست امروز است یا فردا

که خالی آشیان عندلیبی در چمن مانده

بتیغ فرقتم کشت و نیامد بر سر خاکم

غباری در دلش گویا از این خونین کفن مانده

کسی کز فرقت شیرین لبی جان داده میداند

چه تلخی تا قیامت در مذاق کوهکن مانده

خمار حسرت آرد باده ته شیشه مستان‌را

برنجم دور از آن زین نیم‌جانی در بدن مانده

زبان خامه فرسود و هنوزم از غم هجران

به دل صد گفتگو مشتاق و بر لب صد سخن مانده

شمارهٔ ۲۷۵

من به قلزم می خیمه چون حباب زده

قدح به میکده عشق بی‌حساب زده

ز زور باده عشق بتان شهرآشوب

چو موج غوطه به دریای اضطراب زده

گهی به روی زمین چون غبار افتاده

گهی به سطح هوا خیمه چون سحاب زده

به سوی دیر شدم بهر چاره‌جویی خویش

علی‌الصباح ره کاروان خواب زده

به عرض ره بت مشکین کلاله دیدم

هزار حلقه به هر موی پیچ و تاب زده

ز باده رطل گرانی به دست داشت که بود

ره هزار چو من خانمان خراب زده

ز دست خویش به دست من آن قدح مشتاق

نهاد و گفت دم از لطف بی‌حساب زده

بگیر و دم مزن و بی‌درنگ بر سرکش

که هم شراب کند چاره شراب زده

شمارهٔ ۲۷۶

ز حجاب عشق خون شد جگرم کنم چه چاره

که تو در کنارم و من ز تو مانده بر کناره

گر از الفت دل تو شکند دلم چه حیرت

که دل من آبگینه دل تست سنگ خاره

نگری باشک گرمم چو بچشم کم نظرکن

که بخرمن که آتش نگرفت از این شراره

شمرد چسان برت کس غم بیشتر ز پیشم

که فزون ز هر حسابست و برون ز هر شماره

مه من توراست یارب چه قدر صفای طلعت

که نماید از بناگوش تو عکس گوشواره

بگدا چگونه طفلی چو تو سر فرود آرد

که قدم به تخت شاهی زده‌ای ز گاهواره

چه تفاوت ارنمائی رخ اگر نه کز تو دارم

نه شکیب بستن چشم و نه طاقت نظاره

نگرم چگونه سیرت که تو را چو بینم از خود

روم و بخود نیایم که به بینمت دوباره

چه شد اینکه بدر شد مه که اگر خطی و خالی

بودش درست ماند برخ تو ماه پاره

چو غبار من فتاده ز پی سمندت اما

چه غم پیاده داری تو که میروی سواره

ز طرب چگونه مشتاق فسرده جان زند دم

که بملک شادکامی دل اوست هیچ کاره

شمارهٔ ۲۷۷

گفتم فتد کالای تو در دست من فرمود نه

گفتم من و سودای تو گفتا که هیچت سود نه

بود از تپش آسوده دل در سینه‌ام تا بود نه

تا بود جایش در قفس مرغ اسیر آسوده نه

افغان که باشد هر طرف در شهر ما دلدادگان

صد دلبر و هرگز دلی از دلبری خوشنود نه

سوزم ز نیرنگش که گفت امشب من ناکام را

خواهی دهم کام دلت گفتم بلی فرمود نه

زهاد را عشاق را دیدیم در کوی مغان

دانا یکی مقبول نه زینان یکی مردود نه

بر کس درین محفل چسان سوز دلم روشن شود

در آشتی می‌سوزدم عشقت که آن را دود نه

در خاک و خون گشتیم ما غلتان درین میدان ولی

دستی عیان گردید نه تیغی به خون آلود نه

رفتم ز گلزار تو و شادم که تا بودم درو

مرغی دمی از ناله‌ام در آشیان آسوده نه

چشمت دهد در هر نگه رطل گرانی غیر را

آیا از این می ساغری خواهد به من پیمود نه

آمد شدش دیر است و زود اکنون بر خوش آنکه بود

می‌آمد اما دیر نه می‌رفت اما زود نه

تو مهر تابانی ولی هرگز چو ماه نو مرا

بر جسم لاغر ذره‌ای از پرتوت افزود نه

شمارهٔ ۲۷۸

تا کی کند یار، از من کناره

افغان ز گردون، آه از ستاره

او را که آبی، بر سردم نزع

چون صبح یابد، عمر دوباره

داند دل ما، ز آندل چه دیده است

آن شیشه کامد، بر سنگ خاره

زین بحر خونخوار مردان گذشتند

در فکر کشتی ما بر کناره

افغان ز غربت کز سنگ چون جست

در دم سر آمد عمر شراره

بیدردیم کشت از عشق خواهم

جان شرحه شرحه دل پاره پاره

زین محرمی آه با او ز حد رفت

سرگوشی غیر چون گوشواره

مهدیست گردون، کارام یکدم

طفلان نگیرند، زین گاهواره

کاری ندارد، جان دادن ما

زآن گوشه چشم، بس یک اشاره

تا کی کشم ناز، زین چاره‌سازان

خوش آنکه بگذشت، کارش ز چاره

مشتاق آریش، دربر اگر تو

جز او زهر کس، گیری کناره

شمارهٔ ۲۷۹

از پرتو مهر، شد آخر آن ماه

محفل فرزندم، الحمدالله

دامان خرگاه، تا برزد آن ماه

شد ماه پنهان، در زیر خرگاه

ما را بکویش خیزد چه از آه

آن قصر عالی این رشته کوتاه

غیر و من آخر تا چند باشیم

مقبول مجلس مردود درگاه

نخلیست مقصود کورا و ما را

شاخیست سرکش دستیست کوتاه

چون آفتابش گویم که باشد

ماه من و مهر آن مهر و این ماه

او همدم غیر وز رشک ما را

آهی و صد اشک اشکی و صد آه

شمارهٔ ۲۸۰

ز آن رخ افروخته و آن قامت افراخته

در فغان گل همچو بلبل سرو همچون فاخته

در قمار عشقبازی دین و دل از من مجوی

داده‌ام سرمایه از کف چون حریف باخته

گشته پر از بوالهوس کویت خوشا وقتی که بود

این گلستان چون بهشت از خاروخس پرداخته

از خرد نبود زجور بخت سرکش ایمنی

زخم را آماده باید شد ز تیغ آخته

هم شود معشوق دل‌نشناس دلبر گر کسی

جوهری گردد ز هم سنگ و گهر نشناخته

با تو از یاد توام سوی منت گو کس میار

کارسازی نیست حاجت بهر کار ساخته

سرو من مشتاق افرازد اگر قامت به باغ

سرو را بر خاک افتد رایت افراخته

شمارهٔ ۲۸۱

مرا حسن و عشقست زاری و لابه

خداوندگار و نبی و صحابه

کشد ماه در پرده سر گربرآرد

سر از پرده آن ماه زرین عصابه

تراود ز چاک دلم روز و شب خون

کجا اینقدر داده زخمی تلابه

تو و نغمه بلبل و طرف گلشن

من و ناله جغد و کنج خرابه

ز عشق تو دلها پر از خون شد آری

ز یک خم لبالب شود صد قرابه

ز من برده دل ماه مشکین کمندی

که هست اختر حسن اوذو ذبابه

دل از سینه گرمم آن تاب دارد

که ماهی ندارد ز تفتیده تابه

کشند از شراب غمت می‌کشان را

ز می توبه باید ز مستی انابه

ز چاک دلم نقش مهرت نمایان

بود چون ز محراب مسجد کتابه

ز تو کام مشتاق خواهم از آن لب

اجب دعوتی یا ولی‌الاجابه

شمارهٔ ۲۸۲

آمد امروز یار دیرینه

تازه شد خارخار دیرینه

غمم اکنون نمیخورد که مراست

غم او غمگسار دیرینه

یار دیرینه‌ایم و حیف که نیست

یار ما یار یار دیرینه

آمد و رسم دوستداری نو

کرد با دوستدار دیرینه

یاد از بنده کهن نکند

جز خداوندگار دیرینه

جوربس از تو ناامید مباد

گردد امیدوار دیرینه

کیست بر آستانه‌ات مشتاق

بنده‌ای خاکسار دیرینه

شمارهٔ ۲۸۳

بهر پرسیدنم ای مایهٔ ناز آمده‌ای

بنده‌ات من که عجب بنده‌نواز آمده‌ای

تا به گنجشک دل ما چه رسد آه که تو

مژه گیرنده‌تر از چنگل باز آمده‌ای

سرو من اینقدر این سرکشی و ناز چرا

گر به دلجویی ارباب نیاز آمده‌ای

چه به جا از من غارت‌زده مانده است که تو

رفته و دین و دلم برده و باز آمده‌ای

چه غم از عجز و نیاز منت ای سرو روان

که ز سر تا به قدم عشوه و ناز آمده‌ای

آشکارا نشود چون ز دلم سر غمت

که درین خانه به جاسوسی راز آمده‌ای

نرسد آفت گلچین به تو ای گلبن ناز

که ز خوبی همه برگ و همه ساز آمده‌ای

بیندت گر به برم غیر به خون چون نتپد

که عجب خصم‌کش و دوست‌نواز آمده‌ای

زآتش عشق سزد لاف خلوصت مشتاق

تو که در بوتهٔ محنت به گداز آمده‌ای

شمارهٔ ۲۸۴

ای که با اهل هوس نرد وفا باخته‌ای

منم آن مهره که در ششدرم انداخته‌ای

محفل‌افروز جهانی تو که داری چون شمع

رخ افروخته‌ای و قد افراخته‌ای

یکره ار جلوه کند سرو تو در باغ وگر

آشیان بر سر سروی ننهد فاخته‌ای

طرفه حالیست که عشاق سپاه تو و تو

هرنفس بر صفشان توسن کین تاخته‌ای

دل مشتاق به خون می‌تپد از غیرت باز

پی قتل که دگر تیغ جفا آخته‌ای

شمارهٔ ۲۸۵

بنگاهی ز خودم بی‌خبر انداخته‌ای

دل من خوش که بحالم نظر انداخته‌ای

پرتو مهر توام نیست عجب کز خاکم

شام برداشته‌ای و سحر انداخته‌ای

گشته‌ای یار رقیب آه که بهر قتلم

رنگ نوریخته طرح دگر انداخته‌ای

بس جگرسوز بود داغ توزین آتش آه

که من سوخته را در جگر انداخته‌ای

خواهی ای شمع که گرد تو چو پروانه پرم

آتشم بهر چه بر بال و پر انداخته‌ای

گرم قتل منی و گشته فروتن برقیب

تیغ برداشته‌ای و سپر انداخته‌ای

پرگهر ساخته‌ای حقه یاقوت و زرشک

عقدها در دل درج گهر انداخته‌ای

کرده خونها بدل غیر ز غیرت نظری

که بحال من خونین جگر انداخته‌ای

توئی آن خانه برانداز که هرجا چون برق

کرده‌ای جلوه بسی خانه برانداخته‌ای

کی بمن ناو کی افکنده‌ای از جور که تو

پی آن تیر نه تیر دگر انداخته‌ای

ایکه دانی هوس از عشق به افسوس که تو

سنگ برداشته‌ای و گهر انداخته‌ای

کرده مشتاق که در وادی عشقت نالان

کز فغان شور درین بوم و بر انداخته‌ای

شمارهٔ ۲۸۶

گه مهر گویم گه مهت گه زهره گاهی مشتری

اما چو نیکو بنگرم تو از همه بالاتری

هر عضوت از عضو دگر باشد بسی زیبنده‌تر

نبود به این خوبی بشر حوری ندانم یا پری

ای رشک زیبامنظران برقع ز رخ کن بر کران

گردند تا صورتگران شرمنده از صورتگری

از دادخواهان بشنوی هر سو فغان هر جا روی

در بر قبای خسروی بر سر کلاه سروری

ای گوهر سنگین‌بها عالم خریدارت چو ما

اما کسی داند کجا قدر گهر چون گوهری

ای برده دل‌ها سربسر حال دلم یکره نگر

تا چند باشی بی‌خبر از راه و رسم دلبری

مژگان خونریزت عیان مردم‌کشست اما نهان

چشمت بود با مردمان در عین مردم‌پروری

مشتاق همچون نقش پا در رهگذارت کرد جا

اما تو از راه وفا هرگز به سویش نگذری

شمارهٔ ۲۸۷

شبی بر بام ای ماه بلنداختر نمی‌آیی

ز برج طالع ما تیره‌روزان بر نمی‌آیی

چو رفتی رفت جانم تا شوم احیا چرا هرگز

چراغ کشته‌ام را شعله‌سان بر سر نمی‌آیی

نخواهم از ره جور و جفا هرگز عنان تابی

که می‌دانم به سویم از ره دیگر نمی‌آیی

نیم زان با ضعیفی خوش که ای ترک شکارافکن

پی صیدم ز ننگ این تن لاغر نمی‌آیی

چه دارم چون صدف غیر کف خاکی عجب نبود

به دستم گر تو ای سنگین‌بها گوهر نمی‌آیی

ز گلشن در قفس کن نقل مشتاق آشیان خود

که با سرکش‌نهالان گلستان بر نمی‌آیی

شمارهٔ ۲۸۸

گو در ره عشقم نرسد راهنمائی

کافتاده‌ام و نیست مرا قوت پائی

پی برگ تراز گلبن خشگیم درین باغ

هیهات که مرغی رسد از ما بنوائی

ران اشک خود از چشم من افتاده که هرگز

زین قطره گیاهی نکند نشو و نمائی

آسوده بکوی عدمم کز کسی آنجا

نه بیم جفائیست نه امید وفائی

در راه صبا دیده امید مرا بس

گردی که گهی آوردم از کف پائی

تنها نه ز من عشق تو شد فاش که هر دم

سر میزند این آتش سوزنده ز جائی

مستیم و ندانیم درین میکده مشتاق

غیر از زدن دستی و کوبیدن پائی

شمارهٔ ۲۸۹

ای که از باد صبا بوی کسی می‌شنوی

بوی جان از دم عیسی‌نفسی می‌شنوی

غافلی زآنچه دلم می‌کشد از سینه تنگ

سخن مرغ اسیر و قفسی می‌شنوی

گردی از قافله کو ننماید بشتاب

تا درین بادیه بانگ جرسی می‌شنوی

یار هر ناکسی و کس نپسندد صدبار

گفتم اما تو کجا حرف کسی می‌شنوی

با رقیبان مکن ای تازه گل الفت تا چند

طعنه زآمیزش هر خاروخسی می‌شنوی

دم‌به‌دم نالم و افغان که ندانی به رهت

تاله کیست که در هر نفسی می‌شنوی

حال مشتاق چه دانی ز تمنای لبت

سخن شهدی و حرف مگسی می‌شنوی

شمارهٔ ۲۹۰

ای که می‌جویی به خوبی همچو لیلی دلبری

حال مجنون ناید ار لیلی نباشد دیگری

چون ندادت عشق از اول چشم یعقوبی چه سود

گر ببینی صدره از یوسف بحسن افزون‌تری

گر نگشتی صید شوخی زاهل دل خود را مخوان

نیست دل آندل که گرد او نگردد دلبری

زوشراری بس ترا داری گر استعداد عشق

میتواند زد بچندین خرمن آتش اخگری

در دل سخت تو این نیش ار نگردد کارگر

نیست جرم غمزه خوبان گر از حق نگذری

قطره خونی گشودن از رگ خارا بسعی

تیشه فولاد نتواند چه جای نشتری

گر ترا مشتاق باشد دیده جوهرشناس

در کفت خواهد فتاد آخر گرامی‌گوهری

شمارهٔ ۲۹۱

نه چون سرو است آزادی مرا زین گلشن ای قمری

که دارم چون تو طوق بندگی بر گردن ای قمری

کشد سرو از کفت چون سرو من گردامن ای قمری

ننالی چون به این زاری که می‌نالم من ای قمری

من و تو از دو سرو آتش به جان گردیده‌ایم اما

ترا مأواست در گلشن مرا در گلخن ای قمری

ترا برده است سروی دل مرا سرو قباپوشی

بیا نالیم ما گاهی تو و گاهی من ای قمری

نه گل رسم وفا دارد نه سرو آیین دلجویی

چه نفع از ناله‌ای بلبل چه سود از شیون ای قمری

نباشد در لباس اظهار سوز دل هم از غیرت

برآر این جامه خاکستری را از تن ای قمری

به ما از ناله ما سرو ما کی سر فرود آرد

به روز ما و تو یارب نیفتد دشمن ای قمری

به جان مشتاق را زد تا کدامین سرو قد آتش

که باز از سوز دل شد با تو گرم شیون ای قمری

شمارهٔ ۲۹۲

ز وصل او که من پیوسته می‌پنداشتم روزی

دلی دارند یاران خوش که من هم داشتم روزی

ثمرها خورده‌ام زین دانه‌افشانی کنون اشکم

نه آن تخم است پنداری که من می‌کاشتم روزی

ز آهم رفت اثر افغان که در کارم شکست آمد

از این رایت که بهر فتح می‌افراشتم روزی

کنون حاصل ندارد تخم اشکم ورنه زین دانه

به روی هم چه خرمن‌ها که می‌انباشتم روزی

کنم هردم بیان شوق و گریم این مکافاتش

که حرف عشق را افسانه می‌پنداشتم روزی

ننالم چون ز جورت آه رفت آن طاقتم کز تو

جفا می‌دیدم و نادیده می‌انگاشتم روزی

مجو بی‌طلعت آن مهروَش مشتاق تاب از من

ندارم طاقت اکنون ذره‌ای گر داشتم روزی

شمارهٔ ۲۹۳

من تشنه دشت بی‌آب بارد مگر سحابی

ورنه کسی نگیرد دست مرا بآبی

آن تشنه لب درین دشت آخر رسد بآبی

کز ره نرفته باشد از جلوه سرابی

هرکس که گشت روشن از لوح دل سوادش

هرگز نخوانده باشد گو حرفی از کتابی

از تشنگی است یا رب آتش بجان گیاهم

یا رشحه زابری یا قطره‌ای ز آبی

هرگز ز ساغر عشق جز خون دل نخوردیم

اینست اگر کشیده است زین گل کسی گلابی

در پنجه غم او مرغیست دل که چون شد

بیرون ز بیضه افتاد در چنگل عقابی

زهر فراق یاران هرکس چشیده داند

در نه خم فلک نیست زین تلختر شرابی

نزدیک ساحل آمد سالم سفینه ما

ای قلزم محبت وقتست انقلابی

اکنون که دانه‌ام سوخت لب تشنه در ته خاک

حاصل چه زینکه هر سو گیرد هوا سحابی

زآن مهروش چه داند بیتابی تو مشتاق

چون ذره هر که نبود سرگرم آفتابی

شمارهٔ ۲۹۴

آمدی وصلت به جامم ریخت آب زندگی

رفتی و در ساغرم خون شد شراب زندگی

خالی از معنی بود این دفتر از هم گو بپاش

همچو اوراق خزان ما را کتاب زندگی

بود عافل از شهادت خضر در ظلمت شتافت

ورنه در سرچشمه تیغ است آب زندگی

اینقدرها چیست در رفتن شتاب زندگی

گر در آتش نیست لعل آفتاب زندگی

جز کدورت ناورد نوشیدن آب زندگی

کلفت درد است در جام سراب زندگی

گردم ایمن روزی از موج خطر کاید برون

کشتیم از قلزم پر انقلاب زندگی

ای اجل رحمی کزین بار گران یابم نجات

نیستم خضر آورم تا چند تاب زندگی

چون شرارم نقطه‌ای مشتاق می‌آید بچشم

بس که باشد نارسا مد شهاب زندگی

شمارهٔ ۲۹۵

چه شد کآتش به جانم از غضب انداختی رفتی

ز چشم افروختی رخ قد به ناز افراختی رفتی

که اندازد به خاکم گوهر تاج وفا باشم

چه نقصان من ار قدر مرا نشناختی رفتی

چه شد گر رخصت همراهیم دادی که بر خاکم

به گام اولین چون نقش پا انداختی رفتی

تو چون سیل بهاران خانه‌پردازی که از هر ره

خرامان آمدی بس خانه ویران ساختی رفتی

جهان می‌شد ز هستی بی‌تو در چشمم سیه شادم

که از آیینه‌ام این زنگ را پرداختی رفتی

چه می‌دانی نیازم را که گر یک دم به دلجویی

نشستی در برم قامت به ناز افراختی رفتی

چه گویم بر من از جورت چه‌ها ای شهسوار آمد

زدی کشتی به تیغم توسن کین تاختی رفتی

چه داری تا کنی مشتاق دیگر رو به کوی او

که نقد دین و دل در عشقبازی باختی رفتی

شمارهٔ ۲۹۶

شنیدم تشنه‌ای جویای آبی

ز سوز دل سراپا التهابی

که در بر از تف لب‌تشنگی داشت

دلی چون بر سر آتش کبابی

به دشتی کز عطش هر پاره سنگش

چو اخگر داشت تابی و چه تابی

به آن تندی روان بود از پی آب

که از گردون جهد تیر شهابی

فتاد آخر ز پا از بس قدم زد

در آن دشت از فریب هر سرابی

چو دید از ساغر گردون محال است

رسد جز شربت مرگش شرابی

ز هستی شست دست و داد تن را

به مردن از عطش ناخورده آبی

که شد از جانبی ناگه هواگیر

به رنگ ابر نیسانی سحابی

به کامش قطره‌افشان چون صدف گشت

فزون از هر شمار و هر حسابی

درین صحرا که یک گل نیست مشتاق

کزو لب تشنه‌ای گیرد گلابی

ز وصل آن بت گمگشته نومید

مشو هرچند جویی و نیابی

ترا ای تشنه‌کام وادی عشق

که سرگرم طلب چون آفتابی

امیدی هست تا جانی به تن هست

که باز آید به جوی رفته آبی

شمارهٔ ۲۹۷

به گلشن بود در پرواز مرغ بند برپایی

سر بندش به دست صید بند بی‌مدارایی

بهر گلبن که افتادی گذار او به صد حسرت

برآوردی ز جان خسته آه جسم‌فرسایی

رسانید این سخن کز دل اسیران را گشاید خون

به گوش او ز هر شاخی چو طوطی مرغ گویایی

که پرواز گلستانت مبارک ای که عمری شد

مقید گشته از مرغان گلشن کرده تنهایی

به گوش از طایران گلشنش چون این صفیر آمد

کشید از سینه مجروح آه حسرت‌افزایی

که مرغی را که پروازش به دست دیگران باشد

چه ذوق از رفت گلزاری‌ست یا دامان صحرایی

منم مشتاق آن مرغ و کمندم رشته زلفی

نمی‌خواهد دلم سیری نمی‌جوید تماشایی

شمارهٔ ۲۹۸

زین چه خوش‌تر که درین معرکه بسمل باشی

نه که حسرت‌کش یک زخم ز قاتل باشی

از ره دیر و حرم روی به دل کن تا چند

به غلط ره روی و طالب منزل باشی

من که در کشتی طوفانیم از شورش بحر

باشم آگه نه تو کآسوده ساحل باشی

ایکه ناکرده عمل طالب اجری تا چند

تخم ناکاشته جوینده حاصل باشی

دست گیرد مگرت جذبه لیلی ورنه

تا ابد گرد صفت از پی محمل باشی

ز اهل معنی چو به دعوی نتوان کشت چه سود

زانکه چون نقطه درین دایره داخل باشی

دل خود آب کن از آتش حسرت مشتاق

چند درمانده این عقده مشکل باشی

شمارهٔ ۲۹۹

چون بیتو ننالم زار در گوشه تنهائی

کو طاقت خودداری کو تاب شکیبائی

لیلی‌وش من از من آداب چه میجوئی

عاقل نیم و شهری مجنونم و صحرائی

تا چند توان جانا دور از تو بسر بردن

رحمی که دلم خون شد در گوشه تنهائی

تو خسرو فرمانده من بنده فرمان بر

حاشا زند از من سر جز آنچه تو فرمائی

از مهر کدامین عهد بستی تو که نشکستی

از بهر چه می‌بندی پیمان چو نمی‌یائی

ای ما بدو تو نیکو با ما نفسی بنشین

بر زشتی ما منگر شکرانه زیبائی

دانی من و تو واعظ باشیم که و مارا

چه کار و چه شغل آید زین گنبد مینائی

من آنکه بهر محفل جز باده نه پیمایم

تو آنکه بهر مجلس جز باده نپیمائی

از خویش نمی‌نالم مشتاق درین محفل

نالان زدم عشقم چون نی زدم نائی

شمارهٔ ۳۰۰

از تو من غافلم از من نه تو غافل باشی

که ز دیر و حرمت جویم و دردل باشی

سیل تا بحر رود راست به هرجا خیزد

نشود گم رهش آن را که تو منزل باشی

به تو دارند گذر عاقبت از تن جان‌ها

جسم کشت و جهان بحر و تو ساحل باشی

از شهادت بودم روز قیامت کافی

اینقدر فیض که من کشته تو قاتل باشی

آه از این ناز که سوی من از آن گوشه چشم

نفتد غیر نگاهی که تو غافل باشی

نه منت مایلم و بس که دو عالم باشند

همه مایل به تو و تو به که مایل باشی

نشود از تو همین مشکل ما حل ور نه

دو جهان را تو گشاینده مشکل باشی

سرخوش از باده وصلت همه جز من مپسند

که خورم خون من و تو ساقی محفل باشی

جز کدورت نکشی از تن خاکی مشتاق

تا تو آمیخته چون آب درین گل باشی

شمارهٔ ۳۰۱

به خون غلتانم از تیر نگاه دم به دم کردی

نظر کن ای شکارافکن چه با صید حرم کردی

ز هجران طاقتم را طاق دیدی ریختی خونم

جزای خیر بادت لطف فرمودی کرم کردی

ندارم شکوه از بی‌مهریت اما از این داغم

که صد چندان به جور افزودی از مهر آنچه کم کردی

در آخر با هزار افسانه می‌کردی چو در خوابم

چرا بیدارم اول از شکرخواب عدم کردی

به مکتوبی مرا یادآوری کردیّ و حیرانم

که با من بر سر لطفی تو یا سهو القلم کردی

در اول جای بر تاج قبولم چون گهر دادی

برابر آخرم با خاک چون نقش قدم کردی

وصال جاودان یا بیم ای وحشی غزال از تو

کنی آرام با ما گر ز ما چندان که رم کردی

شب هجر از تو کرم شکوه بودم آفتاب من

نمودی روی و خاموشم چو شمع صبحدم کردی

ندانم از کف خاکم چه‌ها دیگر پدید آری

که گاهی کعبه‌اش گه دیر گه بیت‌الصّنم کردی

مرا دادی نه تنها وعده دیدار در محشر

جهانی را از این افسانه در خواب عدم کردی

مده مشتاق زنهار از کف، اکسیر قناعت را

که از وی کار خود را سکه بر زر چون درم کردی

شمارهٔ ۳۰۲

ناکرده عمل ای که طلبکار بهشتی

خواهی چه ثمر خورد ز تخمی که نگشتی

صوفی همه تزویر بود کار تو فریاد

زآن دم که کنی خرقه از این پشم که رشتی

نازم به سر کوی خرابات که آنجا

نه صومعه‌ای سنگ رهست و نه کنشتی

گشت آن که فنا در تو شد آسوده که آنجا

نه بیم جحیمی است نه پروای بهشتی

من سنگ سیاهم نکند تربیتم لعل

ای پرتو خورشید بجو پاک‌سرشتی

هرگز سرخم نیست مرا آه که نبود

در کوی خرابات مرا طالع خشتی

گرد سرت این خامه مشتاق که هرگز

حرفی نه ز اسرار حقیقت ننوشتی

شمارهٔ ۳۰۳

رهبر باوست هر نقش از کارگاه هستی

آغاز حق پرستیست انجام بت‌پرستی

قانع بقطره‌ای چند از بهر بی‌نیازی

همچون صدف نداریم پروای تنگدستی

هر مشت خاک از این دیر گاهی سبوست گه خم

هست اختلاف صورت این نیستی و هستی

صد نامه‌ات نوشتم بهر جوابی و تو

خطی نمی‌نویسی پیکی نمی‌فرستی

حاصل چه غیر افسوس زین عمر ما که بگذشت

نیمی بخواب غفلت نیمی دگر بمستی

ای سست عهد با ما پیمان دوستداری

بستن چه بود اول آخر چو می‌شکستی

جایت کنون نباشد جز در کنار اغیار

یاد آنزمان که بی‌ما جائی نمی‌نشستی

پا بست باش مشتاق در آن چه ز نخدان

از کف کمند زلفش بهر چه می‌گسستی

شمارهٔ ۳۰۴

گمان دارد ز ناز و سرکشی گل می‌کند کاری

وزین غافل که آخر آه بلبل می‌کند کاری

دلم خون شد ز هجران و نیم نومید از وصلش

که از حد چون رود صبر و تحمل می‌کند کاری

طریق مهر باید حسن را در دلبری ورنه

نه سحر زلف و نه نیرنگ کاکل می‌کند کاری

سلیمان گو به ما ننماید این شوکت که از همت

به چشم مور ما عرض تجمل می‌کند کاری

نه هرجا هست قفلی از کلید سعی بگشاید

که گاهی کوشش و گاهی تعلل می‌کند کاری

