معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ سیدای نسفی

میرعابد متخلص به سیّدا معروف به سیّدای نَسَفی در نَسَف یا کرشی (قرشی) کنونی از توابع بخارا زاده شد و در شهر بخارا پرورش یافت. عبدالغنی میرزایف با مراجعه به منابع مختلف بر این نظر است که سیدا در اواخر نیمهٔ نخست سدهٔ هفدهم میلادی چشم به جهان گشوده است. ملیحای سمرقندی تذکره‌نویس معاصر سیدا، او را در سال ۱۶۷۸ دیده و از نوشته‌های وی می‌توان تخمین زد که سیدا در آن هنگام، سی و هفت یا سی و هشت ساله بوده و احتمالاً بین سال‌های ۱۶۳۶-۱۶۳۸ متولد شده است. سیدا تا سال ۱۶۷۰ با یاری پیشه‌وران بخارا به تحصیل پرداخته و اغلب اشعار خود را در دوره‌ای نسبتاً آرام سروده است. وی از دوران کودکی به ادبیات و خصوصاً شعر علاقه نشان داده و پیوسته به مطالعه نوشته‌ها و سروده‌های گذشتگان و معاصران خود می‌پرداخته است. در روزگار وی اشعار صائب تبریزی به ماوراءالنهر راه یافته و شعرای آن دیار با وی و سروده‌هایش آشنا بوده‌اند. بدین جهت سیدا تحت تأثیر کلام صائب قرار گرفته، غزلیاتی از او را در مخمسات خود تضمین کرد. چون سیدا به ظرافت سخن و نوپردازی تمایل داشت، اشعار نمایندگان سبک هندی با طبع و ذوق او موافق افتاد و این سبک را پذیرفت و همچنان که در اشعار وی نمایان است، به خوبی از عهدهٔ شعرگویی به این سبک برآمده است. زندگی نسبتاً آرام سیدا در اواخر عمرش دچار آشفتگی می‌شود؛ اما با وجود تنگدستی و دشواری امرار معاش، وی عزت نفس خود را نگه داشته، از حاکمان زمانه تقاضای کمک نمی‌کند و از راه بافندگی روزگار می‌گذراند. سیدا در آن حال تصمیم به جلای وطن و عزیمت به هندوستان می‌گیرد؛ اما ضعف پیری و تنگدستی او را از این کار بازمی‌دارد و به روزگار فرمانروایی عبیدالله خان (بین سال‌های ۱۷۰۷ تا ۱۷۱۱) در نهایت فقر چشم از جهان فرومی‌بندد.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : خداوندا بشوی از گرد بدنامی جبینم را

شمارهٔ ۲ : خداوندا رهایی ده ز بند درد پایم را

شمارهٔ ۳ : یارب از پیمانه صحبت شرابی ده مرا

شمارهٔ ۴ : ز رخ گر آن پری رو دور گرداند نقابش را

شمارهٔ ۵ : شاد کن از وصل یارب جان افگار مرا

شمارهٔ ۶ : به ابروی تو قسم یاد می کند دل ما

شمارهٔ ۷ : ز بیتابی گریزانست جان دردمند ما

شمارهٔ ۸ : ای محو رنگ و روی تو جان خراب ما

شمارهٔ ۹ : غنچه خسبی باشد از سیر چمن آئین ما

شمارهٔ ۱۰ : ز خون دل شده رنگین دو دیده تر ما

شمارهٔ ۱۱ : دم صبح است ای ساقی ز رو بردار برقع را

شمارهٔ ۱۲ : زهی فراش زلف عنبرینت طره شب‌ها

شمارهٔ ۱۳ : چشم یارم خواب و سنگین است بیداری مرا

شمارهٔ ۱۴ : ای شمع سوی خانه من بی طلب بیا

شمارهٔ ۱۵ : ز غنچه دل ما بی خبر بود گل ما

شمارهٔ ۱۶ : نرم شد از خواب غفلت بستر سنگین ما

شمارهٔ ۱۷ : ای فرش بوی سنبل زلفت دماغ‌ها

شمارهٔ ۱۸ : ای بی‌لب تو خشک دهانِ پیاله‌ها

شمارهٔ ۱۹ : مده چون بوالهوس در سینه جا عشق مجازی را

شمارهٔ ۲۰ : به سوی کلبه ام ای آفت زمانه بیا

شمارهٔ ۲۱ : اگر قامت برافرازی زمین را جان شود پیدا

شمارهٔ ۲۲ : بی‌لبت شد سنگباران بر لب پیمانه‌ها

شمارهٔ ۲۳ : بر سر بالینم ای خضر مسیحا دم بیا

شمارهٔ ۲۴ : کوه پهلو بر زمین ماند ز بار درد ما

شمارهٔ ۲۵ : ای بهارت را گل خودرو گریبان‌پاره‌ها

شمارهٔ ۲۶ : گاهی به چشم لطف مه من بوبین مرا

شمارهٔ ۲۷ : ز ناله منع مکن عاشق بلاکش را

شمارهٔ ۲۸ : نیست آزار کسی در دل غم پیشه ما

شمارهٔ ۲۹ : حرص افزون می شود از مرگ ما افلاک را

شمارهٔ ۳۰ : سایه از بی تابیم سیلی زند مهتاب را

شمارهٔ ۳۱ : می خورد خون جگر در بزم ما مهمان ما

شمارهٔ ۳۲ : قبا کشیده به بر قامت بلند تو را

شمارهٔ ۳۳ : چه باشد گر بگیری دست چون من ناتوانی را

شمارهٔ ۳۴ : تا جلوه عنان تو برداست هوش ما

شمارهٔ ۳۵ : خون می چکد چو غنچه گل از سخن مرا

شمارهٔ ۳۶ : تیره بختی گفت در گوش خطش راز مرا

شمارهٔ ۳۷ : ز بخت تیره بود تازه داغ لاله ما

شمارهٔ ۳۸ : بر داغ غوطه زد دل عشرت سرشت ما

شمارهٔ ۳۹ : می دهد هر دم فریب آن نرگس جادو مرا

شمارهٔ ۴۰ : ای خط سبزت بهار محشر آواره‌ها

شمارهٔ ۴۱ : هجرش آخر کرد خرم جان افگار مرا

شمارهٔ ۴۲ : ای به یادت چشمه زمزم در کاشانه‌ها

شمارهٔ ۴۳ : مشعل طور تجلیست دل انور ما

شمارهٔ ۴۴ : جانب ما دیده را وا کرده پوشیدن چرا

شمارهٔ ۴۵ : ز برق تیغ ابرویت فتاد آتش به کشورها

شمارهٔ ۴۶ : ای ز رویت درگرفته شمع‌ها در خانه‌ها

شمارهٔ ۴۷ : ماه من مست شراب ناب می بینم تو را

شمارهٔ ۴۸ : ای خاکمال سرو روان تو آب‌ها

شمارهٔ ۴۹ : نیست از تسبیح سیری سبحه زهاد را

شمارهٔ ۵۰ : خال لبت نشانده در آتش خلیل را

شمارهٔ ۵۱ : در دل ما گر نمی آیی به چشم ما بیا

شمارهٔ ۵۲ : نو خط من از پی دلهای بی حاصل بیا

شمارهٔ ۵۳ : به حرف غیر می خواهی تو آزار دل ما را

شمارهٔ ۵۴ : ز خونم بعد کشتن شورش محشر شود پیدا

شمارهٔ ۵۵ : با بد و نیک جهان از بسکه همدوشیم ما

شمارهٔ ۵۶ : فتاده گوشه چشم تو تا به خانه ما

شمارهٔ ۵۷ : یارب از دارالشفای خود دوایی ده مرا

شمارهٔ ۵۸ : رویت گل سرسبد لاله زارها

شمارهٔ ۵۹ : خاک مجنون داد تا بر باد آه سرد ما

شمارهٔ ۶۰ : هر شب از یادت منور می کنم کاشانه را

شمارهٔ ۶۱ : تا به آن گلگون قبا چون سایه همدوشیم ما

شمارهٔ ۶۲ : به گلشن چون برافروزد ز می رخسار چون گل را

شمارهٔ ۶۳ : غبار گرد بادم توتیای چشم اخترها

شمارهٔ ۶۴ : ای بهار لطف تو آبروی بستان‌ها

شمارهٔ ۶۵ : بود منعم عزیز کشور و آزاد خوار اینجا

شمارهٔ ۶۶ : به شمع بزم امشب عرض کردم خامه خود را

شمارهٔ ۶۷ : خدایا تازه کن چون شمع مغز استخوانم را

شمارهٔ ۶۸ : خداوندا مده از جوی غفلت آب تاکم را

شمارهٔ ۶۹ : در آغوشم چو می‌آیی میان بهر خدا بگشا

شمارهٔ ۷۰ : از خزان محفوظ کن یارب گلستان مرا

شمارهٔ ۷۱ : ز داغ دل مزین ساختم پروانه خود را

شمارهٔ ۷۲ : خط رخسار تو شبها برد از هوش مرا

شمارهٔ ۷۳ : یارب از دارالشفای خود دوایی ده مرا

شمارهٔ ۷۴ : دل را اسیر دام بلا می کنیم ما

شمارهٔ ۷۵ : ای چمن آرا خزان گشتم بهاری ده مرا

شمارهٔ ۷۶ : گرفتم گوشه‌ای امروز از درها دویدن‌ها

شمارهٔ ۷۷ : ای نگاهت متکای جان به غارت داده‌ها

شمارهٔ ۷۸ : ز چشمم قمریان دارند تعلیم پریدن‌ها

شمارهٔ ۷۹ : ساقیا می ده که موج او برد از جا مرا

شمارهٔ ۸۰ : زد بر زمین چو نقش قدم آسمان مرا

شمارهٔ ۸۱ : غنچه خسبی ها در آغوش چمن دارد مرا

شمارهٔ ۸۲ : بی قرار امروز آن سیمین بدن دارد مرا

شمارهٔ ۸۳ : خانه بر دوشم پریشان کو وطن دارد مرا

شمارهٔ ۸۴ : بی پر و بالی درین گلشن هوس باشد مرا

شمارهٔ ۸۵ : مرغ بی بالم گلستان کی هوس باشد مرا

شمارهٔ ۸۶ : ناله کردن بر سر کویش هوس باشد مرا

شمارهٔ ۸۷ : سبزه خطش کشیده در کنار آئینه را

شمارهٔ ۸۸ : در نظر روزی که آرد آن نگار آئینه را

شمارهٔ ۸۹ : هر که آرد در نظر آن پر حجاب آئینه را

شمارهٔ ۹۰ : خانه بر دوشم دو زانو متکا باشد مرا

شمارهٔ ۹۱ : ای خرامت را ثناگو همچو قمری هوش‌ها

شمارهٔ ۹۲ : غنچه دارم در بغل گر مشت زر باشد مرا

شمارهٔ ۹۳ : نرگس و بادام بی او چشم بد باشد مرا

شمارهٔ ۹۴ : خانه بر دوشم کلید رزق ها باشد مرا

شمارهٔ ۹۵ : مزرع خشکم نظر بر آسمان باشد مرا

شمارهٔ ۹۶ : گردبادم دامن صحرا وطن باشد مرا

شمارهٔ ۹۷ : گل نیم در بر لباس محترم باشد مرا

شمارهٔ ۹۸ : شمعم و هرگز نمی سازد کسی روشن مرا

شمارهٔ ۹۹ : پیرم و بار گران بر کف عصا باشد مرا

شمارهٔ ۱۰۰ : در بهار از فاقه رنگ زعفران باشد مرا

شمارهٔ ۱۰۱ : تیغ ابرویش اگر مد نظر باشد مرا

شمارهٔ ۱۰۲ : بهر روزی آسمان کردست سرگردان مرا

شمارهٔ ۱۰۳ : می کند سرو از حد غماز بازار مرا

شمارهٔ ۱۰۴ : مکن از بهر روزی پیشه خود بینوایی را

شمارهٔ ۱۰۵ : لطف کن یارب ازین سودا رهایی ده مرا

شمارهٔ ۱۰۶ : در صدف آب شد از کسب هوا گوهر ما

شمارهٔ ۱۰۷ : کدامین بزم از عکس رخت گلزار بود امشب

شمارهٔ ۱۰۸ : ز رویش خانه ام لبریز بود از ماهتاب امشب

شمارهٔ ۱۰۹ : پی صید افگنی بیرون شد از بزم شراب امشب

شمارهٔ ۱۱۰ : جنت سپند سوز گلستان روی توست

شمارهٔ ۱۱۱ : فلک گردباد ره کاروانت

شمارهٔ ۱۱۲ : بر گلویم تیغ خون افشان چو آب کوثر است

شمارهٔ ۱۱۳ : پیشانی ناز او از موج نگه چین بست

شمارهٔ ۱۱۴ : دل مرا با داغ آن ناآشنا پیچیده است

شمارهٔ ۱۱۵ : خال او در بند آن زلف چو شست افتاده است

شمارهٔ ۱۱۶ : همره اغیار آن گل سر به صحرا کرد و رفت

شمارهٔ ۱۱۷ : در برم دل عندلیب بوستان گم کرده است

شمارهٔ ۱۱۸ : دست کلیم داغ دل شعله رنگ ماست

شمارهٔ ۱۱۹ : دلم به پرده دریهای اشک خورسند است

شمارهٔ ۱۲۰ : دلبر سوداگر من عزم کابل کرده است

شمارهٔ ۱۲۱ : در دل خوبان به جای مهر دایم کینه است

شمارهٔ ۱۲۲ : لعلی که منم تشنه او آب حیات است

شمارهٔ ۱۲۳ : دل در چمن مبندید آتشزده سرائیست

شمارهٔ ۱۲۴ : از غم دلی که آب نشد سد آهن است

شمارهٔ ۱۲۵ : در باغ نخل خشک ز بادام مانده است

شمارهٔ ۱۲۶ : خلعت شادی خزان از قامت گلشن گرفت

شمارهٔ ۱۲۷ : کارم ز درد عشق به مردن رسیده است

شمارهٔ ۱۲۸ : آمد بهار و غنچه به گلزار جا گرفت

شمارهٔ ۱۲۹ - قطعه از غزل : خسرو گیتی ستان سبحانقلی خان شاه عصر

شمارهٔ ۱۳۰ : پیمانه یی که باده ندارد شکستنیست

شمارهٔ ۱۳۱ : شبی که از دلم آه شرر فغان برخاست

شمارهٔ ۱۳۲ : بر سر بالینم آن گل آمد و خندید و رفت

شمارهٔ ۱۳۳ : آمد بهار و شعله به سنگی نمانده است

شمارهٔ ۱۳۴ : در هیچ سینه یی گل داغی نمانده است

شمارهٔ ۱۳۵ : ای مقدم تو قبله چشم تر من است

شمارهٔ ۱۳۶ : لشکر خط آخر از ملک تو رو خواهد گرفت

شمارهٔ ۱۳۷ : لشکر خط جا چو گرد آن دهان خواهد گرفت

شمارهٔ ۱۳۸ : دور آن رخسار و جور آسمان خواهد گذشت

شمارهٔ ۱۳۹ : بی تو در گلشن مرا فریاد بلبل آتش است

شمارهٔ ۱۴۰ : تا در آغوش گلستان من آن سرو قد است

شمارهٔ ۱۴۱ : روزیم هر روز دشنام از دهان تنگ توست

شمارهٔ ۱۴۲ : از نظر تا ابروی او رفت دینم رفته است

شمارهٔ ۱۴۳ : شمعم و پیوسته در رگهای جانم آتش است

شمارهٔ ۱۴۴ : رفتی و از رفتنت مرهم ز داغم رفته است

شمارهٔ ۱۴۵ : آمد بهار و سیر گلستان غنیمت است

شمارهٔ ۱۴۶ : دلبر سوداگر من عزم کابل کرد و رفت

شمارهٔ ۱۴۷ : فتنه جویی دوش تاراج دل و جان کرد و رفت

شمارهٔ ۱۴۸ : دل در برم چو کعبه مقام محمد است

شمارهٔ ۱۴۹ : سرگشته آسمان به هوای محمد است

شمارهٔ ۱۵۰ : دل در برم چو کعبه دیار محمد است

شمارهٔ ۱۵۱ : والشمس والضحی گل روی محمد است

شمارهٔ ۱۵۲ : آنکه می گرید به حالم چشم خونین من است

شمارهٔ ۱۵۳ : بیا به کلبه ام ای ماهرو صفا اینجاست

شمارهٔ ۱۵۴ : تا هوایت بر سر باد صبا افتاده است

شمارهٔ ۱۵۵ : دل به دام کاکل آن دلربا افتاده است

شمارهٔ ۱۵۶ : در باغ اثر ز ناله بلبل نمانده است

شمارهٔ ۱۵۷ : جود و سخا به مردم عالم نمانده است

شمارهٔ ۱۵۸ : بهر خصم از خسروان امداد می باید گرفت

شمارهٔ ۱۵۹ : آن شوخ اگر نمایدش از دور پشت دست

شمارهٔ ۱۶۰ : از رفیق رهنما طبع گدا آسوده است

شمارهٔ ۱۶۱ : آمد خزان و عیش و طرب از زمانه رفت

شمارهٔ ۱۶۲ : لاله رویی آمد و آتش به داغم کرد و رفت

شمارهٔ ۱۶۳ : آمد خزان و دور نشاط از پیاله رفت

شمارهٔ ۱۶۴ : در گلشنی که مقدم آن گل رسیده است

شمارهٔ ۱۶۵ : نسازم ز بانگ سگانت شکایت

شمارهٔ ۱۶۶ : روزگاری شد که پشتم از غم دوران دوتاست

شمارهٔ ۱۶۷ : چشم تو را طبیب کجا می کند علاج

شمارهٔ ۱۶۸ : بیا و باده کش ای محتسب به پای قدح

شمارهٔ ۱۶۹ : به جستجوی تو بیرون شد از چمن گل سرخ

شمارهٔ ۱۷۰ : خلوتسرای رضوان کاشانه تو باشد

شمارهٔ ۱۷۱ : از غمت در سینه دل صد نامه انشا می‌کند

شمارهٔ ۱۷۲ : روزی که دام زلف تو در تاب می شود

شمارهٔ ۱۷۳ : چو تیغ بر کمر آن باده نوش می آید

شمارهٔ ۱۷۴ : شبی که بر سرم آن سبزپوش می آید

شمارهٔ ۱۷۵ : در گلستان بی‌تو اشک از چشم بلبل می‌چکد

شمارهٔ ۱۷۶ : بر سرم روزی که از زلف تو سودا گل کند

شمارهٔ ۱۷۷ : به سیر گل مگر آن شوخ گلگون پوش می آید

شمارهٔ ۱۷۸ : مرغ بی بال و پری دیدم دلم آمد به یاد

شمارهٔ ۱۷۹ : غنچه ام آخر چو گل کام به عریانی بود

شمارهٔ ۱۸۰ : خم تهی شد از می و دور قدح از پا فتاد

شمارهٔ ۱۸۱ : ساقی بده آن می که ز دل شور برآید

شمارهٔ ۱۸۲ : خون دل از دیده ام روزی که سر بیرون کند

شمارهٔ ۱۸۳ : مبادا کار من با چشمت ای مژگان خدنگ افتد

شمارهٔ ۱۸۴ : چو تیغ در کمر آن رشک آفتاب کند

شمارهٔ ۱۸۵ : در گلستان سایه تازان قامت رعنا فتاد

شمارهٔ ۱۸۶ : جلوه گر روزی که در گشن قد او می شود

شمارهٔ ۱۸۷ : چو بهر پرسشم آن شهسوار می آید

شمارهٔ ۱۸۸ : نگار من به دم چون مسیح می آید

شمارهٔ ۱۸۹ : شمع با آتش مدارا تا قیامت می کند

شمارهٔ ۱۹۰ : شمع ها جمله به فانوس وطن ساخته اند

شمارهٔ ۱۹۱ : شمع بزمم از تماشای تو شاخ گل شود

شمارهٔ ۱۹۲ : دیده چرخ به ظالم نگران خواهد بود

شمارهٔ ۱۹۳ : زلف تو شام بوی و جبین صبحگاه عید

شمارهٔ ۱۹۴ : چشم شوخش در گلستان آمد و خنجر کشید

شمارهٔ ۱۹۵ : آمد خزان و سیر چمن آرزو نماند

شمارهٔ ۱۹۶ : سبزه خط آب از رخسار جانان می خورد

شمارهٔ ۱۹۷ : دماغ آشفتنی از بزم اهل جود می آید

شمارهٔ ۱۹۸ : روزی که یار مست برون از چمن شود

شمارهٔ ۱۹۹ : ز رشکِ کلبهٔ من کعبه و بتخانه می‌سوزد

شمارهٔ ۲۰۰ : دوستان چون شمع امشب جای در مجلس کنید

شمارهٔ ۲۰۱ : رفتند اهل جود در ایام کس نماند

شمارهٔ ۲۰۲ : ای مه شبی به خانه ام آیی چه می شود

شمارهٔ ۲۰۳ : مرا ای بی مروت مهربان گردی چه خواهد شد

شمارهٔ ۲۰۴ : ز من رنجیده یی صیاد هوش من که خواهد شد

شمارهٔ ۲۰۵ : ز دنیا هر که شد لبریز عمرش بی بقا گردد

شمارهٔ ۲۰۶ : آتشم روزی که از دامان صحرا گل کند

شمارهٔ ۲۰۷ : از ملامت خانه ام آرامگاه گل شود

شمارهٔ ۲۰۸ : به سوی بحر اگر سیلاب اشکم رهنمون افتد

شمارهٔ ۲۰۹ : رنگینی رخ تو به رعنا نداده اند

شمارهٔ ۲۱۰ : شیرینی لب تو به شکر نداده اند

شمارهٔ ۲۱۱ : آهم امشب در چمن سرگشتگان را یاد کرد

شمارهٔ ۲۱۲ : تسخیر عکس روی تو دل چون هوس کند

شمارهٔ ۲۱۳ : تا به زلف خویش خوبان هم‌نشینم کرده‌اند

شمارهٔ ۲۱۴ : مرا در دیده همچون سرمه جا گردی چه خواهد شد

شمارهٔ ۲۱۵ : درد و داغ غم ز جان عشقبازان برده اند

شمارهٔ ۲۱۶ : اگر در خانه آئینه آن روح روان آید

شمارهٔ ۲۱۷ : قبای لاله گون در بر چو آن سرو روان آید

شمارهٔ ۲۱۸ : پیغام چشم من به عزیزان که می برد

شمارهٔ ۲۱۹ : از رخت میخانه امشب آنقدر مسرور بود

شمارهٔ ۲۲۰ : من دیوانه را ارواح مجنون چون به یاد آید

شمارهٔ ۲۲۱ : چمن از رنگ و بو چون شد تهی بلبل فنا گردد

شمارهٔ ۲۲۲ : ز جا چون سرو اگر از غیرت شمشاد برخیزد

شمارهٔ ۲۲۳ : تکلم از دهانش گر ز تنگی دیر می ریزد

شمارهٔ ۲۲۴ : ساقی مجلس ما آن بت بی باک نشد

شمارهٔ ۲۲۵ : به سوی کلبه ام شامی که آن شمع وصال آید

شمارهٔ ۲۲۶ : بی تو در چشمم نگه در شیشه چون سیماب بود

شمارهٔ ۲۲۷ : غنچه‌ام خوبان غم خود دل‌نشینم کرده‌اند

شمارهٔ ۲۲۸ : وقت شد خط پا بر آن گلبرگ تر خواهد نهاد

شمارهٔ ۲۲۹ : چشم او خون دل عاشق دمادم می خورد

شمارهٔ ۲۳۰ : کوه را افغانم آتش در جگر می افگند

شمارهٔ ۲۳۱ : هر کس که زین محیط دم آب می خورد

شمارهٔ ۲۳۲ : به دست سایلان آوازه احسان عصا گردد

شمارهٔ ۲۳۳ : ز سودای رخت همیان زر گل بر سرم ریزد

شمارهٔ ۲۳۴ : دست کوتاهم اگر منظور چشم او شود

شمارهٔ ۲۳۵ : زلف با خال لبش تلقین ایمان می‌کند

شمارهٔ ۲۳۶ : شعله خوبانی که هر یک آفت پروانه‌اند

شمارهٔ ۲۳۷ : در محبت طفل اشکم گوهر دل می شود

شمارهٔ ۲۳۸ : می شود هنگام پیری موی چون عنبر سفید

شمارهٔ ۲۳۹ : ز دل پروانه آهم به لب مأیوس می آید

شمارهٔ ۲۴۰ : به گلشن گل اگر از رنگ و بوی خود سخن سازد

شمارهٔ ۲۴۱ : دل چو از پای فتد دست دعا می گردد

شمارهٔ ۲۴۲ : رخت هستی دل سوی آن جامه‌گلگون می‌کشد

شمارهٔ ۲۴۳ : میل خوبان ز اسیران به توانگر باشد

شمارهٔ ۲۴۴ : دل چون مطیع گشت چراغ نظر شود

شمارهٔ ۲۴۵ : به سیر باغ اگر آن شعله بالا بلند آید

شمارهٔ ۲۴۶ : آنها که تکیه بر کرم کبریا کنند

شمارهٔ ۲۴۷ : جبهه می خواهم که وقف سجده آن پا شود

شمارهٔ ۲۴۸ : داغ را دل در کنار خویشتن می پرورد

شمارهٔ ۲۴۹ : شبی که خانه ام از روی یار گلشن بود

شمارهٔ ۲۵۰ : از رخت آئینه من دامن گلچین شود

شمارهٔ ۲۵۱ : دم صبحی که در میخانه از بهر شراب آید

شمارهٔ ۲۵۲ : عالم به چشم مستان چون آب می نماید

شمارهٔ ۲۵۳ : چند روزی در محبت درد می‌باید کشید

شمارهٔ ۲۵۴ : می پرستی های آن لبهای خندانت چه شد

شمارهٔ ۲۵۵ : ز چاک سینه دود آه من گلگون برون آید

شمارهٔ ۲۵۶ : خدای ذات تو را از بلا نگه دارد

شمارهٔ ۲۵۷ : دلم در کوی او رفتست حیرانم که چون آید

شمارهٔ ۲۵۸ : در خانه یی که وصف رخ یار بگذرد

شمارهٔ ۲۵۹ : فلک به قامت پیر خمیده می ماند

شمارهٔ ۲۶۰ : فلک از ناله شبهای من بی تاب می گردد

شمارهٔ ۲۶۱ : بی تو امشب ساغر و پیمانه ام در جنگ بود

شمارهٔ ۲۶۲ : امشب ای مژگان سیه چشمی که بر روی تو بود

شمارهٔ ۲۶۳ : بهند غصه منعم عاقبت محبوس می گردد

شمارهٔ ۲۶۴ : از دل دنیاپرستان ذوق صحبت برده اند

شمارهٔ ۲۶۵ : به استقبال چشمت فتنه از هر سوی صف بندد

شمارهٔ ۲۶۶ : خیر بادش می کنم دود از دماغم می رود

شمارهٔ ۲۶۷ : ای پسر آنها که پیش از برگ بارت داده‌اند

شمارهٔ ۲۶۸ : جهان پر شهد از لبهای خندان تو می گردد

شمارهٔ ۲۶۹ : قامتش چون از بهار جلوه رعنا می شود

شمارهٔ ۲۷۰ : در رهت چون نقش پا امشب دو چشمم چار بود

شمارهٔ ۲۷۱ : دور از آن مژگان مرا دل سوی خنجر می رود

شمارهٔ ۲۷۲ : نگه مست تو خون دل احباب خورد

شمارهٔ ۲۷۳ : شنیدم زین دیار آن گل بسر عزم سفر دارد

شمارهٔ ۲۷۴ : جان ز دنبالش ز جسم ناتوانم می رود

شمارهٔ ۲۷۵ : آئینه را جمال تو صاحب نظر کند

شمارهٔ ۲۷۶ : فصل خزان رسید ز گلها اثر نماند

شمارهٔ ۲۷۷ : دوران تمام گشت اثر بر فلک نماند

شمارهٔ ۲۷۸ : مرغ دلم چو ناله کشیدن هوس کند

شمارهٔ ۲۷۹ : بی رخت گل به گلستان سر بی تن باشد

شمارهٔ ۲۸۰ : سرو را شمشاد قدش محو چون تصویر کرد

شمارهٔ ۲۸۱ : چو بیرون از چمن آن سرو یکتا گرد می آید

شمارهٔ ۲۸۲ : گل به گلشن دعویی صاحب کمالی می کند

شمارهٔ ۲۸۳ : مرا از طوف کویت شکوه ی در دل نمی باشد

شمارهٔ ۲۸۴ : بی گفتگوی رزق مهیا نمی شود

شمارهٔ ۲۸۵ : دل قمری سرو قد رعنای محمد

شمارهٔ ۲۸۶ : دامن گلستانش تا مرا به چنگ آمد

شمارهٔ ۲۸۷ : رفیق از کف مده دشمن اگر خواهی زبون گردد

شمارهٔ ۲۸۸ : باغبانی کو که آید گل در آغوشم کند

شمارهٔ ۲۸۹ : با من ز عرضحال زبان در دهان نماند

شمارهٔ ۲۹۰ : در روزگار ما اثری از سخا نماند

شمارهٔ ۲۹۱ : سرمه در چشمی نمی بینم که خاموشم کند

شمارهٔ ۲۹۲ : نام و نشان به دهر ز اهل کرم نماند

شمارهٔ ۲۹۳ : در عهد ما رواج به اهل هنر نماند

شمارهٔ ۲۹۴ : با یار و دوست شیوه عهد و وفا نماند

شمارهٔ ۲۹۵ : تا مرا بر سر کلاه در آستینم کرده‌اند

شمارهٔ ۲۹۶ : تهیدستی چو روی آورد طالع واژگون افتد

شمارهٔ ۲۹۷ : ترک هستی سالکان در زیر گردن کرده اند

شمارهٔ ۲۹۸ : ماه رخسار تو امشب شمع بزم ناله بود

شمارهٔ ۲۹۹ : آمد بهار و رفتن خود را خبر نداد

شمارهٔ ۳۰۰ : فصل خزان رسید و نشاط و طرب نماند

شمارهٔ ۳۰۱ : آمد خزان نسیم گل و یاسمن نماند

شمارهٔ ۳۰۲ : فصل خزان رسید به گلشن صدا نماند

شمارهٔ ۳۰۳ : ساقیا برخیز از طاق طرب مینا فتاد

شمارهٔ ۳۰۴ : نوبهار آمد تماشای گل و سنبل کنید

شمارهٔ ۳۰۵ : نگار جامه فروشم کلاه پوش آمد

شمارهٔ ۳۰۶ : مگو در انجمن مینا ز دست چرخ دون گرید

شمارهٔ ۳۰۷ : نگاهم بی رخش گردید اشک و غنچه گل شد

شمارهٔ ۳۰۸ : مرا هر شب تب هجران آن بدخو بسوزاند

شمارهٔ ۳۰۹ : عقل و هوشم رفت تا آن تندخو خنجر کشید

شمارهٔ ۳۱۰ : مرا نگاه تو عالی جناب خواهد کرد

شمارهٔ ۳۱۱ : رخ تو رونق گل در نقاب خواهد کرد

شمارهٔ ۳۱۲ : شب چو آن شمع ز کاشانه برون می آید

شمارهٔ ۳۱۳ : صدای مقدم گلچین چو در گلزار می آید

شمارهٔ ۳۱۴ : مو سفیدی حرص دنیا دور نتوانست کرد

شمارهٔ ۳۱۵ : نفس سرکش را مسخر عقل پرتدبیر کرد

شمارهٔ ۳۱۶ : ز موج اشک آخر پای در زنجیر خواهم شد

شمارهٔ ۳۱۷ : جنت لبالب است ز نام چهار یار

شمارهٔ ۳۱۸ : ز مهر روی تو گشتیم خاکسار آخر

شمارهٔ ۳۱۹ : از وصال او مرا شد ناتوانی بیشتر

شمارهٔ ۳۲۰ : سبزه خط بخشد از لعل لب او جان به ابر

شمارهٔ ۳۲۱ : مرا بر سر کلاه از سایه بال هما بهتر

شمارهٔ ۳۲۲ : خط برآوردی و بر جا سرو چالاکت هنوز

شمارهٔ ۳۲۳ : بهر قتل من زدی تیغ و فغان دارم هنوز

شمارهٔ ۳۲۴ : چشم مست او ندانستست انجامم هنوز

شمارهٔ ۳۲۵ : نمی رود ز دم یاد آن جوان هرگز

شمارهٔ ۳۲۶ : صد بیابان طی شد و از کاروان دورم هنوز

شمارهٔ ۳۲۷ : همرهان رفتند و من پا در وطن دارم هنوز

شمارهٔ ۳۲۸ : خط برآورد و نشد خاطر ازو شاد هنوز

شمارهٔ ۳۲۹ : فرهاد ناله می کند از تیشه ام هنوز

شمارهٔ ۳۳۰ : مباش ای مه من پیرو دل همه کس

شمارهٔ ۳۳۱ : سربلندان جهان را نام احسان است و بس

شمارهٔ ۳۳۲ : پیر گشتیم ز غم یاد جوان ما را بس

شمارهٔ ۳۳۳ : ای که خون کردی دل ما راز چشم ما مپرس

شمارهٔ ۳۳۴ : می کنم چون شمع بهر سوختن امداد خویش

شمارهٔ ۳۳۵ : با که روشن سازم احوال دل افگار خویش

شمارهٔ ۳۳۶ : زین گلستان سرو قدی را نکردم رام خویش

شمارهٔ ۳۳۷ : فگنده بر دلم عمریست مهر آن جبین آتش

شمارهٔ ۳۳۸ : تا چو پروانه کشم شمع تو را در بر خویش

شمارهٔ ۳۳۹ : بید مجنونم سر خود دیده ام در پای خویش

شمارهٔ ۳۴۰ : تو و بدمستی و عاشق کشی و خنجر خویش

شمارهٔ ۳۴۱ : تا تو آلوده به خون ساخته‌ای خنجر خویش

شمارهٔ ۳۴۲ : روز محشر بزم دست سوی افسر خویش

شمارهٔ ۳۴۳ : تا نمودی در گلستان زلف عنبربوی خویش

شمارهٔ ۳۴۴ : ای دل مطیع آن بت مژگان فرنگ باش

شمارهٔ ۳۴۵ : اگر بردارد از رخ پرده خورشید جهانتابش

شمارهٔ ۳۴۶ : با اهل جاه ناخن زاغ و پلنگ باش

شمارهٔ ۳۴۷ : گر کشم از سینه خود آه گردون سای خویش

شمارهٔ ۳۴۸ : نو خط من می کند بر چرخ مینا فام رقص

شمارهٔ ۳۴۹ : با پریشان روزگاران یار دارد اختلاط

شمارهٔ ۳۵۰ : تفسیر سازد حسن را رویی که دارد خال و خط

شمارهٔ ۳۵۱ : می زند عشق تو هر شب شعله در جانم چو شمع

شمارهٔ ۳۵۲ : مه بود در کلبه ام چون در ته دامن چراغ

شمارهٔ ۳۵۳ : صرف شد عمر من ای یار غلط کردم حیف

شمارهٔ ۳۵۴ : حسنش آخر از هجوم خط تلف شد حیف حیف

شمارهٔ ۳۵۵ : روزی که صبح حشر کند رو به یک طرف

شمارهٔ ۳۵۶ : در صدف چون قطره افتد گردد او را دل ز سنگ

شمارهٔ ۳۵۷ : دارم ز دست داغ دل سامانیان در بغل

شمارهٔ ۳۵۸ : شهر و صحرا درگرفت از آتش رخسار گل

شمارهٔ ۳۵۹ : افلاک را گداخت دل صبر پیشه ام

شمارهٔ ۳۶۰ : پادشاها با تو جان دردمند آورده ام

شمارهٔ ۳۶۱ : بر خاک ریخت جام شرابی که داشتم

شمارهٔ ۳۶۲ : شب چو یاد عارض آن شعله قامت می کنم

شمارهٔ ۳۶۳ : روی دلی ز مردم عالی نیافتم

شمارهٔ ۳۶۴ : قبای خود چو گل امروز پاره پاره کنم

شمارهٔ ۳۶۵ : موج جوهر شوم از تیغ زبانت گردم

شمارهٔ ۳۶۶ : خم گشت قد و با لب نانی نرسیدیم