نگاهی آرزو دارم ازو مشتاق اگر تیغش

کند در کشتنم یک دم تأمل می‌کند کاری

شمارهٔ ۳۰۵

نباشد آتشی سوزنده‌تر از آتش دوری

دل کافر مبادا مبتلای داغ مهجوری

چو فرصت رفت رو آوردن دولت بدان ماند

که سوزد بر مزار تیره‌روزی شمع کافوری

خمار حسرتم کشت از خیال وصل و حیرانم

که مستی آورد هر باده و این باده مخموری

ز رویت دیده‌ام ای مهروش پرنور چون روزن

نمی‌بیند ترا چشمم ز حیرت آه ازین کوری

وصالت لحظه‌ای و هجر عمری آه چون سازم

که یکدم صحتست و از قفا صدسال رنجوری

بیابان مرگ حیرت گشتم از وصلت چه حالست این

که از نزدیکیت دیدم ندیدم آنچه از دوری

خرابست این دلم تادیده آن طغیان اشک آری

بخود هرگز نگیرد ره گذار سیل معموری

کشم گر آه گرمی سوزدم مشتاق سرتاپا

کسی چون من مباد آتش به جان از داغ مهجوری

شمارهٔ ۳۰۶

خوش آن ساعت که بی‌خشم و غضب با ما تو بنشینی

نه در دل عقده‌ای ما را نه برابر و ترا چینی

چه فیض است از بهار لخت دل دانی کنارم را

اگر یک ره پر از گل دیده‌ای دامان گلچینی

نهادم پا به راه عشق تا آید چه در پیشم

نه عقل آخراندیشی نه چشم عاقبت‌بینی

ز هستی هرکه رست و یافت فیض نیستی داند

که آن بیداری تلخی بود این خواب شیرینی

به نیکان و بدان از ساده‌لوحی الفتی دارم

نه زآن قومم به جان مهری نه زین جمعم به دل کینی

مر پهلو به خار یا به خشتی سر نهم ورنه

که شب‌های غمت نه بستری دارم نه بالینی

نظر مشتاق دارد از غرور حسن آن مهوش

به آن نخوت که بیند پادشاهی سعی مسکینی

شمارهٔ ۳۰۷

خوشا مستی و عشق نازنینی

نه آئینی نه کیشی و نه دینی

حذر کن ای زبردست از ضعیفان

که دستی هست در هر آستینی

ره ما تیره و هر گام صد چاه

نه راه پس نه چشم پیش‌بینی

چه آسوده است آن کز خلق گیتی

نه مهری در دلش باشد نه کینی

مکن از دیدنت منعم چه باشد

زیان خرمنی از خوشه چینی

نمیگردد شراب انگور صدسال

اگر در خم نماند اربعینی

وفا تخمیست در آب و گل ما

نروید این گیاه از هر زمینی

بیاساقی که مستی کیش عشق است

برو زاهد چه دنیائی چه دینی

شود تا نقش بروی اسم اعظم

کجا شایسته باشد هر نگینی

نه راهی در درون پرده مشتاق

نه کس را از برون علم‌الیقینی

شمارهٔ ۳۰۸

به رنگ ذره‌ام سرگرم مهر عالم‌افروزی

که ممکن نیست هرگز با کسی آرد به شب روزی

خوشم با ناله گرمی که خیزد از رگ جانم

که دارد نغمه این ساز در عشقت عجب سوزی

تو اسباب طرب کن جمع کز عشق تو ما را بس

دل کالفت فراهم آوری جان غم‌اندوزی

نخواهم نور شمع و پرتو مه بی‌رخت شب‌ها

کز آه گرم خود دارم چراغ محفل‌افروزی

محبت این دبستان را بود آن مرشد کامل

که پیر عقل باشد پیش او طفل نوآموزی

به خون دانی چرا در صیدگاه دلبران غلتم

گر از شست نگاهی خورده باشی تیر دلدوزی

ز بی‌اقبالیم مشتاق خار گل‌رخان دایم

دریغ از طالع فرخنده‌ای و بخت فیروزی

شمارهٔ ۳۰۹

زهدم افسرده خوشا وقت قدح پیمائی

که شود مست و زند دستی و کو بدپائی

آگه از روز جزائی و کشتی زارم آه

اگر امروز نمیداشت ز پی فردائی

حالم آن ماهی لب تشنه ز هجرت داند

که به خاک افکندش موجه‌ای از دریائی

نیست با کی ز فنای تو جهان را که خورد

چه غم از سوختن خاربنی صحرائی

توبه چون با همه تلخی کنم از باده عشق

که بکیفیت این می نبود صهبائی

هر نهان بر تو عیانست گرت بینش هست

وگرت نیست چه پنهانی و چه پیدائی

عشق بزمیست که هر لحظه در آن صد ساغر

پر شود از می و خالی نشود مینائی

شنوم در رهت از هر سر افتاده بخاک

وای بر آنکه درین راه گذارد پائی

دل تهی از غم دلدار مبادم مشتاق

که بود خوش غم جانگاه نشاط‌افزائی

شمارهٔ ۳۱۰

در هیچ‌جا هرگز نشد بیند ترا تنها کسی

یا تو در آغوش کسی یا در بر تو ناکسی

خاکیست دشت عشق را کز طبع شورانگیز آن

مجنون‌صفت پیدا شود هر دم درین صحرا کسی

دادند از مهر تو جهان عشاق و تو نامهربان

هرگز نگفتی زین کسان آیا بود بر جا کسی

پیک تو رفت و از پیش بیخود دل ما شد روان

ما را نیاید دل بجا زآن کو نیاید تا کسی

از قلزم عشق اهل دل پیوسته گوهر جو ولی

کی ره به غواصی برد در قعر این دریا کسی

پاس دل پرخون خود داریم در دیر مغان

شاید کند می در قدح روزی ازین مینا کسی

ما را به دل نبود چسان گرد غم از خاک چهان

هر مشت گل زین خاکدان بود است مثل ما کسی

شادم به کوی نیستی کافکنده عشق آخر مرا

در عالمی کآنجا کسی کاری ندارد با کسی

باشد شرابی عشق را در خم که تا روز جزا

ناید به خود نوشد اگر یک جرعه زین صهبا کسی

مشتاق چون خود را ز عشق افشا شود زین ماجرا

نبود تفاوت گر بود خاموش یا گویا کسی

شمارهٔ ۳۱۱

هست چشمم ز غمت قلزم طوفان‌زایی

که بود در دل هر قطره او دریایی

چشم ما و دل پرخون که به میخانه عشق

ساغری را نرسد قطره‌ای از مینایی

دل من پر ز هوایت سرم از سودایت

هر دلی را هوسی هر سری و سودایی

منم آن دانه درین مزرعه کز طالع خشک

قسمت من نبود قطره‌ای از دریایی

از سر کوی تو داند ز چه نتوانم رفت

هرکه دستی بودش بر دل و در گل پایی

منم آن فاخته کز ناله زارم پیداست

که جدا مانده‌ام از سرو سهی بالایی

آه از شهر پرآشوب محبت مشتاق

که درین شهر به هر کوچه بود غوغایی

شمارهٔ ۳۱۲

در آن گلشن مکن کو گلشن‌آرا گلشن‌آرایی

که جز در دامن گلچین نبیند گل تماشایی

مجو کار دل خویش و دل ما سنگدل از هم

نمی‌آید ز خارا شیشه و از شیشه خارایی

به صحرا سر نهادم در غمت از کنج تنهایی

گلی نشکفت از مستوری من غیر رسوایی

بلیلی چون دهم نسبت بت لیلی‌وش خود را

که باشد این غزال شهری آن آهوی صحرایی

به این ضعفم کنی تا کی لگدکوب جفا آخر

چه مقدار است مور ناتوانی را توانایی

ببخشا بر دل و جانم که دارند از جفای تو

نه این تاب و توانایی نه آن صبر و شکیبایی

به بالینم میا گو در شب هجران که می‌دانم

گرم بینی به حال مرگ بر حالم نبخشایی

کنم ترک می و میخانه کی زافسانه واعظ

که به از بادپیمایی‌ست صد ره باده‌پیمایی

نکورویان سهی‌قدان همه رعنا همه زیبا

ولی ختمی تو ایشان را به رعنایی به زیبایی

کنونم بی‌تو در قالب نفس نبود خوشا وقتی

که گاهی می‌کشیدم ناله‌ای در کنج تنهایی

مجو در موج خیز عشق مشتاق اختیار از من

عنانش در کف موج است کشتی شد چو دریایی

شمارهٔ ۳۱۳

ز هرچه هست رخ ما از آن بگردانی

که از دو کون بر آن آستان بگردانی

مثال بلبل از آن شاخ گل که نتوانی

بشاخ دیگر از آن آشیان بگردانی

بهار آمد و دور نشاط ما ساقی

ز ساغریست که در گلستان بگردانی

نه رسم شاهسواران بود که چون بینی

فتاده بره از وی عنان بگردانی

بیک نگاه درین وادی ایصنم چه عجب

ز کعبه گر ره صد کاروان بگردانی

مکن جفا که نداری تو سنگدل دستی

که تیره آه من از آسمان بگردانی

شمارهٔ ۳۱۴

خوش آن عاشق که سویش گاهگاهی

فتد از گوشه چشمی نگاهی

دلی حال دلم داند که گاهی

شکستی دیده از طرف کلاهی

ندارد عاشقی چون من که دارم

بر این دعوی زهر آهی گواهی

قدت سرو چمن بیرای سروی

رخت ماه و جهان آرای ماهی

مه و مهری بخویم بی‌توام پس

شب تاریکی و روز سیاهی

کند چون بلهوس دعوی عشقت

نه در چشم اشکی و نه در دل آهی

دل صد چاک عاشق بین که باشد

ز هر چاکش بکوی دوست راهی

چه صیدافکن بود چشمت که هر دم

کند از صید خالی صیدگاهی

مکن از جرم خود اندیشه مشتاق

که پیش لطف او کوهیست کاهی

شمارهٔ ۳۱۵

بهر چه ز پرده برنمی‌آیی

کز لطف به چشم درنمی‌آیی

پنهانی و آشکار می‌بینم

پیدایی و در نظر نمی‌آیی

از کف ندهم چو عمر دامانت

دانم چو روی دگر نمی‌آیی

ز آن مانده تهی ز سروت آغوشم

کز سرکشیم به سر نمی‌آیی

کامم چو نمی‌دهی بود یکسان

گر می‌آیی و گر نمی‌آیی

از صول توأم چه سود گر خویشم

ناساخته بی‌خبر نمی‌آیی

مشتاق نمی‌روی به کوی او

یک ره که به چشم تر نمی‌آیی

شمارهٔ ۳۱۶

سرای دیده‌ام منزلگه جانانه بایستی

درین خاتم نگین آن گوهر یکدانه بایستی

بکویت خانه‌ای بهر من دیوانه بایستی

ولی آنهم ز سیل اشک من ویرانه بایستی

من زآن سان که با او آشنا بیگانه از عالم

بمن او آشنا وز عالمی بیگانه بایستی

ندیده شادی وصلت غم هجران کشم تا کی

تهی زین زهر و پرزان باده‌ام پیمانه بایستی

مرا در بیضه بود ار بود فارغ بالی کانجا

نه جست‌وجوی آب و نه سراغ دیوانه بایستی

دل من از تو مخزون و دل اهل هوس خرم

ز لطف و قهرت این آباد آن ویرانه بایستی

شود سنک ره ما کفر و دین تا کی به کوی او

رهی پیدا میان کعبه و بتخانه بایستی

شمارهٔ ۳۱۷

امیدگاها امیدوارم که از جفایت روا نداری

جفاکشان را شود مبدل به ناامیدی امیدواری

ز تیغ جورش ز کار کارم گذشت و رحمی نکرد یارم

چگونه زین‌پس زیم که دارم هزار زخم و تمام کاری

کسی‌ست از جور باستانت ز حالم آگه بر آستانت

که دیده باشد هزار خفت کشیده باشد هزار خاری

رخ تو باشد ز دیده پنهان ز داغ دوری ز درد هجران

نه در برم دل نه در تنم جان قرار گیرد ز بی‌قراری

گذشت عمری که نیست ما را رهی به کویت گهی خدا را

ز یار دیرین بپرس ما را ز راه رسم وفا و یاری

ز عشق دارم به دل هزاران غم و درین غم چه چاره یاران

که غمگساری ز غمگساران نجوید دل ز غمگساری

ز بهر جورش چو من هلاکم ز شوق تیغش دلی‌ست چاکم

از او چه نالم اگر به خاکم کشد به خاری کشد به زاری

جفایت از پی وفا ندارد چرا ز حسرت به خون نغلتم

که می‌زنی تو ز جور زخم و ز لطف مرهم نمی‌گذاری

بر آستانت ز درد مردم چو شمع کشته ز غم فسردم

چه باک از اینم که جان سپردم به خاک کویت گرم سپاری

چگونه مشتاق از آن جفاجو گهی ننالم گهی نگریم

که هست کارش به غیر رحم و بدردندان ستم‌شعاری

شمارهٔ ۳۱۸

من کیستم ز خنجر بی‌رحم قاتلی

در خون خویش غوطه‌زنان مرغ بسملی

آمد بدلبری بت شیرین شمایلی

میدادمش بدست اگر داشتم دلی

مرگ ز بیم هجر رهاند وز امید وصل

چو غرقه چان سپرد چه بحری چه ساحلی

افتاد دلبری ز قفای دلم ببین

صیاد زیرکی ز پی صید غافلی

اجر شهادتش نبود اگر طلب کند

در حشر خون خویش شهیدی ز قاتلی

بازآ که گشت موسم گل چند سو زدم

داغی زهر گلی که برآرد سر از گلی

شمارهٔ ۳۱۹

تلخ‌کامم من از شکرخندی

که ز هر خنده بکشند قندی

او به من رام شد ببین با هم

سست‌عهدیّ و سخت‌پیوندی

تلخ‌کامان عشق را چه علاج

جز شکرخنده شکرخندی

از اسیری چه خوشتر است مباد

صیدی آزاد گردد از بندی

سوخت هجران مرا چنانکه نسوخت

پدری از فراق فرزندی

خواه ما را ببخش و خواه بسوز

ما همه بنده تو خداوندی

سوزدم حسرت از تو چون یابد

آرزوی دل آرزومندی

بینی آخر ازو وفا مشتاق

گر کنی صبر بر جفا چندی

شمارهٔ ۳۲۰

چون رفتی افکندی، بر خاکم از خواری

وقت آمد بازآئی، از خاکم برداری

بر خاکم افتاده، در راهت از خواری

تا کی تو رحم آری، از خاکم برداری

از زخمی هر لحظه، چندم جان آزاری

یا رحمی بر حالم، یا زخمی بس کاری

چندم دل آشامد، خون بیتو وقت آمد

بر حالم بخشائی، بر جانم رحم آری

تا الفت با دشمن، داری تو دارم من

گه ناله گه شیون، گه گریه گه زاری

ما گریان دل نالان، چند از تو گاهی کن

هم ما را دلجوئی، هم دل را دلداری

چون از کف ندهم دل، زان غمزه زان عشوه

این شغلش مکاری، و آن کارش عیاری

ای شبها تو خفته، رحمی کن کز هجرت

در جانم آتش زد، شمع‌آسا پنداری

شمارهٔ ۳۲۱

خرامان بود در دامان کوهی کبک طنازی

که ناگه از هوا آمد صدای بال شهبازی

دلش در بر تپان شد رفت قوت از پر و بالش

نه پای رفتنش از بیم جان نه بال پروازی

ز بی‌تابی نهان شد در پس سنگی وزین غافل

که باشد در کمین آنجا کمان شخ ناوک‌اندازی

که پرکش کرده تیری ناگهان بر پهلویش آمد

برآورد از شکاف سینه مجروح آوازی

که هر مرغی که صیاد اجل باشد به دنبالش

شود هر نقش پایش گاه جستن چنگل بازی

قضا را جز رضا مشتاق نبود چاره دیگر

بیا بشنو ز من این نکته را گر محرم رازی

شمارهٔ ۳۲۲

خوشا فصل گل و عهد جوانی

خصوص آغاز صبح زندگانی

مغنی دلکش و ساقی پریوش

قدح لعلی و صهبا ارغوانی

مهش برده ز مهر عالم افروز

سبق از راه و رسم مهربانی

بقامت غیرت سرو زمینی

بصورت رشک ماه آسمانی

نشسته در میان سبزه با هم

ز می سرخوش بآینی که دانی

زبان در کامشان گاه تکلم

ز نرمی با وجود ترزبانی

بسان صفحه‌ای دلهای ساده

تهی ز الفاظ و لبریز از معانی

مرا مشتاق اگر این صحبت خوش

که باشد عین کام و کامرانی

شود قسمت دمی از زاهدان باد

بهشت و عیش‌های جاودانی

شمارهٔ ۳۲۳

از دیر و کعبه در عشق گر نبودم نشانی

کافیست بر جبینم گردی ز آستانی

هر دم فغانم آید جانسوزتر که چون نی

دارم ز زخم تیرت پر رخنه استخوانی

آهی که از تو دزدد در سینه خسته جانی

تیغیست در غلافی تیریست در کمانی

در گلشنی که نتوان بی‌ناله یکدم آسود

کو فرصتی که بندم بر شاخی آشیانی

هر اختری سپهریست در حسن و اختر تو

آن اختری که دارد سرکش‌تر آسمانی

در وادی محبت آن رهروم که گاهی

از دور هم نبیند گردی ز کاروانی

از جورت ار ننالم غافل مشو که ما را

آه نهفته در دل تیریست در کمانی

رنگ شکسته ماست کز عشق رنگ بستست

ورنه بود بهاری دنبال هر خزانی

کامل عیار عشقت دیوانه من اما

می‌بایدت بسنگی هر لحظه امتحانی

در راه انتظارت گیرم چگونه آرام

نه صبری و شکیبی نه تابی و توانی

شادم که رفت در عشق سرمایه‌ام بتاراج

سودای عاشقان را سودیست هر زیانی

مرغان ز عشق باشند تا نغمه‌سنج مشتاق

چون من کجا سراید مرغی بگلستانی

کز ناله‌های الوان آن بلبلم که دارد

با صد هزار دستان هر لحظه داستانی

شمارهٔ ۳۲۴

ار مهر و وفا تو هرچه داری

با دوست نداری ارچه داری

دین و دل و جان ماست بهرت

تا زین همه چشم بر چه داری

از جور تو فارغند اغیار

با ما داری تو هرچه داری

مستی و کشیده تیغ مشتاق

حیران که تو در نظر چه داری

قصاید

شمارهٔ ۱ - در مدح علی بن ابیطالب(ع) : ای زرافشان پنجه‌ات پیوسته همچون آفتاب

شمارهٔ ۲ - در مدح امام حسن مجتبی(ع) : ای پادشاه حسن ترا چاکر آفتاب

شمارهٔ ۳ - در مدح علی بن ابی طالب(ع) : ز بسکه مانده در آن طره‌ام ز کار انگشت

شمارهٔ ۴ - در مدح حضرت خاتم‌الانبیا محمد(ص) : محفل افروز جهان باز در ایوان حمل

شمارهٔ ۵ : کیستم حسرت کشی در محفل چرخ کهن

شمارهٔ ۱ - در مدح علی بن ابیطالب(ع)

ای زرافشان پنجه‌ات پیوسته همچون آفتاب

وی دل و دست تو از جود و کرم بحر و سحاب

موکب جاه ترا چون توسن چرخ آمده

آفتاب و ماه نو آن طبل بازو این رکاب

بر تو ختم است از جهان‌داران جهانداری که تو

هم به تدبیر آسمانی هم بشمشیر آفتاب

دست احسان تو از ریزش نیاساید دمی

ای سخایت بیشمار و وی عطایت بی‌حساب

همچو مهر و مه دو کف دارای که در دامان خاک

آن زر خالص فشاند دم‌بدم این سیم ناب

گویدار با کوه از قهرت سخن‌گو یک سخن

ور کند با بحر از حلمت مخاطب یکخطاب

کوه چون ریک روان ریزد فرو از یکدگر

بحر چون آب گهر آسوده گردد ز انقلاب

داد مظلوم ار چنین گیری ز ظالم بعد از این

میشود آسوده‌تر زآسودگان مهد خواب

شیشه از خارا و نخل از تیشه و شمع از نسیم

خار از آتش خرمن از برق و کتان از ماهتاب

آنچه باشد لازم فرمان‌روائی آمده

در تو جمع ای کامجوی کامکار کامیاب

در سخاوت حاتمی در معدلت نوشیروان

در شجاعت رستمی در سلطنت افراسیاب

ایکه با مظلوم و ظالم زاقتضای مهر و کین

جمله لطف و مرحمت باشی همه خشم و عتاب

بسکه در عهد تو عالم گیر شد این رسم و راه

وقت آن باشد بگیتی کز سکون و انقلاب

کشور ویران عدل و خانه آباد ظلم

آن چو این آباد و این مانند آن گردد خراب

روز و شب در کوه و صحرا فارغ و آسوده‌اند

وحش وطیر از لطفت ای زورآوران را پنجه تاب

گوسفند از گرگ و گور از ضیغم آهو از پلنک

صعوه از شاهین و کبک از بازو کنجشک از عقاب

خواهد از لطف تو محنت دیدگان دهر را

غم بعشرت رنج با راحت شود تبدیل مآب

خلق را در کام کام و ساغر مینا شود

نیش نوش و خارگل زهرا نگبین و خون شراب

بکسه چو باد بهاری از دم جانبخش تو

برک و بار آورد هر نخلی درین باغ خراب

وقت آن آمد که گردد عالم فرتوت را

آخر دوران پیری اول عهد شباب

گاه ریزش چون برون آری دو دست از آستین

ای ز گوهر ریزی ابر کفت دریا سراب

باشد آن تاج و کمر چون موج دریا بیشمار

ریزد این لعل و گهر چون ریک صحرا بیحساب

در حضیض خاک و اوج چرخ نبود آنکه نیست

از عطایت بهره‌مند و از سخایت کامیاب

از نم فیض تو دارند و فروغ لطف تو

گوهر سیراب آب و اختر شب تاب تاب

افکنی چون طرح بزم عیش فرماید قضا

کاورد دوران برای محفلت با آب و تاب

شیشه فیروزه از چرخ و می لعل از شفق

ساغر سیمین ز ماه و جام زرین ز آفتاب

بسکه عالم از تو لبریز سرود عشرتست

آید از هرسو درین کشور به گوش شیخ و شاب

نغمه طنبور و صوت بربط و آواز نی

ناله چنگ و نوای عود و آهنگ رباب

کوه‌پیکرا برشی داری که چون جنبد ز جای

هفت اندام زمین را آورد در اضطراب

خاک پایت چرخ سیار از ازل آورده‌اند

از سکون و جنبش او این درنگ و آن شتاب

گیرد از پستی اگر راه بلندی یکنفس

بگذرد از نه فلک همچون دعای مستجاب

ور کند میل حضیض از اوج آید در زمان

بر زمین از آسمان همچون فروغ آفتاب

سرورا عمریست پرخون باشدم از دور چرخ

چشم و دل چون ساغر صهبا و مینای شراب

دایم از شوق طواف مرقد شاه نجف

سینه دارم پرآتش دیده‌ای دارم پر آب

باشدم ز اندیشه ساز ره و برک سفر

رشته جانی چو زلف دلبران پرپیچ و تاب

دارم استدعا که لطفت شامل حالم شود

تا رسانم خویش را بر آستان بوتراب

وز سر اخلاص خواهم از خداوند جلیل

زیر عالی قبه آن خسرو گردون جناب

کاسمان در بدو فطرت در کمند حکم او

هر طرف باشد سرصد خسرو مالک رقاب

آورد طوق اطاعت بر گلو چون چاکران

سرورانرا در عنایت مهتران را در رکاب

برق تا از خنده افشاند گل آتش بخاک

ابر تا از گریه ریزد بر زمین در خوشاب

دوست را از لطف و دشمن را بودار قهر تو

خنده عشرت چو برق و گریه غم چون سحاب

شمارهٔ ۲ - در مدح امام حسن مجتبی(ع)

ای پادشاه حسن ترا چاکر آفتاب

داری دو رخ یکیش مه و دیگر آفتاب

نه چون خطت بنکهت جانبخش مشکناب

نه چون رخت بروشنی منظر آفتاب

خطت کشیده دایره عنبرین بماه

خالت نهاده نقطه مشکین بر آفتاب

بی پرده‌گر شوی ننمایند شام و صبح

روی منیز ماه و رخ انور آفتاب

آنی که شام و صبح بپایت گه نثار

پاشیده سیم ماه و فشانده زر آفتاب

قصریست منظر تو و ماهی رخت که هست

زآن مضطرب سپهر وزین مضطر آفتاب

روی تو خون گشوده ز چشمم ولی زند

بر دیده نظارگیان نشتر آفتاب

برطرف آن دوزخ نبود خط که خورده است

در مشک ماه عوطه و در عنبر آفتاب

ننهفته است زلف رخت را که زاغ شب

آورده جای بیضه به زیر پر آفتاب

گلها تمام خار و تو گلگون عذار گل

خوبان ستاره و تو بلنداختر آفتاب

پیش تو مهر کیست که حسن ترا بود

دفتر نجوم فردی از این دفتر آفتاب

بر اسب نیلگون چو برآئی سزد ز رشک

آید فرود ازین تل خاکستر آفتاب

تنها منم نه خسته دردت خریده‌اند

ای از غم تو چو مه نو لاغر آفتاب

درد ترا بجان فلک و بر روان ملک

داغ ترا به تن مه و بر پیکر آفتاب

از من مدار پرتو لطف اینقدر دریغ

ای تو به باختر مه و در خاور آفتاب

ور نه برم شکایت تو نزد خسروی

کو را سپهر بنده بود چاکر آفتاب

سلطان دین حسن که ز لطف عمیم اوست

در معدن وجود گهر پرور آفتاب

خورشید آسمان نبی و ولی که هست

او اختر و علی مه و پیغمبر آفتاب

سرگرم مدح او نه منم کامد از ازل

مدحت گرش سپهر و ثناگستر آفتاب

جا دارد ار ز حسرت انگشت او کند

قالب تهی چو حلقهٔ انگشتر آفتاب

نبود گر از اشاره حکمش چه سان رود

یکشب ز باختر بسوی خاور آفتاب

زین شاه تاجدار و گرامی برادرش

گر رخ زنند طعنه خوبی بر آفتاب

غیر از جناب فاطمه(ع) در گلشن وجود

نخلی که دید که بارمه آرد بر آفتاب

گیتی فروز مطلعی از جیب خامه‌ام

سر زد چنانکه از فلک اخضر آفتاب

آن به که در حضور شه آرم چو ذره‌ای

کو تحفه ثنا گذراند بر آفتاب

ای پیش بارگاه تو خدمت‌گر آفتاب

منظر ترا سپهر و تو در منظر آفتاب

آن خسروی که زیبد اگر بهرت آورد

تخت آسمان کلاه مه و افسر آفتاب

تو ناخدای بحر وجودی و باشدت

دریا جهان سفینه فلک لشکر آفتاب

نبود عجب که بهره ز فیضت نبرد خصم

سنگ سیاه را بکند گوهر آفتاب

روشن کند دم تو جهان را که در دلت

همچون ضمیر صبح بود مضمر آفتاب

بس خضر طالب تو شب و روز نور تو

گو نبودش دلیل مه و رهبر آفتاب

آتش زند به خرمن اعدا که روز رزم

سوزنده تیغ تست چو در محشر آفتاب

لشکرگهی که جای تو باشد در آن میان

چون در میانه سپه اختر آفتاب

آید بدیده عرصه گردون که اندرو

لشکر بود نجوم و سرلشکر آفتاب

جویم چو نور فیض کجا از درت روم

ای آستان جان ترا چاکر آفتاب

جائی که غیر تو باشد فروغ نیست

وآنجا که جای تست ز سرتاسر آفتاب

بر می کشان ز لطف تو اکنون همی دهد

چون ساقیان شراب ز جام زر آفتاب

میخانه سخای تو را از ازل بود

ساقی قضا و شیشه فلک ساغر آفتاب

گر قهرت از زمانه کند منع روشنی

ای از کمند حکم تو در چنبر آفتاب

نه از فلک بشام نماید عذار ماه

نه زآسمان به صبح برآرد سر آفتاب

از فیض شامل دو کف زرافشان تو

ای کم جهان ز نور سخایت در آفتاب

جود و کرم دو طایر زرین بود که هست

آن شاهبال ماهش و این شهپر آفتاب

شاها منم که از پی خونریزیم به کف

هر بامداد جلوه دهد خنجر آفتاب

دائم به چاره‌جوئی بخت سیاه خویش

جویم درین حدیقه چو نیلوفر آفتاب

در معدن وجود نه یاقوتم و نه لعل

تا ریزدم به جام می احمر آفتاب

بر ذره‌ام تو پرتوی‌ افکن که آن فروغ

گاهی به ماه طعنه زند گه بر آفتاب

وقت دعاست از پی آمین ستاده‌اند

در یکطرف مه و طرف دیگر آفتاب

افتد ز دست جام مراد مخالفت

تا شام افکند به زمین ساغر آفتاب

گردد بلند کوکب بخت مؤالفت

تا صبح از سپهر برآرد سر آفتاب

شمارهٔ ۳ - در مدح علی بن ابی طالب(ع)

ز بسکه مانده در آن طره‌ام ز کار انگشت

چو شانه نیست کفم را به اختیار انگشت

پی گشایش این عقده‌ها غم که مراست

بهم کنم ز برای چه دست یار انگشت

که وا نمی‌شود از صد یکی گرم باشد

هزار دست و به هر دست صدهزار انگشت

خبر ز مرگ ندارند غافلان ورند

چو رهنما که برآرد بره گذار انگشت

پی نمودن راه عدم به خلق زمین

بلند کرده ز شمع سر مزار انگشت

مرا جدا ز تو نگذارد ارچه یاد وصال

که از فراق برآرم به زینهار انگشت

کجاست لذت پستان دایه‌اش هرچند

ز شوق شیر مکد طفل شیرخوار انگشت

گشاد عقده خود جز ز گوشه‌گیر مجوی

چو شانه کرد گران راست بیشمار انگشت

گره‌گشا بمیان نیست مصلحت جایش

از آن ز بحر کف افتاده بر کنار انگشت

گذشته ماه صیام آنقدر چه میخواهی

برعشه در کف من ساقی از خمار انگشت

اشاره‌ایست پی گردش قدح که نمود

هلال عید از این نیلگون حصار انگشت

گشودن گرهی چون ز ضعف نتواند

به صد تلاش ز دست من فکار انگشت

چو نقش پنجه که جا بر زمین کند غم نیست

از اینکه خاک شود دستم و غبار انگشت

به گلشنی که خرامی تو و بلند شود

پی نمودن قدت ز هر کنار انگشت

چگونه لاف رعونت زند که این جامه

به قد سرو بود نارسا چهار انگشت

چه نقشها که به رخسار من ز خون بندد

دمادم و نفتد هرگزش ز کار انگشت

بدیده‌ام مژه را زیبد از هنر لافد

از آن سبب که بدست رقم نگار انگشت

پی حساب گره‌های رشته کارم

بدست در حرکت همنشین میار انگشت

که از برای شمارش درین چمن باید

بجای برگ برآید ز شاخسار انگشت

چه‌ام ز خاتم دولت رسد مرا که بود

جدا ز حلقه آن زلف تابدار انگشت

که دمبدم گزدم آنچنان که پنداری

ز حلقه‌اش بودم در دهان مار انگشت

حساب خاری غربت اگر کنم چه عجب

که در شماره آن ماندم ز کار انگشت

کسی مباد جدا گردد از وطن که ز کف

بریده چون شود افتد ز اعتبار انگشت

بجز از اینکه رساندم به بند برقع او

برای عقده گشودن من فکار انگشت

سزای منکه بکف در گرفته چون شمعم

زتاب عارض آن آتشین عذار انگشت

بکار خویش فرو مانده و خجل باشم

چنانکه از گره سخت شرمسار انگشت

علاج عقده دل چون کنم که همچو صدف

بکف نباشدم از بخل روزگار انگشت

بود ز حیرت آرام ظاهرم هرچند

همیشه بر لب چرخ ستم شعار انگشت

ز بیم حادثه دایم بسینه من دل

بلرزه است چو در دست رعشه دار انگشت

از آن زمان که ز کف دامن تو دادم شد

چو شمعم از تف این داغ شعله بار انگشت

برنگ شاخ گل آن گل بباد داد مرا

درین حدیقه ز سر تا بپاست خار انگشت

کشد زمانه‌ام و من بزیر رایت آه

کشیده از پی اقرار عشق یار انگشت

چو مجرمی که کندگاه قتل خویش بلند

پی ادای شهادت بپای دار انگشت

چه حکمتست که بهر گشاد عقده من

ز جای خویش نجنبد بدست یار انگشت

گره بکار ضرور است ذره را ورنه

نبسته پنجه خورشید در نگار انگشت

در آن چمن که شوم قامت رسای ترا

گره‌گشا ز رگ وصف چون ز تار انگشت

پی شهادت رعنائی تو همچون سو

شود بلند ز اطراف جویبار انگشت

نخواهی از رودت سر بباد در گیتی

ز حرف خلق درین صفحه دوردار انگشت

ز زخم تیر مکافات چرخ آگه نیست

نهد بحرف کسی هر که خامه‌وار انگشت

چه شد که دست من از سیم وزرتهی است و زو

گرفته است ز ننگ همین کنار انگشت

بدیده‌ام مژه مفتاح گنج‌های در است

چنانکه در کف سلطان کامکار انگشت

محیط جود علی ولی که در کف اوست

مثابه بر لب ابر گهر نثار انگشت

شهنشهی که بگهواره ساخت در طفلی

برای کشتن اژدر چو استوار انگشت

بدست رستم دستان بزیر خاک خورد

هنوز پیچ و خم از غیرتش چو مار انگشت

شهی که در چو ز حصن حصین خیبر کند

وز آن تلاش نماندش بکف ز کار انگشت

پی نمودن فتحش بهم برآوردند

فرشتگان همه زین نیلگون حصار انگشت

دلاوری که پی رزم می‌نهاد بچشم

در آن نفس که بفرمان کردگار انگشت

بتیغ بود کجا حاجتش که می افراخت

گه جدل به کفش پنجه ذوالفقار انگشت

مبارزی که ز نیروی دست و بازویش

بلب گرفته سپهر ستیزه کار انگشت

علم بسنگ چو در روز رزم خیبر شد

فرو ز قوت سرپنجه‌اش چهار انگشت

برای بخشش خاتم که در رکوع چو موج

از آن به بحر کفش گشت بیقرار انگشت

که بود خاتم اگر خاتم سلیمانی

بدست جودش ازو بود زیر بار انگشت

همین نداشت بدست شجاعتش همه عمر

پی لوای ظفر وقت کار زار انگشت

پس از وفات برآورد دست خود ز ضریح

بقتل مره چو شمشیر آبدار انگشت

پی نگاشتن وصف جودش ار آرند

برنگ خامه بگردش سخن‌نگار انگشت

عجب مدار که ننهاده نقطه جودش

طلای ناب کف و سیم شاخدار انگشت

پی طپانچه زدن چون بروی دشمن او

فراهم آورد از قهر روزگار انگشت

عجب مدار که چون دست مالکان جحیم

فشاندش همه اخگر کف و شرار انگشت

کف گدای در او گهرفشان سازد

بهر کجا چو رگ ابر نوبهار انگشت

فتد ازو بکف هر که قطره‌ای چه عجب

گرش محیط شود دست و جویبار انگشت

چو روشن است که مهرش بحشر نگذارد

برآورد کف مجرم بزینهار انگشت

اگر محبت او دارد از ندامت جرم

کزو برای چه دیگر گناه‌کار انگشت

مرا که بسته بکف آب و رنگ مدحت او

برنگ خامه شنجرف در نگار انگشت

رسید وقت که از غیبت آیمش بحضور

بچشم اهل حسد کرد آشکار انگشت

زهی بدست تو مفتاح هر دیار انگشت

کلید فتح جهانت چو ذوالفقار انگشت

توئی که چشم‌گشائی ز کف چو در کف تو

درآید از پی ریزش بخاربخار انگشت

بدان صفت که روان کرد بهر قافله آب

محمد عربی از میان چهار انگشت

کنون نه حکم پذیرت بود زمانه چنان

که دست اهل قلم را بوقت کار انگشت

که از الست برای قبول فرمانت

نهاده چون مژه بر چشم روزگار انگشت

بکار بسته اهل جهان گره نگذاشت

ز بسکه در کفت ای مرحمت شعار انگشت

بدست عقده‌ای ار تا ابد بود چه عجب

بدست عقده‌گشایان در انتظار انگشت

برآورند بزنهار دوستانت چند

ز آتش ستم خصم شمع‌وار انگشت

برای دفع مخالف ز آستین وقتست

شود پدید ترا دست و آشکار انگشت

شها منم که بدستم ز فیض مدحت تو

چه شاخ گل همه گل آورد ببار انگشت

ز فقر عقده سختی بکار من زده چرخ

کزوست ریش مرا ناخن و فکار انگشت

تو باز کن گرهم را که نیست کارگشائی

مرا چو شانه یک انگشت از هزار انگشت

رسید وقت دعا ساز نغمه را مشتاق

از این زیاده چو مطرب مزن بتار انگشت

برآر دست بدرگاه حق که تا هر ماه

کشد هلال از این سقف زرنگار انگشت

کند گشایش کار محب شاه بود

چو شانه در کف ایام بیشمار انگشت

بگاه عقده گشائی خصم او بادا

بریده چون صدف از دست روزگار انگشت

شمارهٔ ۴ - در مدح حضرت خاتم‌الانبیا محمد(ص)