شمارهٔ ۳۶۷ : بی تو امشب بوی خون می آید از کاشانه ام

شمارهٔ ۳۶۸ : نفس عمریست می پیچد مرا در سینه می ترسم

شمارهٔ ۳۶۹ : لب گشایی به تکلم ز کلامت گردم

شمارهٔ ۳۷۰ : بنده مرحمت چشم سیاهت گردم

شمارهٔ ۳۷۱ : می روم هر سو سراغ دل ز مردم می کنم

شمارهٔ ۳۷۲ : صبا آورد دوش از میر عالی نامه‌ای سویم

شمارهٔ ۳۷۳ : ز شهر از دست تو امروز ای گل پیرهن رفتم

شمارهٔ ۳۷۴ : روی دلی از آن بت سرکش نیافتم

شمارهٔ ۳۷۵ : اشکیم تازه شور ز زمزم کشیده ایم

شمارهٔ ۳۷۶ : یار سرکش را به زور ناله همدم کرده ایم

شمارهٔ ۳۷۷ : از آن روزی که دور افتاد زان زلف دو تا دستم

شمارهٔ ۳۷۸ : پژمرده شد به دل گل داغی که داشتم

شمارهٔ ۳۷۹ : گردبادم خاک در چشم چراغت می کنم

شمارهٔ ۳۸۰ : یاد آن شبها که در بزمت فراغت داشتم

شمارهٔ ۳۸۱ : بهر سوغای عزیزان جان ز تن بیرون کنم

شمارهٔ ۳۸۲ : خشک است ز بی مهریی ایام دماغم

شمارهٔ ۳۸۳ : تا به کوی آن نگار سیمبر جا کرده ام

شمارهٔ ۳۸۴ : شده چون سایه از بس خاکساری جزو اعضایم

شمارهٔ ۳۸۵ : شبی که بوی گلت از هوا سراغ کنم

شمارهٔ ۳۸۶ : بر زمین مانند اشک از چشم تر افتاده ام

شمارهٔ ۳۸۷ : چهره افروخت چو گل بهر تماشا رفتم

شمارهٔ ۳۸۸ : به کویت از سر خود سجده مقبل نمی دانم

شمارهٔ ۳۸۹ : از چمن افغان کنان بیرون چو بلبل می روم

شمارهٔ ۳۹۰ : داغ هر جا گل کند پا تکیه دل می کنم

شمارهٔ ۳۹۱ : یاد آن شبها که در بر گلعذاری داشتم

شمارهٔ ۳۹۲ : دل دیوانه خود را نشان کردم ندانستم

شمارهٔ ۳۹۳ : روم از جای با اندک نسیمی گرد را مانم

شمارهٔ ۳۹۴ : به گلشن رفتم و بی رویت آغاز جنون کردم

شمارهٔ ۳۹۵ : شکایت نامه آن روی چون گل بود در دستم

شمارهٔ ۳۹۶ : به گلزاری که در وی سرو قدی نیست خاموشم

شمارهٔ ۳۹۷ : خبر می گوید از راز درون لبهای خاموشم

شمارهٔ ۳۹۸ : تا گرفتم خو به سحر نرگسش جادو شدم

شمارهٔ ۳۹۹ : از سر کوی تو با صد حسرت ای گل می روم

شمارهٔ ۴۰۰ : گر به کف مانند گل مشت زری می داشتم

شمارهٔ ۴۰۱ : صبا از خنده آن گل حدیثی گفت در گوشم

شمارهٔ ۴۰۲ : در دل امشب شورشی چون صبح محشر داشتیم

شمارهٔ ۴۰۳ : از عدم جسم خراب و رنگ زرد آورده ام

شمارهٔ ۴۰۴ : بی خود شدم از زلف دو تا کام گرفتم

شمارهٔ ۴۰۵ : دل را اسیر خط بناگوش کرده ام

شمارهٔ ۴۰۶ : خوش آن مستی که درد و داغ خود را چاره می کردم

شمارهٔ ۴۰۷ : دری گشاده نگردد اگر گدای شوم

شمارهٔ ۴۰۸ : امشب از مستی به پای خم چو خشت افتاده ام

شمارهٔ ۴۰۹ : اشک چشم شبنمم در حسرت روی گلم

شمارهٔ ۴۱۰ : بس که چون شبنم سری دارد به عریانی تنم

شمارهٔ ۴۱۱ : می کند پهلو تهی کنج غم از تنهائیم

شمارهٔ ۴۱۲ : در چمن از گریه آبی بر رخ گل می زنم

شمارهٔ ۴۱۳ : گوشه چشم تو تا افتاد بر کاشانه ام

شمارهٔ ۴۱۴ : بی تو امشب سوخت از تب استخوان پیکرم

شمارهٔ ۴۱۵ : بی تو امشب بس که احوال خرابی داشتم

شمارهٔ ۴۱۶ : ساقی ز حدیث می و پیمانه گذشتیم

شمارهٔ ۴۱۷ : چون گل تمام داغم و خرم نشسته ام

شمارهٔ ۴۱۸ : نسیم صبح پیامی رساند در گوشم

شمارهٔ ۴۱۹ : شبنمم پهلو به روی بستر گل می زنم

شمارهٔ ۴۲۰ : بی جمالت در گلستان چاک چون گل می زنم

شمارهٔ ۴۲۱ : نگاه باده پرست تو برده از هوشم

شمارهٔ ۴۲۲ : نمی شود دم پیری اجل فراموشم

شمارهٔ ۴۲۳ : بیابان گردم و از کشور آرام بیرونم

شمارهٔ ۴۲۴ : بس که دلگیر از تماشای گلستان گشته ام

شمارهٔ ۴۲۵ : می روم در باغ و سر در پای سنبل می کنم

شمارهٔ ۴۲۶ : خبر از زلف او با جان غم پیوسته آوردم

شمارهٔ ۴۲۷ : بر درت همچون کمان پشت دو تا آورده ام

شمارهٔ ۴۲۸ : شمعم و پروانه ام با شد دل بی کینه ام

شمارهٔ ۴۲۹ : بس که خو کردست با کلفت دل غم پیشه ام

شمارهٔ ۴۳۰ : شکایت نامه آن روی چون گل بود در دستم

شمارهٔ ۴۳۱ : تا به سودای تو از خانه به بازار شدیم

شمارهٔ ۴۳۲ : همنشین زنبورم خانه پر عسل دارم

شمارهٔ ۴۳۳ : ز قتل عاشقان در سینه او غم نمی‌بینم

شمارهٔ ۴۳۴ : به دام دلبری افتاده ام گمگشته تدبیرم

شمارهٔ ۴۳۵ : نگاه یار با من بر سر جنگ است می دانم

شمارهٔ ۴۳۶ : روزگاری شد که خون از دیده تر می خوریم

شمارهٔ ۴۳۷ : از دهر بس که کلفت بسیار می کشم

شمارهٔ ۴۳۸ : در دم خط آن پسر در جستجو خواهد شدن

شمارهٔ ۴۳۹ : سرمه آن روزی که از چشمت جدا خواهد شدن

شمارهٔ ۴۴۰ : وقت خط جان تو بیرون از بدن خواهد شدن

شمارهٔ ۴۴۱ : اشک من گر اینچنین کز دل برون خواهد شدن

شمارهٔ ۴۴۲ : تازه می سازم ز برق ناله داغ خویشتن

شمارهٔ ۴۴۳ : چشم تا پوشیده ام از آرزوی خویشتن

شمارهٔ ۴۴۴ : گر به طوف خاکم آن عاشق نواز آید برون

شمارهٔ ۴۴۵ : دلم افسرده شد از گردش ارض و سما بیرون

شمارهٔ ۴۴۶ : یارب از پیمانه صحت مرا سرشار کن

شمارهٔ ۴۴۷ : تلخکامم از دل پر مدعای خویشتن

شمارهٔ ۴۴۸ : ز آتش عشق تو آب شد جگر من

شمارهٔ ۴۴۹ : به دستم کرد گل تا داغهای آتشین من

شمارهٔ ۴۵۰ : بپوش از هستی خود چشم و عیش جاودانی کن

شمارهٔ ۴۵۱ : ای شکر لب وقف ارباب هوس خواهی شدن

شمارهٔ ۴۵۲ : از دل زارم نفس مأیوس می آید برون

شمارهٔ ۴۵۳ : به دور خط رخسارت دو چندان گشت آه من

شمارهٔ ۴۵۴ : از ریاضت نفس را کردم کباب خویشتن

شمارهٔ ۴۵۵ : جنونم دشت پیما شد کن ای مجنون حذر از من

شمارهٔ ۴۵۶ : این چه رنگ و رخسار است گلشن جمال است این

شمارهٔ ۴۵۷ : نمی آیی به بالینم نمی گیری خبر از من

شمارهٔ ۴۵۸ : خانه ام از روی او امشب چمن خواهد شدن

شمارهٔ ۴۵۹ : کجا رفتی ز آغوش تماشا ای نگار من

شمارهٔ ۴۶۰ : تا چراغ انجمن کردن زبان خویشتن

شمارهٔ ۴۶۱ : تا به او روشن کنم سوز نهان خویشتن

شمارهٔ ۴۶۲ - قطعه : فلک رتبه سبحانقلی خان که باشد

شمارهٔ ۴۶۳ : به دریا کرده ام خو موج آبم می توان گفتن

شمارهٔ ۴۶۴ : نمی گردد صدای جود از اهل کرم بیرون

شمارهٔ ۴۶۵ : کرده ام چون غنچه سر در آستین خویشتن

شمارهٔ ۴۶۶ : کرده ام بالین آسایش ز دست خویشتن

شمارهٔ ۴۶۷ : اگر یک دم شود خالی ز موج می سبوی من

شمارهٔ ۴۶۸ : مسجد در آی و تکیه به غیر از خدا مکن

شمارهٔ ۴۶۹ : از مربی بس که رم خورده دل بدخوی من

شمارهٔ ۴۷۰ : شبی ای شمع در آغوش ما جا می توان کردن

شمارهٔ ۴۷۱ : به خاک افتاده گرد سرمه چشم سیاهت من

شمارهٔ ۴۷۲ : گذشتی مست با غیر و زدی آتش به داغ من

شمارهٔ ۴۷۳ : غریبم نیست همچون لاله دلسوزی به داغ من

شمارهٔ ۴۷۴ : خوش آن روزی که می نوشیده می رفتی به باغ من

شمارهٔ ۴۷۵ : ای دل چو بلبل از پی آن بی وفا مرو

شمارهٔ ۴۷۶ : خامه می پیچد به خود از خط چون زنجیر او

شمارهٔ ۴۷۷ : مجلس افروزیی رخساره نیکویت کو

شمارهٔ ۴۷۸ : ای سرمه صید کشته چشم سیاه تو

شمارهٔ ۴۷۹ : وصف رخش گلست و ورق گلشن است ازو

شمارهٔ ۴۸۰ : شوخ نقاشی که رنگم می کند تسخیر او

شمارهٔ ۴۸۱ : نمی نهم به در باغ خلد پا بی تو

شمارهٔ ۴۸۲ : نمی نهم به تماشای گل قدم بی تو

شمارهٔ ۴۸۳ : تا کی چو گل نشینم در خون تپیده بی تو

شمارهٔ ۴۸۴ : هر شب چو شمع دارم سوز و گداز بی تو

شمارهٔ ۴۸۵ : گردیده شمع بزمم بی آب و تاب بی تو

شمارهٔ ۴۸۶ : پیچیده با نگاهم از سیر باغ بی تو

شمارهٔ ۴۸۷ : شبها بود چراغم از دود آه بی تو

شمارهٔ ۴۸۸ : پریده رنگ ز گلها و لاله بی تو

شمارهٔ ۴۸۹ : شبها چو شمع دارم حال خراب بی تو

شمارهٔ ۴۹۰ : شد موسم خزان به گل و غنچه ناز کو

شمارهٔ ۴۹۱ : آمد بهار و رونق گلهای باغ کو

شمارهٔ ۴۹۲ : آمده بهار و نشاء و نمای زمانه کو

شمارهٔ ۴۹۳ : افتاد بر سر من سودای کاکل تو

شمارهٔ ۴۹۴ : آمد بهار و فیض نسیم بهار کو

شمارهٔ ۴۹۵ : آمد بهار بر کف ساقی پیاله کو

شمارهٔ ۴۹۶ : باشد به بام دیده من جای خواب تو

شمارهٔ ۴۹۷ : ای گل به سیر باغ چو باد صبا مرو

شمارهٔ ۴۹۸ : بیا که غنچه شد ای سرو من چمن بی تو

شمارهٔ ۴۹۹ : ای گل نرگس فدای چشم چون بادام تو

شمارهٔ ۵۰۰ : در خوان منعمان به امید عطا مرو

شمارهٔ ۵۰۱ : برده‌ام امروز بوی خوش ز باغ تازه‌ای

شمارهٔ ۵۰۲ : فصل نوروز است می‌آید هوای تازه‌ای

شمارهٔ ۵۰۳ : برآرد از چمن گل را خزان آهسته آهسته

شمارهٔ ۵۰۴ : ز بیم نرگس مستت پرید رنگ پیاله

شمارهٔ ۵۰۵ : دل همچو اشک بر سر مژگان برآمده

شمارهٔ ۵۰۶ : دل از خود رفته شوری بر من دیوانه افتاده

شمارهٔ ۵۰۷ : دلبر سوداگرم از شهر کابل آمده

شمارهٔ ۵۰۸ : تا ز پیش چشم من ای دشت‌پیما رفته‌ای

شمارهٔ ۵۰۹ : پنجه‌ام هرگز نرفته بر در کاشانه‌ای

شمارهٔ ۵۱۰ : تا تو رفتی انجمن گردید ماتم‌خانه‌ای

شمارهٔ ۵۱۱ : نوخط من ز سفر تا به وطن آمده‌ای

شمارهٔ ۵۱۲ : چهره افروخته همچون گل باغ آمده‌ای

شمارهٔ ۵۱۳ : جانب کلبه‌ام ای ماه‌جبین آمده‌ای

شمارهٔ ۵۱۴ : مرا در کشور تسلیم یارب تاج شاهی ده

شمارهٔ ۵۱۵ : چهره افروخته از باده ناب آمده‌ای

شمارهٔ ۵۱۶ : می‌کشم می هر سحر با می‌پرست تازه‌ای

شمارهٔ ۵۱۷ : از شکایت دل نمی‌سازد ز ما اندیشه‌ای

شمارهٔ ۵۱۸ : تا تو ای یوسف مصری ز سفر آمده‌ای

شمارهٔ ۵۱۹ : برده دل را از بر من نونهال تازه‌ای

شمارهٔ ۵۲۰ : در دلم افتاده همچون لاله داغ تازه‌ای

شمارهٔ ۵۲۱ : برده در پیری دل از دستم جوان تازه‌ای

شمارهٔ ۵۲۲ : جان به لب آمده و نیست ز جانان مددی

شمارهٔ ۵۲۳ : ای سرو مایل قد دلجوی کیستی

شمارهٔ ۵۲۴ : هر کوچه باغ دیده ام ای گل خوش آمدی

شمارهٔ ۵۲۵ : ای شمع بر سر من گریان خوش آمدی

شمارهٔ ۵۲۶ : رفتی و شوری به جان ناتوان انداختی

شمارهٔ ۵۲۷ : سر مگو آنکه شود خم پی احسان کسی

شمارهٔ ۵۲۸ : مرا امشب چو زلف خود پریشان کردی و رفتی

شمارهٔ ۵۲۹ : مرا در بحر غم چون موج آب انداختی رفتی

شمارهٔ ۵۳۰ : مرا آورده بر سر لشکر سودا شبیخونی

شمارهٔ ۵۳۱ : مرا ای شعله خود در تاب و تب انداختی رفتی

شمارهٔ ۵۳۲ : ز دستم می کشد دامن بهار افشان گریبانی

شمارهٔ ۵۳۳ : کبابم کرده بی پروا خرامی چشم می پوشی

شمارهٔ ۵۳۴ : مرا تا کی دواند آرزوی دل به هر سویی

شمارهٔ ۵۳۵ : ز من دل برده رنگین جلوه شمشاد بالایی

شمارهٔ ۵۳۶ : دلم را برده از جا سرو قد نازک اندامی

شمارهٔ ۵۳۷ : دلم در سینه باشد در تنوری مرغ بریانی

شمارهٔ ۵۳۸ : غنچه گردید گل قسمتم از کم سخنی

شمارهٔ ۵۳۹ : ای خوش نگاه رخنه گر جان کیستی

شمارهٔ ۵۴۰ : چه کرده ام که مرا همدم بلا کردی

شمارهٔ ۵۴۱ : چون غنچه گر به جیب تأمل فرو روی

شمارهٔ ۵۴۲ : شمع بزمی و چو یوسف به نظر می‌آیی

شمارهٔ ۵۴۳ : کفر و دین یکسان بود در مذهب دیوانگی

شمارهٔ ۵۴۴ : گر در خط بتان به تأمل فرو روی

شمارهٔ ۵۴۵ : از کدامین چمن ای سرو روان می آیی

شمارهٔ ۵۴۶ : گل به سر بر زده و پا به حنا می آیی

شمارهٔ ۵۴۷ : همچو گل کیسه لبالب ز درم می آیی

شمارهٔ ۵۴۸ : گل به سر برزده از سیر چمن می آیی

شمارهٔ ۵۴۹ : به کوی انتظاری آرمیدن ها چه می دانی

شمارهٔ ۵۵۰ : فلک از کهکشان چون سینه چاکست پنداری

شمارهٔ ۵۵۱ : تا لبت نام برآورده به شیرین سخنی

شمارهٔ ۵۵۲ : تا کی ای بلبل به دنبال هنر افتد کسی

شمارهٔ ۵۵۳ : به سوی کلبه ام ای سیمبر نمی آیی

شمارهٔ ۵۵۴ : چرا به کلبه ام ای دلربا نمی آیی

شمارهٔ ۵۵۵ : به خواب آمد مرا لیلی وشی چون سرو موزونی

شمارهٔ ۵۵۶ : دمید خط و در آغوش من نمی آیی

شمارهٔ ۵۵۷ : چرا به کلبه ام ای لاله رو نمی آیی

شمارهٔ ۵۵۸ : قدت در چشم خود جا کرده ام ای دوست می رنجی

شمارهٔ ۵۵۹ : به سوی کلبه ام ای نازنین دوش آمدی رفتی

شمارهٔ ۵۶۰ : چرا به کلبه ام مهربان نمی آیی

شمارهٔ ۱

خداوندا بشوی از گرد بدنامی جبینم را

نگه دار از سر دست سخن چین آستینم را

مرا چون شمع جا در مجلس صافی ضمیران ده

چراغ انجمن گردان زبان آتشینم را

به بزم می پرستان ساغر می سرمه دان گردد

ز شادابی لبالب کن دل اندوهگینم را

ز خوان منعمان محروم سایل بر نمی گردد

مکن از خرمن خود دور دست خوشه چینم را

تنم را پیش امواج حوادث کوه تمکین کن

میفگن در طلاطم کشتی دریانشینم را

بده توفیقم از عصیان قد من چون دو تا گردد

نگه دار از سیه روئی و بدنامی نگینم را

به دشمن رفتگی‌ها کردن امروز است کار من

مبدل کرده ام ای سیدا با مهر کینم را

شمارهٔ ۲

خداوندا رهایی ده ز بند درد پایم را

نگه از غنچه خسبی دار باغ دلگشایم را

توانایی کرم فرما که بی امداد برخیزم

مکن محتاج بر دست کسی دیگر عصایم را

در فیض سحر خیزی مکن پوشیده بر رویم

مگردان از سخن بیگانه طبع آشنایم را

زبانم را مده در پیش اهل جود کوتاهی

مکن پنهان درون آستین دست رسایم را

کمند گردن محمل نشینان ساز طومارم

به گوش کاروان کن حلقه آواز درایم را

طمع از خوان احسان تو دارد چشم درویشم

لبالب کن ز نعمت کاسه دست گدایم را

مکن از قطع کردن مضطرب کلک سخنگویم

مده با استخوان پیوند منقار همایم را

مرا چون سیدا در بوستانها جای بلبل ده

نسیم جانفزای غنچه گل کن نوایم را

شمارهٔ ۳

یارب از پیمانه صحبت شرابی ده مرا

از لب جان بخش اهل دل کبابی ده مرا

سینه ام یک ذره خالی نیست از اندوه و غم

خانه تاریک دارم آفتابی ده مرا

غنچه ام افسرده گردیدست از بی شبنمی

همچو برگ گل در اعضا آب و تابی ده مرا

از خرابی پیکرم گردیده مانند هلال

تا به پیراهن نگنجم ماهتابی ده مرا

خشک گردیدست نخل هستیم از تشنگی

یارب از جوبار لطف خویش آبی ده مرا

در غم روز حساب افتاده ام چون سیدا

تا شوم آسوده رزق بی حسابی ده مرا

شمارهٔ ۴

ز رخ گر آن پری رو دور گرداند نقابش را

کند سنگ فلاخن چرخ ماه و آفتابش را

سر خود آرد و در حلقه فتراکش آویزد

اگر آهو ببیند شوخی چشم رکابش را

درون کلبه تاریک خود چشمی که من دارم

فلک پیراهن فانوس سازد ماهتابش را

دهد جان کشته معشوق را کیفیت عاشق

به پرواز آورد پروانه ام مرغ کبابش را

به چشمش هر که اندازد نظر خاموش می گردد

نباشد سرمه حاجت نرگس چشم سیاهش را

پریشان است همچون زلف خوبان سرو در گلشن

مگر از جوی سنبل باغبان دادست آبش را

به توران سیدا ناصرعلی از هند اگر آید

بگوید بی تأمل طوطی کلکم جوابش را

شمارهٔ ۵

شاد کن از وصل یارب جان افگار مرا

صحت کامل عنایت ساز بیمار مرا

چون کمان روزی که پشت من ز پیری خم شود

حلقه گوش جوانان ساز گفتار مرا

چشم زارم را مطیع نفس بی پروا مکن

بر سرم ویران مگردان خار دیوار مرا

از خط رخسار خوبان آب ده مژگان من

در کنار سنبل تر سبز کن خار مرا

سنگ را چون لعل کردی در ترازویم ز لطف

ساز از خورشید رویان گرم بازار مرا

قطره یی از باده توحید در جامم بریز

راست کن همچون نهال سرو رفتار مرا

سینه ام را همچو روی ساده رویان صاف کن

خانه آئینه گردان طبع هموار مرا

شست و شویی ده به آب رحمت خود هر سحر

از سیاهی چون لباس صبح دستار مرا

از غمش عمریست آرامی ندارم چون سپند

بر سر لطف آر آن نامهربان یار مرا

بر سر بازار آن روزی که بگشایم دکان

چشم انصافی بده یارب خریدار مرا

بر سر خوان تو روی آورده ام چون سیدا

روزی موران مکن کلک شکربار مرا

شمارهٔ ۶

به ابروی تو قسم یاد می کند دل ما

زند به تیغ تو خود را گلوی بسمل ما

چرا به خانه ما بی ابا نمی آیی

چراغ آئینه گل می کند ز منزل ما

به داغ بی ثمری همچو لاله سوخته ایم

سپند سبز شود از بهار حاصل ما

تمام عمر چو زنجیر زلف در گرهیم

جنون کجاست که آید به حل مشکل ما

به راه قافله عمر نقش پایی نیست

به دوش باد صبا بسته اند محمل ما

نهاده ایم به شمشیر گردن تسلیم

اجل کجاست برد مژده یی به قاتل ما

چو سیدا خبر از نیک و بد نیافته ایم

خطی نبرده کسی در قلمرو دل ما

شمارهٔ ۷

ز بیتابی گریزانست جان دردمند ما

نشیند چار زانو بر سر آتش سپند ما

ندارد امتداد افغان جان دردمند ما

بود مد نگاه برق فریاد سپند ما

کدام آهو نگه امروز می آید درین صحرا

که از خمیازه لبریز است آغوش کمند ما

به آتشخانه داغ دل ما می زند دامن

لب خود هر که بگشاید چو گل از بهر پند ما

گریبان چاک دارد داغ سر تا پای گلها را

به محمل می زند پهلو لباس شه پسند ما

به گوش ما ز اعضا ناله زنجیر می آید

نفس بیرون برآید همچو نی از بند بند ما

به تلخی می توان کردن شیرین کام عاشق را

ز شهد زهرخند اوست حلوای به قند ما

وجود ما ندارد سیدا از سایه کوتاهی

نماید بر زمین هموار دیوار بلند ما

شمارهٔ ۸

ای محو رنگ و روی تو جان خراب ما

پروانه چراغ تو مرغ کباب ما

از سنگ سرمه زیر سر ماست بالشی

ای شوخ چشم آمده یی تا به خواب ما

موی سفید پخته کند حرص خام را

چون آفتاب گرم بود ماهتاب ما

ما با وجود قامت خم مست غفلتیم

پیچیده موج باده به رگهای خواب ما

عاشق به وعده دادن جان می کند وفا

دام فریب نیست به موج سراب ما

چشم طبیب چشمه سیماب می شود

انگشت اگر نهد برگ اضطراب ما

بحر محیط بیش ز یک کاسه آب نیست

گرداب در تلاش بود با حباب ما

این رشته ها که چرخ به گوهر کشیده است

شیرازه گسسته بود از کتاب ما

از بس که در قملرو فهم امتیاز نیست

شد زیر مشق ما ورق انتخاب ما

از صندل است ساغر ما بس که سیدا

درد سر خمار ندارد شراب ما

شمارهٔ ۹

غنچه خسبی باشد از سیر چمن آئین ما

بر سر ما بس بود شاخ گل بالین ما

پای خواب آلود ما در زیر دامن سرمه گشت

کوه در فریاد شد چون کبک از تمکین ما

عکس ما آئینه ها را کرد باغ دلگشا

می توان گلدسته بست از جبهه بی چین ما

متکای ما کف دست است و خصم ما هنوز

سنگ بر سر می زند از حسرت بالین ما

از نوای نغز وا شد در بروی باغبان

حلقه گوشی نشد افسانه رنگین ما

دست خود از بحر احسان کریمان بسته ایم

چشمه آب حیات ما دل خونین ما

سیدا از بس که فکر ما بلند افتاده است

پیش پای خود نبیند خصم کوته بین ما

شمارهٔ ۱۰

ز خون دل شده رنگین دو دیده تر ما

بهار لاله ما گل کند ز ساغر ما

چرا چو شمع به بالین ما نمی آیی

ز انتظاریی بی حد سفید شد سر ما

گذشت عمر و دل ما به آرزو نرسید

در آشیانه ما پیر شد کبوتر ما

به پای تکیه ما سفر فرو نمی آرد

کلاه گوشه معشوق ما قلندر ما

ستاره سوختگان چون سپند سبز شدند

کجاست گریه ابر بهار اختر ما

زدی به تیغ و بریدی و ساختی پامال

چه روزها که نه افگنده ای تو بر سر ما

به سیدا نظر مرحمت نمی سازی

ز چشم دام تو افتاده صید لاغر ما

شمارهٔ ۱۱

دم صبح است ای ساقی ز رو بردار برقع را

که تا آرد به گردش آسمان جام مرصع را

قدت را دوش دادم امتیاز از سرو در گلشن

که می سازند اکثر انتخاب از بیت مطلع را

خط پشت لبت مد نظرها کرد ابرو را

که مقطع خوب افتد می کند ممتاز مطلع را

نگردد مانع نظاره عشاق آن نوخط

کند دهقان مهمان دوست وقف مور مزرع را

ز آغازم چه می خواهی ز انجامم چه می جویی

ز مطلع می توان فهمید آب و رنگ مقطع را

مدام ای سیدا از چار حد خود حذر دارم

خدایا ساز بازوبندم این شکل مربع را

شمارهٔ ۱۲

زهی فراش زلف عنبرینت طره شب‌ها

سپند خال روی آتشینت چشم کوکب‌ها

در این دوران ز میخواران صدایی برنمی‌آید

چو چشم شیشه می تنگ گردیدست مشرب‌ها

ردای شیخ و زنار برهمن رفته‌اند از کار

ز غفلت داده‌اند از دست خود سررشته مذهب‌ها

بود در چشم زاهد خلوت بی‌انجمن دوزخ

معلم راست بی‌اطفال زندان کنج مکتب‌ها

متاع بی‌ثمر جویای چشم کور می‌باشد

دکان وامی‌شود افسانه را چون شمع در شب‌ها

محال است از ته دل مهربان کردن حسودان را

به افسون کی رود بدطینتی از طبع عقرب‌ها

نوایی ساز ای مطرب که مستان در خروش آیند

که محتاج دم صورند این افسرده‌قالب‌ها

به کویت شبروان از فتنه گردون حذر دارند

کند کار عسس با دوربینان چشم کوکب‌ها

در احسان بروی خویش اهل جود بربستند

عبث واکرده می‌گردند ارباب طمع لب‌ها

مرا مانند گل عیش از گریبان سر برون آورد

چو دست خویش کوته کردم از دامان مطلب‌ها

مشو از یاد حق یک ساعتی ای سیدا غافل

که می‌گردد مربی در دو عالم ذکر یارب‌ها

شمارهٔ ۱۳

چشم یارم خواب و سنگین است بیداری مرا

می کشم داروی بیهوشی است هشیاری مرا

بوی پیراهن به کنعان رفت پیش از کاروان

جا دهد در دیده منزل سبکباری مرا

از ندامت پشت دستم گرچه روی دست شد

بر کف ایستادست دامان گنه کاری مرا

خرقه من چون گریبان از گلوی من گرفت

شد ردا آخر به گردن فوطه زاری مرا

در خیال چشم او هر جا که منزل می کنم

نیست دور از زیر سر بالین بیماری مرا

هر که را بینم به نفس خویش دارد بندگی

کیست می سازد درین کشور خریداری مرا

تو به از می کردم و یاد جوانی می کنم

در خیالات محال افگند بیکاری مرا

تا زدم در حلقه این زاهدان دست نیاز

رشته تسبیح من شد دام طراری مرا

شاخ و برگم را غم افتادگان افتاده کرد

اره یی بودم که سوهان کرد همواری مرا

دیدن خورشید را مانع نباشد هیچ کس

از جوانان خوش بود معشوق بازاری مرا

با فش و مسواک زاهد را به کوی خویش دید

خنده زد گفتا سری نبود به دستاری مرا

صبح حشر از روی کارم پرده خواهد برگرفت

گر نسازد دامن عفو تو ستاری مرا

یوسف از زندان برون آمد عزیز مصر شد

مژده امیدواری ها بود خواری مرا

سیدا در فکر خوبان استخوانم شد سفید

کو جوانی کاندرین پیری دهد یاری مرا

شمارهٔ ۱۴

ای شمع سوی خانه من بی طلب بیا

هنگام صبح اگر نتوانی به شب بیا

اسباب عیش بهر تو آماده کرده ام

چون گل گشاده روی تبسم به لب بیا

چین از جبین چو گردن مینا به طاق نه

در دست جام باده به عیش و طرب بیا

رم کرده عقل و هوش ز من ایستاده اند

شوخی مکن به صحبت من با ادب بیا

از سیدای خویش چه پرهیز می کنی

هان ای طبیب سوختم از تاب و تب بیا!