محفل افروز جهان باز در ایوان حمل

علم شعشعه افراخت چو زرین مشعل

وقت آن شد که حریفان بگلستان آیند

چون گل و غنچه قدح در کف و مینا به بغل

شب مرغان چمن را سحر آمد که چمن

از گل و لاله برافروخت چراغ و مشعل

شد از آن باده که در ساغرشان ریخت بهار

چشم رندان قدح نوش چو نرگس اشهل

بهر تسخیر پریزاد گل و لاله زمین

کرده از دایره چرخ مکان در مندل

زورق محنت و اندوه فرو رفت به گل

کشتی خوشدلی و عیش برآمد زوحل

لاله پوشید بهر کوه لباس اطلس

سبزه گسترد بهر بادیه فرش مخمل

کام‌ها بسکه پر از شهد طرف شد چه عجب

نیش هم نوش شود دردم زنبور عسل

شد ز پرواز دم ابر بهاران صافی

هر کف خاک چو آئینه تار از صیقل

موسم مستی و عشرت شد و کردند مقام

با دل شاد تر از خاطر ارباب دول

سبز نوشان همه چون سرو به پیرامن جوی

باده نوشان همه چون سبزه بگر منهل

رندو میخواره و بلبل گره خاموشی

از لب خویش گشودند در انشای غزل

آن به توصیف خرابات بوجه احسن

این بتعریف گلستان بطریق اجمل

دهر خوش خرمی داشت به طالع کامسال

رفت تا باد بهاری وزد افشاند اول

لاله در دامن کهسار ز اخگر صدکوه

ژاله در ساحت گلزار ز گوهر صد تل

شد هوا بسکه ملایم زدم ابر بهار

چه عجب کز اثر نرمی او گردد حل

عقدهای دل عشاق که مانند صدف

بود از سختی طالع همه مالاینحل

شد محلی بحلل باغ و گل و لاله شدند

هر دو مشغول باین مشغله از هر مشغل

آن به تهلیل حلی بند جهان جل جلال

این بتسبیح خداوند جهان عزوجل

می بخور خوش بزی امروز که میخواران را

شیشه باده بگلزار بر آمد ز بغل

حال آن به که تو هم باده‌خوری و نخوری

بیش از این عصه ماضی و غم مستقبل

لاله با این همه رنگ و همه آب و همه تاب

که چوآتش علم افراخت ببالای کتل

هست بیقدرتر از ذره اگر بر سر کوه

بعد از این مهر جهانتاب فروزد مشعل

شاهد باغ بدینگونه که آراسته کرد

خویشتن را ز گل و لاله و نسرین بحلل

چه عجب دیده یک بین ز خدا خواهد اگر

شود از بهر تماشای گلستان احول

جلوه‌گر شد بنظرها ز دم گرم بهار

ز اخگر لاله و گل همچو فروزان مشعل

چه نشیب و چه فراز و چه بیابان و چه کوه

چه زمین و چه زمان و چه مکان و چه محل

خواست نقاش قضا وصف چمن را بندد

نقش بر صفحه ایام قدر گفت اول

چرخ در کاسه فیروزه‌ای خویش کند

بسر انگشت زر مهر درخشان را حل

در میان تیرگی و آئینه و گلشن را

دوری افتاد بدانگونه که گردون بمثل

میسزد گوید اگر نیست ز یکدیگرشان

این قدر فاصله شام ابد صبح ازل

بسکه رفت از دم جان‌بخش نسیم گلشن

علت از جسم جهان همچو غش از سیم دغل

بی‌مسیحا همه رستند مریضان ز امراض

بی‌مداوا همه جستند علیلان ز علل

گر بتعریف چمن خیل سخن‌پردازان

پایه نظم رسانند باعلی ز اسفل

وصف گلزار بدان‌گونه که باید چه عجب

که مفصل نشود گفته و ماند مجمل

شهر تنگ است برندان قدح نوش چسان

سر بصحرا نگذارند به آوازه جل

گرشد از فیض نم ابر بهاری امروز

چون درودشت پر از لاله و گل کوه و کتل

گاه و بیگاه ز بس غلغله در چرخ افکند

بانگ مرغ چمن و قهقهه کبک جبل

نبود ار دردسرش بهر چه گردون ز شفق

صبح و شام اینهمه بر ناصیه مالد صندل

بسکه در دامن چرخ اشک فشانند نجوم

که زمینشان نبود بهر چه امروز محل

در ریاض فلک از سیم سرشک انجمن

میکند کاه‌کشان جلوه سیمین جدول

بلبل مست که گلشن ز نوایش پرشور

شد بدانگونه که از قهقه کبک جبل

نکند جان بتن مرده چرا نغمه او

که بود زمزمه‌اش نعت نبی مرسل

خسرو کشور لولاک محمد(ص) که نهاد

ایزدش تاج رسالت بسر از روز ازل

پادشاه مدنی شاهسوار مکی

راسخ دین مبین ناسخ ادیان و ملل

خواهد ار خانه پرشور جهان رازایش

که شود چون دل بی‌وسوسه خالی ز خلل

در ره حکم قدر پای قضا لنگ شود

بر سر امر قضا دست قدر گردد شل

نور او را نه بدایت نه نهایت باشد

که بود نور خداوند جهان عزوجل

ز اولش هیچ مپرس آنچه ندارد آخر

زآخرش هیچ مگو آنچه ندارد اول

از غلامان در او که بود پایه شأن

از علو طعنه زن پایه شاهان اجل

کرسی جاه سیه چرده غلامی باشد

هفتمین قبه که باشد ز ازل جای زحل

ای دلت آینه شاهد یکتای ازل

هرکه جویای خداگشت ترا جست اول

بود ظلمتگده محفل عالم زان پیش

که شود مهر جهانتاب تو سرگرم عمل

ناگهان نور تو از غیب درخشید و زدود

زنگ از آئینه تاریک جهان چون صیقل

شب معراج که بهر قدمت خلوت دوست

همچو فردوس برین گشت مزین بحلل

آنچه در پرده اسرار نهان بود ایزد

گفت در گوشت الی آخره من اول

انبیا را که ببرج شرف افراخته شد

علم شعشعه چون مهر در ایوان حمل

همه نورند ولی نسبتشان هست بتو

نسبت ذره و خورشید و چراغ و مشعل

سرکوی تو بهشت است که یابند در او

عاشقان چاشنی صحبت معشوق ازل

نه بهشتی که برای دل زاهد آنجا

جوئی از شیر روان باشد و جوئی ز عسل

چیست جز حاصل بیحاصل اعدای ترا

حاصل از مزرع ایام که این قوم دغل

در همه عمر محالست که گیرند و خورند

گل ز گلزار امید و ثمر از باغ امل

تاج و تخت جم و کی پیش گدایان تو چیست

کاندران خطه که سلطان توئی ای میراجل

نکند در نظر همت موران حقیر

خرمن هر دو جهان جلوه مشتی خردل

برنیاید ز کسی وصف سخای تو که هست

ای تو در جود ز صد حاتم طائی اکمل

وقت احسان تو یک قطره چه دریا چه غدیر

گاه انعام تو یک ذره چه اکثر چه اقل

دانی از مصلحت کار که کردند بهم

سربسر تلخی و شیرینی ایام بدل

تا قیامت عجبی نیست که یابد هر کام

طعم حنظل ز شکر طعم شکر از حنظل

خواهد ار لطف تو از لشکر یاجوج فنا

در جهان سد بقا را نرسد هیچ خلل

به کمانخانه هم از نیمه ره برگردد

ناو کی گر جهد از شست کماندار اجل

پی تبدیل هم آید به نشیب و بفراز

گر رود حکم تو در باغ جهان چون جدول

چه عجب در ره پرپست و بلند گیتی

که هر اسفل شود اعلی و هر اعلی اسفل

دست لطف ار نکنی بهر شفاعت بیرون

ز آستین روز جزا نزد خداوند ازل

زاهد از زهد نه بیند برو عابد ز صلاح

عالم از علم نچیند گل و عامل ز عمل

هرکه بر گیردش از خاک مذلت لطفست

ای بامداد تو وارسته ذلیلان ز ذلل

در دم از رفعت اقبال زند چون گیوان

رایت شوکت و شان بر سر این هفت کتل

نیست ممکن که ز دور فلک و سیر نجوم

کار آسودگی خصم تو باید فیصل

مگرش خار اجل پنجه زند در دامن

مگرش نیشتر مرگ گشاید اکحل

بهر آسایش ابنای زمان گر خواهی

که شود منتظم اوضاع جهان مختل

گردد این عرصه که هرگز نبود پرآشوب

هم پر از صلح و صفا هم تهی از جنگ و جدل

دیده و خوانده‌ام از دفتر ارباب سخن

چه حدیث نو و چه کهنه و چه مستعمل

زآن میان خاصه نعت تو بود نکهت فیض

ندهد رایحه لاله و گل فوم و بصل

من که باشم خود وانگاه چه باشد سخنم

تا شوم مدح‌سراحی تو باین لیت و لعل

که بوادی ثنای تو صد افلاطون را

پای اندیشه بود با همه سرعت ارجل

سرو را تاج ورا دادستان داد گرا

که شود حل ز تو هر عقده مالاینحل

منم آن سوخته کز آتش آهم هر دم

میکشد سر بفلک دود چه دود مشعل

دود آهم نرود چون سوی گردون که پر است

زاخگر داغ دلم همچو فروزان منقل

نیزه‌ای بسکه از آهم بکف هر کوکب

شب نماید ز فلک همچو علم از سرتل

هیچ فرقش نگذارد ز سماک رامح

دیده هر که فتد سوی سماک اعزل

روزگاریست که از سیل غم و دور سپهر

در ثنای طرب و عشرتم افکنده خلل

این جفا پیشه که هست از پی استیصالم

مپسند اینکه جفایش کندم مستأصل

بستان دادم ازو اول و آنگاه بده

کامهای دلم از لطف بوجهی اجمل

وقت آنستکه مشتاق کنی آرایش

گوش خویش از گهر نکته ماقل و دل

بیش از این نیست روا طول سخن کین رشته

بسی از رشته طول امل آمد اطول

روی آلوده به خاک در او رو سویش

کن دگر باره بعنوان خطاب و اول

همه تن گریه و زاری شو و آنگاه برآر

زآستین بهر دعا دست که تنگست محل

دشمنت را که درین میکده از شیشه چرخ

نیست در جام روا غیر می تلخ اجل

تا فلک را مه و مهرند دو چشم نگران

آسمان کج نگرد جانب او چون احول

دوستدار تو که در گلشن گیتی گردد

از گل مهر تو لبریز دلش جیب و بغل

زآستان تو که باشد ز فلک بالاتر

هر زمان آیه لطفی شود او را منزل

شمارهٔ ۵

کیستم حسرت کشی در محفل چرخ کهن

باز از خمیازه‌ام چون ساغر خالی دهن

بر کفم در کارگاه چرخ تار و پود سعی

وز برای خود چو کرم پیله میبافم کفن

بر سرم هرگز نشد مرغی زند بال و پری

خوارتر از گلبن بی‌برگ باشم در چمن

اشک خون‌آلوده‌ام بنگر که با این آب و رنگ

نیست لعلی در بدخشان و عقیقی در یمن

ژنده‌پوشی کو چو من کز هر طرف گل کرده است

پنبه‌ها از پیکرم مانند چتر نسترن

جز کشاکش نیست حاصل از کند کوششم

دلو خالی میکشم از چاه دایم زین رسن

نبود از سرگشتگی هرگز درین بحرم قرار

همچو اشک عاشقان پیوسته باشم قطره زن

گر کنم دایم بناخن سینه را منعم مکن

سینه‌ام کوهست و ناخن تیشه و من کوهکن

بسکه می‌ریزم بدامن اشک و از بس می‌کشم

دست بر چشم تر از جوش سرشک خویشتن

پر بود از پارها دل غوطه‌ور باشد به خون

دامنم مانند گلچین پنجه‌ام چون خارکن

خارخار غربتم خون کرد دل کز بخت خشک

خوارتر از خار باشم در گلستان وطن

هرکه اندازد ز پیکر گو بیندازش که هست

شمع‌سان از بهر تیغ این سر که من دارم بتن

بهر تحصیل کمال و از پی کسب هنر

بیش ازین چون رشته کاهم خویش را بهر چه من

کز ریاضیت بهره‌ام نبود بجز بخت سیاه

خون خود را مشک سازم گر چو آهوی ختن

عقل و هوشم برده یوسف طلعتی از سر که هست

دایم از وارونه‌کاری‌های چرخ حیله فن

خانه غیر از نشاط وصل او دارالسرور

کلبه من از ملال هجر او بیت‌الحزن

من نکشتم کشته‌اش تنها که در روز جزا

چاک چاک از زخم همچون لاله سرتاپای من

ازپی خونخواهی خود زآن بت گلگون قبا

سر ز خاک آرد برون صد کشته خونین کفن

همنشین تنها نه بروز سیاهم همچو شمع

خندد و گرید که باشد بر من و بر تخت من

قاه قاه خندهٔ کبک دری در کوهسار

های های گریه مینای من در انجمن

هر کجا باشم نیم آسوده از سرگشتگی

همچو بادم در بیابان همچو آبم در چمن

وقت شد افتم ز پا زین کوشش بیجا مگر

دست من از لطف گیرد حضرت سیدحسن

آنکه آب از جویبار لطفش ار نوشد کند

بیشتر سرسبزی از نخل جوان نخل کهن

آنکه رشک نکهت خلقش حصاری کرده است

مشک را در حقه ناف غزالان ختن

مرحمت کیشی که خصم آید اگر عریان برش

غنچه‌شان بر روی هم پوشاندش صد پیرهن

نکته‌پردازی که چون گردد ز لب گوهرفشان

سنگ خجلت بشکند دندان صدف را در دهن

هرکجا شمع هدایت رأیش افروزد شود

بتکده مسجد کلیسا کعبه بتگر بت‌شکن

بر بد و نیک جهان فیضش بود ابر و کزو

خارتن در دشت سیرابست و گلبن در چمن

هرکجا تیغ از غلاف آرد برون پنهان کند

تیغ را زیر سپر از بیم مهر تیغ زن

بر کف آرد چون سنان اژدها پیکر فلک

چون کشف از بیم سر دزدد بجیب خویشتن

چون کنم وصف کمندش کز کمر چون واشود

سرچو تار سبحه از سرها برآورد این رسن

اینقدر خوبی اخلاق اینقدر حسن صفات

کز کرم بخشیده است او را خدای ذوالمنن

من که و مدحش که در خیل سخن‌سنجان دهر

چون دهان یار گردد تنگ میدان سخن

جز طریق خیر اگر هرگز نپوید حاسدش

کی تواند لاف با او در جوانمردی زدن

رسم و راه او و رسم راه خصمش را بود

حسن اخلاق ملک قبح صفات اهرمن

گر کند چون باغبان دست از برای تربیت

زاستین بیرون عجب نبود درین باغ کهن

گل کند گر شوره بوم و سبز گردد سنگ‌لاخ

آورد حاصل اگر بید و دهد بر نارون

از عطای خاص و لطف عام او نبود عجب

زینکه باشد برکنار جوی و برطرف چمن

تا ابد سرسبز و خندان سرفراز و تازه‌روی

از سحاب فیض او شمشاد و گل سرو و سمن

چون شود با خصم سرگرم جدل گویم چه وصف

از عمود و نیزه آن پهلوان صف‌شکن

آن یکی چون گرز رستم در مصاف اشکبوس

این یکی همچون سنان‌گیو در جنگ پشن

هرکه روی التجا بر آستانش آورد

از جفای چرخ حیلت پیشه پُر مکر و فن

در زمان او چو صید کشته آزاد از کمند

جست از قید بلا یارست از دام محن

گرچه هرگز چون زبانم آتشین شمعی نبود

چرخ را در محفل و آفاق را در انجمن

عاجزم از وصف آب و تاب بزم او که هست

باده و شمعش بلورین ساغر و زرین لگن

ساحت کویش نباشد کمتر از باغ بهشت

شب در او چون محفل آراید برای می زدن

کز شکرخند بتان و ماهتاب از هر طرف

هست جوئی زانگبین جاری و نهری از لبن

شاهدان محفلش را کز صفای گوهرند

رشک لعل خاوری و غیرت دُر عدن

آفریده بر سپهر دلبری حسن آفرین

همچو مهر و ماه زرین پیکر و سیمین بدن

نه همین دارند دایم بر فلک خیل ملک

صد زبان چون غنچه از بهر ثنایش در دهن

کز برای ذکر خیر او بدست چرخ پیر

تا ابد چون سبحه در گردش بود عقد پرن

محفلش کز ساز و برگ خرمی دایم پر است

هست فردوسی ز جوش گلرخان سیمتن

کز نهال قامت هر یک در او بارآمده

نار پستان و ترنج غبغب و سیب ذقن

کیست کز خوان عطایش بهره‌ور نبود که هست

روز و شب در ساحت این دشت و صحن این چمن

خوشه‌چین خرمنش برنا و پیر شهر و ده

ریزه‌خوار نعمتش خرد و بزرگ و مرد و زن

طایر دولت‌رسان بخت او کز سایه‌اش

هر گدا گردد شهنشاه زمان میر زمن

فر دولت چون هما یابند ازو هریک اگر

افکند ظل همایون بر سر زاغ و زغن

وقت عرض مدعا مشتاق آمد خویش را

در حضور اورسان از غیب و سرکن سخن

ای سحاب فیض از باران فیضت کی رواست

پر ز گوهر چون صدف هر دست و خالی دست من

نیست فلسی بر کفم اما ز جور این محیط

بیشتر از فلس‌های ذاغ دارم در بدن

گر کنم رو در حرم گرداند از من روی شیخ

ور روم در سومنات از من گریزد برهمن

مدتی شد کز فشار آرزوی کربلا

پیکرم چون قرعه گردیده است سرتا پا شکن

ازپی تحصیل سازوبرگ ره چون گردباد

آسمان دارد مرا سرگشته در خاک وطن

زادراهی از تو می‌خواهم که آرم بی‌درنگ

رو بسوی مرقد پاک شهنشاه زمن

از خدا خواهم بزیر قبهٔ آن شهریار

کانچه خواهی بخشدت از لطف عام خویشتن

دردسر دادن ترا نبود ز طول مدعا

بیش از این شرط ادب هنگام آن آمد که من

بر دعای نیک‌خواهانت گشایم لب نخست

پس بنفرین بداندیشان کنم ختم سخن

ساغر سیمین مه پیمانهٔ زرین مهر

تا کند گردش نریزد ساقی چرخ کهن

دوستان و دشمنانت را ز لطف و قهر خویش

در گلو جز صاف جام و در سبو جز لای‌دن

ترکیبات

شمارهٔ ۱ : چشم مست تو همان آفت جانست که بود

شمارهٔ ۲ : باز سرگرم‌تر از رقص شرر می‌آئی

شمارهٔ ۱

چشم مست تو همان آفت جانست که بود

تیر مژگان تو دلدوز چنانست که بود

نگه گرم همان شعله فشانست که بود

در نگین تو همان زهر نهانست که بود

لب لعل تو همان تلخ زبانست که بود

گرچه خطت ز کف ناز عنان برد ترا

لشگر مورچگان تنگ شکر خورد ترا

دل ز خون‌ریزی ما هیچ نیازرد ترا

خط بی‌رحم به انصاف نیاورد ترا

خشم و ناز ستم جور همانست که بود

ایکه در دلبری و مهر نبودت ثانی

چه شد آن لطف تو در هر نگه پنهانی

مانه آنیم که بی‌مهر و وفا می‌خوانی

دل ما با تو چنانست که خود میدانی

گوشه چشم تو با ما نه چنانست که بود

چند مژگان تو ایشوخ ز ما برگردد

دل آواره از آن زلف دوتا برگردد

گردل سخت تو از جور و جفا برگردد

نیست ممکن که دل ما ز وفا برگردد

ما همانیم اگر یار همانست که بود

تیغ بیداد ترا خط سیه جوهر شد

زنگ بر آینه روی تو روشن گر شد

بیشتر چشم تو از سرمه زیان‌آور شد

شب زلفت ز خط سبز سیه دل‌تر شد

این سیه کاره همان دشمن جانست که بود

چشم بیمار تو برد از دل من تاب و توان

خانه هوش مرا کرد نگاهت ویران

داد بر باد ستمهای تو دین و دل و جان

گرچه نگذاشت اثر عشق تو از نام و نشان

دل ز داغت بهمان مهر و نشانست که بود

گرچه میخانه ناز تو ز خط گشت خراب

می‌جکد از لب لعل تو همان باده ناب

خیز و مشتاق حزین را به دو جامی دریاب

گرچه شد باده حسن تو ز خط پا برکاب

صائب از جمله خونا به کشانست که بود

شمارهٔ ۲

باز سرگرم‌تر از رقص شرر می‌آئی

شعله‌سان بر زده دامن به کمر می‌آئی

عرق آلوده‌تر از لاله تر می‌آئی

رخ برافروخته دیگر به نظر می‌آئی

از شکار دل گرم که دگر می‌آئی

گل بدین رنگ ز گلزار نیاید بیرون

مهر از طالع انوار نیاید بیرون

ماه از جیب شب تار نیاید بیرون

از صدف گوهر شهوار نیاید بیرون

به صفائی که تو از خانه به در می‌آئی

محو رخسار تو ای ماه جبین نیست که نیست

بنما لعل‌تر از زیر نگین نیست که نیست

در رهت باخته جان و دل دین نیست که نیست

کشته ناز تو بر روی زمین نیست که نیست

که چو خورشید تو با تیغ و سپر می‌آئی

بسکه از بزم تو ای شوخ بلا حیرانم

خبرم نیست که چون محو و چرا حیرانم

همچو آئینه ندانم بکجا حیرانم

این لطافت که ترا داده خدا حیرانم

که چسان اهل نظر را بنظر می‌آئی

چند بینم دل شوریده گرفتار ترا

جان غم سوخته میخواست چه بسیار ترا

کیست کاورد بدین شوخی رفتار ترا

می‌چکد آب حیات از گل رخسار ترا

چشم بد دور که خوش تازه و تر می‌آئی

زهره کیست بسوی تو تواند دیدن

یکنظر روی نکوی تو تواند دیدن

سر کرا در سرکوی تو تواند دیدن

کیست گستاخ که سوی تو تواند دیدن

که عرقناک ز آئینه بدر می‌آئی

صبر با جان کسی لطف کلامت نگذاشت

تاب در هیچ دلی زلف چو شامت نگذاشت

هیچ مرغی بچمن جذبه دامت نگذاشت

اثر ازدین و دل و هوش خرامت نگذاشت

دگر از خانه بامید چه در می‌آئی

خواستم پرتوی از روی چو ماهت گیرم

پیشم آئی و سر زلف سیاهت گیرم

کی توانم که در آغوش گمانت گیرم

من به یک چشم کدامین سر راهت گیرم

که تو در جلوه بصد راهگذر می‌آئی

میکند محرمی آئینه و ناشاد ترا

چشم بد دور حیا روز فزون باد ترا

گرچه تر دامنیم غیر نشان داد ترا

می‌رود دامن پاک صدف از یاد ترا

که در آغوش من ای صاف گهر می‌آئی

مکن ای گلشن خوبی ز تو با حسن و جمال

منه بر روی من خسته در باغ و وصال

مردم از حسرت آغوش تو ای شوخ غزال

وحشت از صحبت عشقم مکن ای تازه نهال

کر ز پیوند نکوتر بثمر می‌آئی

گاه جز خنده بر و برگ دگر نیست ترا

از حیا گاه در آئینه نظر نیست ترا

غیر نیرنگ و فسون کارد گر نیست ترا

چه عجب عاشق یک رنگ اگر نیست ترا

که تو هر دم بنظر رنگ دگر می‌آئی

نوبهار است و چمن رشک چراغان گردید

مشعل لاله دگر بار فروزان گردید

بلبل گلشن تصویر غزلخوان گردید

ثمر از سرو و گل از بید نمایان گردید

کی تو ای سرو گل اندام ببر می‌آئی

از دل سوخته‌ام بوی کبابی مانده است

در ته ساغر جان جرعه شرابی مانده است

با تو در زیر لبم نیم جوانی مانده است

از حیاتم نفسی پا برکابی مانده است

می‌رود وقت ببالینم اگر می‌آئی

غسل از آب رخ فیض چمن می‌باید

بیش از بوی گل تازه کفن می‌باید

اولین گام به فردوس وطن می‌باید

جان من در عوض جان کهن می‌باید

هرکه را در دم آخر تو بسر می‌آئی

در سر کوی تو ای ماه بخوبی شایع

عمر بگذشت و نشد مهر جمالت طالع

از کجا باز شود جان بفدایت مانع

گشت خورشید جهانتاب ز مغرب طالع

کی تو ای سنگدل از خانه بدر می‌آئی

ای ز رخسار تو گلهای چمن در آزرم

مهر در کار به قربان تو رفتن سرگرم

نشد از گرمی صهبا دل سنگین تونرم

برنیاید مه رویت بلی از پرده شرم

کی دگر از ته این ابر بدر می‌آئی

در گلزار اگر بر رخ ما بند شود

بلبل شیفته ما بچه خورسند شود

دل چرا بیهده در دام تو پابند شود

بچه امید کسی از تو برومند شود

نه بزاری نه بزور و نه بزر می‌آئی

ای غم عشق تو هر کشور دلها والی

اختر حسن تو مشهور به فرخ فالی

صبح دیدار تو سرمایه صدخوشحالی

آنقدر باش که چون نی شود از خود خالی

که به آغوش من ای تنگ شکر می‌آئی

ترجیعات

شمارهٔ ۱ : من کیستم از خم کمندی

شمارهٔ ۲ : بازم زده عنبرین کندی

شمارهٔ ۱

من کیستم از خم کمندی

در حلقه شوق پای‌بندی

آلوده بز هر کام جانی

از حسرت لعل نوشخندی

نالان برهی فتاده بر خاک

عجز آئینی نیازمندی

صیدی که ندیده هیچ آسیب

هر لحظه فتاده گربه بندی

سالم ز هزار دام جسته

هرگز نرسیده‌اش گزندی

جان داده بحسرت آخرکار

در دام غزال صید بندی

آمد چه بجان من بپرسید

از شوخ مفارقت پسندی

پیداست ز ترکتاز حسرت

احوال خراب مستمندی

کو بیند و دلبرش کند ساز

برک سفر دراز چندی

وآنگاه بزیر ران درآرد

صرصر تک برق روسمندی

یک لحظه عنان نگه ندارد

چون بر سر آتشی سپندی

شوخی که نمی‌گشود بی‌من

چون پسته لبی بنوشخندی

دیدی که چه سان در آخر کار

سر رشته عهد دردمندی

بگسست و گذاشت سربصحرا

چون آهوی جسته از کمندی

ورزیدم اگرچه در فراقش

طاقت چندی و صبر چندی

وقت است جهم ز جای بی‌تاب

وز دل زده صیحه بلندی

تا چند چو داغ لاله باشد

خاموش در آتش سپندی

ای پیر خرد که در کف تست

داروی علاج هر گزندی

تا کی طلبم دوای هجران

از تو که طبیب هوشمندی

تو همچو حکیم کاردیده

هردم به نصیحتی و پندی

گوئی برو و بگوشه غم

بنشین و صبور باش چندی

صبر است علاج هجر دانم

اما چکنم نمی‌توانم

یا بخت من فکار برگشت

یا دوست باختیار برگشت

فریاد که روز وصل جانان

رفت و شب انتظار برگشت

هم مستی وصل از سرم رفت

هم درد سر خمار برگشت

شوخی که ز سحر غمزه او

زین دل شده روزگار برگشت

از شومی کعبتین بختم

ناکرده برم گذار برگشت

رفتم دو ششی بوصلش آرم

نقش من بد قمار برگشت

ان گل که ز جور خار او دل

دایم ز برش فکار برگشت

چون وقت آمد رسم بوصلش

بختم شوریده و کار برگشت

نزدیک شدم بساحل اما

کشتی من از کنار برگشت

اکنون که بدل جهان جهانم

غم آمد و غمگسار برگشت

گفتی چون شد که منحرف شد

بخت از من و روزگار برگشت

هم طالع و هم فلک هم اختر

برگشت ز من چو یار برگشت

برگردد اگر دلم ز کونین

نتواند از آن نگار برگشت

کین گمشده بعد روزگاری

کر غربت کوی یاربرگشت

آمد برم و چه ساکن اما

برگشت و چه بیقرار برگشت

دیشب که بکلبه من از رخ

برقع نگشوده یار برگشت

نبود عجبم که از می وصل

نارفته ز سر خمار برگشت

گر دور فلک بساغر از جام

این باده خوشگوار برگشت

تنها نه بآستانش امشب

دل رفت و بحال زار برگشت

وز نومیدی از آن سر کوی

با دیده اشکبار برگشت

کی بود که دل بکوی او رفت

نومید و امیدوار برگشت

اکنون که ز دور چرخ از من

ایام وصال یار برگشت

آرام شد از دلم عنان تاب

وز معرکه این سوار برگشت

گویند صبور باش کاخر

خواهد برت آن نگار برگشت

صبر است علاج هجر دانم

اما چکنم نمی‌توانم

چون ابر هنوز در بهاران

زآن صبح دمم سرشک باران

کان یار سفر گریده ناگاه

در دیده سرشک همچو باران

از خانه برآمد و دویدم

در پیش رهش چو بیقراران

او نیز ز راه و رسم یاری

شد جانب من روان چو یاران

تنگم در بر کشید و گفتا

از مهر چو مرحمت‌گذاران

ایخسته جگر که حسرت تو

نتوان گفتن یک از هزاران

صد آرزویت بدل ز وصلم

ماند از ستم ستم شعاران

خوش باش که آنکه میرساند

او یاران را بوصل یاران

بازم بتو آرد و نشینم

با هم من و تو چو کامکاران

آنکه بفراز زین برآمد

در دست عنان شهسواران

من با همه عاجزی فتاده

بر خاک رهش چو خاکساران

رفتم که بپای توسن او

جان را سپرم چو جان‌سپاران

تا بید ز من عنان و افراشت

چون مهر علم بکوهساران

اکنون بطریق دوستانم

هر دم گویند دوستاران

کز صبر برآید آخر کار

امید دل امیدواران

صبر است علاج هجر دانم

اما چکنم نمی‌توانم

آنشاهسوار دشت پیما

از شهر چو خیمه زد بصحرا

در خانه زین نزول فرمود

در خیمه و گشت مسندآرا

من داده عنان طاقت از کف

از شورش چشم اشک بالا

چشمی و هزار قطره دوری

هر قطره در او هزار دریا

دیوانه صفت سر از قفایش

از شهر گذاشتم بصحرا

چون ابر همه خروش و زاری

چون سیل تمام شور و غوغا

با یک دل و صد هزار امید

با یک سر و صدهزار سودا

از دور سواد منزل او

چون گشت مرا بدیده پیدا

یکباره قرار از دلم رفت

چون کار ز دست و قوت از پا

هو سو نگران و میزدم گام

دزدیده بره ز بیم اعدا

ناگاه برآمد از مقابل

ا ماه چو مهر عالم‌آرا

بی‌تاب زدم بدامنش دست

کای طاقت جان ناشکیبا

چون مرغ گشوده رشته از بال

چون صید گسسته بند از پا

غافل ز کمند من چو جستی

سازم ز غمت چه چاره فرما

گفتار و وبا خیال وصلم

در کنج فراق گیر مأوا

تا داروی ناگوار هجران

در کام دلت شود گوارا

این گفت و کشید دامن و رفت

از دست من فتاده از پا

من مانده کنون ز رحمت او

نه جان ساکن نه دل شکیبا

این طرفه کز اضطراب بیند

احوال من و هنوز احبا

گویند صبور باش کامروز

گر رفت آید بر تو فردا

صبر است علاج هجر دانم

اما چکنم نمی‌توانم

من مانده پای جستجو لنگ

او دور ز من هزار فرسنگ

نه پای که خویش را رسانم

سوی وی و در برش کشم تنگ

نه دست که گر خود آید آرم

دامان وصال او فراچنگ

در کنج وطن چه داندم حال

آن کرده بسوی غربت آهنگ

من مانده بسان پیر کنعان

در زاویه فراق دلتنگ

یوسف صفت او بمصر دولت

تکیه زده بر فراز اورنگ

منعم مکنید اگر ز هجرش

با خویشتنم مدام در جنگ

گردیده بمن ز عشق آن شوخ

کور است ز نام عاشقان ننگ

میدان فراخ زندگانی

چون حلقه چشم مور بس تنگ

افکنده میانه من و او

آن فاصله کاسمان به نیرنگ

صد مرحله است پیش و هر گام

صد کوه گران فتاده چون سنگ

هر منزل او هزار منزل

هر فرسنگش هزار فرسنگ

با هم من و او دو مرغ بودیم

هم نغمه و هم نوا هم آهنگ

غافل ز من او گرفت پرواز

زآن سان که ز روی عاشقان رنگ

ماندم من بال و پر شکسته

در گوشه آشیانه دل‌تنگ

گفت آنکه بزور عقل بر‌تاب

سرپنجه عشق آهنین چنگ

غافل که شود چه خسرو عشق

روز میدان سوار شبرنگ

تا بند عنان خویش دردم

چه عقل و چه دانش و چه فرهنگ

از مضراب فراق نالان

رگ بر تن من مثابه جنگ

وآن یاران را که شیشه صبر

ناآمده از فراق بر سنگ

حالم بینند و باز گویند

کای مانده بدام هجر دل تنگ

صبری صبری که وصلش آخر

زآئینه خاطرت برد زنگ

صبر است علاج هجر دانم

اما چکنم نمی‌توانم

دیدی فلکم چه بر سر آورد

از هم من و یار را برآورد

از دست من آن گهر که از کین

بیرون فلک ستمگر آورد

خواهد اگر این محیط تا حشر

هر لحظه هزار گوهر آورد

چون او گهری نمی‌تواند

نه قلزم چرخ اخضر آورد

یکدانه دری که غافل ایام

همچون صدف از کفم برآورد

هرگاه بخاطر من زار

یادش دل درد پرور آورد

صد گنج گهر بدامنم اشک

از قلزم دیده تر آورد

تا گردش جام وصل آن ماه

دوران فلک بمن سر آورد

هر شب که بدور ساقی چرخ

پیمانه ماه انور آورد

در دیده‌ام اشک را بگردش

از دیدن دور ساغر آورد

یاران حذر از سپهبد هجر

پا را برکاب چون درآورد

کین یکه‌سوار زورمندان

گر رو بهزار لشگر آورد

از خر من اجتماعشان درد

چون برق ز جلوه‌ای برآورد

تا دامن او برون ز دستم

بازیچه چرخ و اختر آورد

از کاوشم آنچه بر رگ دل

نیش غم آن ستمگر آورد

هر گر برگی نمیتواند

بیداد هزار نشر آورد

بر من شب محنتی بپایان

ممنون نیم از فلک گر آورد

از کشور بخت تیره من

کانجا نتوان دمی سر آورد

هر روز سیه که آسمان برد

روزی ز قفا سیه‌تر آورد

امشب که بدیده منش چرخ

در خواب چو مهر انور آورد

از شوق فروغ عارض او

چون ذره مرا ز جا درآورد

خلقم گویند ای که هجرت

در دام چو مرغ بی‌پر آورد

آنکس که بخواب روی او را

در چشم و دلت مصور آورد

خواهد ز صبوری آخر کار

کامت ز وصال او برآورد

صبر است علاج هجر دانم

اما چکنم نمی‌توانم

یکدل چو دل فکار من نیست

یک خسته بحال زار من نیست

هر ابر گزین محیط خیزد

چون دیده اشکبار من نیست

هر لاله گزین حدیقه روید

چون سینه داغدار من نیست

واکردن عقده‌ای درین دشت

در قدرت نیش خار من نیست

خنداندن غنچه ای در این باغ

کار دم نوبهار من نیست

هر بختی و روزگار شومی

کاشفته ز زلف یار من نیست

برگشته چو بخت من نباشد

سرگشته چو روزگار من نیست

در راه طلب تنی زمین‌گیر

همچون تن خاکسار من نیست

گردی که ز جای برنخیزد

از ضعف بجز غبار من نیست

منعم مکن ار براه مقصود

گامی تک و پو شعار من نیست

نقش است مراد دل که هرگز

در طالع بد قمار من نیست

آن روز که شامش از قفانه

جز روز فراق یار من نیست

وآن شب که زپی سحر ندارد

غیر از شب انتظار من نیست

آنکس طلبد ز من دل شاد

کاگاه ز حال زار من نیست

زیرا که متاع شادمانی

جنسی است که در دیار من نیست

همراه نسیم صبحگاهی

گر نکهت گلعذار من نیست

چون غنچه درین چمن گشایش

از باد سحر بکار من نیست

پیکی که فرستمش بآنکوی

در کشور بخت تار من نیست

سرگشته دلی که در کفم نیست

او نیز باختیار من نیست

در سینه خسته‌ام نباشد

در جان الم شعار من نیست

آن درد که از طبیب من نه

وآن غم که ز غمگسار من نیست

ای آنکه سکون ز هجر دانی

کار دل بیقرار من نیست

زین پیش مگو که صبر کن چند

فرمائیم آنچه کار من نیست

صبر است علاج هجر دانم

اما چکنم نمی‌توانم

نه راه بکوی یار دارم

نه طاقت انتظار دارم

صد بحر گهر ز اشک حسرت

در چشم گهر نثار دارم

صد گنج ز نقد داغ محنت

در سینه داغ دار دارم

در سینه ز آه کلفت اندود

صحرا صحرا غبار دارم

در دامن از اشک آتش آلود

خرمن خرمن شرار دارم

ای آنکه ز درد هجر دانی

حالی که من فکار دارم

منعم مکن ار گرفته کنجی

وز هم‌نفسان کنار دارم

بس همدم من غمی شب و روز

کز دوست بیادگار دارم

نبود عجب ار ز اشک خونین

پای مژه در نگار دارم

زان گل که جگر ز داغ هجرش

افروخته لاله‌زار دارم

در سینه همه جراحت نیش

در دل همه زخم خار دارم

خواهم چو بکوی او فرستم

گر نامه یک از هزار دارم

با بال کبوترم چه حاجت

با باد صبا چکار دارم

دایم بر او برفت و آمد

بیک ار دل بیقرار دارم

سیلی که ز اشک شورش‌انگیز

در دیده اشکبار دارم

هر سو بردم روم چگونه

هرجا قدم استوار دارم

چون موج عنان بدستم اما

در دست چه اختیار دارم

مشتاق از این حدیث جانکاه

کز دوری آن نگار دارم

مهر ار نه بلب زنم چه چاره

دیگر من دل فکار دارم

هم محنت از حساب بیرون

هم حسرت بیشمار دارم

ای آنکه چه تابها ز پندت

در رشته جسم‌زار دارم

از صبر که کام تلخی و بس

زین داروی ناگوار دارم

چندم گوئی کنم مدارا

دردی که ز هجر یار دارم

صبر است علاج هجر دانم

اما چکنم نمی‌توانم

شمارهٔ ۲

بازم زده عنبرین کندی

بر دل بندی و سخت بندی

یکسان شده‌ام به خاک راهی

از حسرت جلوه سمندی

کارم زاریست همچو یعقوب

از فرقت طفل ارجمندی

زین سوز کزوست در تب‌وتاب

هر خسته‌دلی و دردمندی

پیش از نفسی چگونه باشم

ساکن چو در آتشی سپندی

آن سروسهی که دارم از وی

چون فاخته حسرت بلندی

بر گریه تلخ من نه بخشید

لعل لب او به نوشخندی

کردم در راه جستجویش

کوشش چندی و صبر چندی

وآن گلبن ناز را چه پروا

از حال چو من نیازمندی

کز افعی جان‌سپار هجرش

هر لحظه رسد مرا گزندی

وقت است که از شکنجه هجر

چون مرغ نهاده پابه‌بندی

در کنج غمی ز فرقت او

بی‌رنج و نصیحتی و پندی

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

هرکس که ز کوی یار برگشت

با دیده اشکبار برگشت

آنم که به نرد عشقبازی

کارم ز آغاز کار برگشت

جز نقش من ار نخست نبود

نقشی که ازین قمار برگشت

زاندیشه جور مدعی دل

از گلشن کوی یار برگشت

یا گلچینی به گلستان رفت

وز بیم جفای خار برگشت

آن به که ز صید عشقبازان

ناکرده تمام کار برگشت

پرداخت چو دست را به خنجر

صیاد من از شکار برگشت

شوخی که ز چشم سحرسازش

روز از من و روزگار برگشت

تا کی برهش توان ز هر سوی

رفت و به دل‌فکار برگشت

زین به چه کنون که تا توانم

زین وادی پر ز خار برگشت

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

او با اغیار تا سحر دوش

می می‌زد و من ز رشک در جوش

یا رب تا کی رسد به پایان

از فرقت آن بت قدح نوش

هر امروزم به ناله چون دی

هر امشب من به گریه چون دوش

آن مه که همیشه در برم دل

از آتش شوق اوست در جوش

آن لحظه که نیست در کنارم

واندم که مرا بود در آغوش

از نوش مراست محنت نیش

وز نیش مراست لذت نوش

در هر محفل که دور سازد

برقع ز عذار آن قصب پوش

در هر گلشن که غنچه لب

آرد به تکلم آن قدح نوش

از پا تا سر چو روزنم چشم

وز سر تا پا چو شاخ گل‌پوش

گویند مرا ز صبر وز عقل

در دوری او مجوش و مخروش

غافل که چو جا به دل کند عشق

وز عشق چو دل برآور جوش

چه تاب و توان چه صبر و طاقت

چه عقل و خرد چه فطرت و هوش

آن بت که چو چشم خویش دائم

هست از می ناز مست و مدهوش

یک بار به یاد کردن من

نگشاید اگرچه لعل خاموش

هیهات که تا به حشر یادش

از خاطر من شود فراموش

تا کی روم و به سر درآیم

در راه وفای آن جفا کوش

وقتست کنون به گوشه صبر

پند یاران اگر کنم گوش

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

آن ماه شبی که در برم نیست

آرام دمی به بسترم نیست

تمهید جفاست مهر دشمن

صد شکر که بخت یاورم نیست

خو کرده به درد و داغ هجرم

اندیشه وصل در سرم نیست

بر سر کافیست داغ عشقم

چون شمع هوای افسرم نیست

گو شد چو فلک پی شکستم

من آن صدفم که گوهرم نیست

آید چه به رزم عشق از من

تیغی باشم که جوهرم نیست

عشق آن قلزم که موج‌خیز است

من آن کشتی که لنگرم نیست

چون گم نشوم که در ره عشق

آن راهروم که رهبرم نیست

گر از قفسم نجات نبود

بالم چو شکسته پرم نیست

من ذره‌ام و هوای خورشید

از دور سپهر در سرم نیست

از پرتو عشق در سماعم

این رقص ز مهر انورم نیست

شوخی که ز باده وصالش

یک قطره نصیب ساغرم نیست

در راه سراغ او که دیگر

گامی تک و پو میسرم نیست

وقتست کنون که پای سعیم

فرسود و علاج دیگرم نیست

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

صیدانداز زیست عشق بی‌باک

کافکنده هزار صید بر خاک

یا پای منه به وادی عشق

یا دست بشو ز جان خود پاک

کاین دشت بود بسی پرآفت

وین بحر بسی بود خطرناک

گردد که حریف او که باشد

عشق آتش و هرچه هست خاشاک

زنهار حذر کن از نبردش

کاین یکه سوار چست و چالاک

کرده است هزار سر ز تن دور

بسته است هرار سر به فتراک

جوئی چه مدد بر زمش از چرخ

ای صاحب فهم و هوش و ادراک

آرد چو نبرد خسرو عشق

خیزد چه ز انجم و ز افلاک

افکنده مرا به دام شوخی

بی‌رحمی این حریف بی‌باک

کز تیغ جفایش استخوان‌ها

گردیده بسان شانه صد چاک

زیبا صنمی که عاشقان را

هجرش زهر است و وصل تریاک

شوخی که ز هجر اوست شب‌ها

بالینم خشت و بسترم خاک

عمریست چو آفتاب سرگرم

باشم به رهش ز دور افلاک

وز سعی به دست من نیفتد

آن گمشده را چو دامن پاک

در گوشه صبر زین پس اولی

چندی من خسته‌جان غمناک

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

دل در خم زلف او طپد چند

ممکن نبود نجات ازین بند

زآن گمشده کز غمش به جانم

چون یعقوب از فراق فرزند

گیرم نکنم شکایت اما

هجران تا کی فراق تا چند

خوش آنکه مرا ز در درآید

غافل به لبی پر از شکر خند

گر تشنه بآب در بیابان

هستم به وصالش آرزومند

دانم آخر نهال صبرم

خواهد غم او ز بیخ برکند

کز شست نگاه آن جفا جو

وز غمزه آن نگار دل‌بند

تیریست مرا به هر بن موی

تیغیست مرا به هر سر بند

از غمزه دلم نموده گر ریش

وز خنده نمک بر او پراکند

چون سرکشم از خط جفایش

من بنده و او بود خداوند

همچون بلبل که تار جان را

کرده است به تار ناله پیوند

منعم مکن از فغان که دارم

زآن نخل که هست بس برومند

پرشور دلی چو بحر قلزم

سنگین دردی چو کوه الوند

شیرین دهنی که در هوایش

همچون مگسان طالب قند

چندی پرواز کردم اکنون

دارم سر آن که نیز یک چند

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

آنم که ندارم از تک و دو

از کشت امل نصیب یک جو

آن سرو سهی چو از برم رفت

گر جان رود از قفاش گو رو

در کوی وفای او که عشاق

زآن قبله نیند منحرف شو

نبود عجب ار سیاه روزند

زآن ماه کزوست مهر راضو

آن اختر آسمان خوبی

بر اهل هوس فکنده پرتو

جائی که گهر شناس نبود

خرمن خرمن گهر به یک جو

ز اقلیم محبتم من از خلق

گویند دمی درین قلمرو

باشد غم روزگار با من

من بی‌غم و عشق یار مشنو

کان نیست مرا به جان درون آی

وین نیست مرا ز دل برون شو

آن ماه که همچو آفتابش

انجم سپه است و اوست خسرو

اغیار ز اتصال نورش

عشاق ز انفصال پرتو

مانند هلال و بدر تا چند

چون بدر شوند و چون مه نو

آن مه که به راه جستجویش

از گردش آسمان کجرو

رفت است هزارپای در گل

افتاده هزار چشم درکو

آن به چو به دست من نیفتد

دامان وصالش از تک و دو

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

تا گشته از آن صنم جدا من

افتاده به دام صد بلا من

از من بیگانه تا ابد او

با او زالست آشنا من

نابرده به کنج وصل او پی

افتاده به کام اژدها من

در راه وفای او برابر

با خاک بسان نقش با من

با اوست وفای من از آن بیش

چندانکه جفای اوست با من

دایم در بزم وصل او غیر

در کنج فراق کرده جا من

پیوسته به گلستان وصلش

با برگ رقیب و بی‌نوا من

صد قافله در رهش ز عشاق

در پیش و چو گرد از قفا من

در وادی مهر بی‌درنگ او

ثابت قدم ره وفا من

تا صبح ز شحنه فراقش

هر شب به شکنجه بلا من

هرکس که به وصل یار باشد

دایم چو به هجر مبتلا من

جز عمر چه جوید از فلک او

جز مرگ چه خواهم از خدا من

کردم بس سعی کارم او را

بر کف چو در گرانبها من

در راه طلب نشد که بینم

کام دل خویش را روا من

آن به که چو ناید آنصنم را

در دست من از تلاش دامن

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

آنم که به محنتم بد و نیک

دارند فغان ز دور و نزدیک

زان زلف که از غمش گرفته

هر خسته چو موی رنج باریک

روزم چون شب شده است تیره

صبحم چون شام گشته تاریک

تنها نه به وادی محبت

سرگشته منم چو بنگری نیک

عالم متحرک و محرک

عشق و همه را از اوست تحریک

آن شوخ کزوست در تب و تاب

دایم دل و جان ترک و تاجیک

حاشا سر ازو کشند هرچند

بر اهل وفا جفا کند لیک

هرگز نکشیده‌اند تا چرخ

کارش ستم است با بد و نیک

این جور ز خواجگان غلامان

وین ظلم ز مالکان ممالیک

طالب آخر رسد به مطلوب

هرچند به وادی طلب لیک

اولی است چو راه من در آن کوی

گامی نشود ز سعی نزدیک

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

عشق آنکه به دهر جوید و بس

هست او کس هرکه هست ناکس

دنیاطلبان همیشه جویا

دستار زر و قبای اطلس

عشاق ز تیغ یار خواهند

از خون کفنی به پیکر و بس

هرگز جو نمی‌رسد به من باش

گو میوه وصل یار نارس

در کار من از فراق جانان

تأخیر مکن اجل از این پس

کاین جان و دل مرا ز هجرش

تن زندانیست و سینه محبس

آن مایه ناز را بگویند

کای طالب تو چه کس چه ناکس

جز جور نکردیم از این بیش

جز مهر مکن به من از این پس

از عقل به اوج عشق باید

روزاه خشک کمتر از خس

نمرود به سعی می‌توانست

کو رفت به سعی بال کرکس

ای آنکه بسان شعله گوئی

از گلچینان عشقم و بس

گر از پی زینت عمارت

در محبس غم نه‌ای محبس

دیوار سرا و سقف خانه

خواهی چو منقش و مقرنس

رفتند به کوی یار عشاق

از یاری سیل اشک چون خس

زین به چه کنون که مانده‌ام من

زآن غافله همچو گرد واپس

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

آن را که سوی بتی نظر نیست

در کشور عشق دیده‌ور نیست

عشق آنوادی است کش به هر گام

صد راه ز نست و راهبر نیست

هجران صهبا که می‌کشان را

زین باده به غیر دردسر نیست

در هجر بتی که هرگز او را

سوی من خسته جان گذر نیست

آنم که سیاه‌روزی من

شامی است که از پیش سحر نیست

از دام غمش مرا رهائی

ممکن به تلاش بال و پر نیست

قیدی زآن قید صعب‌تر نه

بندی ز آن بند سخت‌تر نیست

من در ره وعده‌اش که باشم

افتاده و از خودم خبر نیست

سوی من خسته‌جان چه فرقست

گر هست او را گذر وگر نیست

در معرکه فراق هرگز

نبود عجب ار مرا ظفر نیست

شصتی دارم که قوتش نه

تیری دارم که کارگر نیست

این ناله که از تف درونم

نزدیک لبست و بیشتر نیست

از من که در آتشم ز هجران

تا کوی فنا ره اینقدر نیست

صد شکر که چون سپند کارم

موقوف به ناله دگر نیست

جز ترک تلاش در ره او

کآنجا بجز آفت خطر نیست

اولیست کنون که مانده‌ام من

بیچاره و چاره دگر نیست

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

عمریست ز هجران گل اندام

نه صبر بود مرا نه آرام

تاریک‌تر است روزم از شب

دلگیرتر است صبحم از شام

وردم نام بتی که هرگز

از ننگ مرا نمی‌برد نام

سازم چه گر از حکایت هجر

چون غنچه کشم زبان نه در کام

کاین قصه که کرده‌ام من آغاز

تا حشر نمی‌رسد به انجام

امروز نگشته‌ام درین دیر

از مستی عشق شهره عام

از روز ازل فتاده طشتم

چون پرتو آفتاب از بام

چند از هجران بود درین باغ

خون جگرم چو لاله در جام

روزی که شود ز یاری بخت

آن آهوی وحشیم شود رام

این چهره که هست زعفران‌رنگ

گردد ز شراب وصل گل‌فام

زآن باده که ریخت ساقی عشق

روز ازلم ز شیشه در جام

نبود عجب ار ز پا فتادند

از نکهت او چه خاص و چه عام

بیخود فتد ار کشد ازین می

یک قطره نهنگ قلزم و شام

چو راهروی که روز اول

از جاده نهاده منحرف گام

تا چند به راه عشق گردد

کارم ز تلاش بیشتر خام

وقتست کنون چو برنیاید

در راه طلب ز کوششم کام

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

یک ره به من او نظر نینداخت

کز خویشم بی‌خبر نینداخت

مرغی نگرفت در هوایش

پرواز که بال و پر نینداخت

در راه غمش کزو به مقصود

ره‌پیمائی گذر نینداخت

کوشش چه تفاوت ار کسی را

انداخت ز پا و گر نینداخت

یک ذره به کس فروغ هرگز

آن روی به از قمر نینداخت

کز آتش غیرتش به جانم

خرمن خرمن شرر نینداخت

چشمم نظری برو نیفکند

کز پی نظری دگر نینداخت

وز گوشه چشم لطف هرگز

او جانب من نظر نینداخت

تنها از کار پرده من

چون شمع تف جگر نینداخت

از محفل عشق آتش آه

از کار که پرده بر نینداخت

من در راهش که رهروی را

نبود که زیرپای در نینداخت

از هر دو جهان گذشتم اما

یک ره سوی من گذر نینداخت

آن چشم کنون به خاک و خونم

از ناوک یک نظر نینداخت

هرگز به من آن کمان ابرو

تیری که نه کارگر نینداخت

گردون که به کوی یار چون باد

راه من دربه‌در نینداخت

اولیست که چون رهم به مقصود

زین وادی پرخطر نینداخت

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

دانم که به کوی عشق هر دم

آید به دلم غم از پی غم

ز اندوه و نشاط من مپرسید

آن بیش ز بیش و این کم از کم

تا ماهی و ماه اشک و آهم

آن رفته پیاپی این دمادم

چون لاله درین حدیقه هرگز

داغم نشنیده بوی مرهم

حرف شیرین حدیث لیلی

چند ای دل مبتلا به صد غم

دیدی چو بت مرا که باشد

یکتا در عقد نسل آدم

سرکن توصیف ما بآخر

بس کن تعریف ما تقدم

روزی که دل من این صفا یافت

از صیقل عشق آتشین دم

از صافی او شد آشکارا

راز پنهان هر دو عالم

نه آئینه در کف سکندر

جا داشت نه جام در کف جم

باور نکنی قرار گیرد

ما را دل بی‌قرار یک دم

باشند به جلوه تا درین باغ

چون سرو و صنوبر از پی هم

این سروقدان به قامت راست

وین لاله‌رخان به ابرو خم

جا کرد به گوشه صبوری

هر عاشق با جهان جهان غم

باشد ز سحاب وصل بارش

طالع سرسبز و بخت خرم

زین به چه کنون که پا به دامن

در کنج غمی کشیده من هم

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

دوشم می‌گفت ره‌نوردی

در راه طلب جریده گردی

مگذار قدم به وادی عشق

از راه روان اگر نه فردی

پس همراه سالکان درین دشت

در پا خاری به چهره گردی

ای آنکه به راه عشق داری

اشک گرمی و آه سردی

از یاری شوق در ره عشق

صد مرحله بیش قطع گردی

هرچند این جاده مستقیم است

هشدار که منحرف نگردی

در دشت طلب که رهروان را

رنجی هر گام هست و دردی

از پا منشین و راه می‌پوی

شاید روزی رسی به مردی

بر لشکر صبرم آنچه ایشون

در معرکه جدال کردی

نتواند کرد شرح او را

از دفتر کائنات فردی

کز هیچ دلیر برنیاید

زینسان رزمی چنین نبردی

آن شوخ که با کسی درین بزم

از مهر و وفا نباخت نردی

از فرقت او مراست دائم

اشک سرخی و رنگ زردی

اولی است کنون که ناید از من

دیگر به رهش تلاش گردی

بنشینم و خو کنم به هجران

یا آید یار و یا رود جان

عمریست که نکته‌ای نگفتم

از عشق کزو به خون نخفتم

زین باغ چه حاصلم که چون گل

رفتم بر باد یا شکفتم

از عشرت روز وصل طاقم

با درد شب فراق جفتم

حرفی جز حرف عشق کزوی

بس گوهر شاهوار سفتم

تا گوش و زبان چو غنچه‌ام هست

هرگز نشنیدم و نگفتم

اکنون نه وجود من عدم شد

از عشق که عمریش نهفتم

زافسانه وصل یار صد بار

گشتم بیدار و باز خفتم

شوخی که بجستجوش وقتست

چون نقش قدم ز پا درافتم

راهی کو رفت من نرفتم

کز دیده غبار او نرفتم

گردد هر لحظه خاریم بیش

زان دم که درین چمن شکفتم

درکان وفا چو من دری نیست

اما نخرد کسی بمفتم

پند خردم که شورافزاست

در عشق کزو بدرد جفتم

نتوانم برد چون بکارش

گیرم او گفت من نگفتم

یکدانه دری که از فراقش

این گوهر آبدار سفتم

اولی است کنونکه گشته نزدیک

کز پاره بره سراغش افتم

بنشینم و خو کنم بهجران

یا آید یار و یا رود جان

می در خم چرخ واژگون نیست

یا قسمت ما بغیر خون نیست

در حلقه عشق اوست سرها

زین دایره نقطه برون نیست

نبود در دور ساغر عشق

زین جام رخی که لاله‌گون نیست

خورد آنکه طپانچه از این دست

سیلی‌خور روزگار دون نیست

جز فتح و ظفر نبود هرگز

کس را از عشق و هم کنون نیست

هرچند سپاه عاشقانرا

نبود علمی که واژگون نیست

گو آنکه طرب ز وصل یارش

از هرچه گمان کنی فزون نیست

جز من که بغیر دود داغم

از دوست بجان و دل درون نیست

کارم همه دم چو شیشه می

جز گریه ز بخت واژگون نیست

از شیشه قسمتم درین باغ

چون لاله بجام غیر خون نیست

دیوانه عشقم و علاجم

در قدرت عقل ذوفنون نیست

عشرت‌طلبی چو باده نوشان

در بزم محبتم شکون نیست

چشمم بصفای شیشه می

گوشم بنوای ارغوان نیست

این مهر سپهر حسن کزوی

چون ذره مرا دمی سکون نیست

زین پس اولی است چون بسویش

بختم بتلاش رهنمون نیست

بنشینم و خو کنم بهجران

یا آید یار و یا رود جان

گر کار بکشته ندارد

گو ابر بجز شرر نبارد

منعش مکنید از آتش عشق

گر سوخته‌ای فغان برآرد

یکدم نشود کسی که سوزی

از عشق بجان نهفته دارد

چون شمع نسوزد و نگرید

چون ابر ننالد و نزارد

عاشق نشوی گرت تمناست

کاسوده‌ات آسمان گذارد

دهقان فلک بکشت عشاق

زآن کین که باین گروه دارد

جز دانه انتلا نپاشد

غیر از تخم بلا نکارد

وصف خط و خال آن پریوش

گردن بسزا کسی نیارد

خطی به از این نمینویسد

نقشی به از این نمی‌نگارد

شبهای فراق او که چشمم

تا صبح ستاره می‌شمارد

آنمایه بدیده خواهم از اشک

کز شوق علی‌الدوام بارد

بهر دو سه قطره خون کسی چند

گاهی دل و گه جگر فشارد

آنشوخ که رهر و غمش را

گر تیغ زنند سر نخارد

بهرچه از این کنون که وقتست

منعم به رهش ز پا درآرد

بنشینیم و خو کنم بهجران

یا آید یار و یار رود جان

از عشق کسیکه گشت شیدا

آسوده ز فکر دین و دنیا

زنهار مکن بعقل و دانش

در مکتب عشق تکیه بیجا

باشند یکی در این دبستان

طفل نادان و پیر دانا

در کوی مغان که نیست کلفت

بهر رندان باده‌پیما

چشم و دل من که دارم از عشق

دایم مژه سرشک پالا

یارب تا کی بود پر از خون

آن همچو پیاله این چو مینا

منعم مکن ارکشم درین بزم

آهی که گدازدم سراپا

این کار ز من چو شمع خواهد

عشقی جانگاه و جسم فرسا

آهم برقیست آسمان سیر

اشکم سیلیست دشت پیما

هست آنهمه آتش این همه آب

دارند بدل نهفته اما

هر اخگر آن هزار دوزخ

هر قطره آن هزار دریا

آنشوخ که داردم سراغش

سرگشته بوادی تمنا

اولیست مرا کنونکه از سعی

فرسوده بجستجوی او پا

بنشینم و خو کنم بهجران

یا آید یار و یا رود جان

بر بستر هجر یار آنم

کز درد بلب رسیده جانم

از پرتو آن مه شب‌افروز

صدپاره دلیست چون کمانم

تیغ و تبر جفای او را

گاهی سپر و گهی نشانم

در کوی وفای یار کانجا

بر خاک نشانده آسمانم

وندر ره جور غیر آنماه

کز دست جفای او بجانم

چون کوه بسی گران رکابم

چون سیل بسی سبک عنانم

نبود عجب ار بمحفل عشق

زین سوز که هست در نهانم

آتش کشد از حدیث هجران

چون شمع زبانه از زبانم

چون دست ز قلزم محبت

شویم نه ز جان خود که دانم

زین ورطه نجات نیست ممکن

چون موج ز بحر بیکرانم

آرد بمیان که از کنارم

گاهی بکنار از آن میانم

آن گلبن ناز را بگوئید

آکنون بشنو گهی فغانم

دانم ز غمت که خواهد آخر

گم ساخت ازین چمن نشانم

روزی آید که برنیاید

این ناله زار از آشیانم

آن گل که ببوی او درین باغ

چون آب بهر طرف روانم

از سعی بجستجویش مشتاق

ماندست زکار پای جانم

این بار همین نه صدره افزون

گفتم اما نمی‌توانم

بنشینم و خون کنم بهجران

یا آید یار یا رود جان

ماده تاریخ

شمارهٔ ۱ - تاریخ وفات شیخ زین‌الدین : چراغ انجمن علم و فضل زین‌الدین

شمارهٔ ۲ : دریغا ز حاجی محمدعلی

شمارهٔ ۳ - تاریخ فوت شیخ المشایخ شیخ عبدالنبی : شیخ ستوده خصلت عبدالنبی که بودش

شمارهٔ ۴ - تاریخ رحلت میر عبدالغفار : حیف از میر فلک مرتبه عبدالغفار

شمارهٔ ۵ - تاریخ دو طفل توام : تعالی‌الله از این دو طفل توام

شمارهٔ ۶ - تاریخ فوت میرمعصوم : عالم فاضل جناب میرمعصوم آنکه بود

شمارهٔ ۷ - تاریخ فوت میرمحمد : چون میرمحمد شد از این باغ خراب

شمارهٔ ۸ - تاریخ فوت مریم : مریم خانم آن مه برج عصمت

شمارهٔ ۹ - تاریخ فوت میرزاجعفر متخلص براهب : راهب که ز داغ رحلت او

شمارهٔ ۱۰ - تاریخ نارنجستان اصفهان : آصف روشن‌دل صاحب ضمیر

شمارهٔ ۱۱ - تاریخ فوت محمدجواد : چون جواد از حدیقه دنیا

شمارهٔ ۱۲ - تاریخ عمارت : حضرت میرزا ابوطالب

شمارهٔ ۱۳ - تاریخ فوت آقانصیر : افغان ز دور چرخ که آقانصیر را

شمارهٔ ۱۴ - تاریخ فوت محمد ربیع : چون پر ز گردش فلک و دور روزگار

شمارهٔ ۱۵ - فرار اشراف از اصفهان : ز تیغ خسرو صاحب قرآن سلطان داراشأن

شمارهٔ ۱۶ - تاریخ جلوس علی شاه : بما دوش این مژده روح‌پرور

شمارهٔ ۱۷ - تاریخ فرار افغان از اصفهان : پریشان گشت چون جمعیت افغان ز اصفاهان

شمارهٔ ۱۸ - فتح ایروان : بحمدالله که از نیروی بخت و قوت طالع

شمارهٔ ۱۹ - تاریخ فوت میرزا احمد : دریغ و درد که از محفل جهان چون شمع

شمارهٔ ۲۰ - تاریخ عمارت : فرید دهد مسیب که کوکب بختش

شمارهٔ ۲۱ - فتح قندهار : چو تیغ نادر دوران شهنشه ایران

شمارهٔ ۲۲ - تاریخ فوت میرزا محمدشفیع : فروغ مشعله دودمان مرتضوی

شمارهٔ ۲۳ : غنچه گلبن مقصود زمان

شمارهٔ ۲۴ - تاریخ وفات آقا علی‌اکبر : هزارافسوس از آقا علی‌اکبر که دست او

شمارهٔ ۲۵ : آه از آن کودک نورس که بود

شمارهٔ ۲۶ - تاریخ قتل محمدنبی : گشته جور محمد نبی خسته جگر

شمارهٔ ۲۷ : سیدمحمد آنکه فلک از وفات او

شمارهٔ ۲۸ - تاریخ فوت شمس النساء : ازین محنت‌سرا گردید چون شمس‌النساء بیرون

شمارهٔ ۲۹ - تاریخ فوت میرزا اسمعیل : زین غمکده از لطف خداوند جلیل

شمارهٔ ۳۰ - تاریخ زفاف : جوان جوان بخت و فیروز طالع

شمارهٔ ۳۱ - تاریخ فوت مریم : آه از چرخ جفاپیشه که دست

شمارهٔ ۳۲ - تاریخ حمام : جناب حاجی نیکو خصال عبداله

شمارهٔ ۳۳ - تاریخ فوت سیدمحمد : حیف از سید محمد کامد از دور سپهر

شمارهٔ ۳۴ - تاریخ فوت حاج میرمعصوم : آه کاخر رفت حاجی میرمعصوم از جهان

شمارهٔ ۳۵ - تاریخ بنای تکیه : زبده اهل کرم آقا نبی

شمارهٔ ۳۶ - تاریخ فوت آخوند ملاشفیع : صد دریغ از حضرت آخوند مولانا شفیع

شمارهٔ ۳۷ - ایضاً تاریخ فوت میرمعصوم : افغان ز شیشه چرخ کاین واژگونه مینا

شمارهٔ ۳۸ - تاریخ شهادت میرزا رحیم : واحسرتا که غوطه زد آخر بخاک و خون

شمارهٔ ۳۹ - در فتح هندوستان : نادر دوران شه گیتی‌ستان کاورده است

شمارهٔ ۴۰ - تاریخ جلوس نادرشاه : هزار شکر که آمد بهار و رفت خزان

شمارهٔ ۴۱ - فتح قلعه ایروان : شکرلله گشت از عون حق و امداد بخت

شمارهٔ ۴۲ - تاریخ جلوس سلطان محمد : شکرلله سرور مهر افسر گردون سریر

شمارهٔ ۴۳ : حیف از اسماعیل آن روشن دل صافی ضمیر

شمارهٔ ۴۴ - تاریخ ولادت : هزار شکر که از نوشکفته گشت گلی

شمارهٔ ۴۵ - تاریخ فوت سیداحمد : سیداحمد ز دور چرخ وارون

شمارهٔ ۴۶ - فتح قلعه بلخ : لشکر اسلام چون شد داخل بلخ وز بلخ

شمارهٔ ۴۷ - تاریخ فوت سیداحمد : صد دریغ از میرسیداحمد عالیجناب

شمارهٔ ۴۸ - تاریخ فوت میرمحمدحسین : آه که آخر کسوف کرده ز جور فلک

شمارهٔ ۴۹ - تاریخ طالار سعادت‌آباد شاه طهماسب صفوی : شکر کز لطف الهی کرد تسخیر جهان