شمارهٔ ۱۵

ز غنچه دل ما بی خبر بود گل ما

درون بیضه خزان شد بهار بلبل ما

صدا بلند نکردیم از تهیدستی

ز سنگ سرمه بود ساغر توکل ما

به گلشنی که درو بلبل خوش الحان نیست

شکفتگی نکند غنچه تغافل ما

به زور آه تو را ما نگاه داشته ایم

به سرو قد تو پیچیده است سنبل ما

قد خمیده ما را اجل کمین کرده

نشسته سیل حوادث به سایه پل ما

ز شانه کرده جدا دست ما و می گوید

سزای آن که رساند زیان به کاکل ما

ز غنچه های چمن می کشیم رو زردی

بود چو برگ خزان دیده دست بی پل ما

نشسته ایم در آتش چو سیدا همه عمر

سپند سوخته از غیرت تحمل ما

شمارهٔ ۱۶

نرم شد از خواب غفلت بستر سنگین ما

باشد از مغز سر ما پنبه بالین ما

کرده ایم از خانه بردوشی اقامت را وداع

گردباد دامن صحرا بود تمکین ما

آستین عمریست از سیر چمن افشانده ایم

نیست کم از غنچه گل دامن پرچین ما

خصم را بر خاک عاجز نالی ما می کشد

سرخ رو آید به میدان خنجر چوبین ما

سیر چشمی های ما از دانه های اشک ماست

آسمان را داغ دارد خوشه پروین ما

نفس سرکش عاقبت انداخت ما را در بلا

کرد آخر کار خود را دشمن شیرین ما

بر سر منبر بود آواز ناصح را اثر

نیست همچون واعظان ته چوبکاری دین ما

در پس آئینه دل سیدا تا خفته ایم

چشم پوشیدست از ما دشمن خودبین ما

شمارهٔ ۱۷

ای فرش بوی سنبل زلفت دماغ‌ها

پامال شبنم گل روی تو باغ‌ها

امشب بیا به کلبه‌ام ای رشک بوستان

کز روغن گل است لبالب چراغ‌ها

نامم میان سوختگان تا بلند شد

خود را به لاله زار کشیدند داغ‌ها

زان یار خانگی خبری هیچ کس نگفت

لبریز شد ز آبله پای سراغ‌ها

امروز بس که ریخته‌ای خون بلبلان

بربسته شد به خلق ره کوچه‌باغ‌ها

در آفتاب سوخته گشتند قمریان

بر سایه‌های سرو نشستند زاغ‌ها

در هیچ دل نماند غم عشق سیدا

شد پیر در خیال جوانان دماغ‌ها

شمارهٔ ۱۸

ای بی‌لب تو خشک دهانِ پیاله‌ها

وز دوریی تو غرقه به خون داغ لاله‌ها

خطی است آنکه بر رخ جانان دمیده است

خوبان نوشته‌اند به نامش رساله‌ها

در بزم عشق رتبه خرد و کلان یکی‌ست

طفلان برابرند به هفتادساله‌ها

ایجادیان ز خوان کریمان برند فیض

گردند سرخ‌روی ز مینا پیاله‌ها

بر چرخ فتنه‌بار نمایان ستاره نیست

سوراخ‌هاست بر بدن او ز ناله‌ها

تن‌پروران به تربیت آدم نمی‌شوند

بیهوده می‌دهند به فیلان نواله‌ها

نبود مرا سری به جوانان خردسال

دست من است و دامن هفتادساله‌ها

از کلک سیدا همه‌جا مشکبار شد

گویا بریده‌اند به ناف غزاله‌ها

شمارهٔ ۱۹

مده چون بوالهوس در سینه جا عشق مجازی را

مکن با معصیت آلوده دامان نمازی را

به جای سبزه از خاک چمن بادام سر بر زد

به نرگس چشم شوخ او نمود این سحر سازی را

ز برق صبح صادق شمع خاکسترنشین گردد

به پیش پای خاری ها بود گردن فرازی را

کشد هر صبح در آغوش جان خورشید شبنم را

به خوبان می نماید شیوه عاشق نوازی را

فدای تیغ قاتل کرد حاتم جان شیرین را

شمارند از کرم اهل سخا دشمن نوازی را

میی امروز چون منصور بالا دست می خواهم

که گر افتم ز پا سازد سر من دار بازی را

به خون بوالهوس چندان که می خواهی توجه کن

که در روز جزا شاهد بود شمشیر غازی را

زر قلب است در دست سیه چشمان دل از صافی

نمی گیرند این سوداگران سیم گدازی را

ز دست انداز چشمش سیدا شد شهرها ویران

ز ترکان می‌توان آموخت رسم ترکتازی را

شمارهٔ ۲۰

به سوی کلبه ام ای آفت زمانه بیا

به جانب صدف ای گوهر یگانه بیا

به انتظاریی پابوسیت چو نقش قدم

نهاده ام سر خود را به آستانه بیا

چو لاله در جگرم داغ ها شده پیدا

فتاده بی رخ تو آتشم به خانه بیا

برای مقدمت آماده کرده ام بزمی

سخن دراز مگردان و بی بهانه بیا

گشاده ام به هوای تو چون کمان آغوش

برا ز خانه چو تیر و پی نشانه بیا

به بردن دل ما زلف و خال حاجت نیست

که گفته بود که اینجا به دام و دانه بیا

مرا چو شانه دورویی و صد زبانی نیست

چو زلف در بغلم بی اصول شانه بیا

چو سیدا ز چمن بس که دورم ای بلبل

به ناله ام مددی کن ز آشیانه بیا

شمارهٔ ۲۱

اگر قامت برافرازی زمین را جان شود پیدا

به هر جا لب گشاید چشمه حیوان شود پیدا

به دل از داغ تیرش بوستان تازه یی دارم

که از نخل گل او غنچه پیکان شود پیدا

بر اطراف جهان عمریست چون خورشید می گردم

به امیدی که درد عشق را درمان شود پیدا

بود چون آب مشرب بر دهان آسیا روزی

لبی تا وا شود از خوان دوران نان شود پیدا

غبارم را دهد بر باد رشک گردباد آخر

که می گفت از بیابان چون تو سرگردان شود پیدا

مشو با لشکر خود این همه مغرور ای زاهد

مبادا نیزه داری زان صف مژگان شود پیدا

به زیر بال بلبل غنچه گردد از حیا پنهان

ز هر جانب که آن شوخ گل خندان شود پیدا

به زور سیم گردد نرم همچون مغز سختی ها

به طفلی گر دهند این استخوان دندان شود پیدا

ز گشت باغ چون آن نازنین محمل نشین گردد

ز گلهای چمن همچون جرس افغان شود پیدا

نگه دارد خدا از دانه صیاد مرغان را

مباد از خانه صاحب طمع احسان شود پیدا

اگر پرسند در روز قیامت کشتگانت را

عجب دارم تو را از جوش خون دامی شود پیدا

تو در خوبی شوی مشهور تا من بینوا گردم

مرا افلاسی رو آرد تو را دامان شود پیدا

گل رخسار شبنم سوز اگر در باغ بنماید

ز هر شاخی چو نرگس دیده حیران شود پیدا

برای خانه حق می کنی ای سیدا سستی

چه خواهی کرد اگر صحرای بی پایان شود پیدا

شمارهٔ ۲۲

بی‌لبت شد سنگباران بر لب پیمانه‌ها

می‌پرستان خاک می‌لیسند در میخانه‌ها

هرکه ما را سوخت شمعی بر مزار خویشتن

آید این آواز از خاکستر پروانه‌ها

از معلم کودکان گیرند تعلیم جنون

کرده‌ای دیوانه طفلان را به مکتب‌خانه‌ها

از چمن مرغان به اقبال که بیرون رفته‌اند

پر برآوردند در دنبال ایشان خانه‌ها

تا خط و خال تو در گرد کسادی غوطه زد

بر زمین چون مور گردیدند پنهان دانه‌ها

گوشه‌گیران از حوادث‌های دوران ایمنند

جغد را باشد حصار عافیت ویرانه‌ها

پای خود دانسته نه در بزم ما ای محتسب

گردش گرداب باشد گردش پیمانه‌ها

می‌شوند آیینه‌ها روشن ز صیقل سیدا

سنگ طفلان سرمه چشم است با دیوانه‌ها

شمارهٔ ۲۳

بر سر بالینم ای خضر مسیحا دم بیا

رفته ام از خود بیا ای عیسی مریم بیا

بهر پابوست جبینم انتظاری می برد

کعبه مقصد بیا ای قبله عالم بیا

غنچه های داغ بر اعضای من گل کرده است

آب اگر بر آتشم می ریزی ای شبنم بیا

گرد دل برگشته یی اکنون به چشم من نشین

حج بجا آورده یی بر چشمه زمزم بیا

از غمت در خون چو مرغ نیم بسمل می طپم

زخم کاری خورده ام در سینه مرهم بیا

پله حسنت به میزان نظر باشد گران

یوسفی گر می زنی ما را به سنگ کم بیا

سیدا بزمی به خون دل مهیا کرده است

ای گل خندان بیا با چهره خرم بیا

شمارهٔ ۲۴

کوه پهلو بر زمین ماند ز بار درد ما

چرخ را سازد مشبک تیر آه سرد ما

کهربا خود را نهان سازد به زیر برگ کاه

گر بگیرد پرده از رخسار رنگ زرد ما

فوطه زاری شود در باغ طوق قمریان

گر رود سوی گلستان سرو یکتا گرد ما

هستی ما خاکساران را شود اسباب عیش

روشن است امروز چشم گردباد از گرد ما

شیوه چرخ ستمگر دایما عاجز کشیست

الحذر ای دوستان از دشمن نامرد ما

سیدا ما را نباشد تحفه یی غیر از نیاز

دست وایی ما بود امروز راه آورد ما

شمارهٔ ۲۵

ای بهارت را گل خودرو گریبان‌پاره‌ها

خار دیوار گلستانت صف نظاره‌ها

گرم‌رفتاران ز عالم رخت هستی برده‌اند

برق گرد کاروان شد از وطن آواره‌ها

نسبت عشاق چون یوسف خطا باشد ز جرم

همچو گل چاک است دامان گریبان‌پاره‌ها

کام دل از مردم دنیا گرفتن مشکل است

تر نمی‌گردد لبی از آب این فواره‌ها

روی گلزار تو را نبود به شبنم احتیاج

آب حسرت می‌چکد از دیده سیاره‌ها

قطره‌های اشک از خشکی به مژگان شد گره

می‌مکند انگشت خود طفلان این گهواره‌ها

بر سر کوی تو ما و سیدا افتاده‌ایم

دست ما گیر از کرم ای چاره بیچاره‌ها

شمارهٔ ۲۶

گاهی به چشم لطف مه من بوبین مرا

در آتش فراق مسوز اینچنین مرا

نی قاصدی که با تو رساند پیام من

نی همدمی که با تو کند همنشین مرا

دست از ستم بکش که جفاپیشگان شهر

بی رحمیت شنیده کنند آفرین مرا

تا دامن وصال تو از دست داده ام

چون اژدها فرو برد این آستین مرا

من میوه حلاوت شاخ نزاکتم

افگنده یی به سنگ جفا بر زمین مرا

خو کرده ام به تلخی هجر تو عمرهاست

ور نه پر است هر طرف از انگبین مرا

هر جا تو می روی ز من آرام می رود

هر سوی می برد دل اندوهگین مرا

چشمت به هر کسی نگه گرم می کند

آتش فتد به داغ دل آتشین مرا

یک روز از تو گوشه چشمی ندیده ام

بیجایی کرده یی ز برای همین مرا

پهلو به خاک تیره نهادم چو سیدا

آخر برد خیال رخت بر زمین مرا

شمارهٔ ۲۷

ز ناله منع مکن عاشق بلاکش را

کسی نه بسته به افسون زبان آتش را

به گرم و سرد جهان هر که ساخت همچون شمع

شکسته رونق بازار آب و آتش را

هجوم خار کند شعله را قوی چنگال

شکست دیر توان داد خصم سرکش را

به باغ چهره گل را حلاوت دگر است

مبر ز میکده بیرون شراب بی غش را

ز آشنایی دیوانه بس که در حذرم

برون زسینه فگندم دل مشوش را

به فکر آن بت نقاش می روم از خویش

به هر کجا شنوم خانه منقش را

به سحر ناله نماندست سیدا اثری

چگونه رام کنم با خود آن پریوش را

شمارهٔ ۲۸

نیست آزار کسی در دل غم پیشه ما

جوی شیر است روان از دهن شیشه ما

خسرو عشق اگر بر سر انصاف آید

خون فرهاد ز شیرین طلبد تیشه ما

ما نهالیم که پرورده باغ دگریم

شاخ ما سبز شود پیشتر از ریشه ما

موج را بحر خطرناک بود تخته مشق

هر کجا تیغ بود پا نهد اندیشه ما

بر سر خامه نهی تیغ نگردد ز زبان

تندخویی نتوان کرد به همپیشه ما

سیدا پیکر ما سوخت سراپای ز داغ

آتش افتاد به یکبار در این بیشه ما

شمارهٔ ۲۹

حرص افزون می شود از مرگ ما افلاک را

می شمارد دام رزق دیده خود خاک را

دشمنی با سرکشان کردن سر خود خوردن است

زیر دست شعله سازد صف کشی خاشاک را

پا ز حد بیرون نهادن قطع پیوند خود است

دست کوته می کند ناخن درازی تاک را

از مزارم سبزه همچون بال قمری سر کشد

چون گذر افتد به خاکم سرو آن بی باک را

برد هوشم را خیال جلوه مستانه اش

نشاء می چون بلند افتد برد ادراک را

شبنم از همدوشی گل محرم خورشید شد

سر به گردون می رساند حسن چشم پاک را

سیدا تا در کنار شانه آمد زلف او

آرزوها گشت پیدا سینه های چاک را

شمارهٔ ۳۰

سایه از بی تابیم سیلی زند مهتاب را

اضطرابم جان درآرد کشته سیماب را

می شود خصم قوی از چرب و نرمی زیر دست

می کند پامال خود یک قطره روغن آب را

بر ضعیفان بیشتر می آید از دوران شکست

موج پندارد گلوی آسیا گرداب را

تیغ استاد مکمل باشد از نقصان تهی

نیست بر شمشیر ابرو دست پیچ و تاب را

زور بازو را چه نسبت پیش عقل حیله گر

رستم از تدبیر زد بر خاک و خون سهراب را

نیک و بد را از حوادث های دوران چاره نیست

کی تواند سد ره شد خار و خس سیلاب را

از تواضع قبله عالم توان شد سیدا

می کند پشت دو تا مد نظر محراب را

شمارهٔ ۳۱

می خورد خون جگر در بزم ما مهمان ما

شیشه و ساغر تهیدست است در دوران ما

از تردد پای خود بر یکدیگر پیچیده ایم

دست ما عمریست کوتاه است از دامان ما

گردبادیم از رفیقان لیک دورافتاده ایم

هست همچون آسیا گرداب سرگردان ما

تر نشد ما را لب پیمانه دریا دلان

در دهان ما ز خشکی آب شد دندان ما

پر کاهی از مربی نیست ما را بهره یی

خوشه چینی می کند در عهد ما دهقان ما

هیچ کس بر توتیای ما نیندازد نظر

خاک در چشم خریداران زند دوکان ما

آسیا از گردش سیاره می افتد ز پا

در دهان ما چرا افسرده شد دندان ما

تا به بازو دست ما برکنده زانوست بند

پای ما عمریست پیچیدست در دامان ما

باغبان گویا به آب کهربا پرورده است

سبزه می روید چو برگ کاه از بستان ما

آب و نان ما بود در بند چندین پیچ و تاب

گشته همچون آسیا گرداب سرگردان ما

عمر ما چون شمع در شب زنده داری صرف شد

خنده دارد صبح دم بر دیده گریان ما

از در ارباب دولت چشم ما آبی نخورد

خشک چون خار سر دیوار شد مژگان ما

می نماید آستان ما را ز پستی سربلند

می زند پهلو به کیوان گوشه ایوان ما

قطعه تاریخ ما آید ز درها ناامید

هیچ کس رحمی نمی سازد به فرزندان ما

در تنور آسمان آی سیدا آتش نماند

از بغل بیرون نمی آید ز خامی نان ما

شمارهٔ ۳۲

قبا کشیده به بر قامت بلند تو را

شکر گرفته در آغوش نوشخند تو را

هلال تا به رکاب تو سر نهد چون نعل

هزار بار ببوسد سم سمند تو را

دلم شکسته و عمریست آرزو دارد

هوای سنبل زلف شکسته بند تو را

به حال خسته خود این همه تغافل چیست

فراق زیر و زبر کرده دردمند تو را

چو سیدا نبود ساده لوح در ره عشق

نشان لطف گمان کرده زهرخند تو را

شمارهٔ ۳۳

چه باشد گر بگیری دست چون من ناتوانی را

پری همچون کمان در خانه بی نام و نشانی را

چمن مانند داغ لاله در گرداب خون افتد

اگر گویم به بلبل از جدایی داستانی را

چه سرها مانده ام چون مهر و مه در کوچه خواری

به خود تا دوست گردانیده ام نامهربانی را

ز شوخی تیر آغوش کمان را می کند خالی

به زور آورده نتوان در بغل سرو روانی را

سزای تست ای پروانه دلسوزی و محرومی

به مغز جان چرا پرورده‌ای آتش‌زبانی را

مپرس ای باغبان امروز از خاموشی بلبل

منه انگشت بر لب همچو گل بر خون دهانی را

ندیدم سیدا از نوخطان روی وفاداری

بده یارب به این بلبل بهار بی خزانی را

شمارهٔ ۳۴

تا جلوه عنان تو برداست هوش ما

دارد سری به حلقه فتراک گوش ما

لب بستر کی به غنچه گشاید در نشاط

باشد کلید فتح زبان خموش ما

ای محتسب رعایت خود را نگاه دار

دست سبوی باده رسیده به دوش ما

ما را هلاک می کنی و خنده می زنی

شهد است خوردن تو زهر است نوش ما

تا پا کشیده ایم ز میخانه سیدا

افتاده رخنه یی به صف می فروش ما

شمارهٔ ۳۵

خون می چکد چو غنچه گل از سخن مرا

تیغ برهنه ایست زبان در دهن مرا

در هیچ جا قرار ندارم چو آفتاب

مهر رخ تو کرده چنین بی وطن مرا

پروانه را به بزم خود ای شمع ره مده

کوته زبان مساز بهر انجمن مرا

بعد از هلاکم از سر خاکم چو بگذری

سازد علم میان شهیدان کفن مرا

بی قامت تو سرو چو دو دست در نظر

بی روی تست طشت پر آتش چمن مرا

روزی که بهر قتل اسیران شوی سوار

هر موی تازیانه شود بر بدن مرا

روزی که پنجه ام ز گریبان جدا شود

ای سیدا چو مار خورد پیرهن مرا

شمارهٔ ۳۶

تیره بختی گفت در گوش خطش راز مرا

کرد روشن عاقبت این سرمه آواز مرا

سیر از خود رفتن من می دهد بوی وداع

کرده اند از نکهت گل بال پرواز مرا

تهمت نقصان پر و بال مرا از کو تهیست

کرده است آسودگی مقراض پرداز مرا

دولت دنیا دل آسوده ام را نقش پاست

سایه بال هما صید است شهباز مرا

از چراغ خانه ام بزم حریفان در گرفت

چرب و نرمی شد زبان شکوه غماز مرا

بی رخت در انجمن چون مرده پروانه ام

شمع خواهد با تو گفت انجام و آغاز مرا

سیدا امروز کلکم اژدهایی می کند

خصم نادان می شمارد سحر اعجاز مرا

شمارهٔ ۳۷

ز بخت تیره بود تازه داغ لاله ما

فتیله آه بود در چراغ ناله ما

ز بحر کاسه گرداب پر نمی گردد

چگونه آب نگردد دل پیاله ما

جهانیان در گفت و شنود بربستند

نصیب رخنه دیوار شد رساله ما

دماغ سوختگان را که می کند روشن

تهی شدست ز روغن چراغ لاله ما

ز خانه پا نگذاریم سیدا بیرون

مباد کهنه براتی شود حواله ما

شمارهٔ ۳۸

بر داغ غوطه زد دل عشرت سرشت ما

آخر رسید چشم بدی در بهشت ما

میر بساط دهر ز ما آنچه بود و برد

بر سینه سنگ بسته دل همچو خشت ما

از دور همتی بکن ای ابر نوبهار

نزدیک شد که دود برآید ز کشت ما

در سینه پر آتش ما داغ شد کباب

محتاج روغنیست چراغ کنشت ما

پیوسته چشم ماست به دست تو چون نگین

دیوان صنع کرده چنین سرنوشت ما

صاف است همچو آئینه دلهای اهل جاه

چون آب روشن است به تو خوب و زشت ما

روزی که حشر آئینه خود دهد جلا

روشن شود به خلق جهان خوب و زشت ما

ای سیدا به جبهه نداریم چین ز کس

پیشانی گشاده بود سرنوشت ما

شمارهٔ ۳۹

می دهد هر دم فریب آن نرگس جادو مرا

می کند آخر بیابان مرگ این آهو مرا

صورت او نقش بندد هر کجا پهلو نهم

خامه نقاش باشد در بدن هر مو مرا

اهل دل را صحبت دنیاپرستان آفتست

کیسه زر دشمن جانست در پهلو مرا

در غمش بیهوده چندین صبر فرماید طبیب

روی بهبودی نمی باشد ازین دارو مرا

شورش مجنون شود ازدوریی زنجیر بیش

حسرت زلفش کند آخر پریشانگو مرا

نو خطان را خط پشت لب کلید عشرت است

آیت رحمت بود معشوق چار ابرو مرا

جوهر تیغش به قتلم سرخ کرده روی خویش

خون به جای آب می گردد روان از جو مرا

فکر خالش کرده کرده آتشم در جان فتاد

ای مسلمانان چه سازم سوخت این هندو مرا

چون توانم رفت از کویش به جایی سیدا

بندها در پا بود از کنده زانو مرا

شمارهٔ ۴۰

ای خط سبزت بهار محشر آواره‌ها

سنبل زلفت کمند گردن نظاره‌ها

در چمن ای شعله‌خو تا عزم رفتن کرده‌ای

شمع روشن کرده‌اند از مقدمت فواره‌ها

کوکبم را نیست آرامی ز گردش‌های چرخ

خواب آسایش نمی‌بینم در این گهواره‌ها

روزگاری شد مروت رفته از دریادلان

تر نمی‌گردد سرانگشتی از این فواره‌ها

ما ز مصر امروز گویا رخت هستی بسته‌ایم

نیست ما را کاوران غیر از گریبان پاره‌ها

گشته‌ایم از شیر مادر تا جدا خون می‌خوریم

تخت شاهی بود ما را تخته گهواره‌ها

حسن را از خیره‌چشمان می‌رسد آخر زیان

ماه می‌گردد هلال از الفت سیاره‌ها

سیدا در جوی ارباب کرم نم بس که نیست

آب حسرت می‌زند جوش از لب فواره‌ها

شمارهٔ ۴۱

هجرش آخر کرد خرم جان افگار مرا

عاقبت این درد صحت داد بیمار مرا

از چمن بیرون نخواهم برد مژگان درشت

تا نسازد گل به دامن باغبان خار مرا

دامن پر سنگ اینجا همچو کوه ایستاده ام

سیل نتواند ز جا جنباند دیوار مرا

از سر مستی کند در پای منبر رقصها

بر سر واعظ اگر مانند دستار مرا

تاب عشق لاله رخساران ندارم بیش ازین

روزیی آتش مکن یارب خس و خار مرا

سیدا فکر من از شب زنده داری شد بلند

حق بسیار است با من چشم بیدار مرا

شمارهٔ ۴۲

ای به یادت چشمه زمزم در کاشانه‌ها

کعبه افتادگانت آستان خانه‌ها

خانه بر دوشم به شمعی انتظاری می‌کشم

بوریای کلبه‌ام باشد پر پروانه‌ها

اهل همت را نظر امروز بر دست گداست

کاسه چشم طمع باشند این پیمانه‌ها

دست خود کوته کن ای مشاطه از افسونگری

زلف او باشد خبردار از اصول شانه‌ها

در دل خود هر چه دارد ساقی بی‌رحم ما

می‌توان خواند از خط پشت لب پیمانه‌ها