شمارهٔ ۵۰ - تاریخ فوت خادم : خادم که از ترانه دلکش درین چمن

شمارهٔ ۵۱ : چه شد میرزا مهدی آن قطب دانش

شمارهٔ ۵۲ - تاریخ جلوس شاه طهماسب صفوی : طهماسب شاه آنکه ز بخت بلند او

شمارهٔ ۵۳ - تاریخ تولد عباس میرزا : از مقدم نور چشم ظل اللهی

شمارهٔ ۱ - تاریخ وفات شیخ زین‌الدین

چراغ انجمن علم و فضل زین‌الدین

که قدوه علما بود و زبده فضلا

فقید صاف ضمیزی که همچو آئینه بود

دلش ز صیقل انوار شرع عین صفا

زبسکه شوق لقای جناب باری داشت

نمود پیرهن تن بسان غنچه قبا

چو ذره‌ای که کند جای دربر خورشید

چو قطره که زند غوطه در دل دریا

غرض که طایر روحش گشود بال و پرید

ز الفت تن خاکی که بود جان‌فرسا

بوصل حضرت باری رسید حالش رست

بباغ خلد ازین خاکدان تنگ فضا

بگفت از پی تاریخ رحلتش مشتاق

به سوی بزم جنان رفت قدوه علما

شمارهٔ ۲

دریغا ز حاجی محمدعلی

ثمین گوهر درج مجد و علا

که ناگاه از کین بخاکش فکند

سپهر جفا پیشه چون نقش پا

بر اوج فلک یافت روحش مقام

تن او بزیر زمین کرد جا

غرض چون بسرعت ازین گلستان

روان شد بآئین باد صبا

رقم کرد مشتاق تاریخ او

چنان باد جایش ز لطف خدا

شمارهٔ ۳ - تاریخ فوت شیخ المشایخ شیخ عبدالنبی

شیخ ستوده خصلت عبدالنبی که بودش

یکسر صفات نیکو جمله خصال زیبا

دانشوری که بودش از آبگینه دل

روشن چراغ حکمت از نور حق تعالی

بنمود کوکب او رو در نشیب و عالم

شد تیره از غروبش چون از غروب بیضا

از فوتش اهل دل را گردید ساغر چشم

پرخون ز شیشه دل همچون قدح ز مینا

چون مرغ روحش از جسم پرواز کرد و بنمود

آن بر فراز طوبی این زیر خاک مأوا

کلکم نوشت مشتاق تاریخ سال فوتش

حیف از حیات نادان افسوس مرگ دانا

شمارهٔ ۴ - تاریخ رحلت میر عبدالغفار

حیف از میر فلک مرتبه عبدالغفار

ابروی گهر نسل شه او دانا

که ز عقد در سادات گرامی گهرش

ناگه افتاد بخاک ره و شد ناپیدا

جذبه شوق ملاقات رسول مدنی

شد کمندافکن او زین چمن تنگ فضا

رفت ازین باغ بفردوس برین و افزود

پایه‌اش از شرف خدمت جدا علی

ذره‌اش اختر تابان شد از آمیزش مهر

قطره‌اش گوهر رخشان ز وصال دریا

قصه کوته چو شد از محفل دهر و مشتاق

که بود انجمن افروز سخن شمع‌آسا

گشت سرگرم دعا و زپی تاریخش

گفت جایش بجنان باد ز الطاف خدا

شمارهٔ ۵ - تاریخ دو طفل توام

تعالی‌الله از این دو طفل توام

که یکجانند گوئی در دو قالب

یکی را لاله‌سان پیمان حسن

بود از باده گلگون لبالب

یکی از پرتو رخسار تابان

جهان را همچو ماه چهارده شب

یکی بر گردن جان بیدلان را

کمندافکن شده از چین عنغب

یکی تنگ شکر کرده دهان را

ز شیرین خندهای گوشه لب

زرشک چهره این مهر درتاب

ز تاب عارض آن ماه در تب

چو گشتند این مه طالع کرینسان

همه کار جهان شد عین مطلب

رقم زد از پی تاریخ مشتاق

شده طالع ز یک مشرق دو کوکب

شمارهٔ ۶ - تاریخ فوت میرمعصوم

عالم فاضل جناب میرمعصوم آنکه بود

رأی او روشن‌تر از مرأت بود از آفتاب

آنکه بودند اهل دانش از محیط علم او

گوهرافشان بر تهی‌دستان معنی چون سحاب

ناگه آورد آفتاب عمر او رو در غروب

وز غروبش تیره شد عالم بچشم شیخ و شاب

رفت از این محفل برون و از غم جانسوز او

شد چو شمع آتش‌فشان احباب را چشم پرآب

الغرض چون رفت ازین بستان سر او ز رحلتش

شد چو داغ لاله دل در سینه یاران کباب

کلک مشتاق از پی تاریخ فوتش زد رقم

سوی جنت شد ز دنیا سید عالی‌جناب

شمارهٔ ۷ - تاریخ فوت میرمحمد

چون میرمحمد شد از این باغ خراب

یک خنده چو گل نکرده بیرون بشتاب

گفت از پی تاریخ وفاتش مشتاق

صد حیف از آن نهال بستان شباب

شمارهٔ ۸ - تاریخ فوت مریم

مریم خانم آن مه برج عصمت

چون رفت از این سراچه بر محنت

گفت ازپی تاریخ وفاتش مشتاق

صد حیف از آن گوهر گنج عصمت

شمارهٔ ۹ - تاریخ فوت میرزاجعفر متخلص براهب

راهب که ز داغ رحلت او

خونابه ز چشم دوستان رفت

پرواز گرفت مرغ روحش

زین باغ بروضه جنان رفت

رفت و زغمش فغان احباب

هر دم ز زمین بر آسمان رفت

هرچند زبان آتشین داشت

زین بزم بگویمت چسان رفت

گردید ز سرد مهری دهر

خاموش چو شمع از میان رفت

آخر دیدی چگونه زین باغ

آن طایر طوبی آشیان رفت

گردید ز نغمهای دلکش

خاموش و زجرگ بلبلان رفت

مشتاق برای سال فوتش

تاریخ طلب بهر کران رفت

گفتش ناگاه ره‌نوردی

راهب صد حیف کز جهان رفت

شمارهٔ ۱۰ - تاریخ نارنجستان اصفهان

آصف روشن‌دل صاحب ضمیر

سید نیکو سرشت پاک زاد

مسندآرای وزارت آنکه هست

شاه ایران را محل اعتماد

نکته‌سنجانی که هر یک سفته‌اند

گوهری در وصف این روشن نهاد

درخور است ار مدح او هر دم کنند

بیش از بیش و زیاد از زیاد

داده این نارنج خانه کز صفا

آبروی باغ جنت را بباد

چون سعی میرزا تعمیر شد

هم به لطف حضرت رب‌العباد

خامه مشتاق کز مفتاح نطق

بس در معنی بر اهل دل گشاد

از پی تاریخ سالش زد رقم

دائم این نارنج خانه سبز یاد

شمارهٔ ۱۱ - تاریخ فوت محمدجواد

چون جواد از حدیقه دنیا

رفت و پا در ریاض خلد نهاد

کلک مشتاق کز رگ مژگان

خون ازین غصه چشمه چشمه کشاد

بهر تاریخ او نوشت که شد

داخل بوستان خلد جواد

شمارهٔ ۱۲ - تاریخ عمارت

حضرت میرزا ابوطالب

ابروی سراچه ایجاد

آنکه صدخانه دل از لطفش

گشت چون کعبه خلیل‌آباد

آنکه معمار قدرت آب و گلشن

از نکوئی سرشته چون اجداد

آنکه دارد نشان شمسه از او

زینت ایوان خانه ایجاد

ریخت رنگ عمارتی که زند

از صفا طعنه بر بهشت‌آباد

در صباح و مسادرش از خلد

بندد و واکند ز بست و گشاد

در تماشایش آید ار رضوان

رودش گلشن بهشت از یاد

سرمه از گردش ار کشد یابد

روشنی چشم کور مادرزاد

باشد آئینه از صفا هر خشت

که در او کار کرده است استاد

بسکه در وی چو خامه مانی

کلک نقاش داد صنعت داد

هست سرسبز نخل تصویرش

از طراوت همیشه چون شمشاد

وصف گل‌های نقش دیوارش

چون زبان قلم کند بنیاد

همچو منقار بلبلان گردد

خامه بر کف لبالب از فریاد

گر نسیمی رود ز باغچه‌اش

بوی گل را دهد ز عطر بباد

بدل آن ذوق کاین نسیم بود

دیده گشتی کجا ز باد مراد

من که و وصف او که تعریفش

هست بیرون ز حد استعداد

وصف او نغمه‌ایست در بدنم

چون زبان در دهان شمع زباد

این عمارت چو شد تمام که برد

قصر شیرین ز خاطر فرهاد

گفت مشتاق بهر تاریخش

این عمارت همیشه باد آباد

شمارهٔ ۱۳ - تاریخ فوت آقانصیر

افغان ز دور چرخ که آقانصیر را

آخر مقام خانه تاریک گور شد

یک راست تا بهشت آن نکو صفات

زآنجا برهنمائی رب غفور شد

داخل ازین چمن چو بعشرت سرای خلد

از اشتیاق صحبت غلمان و حور شد

مشتاق گفت ازپی تاریخ رحلتش

آقانصیر داخل دارالسرور شد

شمارهٔ ۱۴ - تاریخ فوت محمد ربیع

چون پر ز گردش فلک و دور روزگار

پیمانه حیات محمد ربیع شد

حکم خدا رسید و ازین خاکدان سرای

فرمان کردگار جهان را مطیع شد

بار حیات بست و ز قوتش فغان بلند

از جان دردناک شریف و وضیع شد

در تنگنای دهر بود دستگاه عیش

چندانکه تنگ بود بجنت وسیع شد

کرد از جهان چو رحلت و در بارگاه قدس

از لطف حق مقیم مقام رفیع شد

مشتاق خسته دل بی‌تاریخ رحلتش

گفتا برون ز دهر محمد ربیع شد

شمارهٔ ۱۵ - فرار اشراف از اصفهان

ز تیغ خسرو صاحب قرآن سلطان داراشأن

به گاه رزم چون اشرف گریزان روز میدان شد

طلب از هرکسی مشتاق کردم سال تاریخش

خرد گفتا ز تیغ پادشاه اشرف گریزان شد

شمارهٔ ۱۶ - تاریخ جلوس علی شاه

بما دوش این مژده روح‌پرور

ز فیض نسیم سحرگاه آمد

که از کعبتین مه و مهر ما را

همه نقش امید دلخواه آمد

ز دور فلک کوکب ما ز پستی

چو یوسف برون از ته چاه آمد

سرش بود آخر همه سربلندی

بما آنچه از بخت کوتاه آمد

نخواهیم چون شمع ما تیره‌روزان

بجان بعد ازین ز آتش و آه آمد

که از روشنی کوکب طالع ما

شب‌افروز چون مشغل ماه آمد

جهان شد تهی از غم و پر ز عشرت

که بدخواه رفت و نکوخواه آمد

برای چه در پرده سنجم نوائی

که عشرت فزا و الم کاه آمد

ز اقلیم شاهنشهی رفت نادر

برون و خدیو ملک جاه آمد

برازنده تخت و دیهیم یعنی

علی آن شه عرش در گاه آمد

پس از رفتن آن جفا پیشه خسرو

چو این عدل پرور شهنشاه آمد

بگوشم ز مرغان گلزار غیبی

بتاریخش این نغمه دلخواه آمد

که چون نادر از کشور پادشاهی

برون رفت سلطان علی شاه آمد

شمارهٔ ۱۷ - تاریخ فرار افغان از اصفهان

پریشان گشت چون جمعیت افغان ز اصفاهان

به تخت پادشاهی شاه دین طهماسب شاه آمد

رقم زد کلک مشتاق از پی تاریخ این مصرع

شه دین آفتاب آسمان عز و جاه آمد

شمارهٔ ۱۸ - فتح ایروان

بحمدالله که از نیروی بخت و قوت طالع

در آخر شامل احوال ما لطف‌الله آمد

ز عون حق کلید نصرت و مفتاح فیروزی

بدست خسرو صاحب قرآن طهماسب شاه آمد

خراسان و عراق و شام در زیر نگین او

زتیغ غازیان و لشکر و خیل سپاه آمد

لوای نصرت از پیش و سپاه بیکران ازپی

بآذربایجان با این شکوه و فرو جاه آمد

بدفع رومی از تبریز سوی ایروان لشگر

روان کرد و خود از پی کینه جو و کینه خواه آمد

ز تیغ غازیان مشتاق چو گشتند سرتاسر

فنا از ایروان رومی و از دنبال شاه آمد

پی تاریخ پیر عقل گفتا شد بردن رومی

ز شهر ایروان و شاه گردون جایگاه آمد

شمارهٔ ۱۹ - تاریخ فوت میرزا احمد

دریغ و درد که از محفل جهان چون شمع

بچشم اشک‌فشان رفت میرزااحمد

ز شوق صحبت روحانیان ز عالم تن

بسوی عالم جان رفت میرزااحمد

ازاین چمن شد و مرغان بناله می‌گویند

فغان که رفت و جوان رفت میرزااحمد

چو زد بهم پروبال و بآشیانه قدس

ز دامگاه جهان رفت میرزااحمد

نوشت ازپی تاریخ رحلتش مشتاق

که از جهان بجنان رفت میرزااحمد

شمارهٔ ۲۰ - تاریخ عمارت

فرید دهد مسیب که کوکب بختش

ز روشنی برخ ماه‌طلعتان ماند

محیط فیض رسانی که خامه از دستم

ز وصف او بسحاب گهرفشان ماند

بنای همت او طرفه مرتفع قصریست

که پایه‌اش ز بلندی بآسمان ماند

بگاه ریزش ابر کفش عجب باشد

به بحر قطره‌ای و گوهری بکان ماند

به بین بوسعت خلقش که دارد این صحرا

گشایشی که به صحرای لامکان ماند

پیاده‌ایست بصحرای همتش حاتم

که چون غبار بدنبال کاروان ماند

فکند طرح بنائی که طاق ایوانش

بطاق ابروی پیوسته بتان ماند

اگر کند سخن از وصف حوض خانه او

سزد که تا ابدش خامه تر زبان ماند

صفا چو آئینه هر خشتش آنقدر دارد

که در تحیر ازوعقل انس و جان ماند

ز بس رفیع بود پایه‌اش رود تا حشر

فلک ز حیرتش انگشت بر دهان ماند

سخن‌سرا که ز وصف صفای باغچه‌اش

زبس بحیرت از آن تازه گلستان ماند

زبان او سزد ار باز ماند از گفتار

چوشق خامه که موئیش در میان ماند

ز لطف حق چو پذیرفت این بنا اتمام

که ساحتش بسر کوی گلرخان ماند

نوشت خامه مستاق بهر تاریخش

بدهر بانی این خانه جاودان ماند

شمارهٔ ۲۱ - فتح قندهار

چو تیغ نادر دوران شهنشه ایران

بدهر غلغله از فتح قندهار افکند

برای جستن تاریخ این همایون فتح

ببزم اهل سخن رهروی گذار افکند

کشید سر بگریبان و مطلعی مشتاق

ز پشت پرده فکرت بروی کار افکند

که آشکار ز هر مصرعش شود آن سال

که فتح قلعه عدو را بحال زار افکند

سپهبدی که بجان سگان شرار افکند

بهند زلزله از فتح قندهار افکند

شمارهٔ ۲۲ - تاریخ فوت میرزا محمدشفیع

فروغ مشعله دودمان مرتضوی

که همچو مهر بر آفاق مدتی تابید

مه سپهر شرف میرزا شفیع که بود

چه طعنه‌ها زد رخشندگیش بر خورشید

غروب کرد چنان تیره ساخت عالم را

که هیچکس نشناسد سیاه را ز سفید

چو مرغ روح وی از آشیان عالم قدس

بسوی سد ره از این آشیان تنگ پرید

نوشت خامه مشتاق بهر تاریخش

بسد ره جای محمد شفیع شد جاوید

شمارهٔ ۲۳

غنچه گلبن مقصود زمان

رفت بر باد فنا تا خندید

صرصر حادثه چون برگ خزان

دفتر هستیش از هم پاشید

کرد خون در دل مرغان چمن

مرگ ازین غنچه نورسته که چید

داشت آن مرغ بهشتی دل دل

شوق گلزار بهشت جاوید

زد پروبالی و از باغ جهان

بسوی گلشن فردوس پرید

چون ازین باغ ز بیداد اجل

در گلستان بقا رخت کشید

گفت تاریخ وفاتش مشتاق

حیف از آن نوبر نخل امید

شمارهٔ ۲۴ - تاریخ وفات آقا علی‌اکبر

هزارافسوس از آقا علی‌اکبر که دست او

فشاندی میوه دایم همچو شاخ نخل بارآور

دریغا زان سحاب فیض کز دست در افشانش

بجای قطره چون ابر بهاری ریختی گوهر

دریغا زان سپهر جود کافشاندی به مسکینان

شب و روز از دو کف مانند مهر و ماه سیم و زر

چو وقت آمد که گردد پرتو خورشید عمر او

بطرف بام از دور سپهر و گردش اختر

سوی گلزار جنت طایر روحش از این گلشن

پریده در سر طوبی گشود از شوق بال و پر

چو داخل گشت آن مجموعه اخلاق شایسته

بخلد از پیروی حیدر و ذریه حیدر

دبیر عقل مشتاق از پی تاریخ فوت او

رقم زد در بهشت عدن داخل شد علی‌اکبر

شمارهٔ ۲۵

آه از آن کودک نورس که بود

از غم ایام خراشیده چهر

توسن کین تاخت چو بر پیکرش

جور سپهر و ستم ماه و مهر

گفت خرد از پی تاریخ او

گشت لگدکوب جفای سپهر

شمارهٔ ۲۶ - تاریخ قتل محمدنبی

گشته جور محمد نبی خسته جگر

که خورند از غم او بنده آزاد افسوس

عاقبت غمکده هستی او را چون سیل

آب شمشیر فنا کند ز بنیاد افسوس

از تسیم ستم و صرصر بیداد سپهر

خرمن هستی او شد همه بر باد افسوس

از جفائی که بر او رفت برآمد هر سو

از زن و مرد از آن شدت بیداد افسوس

خواست از خاطر غمگین و دل شاد دریغ

بر فلک رفت ز ویرانه و آباد افسوس

کشته چون گشت برآمد ز غمش یاران را

از دل خسته و از خاطر ناشاد افسوس

کلک مشتاق رقم کرد پی تاریخش

از محمدنبی آن گشته بیداد افسوس

شمارهٔ ۲۷

سیدمحمد آنکه فلک از وفات او

پنهان دریغ میخورد و آشکار حیف

زین گلستان نچیده گلی شد برون دریغ

زین بوستان نخورده بری بست بار حیف

نخلش ز پا فتاد ز جور سپهر آه

سروش نگون شد از ستم روزگار حیف

غافل ز رشته در سادات بر زمین

افتاده گم شد آن گهر ابدار حیف

القصه از جفای فلک چون بباد رفت

آن گل که بود چندیش از ساخسار حیف

مشتاق گفت از پی تاریخ رحلتش

زان کوکب سپهر سیادت هزار حیف

شمارهٔ ۲۸ - تاریخ فوت شمس النساء

ازین محنت‌سرا گردید چون شمس‌النساء بیرون

ز الطاف الهی جنت المأوی شد منزل

ز کلک خویشتن مشتاق جستم سال تاریخش

رقم زد شد به فردوس برین شمس‌النساء داخل

شمارهٔ ۲۹ - تاریخ فوت میرزا اسمعیل

زین غمکده از لطف خداوند جلیل

چون رفت بخلد میرزااسماعیل

گفت از پی تاریخ وفاتش مشتاق

مسکن بجنان شدش ز افعال جمیل

شمارهٔ ۳۰ - تاریخ زفاف

جوان جوان بخت و فیروز طالع

ثمین گوهر رشته نسل آدم

رفیع المکانی که صد پایه قدرش

نهاده قدم بر سر عرش اعظم

از آن نام نامیش گردیده صادق

که چون صبح در راستی میزند دم

ببر کرد تشریف دامادی و شد

دل او پر و خالی از شادی و غم

غرض آن برازنده نخل دلاور

که پیوسته چون سروسبز است و خرم

چو با شاهد کامرانی درآمد

به یک حجله چون مغز بادام توأم

رقم کرد مشتاق تاریخ سالش

دوتا بنده کوکب قرآن کرد با هم

شمارهٔ ۳۱ - تاریخ فوت مریم

آه از چرخ جفاپیشه که دست

نکشد یکنفس از جور و ستم

هرکه از گردش ایام گذاشت

پا درین مرحله چون نقش قدم

ساختش ره سیر از دشت وجود

راست چون جاده بصحرای عدم

هرکه را در چمن دهر چو سرو

ساخت سر سبز ز بخت خرم

همچو اوراق خوان آخر کار

ریختش دفتر هستی از هم

چند بر لوح سخن از شیمش

راه پیموده کنم طی چو قلم

رفت از جور فلک در ته خاک

بانوی حجله عصمت مریم

باشد اولی که کنم مختصرش

این سخن کاورد اندوه و الم

قد آن گلبن نو خیز که بود

غیرت سرو گلستان ارم

سرنگون ساختش از صرصر کین

فلک حادثه زا همچو علم

غرض از جور فلک چون گردید

کام نادیده برون از عالم

گفت تاریخ وفاتش مشتاق

رفت ناکام ز دنیا مریم

شمارهٔ ۳۲ - تاریخ حمام

جناب حاجی نیکو خصال عبداله

که نام او به نکوئیست شهره ایام

کسیکه خاتم فیروزه فلک چو نگین

ز نام نامی او گشته است صاحب نام

کسیکه نکهت خلقش بود حیات جهان

بدان صفت که با رواح زنده‌اند اجسام

کسی که در همه آفاق نیست مانندش

نه از وضیع و شریف و نه از خواص و عوام

بدستیاری حق ریخت طرح حمامی

که نبودش ز نکوئی قرینه در ایام

درش دو مصرع موزون بود که هر دو بهم

چو جفت ابروی خوبان رسیده‌اند تمام

کتابه در او یاد می‌دهد ز صفا

ز طرف روی نکویان و خط عنبر فام

نسیم بینه او میرسد مگر ز بهشت

که عطر بیز بود همچو بوی گل بمشام

ستون او که برعنایی آمده است علم

بسر و طعنه زند از نزاکت اندام

زرشک جدول آبش سزد که آب بقا

چو آب جدول شمشیر ایستد ز خرام

ز منبع آب بکیفیتی بهر حوضش

رود که باده لعلی ز آبگینه به جام

صفا ز جام بلورین سقف او در موج

بود چنانکه به پیمانه باده گلفام

به طاس او زند ار قرص ماه دم ز صفا

فتد چو پرتو خورشید طشت او از بام

عجب مدار ز فیض هوای معتدلش

که بازگشت کند جان رفته از اجسام

نظر بصافی آبش اگر کند از رشک

برنگ موج ز آب گهر رود آرام

نخواهد ار کند از آب او شکار صفا

بروی آب چرا موج گستراند دام

ز نوره خانه او بسکه نور می‌تابد

ز روشنی دم صحبست دروی اول شام

چو شد تمام ز لطف حق این خجسته بنا

که قاصر است ز تعریف او زبان در کام

نوشت خامه مشتاق بهر تاریخش

کسی ندیده بدوران مثال این حمام

شمارهٔ ۳۳ - تاریخ فوت سیدمحمد

حیف از سید محمد کامد از دور سپهر

پرتو خورشید رویش عاقبت برطرف بام

رفت از این محفل برون و رفتنش احباب را

کرد ز هر غم بکام و ریخت خون دل بجام

کوکب برج سیادت بود و میکردند کسب

مهر و مه نور و ضیا از طلعت او صبح و شام

رونهفت از دور چرخ و از زوال کوکبش

روز و شب سادات را شد قیر گون و نیل فام

چون هوای جنتش در سر فتاد و شد روان

از ریاض دهر سوی روضه دارالسلام

کلک مشتاق از پی تاریخ فوتش زد رقم

باد فردوس برین سیدمحمد را مقام

شمارهٔ ۳۴ - تاریخ فوت حاج میرمعصوم

آه کاخر رفت حاجی میرمعصوم از جهان

وز وفاتش تیره شد عالم بچشم خاص و عام

ناگهان پرواز کرده روز یاران شد سیاه

آفتاب زندگی چون آمدش برطرف بام

از شراب مرگ بیخود گشت تا صبح نشور

آه ازین صهبا که گردون ریختش غافل بجام

سادس شهر ربیع‌الاول از دور فلک

بود کامد صبح روز زندگی او را بشام

صد دریغ از گوهر پاکش که غافل بر زمین

چون نگین از خاتم هستی فتاد آن نیک‌نام

دوستداران را ز داغ رحلت او شد بچشم

چون رگ یاقوت مژگانها ز اشک لعل‌فام

چون خدا میخواست مدفون کرد آن قدس سرشت

در جوار آن حضرت خیرالانام

حق تعالی کرد یاری و روان سوی نجف

نعش پاکش شد پس از مردن باغز از تمام

الغرض چون نعش او از یاری حق شد روان

سوی درگاه خدیو کشور ناموس و نام

خواستم مشتاق تاریخ وفاتش از خرد

گفت شد حاجی به درگاه شه عالی‌مقام

شمارهٔ ۳۵ - تاریخ بنای تکیه

زبده اهل کرم آقا نبی

صاحب عز و شرف و احتشام

آنکه صحاب کف فیاض اوست

فیض‌رسان همه خاص و عام

آنکه ز خمخانه لطفش بود

پیر و جوان را می عشرت به جام

ساخت یکی تکیه که از خرمی

دم زند از روضه دارالسلام

آورد از طوف حریمش صفا

نکهت فردوس برین بر مشام

از پی جمعیت صاحبدلان

گشت چو این تکیه دلکش تمام

روح قدس کآورد از دوست وحی

از پس این پرده زنگارفام

از پی تاریخ به مشتاق گفت

به بود از خلد برین این مقام

شمارهٔ ۳۶ - تاریخ فوت آخوند ملاشفیع

صد دریغ از حضرت آخوند مولانا شفیع

مرکز پرگار دانش قدوه ارباب علم

آنکه بود از دانش او منتظم شیرازه وار

دفتر دانائی و مجموعه آداب علم

آنکه بر دلها گه تقریر مانند کلید

از لب معجر بیانش بود فتح‌الباب علم

تیره شد از رفتنش عالم چو پنهان ساخت روی

از زوال کوکبش خورشید عالم‌تاب علم

چون برون رفت از جهان وز رفتن او شد سیاه

روز روشن همچو شب بر دیده اصحاب علم

کلک مشتاق از پی تاریخ سال او نگاشت

شد روان از بزم دنیا قدوه ارباب علم

شمارهٔ ۳۷ - ایضاً تاریخ فوت میرمعصوم

افغان ز شیشه چرخ کاین واژگونه مینا

آخر می اجل ریخت در جام میرمعصوم

او بود طایر قدس شد زین چمن که گیتی

ویرانه است و باشد ویرانه درخور بوم

القصه زین غم‌آباد چون رفت در وفاتش

دل‌ها شدند مغموم جان‌ها شدند مهموم

کلکم نوشت مشتاق تاریخ رحلت او

یزدان کند به جنت مأوای میرمعصوم

شمارهٔ ۳۸ - تاریخ شهادت میرزا رحیم

واحسرتا که غوطه زد آخر بخاک و خون

چون صید خورده تیر جفا میرزا رحیم

جز زخم کین نچید گلی زین چمن گذشت

بس تندتر ز باد صبا میرزا رحیم

از لب پی شکایت اعدا به پیش دوست

گردد چو غنچه مهرگشا میرزا رحیم

آه از دمی که همچو گل از خاک سرزند

خونین کفن بروز جزا میرزا رحیم

القصه چون شهید جفا گشت و جا گرفت

بر صدر محفل شهدا میرزارحیم

مشتاق گفت از پی تاریخ فوت او

بس حیف از آن شهید جفا میرزارحیم

شمارهٔ ۳۹ - در فتح هندوستان

نادر دوران شه گیتی‌ستان کاورده است

در کمند حکمش ایزد گردن گردن کشان

شهسواری کز سبک سیری شبی را طی کند

تابد از مغرب چو خورشید از سوی مشرق عنان

تاجداری کافسر زرین او چون آفتاب

از درخشانی بود آئینه پرداز جهان

معدلت کیشی که در ایام عدل او سزد

بهر حفظ گله کوشش گرگ را بیش از شبان

نصرت‌اندیشی که تا افتد بفکر رزم خصم

بشکفد گل‌ها فتحش گلستان در گلستان

شوکت‌اندیشی که تا افتد به فکر رزم خصم

سنجیش صد حیف ار کاهی کشد کوه گران

عاقبت‌بینی که چشم باطنش از نور عقل

دیده در آئینه آغاز انجام جهان

آتش صد فتنه را یکدم کشد شمشیر او

هست گوئی آب تیغش آتش آتش نشان

چون درافتد چرخ با مور سر کویش که نیست

پشه را تاب نبرد از ضعف با پیل دمان

شصت صافش دارد آن قوت کزو تا جسته است

راست تیرش بگذرد از چنبر نه آسمان

هر شرارش برق صد خرمن بود روز صاف

اژدر تیغش چو گردد از دهن آتش‌فشان

گشت از تیغ جهان گیرش چو فتح قندهار

کرد از آنجا رو بهند آن خسرو گیتی‌ستان

شد چو در هندوستان داخل زایران در رسید

ناله‌زان کشور ز بیم تیغ او بر آسمان

زد رقم مشتاق تاریخش که شاهنشه در او

گشت چون داخل برآمد ناله از هندوستان

شمارهٔ ۴۰ - تاریخ جلوس نادرشاه

هزار شکر که آمد بهار و رفت خزان

ز فیض مقدم گل شد جهان پیر جوان

ز پرده رخ بصفایی نمود ابر بهار

که هرگز آینه ناید برون زآینه دان

دمید لاله و گل صدهزار رنگ ز خاک

شد آشکار زمین در دل آنچه داشت نهان

زمین بجوش طراوت که همچو گل بر شاخ

شکفته شد بسر تیر غنچه پیکان

ز فیض ابر بهاری دمید سبزه ز خاک

بدان صفت که خط از سبزه عذاربتان

بهر قدم ز دل خاک سبزه‌ای زد جوش

حیات بخش‌تر آبش ز چشمه حیوان

چمن ز جوش صفا شد بآن صفت کامد

بدیده قطره شبنم چو گوهر غلطان

ز بسکه موج طراوت ازین چمن برخواست

فتاد آب فلک را بجوی کاه کشان

صفاپذیر چنان شد زمین ز صیقل ابر

که گشت آئینه از حیرتش چوآب روان

چمن ز لاله و گل شد بآن صفت لبریز

که همچو غنچه فراهم نیامدش دامان

چنین که جلوه موج هواست هستی بخش

درین بهار چو جام سبک زرطل گران

رواج کار بجائی رسیده مستانرا

که شیشه‌گر شکند محتسب دهد تاوان

بدان صفت که کند اقتضای باده‌کشی

درین بهار ز کیفیت هواداران

عجب نباشد اگر جام می‌شود در بزم

برنگ ساغر خورشید خودبخود گردان

درین حدیقه که با صد زبان نمی‌آید

ز کس شماره آمد شد بهار و خزان

نیامدست بهاری بدین خوشی هرگز

کزو شکفته گل انتفاش پیر و جوان

اگر غلط نکنم این سروش عیش و نشاط

بود ز فیض جلوس شهنشه دوران

جناب شاه ملایک سپاه نادرشاه

خدیو جم عظمت خسرو سکندرشان

شهی که پایه قدر رفع دربانش

قدم گذاشته برتر از این بلند ایوان

شهی که کشتی نه چرخ را بهم شکند

چوآب تیغ جهان گیر او کند طوفان

شهی که ناخن مشکل‌گشای همت او

هزار عقده دشوار را کند آسان

شهی که گاه گهر پاشی حساب کرم

بر آب از کف جودش رود چه بحر و چه کان

شهی که هیبت او بانگ اگر زنده بر کوه

بلرزه آید و گردن بسان آب روان

به تخت سلطنت این خسرو بلند اقبال

که پیش رفعت جاهش خجل بود کیوان

جلوس کرد بروز خجسته نوروز

ز یاری فلک و نصرت خدای جهان

دگر برای چه زین باغ هر کف خاکی

ز خرمی نشود رشک روضه رضوان

خلاصه از مدد بخت تکیه زد مشتاق

چو بر سریر شهنشاهی آن رفیع مکان

نوشت خامه دو مصرع که سال تاریخش

ز هر یکیش شود بی‌کم و زیاد عیان

رساند مژده شاهی بگوش اهل جهان

جلوس نادر آفاق شاه جم دربان

شمارهٔ ۴۱ - فتح قلعه ایروان

شکرلله گشت از عون حق و امداد بخت

ایروان مفتوح از تیغ شه صاحب قران

سایه برج الهی مهر برج خسروی

وارث ملک سلیمان صاحب تخت کیان

کلب درگاه امیرالمؤمنین طهماسب شاه

آنکه از بیمش فتد تب لرزه برشیر ژیان

آن شجاعت پیشه‌کز شمشیر او هنگام رزم

هر طرف روی آورد صد جون خون گردد روان

معدلت کیشی که در اقضای عالم گشته است

کم ز صیت شهرتش آوازه نوشیروان

چون ز صدق و نیت پاک و خلوص اعتقاد

داد این فتح نمایانش خدای انس و جان

کلک معنی سنج مشتاق ازپی تاریخ سال

زد رقم از لطف ایزد فتح گردید ایروان

شمارهٔ ۴۲ - تاریخ جلوس سلطان محمد

شکرلله سرور مهر افسر گردون سریر

وارث ملک سلیمان صاحب تخت کیان

یعنی اعلیحضرت سلطانمحمد آنکه هست

کسری عهد و جم وقت و سلیمان زمان

آبروی نسل پیغمبر که از لطف خدای

بوده است و هست و خواهد بود تا باشد جهان

مصطفی را اخترش نور ضیاء انجمن

مرتضی را گوهرش چشم و چراغ دودمان

تکیه ز دبر تخت شاهیچون سلیمان و گرفت

صیت اقبالش جهان را قیروان تا قیروان

گر شکوهش بنگرد بر مسند جاه و جلال

ور ببیند کبریایش بر سریر عز و شان

نیست ممکن دیگر از خجلت برآید صبحدم

خسرو خاور به تخت زرنگار آسمان

با که سنجم از سلاطین جهان آنرا که هست

آن خدیو تاج‌بخش آن پادشاه شه نشان

در شجاعت رستم و در سلطنت افراسیاب

در سخاوت حاتم و در معدلت نوشیروان

چون برآمد این فریدون و حشمت دارا شکوه

بر سریر دولت از لطف خدای انس و جان

بهر تاریخش بآئین دعا مشتاق گفت

جاودان بادش بر او رنگ سلیمانی مکان

شمارهٔ ۴۳

حیف از اسماعیل آن روشن دل صافی ضمیر

کامد او را سنگ بر مینای هستی ناگهان

با دلی چون شیشه ساعت پر از گرد ملال

بست بازرگانی عاقبت زین خاکدان

مرهم لطفی ندید از گیتی و با خویش برد

لاله‌سان داغی که بردش بر جگر زین گلستان

بود از این گلزار فانی تنگدل ناگه رسید

بر دماغ او شمیمی از بهشت جاودان

طایر روحش بهم زد بالی و پرواز کرد

رو بسوی گلشن فردوس از این تنگ آشیان

از دم سرد نسیم مرگ چون پاشیده شد

دفتر عمرش ز یکدیگر چو اوراق خزان

کلک مشتاق از پی تاریخ فوت او نوشت

باد الهی جای اسمعیل گلگشت چنان

شمارهٔ ۴۴ - تاریخ ولادت

هزار شکر که از نوشکفته گشت گلی

زابر لطف الهی ز بوستان حسن

عطا نموده باو کودکی خدا که چو شمع

زپرتو رخش افروخت دودمان حسن

زآفت این ثمر نارسیده ایمن باد

که هست قوت دل و قوت روان حسن

جناب ایزدی از لطف نام او احمد

ز تخت عرش رسانیده بر زبان حسن

چو این نهال برآمد ز باغ رعنائی

که جلوه‌اش بود آرام‌بخش جان حسن

نوشت خامه مشتاق بهر تاریخش

دمید گلبنی از طرف گلستان حسن

شمارهٔ ۴۵ - تاریخ فوت سیداحمد

سیداحمد ز دور چرخ وارون

چو رفت برون ز غصه دینی دون

گفت از پی تاریخ وفاتش مشتاق

سیداحمد رفت ز دنیا بیرون

شمارهٔ ۴۶ - فتح قلعه بلخ

لشکر اسلام چون شد داخل بلخ وز بلخ

ازبک از افغان پست و بخت وارون شد برون

کلک مشتاق از پی تاریخ سالش زد رقم

لشکر دین داخل بلخ ازبک دون شد برون

شمارهٔ ۴۷ - تاریخ فوت سیداحمد

صد دریغ از میرسیداحمد عالیجناب

کامد او را شیشه هستی ز گردون بر زمین

چون برآمد زین گلستان و به رنگ بوی گل

شد به فردوس از نسیم لطف رب‌العالمین

گفت مشتاق از پی تاریخ فوت او که گشت

سید عالیجنابی داخل خلد برین

شمارهٔ ۴۸ - تاریخ فوت میرمحمدحسین

آه که آخر کسوف کرده ز جور فلک

مهر جهانتاب علم میرمحمدحسین

کرده غروب و نموده روز جهان را سیاه

کوکب فضلش که داشت شعشعه نیرین

رفت زو فتاد از صفا محفل دانشوری

کانجمن علم و فضل داشت ازو زیب و زین

رایت علمش که داشت لشکر دین را بپای

گشت نگون و فکند غلغله در مشرقین

خون ز وفاتش گشای از رگ مژگان که هست

گریه به هر دیده‌ای از غم او فرض عین

چون شد ازین خاکدان سوی جنان و فکند

در صف جن و بشر رحلت او شور و شین

خامه مشتاق گفت از پی تاریخ سال

شد بسرا جنان میرمحمدحسین

شمارهٔ ۴۹ - تاریخ طالار سعادت‌آباد شاه طهماسب صفوی

شکر کز لطف الهی کرد تسخیر جهان

همچو مهر از تیغ عالم‌گیر شاه دین‌پناه

شمع بزم افروز دولت ماه اوج سلطنت

آفتاب برج حشمت سایه لطف‌اله

وارث ملک سلیمان صاحب تخت کیان

ثانی صاحب قرآن شاه جهان طهماسب شاه

نافذالامری که گردون از ازل دارد بگوش

حلقه بهر بندگیش از گوشوار مهر و ماه

شوکت آئینی که گر با پله تمکین او

کوه را سنجی سبکتر آید از یگبرک کاه

معدلت کیشی که در ایام عدل او سزد

کار شبنم زآتش سوزان اگر بیند گیاه

ساخت عالی منظری کز ارتفاعش دور نیست

گرفتد گاه تماشای از سر گردون کلاه

بر فراز بام او هرکس که آید بنگرد

چون مه کنعان زیستی مهر را در قعر چاه

برفراز بامش ار خواهد رساند خویش را

توسن اندیشه از رفتار ماند نیمه راه

گرچه در گامی ز سرعت این سمند تیزرو

از دو عالم بگذرد زانسان که از عینک نگاه

این بلند ایوان کیوان پایه چون اتمام یافت

زاهتمام شاه گردون شوکت و انجم سپاه

کلک مشتاق ازپی تاریخش این مصرع نوشت

دیده بد دور زاین ایوان گردون دستگاه

شمارهٔ ۵۰ - تاریخ فوت خادم

خادم که از ترانه دلکش درین چمن

بودش چو غنچه گوش بر آواز هر گلی

چون رفت از حدیقه و از رفتنش فتاد

در جرگ بلبلان نواسنج غلغلی

مشتاق خسته دل پی تاریخ رحلتش

گفتا ز بوستان سخن رفت بلبلی

شمارهٔ ۵۱

چه شد میرزا مهدی آن قطب دانش

که بود او بهر علم عالم کلاهی

مکان در خم هستیش بود چندی

فلاطون صفت آن حکیم الهی

نهان گشت آخر روان منیرش

چو مهر از کسوف اجل در سیاهی

ز زندان تنگ بدن چون برآمد

بصد شوق و شد جانب دوست راهی

رقم کرد مشتاق تاریخ فوتش

الهی روان گشت سوی الهی

شمارهٔ ۵۲ - تاریخ جلوس شاه طهماسب صفوی

طهماسب شاه آنکه ز بخت بلند او

رو کرد عمر و دولت دشمن به کوتهی

بر تخت خسروی چو برآمد شه روشن عقل

گفتا چو بلبلان به نوای سحر گهی

تاریخ این جلوس در دیوان سلطنت

تحویل نیر است به برج شهنشهی

شمارهٔ ۵۳ - تاریخ تولد عباس میرزا

از مقدم نور چشم ظل اللهی

روشن چو شد آفاق ز مه تا ماهی

تاریخ تولدش رقم زد مشتاق

آمد دری ز درج شاهنشاهی

مستزاد

شمارهٔ ۱ : چند از ستم فلک درین باغ خراب

شمارهٔ ۲ : ای عالم نم عطای روز افزونت

شمارهٔ ۳ : گیرم که کسی به مال و زر قارون شد

شمارهٔ ۴ : گر نرد فسون بمن نبازی چه شود

شمارهٔ ۵ : مائیم بهم نشسته یاری دو سه مست

شمارهٔ ۶ : نوروز رسید و باز در طرف چمن

شمارهٔ ۷ : زان سرو سهی که با رقیبان پلشت

شمارهٔ ۸ - ماده تاریخ : زین غمکده ناگهان محمد هاشم

شمارهٔ ۱

چند از ستم فلک درین باغ خراب

گریم چو سحاب

از سوز جگر رود ز چشمم خوناب

مانند کباب

باشد که رهائیم دهد زین تب و تاب

کو بانگ رباب

شاید که بر آتش من افشاند آب

کو جام شراب

شمارهٔ ۲

ای عالم نم عطای روز افزونت

مانند سحاب

عالم ز خم فیض ز حد بیرونت

مست می ناب

در جام همه ز لطف گوناگونت

صد رنگ شراب

من سوخته بر کناره جیحونت

از حسرت آب

شمارهٔ ۳

گیرم که کسی به مال و زر قارون شد

مرگست ز پی

یا آنکه بعلم و دانش افلاطون شد

کو حاصل وی

اندوخته‌ام همه ز کف بیرون نشد

کو ناله نی

زاندیشه کونین دلم پر خون شد

کو ساغر می

شمارهٔ ۴

گر نرد فسون بمن نبازی چه شود

ای شعبده‌باز

با بلبل خویش اگر بسازی چه شود

ای گلبن ناز

تو خواجه من منم کمین بنده تو

یک بار ز لطف

گر بنده خویش را نوازی چه شود

ای بنده‌نواز

شمارهٔ ۵

مائیم بهم نشسته یاری دو سه مست

با برگ و نوا

داریم شراب لاله‌گون در کف دست

موقوف شما

اسباب طرب جمله مهیا کردیم

از دولت دوست

دیدار تو می‌باید و باقی همه هست

برخیز و بیا

شمارهٔ ۶

نوروز رسید و باز در طرف چمن

شد موسم جوش

گل آمد و عندلیب ازو در گلشن

آمد به خروش

بازآ گل من تو هم درین فصل بهار

آخر نه رواست

مرغان همه نغمه‌سنج از عشرت و من

چون غنچه خموش

شمارهٔ ۷

زان سرو سهی که با رقیبان پلشت

همراه چو گشت

افتاد ز بام خلق را از وی طشت

هرجا که گذشت

زخمم به جگر فزون ز مو جست به بحر

نه پنج و نه شش

داغم در دل بیش ز ریگست به دشت

نه هفت و نه هشت

شمارهٔ ۸ - ماده تاریخ

زین غمکده ناگهان محمد هاشم

شد روی به راه

زد در چمن جنان محمدهاشم

چون گل خرگاه

چون رفت ز دهر از پی تاریخش

کلکم مشتاق

بنوشت شد از جهان محمدهاشم

بیرون ناگاه

رباعیات

مستزاد

شمارهٔ ۱ : سروا سمنا صنوبرا شمشادا

شمارهٔ ۲ : لطفی بکس ای رشک پری نیست ترا

شمارهٔ ۳ : یاران که در آغوش و کنارند مرا

شمارهٔ ۴ : هرگز نبود ز شومی اختر ما

شمارهٔ ۵ : اکنون که بود نشاط دل حاصل ما

شمارهٔ ۶ : ای رشته بندگیت در گردن ما

شمارهٔ ۷ : فریاد ز طبع جرم زاینده ما

شمارهٔ ۸ : شاها شاها جهان پناها شاها

شمارهٔ ۹ : از جام رقیب تا شدی مست و خراب

شمارهٔ ۱۰ : یابم گرت از یاری کوکب امشب

شمارهٔ ۱۱ : کارم ز غمت همه خروش است امشب

شمارهٔ ۱۲ : خاکم چو سپهر کینه‌جو خواهد ساخت

شمارهٔ ۱۳ : عشق آمد و کاشانه جان و تن سوخت

شمارهٔ ۱۴ : دوشم که ز داغ دوریت جان میسوخت

شمارهٔ ۱۵ : در باغ جهان که بس گل آشفت و بریخت

شمارهٔ ۱۶ : آنشوخ که خون مهربان یاران ریخت

شمارهٔ ۱۷ : خط تو که غم بجان غمخواران ریخت

شمارهٔ ۱۸ : در بر معشوق و در قدح می چه خوش است

شمارهٔ ۱۹ : آگه نتوانی چو شد از فطرت پست

شمارهٔ ۲۰ : در ظلمت جهل آمدن چون زالست

شمارهٔ ۲۱ : هرکس که ز لطف تو ستمگر شاد است

شمارهٔ ۲۲ : زاهد که بپاک دامنیها ثمر است

شمارهٔ ۲۳ : ای آنکه ترا همیشه عصیان کار است

شمارهٔ ۲۴ : درد دل ما که داستان دگر است

شمارهٔ ۲۵ : ای آنکه ترا خون شهیدان باده است

شمارهٔ ۲۶ : تا دامن مطلبم به چنگ آمده است

شمارهٔ ۲۷ : هرجا صنم لاله‌عذاری بوده است

شمارهٔ ۲۸ : این گل کف دست گلعذاری بوده است

شمارهٔ ۲۹ : هر ذره ز خاک تاجداری بوده است

شمارهٔ ۳۰ : گل روی بت عشوه‌فروشی بوده است

شمارهٔ ۳۱ : پیمانه لب پیاله‌نوشی بوده است

شمارهٔ ۳۲ : مینای تهی حریف خامی بوده است

شمارهٔ ۳۳ : از می که عدو شکار شست من و تست

شمارهٔ ۳۴ : طاقت ثمر ما و جفا حاصل تست

شمارهٔ ۳۵ : ای ساده دلی که گفتن حق فن تست

شمارهٔ ۳۶ : ای گلبن طفل غنچه پرورده تست

شمارهٔ ۳۷ : ای آنکه جفا عادت دیرینه تست

شمارهٔ ۳۸ : مشتاق جفای یار بهر من و تست

شمارهٔ ۳۹ : باغیست محبت که شجرهاش خوش است

شمارهٔ ۴۰ : با ناله نای غلغل می چه خوشست

شمارهٔ ۴۱ : آنرا که زر انباشته صد انبان است

شمارهٔ ۴۲ : دشمن که برغم بخت وارون منست

شمارهٔ ۴۳ : امروز نه خدمت بتان دین منست

شمارهٔ ۴۴ : پرورده بنفشه‌ای که این موی منست

شمارهٔ ۴۵ : هرچند بهر گوشه هزار افسونست

شمارهٔ ۴۶ : تا عشق چراغ محفل گردونست

شمارهٔ ۴۷ : ای آنکه سرگشم از غمت گلگونست

شمارهٔ ۴۸ : دردشت محبت که گلشن محزونست

شمارهٔ ۴۹ : زین باغ که خار او زگل افزونست

شمارهٔ ۵۰ : آن کس که بود به دلبری فرد اینست

شمارهٔ ۵۱ : آخر ثمر مهر تو کین بود ای دوست

شمارهٔ ۵۲ : این سرکشی ای سرو سهی بالا چیست

شمارهٔ ۵۳ : آنرا که امید وصل آن رشک پریست

شمارهٔ ۵۴ : مجنون که ز جان برای جانان بگذشت

شمارهٔ ۵۵ : زآنچه از ستمت بجان بیتاب گذشت

شمارهٔ ۵۶ : دیشب که مرا بصحبت یار گذشت

شمارهٔ ۵۷ : عمرم همه در کشیدن جور گذشت

شمارهٔ ۵۸ : از سوز غم جگرفروزی که گذشت

شمارهٔ ۵۹ - این رباعی دارای صنعت رد عجز علی‌الصدر است

شمارهٔ ۶۰ : منصور تنش بدار گردید چو جفت

شمارهٔ ۶۱ : ای غبغب دلکش ترا بوی ترنج

شمارهٔ ۶۲ : عالم همه هیچ و کار عالم همه هیچ

شمارهٔ ۶۳ : ای روی تو در حدیقه جان گل سرخ

شمارهٔ ۶۴ : ما را که بود چه در بخارا و چه بلخ

شمارهٔ ۶۵ : آنم که بود بدامن صحرا باد

شمارهٔ ۶۶ : آنم که بدشت و کوه تا گردد باد

شمارهٔ ۶۷ : هرگز ز کسی یار کسی فرد مباد

شمارهٔ ۶۸ : وصل تو نصیبم ای دل افروز مباد

شمارهٔ ۶۹ : مشتاق که نقد دل نهانی بتو داد

شمارهٔ ۷۰ : غم بیحد و درد بیشمار و من فرد

شمارهٔ ۷۱ : آخر غم او ازین غم آبادم برد

شمارهٔ ۷۲ : دوران سپهر بیگنه کش گذرد

شمارهٔ ۷۳ : گردون ستیزه کار دیدی که چکرد

شمارهٔ ۷۴ : رفت از برم آن یگانه دیدی که چه کرد

شمارهٔ ۷۵ : دانم بنشانه ناوک‌ها نخورد

شمارهٔ ۷۶ : شد صبح که هرکس پی کاری گیرد

شمارهٔ ۷۷ : گفتم ز غمت عاشق حیران میرد

شمارهٔ ۷۸ : بر لب نه شکایتم ز فردی برسد

شمارهٔ ۷۹ : اندیشه به کنه حق تعالی نرسد

شمارهٔ ۸۰ : گو دی رسد و بهارش از پی نرسد

شمارهٔ ۸۱ : فیضی بمن از چشمه نوشی نرسد

شمارهٔ ۸۲ : زان ماه که روزم ز غمش شب باشد

شمارهٔ ۸۳ : آنرا که نه دانش و نه عرفان باشد

شمارهٔ ۸۴ : هرکس که بجرگ نکته سنجان باشد

شمارهٔ ۸۵ : از جور و جفا چو خار می‌باید شد

شمارهٔ ۸۶ : آنم که نشاط من بکلفت ماند

شمارهٔ ۸۷ : افغان که نه عمر جاودان خواهد ماند

شمارهٔ ۸۸ : نه تاج و نه تخت و نه نگین خواهد ماند

شمارهٔ ۸۹ : از کوی غم تو سینه ریشان رفتند

شمارهٔ ۹۰ : روزی که بکوی میفروشان بردند

شمارهٔ ۹۱ : چون موج گروهی که عنان تاب شدند

شمارهٔ ۹۲ : شد صبح کاجابت بدعا وابندند

شمارهٔ ۹۳ : آنانکه بگفتگو بدانش ثمرند

شمارهٔ ۹۴ : شاهان جهان که از صدای کوسند

شمارهٔ ۹۵ : آنانکه نه از خیل خردمندانند

شمارهٔ ۹۶ : غم نیست که خلق بت‌پرستم دانند

شمارهٔ ۹۷ : آنان که مرا ز مستمندان دانند

شمارهٔ ۹۸ : آنم که بود محال در دیر وجود

شمارهٔ ۹۹ : گفتم ز تو دایمم نه غم خواهد بود

شمارهٔ ۱۰۰ : در عشق بلب خموش می‌باید بود

شمارهٔ ۱۰۱ : هر دم ز بتی بداغ می‌باید بود

شمارهٔ ۱۰۲ : مرغان چو دل از سیر چمن شاد کنید

شمارهٔ ۱۰۳ : یاران چو دل از صحبت هم شاد کنید

شمارهٔ ۱۰۴ : داغ غمت از افسر ادهم خوشتر

شمارهٔ ۱۰۵ : چندانکه بود نشاط از غم خوشتر

شمارهٔ ۱۰۶ : جام صهبا ز ساغر جم خوشتر

شمارهٔ ۱۰۷ : غمگین تور است از طرب غم خوشتر

شمارهٔ ۱۰۸ : درویشیم از خدمت سلطان خوشتر

شمارهٔ ۱۰۹ : ای سرو تو از سرو روان موزون‌تر

شمارهٔ ۱۱۰ : از قتل من خسته روانی بگذر

شمارهٔ ۱۱۱ : بازآ و هجوم لشکر درد نگر

شمارهٔ ۱۱۲ : جز فتنه نمیکند جهان طور نگر

شمارهٔ ۱۱۳ : چونتخته نرد است فلک نیک نگر

شمارهٔ ۱۱۴ : هر بت که برافروخت رخ از جام غرور

شمارهٔ ۱۱۵ : ایدلبر بی‌نظیر من دستم گیر

شمارهٔ ۱۱۶ : آن در مسجد که جسته‌ام حق ز نماز

شمارهٔ ۱۱۷ : آن یافته کام دل ز عشق جانسوز

شمارهٔ ۱۱۸ : زین پیش مرا بود ز بخت فیروز

شمارهٔ ۱۱۹ : گیرم که کنم من از مناهی پرهیز

شمارهٔ ۱۲۰ : ای جان و دل مرا انیس و مونس

شمارهٔ ۱۲۱ : دور از تو مرا رنج و گلابی که مپرس

شمارهٔ ۱۲۲ : دل برده ز من تازه نهالی که مپرس

شمارهٔ ۱۲۳ : ای واقف از آرامش و گشت همه کس

شمارهٔ ۱۲۴ : ای مرحمتت هادی راه همه کس

شمارهٔ ۱۲۵ : گویم نه بهرحال که هستی خوش باش

شمارهٔ ۱۲۶ : از عشق فتد بخرمن صبر آتش

شمارهٔ ۱۲۷ : از سیلی غم چند کنی چهره بنفش

شمارهٔ ۱۲۸ : جز خون جگر ز شومی اختر خویش

شمارهٔ ۱۲۹ : خوش آنکه کنم خاطر غمدیده خویش

شمارهٔ ۱۳۰ : صبح است ز باده می‌پرستان در رقص

شمارهٔ ۱۳۱ : ای کرده به خویش یک روش دایم فرض

شمارهٔ ۱۳۲ : ای رهرو نادان که روانی چون شط

شمارهٔ ۱۳۳ : مخور نگشته از می ناب چه حظ

شمارهٔ ۱۳۴ : ای مانده بمحفل تو پا در گل شمع

شمارهٔ ۱۳۵ : بر خصم ظفر همیشه در روز مصاف

شمارهٔ ۱۳۶ : پیوسته دلم کباب میخواهد عشق

شمارهٔ ۱۳۷ : امروز نکرده است اندیشه عشق

شمارهٔ ۱۳۸ : کو بر زبردست تو دستی ای عشق

شمارهٔ ۱۳۹ : بس رشته جان‌ها که گسستی ای عشق

شمارهٔ ۱۴۰ : ای کاوردت ز نطفه‌ای ایزد پاک

شمارهٔ ۱۴۱ : تنها نه زمین ز صید گاهت گلرنگ

شمارهٔ ۱۴۲ : تا چند رقیب در برش گیری تنگ

شمارهٔ ۱۴۳ : از نام تو کعبه را چه سان نبود ننگ

شمارهٔ ۱۴۴ : در راه بتان که صلحشان باشد جنگ

شمارهٔ ۱۴۵ : در کوی غمت که فتنه بارد صد رنگ

شمارهٔ ۱۴۶ : هستیست گلی کزوست ما را دل‌تنگ

شمارهٔ ۱۴۷ : با ما ز در صلح درآ تا کی جنگ

شمارهٔ ۱۴۸ : ای موی تو در برون دل‌ها همه چنگ

شمارهٔ ۱۴۹ : از حرف وصال تو بمن گردد حال

شمارهٔ ۱۵۰ : رندی به بغل صراحی و در کف جام

شمارهٔ ۱۵۱ : زاهد که بخون خوردن خلقست مدام

شمارهٔ ۱۵۲ : من عهد و وفات سست می‌دانستم

شمارهٔ ۱۵۳ : پیمان تو کی درست می‌دانستم

شمارهٔ ۱۵۴ : دیریست جدا ز عالم لاهوتم

شمارهٔ ۱۵۵ : یک چند منت دوست گمان میکردم

شمارهٔ ۱۵۶ : کی دور ز آستانه‌ات می‌گردم

شمارهٔ ۱۵۷ : عمریست که مهر دلفروزی دارم

شمارهٔ ۱۵۸ : از غم دل بی‌صبر و سکونی دارم

شمارهٔ ۱۵۹ : پیوسته تن خاک‌نشینی دارم

شمارهٔ ۱۶۰ : هر ناله که از غمت بلب می‌آرم

شمارهٔ ۱۶۱ : پیوسته ذلیل آشنا و خویشم

شمارهٔ ۱۶۲ : از ناله مرغ بی‌پروبال دلم

شمارهٔ ۱۶۳ : نه ساکن باغ و نه مقیم چمنم

شمارهٔ ۱۶۴ : من شیوه آن بهانه جو می‌دانم

شمارهٔ ۱۶۵ : ناگاه طلسم جسم را میشکنم

شمارهٔ ۱۶۶ : کو مرغ باین بی‌پروبالی که منم

شمارهٔ ۱۶۷ : زاهد توئی و فضائل کسب علوم

شمارهٔ ۱۶۸ : با فقر ز دنیا نه عبث ساخته‌ایم

شمارهٔ ۱۶۹ : پیدا چو گهر ز قطره آب شدیم

شمارهٔ ۱۷۰ : اکنون نه ز نخل عشق برخورداریم

شمارهٔ ۱۷۱ : هر شب ز غم تو سیمتن می‌گریم

شمارهٔ ۱۷۲ : از جور سپهر واژگون می‌گریم

شمارهٔ ۱۷۳ : در وحدت آن جان جهان هست سخن

شمارهٔ ۱۷۴ : تن مایل درد و روح مایلتر از آن

شمارهٔ ۱۷۵ : درد تو بود نهفته در جان کردن

شمارهٔ ۱۷۶ : یکروز بوصل کامرانی کردن

شمارهٔ ۱۷۷ : نه دم ز بلندی و نه از پستی زن

شمارهٔ ۱۷۸ : از عشق بتی شور چو قلزم میکن

شمارهٔ ۱۷۹ : روشن کند اشک لاله‌گون دل من

شمارهٔ ۱۸۰ : باشد ز سرشگ لاله‌گون دل من

شمارهٔ ۱۸۱ : رفتی تو و اشک لاله‌گون دل من

شمارهٔ ۱۸۲ : گو همره اشک لاله‌گون دل من

شمارهٔ ۱۸۳ : طفلی که چو اشک لاله‌گون دل من

شمارهٔ ۱۸۴ : از نعت نبی است در جنان مسکن من

شمارهٔ ۱۸۵ : ایگل که ترا هست عذار گلگون

شمارهٔ ۱۸۶ : بود از لیلی بسکه جگر خون مجنون

شمارهٔ ۱۸۷ : از کوشش غیر ای تو از حوری به

شمارهٔ ۱۸۸ : ای کوی تو از خلد و تو از حوری به

شمارهٔ ۱۸۹ : ای نور تو شمع بزم مردم گشته

شمارهٔ ۱۹۰ : شوخی که رهم در طلبش گمگشته

شمارهٔ ۱۹۱ : در وادی عشقت دل من گم گشته

شمارهٔ ۱۹۲ : ای قلزم سرگرم تلاطم گشته

شمارهٔ ۱۹۳ : ای ز آب و هوای دیر مردم گشته

شمارهٔ ۱۹۴ : ای گشته جماد و باز مردم گشته

شمارهٔ ۱۹۵ : سرگشته پدید زاهد گم گشته

شمارهٔ ۱۹۶ : گر جا بحرم ور به کلیسا کرده

شمارهٔ ۱۹۷ : ای با همه آشنا ز ما بیگانه

شمارهٔ ۱۹۸ : هرگز ز توام غیر دل‌آزاری نه

شمارهٔ ۱۹۹ : ایخسته دلم همیشه رنجور از تو

شمارهٔ ۲۰۰ : ای عشق بیا از همه فن به فن تو

شمارهٔ ۲۰۱ : گشت شب مهتاب و می روشن و تو

شمارهٔ ۲۰۲ : روزی مشتاق بر دماغ من و تو

شمارهٔ ۲۰۳ : چون دل نهد از بیم هلاک من و تو

شمارهٔ ۲۰۴ : ای شمع که سوز جسم کاه من و تو

شمارهٔ ۲۰۵ : ای برده بحسن از مه و خورشید گرو

شمارهٔ ۲۰۶ : چشمم که سرشک لاله‌گون آید ازو

شمارهٔ ۲۰۷ : گر لاف ز عشق میزنی دردت کو

شمارهٔ ۲۰۸ : زاهد که ز عشق لافد آوازش کو

شمارهٔ ۲۰۹ : هرگز غم یار را باغیار مگو

شمارهٔ ۲۱۰ : تا عشق مرا فاش نمی‌دانستی

شمارهٔ ۲۱۱ : ای آنکه ز سر خویشتن در تفتی

شمارهٔ ۲۱۲ : گردون همه زهر در ایاغم کردی

شمارهٔ ۲۱۳ : تا چون گلم آسایش دامن بودی

شمارهٔ ۲۱۴ : فاش از کفم ار کشیده دامن بودی

شمارهٔ ۲۱۵ : دیشب دل من چو خسته از رنجوری

شمارهٔ ۲۱۶ : در وادی عشق دوش نالان جرسی

شمارهٔ ۲۱۷ : صبح است و شراب لعل‌فام ای ساقی

شمارهٔ ۲۱۸ : از جام وصال غیر و مستی تا کی

شمارهٔ ۲۱۹ : با یار رقیب می پرستی تا کی

شمارهٔ ۲۲۰ : آنی تو که حال ناتوانان دانی

شمارهٔ ۲۲۱ : ای آتش کینت ز من افروختنی

شمارهٔ ۲۲۲ : ای عشق که غیر فتنه برپا نکنی

شمارهٔ ۱

سروا سمنا صنوبرا شمشادا

یکبار به پرسش من ناشادا

ورنه ز غمت رو به بیابان آرم

سرگشته چو باد هرچه بادابادا

شمارهٔ ۲

لطفی بکس ای رشک پری نیست ترا

جز رسم و ره ستمگری نیست ترا

ماهی و سر مهر نداری بکسی

خورشیدی و ذره‌پروری نیست ترا

شمارهٔ ۳

یاران که در آغوش و کنارند مرا

وز بیم فراق خسته دارند مرا

تا رفته بخاک اگر سپارند مرا

آن به که روند و واگذارند مرا

شمارهٔ ۴

هرگز نبود ز شومی اختر ما

از باده عیش نشئه‌ای در سر ما

خون جگر و داغ دلست آنچه بود

چون لاله ز صاف و درد در ساغر ما

شمارهٔ ۵

اکنون که بود نشاط دل حاصل ما

آراسته ز اسباب طرب محفل ما

داریم بکف ز خاک یاران ساغر

پیمانه کند تا که ز مشت گل ما

شمارهٔ ۶

ای رشته بندگیت در گردن ما

هم از تو بود رو بتو آوردن ما

ما را بگنه مگیر از لطف که هست

زامید عطای تو گنه کردن ما

شمارهٔ ۷

فریاد ز طبع جرم زاینده ما

وز نفس به بد راه نماینده ما

رفت آنچه ز عمر ما به بدکاری رفت

آه ار گذرد چو رفته آینده ما

شمارهٔ ۸

شاها شاها جهان پناها شاها

سلطان سپهر دستگاها شاها

روز و شب من سیه شد از غم رحمی

تابان مهرامنیر ماها شاها

شمارهٔ ۹

از جام رقیب تا شدی مست و خراب

گردیده از این مگر که زد غیر بر آب

بردیده من ز اشک چو ساغر می

لبریز دلم ز خون چو مینای شراب

شمارهٔ ۱۰

یابم گرت از یاری کوکب امشب

کارم شود از تو عین مطلب امشب

رفتی ز برم صبح چو دیروز امروز

بازآ بسرم شام چو دیشب امشب

شمارهٔ ۱۱

کارم ز غمت همه خروش است امشب

نیشم در کام جای نوشست امشب

دوشم می وصل در قدح بود مرا

خون در قدح از حسرت دوشست امشب

شمارهٔ ۱۲

خاکم چو سپهر کینه‌جو خواهد ساخت

حق کار من از لطف نکو خواهد ساخت

مشت گل من بکار میخانه کند

گر جام نسازدش سبو خواهد ساخت

شمارهٔ ۱۳

عشق آمد و کاشانه جان و تن سوخت

از آتش او خانه مرد و زن سوخت

ابری برخواست ناگه و برقی جست

صدخانه بسیل رفت و صد خرمن سوخت

شمارهٔ ۱۴

دوشم که ز داغ دوریت جان میسوخت

جان در تنم از آتش هجران میسوخت

آن تاب و تبم بود که در دیر و حرم

بر من دل کافر و مسلمان میسوخت

شمارهٔ ۱۵

در باغ جهان که بس گل آشفت و بریخت

از شاخ گلی به بلبلی گفت و بریخت

بر گلبنی آشیانه مگذار کزو

هر لحظه هزار غنچه بشگفت و بریخت

شمارهٔ ۱۶

آنشوخ که خون مهربان یاران ریخت

وز تیغ جفا خون وفاداران ریخت

از خون بحریست کوی او بسکه بخاک

خون دل افکار دل افکاران ریخت

شمارهٔ ۱۷

خط تو که غم بجان غمخواران ریخت

آتش بدل سوخته یاران ریخت

آن ابر سیاهست که برگشته ما

اخگر همه جای قطره باران ریخت

شمارهٔ ۱۸

در بر معشوق و در قدح می چه خوش است

در گوشه بزم ناله نی چه خوش است

سرمست شدن بپای یار افتادن

پس گریه های‌های هی‌هی چه خوشست

شمارهٔ ۱۹

آگه نتوانی چو شد از فطرت پست

زانگونه تو از حقیقت کار که هست

مگذار زمانی قدح باده ز دست

در بیخبری مرا چه هشیار و چه مست

شمارهٔ ۲۰

در ظلمت جهل آمدن چون زالست

گر جرم کنم چرا کنی قدرم پست

ره تیره و من مست و صراحی دردست

پایم لغزید ناگه افتاد و شکست

شمارهٔ ۲۱

هرکس که ز لطف تو ستمگر شاد است

غافل زپی چه جور و چه بیداد است

لطف تو و جور تو بعاشق دو بناست

کان سست پی است و این قوی بنیاد است

شمارهٔ ۲۲

زاهد که بپاک دامنیها ثمر است

اور را ز بتان چشم بچیز دگر است

این طرفه که من با همه بدنامیها

از کیسه خویش دامنم پاکتر است

شمارهٔ ۲۳

ای آنکه ترا همیشه عصیان کار است

و آنرا گوئی چه‌قدر و چه مقدار است

پرهیز کن از گنه بود گرچه قلیل

اندک اندک چو جمع شد بسیار است

شمارهٔ ۲۴

درد دل ما که داستان دگر است

محتاج بتقریر و بیان دگر است

این قصه ز هر زبان بیانش ناید

افسانه عشق را زبان دگر است

شمارهٔ ۲۵

ای آنکه ترا خون شهیدان باده است

کی خونخواری چون ز تو مادر زاده است

در طفلیت ای سست وفاپنداری

ما در همه شیر بی‌وفائی داده است

شمارهٔ ۲۶

تا دامن مطلبم به چنگ آمده است

با من ز جفا بخت به جنگ آمده است

از شیشه نکرده می به ساغر پایم

لغزیده و شیشه‌ام به سنگ آمده است

شمارهٔ ۲۷

هرجا صنم لاله‌عذاری بوده است

آرام دل عاشق زاری بوده است

این ناسازی همین بعهد من و تست

زین پیش مگر نه روزگاری بوده است

شمارهٔ ۲۸

این گل کف دست گلعذاری بوده است

وین غنچه سرانگشت‌نگاری بوده است

این خار که بر دامن گل جنگ زده است

دستیست که بر دامن یاری بوده است

شمارهٔ ۲۹

هر ذره ز خاک تاجداری بوده است

هر نقش قدم بزرگواری بوده است

هر گرد که بر باد سوار است امروز

پیداست که وی شاهسواری بوده است

شمارهٔ ۳۰

گل روی بت عشوه‌فروشی بوده است

نرگس چشم پیاله نوشی بوده است

خاکی که درین چمن برو میگذریم

پائی و سری چشمی و گوشی بوده است

شمارهٔ ۳۱

پیمانه لب پیاله‌نوشی بوده است

خم کالبد باده‌فروشی بوده است

صدبار درین میکده هر مشت گلی

ساغر بکفی سبو بدوشی بوده است

شمارهٔ ۳۲

مینای تهی حریف خامی بوده است

پیمانه پر رند تمامی بوده است

جامی که نهاده‌ایم ما لب بلبش

می‌خاره لب بر لب جامی بودهاست

شمارهٔ ۳۳

از می که عدو شکار شست من و تست

ساقی فلک بلند و پست من تست

از چرخ میندیش که تا ساغر می

داریم بدست دست دست من و تست

شمارهٔ ۳۴

طاقت ثمر ما و جفا حاصل تست

آن درگل ما باشد و این در گل تست

آن شیشه که از سنگ ننالد دل ماست

و آن سنگ که بر شیشه نبخشد دل تست

شمارهٔ ۳۵

ای ساده دلی که گفتن حق فن تست

منصور صفت هر که بود دشمن تست

حق گنج بود چو یا بیش پنهان دار

ور فاش کنی خون تو در گردن تست

شمارهٔ ۳۶

ای گلبن طفل غنچه پرورده تست

ای گلشن چتر گل سراپرده تست

ای گل دل عندلیب خون کرده تست

ای باد بهار اینهمه آورده تست

شمارهٔ ۳۷

ای آنکه جفا عادت دیرینه تست

خالی ز محبت دل پر کینه تست

جر مهر تو نبود آنچه در سینه ماست

جز کینه مانه آنچه در سینه تست

شمارهٔ ۳۸

مشتاق جفای یار بهر من و تست

خونخواری آن نگار بهر من و تست

در گلشن عشقش که پر است از گل و خار

گل بهر خسان و خار بهر من و تست

شمارهٔ ۳۹

باغیست محبت که شجرهاش خوش است

نخلیست مودت که ثمرهاش خوشست

جان پرورد آنچه غیر گوید از یار

دلاله خوش ار نیست خبرهاش خوشست

شمارهٔ ۴۰

با ناله نای غلغل می چه خوشست

با غلغل باده نالی نی چه خوشست

کردن مستی بهانه و شکوه زیاد

پس گریه بهای های هی‌هی چه خوشست

شمارهٔ ۴۱

آنرا که زر انباشته صد انبان است

از رفتن ده درم کجا نقصانست

کم مایه رود بر سر اندک ضرری

در خانه مور شبنمی طوفانست

شمارهٔ ۴۲

دشمن که برغم بخت وارون منست

یار تو و یار دل محزون منست

می در قدحش ز شک گلگون منست

می نیست که با تو میخورد خون منست

شمارهٔ ۴۳

امروز نه خدمت بتان دین منست

این راه و روش مذهب دیرین منست

من عاشق و عشق و رندی و باده‌کشی

دین من و کیش من و آئین منست

شمارهٔ ۴۴

پرورده بنفشه‌ای که این موی منست

آورده شمیم جان که این بوی منست

آراسته جنتی که این روی منست

افروخته دوزخی که این خوی منست

شمارهٔ ۴۵

هرچند بهر گوشه هزار افسونست

حرفی ز حدیث عشق کی بیرونست

در کوه همین قصه فرهاد بود

در دشت همین حکایت مجنونست

شمارهٔ ۴۶

تا عشق چراغ محفل گردونست

هر جا سخنی ز کوه و از هامونست

افسانه شیرین و حدیث لیلیست

حرف فرهاد و قصه مجنونست

شمارهٔ ۴۷

ای آنکه سرگشم از غمت گلگونست

حالم ز فراق تو چه گویم چونست

کامم خالی ز شهد و لبریز ز زهر

جامم تهی از باده و پر از خونست

شمارهٔ ۴۸

دردشت محبت که گلشن محزونست

ز آواز درائی جگرم پر خونست

بانگ جرس این اثر ندارد گویا

این ناله زار ناله مجنونست

شمارهٔ ۴۹

زین باغ که خار او زگل افزونست

در ساغر لاله‌اش می گلگونست

گل از بلبل که قسمت ما خار است

صهبا از گل که روزی ما خونست

شمارهٔ ۵۰

آن کس که بود به دلبری فرد اینست

آن گل که نموده چهره‌ام زرد اینست

دردم گر هست بی‌دوا نبود درد

می‌بیند و طعنه می‌زند درد اینست

شمارهٔ ۵۱

آخر ثمر مهر تو کین بود ای دوست

سودای تو خصم دل و دین بود ای دوست

نه قاعده محبت این بود ای دوست

نه شیوه دوستی چنین بود ای دوست

شمارهٔ ۵۲

این سرکشی ای سرو سهی بالا چیست

زینگونه تغافلت بگو با ما چیست

هرچند که نزا لازم دلبریست

مردیم آخر این همه استغنا چیست

شمارهٔ ۵۳

آنرا که امید وصل آن رشک پریست

کارش همه عمر زاری و لابه گریست

روزی نگریست بر رخ او هیهات

هرکس ز فراق روزکاری نگریست

شمارهٔ ۵۴

مجنون که ز جان برای جانان بگذشت

جانرا آخر سپرد در دامن دشت

میگشت همیشه بر زبانش لیلی

لیلی میگفت تا زبانش میگشت

شمارهٔ ۵۵

زآنچه از ستمت بجان بیتاب گذشت

از چاره مرا کار بهر باب گذشت

رفت آنکه رسیده بود سیلم بکمر

اکنون چکنم که از سرم آب گذشت

شمارهٔ ۵۶

دیشب که مرا بصحبت یار گذشت

در جرگ رقیبان دل آزار گذشت

وصلی که مرا از پس عمری رو داد

وآن نیز بکام دل اغیار گذشت

شمارهٔ ۵۷

عمرم همه در کشیدن جور گذشت