اهل دولت رفته‌اند از خود به تکلیف جنون

نیست جز زنجیر بر درهای مهمانخانه‌ها

گوش‌ها تا در حجاب پرده غفلت شدند

بر لب افسانه‌گویان شد گره افسانه‌ها

پای سودای مرا زنجیر چین دامن است

خرقه من باشد از موی سر دیوانه‌ها

سیدا امروز خلوت‌ها ز اهل دل تهی‌ست

نیست آثاری ز میخواران درین میخانه‌ها

شمارهٔ ۴۳

مشعل طور تجلیست دل انور ما

دست نورانی موسی است ز پا تا سر ما

اثر سوختگان تا به قیامت باقیست

می توان شمع برافروخت ز خاکستر ما

از شکست دل ما سنگ به فریاد آید

همچو گل داغ شد از پهلوی ما بستر ما

به گرفتاریی مادام سراسر شده چشم

می پرد دیده صیاد به بال و پر ما

پشت آئینه ز جوهر به زمین می آید

می کند موی گرانی به تن لاغر ما

تاج دادن به گدا زینت شاهان باشد

ای هما دور مکن سایه خود از سر ما

می شود صفحه آئینه ز صیقل روشن

جنگ دارند بتان بر سر خاکستر ما

می دهد غنچه گلزار هوس بوی زکام

شود از نشاء می خشک دماغ تر ما

روزگاریست که بر گرد جهان می گردد

سر خورشید فلک در طلب ساغر ما

تکمه تاج سر دولت شاهی مرگ است

کار شمشیر کند بال هما بر سر ما

همچو گل خاطر ما جمع نباشد ز حواس

وقت آنست که بر هم خورد این دفتر ما

ما چو از خانه پریدیم به دام افتادیم

یاد پرواز برون رفته ز بال و پر ما

چشم ما ماتم بسیار حریفان دیدست

کرده در خاک دو صد شیشه می ساغر ما

کار شمشیر کند آه دل مظلومان

خورده از چشمه خون آب دم خنجر ما

از نی کلک تو با ما قفسی بافته اند

استخوانیست نمایان شده از پیکر ما

نیزه خامه ما را به جهان کرد علم

نظر مرحمت میر سخن پرور ما

کام دل از گل خورشید چو شبنم گیرد

سیدا هر که نظر یافت ز چشم تر ما

شمارهٔ ۴۴

جانب ما دیده را وا کرده پوشیدن چرا

آشنایی کردن و بیگانه گردیدن چرا

چرخ را در ناله آرد تیر آه خستگان

از نظر افتادگان را دیر پرسیدن چرا

سرمه بیگانه را در چشم خود جا داده یی

اینقدر از آشنایی دور گردیدن چرا

خفتگان خاک را یاد رقیبان داغ کرد

دوستان از یکدگر بیهوده رنجیدن چرا

استماع صد سخن از خار چون گل می کنی

یک سخن از عندلیب خویش نشنیدن چرا

از غم موی میان نازک او سیدا

سنبل آسا اینقدر بر خویش پیچیدن چرا

شمارهٔ ۴۵

ز برق تیغ ابرویت فتاد آتش به کشورها

مه نو گشت میل آتشین در چشم اخترها

گرفتار تن خاکیست روح از پستی همت

به دام افتاده است این مرغ از کوتاهی پرها

ندارد مادر از تأدیب فرزند خود آسایش

صدف را سینه پر نم می گذارد حفظ گوهرها

نباشد رونقی در عهد ما کامل عیاران را

نهان در پرده زنگار گردیدند جوهر ها

ز نخل خشک آخر بهره می گیرند حق گویان

به مقصد می رساند واعظان را چوب منبرها

شود احوال من معلوم او از جبهه قاصد

بود مکتوب من منقوش بر بال کبوترها

به جای آب مردم بس که خون یکدگر خوردند

حباب آسا شدند از مغز خالی کاسه سرها

ز ارباب طمع خوان کریمان تخته بندی شد

کشادی نیست بر روی کسی دیگر از این درها

نباشد جز تردد روزیی دنیاپرستان را

به زیر بار ناکامی بمیرند آخر این خرها

به روی اهل عالم سفره خود پهن اگر سازی

شود روز قیامت بر سرت بر پای چادرها

گدازد خون گرمم سیدا مژگان خوبان را

به قتل من چو برگ بید می لرزند خنجرها

شمارهٔ ۴۶

ای ز رویت درگرفته شمع‌ها در خانه‌ها

انجمن‌ها هر طرف از مرده پروانه‌ها

یاد عمر رفته خود هرکه باشد می‌کند

نیست غیر از ذکر زلفش بر زبان شانه‌ها

عشرت ایام در دوران ما شد منتهی

برنمی‌آید صدایی از لب پیمانه‌ها

دست خشک اهل طمع را دست رد خواهد شدن

می‌کند مشاطه این نقل از زبان شانه‌ها

در خیال صید اگر دامی فگندی بر زمین

سبز چون مژگان شود در چشم دامم دانه‌ها

در چمن آهی گر از سرگشتگی بیرون کشم

آسیابی باد گردد بلبلان را خانه‌ها

سیدا آرام از دنیاپرستان برده‌اند

خواب راحت کرده‌ام از دیده دیوانه‌ها

شمارهٔ ۴۷

ماه من مست شراب ناب می بینم تو را

لب به لب بر ساغر مهتاب می بینم تو را

از میان بوالهوس هرگز نمی آیی برون

کشتی افتاده در گرداب می بینم تورا

هیچ کس را طاقت نظاره روی تو نیست

پنجه خورشید عالم تاب می بینم تو را

در کدامین بزم امشب را به روز آورده یی

جام می بردست مست خواب می بینم تو را

آستان کوی تو پیر و جوان را متکاست

قبله ارباب شیخ و شاب می بینم تو را

سیدا آن سیمتن عزم کجا دارد که باز

اضطراب آلوده چون سیماب می بینم تو را

شمارهٔ ۴۸

ای خاکمال سرو روان تو آب‌ها

موج کناره کرد فریبت سراب‌ها

فانوس سد ره نشود نور شمع را

کی می‌شوند مانع حسنت نقاب‌ها

چشم تو را به خواب ندیدند مردمان

با آنکه رفته‌اند به یاد تو خواب‌ها

ای موج آب خضر کجا می‌روی که باز

افتاده است بر رگ جان اضطراب‌ها

عمری‌ست ناله‌ها رگ و پوست می‌کنند

مطرب چه گفته است به گوش رباب‌ها

از بس که در قلمرو فهم امتیاز نیست

شد زیر مشق ما ورق انتخاب‌ها

مغرور سیم خود مشو ای چنگ عاقبت

بر گردن تو کنده شود این طناب‌ها

نزدیک آمدست که یاران بنا کنند

دیوارهای میکده را از کتاب‌ها

پیش دهان یار زبان لال می‌شود

بیهوده رفته‌ایم به خود سر حساب‌ها

می‌کرد یاد سوختگان چشم مست او

افگنده‌اند نعل در آتش کباب‌ها

گفتم غبار خاطر دل شست‌و‌شو دهم

پر شد ز خاک کاسه چشم حباب‌ها

روی دلی ز ماه‌جبینان ندیده‌ام

گرمی نمانده است درین آفتاب‌ها

دوران مرا به هوش نیاورد سیدا

شد مستیم زیاد از این احتساب‌ها

شمارهٔ ۴۹

نیست از تسبیح سیری سبحه زهاد را

حرص مژگان است چشم دام این صیاد را

گردن تسلیم دارد تیغ سوهان بر قفا

می کند کوته زبان خنجر جلاد را

آشنایان راست کوشش بر هلاک یکدگر

تیشه فرصت یافت خورد آخر سر فرهاد را

برق وار آزاده از صحرای محشر بگذرد

نیست در دل باک از دریای آتش باد را

سرو را کرد است قمری در گلستان زیر دست

بس که نبود امتیازی بنده و آزاد را

اهل دنیا آخر از عالم به حسرت می روند

از بهشت خود نباشد بهره‌ای شداد را

روح تن پرور ندارد از گرفتاری خبر

در قفس هرگز نیاندازد کسی کلخاد را

پیش ازاین در ملک احسان بود شاهان را هجوم

این زمان جویند راه عالم ایجاد را

اهل نخوت را نسیمی زود از جا می برد

سهل بادی گردبادی گشت قوم عاد را

پیش او این می لرزد چو دست رعشه دار

چشمه سیماب می سازد دل فولاد را

درد دل خسرو ز جوی شیر هر سو رخنه هاست

تلخ داند کوه شیرین کار بی فرهاد را

از سر جرمم چو بگذشتی خطا بر من مگیر

بنده نتوان کرد از سر بنده آزاد را

ور شکست دل مرا کردست زلفش زیر دست

سیدا با او که داد این سر خط بیداد را

شمارهٔ ۵۰

خال لبت نشانده در آتش خلیل را

زلف تو بسته بال و پر جبرئیل را

ارباب حرص اهل طعم را خورد به چشم

باشد حلال خون گدایان بخیل را

سیلاب گریه کوه گنه را برد ز جا

فرعون سد ره نشود رود نیل را

از صورت بزرگ مروت طمع مدار

تنگ آفریده دست قضا چشم پیل را

تدبیر عقل راه نیابد به کوی عشق

سازند منع بی سند اینجا دلیل را

از وصل یار کام گرفتیم سیدا

بردیم زین محیط در بی عدیل را

شمارهٔ ۵۱

در دل ما گر نمی آیی به چشم ما بیا

از محیط اندیشه داری بر لب دریا بیا

خاک در چشمم زند نظاره همچون گردباد

ای نسیم پیرهن از دامن صحرا بیا

از طپیدن ریخت زیر دام بال و پر مرا

بر سر صید خود ای صیاد بی پروا بیا

سینه را چون لاله از داغت چراغان کرده ام

در چمن بهر تماشا ای گل رعنا بیا

از نگاهم می توان سیر گل بادام کرد

چشم در راه توام ای نرگس شهلا بیا

خانه دل کرده ام چون صفحه آئینه صاف

یک شب از بهر خدا ای شمع بزم آرا بیا

روزگاری شد که چشم سیدا مأوای توست

آفتابی در مقام خود بیا تنها بیا

شمارهٔ ۵۲

نو خط من از پی دلهای بی حاصل بیا

بر سر لب تشنگان ای ابر دریا دل بیا

روزگاری شد به تیغت انتظاری می برم

از هلاک من مکن اندیشه ای قاتل بیا

کعبه می گردد به صحرای جنون چون گردباد

بر سر مجنون خود بی پرده ای محمل بیا

از صف دل غمزه او مرد می سازد طلب

سینه را واکرده در میدانش ای بسمل بیا

قامتش را جلوه تکلیف گلستان کرده است

بهر استقبال او ای سرو پا در گل بیا

پرده های دیده را نظاره مشتاق من

فرش راهت کرده است ای صاحب منزل بیا

جان خود را سیدا در پشت پنهان کرده است

از برای امتحان ای شوخ سنگین دل بیا

شمارهٔ ۵۳

به حرف غیر می خواهی تو آزار دل ما را

به قول مدعی آتش مزن سر منزل ما را

چرا در پرسش احوال ما ایستادگی داری

به حرفی می توان کردن تو آسان مشکل ما را

نخواهد ماند از وسواس شیطان هیچ کس ایمن

ز ره ناقابلان بردند یار قابل ما را

به سوی آن جفاجو سیدا خواهم اشارت کرد

اگر پرسند در روز قیامت قاتل ما را

شمارهٔ ۵۴

ز خونم بعد کشتن شورش محشر شود پیدا

چو بر خاک اوفتد یکدانه چندی سر شود پیدا

به شستشو لباس بدقماش اطلس نمی گردد

به صیقل کی ز تیغ آهنین جوهر شود پیدا

به دیوار قفس تا رخنه ها دیدیم یقینم شد

که یک در بسته گردد صد در دیگر شود پیدا

اگر امروز دست خود به نان دادن علم سازی

ز خورشید قیامت بر سرت چادر شود پیدا

شود چون شعله گردنکش به اندک تقویت ظالم

به آتش از خس و خاشاک بال و پر شود پیدا

به اندک رتبه ته چوبکاری فخر می سازی

بود معراج واعظ هر کجا منبر شود پیدا

اگر در راه حق ای سیدا با صدق رو آری

تو را چون خضر از ریگ روان رهبر شود پیدا

شمارهٔ ۵۵

با بد و نیک جهان از بسکه همدوشیم ما

سرمه را چشمیم و حرف سخت را گوشیم ما

عقده ایی در هر خم زلفی که باشد شانه ایم

کاکلی هر جا پریشان می شود دوشیم ما

قامت ما خم شده و فکر کنار از سر نرفت

چون کمان حلقه تنگ از دست آغوشیم ما

زلف او را بنده ایم و کاکل او را اسیر

سنبل او را غلام حلقه در گوشیم ما

بس که امروز امتیاز از اهل عالم برده اند

زهر اگر در جام ما ریزند می نوشیم ما

هیچ کس از ما لباس تیره بختی را نبرد

روزگاری شد که چون کاکل سیه پوشیم ما

معنی در هر که می بینیم خدمت می کنیم

خانه زاد اهل فهم و بنده هوشیم ما

شکوه روشندلان را قاصدی در کار نیست

هر که از ما هرچه گوید در بناگوشیم ما

سیدا همصحبتان ما را نمی سازند یاد

غنچه سان از تنگدستی ها فراموشیم ما

شمارهٔ ۵۶

فتاده گوشه چشم تو تا به خانه ما

دکان سرمه فروش است آستانه ما

دماغ بلبل ما بس که نازک افتادست

به شاخ نکهت گل باشد آشیانه ما

بر آسمان نبود کهکشان که می بینی

به روی چرخ بود زخم تازیانه ما

حدیث زلف تو تقریر کی توان کردن

شکسته است چو خطت زبان شانه ما

شکسته ایم سر نفس و گردن شیطان

ز آسیا شده بیرون درست دانه ما

کسی که خیره نظر سیدا چو شبنم شد

به روی سبزه و گل پرورد زمانه ما

شمارهٔ ۵۷

یارب از دارالشفای خود دوایی ده مرا

لطف کن افتاده ام از پا عصایی ده مرا

مشت گل را داده جان و مرغ عیسی کرده ایی

قوت اعضا کرم کن دست و پایی ده مرا

بر زبان ناتوانی غنچه باشد ناله ام

بلبل گلزار صحبت کن نوایی ده مرا

می زند نبضم بر انگشت طبیبان پشت دست

با تو روی آورده ام یارب دوایی ده مرا

می کنی از تنگنای خاک گلشن ها برون

غنچه ام امروز باغ دلگشایی ده مرا

سینه را وا کرده برخیزم ز جا مانند گل

از نسیم عافیت باد و هوایی ده مرا

بی کسم از کعبه مقصود دور افتاده ام

جز تو غمخواری ندارم رهنمایی ده مرا

بهر طاعت گوشه محراب را منزل کنم

بی ریا توفیق کنم پشت دوتایی ده مرا

آرزو دارم که ایثارت کنم چون سیدا

یا کریم الاکرمین دست رسایی ده مرا

شمارهٔ ۵۸

رویت گل سرسبد لاله زارها

خطت متاع قافله نوبهارها

در بوستان ز حسرت پابوس سرو تو

خمیازه می کشند لب جویبارها

رفتار تو گرفته سر راه کبک را

تمکین تو شکسته سر کوهسارها

ای چشمه حیات تغافل ز حد گذشت

موج سراب اشک من است آبشارها

هرگز ز دیدنت نشود سیر چشم ما

بی انتهاست سلسله انتظارها

تنگ است جامه گل رعنا به دوش من

آسوده ام ز پیرهن اعتبارها

زین قوم مرده دل چه طمع می کند کسی

بینند پیش پا به چراغ مزارها

وقت است سیدا ز پی بیخودی رویم

ما را گداخت پیرویی اختیارها

شمارهٔ ۵۹

خاک مجنون داد تا بر باد آه سرد ما

خواهد آمد خانه خیز اکنون به صحرا گرد ما

کهربا در دست ما کی می تواند آب ریخت

می کشد بی آبرویی پیش رنگ زرد ما

کوه خواهد جست همچون نبض بیماران ز جا

گر به پشت او گذارد بار خود را درد ما

لشکر ما خاکساران را به چشم کم مبین

شهسواری هست پنهان در میان گرد ما

سیدا با دردمندان دیار معرفت

اشک سرخ و چهره کاهیست راه آورد ما

شمارهٔ ۶۰

هر شب از یادت منور می کنم کاشانه را

گردباد آه می سازم چراغ خانه را

می کند عشاق را سنگ فلاخن کوی تو

جوش سودای تو گرداند سر دیوانه را

تا به زلفت ره نیابد دست غماز نسیم

می کنم خار سر دیوار کویت شانه را

ساغر ما را زدی چون لاله بر خاک سیاه

کرده چشم باده نوشت سرمه دان پیمانه را

ای فلک بر روزیی ما تنگ چشمی ها مکن

سهل باشد از دهان مور بردن دانه را

کلک خود را بعد از این در زیر سر نه سیدا

متکای خویش کن شاخ گل افسانه را

شمارهٔ ۶۱

تا به آن گلگون قبا چون سایه همدوشیم ما

پیرهن در خون خود آلوده می پوشیم ما

پیش ما ای شمع لاف صحبت آرایی مزن

صد زبان داریم همچون شانه خاموشیم ما

بال قمری سرو را باشد حصار عافیت

یار در هر جا بغل بگشاید آغوشیم ما

از صفای سینه بی کینه گوهر می کنیم

چون صدف یک قطره آبی که می نوشیم ما

روزها چون سایه همراهیم هر جا می رویم

شب چو می گردد ز یاد او فراموشیم ما

در لباس شبروی کردست پنهان خویش را

داغ داغ از دست آن ماه سیه پوشیم ما

می پرستانیم از سودای فردا فارغیم

هر چه با ما می دهند امروز می نوشیم ما

پاس خاطر داری ای آئینه از ما یاد گیر

عیب های خلق می بینیم و می پوشیم ما

سیدا جز شکوه نبود پیشه بازار گیر

نیست توفیری به هر کاری که می کوشیم ما

شمارهٔ ۶۲

به گلشن چون برافروزد ز می رخسار چون گل را

کند فواره خون غنچه منقار بلبل را

به گیسوی عبیرافشان اگر در گلستان آید

به رگهای زمین پیوند سازد شاخ سنبل را

کند چون موم شمع صبر استغنای خوبان را

سر تسلیم می ریزد دم تیغ تغافل را

ز کنج خانه دیگر پای در میخانه نگذارم

به دست آورده ام دامان مینای توکل را

نگه دارد خدا از سیل آفت خاکساران را

نباشد هیچ نقص از جوش دریا سایه پل را

جهان یک کوچه باغ زخم شد از خنجر نازت

نگاهت چند بندد بر کمر تیغ تغافل را

ز عکس سایه من کوه ماند بر زمین پهلو

شکسته دستبوس پنجه ام دوش تحمل را

به راز خویش نتوان ساختن محرم دورویان را

نگه دار از زبان شانه ای مشاطه کاکل را

تماشای چمن ای سیدا بی یار اگر باشد

نگه در دیده میل آتشین داند رگ گل را

شمارهٔ ۶۳

غبار گرد بادم توتیای چشم اخترها

پریشان کرد صحرای جنونم مغز در سرها

ز خون تشنگان میخانه دشت کربلا باشد

چو سرهای شهیدان خاک می لیسند ساغرها

نباشد بهره از اموال خود دنیاپرستان را

صدف را تر نمی گردد گلو از آب گوهرها

نشان از کعبه مقصود دهد انگشت مکتوبم

شکسته در تلاش نامه ام بال کبوترها

ز چشمم بسته رخت هستی خود خواب آسایش

کف پهلوی من سیلی زند بر روی بسترها

به عالم کار می سازند اهل جود سایل را

همین آواز می آید به گوش از حلقه درها

منه در زیر گردون سیدا پهلوی راحت را

چه آساید کسی در سایه این کهنه منظرها

شمارهٔ ۶۴

ای بهار لطف تو آبروی بستان‌ها

از تو دامن پر گل خار در بیابان‌ها

ای کبابت ابراهیم وی هلاکت اسماعیل

مستعد قربانی در تن همه جان‌ها

صبح صادق و کاذب بر در تو می‌آیند

بر امید احسانت پهن کرده دامان‌ها

چشم بر رهت دارند کوچه‌باغ‌ها امروز

از دوروی صف بسته در چمن خیابان‌ها

ساغر تهیدستی عمر می‌کند افزون

چرخ سرنگون کاسه بگذرانده دوران‌ها

ساغر گل از شبنم چشمه حیات آمد

سروها خضرگویان در کنار بستان‌ها

قصر روزگار آخر خاک بر سرت ریزد

چند سازی ای غافل خواب زیر ایوان‌ها

زلف دلبران گردد بر رگ زمین پیوند

عاقبت شود پامال سبزهای مژگان‌ها

دشمنان عاجز را پایمال نتوان کرد

ترکش پر از تیر است شیر را نیستان‌ها

کشکشان سوی لیلی برده عشق مجنون را

طوق بندگی باد چاک در گریبان‌ها

سیدا خط و زلفش قصد دیدنت دارند

خانه را بکن جاروب آمدند مهمان‌ها

شمارهٔ ۶۵

بود منعم عزیز کشور و آزاد خوار اینجا

ز سرو باغ رعناتر درخت میوه دار اینجا

در آغاز محبت عاشق از مردن نیندیشد

زند خود را به کام شیر طفل نیسوار اینجا

خداجو را سحرخیزی شود افزونتر از پیری

در ایام خزان گلدسته می بندد بهار اینجا

علمهای تو را فردا گواهانند در محشر

مکن آزرده از خود خاطر لیل و نهار اینجا

ز زهر چشم ارباب طمع را نیست اندیشه

کنند این قوم میل سرمه از مژگان مار اینجا

سواد بید مجنون بهتر از زنجیر مجنون را

بود از دست گیرا نازنین تر رعشه دار اینجا

به بیرویی توان از اهل دنیا بهره ور گشتن

ز طفلان شکوه ها دارد درخت میوه دار اینجا

بود کار تو یارب در دو عالم پرده پوشیدن

مکن محجوب آنجا و مگردان شرمسار اینجا

نباشد ره به بزم خلوت ما هرزه گویان را

سر منصور سیلی می خورد از پای دار اینجا

ز بزم شعر نبود بهره یی افسرده طبعان را

بود کلک سخن پرداز چون شمع مزار اینجا

به ملک اصفهان و هند می خوانند اشعارم

ز ترکستانم و هرگز ندارم اعتبار اینجا

نباشد با فش و مسواک زاهد هیچ تأثیری

نیندیشد کسی از کوکب دنباله دار اینجا

خط و زلفش کمر بربسته اند از بهر خون من

حذر کن سیدا از اتفاق مور و مار اینجا

شمارهٔ ۶۶

به شمع بزم امشب عرض کردم خامه خود را

به بازوی پر پروانه بستم نامه خود را

چو گل در قلزم خون زد مرا سودای عریانی

به شاخ شعله آخر پهن کردم جامه خود را

درین گلشن دماغم خشک شد از بوی نومیدی

کشیدم در گریبان غنچه آسا شامه خود را

یکی بهر خدا ننهاده یی بر خاک پیشانی

بزن ای زاهد اکنون بر زمین عمامه خود را

چو شمع ای سیدا از هستی خود چشم پوشیدم

به یک مژگان زدن بر هم زدم هنگامه خود را

شمارهٔ ۶۷

خدایا تازه کن چون شمع مغز استخوانم را

توانایی کرم فرمای جسم ناتوانم را

نهالم را خزان کردست ایام کهنسالی

شکفتن ها کرامت ساز شاخ ارغوانم را

قد خم گشته یی دارم الهی دستگیری کن

نگه دار از کشاکش های بازوها کمانم را

پی مدح و ثنایت چون قلم عمریست سرگرمم

مشوی از حفظ نام خویش طومار زبانم را

لب خود را کنم چون لعل پرخون از پشیمانی

تهی دستی مده از گوهر دندان دهانم را

تن افسرده را احیا نمودن از تو می آید

به سرسبزی مبدل کن خزان بوستانم را