ایام حیات من باین طور گذشت

رفتم که کنم بساغر از شیشه شراب

پیمانه عمر پر شد و دور گذشت

شمارهٔ ۵۸

از سوز غم جگرفروزی که گذشت

غم نیست بلی چه غم ز سوزی که گذشت

امروز که آمد به نشاطش گذران

بیهوده مخور غصه ز روزی که گذشت

شمارهٔ ۵۹ - این رباعی دارای صنعت رد عجز علی‌الصدر است

مجنون به هوای کوی لیلی در دشت

در دشت به جستجوی لیلی می‌گشت

می‌گشت همیشه بر زبانش لیلی

لیلی می‌گفت تا زبانش می‌گشت

شمارهٔ ۶۰

منصور تنش بدار گردید چو جفت

با مثقب آب دیده این گوهر سفت

زین بیش بود سزاش در مذهب عشق

هرکس گوید آنچه نمی‌باید گفت

شمارهٔ ۶۱

ای غبغب دلکش ترا بوی ترنج

وز غیرت او زرد شده روی ترنج

باشد ز نخ تو بر فراز غبغب

سیبی که نهاده‌اند بر روی ترنج

شمارهٔ ۶۲

عالم همه هیچ و کار عالم همه هیچ

نفع و نقصان و شادی و غم همه هیچ

با مهروشی دمی زنی گر چون صبح

باشد همه آن دم و جز آن دم همه هیچ

شمارهٔ ۶۳

ای روی تو در حدیقه جان گل سرخ

وز عکس تو دیده را بدامان گل سرخ

روی من و تو بهم خزانست و بهار

یا این گل زرد باشد و آن گل سرخ

شمارهٔ ۶۴

ما را که بود چه در بخارا و چه بلخ

از حسرت شیرین‌دهنان کامی تلخ

بی‌ماه‌وَشی خوش نبود عمر چه سود

کز غره هزار ماه آریم به سلخ

شمارهٔ ۶۵

آنم که بود بدامن صحرا باد

تا ره سپرد بکوه پیچد فریاد

سرگشته چنان بکوه و دشتم بیتو

کز لیلی مجنون وز شیرین فرهاد

شمارهٔ ۶۶

آنم که بدشت و کوه تا گردد باد

باشم من از آن پریوش حور نژاد

سرگشته بدشت چون ز لیلی مجنون

آواره بکوه چون ز شیرین فرهاد

شمارهٔ ۶۷

هرگز ز کسی یار کسی فرد مباد

سرگرم بدشمنان دم سرد مباد

در عشق اگر هزار درد دگر است

باد آن همه دردها و این درد مباد

شمارهٔ ۶۸

وصل تو نصیبم ای دل افروز مباد

وز باد زپی هجر غم اندوز مباد

گفتی برت آیم بشب و روز روم

امید که باد آن شب و آن روز مباد

شمارهٔ ۶۹

مشتاق که نقد دل نهانی بتو داد

جان را آخر ز ناتوانی بتو داد

گفتی دو سه روز شد فلان پیدا نیست

قربان سر تو زندگانی بتو داد

شمارهٔ ۷۰

غم بیحد و درد بیشمار و من فرد

یارب چکنم که صبر نتوانم کرد

یا درد باندازه طاقت بفرست

یا حوصله‌ای بده باندازه درد

شمارهٔ ۷۱

آخر غم او ازین غم آبادم برد

با جان حزین و دل ناشادم برد

هر قطره که دیده‌ام فشاند آخر کار

جمع آمد و سیلی شد و بنیادم برد

شمارهٔ ۷۲

دوران سپهر بیگنه کش گذرد

ایام بگوینده و خامش گذرد

گر عمر هزار سال در یکنفس است

چون میگذرد کو همه ناخوش گذرد

شمارهٔ ۷۳

گردون ستیزه کار دیدی که چکرد

ناسازی روزگار دیدی که چکرد

از حرف رقیب عاقبت خونم ریخت

دیدی که چکرد یار و دیدی که چکرد

شمارهٔ ۷۴

رفت از برم آن یگانه دیدی که چه کرد

دلبر به سر بهانه دیدی که چه کرد

افکند به صد مرحله‌ام دور از یار

دور فلک و زمانه دیدی که چه کرد

شمارهٔ ۷۵

دانم بنشانه ناوک‌ها نخورد

تا حق نشود اشاره فرما نخورد

از ماست که تیری بنشان اندازیم

از ما نبود برو خورد یا نخورد

شمارهٔ ۷۶

شد صبح که هرکس پی کاری گیرد

یا آنکه بدوستی قراری گیرد

خوشوقت کسی بود که از خانه برون

آید سر راه انتظاری گیرد

شمارهٔ ۷۷

گفتم ز غمت عاشق حیران میرد

گفتا بگذار تا بحرمان میرد

سیراب بسر چشمه ندارد آری

از تشنه خبر که در بیابان میرد

شمارهٔ ۷۸

بر لب نه شکایتم ز فردی برسد

از من به فلک نه آه سردی برسد

بیدرد نیم گر نکنم شکوه ز درد

کو صاحب دردی که بدردی نرسد

شمارهٔ ۷۹

اندیشه به کنه حق تعالی نرسد

برگرد که پای فکرت اینجا نرسد

اندیشه ما خاروخس و حق دریاست

خاموش که خس به قعر دریا نرسد

شمارهٔ ۸۰

گو دی رسد و بهارش از پی نرسد

در خم میم از رسیدن دی نرسد

کافیست گل داغ و می خون دلم

گو موسم گل بیاید و می نرسد

شمارهٔ ۸۱

فیضی بمن از چشمه نوشی نرسد

کامم ز لب شکرفروشی نرسد

میگریم و گریه‌ام ندارد اثری

مینالم و ناله‌ام بگوشی نرسد

شمارهٔ ۸۲

زان ماه که روزم ز غمش شب باشد

جانم در تاب و جسم در تب باشد

جام دگران از می گلگون لبریز

پیمانه من ز خون لبالب باشد

شمارهٔ ۸۳

آنرا که نه دانش و نه عرفان باشد

حاشا که ز معصیت گریزان باشد

از جرم و گنه بیخبران را چه گریز

کج‌کج رفتن لازم مستان باشد

شمارهٔ ۸۴

هرکس که بجرگ نکته سنجان باشد

چون من نه خوش آهنگ و خوش‌الحان باشد

در باغ بود هزار بلبل اما

زآن جمله یکی هزار دستان باشد

شمارهٔ ۸۵

از جور و جفا چو خار می‌باید شد

آواره ز کوی یار می‌باید شد

آئین وفا بهر دیاری باشد

گرد سر آن دیار می‌باید شد

شمارهٔ ۸۶

آنم که نشاط من بکلفت ماند

صاف عیشم بدرد محنت ماند

شهد طربم بزهر حسرت ماند

صبح وطنم بشام غربت ماند

شمارهٔ ۸۷

افغان که نه عمر جاودان خواهد ماند

فریاد که نه جسم و نه جان خواهد ماند

در کنج لحد از تن فرسوده ما

فرداست که مشتی استخوان خواهد ماند

شمارهٔ ۸۸

نه تاج و نه تخت و نه نگین خواهد ماند

نه سلطنت روی زمین خواهد ماند

ساقی تو ز لطف شیشه و ساغر را

خالی کن و پرکن که همین خواهد ماند

شمارهٔ ۸۹

از کوی غم تو سینه ریشان رفتند

یک یک ز جفای جورکیشان رفتند

گفتی که بگو چگونه ایشان رفتند

جمع آمده بودند پریشان رفتند

شمارهٔ ۹۰

روزی که بکوی میفروشان بردند

از جام نخست عقل و هوشم بردند

از باده‌چان دوش خراب افتادم

کز میکده امروز بدوشم بردند

شمارهٔ ۹۱

چون موج گروهی که عنان تاب شدند

زین بحر و تن آسوده ز هر باب شدند

تا کشتی خویش را بساحل بردند

سرگشته صدهزار گرداب شدند

شمارهٔ ۹۲

شد صبح کاجابت بدعا وابندند

حاشا که در فیض بدلها بندند

آمد شبنم فرود برخیز از خواب

زان پیش که آبرا ز بالا بندند

شمارهٔ ۹۳

آنانکه بگفتگو بدانش ثمرند

وآنان که بزهد در جهان نام‌ورند

مشنو ز پرستش حق ار لاف زنند

یاران خداپرست قوم دگرند

شمارهٔ ۹۴

شاهان جهان که از صدای کوسند

مست و گه رحلت همه تن افسوسند

با دست تهی روند آخر هرچند

کیخسرو و کیقباد و کیکاووسند

شمارهٔ ۹۵

آنانکه نه از خیل خردمندانند

نیک و بد خویش را ز گردون دانند

از چرخ مکن شکوه که هرگردنده

گردد بهمان روش که میگردانند

شمارهٔ ۹۶

غم نیست که خلق بت‌پرستم دانند

یا کافر و میخواره و مستم دانند

با کی نبود از آن و این هیچ مرا

ای وای اگر چنانچه هستم دانند

شمارهٔ ۹۷

آنان که مرا ز مستمندان دانند

درمان غمم ولی نه چندان دانند

هر بیدردی ز درد من آگه نیست

دردی دارم که دردمندان دانند

شمارهٔ ۹۸

آنم که بود محال در دیر وجود

وز جام و سبو دمی توانم آسود

می خورده‌ام و میخورم و خواهم خورد

تا بوده و تا هستم و تا خواهم بود

شمارهٔ ۹۹

گفتم ز تو دایمم نه غم خواهد بود

لطفت نه بغیر دمبدم خواهد بود

زان خاری من فزون شد و خواهد شد

او محترم است و محترم خواهد بود

شمارهٔ ۱۰۰

در عشق بلب خموش می‌باید بود

در عالم دل بجوش می‌باید بود

چشمی نه هزار چشم می‌باید بود

گوشی نه هزار گوش می‌باید بود

شمارهٔ ۱۰۱

هر دم ز بتی بداغ می‌باید بود

سرمست ز یک ایاغ می‌باید بود

سرگشته هر شمع نمی‌باید بود

پروانه یک چراغ می‌باید بود

شمارهٔ ۱۰۲

مرغان چو دل از سیر چمن شاد کنید

آنگاه نوای عیش بنیاد کنید

پرواز بگرد سرو و شمشاد کنید

از حال اسیران قفس یاد کنید

شمارهٔ ۱۰۳

یاران چو دل از صحبت هم شاد کنید

جمع آئید و نشاط بنیاد کنید

با دوست بساغر می گلگون ریزید

از حسرت خونابه‌کشان یاد کنید

شمارهٔ ۱۰۴

داغ غمت از افسر ادهم خوشتر

نقش قدمت ز خاتم جم خوشتر

در گوشه غم خوشم بیاد تو که هست

این گوشه مرا ز هر دو عالم خوشتر

شمارهٔ ۱۰۵

چندانکه بود نشاط از غم خوشتر

چندانکه بود سوز ز ماتم خوشتر

در کوی مغانست قدح نوشان را

ساغر خوش و ساغر دمادم خوشتر

شمارهٔ ۱۰۶

جام صهبا ز ساغر جم خوشتر

آب انگور ز آب زمزم خوشتر

آن گوشه که با پریوشی باده‌کشی

صد مرتبه از عالم و آدم خوشتر

شمارهٔ ۱۰۷

غمگین تور است از طرب غم خوشتر

بر ماتمیت ز سوز ماتم خوشتر

از تست چو درد و داغ در جان و دلم

دردم ز دوا داغ ز مرهم خوشتر

شمارهٔ ۱۰۸

درویشیم از خدمت سلطان خوشتر

ترک سرم از منت و سامان خوشتر

خاکستر گلخن و کلاه نمدم

از تخت جم و تاج سلیمان خوشتر

شمارهٔ ۱۰۹

ای سرو تو از سرو روان موزون‌تر

لعلت ز شراب ارغوان گلگون‌تر

تو فتنه عالم و ترا پیرو جوان

مفتون و من از پیر و جوان مفتون‌تر

شمارهٔ ۱۱۰

از قتل من خسته روانی بگذر

از خون اسیری چو جوانی بگذر

شکرانه بازوی توانا صیاد

از کشتن صید ناتوانی بگذر

شمارهٔ ۱۱۱

بازآ و هجوم لشکر درد نگر

گرد من و در میانه‌ام فرد نگر

بر لشکر غم تاخته‌ام نیرو بین

تنها بسپاهی زده‌ام مرد نگر

شمارهٔ ۱۱۲

جز فتنه نمیکند جهان طور نگر

جز زهر نمیدهد فلک جور نگر

گیتی نگر و فلک نگر گردش بین

محفل نگر و جام نگر دور نگر

شمارهٔ ۱۱۳

چونتخته نرد است فلک نیک نگر

ما مهره و آسمان بود بازیگر

هر لحظه بنفش کعبتین تقدیر

ما را حرکت دهد بحال دیگر

شمارهٔ ۱۱۴

هر بت که برافروخت رخ از جام غرور

چون با تو دهم نسبتش ای غیرت حور

او برق یما نیست و تو آتش طور

او شعله آتشست و تو شعله نور

شمارهٔ ۱۱۵

ایدلبر بی‌نظیر من دستم گیر

در کشور جان امیر من دستم گیر

افتاده‌ام از پا و نباشد دستی

جز دست تو دستگیر من دستم گیر

شمارهٔ ۱۱۶

آن در مسجد که جسته‌ام حق ز نماز

وین گوشه‌نشین که گشته‌ام محرم راز

اینها همه دام و مکر و تزویر بود

جز می مخور و بغیر معشوق مباز

شمارهٔ ۱۱۷

آن یافته کام دل ز عشق جانسوز

کز طالع فرخنده و بخت فیروز

روزی با مهر طلعتی برده بشب

با ماه وشی شبی رسانیده بروز

شمارهٔ ۱۱۸

زین پیش مرا بود ز بخت فیروز

هرشب شب قدر و روز روز نوروز

افغان که زیادروی و موی صنمی

اکنون نه شبم شبست و نه روزم روز

شمارهٔ ۱۱۹

گیرم که کنم من از مناهی پرهیز

با حکم قضا کر است یارای ستیز

ساقی بکفم نهاده جام لبریز

میگویدم آنگاه که کج دار و مریز

شمارهٔ ۱۲۰

ای جان و دل مرا انیس و مونس

باغی است رخت درو ز گلها مجلس

لب غنچه و خط بنفشه و عارض گل

بینی قلم و نرگس چشمت نرگس

شمارهٔ ۱۲۱

دور از تو مرا رنج و گلابی که مپرس

دردی که مگو غم و ملالی که مپرس

گفتی که چه حال داری از دوری من

دارم ز جدائی تو حالی که مپرس

شمارهٔ ۱۲۲

دل برده ز من تازه نهالی که مپرس

آهو نگه خوش خط و خالی که مپرس

چشمی دارم براه چون حلقه دام

از حسرت رم کرده غزالی که مپرس

شمارهٔ ۱۲۳

ای واقف از آرامش و گشت همه کس

وی از طلبت ز خود گذشت همه کس

بازم گردان بسوی خویش از ره لطف

ای آنکه به تست باز گشت همه کس

شمارهٔ ۱۲۴

ای مرحمتت هادی راه همه کس

فضل و کرمت پشت و پناه همه‌کس

از قهر تو جز درت کجا بگریزم

ای از تو بتو گریزگاه همه کس

شمارهٔ ۱۲۵

گویم نه بهرحال که هستی خوش باش

گر زاهد و گر صنم پرستی خوش باش

زین میکده تا هست ترا مینائی

در دستی و ساغری بدستی خوش باش

شمارهٔ ۱۲۶

از عشق فتد بخرمن صبر آتش

بارد عوض آب از این ابر آتش

برقیست محبت که ازو افتاده است

در جان مسلمان و دل گبر آتش

شمارهٔ ۱۲۷

از سیلی غم چند کنی چهره بنفش

وز سختی راه نالی و تنگی کفش

راضی بقضا باش که با حکم خدا

باشد جدلت ستیزه مشت و درفش

شمارهٔ ۱۲۸

جز خون جگر ز شومی اختر خویش

چون لاله ندیده‌ایم در ساغر خویش

خونابه‌کش محفل خویشیم وزنیم

دوری دو پیاله از دو چشم تر خویش

شمارهٔ ۱۲۹

خوش آنکه کنم خاطر غمدیده خویش

شاد از قدم یار پسندیده خویش

چند آه کشم اشک فشانم برهش

گاه از دل خویش و گاه از دیده خویش

شمارهٔ ۱۳۰

صبح است ز باده می‌پرستان در رقص

رندان ز می طرب غزلخوان در رقص

جانان ز فروغ روی جانان در رقص

ذرات ز آفتاب تابان در رقص

شمارهٔ ۱۳۱

ای کرده به خویش یک روش دایم فرض

بشنو سخنی کامده در معرض عرض

باید چو برون شد آخر از صفحه ارض

گردی چه بطول راه‌پیما چه بعرض

شمارهٔ ۱۳۲

ای رهرو نادان که روانی چون شط

گیرم نروی برون چو از مسطر خط

چون نیست ز دانش چه صواب و چه خطا

نبود چو ز بینش چه درست و چه غلط

شمارهٔ ۱۳۳

مخور نگشته از می ناب چه حظ

نادیده شب سیه ز مهتاب چه حظ

هجران نکشیده را چه لذت ز وصال

آنرا که عطش نباشد از آب چه حظ

شمارهٔ ۱۳۴

ای مانده بمحفل تو پا در گل شمع

گریان ز تو هم زدیده هم از دل شمع

سوز تو مرا بجان چو در بزم چراغ

داغ تو بدل مرا چو در محفل شمع

شمارهٔ ۱۳۵

بر خصم ظفر همیشه در روز مصاف

یابم ز دل روشن و از سینه صاف

آنم که نیامدست و ناید هرگز

تیرم ز کمان برون و تیغم ز غلاف

شمارهٔ ۱۳۶

پیوسته دلم کباب میخواهد عشق

دایم چشمم پرآب میخواهد عشق

ویران‌تر از آنچه گوئیم کرد و هنوز

زین بیشترم خراب میخواهد عشق

شمارهٔ ۱۳۷

امروز نکرده است اندیشه عشق

جا در دل من چو در گلم ریشه عشق

از باده نداشت رنگ پیمان نه حسن

روزی که شدم مست من از شیشه عشق

شمارهٔ ۱۳۸

کو بر زبردست تو دستی ای عشق

تا باز کند آنچه تو بستی ای عشق

سنجم بچه پایه‌ای ترا از رفعت

بالاتر از آنچه هست هستی ای عشق

شمارهٔ ۱۳۹

بس رشته جان‌ها که گسستی ای عشق

بس شیشه دل‌ها که شکستی ای عشق

دست همه را به پشت بستی ای عشق

دستی ای عشق و پشت دستی ای عشق

شمارهٔ ۱۴۰

ای کاوردت ز نطفه‌ای ایزد پاک

وآخر دهدت جا به یکی تیره مغاک

می‌نوش و بزی شاد که بس چون من و تو

پیدا شد از آب و گشت پنهان در خاک

شمارهٔ ۱۴۱

تنها نه زمین ز صید گاهت گلرنگ

از خون دل منست چون عرصه جنگ

صد مرغ دل از تیغ جفایت بر خاک

افتاده بسان طایر خورده خدنگ

شمارهٔ ۱۴۲

تا چند رقیب در برش گیری تنگ

خواهیم یکی زین دو ز گردون دورنگ

یا سنگ آید بشیشه هستی ما

یا شیشه هستی تو اید بر سنگ

شمارهٔ ۱۴۳

از نام تو کعبه را چه سان نبود ننگ

در کعبه تو و دل به کلیسای فرنگ

بیرون و درون تو بود چندان رنگ

یا رومی روم باش یا زنگی زنگ

شمارهٔ ۱۴۴

در راه بتان که صلحشان باشد جنگ

تا چند خروشم چو جرس از دل تنگ

لب بندم ازین بس که بسی سختتر است

سنگ دل این سنگدلان از دل سنگ

شمارهٔ ۱۴۵

در کوی غمت که فتنه بارد صد رنگ

تنها نه تر است دامن ناله بچنگ

در هر بن خار هست و در هر سر سنگ

نالان چو جرس تنگدلی از دل تنگ

شمارهٔ ۱۴۶

هستیست گلی کزوست ما را دل‌تنگ

ما دامن او چو خار داریم به چنگ

باد ار بردش بهرچه افسوس خوریم

زین گل که نبود ازو نه آب و نه رنگ

شمارهٔ ۱۴۷

با ما ز در صلح درآ تا کی جنگ

ورنه ز جفایت چو جرس از دل تنگ

نالیم بناله‌ای که خون از اثرش

جوشد ز دل سخت تو چون چشمه ز سنگ

شمارهٔ ۱۴۸

ای موی تو در برون دل‌ها همه چنگ

وی روی تو در فریب جان‌ها همه رنگ

ظلیست ز موی تو چه هندو چه حبش

عکسیست ز روی تو چه روم و چه فرنگ

شمارهٔ ۱۴۹

از حرف وصال تو بمن گردد حال

آری بفراق دیدگان حرف وصال

با مخمور است قصه باده صاف

با تشنه جگر حکایت آب زلال

شمارهٔ ۱۵۰

رندی به بغل صراحی و در کف جام

با واعظ شهر گفت کای شیخ انام

چون هر دو بود زآب عنبر و سرکه و می

آن بهر چه شد حلال و این گشت حرام

شمارهٔ ۱۵۱

زاهد که بخون خوردن خلقست مدام

باکش نبود نه از هلال و نه حرام

این طرفه که باشد او مسلمان تمام

ما سوختنی کشتنی از یک دو سه جام

شمارهٔ ۱۵۲

من عهد و وفات سست می‌دانستم

در راه جفات چست می‌دانستم

از تیغ فراق اینکه آخر خونم

می‌ریختی از نخست می‌دانستم

شمارهٔ ۱۵۳

پیمان تو کی درست می‌دانستم

عهد تو همیشه سست می‌دانستم

من سستی عهد تو مپندار کنون

دانستم کز نخست می‌دانستم

شمارهٔ ۱۵۴

دیریست جدا ز عالم لاهوتم

زندانی این کالبد ناسوتم

این پیکر خشک تخته‌بندم کرده است

ایمرگ بیا که زنده در تابوتم

شمارهٔ ۱۵۵

یک چند منت دوست گمان میکردم

وز شوق فدایت دل و جان میکردم

از تیغ جفا عاقبتم کشتی و کاش

زآغاز ترا من امتحان میکردم

شمارهٔ ۱۵۶

کی دور ز آستانه‌ات می‌گردم

گر تیر زنی نشانه‌ات می‌گردم

هر شام چو پروانه شمع فانوس

تا صبح به گرد خانه‌ات می‌گردم

شمارهٔ ۱۵۷

عمریست که مهر دلفروزی دارم

در دل‌سوزی و طرفه‌سوزی دارم

از خال سیاهی و خط مشکینی

تاریک شبی و طرفه‌روزی دارم

شمارهٔ ۱۵۸

از غم دل بی‌صبر و سکونی دارم

آزرده‌تر از برون درونی دارم

هرکس که خورد زخم نهان نگهی

داند چه دل غرقه بخونی دارم

شمارهٔ ۱۵۹

پیوسته تن خاک‌نشینی دارم

در کوی غمت گل زمینی دارم

امید اثر ز ناله‌ام هست که باز

مینالم و ناله حزینی دارم

شمارهٔ ۱۶۰

هر ناله که از غمت بلب می‌آرم

زو آتش را بتاب و تب می‌آرم

از روز جزا بمجرمان صعب‌تر است

روزی که من از غمت بشب می‌آرم

شمارهٔ ۱۶۱

پیوسته ذلیل آشنا و خویشم

بیوفر نموده چرخ بیش از پیشم

در دیده هیچ‌کس نیایم آخر

نه عیب غنی نه هنر درویشم

شمارهٔ ۱۶۲

از ناله مرغ بی‌پروبال دلم

احوال من آشفته چو احوال دلم

نالد دل من چنانکه غیر از دل تو

سوزد دل هر که هست بر حال دلم

شمارهٔ ۱۶۳

نه ساکن باغ و نه مقیم چمنم

جغدم که خرابه‌ایست دایم وطنم

هرگز بسرم کس نکند آمد و رفت

بیکس‌تر ازین کسی مبادا که منم

شمارهٔ ۱۶۴

من شیوه آن بهانه جو می‌دانم

بی‌مهر و وفاست خوی او می‌دانم

گفتی یابی به صبر وصلم هیهات

من طالع خویش را نکو می‌دانم

شمارهٔ ۱۶۵

ناگاه طلسم جسم را میشکنم

این لوح تهی زاسم را میشکنم

جاوید بقید تن نخواهم ماندن

من عاقبت این طلسم را میشکنم

شمارهٔ ۱۶۶

کو مرغ باین بی‌پروبالی که منم

کس نیست باین شکسته حالی که منم

ای گل بودت بلبل نالان بسیار

اما نه باین ضعیف نالی که منم

شمارهٔ ۱۶۷

زاهد توئی و فضائل کسب علوم

در پرده دلت طالب این دنیی شوم

هشدار که این دو جمع با هم نشوند

یا زنگی زنگ باش یا رومی روم

شمارهٔ ۱۶۸

با فقر ز دنیا نه عبث ساخته‌ایم

وز کشور دولتش برون تاخته‌ایم

کین سنگ غلط کرده ز گوهر در خاک

برداشته‌ایم و باز انداخته‌ایم

شمارهٔ ۱۶۹

پیدا چو گهر ز قطره آب شدیم

وانگاه نهان چون در نایاب شدیم

بودیم بخواب در شبستان عدم

بیدار شدیم و باز در خواب شدیم

شمارهٔ ۱۷۰

اکنون نه ز نخل عشق برخورداریم

وز دیده برنگ شمع آتش باریم

در کوره غم بسان آتش‌کاران

ما سوخته و برشته این کاریم

شمارهٔ ۱۷۱

هر شب ز غم تو سیمتن می‌گریم

تنها به میان انجمن می‌گریم

یاران زده حلقه از نشاط و تا صبح

چون شمع در آن میانه من می‌گریم

شمارهٔ ۱۷۲

از جور سپهر واژگون می‌گریم

هردم ز دم دگر فزون می‌گریم

چون شیشه که گردد پر و خالی ز شراب

خون می‌خورم از حسرت و خون می‌گریم

شمارهٔ ۱۷۳

در وحدت آن جان جهان هست سخن

هرچند که دارد از شمار افزون تن

خواهی گرت این دقیقه گردد روشن

نظاره نور مهر کن در روزن

شمارهٔ ۱۷۴

تن مایل درد و روح مایلتر از آن

جان بیدل و دل ز هجر بیدل‌تر از آن

چندانکه بوصل مرگ مشکل باشد

صد بار بهجر زیست مشکلتر از آن

شمارهٔ ۱۷۵

درد تو بود نهفته در جان کردن

در پنبه نهان آتش سوزان کردن

مشکل باشد غم تو پنهان کردن

وین مشکل تر که فاش نتوان کردن

شمارهٔ ۱۷۶

یکروز بوصل کامرانی کردن

بهتر ز حیات جاودانی کردن

حقا که برابر است با عمر ابد

یکدم بمراد زندگانی کردن

شمارهٔ ۱۷۷

نه دم ز بلندی و نه از پستی زن

نه حرف ز نیستی نه از هستی زن

زین کوچه ره برون شدن نیست ترا

جامی بکش و بکوچه مستی زن

شمارهٔ ۱۷۸

از عشق بتی شور چو قلزم میکن

میکن شور و نهان ز مردم میکن

ظاهر بحرم میرو و میگردان راه

از کعبه به بتخانه و پی گم میکن

شمارهٔ ۱۷۹

روشن کند اشک لاله‌گون دل من

سوز غم ز اندازه برون دل من

پیکیست ز آتش درون دل من

چون اشک کباب جوش خون دل من

شمارهٔ ۱۸۰

باشد ز سرشگ لاله‌گون دل من

چون شیشه می جوش درون دل من

دور از تو شرابی و کبابی که مراست

لخت جگر منست و خون دل من

شمارهٔ ۱۸۱

رفتی تو و اشک لاله‌گون دل من

شد سلسله جنبان جنون دل من

چون گل که دمد ز خاک و خون دل من

خرگاه برون زد از درون دل من

شمارهٔ ۱۸۲

گو همره اشک لاله‌گون دل من

بیرون نرود ز دیده خون دل من

پیداست که چیست در درون دل من

چون شیشه باده از برون دل من

شمارهٔ ۱۸۳

طفلی که چو اشک لاله‌گون دل من

در جوش ازو بود درون دل من

با آنکه جگرگوشه مردم باشد

پرورده چو اشک من بخون دل من

شمارهٔ ۱۸۴

از نعت نبی است در جنان مسکن من

وز منقبت علی است جان در تن من

از مهر محمد و علی هر دو بهم

بادام دو مغز است دل روشن من

شمارهٔ ۱۸۵

ایگل که ترا هست عذار گلگون

گر باد برد بوی تو از شهر برون

خواهد ز هوای تو بکوه و هامون

شیرین فرهاد گشت و لیلی مجنون

شمارهٔ ۱۸۶

بود از لیلی بسکه جگر خون مجنون

چون لیلی و هم لیلی ازو چون مجنون

تا صبح قیامت رسد از تربتشان

لیلی لیلی بگوش مجنون مجنون

شمارهٔ ۱۸۷

از کوشش غیر ای تو از حوری به

آئی چو برم از تو مرا دوری به

وصلی که دهد دست بامداد رقیب

زان وصل هزار بار مهجوری به

شمارهٔ ۱۸۸

ای کوی تو از خلد و تو از حوری به

سیمین بدنت ز شمع کافوری به

زلف مشکین و عارض گلگونت

وز عنبر سار او گل سوری به

شمارهٔ ۱۸۹

ای نور تو شمع بزم مردم گشته

در نور تو ذرات جهان گمگشته

این پرتو حسن تست کز پرده برون

افتاده و مهر و ماه و انجم گشته

شمارهٔ ۱۹۰

شوخی که رهم در طلبش گمگشته

بیگانه ز من ز طعن مردم گشته

فریاد که بیشتر ستم میکندش

آنرا که سزاوار ترحم گشته

شمارهٔ ۱۹۱

در وادی عشقت دل من گم گشته

آئین تو دلجوئی مردم گشته

من بهر تو گریانم و تو بهر کسان

از گوشه لب گرم تبسم گشته

شمارهٔ ۱۹۲

ای قلزم سرگرم تلاطم گشته

شورانگیز محیط و قلزم گشته

هر ساعتی از تو هر زمانی در تو

صد موج پدید گشته و گم گشته

شمارهٔ ۱۹۳

ای ز آب و هوای دیر مردم گشته

صد رنگ ز دور چرخ انجم گشته

این مشت گل تست که در کوی مغان

گه ساغر و گه سبو و گه خم گشته

شمارهٔ ۱۹۴

ای گشته جماد و باز مردم گشته

صد مرتبه پیدا شده و گم گشته

امروز این تن که پروریش از گندم

فرداست که خاک و خاک گندم گشته

شمارهٔ ۱۹۵

سرگشته پدید زاهد گم گشته

از بهر گزند جان مردم گشته

دیروز که رفته بود افعی بوده است

امروز که بازگشته کژدم گشته

شمارهٔ ۱۹۶

گر جا بحرم ور به کلیسا کرده

زاهد عمل آنچه کرده بیجا کرده

آری چو عمل نباشد ار علم بکیست

ناکرده و کرده کرده و ناکرده

شمارهٔ ۱۹۷

ای با همه آشنا ز ما بیگانه

از رسم و ره و مهر و وفا بیگانه

تا چند بما رسی و از ما گذری

همچون نگه خود آشنا بیگانه

شمارهٔ ۱۹۸

هرگز ز توام غیر دل‌آزاری نه

خون گشته دل مرا ز تو دلداری نه

ظالم خونم نگویم از جور مریز

من کشتنیم ولی باین زودی نه

شمارهٔ ۱۹۹

ایخسته دلم همیشه رنجور از تو

روزم ز سیاهی شب دیجور از تو

بی‌شعله خس و خار نمی‌سوزد و من

از دوری تو در آتشم دور از تو

شمارهٔ ۲۰۰

ای عشق بیا از همه فن به فن تو

ای عقل برو سر تو در گردن تو

دلگیر ز شهر بند عقلم پس از این

ای دشت جنون دست من و دامن تو

شمارهٔ ۲۰۱

گشت شب مهتاب و می روشن و تو

من شعله تو گل گلخن و من گلشن و تو

بازآ که بهم خوشیم هرجا باشیم

پروانه و شمع و بلبل و گل من و تو

شمارهٔ ۲۰۲

روزی مشتاق بر دماغ من و تو

بوئی نخورد از گل باغ من و تو

اما هر شب ز آتش داغ من و تو

افروخته تا صبح چراغ من و تو

شمارهٔ ۲۰۳

چون دل نهد از بیم هلاک من و تو

بر الفت تن روان پاک من و تو

فرداست که قالب دگر ساخته‌اند

از آتش و آب و باد و خاک من و تو

شمارهٔ ۲۰۴

ای شمع که سوز جسم کاه من و تو

بر آتش دل بود گواه من و تو

خاموش که از شعله آه من و تو

روشن نشود روز سیاه من و تو

شمارهٔ ۲۰۵

ای برده بحسن از مه و خورشید گرو

وز داس جفاکشت وفا کرده درو

از کلبه اغیار بکاشانه ما

برخیز و بیا ولیک بنشین و مرو

شمارهٔ ۲۰۶

چشمم که سرشک لاله‌گون آید ازو

پیوسته چو زخم تازه خون آید ازو

نم در جگرم ز کریه نگذاشته است

وقتیست که لخت دل برون آید ازو

شمارهٔ ۲۰۷

گر لاف ز عشق میزنی دردت کو

اشک گلگون و چهره زردت کو

داغیست بجان گرت ز خورشید وشی

چون صبح دل گرم و دم سردت کو

شمارهٔ ۲۰۸

زاهد که ز عشق لافد آوازش کو

وز نرگس شوخی دل بیمارش کو

چون فاخته گر شیفته سروقد بست

آواز حزین و ناله زارش کو

شمارهٔ ۲۰۹

هرگز غم یار را باغیار مگو

ور میگوئی بغیر دلدار مگو

اسرار بنا محرم اسرار مگو

زنهار مگو هزار زنهار مگو

شمارهٔ ۲۱۰

تا عشق مرا فاش نمی‌دانستی

با من ره پرخاش نمی‌دانستی

در عاشقی خویش مرا شهره شهر

دانستی ای کاش نمی‌دانستی

شمارهٔ ۲۱۱

ای آنکه ز سر خویشتن در تفتی

پیوسته بگردش ز چهار و هفتی

دوری چو بکام نگذرانی گیرم

صد مرتبه آمدی و صد ره رفتی

شمارهٔ ۲۱۲

گردون همه زهر در ایاغم کردی

وز صرصر غم قصد چراغم کردی

کردی بهزار حیله‌ام دور از یار

داغم کردی و سخت داغم کردی

شمارهٔ ۲۱۳

تا چون گلم آسایش دامن بودی

دلتنگتر از غنچه بگلشن بودی

رفتی ز بر من و شکفتی اکنون

من بیتو چنانم که تو با من بودی

شمارهٔ ۲۱۴

فاش از کفم ار کشیده دامن بودی

چون روح مرا نهفته در تن بودی

من در طلب تو وز تو غافل یعنی

من با تو نبودم و تو با من بودی

شمارهٔ ۲۱۵

دیشب دل من چو خسته از رنجوری

میکرد فغان ز محنت مهجوری

گفتم که چنین ساخت ز دردت نالان

فریاد برآورد که دوری دوری

شمارهٔ ۲۱۶

در وادی عشق دوش نالان جرسی

میگفت مرا که چیست فریاد بسی

خامش که درین دشت بفریاد کسی

هرگز نرسیده است فریاد رسی

شمارهٔ ۲۱۷

صبح است و شراب لعل‌فام ای ساقی

برخیز و به گردش آر جام ای ساقی

در دور فکن ساغر از آن پیش که چرخ

دور من و تو کند تمام ای ساقی

شمارهٔ ۲۱۸

از جام وصال غیر و مستی تا کی

وز هجر من و محنت هستی تا کی

ای بخت زبون اینهمه کوتاهی چند

ای طالع دون اینهمه پستی تا کی

شمارهٔ ۲۱۹

با یار رقیب می پرستی تا کی

در میکده وصال مستی تا کی

از دامن او مرا بآن زلف ترا

کوته‌دستی و درازدستی تا کی

شمارهٔ ۲۲۰

آنی تو که حال ناتوانان دانی

احوال درون خسته‌ جانان دانی

افتاده به بیزبانیم کار اما

شادم که زبان بی‌زبانان دانی

شمارهٔ ۲۲۱

ای آتش کینت ز من افروختنی

آسان ز غمت نگشته‌ام سوختنی

در مکتب عشق علمی از مهر و وفا

آموخته‌ام که نیست آموختنی

شمارهٔ ۲۲۲

ای عشق که غیر فتنه برپا نکنی

در سوختن جهان محابا نکنی

گرم جولان چو باد هرجا گذری

آتش زنی و سوزی و پروا نکنی

دیوان اشعار

غزلیات

قصاید

ترکیبات

ترجیعات

ماده تاریخ

رباعیات

مشتاق اصفهانی

دیوان اشعار