متاعی چند جمع آورده ام از مصرِ خرسندی

مکن پوشیده از چشم خریداران دکانم را

مرا چون سیدا در باغ عالم سرفرازی ده

میان عندلیبان سبز گردان آشیانم را

شمارهٔ ۶۸

خداوندا مده از جوی غفلت آب تاکم را

ز دست معصیت کوتاه کن دامان پاکم را

کند پرهیز انگشت حکیم از جنبش نبضم

نباشد چاره یی غیر از تو جان دردناکم را

تنم را همچو گل کردی به داغ آلوده صبری ده

دهان شکرگویان ساز زخم سینه چاکم را

به خدمت بندگان تقصیر سازند از گرانجانی

ز باد و آتشم مالی کرم کن آب و خاکم را

مرا چون سیدا کین کسی در دل نمی باشد

گرفتار بلا کن هر که می خواهد هلاکم را

شمارهٔ ۶۹

در آغوشم چو می‌آیی میان بهر خدا بگشا

گره از کار من تا وا شد بند قبا بگشا

متاع خویش نتوان کرد پنهان از خریداران

دکان رنگ و بو ای غنچه در پیش صبا بگشا

مکن کوتاه دامان کرم از دست محتاجان

گره از کیسه زر وا کن و چشم گدا بگشا

لب بربسته گردد سد راه رزق بر سایل

دهان خویش را بهر طلب چون آسیا بگشا

ز خود بیرون شود پیوند هستی را شکستی ده

میان خویش را چون نی برویی بوریا بگشا

دم صبح است ای ساقی در میخانه را واکن

بروی دردمندان رخنه دارالشفا بگشا

مکن در نوبهاران پیشه خود غنچه خسبی را

برو در باغ چون گل سینه بر کسب هوا بگشا

نگه را گل به دامن از بهار صبح پیری کن

چو شبنم چشم خود وقت سحر ای سیدا بگشا

شمارهٔ ۷۰

از خزان محفوظ کن یارب گلستان مرا

آب ده از جویبار خضر بستان مرا

بند بند من ز سستی از پی پاشیدنیست

استخوان بندی کرم فرما نیستان مرا

کلبه ام را ماهتابی ده ز نور معرفت

روشن از صبح سعادت کن شبستان مرا

تندرستی و حیات و قوت طاعت بده

پر ز نعمت های الوان کن سر خوان مرا

همچو گل سودا حواسم را مشوش کرده است

جمع کن چون غنچه اوراق پریشان مرا

پنجه ام را کامیاب از دامن امید کن

دور کن ازدست نومیدی گریبان مرا

نامه ام را شستشویی ده ز دریای کرم

کرده چشمم حلقه گرداب دامان مرا

بندگان نام تو را خوانند ستارالعیوب

روز محشر هم بکن پوشیده عصیان مرا

ای شفاده با تو روی آورده ام چون سیدا

درد را چون داده یی خود ساز درمان مرا

شمارهٔ ۷۱

ز داغ دل مزین ساختم پروانه خود را

چراغان از پر طاووس کردم خانه خود را

ز دست اضطراب نفس تن پرور نیاسودم

سپند روی آتش تا نکردم دانه خود را

سبوی می پرستان را کف دست گدا دیدم

نهادم مهر خاموشی به لب پیمانه خود را

ز دست نارسایی دادم از کف زلف شیرین را

زدم چون تیشه آخر بر سر خود شانه خود را

ز دست کودکان شهر گردیدم دل آزرده

به صحرا می برم سیلی زنان دیوانه خود را

پریشان همچو گل دیدم حواس اهل مجلس را

گره چون غنچه کردم بر زبان افسانه خود را

حدیث عقده دور و دراز زلف می گویم

نگه می دارم از کوته زبانی شانه خود را

مرا بر پیچ و تاب کاسه گرداب رحم آمد

به دریا برده آخر ریختم پیمانه خود را

فغان الامان از تربت مجنون علم گردد

به صحرا سر دهم روزی اگر دیوانه خود را

به مژگان سیدا روبم غبار آستانم را

کشم در چشم خود چون سرمه گرد خانه خود را

شمارهٔ ۷۲

خط رخسار تو شبها برد از هوش مرا

پر ز مهتاب شود هاله آغوش مرا

به تماشای تو هرگاه که بی خود گردم

نبض جنباند و فریاد کند گوش مرا

پرده چشم حجاب دل روشن نشود

نتوان کرد چو آئینه نمد پوش مرا

کارم از کم سخنی غنچه صفت در گره است

کرده عمریست حصاری لب خاموش مرا

یوسف بخت من از چاه برون خواهد شد

نکند جوش خریدار فراموش مرا

سیدا شکوه اغیار خموشم نکند

نه نشاند سخن سرد کس از جوش مرا

شمارهٔ ۷۳

یارب از دارالشفای خود دوایی ده مرا

دردمندم مرحمت فرما شفایی ده مرا

بهر طاعت گوشه محراب را منزل کنم

پیر صاحبدل کن و پشت دوتایی ده مرا

ناتوانم همچو باد صبح صرصر می رود

از نهال گلشن صحبت عصایی ده مرا

تندرستی کرده است از چشم زار من وداع

از لباس عافیت یارب قبایی ده مرا

غنچه خسبم با لب پرخنده برخیزم ز جا

همچو گل از سینه باغ دلگشایی ده مرا

لطف کن بر ناله ام تأثیر ای صاحب کرم

بر اجابت مقترن دست دعایی ده مرا

بر قبای خود نگنجد غنچه از فیض نسیم

تا ببالد پیکرم بر خود هوایی ده مرا

تا به خاک آستان دوستانت رو نهم

ای دلیل رهنمایان رهنمایی ده مرا

عمر خود را صرف بر حمدت کنم چون سیدا

بلبل گلزار صحبت کن نوایی ده مرا

شمارهٔ ۷۴

دل را اسیر دام بلا می کنیم ما

کاری که می کنیم بجا می کنیم ما

ما را به کعبه راهبری احتیاج نیست

ابروی یار قبله نما می کنیم ما

امید خود به چرخ سیه کاسه می بریم

چشم طمع به دست گدا می کنیم ما

از کو تهیست دامن ما پاک همچو گل

اندیشه کی ز روز جزا می کنیم ما

ای سیدا به گرد خرامش نمی رسیم

خود را اگر چه باد صبا می کنیم ما

شمارهٔ ۷۵

ای چمن آرا خزان گشتم بهاری ده مرا

سبز گردان همچو سرو برگ و باری ده مرا

چون خضر گردان مرا میراب آب زندگی

گلشنم تا سبز گردد جویباری ده مرا

می برم بر آستان اهل دل روی نیاز

تا نگردم منفعل زان در براری ده مرا

خاطرم اکثر بود از نفس بی پروا ملول

تا ز غفلت ها کند آگاه یاری ده مرا

سرخرویی ده مرا و دشمنان را داغ کن

از بهار تندرستی لاله زاری ده مرا

از پریشانی دلم را نیست در یکجا قرار

خاطرم را جمع گردان و قراری ده مرا

تا شود روحم چو شبنم تازه از نظاره اش

چون خط روی جوانان سبزه زاری ده مرا

در گلستان سخن کلک مرا ممتاز کن

چون گل سوسن زبان آبداری ده مرا

سال‌ها چون سیدا ایمن شوم از حادثات

از لباس عافیت یارب حصاری ده مرا

شمارهٔ ۷۶

گرفتم گوشه‌ای امروز از درها دویدن‌ها

کمان حلقه شد پشت عصایم از خمیدن‌ها

چو گل از سفره ارباب دولت خون دل خوردم

نصیب من نشد چون غنچه غیر از لب گزیدن‌ها

قناعت پیشگان لب تر نمی‌سازند از دریا

نیفتد ماهی تصویر در دام تپیدن‌ها

به یک پرواز کردن در قفس انداختم خود را

بحمدالله که فارغ‌بالم از بیجا پریدن‌ها

نمی‌سازد گران‌پایی طمع را کنده زانو

حریفان را برد در چاه زندان آرمیدن‌ها

ز کار افتاده است انگشت‌ها چون پنجه شانه

شکسته تا به بازو ستم از دامن کشیدن‌ها

ز اهل روزگار ای سیدا نشنیده‌ام حرفی

گرانی می‌کند امروز گوشم از شنیدن‌ها

شمارهٔ ۷۷

ای نگاهت متکای جان به غارت داده‌ها

گردش چشمت کمند وحدت آزاده‌ها

بر زمین خاکساران تا قدم آورده‌ای

نقش پایت می‌زند گل بر سر افتاده‌ها

نام آزادی برآوردند در باغ جهان

همچو سرو بوستان در خدمتت ایستاده‌ها

من کجا ای شیخ و بزم توبه‌فرمایان کجا

می‌پرد مرغ کباب از صحبت بی‌باده‌ها

کی کنند از نیک و بد آیینه‌رویان امتیاز

می‌توان جا کرد خود را در میان ساده‌ها

گریه مستانه‌ام در خانقه آورد زور

زاهدان کردند پای انداز خم سجاده‌ها

سیدا تا دوریی منزل تو را روشن شود

همچو تار شمع پیچیدند با هم جاده‌ها

شمارهٔ ۷۸

ز چشمم قمریان دارند تعلیم پریدن‌ها

ز شمشاد تو سرو بوستان‌ها قد کشیدن‌ها

به داغ لاله‌زارم می‌زنی آتش چه ظلم است این

به پا بستن حنا و سرمه بر نرگس کشیدن‌ها

تغافل، خانه‌زاد گوشه چشمان فتانت

غلام حلقه در گوشت، سخن‌ها ناشنیدن‌ها

تردد کرده کرده عاقبت از خویشتن رفتم

ز پا چون نقش پا افتادم آخر از دویدن‌ها

سرانگشت از ندامت چون سر مسواک می‌سازم

به یادم چون رسد گهواره و پستان مکیدن‌ها

ز جانان می‌رسد ای سیدا امروز مکتوبی

کبوتروار چشمم دارد انداز پریدن‌ها

شمارهٔ ۷۹

ساقیا می ده که موج او برد از جا مرا

گردبادآسا به یک دور افگند از پا مرا

بی جنونی نیستم از سایه وحشت می کنم

ناله زنجیر می آید ز نقش پا مرا

تشنه ام همچون صدف یک قطره سیرابم کند

نیستم گرداب سرگردان کند دریا مرا

از غم فردا به چشم اشکبارم نم نماند

می رود چون شمع آخر سر درین سودا مرا

یوسفم باشد کنار شهر آغوش پدر

چون دهان گرگ باشد لاله صحرا مرا

دانه خال تو هر جا پهن سازد دام خویش

بالها پیدا شود چون مور از اعضا مرا

خانه دل سیدا از غیر خالی کرده ام

می دهد بهر تسلی وعده بر فردا مرا

شمارهٔ ۸۰

زد بر زمین چو نقش قدم آسمان مرا

هموار کرد پست و بلند جهان مرا

از جنبش نسیم گل از جای می روم

از بس که کرده موسم پیری خزان مرا

آبم بود ز اشک و چراغم زدود آه

ای وای بر کسی که شود میهمان مرا

درویشم و بهشت برین است کلبه ام

نتوان فریب داد به لبهای نان مرا

جایی چو گردباد اقامت نمی کنم

از بس که هست خانه به ریگ روان مرا

تا کرده ام در انجمن روزگار جای

مانند شمع آب شده استخوان مرا

پشتم خمید و شد به عصا دستم آشنا

کرد آسمان نشانه تیر و کمان مرا

از سعی ابر سبز نگردید ریشه ام

کاری نکرد تربیت باغبان مرا

از حیله های نفس توکل خلاص کرد

از دست گرگ داد رهایی شبان مرا

من بلبل کباب گل روی آتشم

در شاخسار شعله بود آشیان مرا

دارند شیخ و شاب شکایت ز یکدگر

دیگر سری نماند به پیر و جوان مرا

چون غنچه گل است خموشی شعار من

ننهاده است مهر کسی بر دهان مرا

از جویبار اهل کردم دست شسته ام

تا داده اند آب ز تیغ زبان مرا

مانند سرو بید نه گل دارم و نه بر

بهر چه کاشتند درین بوستان مرا

سودای زلف کاکلش از تیره بختیم

تکلیف می کنند به هندوستان مرا

همچون کمان ز جای نخیزم به روز خویش

تیر دعا نگیرد اگر از میان مرا

دارم زبان خشک قناعت چو سیدا

بوی کباب خلق رساند زیان مرا

شمارهٔ ۸۱

غنچه خسبی ها در آغوش چمن دارد مرا

حفظ آب روی سر در پیرهن دارد مرا

چون سپند امروز بی آرامم از سودای هند

یاد خاکسترنشینی بی وطن دارد مرا

می خورم از بهر یک مصراع چندین پیچ و تاب

موی آتش دیده سودای سخن دارد مرا

غنچه تصویر را از ناله آوردم به حرف

بر لب انگشت تحیر آن دهن دارد مرا

تا شد او از بزم بیرون من شدم خلوت نشین

یاد عمر رفته دور از انجمن دارد مرا

پشت خود بر بیستون چون نقش شیرین مانده ام

همچو شیرین کاری خود کوهکن دارد مرا

سیدا بر کشته سیماب حسرت می خورم

بس که بی آرام آن سیمین بدن دارد مرا

شمارهٔ ۸۲

بی قرار امروز آن سیمین بدن دارد مرا

خار در پیراهن آن گل پیراهن دارد مرا

تا حدیثی از لب او در قلم آورده ام

در میان طوطیان شیرین سخن دارد مرا

آدمی را میوه فردوس می سازد جوان

تازه و تر یاد آن سیب ذقن دارد مرا

بود همچون پسته از نعمت لبالب خانه ام

تنگ روزی آرزوی آن دهن دارد مرا

خط مشکینش مرا با چشم او کرد آشنا

تربیت امروز آهوی ختن دارد مرا

از خود آن یوسف چو یعقوبم نمی سازد جدا

در بغل پنهان چو بوی پیرهن دارد مرا

کاکل مشکین پریشان کرده در بزمم رسید

بر سر خود نامه‌ای بر هم زدن دارد مرا

می رود هر جا چو شمع و خانه روشن می کند

مضطرب پروانه یی در انجمن دارد مرا

سیدا خطش جواب بوسه تا آورده است

مهر خاموشی به لب او در دهن دارد مرا

شمارهٔ ۸۳

خانه بر دوشم پریشان کو وطن دارد مرا

بر جنون تکلیف چاک پیرهن دارد مرا

غنچه گل نیستم تا از نسیمی وا شوم

روزگار رفته سر در پیرهن دارد مرا

حلقه بزم است طوق بندگی بر گردنم

من غلام آن که دور از انجمن دارد مرا

نیست جز زاغ و زغن در آشیان بلبلان

باغبان بیهوده تکلیف چمن دارد مرا

همچو مرغ بیضه از پرواز کردن مانده ام

بی پر و بالی گرفتار وطن دارد مرا

سیر باغ آرزو کردن ندارد اعتبار

دیدن گل خار دیوار چمن دارد مرا

می دهد خضر حیات از عالم آبم هراس

این بیابان گرد قصد ره زدن دارد مرا

گردباد از بی سرانجامی نمی گردد قرار

تنگدستی های دوران بی وطن دارد مرا

سیدا در صحبت نادان شود دانا خموش

خامه کوته زبان دور از سخن دارد مرا

شمارهٔ ۸۴

بی پر و بالی درین گلشن هوس باشد مرا

همچو مرغ بیضه عریانی قفس باشد مرا

تشنه ام از سادگی می جویم امداد از حیات

التماس از همدم کوته نفس باشد مرا

کاروان را گوش از غفلت به آواز دراست

کوس رحلت بانگ پرواز مگس باشد مرا

مرغ شاخ شعله ای ای برق بر من رحم کن

قوت پرواز بال از خار و خس باشد مرا

کس نمی گوید خبر از چشمه آب حیات

خضر این ره آمد و رفت نفس باشد مرا

خواب خوش در خانه صیاد کردن ابلهیست

تکیه چون صورت به دیوار قفس باشد مرا

کشتی خود را به ساحل می رسانم همچو موج

گر ازین دریا حبابی همنفس باشد مرا

مرغ آزادم ز من پرواز کردن رفته است

خواب راحت زیر دیوار قفس باشد مرا

بس که کلکم از ریاضت نیشکر گردیده است

بوریای خانه از بال مگس باشد مرا

روی بازار سمندر گرم از داغ من است

حق بسیاری به آن آتش نفس باشد مرا

در بلا بودن اسیران را به از بیم بلاست

آشیان در گوشه بام قفس باشد مرا

گشته ام از فاقه بسیار تار عنکبوت

انتظاری بر پر و بال مگس باشد مرا

سیدا امروز از دزدان معنی فارغم

خانه همچون بام زندان عسس باشد مرا

شمارهٔ ۸۵

مرغ بی بالم گلستان کی هوس باشد مرا

خنده گل چاک دیوار قفس باشد مرا

التماس سوزن از عیسی مریم کی کنم

گر به نقش کفش پایی دسترس باشد مرا

کی شوم پابست تار و پود خود چون عنکبوت

قوت پرواز اگر همچون مگس باشد مرا

غنچه نشکفته را گلچین به سر برد از چمن

همچو گل جا در میان خار و خس باشد مرا

نیست صیادی که در دامش کنم خود را اسیر

شکرها گویم اگر جا در قفس باشد مرا

ای که می گویی خموشی سد راه قسمت است

می کنم فریاد اگر فریادرس باشد مرا

کاروان بوی پیراهن نمی آید ز مصر

ناله ها در دل گره همچون جرس باشد مرا

از چمن عمریست دور افتاده ام ای باغبان

چاکهای پیرهن چاک نفس باشد مرا

از تماشای چمن سر در گریبان کرده ام

غنچه گل در نظر حفظ نفس باشد مرا

از چمن زینهار پا بیرون منه ای عندلیب

در گلستان غنچه های نیمرس باشد مرا

پنجه امید پای سعی کوته کی کنم

گر به شاخ آرزوها دسترس باشد مرا

روزیی مرغ درون بیضه باشد بی حساب

رزق از اندازه بیرون در قفس باشد مرا

در به روی آرزوها بسته ام چون سیدا

تا به کی چشم طمع بر دست کس باشد مرا

شمارهٔ ۸۶

ناله کردن بر سر کویش هوس باشد مرا

می نهم لب بر لب نی تا نفس باشد مرا

بر طواف کعبه کویش به پهلو می روم

نقش پا گیراتر از دست عسس باشد مرا

بر دلم رحمی کن ای صیاد از خونم گذر

صحبت گرمی به مرغ این قفس باشد مرا

در تماشای شکرگاهی که خوابم می برد

سایه بانها بر سر از بال مگس باشد مرا

می روم در گلستان و کوس رحلت می زنم

خنده هر غنچه یی بانگ جرس باشد مرا

بر رفوگر چشم کی دوزد قبای پاره ام

گر به سوزن رشته داری دسترس باشد مرا

می روم شبها که سر در آستان او نهم

سایه دیوارکوبی او عسس باشد مرا

خار و خس آیند بهر پای بوسی خانه خیز

آشنا گر شعله آتش نفس باشد مرا

کی رسم بر آرزوهای دل خود سیدا

میوه باغ تمنا نیمرس باشد مرا

شمارهٔ ۸۷

سبزه خطش کشیده در کنار آئینه را

عکس رویش کرده گلبرگ بهار آئینه را

می برد مشاطه بهر جستجویی آن پری

بر سر بازارها دیوانه وار آئینه را

خاطر روشندلان از شیشه نازکتر بود

کوه کلفت می شود اندک غبار آئینه را

می شوند از لطف شاهان سنگ و آهن شناس

کرده اسکندر به عالم روشناس آئینه را

ای که منظور نظرها گشته یی اندیشه کن

می کند زنگار روزی سنگسار آئینه را

دست بیعت ده به پیران تا شوی روشن ضمیر

از بغل در پیش روشنگر برار آئینه را

می شود از عکس من گلدسته یی برگ خزان

هر که می سازد به روی من دچار آئینه را

با سبکروحان گران جانان ندارم التفات

نیست با عکس آشنایی پایدار آئینه را

هر که با من خصم گردد تیغ بر خود می کشد

از عناصر کرده ام در بر چهار آئینه را

چشم عینک را کجا باشد به مژگان احتیاج

آشنایی نیست با خط غبار آئینه را

سیدا در شهر ما خودبین ندارد اعتبار

ره مده در صحبت خود زینهار آئینه را

شمارهٔ ۸۸

در نظر روزی که آرد آن نگار آئینه را

سرکشد هر صبح خورشید از کنار آئینه را

در نمد پیچیده است آئینه را مشاطه گر

بس که کرده عکس رویش شرمسار آئینه را

خورده از خورشید صد ره لشکر انجم شکست

از نظر افگنده روی او هزار آئینه را

بس که باشد آن پری رو عاشق دیدار خود

تا قیامت کی گذارد از کنار آئینه را

از هوس دل صاد گردان تا شوی صاحب نظر

اینقدر مگذار در زیر غبار آئینه را

نقش شیرین بی ستون را جان درآرد در بدن

گر نماید کوهکن در کوهسار آئینه را

داغ ها در سینه روشندلان از دست اوست

کرده روی خالدارش لاله زار آئینه را

می کشیدنهایت ای ساقی به عالم روشن است

پیش رندان از بغل بیرون برآر آئینه را

روی خود آلوده چشم هوسناکان مکن

کی بود در پیش کوران اعتبار آئینه را

گر نپردازی به احوال دلم با من سپار

قدردانی نیست جز آئینه دار آئینه را

هر که روی آرد به دنیا می شود غافل ز مرگ

سیدا نبود جز از پشت کار آئینه را

شمارهٔ ۸۹

هر که آرد در نظر آن پر حجاب آئینه را

گرد سر گردند ماه و آفتاب آئینه را

آسمان بنشانده جامی آفتاب آئینه را

کرده عکس روی او عالیجناب آئینه را

چهره گلشن فریبش می نماید رنگها

می توان ساخت مینای گلاب آئینه را

می کند معلوم حال نیک و بد را جام می

اعتباری نیست در بزم شراب آئینه را

هر که شد کامل هنر افتد ز چشم روزگار

می شود پیدا ز جوهر پیچتاب آئینه را

در جهان با یکدگر هم پیشه را دل صاف نیست

موج نگذارد دمی بر روی آب آئینه را

چشمه آب بقا را خضر خورد و زنده ماند

کرده اسکندر نمایان جای آب آئینه را

هر که در دنیا ز خودبینی بپوشد چشم خویش

می شمارد در نظر موج سراب آئینه را

کشتی چشم سبکباران ز عرق ایمن بد

همچو عکس آورده ام بر روی آب آئینه را

طاقت نظاره خورشید نبود دیده را

عکس رویش می کند چشم پر آب آئینه را

سیدا آن ساده رو شبها چو بر یادم رسد

می نهم در پیش رو جای کتاب آئینه را

شمارهٔ ۹۰

خانه بر دوشم دو زانو متکا باشد مرا

بستر و بالین ز نقش بوریا باشد مرا

آسمان باشد سیه بر چشم چون سرمه دان

از زمین گردی که خیزد توتیا باشد مرا

صحبت آئینه منع از سیر گلشن می کند

جبهه واکرده باغ دلگشا باشد مرا

گرد خود هر روز می گردم برای دانه یی

بر سر این دستار سنگ آسیا باشد مرا

روزیی من نیست از گردون به غیر از استخوان

سایه بان گر بر سر از بال هما باشد مرا

گشته از بیمددگاری ضعیف و ناتوان

می شوم بر پا اگر مویی عصا باشد مرا

آهوی تصویر را در دام نتوانم کشید

دست کوتاه و کمند نارسا باشد مرا

از نسیم نوبهاران غنچه می گردد گلم

باد ایام خزان باد صبا باشد مرا

خوشه ها از دانه تسبیح خواهد سر کشید

سبحه گردانی اگر بهر خدا باشد مرا

هر کجا بینم دل خونین زیارت می کنم

سینه پر داغ دشت کربلا باشد مرا

از دهانم دمبدم چون نافه آید بوی مشک

روز و شب ورد زبان نام خدا باشد مرا

چون حباب آسایشی دارم ز اسباب جهان

خانه مالامال از باد و هوا باشد مرا

سرو همچون سایه در دنبال من افتاده است

با وجود آن که در بر یک قبا باشد مرا

دانه ای از کهکشان هرگز نصیب من نشد

روزگاری شد که جا در آسیا باشد مرا

خار دیوار گلستان پاسبان گلشن است

همچو مژگان در کنار دیده جا باشد مرا

خامه معجز بیان من عصای موسویست

روز میدان بر کف دست اژدها باشد مرا

در بخارا خامه ام از تشنگی خون می خورد

این زمین بی مروت کربلا باشد مرا

سیدا حرف طمع در خاطرم گر بگذرد

می شود بیگانه هر جا آشنا باشد مرا

شمارهٔ ۹۱

ای خرامت را ثناگو همچو قمری هوش‌ها

سرو قدت را حصار عافیت آغوش‌ها

سربلندان همچو سرو آواز سایل نشنوند

کرده‌اند از طوق قمری حلقه‌ها در گوش‌ها

شهد اگر خواهی برو در خانه زنبور باش

نیش‌ها دارند در پی صاحبان نوش‌ها

ای خوش آن روزی که بر دارند گردون را ز سر

تا شود روشن چه باشد زیر این سرپوش‌ها

ریختند ای سیدا بر دیگم آخر آب سرد

مدتی با اهل دولت کرده بودم جوش‌ها

شمارهٔ ۹۲

غنچه دارم در بغل گر مشت زر باشد مرا

همچو گل در انجمن ها جا به سر باشد مرا

سینه خود کرده ام ماننده آئینه صاف

نیک و بد از دوربینی در نظر باشد مرا

همچو بوی گل عنان من به دست دیگر است

می روم از باغ بیرون کی خبر باشد مرا

از زمین تا آسمان یک قد مژگان بیش نیست

همچو شبنم روز و شب گر چشم تر باشد مرا

خواب راحت بسته از پهلوی من رخت سفر

همچو صورت تکیه بر دیوار و در باشد مرا

بی سرانجامی ز دست تیغ رهزن ایمن است

خانه بر دوشی به پیش رو سپر باشد مرا

انتظاری ای صدف تا چند بهر قطره یی

سنگ می گردد اگر آب گهر باشد مرا

خواب چون پروانه می گردد به گرد دیده ام

بس که سنگ آسیا در زیر سر باشد مرا

جانب دارالشفا تا کی نهم پا ای حکیم

آرزوی صندل بی دردسر باشد مرا

کشتی دریانشینان را ندانم حال چیست

در کنار بحرم و چندین خطر باشد مرا

مزرع خشک آبروی خویش می جوید ز ابر

حاصل کونین امید از چشم تر باشد مرا

از تهیدستی چو سرو باغ پایم در گل است

رخت می بندم اگر زاد سفر باشد مرا

می کنم از خامه خود آرزوهای محال

از نهال خشک امید ثمر باشد مرا

سیدا هستم چو مژگان پاسبان چشم او

ترکش پر تیر شب‌ها در کمر باشد مرا

شمارهٔ ۹۳

نرگس و بادام بی او چشم بد باشد مرا

گر نهم عینک به پیش دیده سد باشد مرا

می کنم با نیک و بد چون آئینه یکسان سلوک

ساده لوحم سینه صاف از حسد باشد مرا

هر کجا افتاده یی بینم به سر جا می دهم

خار این صحرا گل روی سبد باشد مرا

بهر روزی مرغ روحم انتظاری می کشد

خانه صیاد بی پروا جسد باشد مرا

هر کجا پا می گذارم نفس شیطان همره است

کاروان این بیابان دیو و دد باشد مرا

دشمن عاجز ز کلک من شکایت می کند

خانه میل چشم ارباب حسد باشد مرا

چین پیشانی منعم پرده قفل دل است

حلقه زنجیر بر در دست رد باشد مرا

بی سرانجامان ز یأجوج حوادث ایمنند

چون زره در بر لباس پاره سد باشد مرا

پیر صیادم بود دامم ز تار عنکبوت

در چنین بی قوتی مویی مدد باشد مرا

سایه بان چون کلک صورتگر بود موی سرم

خانه بر دوشم کلاهی از نمد باشد مرا

رهروان کعبه را نبود به رهبر احتیاج

هر سر خاری درین وادی بلد باشد مرا

سیر باغ خویش بر فردا منه ای باغبان

وعده دادن از کریمان دست رد باشد مرا

سر خطی از لوح پیشانی به دستم داده اند

کی غم روزی خورم تا این سند باشد مرا

نامه اعمال پست و رو سیه خواهد شدن

بس که در خاطر گناه بی عدد باشد مرا

در جوار مردم آزاده بسیار است فیض

آرزوی سایه سرو قد باشد مرا

روبراه خانه حق سیدا خواهم نهاد

گر ز روح پاک پیغمبر مدد باشد مرا

شمارهٔ ۹۴

خانه بر دوشم کلید رزق ها باشد مرا

گردبادم گردش سرآسیا باشد مرا

کلفتی گر رو دهد سر در گریبان می کشم

چاکها در جیب محراب دعا باشد مرا

خیمه بر پا کرده ام بر روی دریا چون حباب

روزیی هر روزه از موج هوا باشد مرا

ابر بی باران ز دریا می کشد شرمندگی

چشم بی نم کاسه دست گدا باشد مرا

می دهد کلکم پس از من هرزه گویان را جواب

همچو نافرمان زبانی در قفا باشد مرا

برگ کاهی هم نمی آید ز سوی کهکشان

با وجود آنکه رنگ کهربا باشد مرا

دزد هرگز در کمین خانه درویش نیست

پیرهن در بر ز نقش بوریا باشد مرا

دل مشبک گشته در تن از هجوم آرزو

این زره تا چند در زیر قبا باشد مرا

سوی بازار خریداران نمی سازد گذر

در دکان از بس متاع بی بها باشد مرا

از قناعت سیدا عمر ابد دارم امید

آبرو سرچشمه آب بقا باشد مرا

شمارهٔ ۹۵

مزرع خشکم نظر بر آسمان باشد مرا

می پرد چشمم امید از کهکشان باشد مرا

تر نگردد خامه ام انگشت از ابر بهار

کاغذ تحریر از برگ خزان باشد مرا

پرتو خورشید بر دوشم گرانی می کند

بس که همچون سایه چشم ناتوان باشد مرا

می شود از قاقه ام پروانه تار عنکبوت

گر شبی همراه شمعی میهمان باشد مرا

سرو را قمری کند در زیر بال خود نهان

در چمن همره چو آن سرو روان باشد مرا

می کنم سرگشتگی بیهوده همچون آسیا

می رسد روزی ز گردون تا دهان باشد مرا

جانب هنگامه ای پروانه تکلیفم مکن

همچو شمع کشته جا در آستان باشد مرا

در بیابانی که من سرگشتگان را رهبرم

گردبادش دود آه کاروان باشد مرا

چشم انجم باشد از شب زنده داران با خبر

در کنار بام چندین پاسبان باشد مرا

ای که می سازی شکایت در قفا اندیشه کن

همچو نافرمان ز سر تا پا زبان باشد مرا

از لبم بیرون نمی آید صدا از تشنگی

کاسه آبی که دارم سرمه دان باشد مرا

سیدا از کلک خود هرگز ندیدم بهره یی

در کمان پیوسته تیر بی نشان باشد مرا

شمارهٔ ۹۶

گردبادم دامن صحرا وطن باشد مرا

خانه بر دوشی کلاه و پیرهن باشد مرا

یوسف امید من عمریست افتاده به چاه

می کشم از چاه و مویی گر رسن باشد مرا

قسمت من نیست از دریا به جز یک قطره آب

چون صدف با آنکه دندان و دهن باشد مرا

بلبلان رفتند از صحن گلستان خانه خیز

بینوایم همنشین زاغ و زغن باشد مرا

می شود احوال من روشن و کلک تیره بخت

این چراغ کشته شمع انجمن باشد مرا

زاد راه خانه بر دوشان به منزل می دهند

روزیی آماده بیرون از وطن باشد مرا

غنچه تصویرم و از من شکفتن رفته است

روزگاری شد که سر در پیرهن باشد مرا

خامه ام را نیست در تحریر حاجت با دوات

همچو نافرمان زبان بی دهن باشد مرا

روزگاری شد خموشی پیشه خود کرده ام

صورت دیوارها یار سخن باشد مرا

نیستم ایمن ز دست نفس شیطان ساعتی

در دو جانب دشمن بی راهزن باشد مرا

تا به روی صفحه کردم زلف مشکینش رقم

کوچه مسطر بیابان ختن باشد مرا

در به رویم باغبان از بی تمیزی بسته است

عندلیبم خانه بیرون از چمن باشد مرا

می برد ای سیدا حسرت به کلکم جوی شیر

همزبان از بس که آن شیر دهن باشد مرا

شمارهٔ ۹۷

گل نیم در بر لباس محترم باشد مرا

سرو و باغم جامه از برگ کرم باشد مرا

اهل دنیا گر به سوی خانه تکلیفم کنند

قطع ره کردن بیابان عدم باشد مرا

چون صدف با قطره آبی قناعت می کنم

از فلک سالی اگر امید نم باشد مرا

سفره منعم بود زنجیر پای آرزو

بام زندان خانه اهل کرم باشد مرا

هر که بر سر وقتم آید می کنم او را نثار

همچو گل گر دامنی پر از درم باشد مرا

نامه ام را حاجیان با دیده خود می برند

خامه از مژگان آهوی حرم باشد مرا

می کشد شرمندگی حمال از پشت دو تا

سد راه آرزوها قد خم باشد مرا

غنچه ام کردم به اندک التفاتی تازه روی

انتظاری بر نسیم صبحدم باشد مرا

شاخ نخل پرثمر در بوستان باشد دو تا

روز حشر امیدها از پشت خم باشد مرا

احتیاج شاه از درویش باشد بیشتر

کاسه دست گدایی جام جم باشد مرا

از چمن گر بوی گل آید نمی جنبم ز جا

همنشین تا خامه مشکین رقم باشد مرا

پیرو آزادگان آسوده است از زخم خار

در بیابان کفش پا نقش قدم باشد مرا

غنچه خسبم خود ز جا برخیزم و خود وا شوم

تا کی امداد از نسیم صبحدم باشد مرا

دست خود از قطعه تاریخ کوته کرده ام

شاهد روز جزا لوح و قلم باشد مرا

می برم ای سیدا حسرت به دست برگ تاک

دیدن اهل کرم اسباب غم باشد مرا

شمارهٔ ۹۸

شمعم و هرگز نمی سازد کسی روشن مرا

می زند پروانه هر شب تا سحر دامن مرا

عندلیب بی پرم وز ناله کردن مانده ام

باغبان عمریست بیرون کرد از گلشن مرا

روشنایی دارم از کلک سیه بختم امید

داغم از گردون چراغی داده یی روغن مرا

می کند در بر قبای پاره ام کار زره

نیست دیگر منتی از رشته و سوزن مرا

دامن امیدواری سفره ام کردست پهن

آسمان امروز گردیدست پرویزن مرا

در چمن گاهی که از بهر تماشا رو نهم

می زند سیلی ز هر جانب گل سوسن مرا

گر روم پیش رفوگر می برم شرمندگی

همچو گل از دوش افتادست پیراهن مرا

بس که در بالا نشینان نیست چشم امتیاز

رخنه دیوار باشد بهتر از روزن مرا

همچو مرغ بیضه از عریان تنی آسوده ام

منت چاک گریبان نیست بر گردن مرا

خانه بر دوشم کلاهی دارم از سرگشتگی

گردبادم خاکساری هاست پیراهن مرا

نفس سرکش را کشیدم از تهی دستی به دام

آخر این تدبیر غالب کرد بر دشمن مرا

منزل حاتم ز پیران مدتی کردم سئوال

آسمان بر کف عصایی داد از آهن مرا

خانه من بس لبریز است از دود چراغ

نیست شبها خواب همچون دیده روزن مرا

کرده ام از فاقه بسیار سرد و پیرهن

رستمی باید برآرد زین چه بیژن مرا

در چمن شبها ندارم راحت از دست نسیم

غنچه خسبم دشمن جانست پیراهن مرا

سیدا از خانه نتوانم قدم بیرون نهاد

کرده چون پرگار دوران پای در دامن مرا

شمارهٔ ۹۹

پیرم و بار گران بر کف عصا باشد مرا

افتم از پا گر به پهلو متکا باشد مرا

رحم می آید به سرگردانیم پروانه را

خانه روشن از چراغ آسیا باشد مرا

از زبان خامه ام بیرون نمی آید صدا

در گلستان عندلیب بینوا باشد مرا

می زند پهلو کلاه من به تاج خسروی

ساغر جم کاسه دست گدا باشد مرا

می زند چون سبزه بیگانه بر من دست رد

با وجود آنکه گلچین آشنا باشد مرا

نیست همچون غنچه ام دلتنگی با مشت زر

همچو برگ تاک دایم دست وا باشد مرا

دارم از فکر سخن پیوسته رو بر آسمان

در گلستان سینه چون گل بر هوا باشد مرا

شعله را نبود به جز بال سمندر قدردان

شمعم و در دیده پروانه جا باشد مرا

چشم پیران را تماشای چمن زیبنده است

بید مجنونم نظر بر پشت پا باشد مرا

سیدا چون غافلان در بند هستی مانده ام

بر کمر زنجیر از بند قبا باشد مرا

شمارهٔ ۱۰۰

در بهار از فاقه رنگ زعفران باشد مرا

پیرهن بر دوش از برگ خزان باشد مرا

چون دوات خشک از چشم قلم افتاده ام

از تهیدستی دهان بی زبان باشد مرا

سبزه یی خرم نگشت انگشت خاری تر نشد

در چمن جوها پر از آب روان باشد مرا

در ته گرد کسادی شد متاعم پایمال

روزگاری شد خجالت از دکان باشد مرا

پیرم اما آه من از هفت گردون بگذرد

ناوک الماس پیکان در کمان باشد مرا

گرچه من مورم به چشم کم مبین ای مدعی

از پر پرواز ترکش بر میان باشد مرا

پی به منزل می برم هر چند دور افتاده ام

شمع ها روشن ز گرد کاروان باشد مرا

بهر روزی می کنم بافندگی چون عنکبوت

خانه همچون دار باز از ریسمان باشد مرا

می کنم نظاره نعمت ها و حسرت می خورم

تنگدستم روزیی دور از دهان باشد مرا

گشته ام از فاقه همچون تیر بی پر گوشه گیر

خانه های خشک و خالی چون کمان باشد مرا

چون فلک از مهر و مه بر سفره دارم نان قاق

روز و شب شرمندگی از میهمان باشد مرا

بی دماغم می کشم از بوی گل آشفتگی

در چمن چون بید مجنون سرگران باشد مرا

هر که اندازد نظر برنامه ام گردد خموش

خامه از میل و دوات از سرمه دان باشد مرا

نیست آرامی مرا در خانه همچون آسیا

روز و شب شرمندگی از آب و نان باشد مرا

سایه پا ننهاده یک ره بر سر بالین من

آفتاب ذره پرور مهربان باشد مرا

سیدا بادام و نرگس در به رویم وا کنند

گوشه چشمی اگر از باغبان باشد مرا

شمارهٔ ۱۰۱

تیغ ابرویش اگر مد نظر باشد مرا

ذوالفقار شاه مردان بر کمر باشد مرا

پنجه اش را کرده رنگین چون حنا از خون من

بهر دامنگیریش دست دگر باشد مرا

می رود برگ خزان از جای با اندک نسیم

پیرم و بر سر تمنای سفر باشد مرا

از رطوبت خار و دیوار چمن گل می کند

روز حشر امید از مژگان تر باشد مرا

ناوک بی پر نمی سازد ز ترکش سر برون

در درون سینه آه بی اثر باشد مرا

قدر حاجتمند را محتاج می داند که چیست

گوش همچون حلقه بر آواز در باشد مرا

از سفر چون آسیا نبود مرا اندیشه‌ای

آب بر پا توشه ره به کمر باشد مرا

لاله ام رو در بیابان عدم خواهم نهاد

زاد ره داغ دل و خون جگر باشد مرا

سیدا می گردد آخر غنچه باغ دلگشا

چین پیشانی دوای دردسر باشد مرا

شمارهٔ ۱۰۲

بهر روزی آسمان کردست سرگردان مرا

مور لنگم نیست امیدی ازین دهقان مرا

از متاعم دامن افشان بگذرد نظاره گر

بس که از گرد کسادی پر بود دکان مرا

قسمت من چون هما نبود به غیر از استخوان

کرده این روزی خلاص از منت دوران مرا

می گذارم چون چراغ و آب می گردم چو شمع

هر که چون پروانه می گردد شبی مهمان مرا

تا لب نانی چو گندم روز بی من کرده اند

در گریبان چاک ها افتاده تا دامان مرا

از تبسم پسته را مغز سرآمد از دهان

وقف دندان ندامت شد لب خندان مرا

داغها چون لاله از اعضای من گل کرده است

چاک پیراهن نماید رخنه بستان مرا

گر روم بهر تماشا سوی گلشن چون نسیم

غنچه هم چون بوی سازد در بغل پنهان مرا

گشته ام خلوت نشین از تهمت عریان تنی

چاک پیراهن چو یوسف کرده در زندان مرا

چون فلاخون بسته ام سنگ ملامت بر شکم

کرده مشرف بر سر دیوانگان دوران مرا

می رود ای سیدا از دیده ام دریای خون

خار مژگان می نماید پنجه مرجان مرا

شمارهٔ ۱۰۳

می کند سرو از حد غماز بازار مرا

راهزن از راه گرداند خریدار مرا

کوچه ها شبها سفید از پرتو مهتاب نیست

آسمان کردست پای انداز دستار مرا

غنچه ام از سینه نتواند نفس بیرون کشید

سبزه بیگانه دارد سبز گلزار مرا

خانه آئینه را تصویر باشد پاسبان

تکیه گاهی نیست غیر از سایه دیوار مرا

خاکساری می کند آهندلان را مهربان

می کشد سوزن به چشم خود ز پا خار مرا

از رگ گل متکای من بود باریک تر

قوتی یارب کرم فرما مددگار مرا

کشتی امید من افتاده در گرداب غم

کیست بیرون آورد زین آسیا بار مرا

بهر درمان جانب حکمت پناهان چون روم

از دوا پرهیز فرمایند بیمار مرا

ناخن تدبیرها ای سیدا از دست رفت

چرخ دارد در گره سر رشته کار مرا

شمارهٔ ۱۰۴

مکن از بهر روزی پیشه خود بینوایی را

بنه چون کوهکن بر دست خود زورآزمایی را

شود از گوشه گیری نام تو مشهور در عالم

چو عنقا گر کنی مقراض بال خود نمایی را

به درها می دواند آدمی را نفس گردنکش

خریداری نباشد غیر سگ نان گدایی را

به مفلس رو دهد دنیا کند سوداگری پیشه

گدا منعم چو گردد می فروشد آشنایی را

نصیحت می کند با اهل دنیا بیشتر واعظ

نمی گویند مردم بی طمع حرف خدایی را

دل منعم ملایم کردن از هر کس نمی آید

رخ چون سنگ باید جذبه آهن ربایی را

کند روشن طلوع صبح کاذب دعویی خود را

گواهی می دهد مسواک و فش زهد ریایی را

به زیر چرخ آه نارسا را نیست تأثیری

نباشد بهره مندی از نشان تیر هوایی را

مراد از آسمان در خورد کوشش می شود حاصل

دهد خورشید و مه مقدار روزن روشنایی را

ز شاخ آرزو گل چیدن از دستم نمی آید

خدایا دور کن از پنجه من نارسایی را

توکل کرده یی تن پروری را نام ای زاهد

کلید رزق خود تا کی کنی بیدست و پایی را

کفایت می کند سالی صدف را قطره باران

به سایل لذت دیگر بود رزق هوایی را

کند بی قدر و قیمت از خسیسان آرزو کردن

نباشد حاصلی جز زرد رویی کهربایی را

حصار عافیت شد بهر یوسف دامن عصمت

مکن دور از برم یارب لباس پارسایی را

ندیدم عالم آبی که تر گردد لب ساقی

زدم آخر به دریا چون صدف طاس گدایی را

ارسطون قدح هر دم به افلاطون خم گوید

ز طفلان یاد گیر ای ذوفنون حرف هوایی را

به هر کس صاحب احسان کرد جودی برنمی گردد

نخواهد جست ایزد از من این جان عطایی را

به جغد ای سیدا ویرانه بهتر باشد از گلشن

طبیبی نیست جز صحرا مزاج روستایی را

شمارهٔ ۱۰۵

لطف کن یارب ازین سودا رهایی ده مرا

مرحمت فرما به صحبت آشنایی ده مرا

نخل امید مرا لبریز گردان از ثمر

بی تردد چون شجر رزق هوایی ده مرا

خانه بر دوشم ولیکن متکای من تویی

هر چه خواهی در لباس بینوایی ده مرا

پنجه ام در آستین از کوتهی پیچیده است

همچو دست صاحب احسانان رسایی ده مرا

بیستون را رفته بردارم ز جا چون گردباد

دست و بازو داده ای زورآزمایی ده مرا

از در دلها کنم در ویزه نور معرفت

بر کف از خورشید و مه طاس گدایی ده مرا

پیکرم تا از شکست حادثات ایمن شود

از طبیعت ها مزاج مومیایی ده مرا

عقده چون غنچه در هر دل که باشد وا کنم

چون نسیمم ناخن مشکل گشایی ده مرا

پا گذارم هر کجا در دیده ها باشم عزیز

در نظرها اعتبار توتیایی ده مرا

ناملایم طینتان را تا به سوی خود کشم

زیر گردون جذبه آهنربایی ده مرا

پیرم و افتاده ام کاری نمی آید ز من

روزیی هر روزه از بیدست و پایی ده مرا

از کدورت می نماید صبح در چشمم سیاه

کلبه تاریک دارم روشنایی ده مرا

می توانی کرد کوه کهربا را کان لعل

زعفران گردیده ام رنگ حنایی ده مرا

دامن عصمت به کف آورده ام چون سیدا

استقامت در لباس پارسایی ده مرا

شمارهٔ ۱۰۶

در صدف آب شد از کسب هوا گوهر ما

ریخت از بیضه برون ناشده بال و پر ما

شمع از تربت پروانه زیارتگاه است

جنگ دارند بتان بر سر خاکستر ما

بر زمین دوخته چشمیم ز کوتاهی دست

عمرها شد که فتادست کلاه از سر ما

دهن ساقی ما پر ز دعای قدح است

شیشه از دور زند بوسه لب ساغر ما

اثر سوختگان تا به قیامت باقیست

می توان شمع برافروخت ز خاکستر ما

خواب آسودگی و بالش مخمل دور است

می برد شبنم گل آرزوی بستر ما

سیدا شانه صفت پنجه او خشک شود

هر که خواهد که نهد دست کرم بر سر ما

شمارهٔ ۱۰۷

کدامین بزم از عکس رخت گلزار بود امشب

که مژگان سر به سر در دیده من خار بود امشب

نگاهم بود همچون شمع بازوبند مژگانم

زبانم در دهن پیچیده چون طومار بود امشب

به یاد زلف و مژگانت ز جا تا صبح میجستم

مرا هر موی بر تن چون زبان مار بود امشب

به کف تسبیح و در دل داشتم فکر سر زلفی

زبان در ذکر و در خاطر غم زنار بود امشب

درآمد ناگه از در آن بت نقاش از حیرت

مرا مانند صورت پشت بر دیوار بود امشب

به بزم وصل او از درد دل تا روز نالیدم

در آغوش مسیحی طفل من بیمار بود امشب

سرم در جستجویش سیدا می گشت چون ساغر

جهان تاریک در چشمم چو زلف یار بود امشب

شمارهٔ ۱۰۸

ز رویش خانه ام لبریز بود از ماهتاب امشب

به گرد کلبه ام چون هاله می گشت آفتاب امشب

عرق از روی شرم آلود او می ریخت چون شبنم

دماغ بزم روشن بود از بوی گلاب امشب

به دست خاطر خود داشتم دامان دل جمعی

پریشان بود از زلف حواسم پیچ و تاب امشب

نمک در دیده ام می ریخت لبهای سخنگویش

چو مژگان می پرید از چشم من رگهای خواب امشب

چو شمع از سوز دل می سوختم بنیاد هستی را

کرم فرمود و زد بر آتش سوزانم آب امشب

به چشم هوش می کردم تماشا یار نو خط را

نظر پوشیده می دیدم خط روی کتاب امشب

به گرد قامتش چون سیدا گردیده می گفتم

چراغ بزم را پروانه شد مرغ کباب امشب

شمارهٔ ۱۰۹

پی صید افگنی بیرون شد از بزم شراب امشب

ز شاخ شعله در پرواز شد مرغ کباب امشب

من و معشوق در یک پیرهن بودیم از مستی

گریان کتان را بخیه می زد ماهتاب امشب

ز خواب خویش تا صبح قیامت برنمی خیزم

نهادم سر به بالین و تو را دیدم به خواب امشب

ز چشم چون نگه بیرون شدی گفتی که باز آیم

مگر از جانب مغرب برآمد آفتاب امشب

به گلشن آمدی و جلوه را دادی سرافرازی

چو باد صبح دادی سرو را پا در رکاب امشب

نشستم تا سحر مانند شمع از وعده خامت

به گرد چشم من می گشت ناله چنگ و رباب امشب

حدیث ابروان دلکشت تکرار می کردم

به روی صفحه بالین چوبیت انتخاب امشب

به دنیا فتنه ها پیدا شود از غفلت شاهان

تو مست افتادی و شد انجمن بی آب و تاب امشب

به مجلس آمدی و شمع را چون سیدا کشتی

کشیدی باده و پروانه را کردی کباب امشب

شمارهٔ ۱۱۰

جنت سپند سوز گلستان روی توست

دوزخ چراغ کشته فانوس خوی توست

کوثر که بحر رحمت ازو جوش می زند

آب به خاک ریخته یی از سبوی توست

شامی که صبح حشر بود زیر دامنش

تار گسسته یی ز شبستان موی توست

سرو چمن که حکم رعونت به سر زدست

آزاد گردهای قد فتنه خوی توست

چون داغ لاله مشک سیاهی کند ز دور

در منزلی که قافله سالار بوی توست

شمعم برای کشته شدن زنده گشته ام

اینک سرم بریدن اگر آرزوی توست

هرگز ز آستان تو جایی نمی روم

خورشید و مه ز کاسه گدایان کوی توست

امروز چون گل است جهان یک دهن سخن

بر هر لبی که گوش نهم گفتگوی توست

ای شبنم بهار به تماشا برون خرام

خورشید عمرهاست که در جستجوی توست

در سلک دوستان تو گردید سیدا

هر ناقصی که دشمن او شد عدوی توست

شمارهٔ ۱۱۱

فلک گردباد ره کاروانت

زمین گرد نعلین سرو روانت

خضر برگ سبزی ز گلزار جودت

مسیحی بود شبنم بوستانت

مراد از شب لیلة القدر باشد

نشان از دو گیسوی عنبرفشانت

چو شمع است پیوسته ورد زبانم

سر من فدای تو و خاندانت

شب از کوچه گردان زلف سیاهت

بود صبح شمع سر پاسبانت

کشم پا ز دامن شوم در سراغت

شمارند شاید ز دامن کشانت

چه خوش روز باشد که مانند خورشید

سر خود کنم فرش بر آستانت

چه حد سیدا را که وصف تو گوید

قلم را زبان شق شده از بیانت

شمارهٔ ۱۱۲

بر گلویم تیغ خون افشان چو آب کوثر است

داغ سودا بر سر من آفتاب محشر است

تابش خورشید و مه از پرتو رخسار اوست

جبهه نورانی آئینه از روشنگر است

نیست خوبان را به جز آغوش عاشق جای امن

سرو قمری را چو طفلی در کنار مادر است

آخر از هنگامه ایام می باید گذشت

شمع را دایم از این اندیشه آتش بر سر است

پهلوی خود وقف خورشید قیامت می کند

هر که را امروز همچون شبنم از گل بستر است

کوکب آسایش من نیست در هفت آسمان

سرنوشت خود ندانم در کدامین دفتر است

بی رخ آن سبز خط گر جانب بستان روم

سبزه و گل پش چشمم آتش و خاکستر است

دل چرا بندد کسی بر هستی خود سیدا

شمع ما آزادگان در رهگذار صرصر است

شمارهٔ ۱۱۳

پیشانی ناز او از موج نگه چین بست

مژگان ستم برخاست ابروی کمر کین بست

چشم به عتاب آمد خونم به تغافل ریخت

شمشاد خرامانش در پای نگارین بست

از داغ سراپایم انگشت نما گردید

زآئینه سیمایش ملک دلم آئین بست

گلزار تماشا گشت هر جا که اقامت کرد

گلدسته رعنایی از رشته تمکین بست

خوبان ز شکر خندش در شهد فرو رفتند

لبهای شکرریزان از خنده شیرین بست

مانند گل آن سید از خار کند بستر

آسایش خود هر کس با جامه رنگین بست!

شمارهٔ ۱۱۴

دل مرا با داغ آن ناآشنا پیچیده است

طفل بدخوی من آتش در قبا پیچیده است

مور خط زنجیر تا در پای زلف افگنده است

دود سودا بر دماغ اژدها پیچیده است

عشق اگر خواهی برو دست از حیات خود بشوی

موج این دریا به گرداب فنا پیچیده است

تا قبای غنچه را سودای زلفش پاره کرد

خار در پیراهن باد صبا پیچیده است

من کیم تا سایه اقبالش افتد بر سرم

نامه ام عمریست بر بال هما پیچیده است

نکهت پیراهن یوسف ز رشک زلف او

خویش را در پرده شرم و حیا پیچیده است

در چمن تا از خرامش مصرعی را خوانده ام

سر و بال قمریان را در حبا پیچیده است

سیدا این آن غزل باشد که منعم گفته است

چین پیشانی چو نقش بوریا پیچیده است

شمارهٔ ۱۱۵

خال او در بند آن زلف چو شست افتاده است

مژده باد ای دل که دزد من به دست افتاده است

بر سرش خورشید همچون ذره می آید به رقص

هر که درین کوی همچون خاک پست افتاده است

از در میخانه تا آن شوخ چشم من گذشت

ساغر از خود رفته است و شیشه مست افتاده است

از ته دل سوخته بر حال من همچون کباب

دیده هر کس که با آن می پرست افتاده است

خصم چون از خانه خیزد سیدا باشد بلا

زلف او را بنگر از خط صد شکست افتاده است

شمارهٔ ۱۱۶

همره اغیار آن گل سر به صحرا کرد و رفت

آتش داغ مرا چون لاله بالا کرد و رفت

مدتی چون سرو بودم پای بست یک زمین

تند بادی آمد از یکسوی بیجا کرد و رفت

می کشد سوی زمین هند بخت تیره ام

خاکمالم بس که چون نقش کف پا کرد و رفت

در غم او برق بر من گوشه چشمی نمود

آتشی در خرمن گلهای رعنا کرد و رفت

در غم او منزلی باشد خراب از سیل اشک

خانه ما را حباب روی دریا کرد و رفت

سعی خوبان گر نباشد بیشتر از عاشقان

یوسف از کنعان چرا قصد زلیخا کرد و رفت

سیدا آخر شود چون خط گریبان گیر او

این جفاهایی که آن گل در حق ما کرد و رفت

شمارهٔ ۱۱۷

در برم دل عندلیب بوستان گم کرده است

جان در اعضایم چو مرغ آشیان گم کرده است

لاله صحرا دهد از خیمه لیلی نشان

گردبادش خاکسار خان و مان گرم کرده است

سایه اقبال می جوید سریی مغز را

دولت دنیا همای استخوان گم کرده است

طفل دورافتاده از مادر شود پر ریخته

تیر تاب آورده آغوش کمان گم کرده است

لعل چون از کان برآید قدر خود را بشکند

بی صدف گوهر چو دندان دهان گم کرده است

چشم گردون می شود شبها سفید از انتظار

چرخ بی خورشید چون پیر و جوان گم کرده است

نیست در عالم قراری سیدا خورشید را

این غریب بی سر و پا کاروان گم کرده است

شمارهٔ ۱۱۸

دست کلیم داغ دل شعله رنگ ماست

دیوانه کوه طور ز سودای سنگ ماست

یکدانه حرص خاک نشین کرد دام را

افلاس ما ز خاصیت چشم تنگ ماست

یوسف شد از دعای زلیخا عزیز مصر

روی تو لاله گون ز رخ کاه رنگ ماست

تا آشنا شدیم به آن دیار سیدا

هر کس که هست در پی اسباب جنگ ماست

شمارهٔ ۱۱۹

دلم به پرده دریهای اشک خورسند است

محبت پدری عیب پوش فرزند است

به غیر محنت و غم نیست قسمت فرهاد

همیشه خون جگر روزیی هنرمند است

ز اهل جود صدایی بروز نمی آید

در مروت احسان ز پشت او بند است

به توبه یی که شکستی درست تکیه مکن

بنه ز دست عصایی که سست پیوند است

ز اشک و آه مرا سیدا جدایی نیست

یکیست نور دل و دیگری جگر بند است

شمارهٔ ۱۲۰

دلبر سوداگر من عزم کابل کرده است

داغم از اعضا چو شاخ ارغوان گل کرده است

می برد آغوشم از حسرت ز جا چون برگ گل

محمل خود را مگر از بال بلبل کرده است

بهر قتلم کرده با او خونم انشا نامه یی

بر کمر بربسته شمشیر و تغافل کرده است

از پریشان روزگاری ها نمی آیم برون

خاطر آشفته ام بیعت به سنبل کرده است

خیر بادش سیدا کردم نوید وصل داد

می شود معلوم در رفتن تأمل کرده است

شمارهٔ ۱۲۱

در دل خوبان به جای مهر دایم کینه است

کار این آهندلان بر عکس چون آئینه است

راز دل را ما چو گل افشان عالم کرده ایم

در کف دست است ما را آنچه در گنجینه است

می خوریم امروز افسوس حیات رفته ار

در بغل داریم تقویمی که از پارینه است

روز شنبه هست روز مرگ طفل بد مزاج

ورنه هر دم عید و هر ساعت لقب آدینه است

لاف آزادی ندارد سیدا مانند سرو

قامتت را همچو قمری بنده دیرینه است

شمارهٔ ۱۲۲

لعلی که منم تشنه او آب حیات است

زلفی که به جان طالب اویم ظلمات است

مژگان که به دل جا نکند خامه موئیست

چشمی که سخنگو نبود چشم دوات است

در کوهکنی پنجه فرهاد توان تافت

معشوق اگر دلبر شیرین حرکات است

از موت نجاتی نبود شاه و گدا را

چون عرصه شطرنج جهان خانه مات است

معشوق مزلف چو شود وقت رهائیست

رویی که شود صاحب خط ماه برات است

ای دل مکن اظهار به او بوسه شب را

دزدی که شد اقرار کی امید نجات است

برخیز و بیا بر سر بیمار فراقت

ای هر قدمت موجب چندین حسنات است

در موسم خط رحم نما بر دل سید

او مفلس عشق است تو را وقت زکوت است

شمارهٔ ۱۲۳

دل در چمن مبندید آتشزده سرائیست

کام از جهان مجوئید صحرای کربلائیست

ای باغبان در این باغ دانسته نه قدم را

هرگل سر شهیدیست هر برگ بینوائیست

در کوی عشقبازی مردانه پا گذارید

هر منزلی طلسمیست هر گام اژدهائیست

عاشق وصال وحدت زاهد سماع کثرت

در هر دلی خیالی در سری هوائیست

چون شمع آب و آتش کردند سازواری

ما را به نفس سرکش هر روز ماجرائیست

از بس که بهر روزی گردیده ام جهان را

دستار بر سر من چون سنگ آسیائیست

نسبت دهند خوبان با سرو قد خود را

باشد سری بتان را هر جا برهنه پائیست

از بس که باغبانان کردند پنبه در گوش

هر جغد در گلستان مرغ سخن سرائیست

چون زلف خویش آن شوخ پیچیده سر ز پندم

هر حرف من به گوشش گویا هزار پائیست

آغاز عشق دل را ای سیدا میازار

باو مکن مدارا یار نوآشنائیست

شمارهٔ ۱۲۴

از غم دلی که آب نشد سد آهن است

چشمی که خون نریخت سزاوار بستن است

بیهوده ما چو لاله گریبان دریده ایم

در گلشنی که خنده گل چاک دامن است

دور از قدح تو میکده دشتی است پر ز خون

در چشم میکشان خم می چاه بیژن است

امروز گلستان ز قفس تنگ تر شد است

مرغان باغ را هوس پر شکستن است

ناز و عتاب جوهر شمشیر دلبریست

شوخی که تندخو نبود تیغ آهن است

ما را به عهد لاله رخان اعتماد نیست

پیش بتان شکستن دل عهد بستن است

مانند رشته هر که نظر دوخت بر لباس

عریان به چشم اهل بصیرت چو سوزن است

در چشم بلبلی که پر و بال سوخته است

باغی که دلگشاست همین گنج گلخن است

با اهل دل سپند به بانگ بلند گفت

این دشت شعله خیز چه جای نشستن است

در خانه یی که می رود آن یار سیدا

چشمم ز پشت بام نگهبان چو روزن است

شمارهٔ ۱۲۵

در باغ نخل خشک ز بادام مانده است

در دهر ز اهل جود همین نام مانده است

خلق جهان به راه عجب اوفتاده اند

یک سوی کفر و یک طرف اسلام مانده است

دادند آنچه بود بزرگان به سایلان

اکنون به اهل مرتبه دشنام مانده است

هر جا لبی که بود دلم کام ازو گرفت

این بار نردبان به لب بام مانده است

بی زلف او شدست پریشان حواس ما

ما را کجا دماغ سرانجام مانده است

بر هر طرف که روی نهی پای کج منه

ایام بر کنار رهت دام مانده است

رفتند اهل بزم ز ایام سیدا

کار جهان به مردم خودکام مانده است

شمارهٔ ۱۲۶

خلعت شادی خزان از قامت گلشن گرفت

خون بلبل غنچه بی باک را دامن گرفت

پرده شرم و حیا را زلف او در خون کشید

خط ز یوسف در لباس گرگ پیراهن گرفت

برق حسن او چو آه از حلقه آن زلف جست

آتش او خویش را چون دود بر روزن گرفت

آن هلال ابرو کمان از دست رستم می کشد

خط چون افراسیابش درچه بیژن گرفت

ناوک مژگان او از کاوش دل باز ماند

خنجر الماس او خاصیت آهن گرفت

پاره شد چون گل گریبانش ز دست انداز خط

ریسمان از اشک و از مژگان خود سوزن گرفت

با نصیحت آشنا گفتم شود بیگانه شد

دوستان خویش را از سادگی دشمن گرفت

سیدا روز سیه انداخت خط بر روی او

محنت شبهای هجران زود داد من گرفت

شمارهٔ ۱۲۷

کارم ز درد عشق به مردن رسیده است

چاکم ز سینه تا لب دامن رسیده است

ای باد صبحدم قدمی پیشتر گذار

امروز غنچه ام به شکفتن رسیده است

بر کوه اگر نهم کمر کوه بشکند

دردی که از جفای تو بر من رسیده است

ناقوس را گره شده فریاد در گلو

تا ناله ام به گوش برهمن رسیده است

لطفی نمی کند به من آن شوخ سیدا

کارم ازین دیار به رفتن رسیده است

شمارهٔ ۱۲۸

آمد بهار و غنچه به گلزار جا گرفت

زخمی که بود در دل بلبل هوا گرفت

پهلو زند به نافه مشک آستین او

بر دست هر که کاکل آن دلربا گرفت

گفتم روم به کوچه زلفش حیا نماند

امشب سر رهم عسس آشنا گرفت

بر چرخ از کشایش کارم گره فتاد

این دانه عاقبت گلوی آسیا گرفت

خار غمی که بر جگر ما خلیده بود

از پای ما برآمده دامان ما گرفت

ما را ز سیر کوی تو مانع که می شود

کی می توان عنان نسیم صبا گرفت

تا سر بر آستانه شه ماند سیدا

خود را به زیر سایه بال هما گرفت

شمارهٔ ۱۲۹ - قطعه از غزل

خسرو گیتی ستان سبحانقلی خان شاه عصر

خاک پای او جواهر سرمه چشم تر است

کوکب طالع شد از ذات شریفش نامدار

بر زمینش آفتاب افتاده چون خشت زر است

کوکب است این یا طلوع شمس یا بدر منیر

یا سپهر پر کواکب یا فروزان اختر است

قرص خورشید است یا مه پاره یی برج شرف

ربع مسکون است یا آئینه اسکندر است

خاتم جمشید یا مهر سلیمان است این

یا نگین شاه با عدل رعیت‌پرور است

شمارهٔ ۱۳۰

پیمانه یی که باده ندارد شکستنیست

دستی که نیست مصدر ایجاد بستنیست

زلفی که صرف شانه کند عمر کنده به

دامی که صید زنده نگیرد گسستنیست

امروز رخت خود بنه ای خضر ره در آب

چون عاقبت برهنه ازین جوی جستنیست

در گوش غنچه باد سحر آمد و بگفت

در هر دلی که بوی وفا نیست خستنیست

دیدم تو را به غیر و گرفتی کناره یی

یعنی که روز سرد به کنجی نشستنیست

در دیده یی که غیر کند خانه کور به

چشمی که سرمه دان شود آن چشم بستنیست

جستم علاج داغ دل خود ز سیدا

گفتا صبور باش که زین درد رستنیست

شمارهٔ ۱۳۱

شبی که از دلم آه شرر فغان برخاست

سپندوار به تعظیمش آسمان برخاست

زمانه پرده نشین کرد صبح محشر را

ز خواب چاشت چو آن فتنه جهان برخاست

به گل ز خانه خود عندلیب محمل بست

ز غنچه های چمن چون جرس فغان برخاست

کدام لاله رخ آهنگ بوستان کردست

که گل خزان شد و بلبل ز آشیان برخاست

کمان ابروی او را که بوده است استاد

به هر دلی که خدنگش نشست جان برخاست

شبی که قافله را شد نگار من رهبر

زمین چو گرد به دنبال کاروان بر خاست

مروتی که به هم بود اهل عالم را

کشیده تیغ به یکبار از میان برخاست

شنید خصم به هر جا کلام رنگینم

بسان غنچه گل مهر از دهان برخاست

نشین به صحبت پیران و تازه رو بر خیز

که آفتاب ز بزم فلک جوان برخاست

ز همنشینی تو سیدا شکفت چو گل

به خانه یی که تو باشی نمی توان برخاست

شمارهٔ ۱۳۲

بر سر بالینم آن گل آمد و خندید و رفت

آرزوهایی که در دل داشتم فهمید و رفت

ساغر خود را تهی برد از کف دریا حباب

عالم آبی که می گفتند او را دید و رفت

مادر دوران مرا روزی که بر گهواره بست

رشته محنت به دست و پای من پیچید و رفت

می شود فردا ترازو بر سر او سایبان

هر که اینجا کرده های خویش را سنجید و رفت

ای خوش آن مرغی که در بستان سرای روزگار

سر برآرود از درون بیضه و بالید و رفت

گوشه گیران را خموشی می کند عالی گهر

از لب دریا دهان خود صدف پوشید و رفت

هر که چون مینای بتی گردنکشی در پای داشت

حاصل خود داد از ست و به سر غلطید و رفت

دل ز دست آرزوها خون شد و از دیده ریخت

عمرها بودیم با هم عاقبت رنجید و رفت

هر که در هنگام رحلت زین چمن برگی بزد

از بیابان عدم در هر قدم گل چید و رفت

قصه دنیاپرستان جهان نشنیدنی‌ست

حرفی از دیوانه‌ای دیوانه‌ای پرسید و رفت

باغبانی دوش خون می داد چون گل خلق را

برگ ریزان خزان شد کف به کف مالید و رفت

سیدا آمد به کویت شب به چندین اضطراب

تیغ بر کف داشتی از خوی تو ترسید و رفت

شمارهٔ ۱۳۳

آمد بهار و شعله به سنگی نمانده است

در هیچ سینه یی دل تنگی نمانده است

از میکشان به گوش صدایی نمی رسد

بزم رباب و ناله چنگی نمانده است

نام و نشان ز ناله پیر و جوان مجوی

تأثیر در کمان و خدنگی نمانده است

مینای خسرو است پر از باده وصال

ای بیستون به دست تو سنگی نمانده است

دایم چو آفتاب به خود تیغ می کشم

ما را به دیگری سر جنگی نمانده است

کشتی فگنده اند به دریا حبابها

در بحر روزگار نهنگی نمانده است

گلهای نوبهار و جوانی خزان شدند

در باغ و هر بویی و رنگی نمانده است

صحرا و شهر خانه روباه گشته است

در کوه و بیشه شیر و پلنگی نمانده است

بر پا شکستگان نظری کس نمی کند

در هیچ شهر کوری و لنگی نمانده است

ای سیدا ز اهل جهان در زمان ما

ناموس و نام رفته و ننگی نمانده است

شمارهٔ ۱۳۴

در هیچ سینه یی گل داغی نمانده است

در بزم روزگار چراغی نمانده است

مانند غنچه سر به گریبان کشیده ایم

ما را به سیر باغ دماغی نمانده است

دستی که گل زند به سر بلبلی کجاست

نخل شکوفه دار به باغی نمانده است

از جام اهل جود لبی تر نمی شود

زین باده قطره یی به ایاغی نمانده است

مرغان آرزو همه پرواز کرده اند

در صحن بوستان پر زاغی نمانده است

روشن کنند خلق چو پروانه خون خویش

از بس که روغنی به چراغی نمانده است

ای سیدا کرم ز جهان بس که گم شدست

از هیچ کس امید سراغی نمانده است

شمارهٔ ۱۳۵

ای مقدم تو قبله چشم تر من است

هر جا که نقش پای تو باشد سر من است

خوابم بدیده بی تو چو شبنم بود حرام

شبها اگر چه خرمن گل بستر من است

در کوی تو غبار مرا می برد نسیم

هر جا که منزل تو بود محشر من است

بیرون شدم ز بیضه و گشتم اسیر دام

ایام در شکنجه بال و پر من است

چون غنچه سایه پرور پیراهن خودم

هر جا روم کلاه سرم چادر من است

دریا دلان به کس دم آبی نمی دهند

گرداب چشمه تر ز لب ساغر من است

چون ابر گریه را نکنم خار سیدا

این اشک نیست طفل به جان پرور من است

شمارهٔ ۱۳۶

لشکر خط آخر از ملک تو رو خواهد گرفت

زلف مشکین از شکست خویش بو خواهد گرفت

هرگز آن آئینه رو یکسو نمی کردی نظر

چون چهار آئینه جا در چارسو خواهد گرفت

صورت خود نقش بر دیوار خواهد ساختن

زلف خود بر دست همچون کلک مو خواهد گرفت

پاره خواهد شد گریبانش ز دست انداز خط

سوزن از مژگان خود بهر رفو خواهد گرفت

در نظر هرگز نمی آورد چشمش سرمه را

از غبار خط نفس اندر گلو خواهد گرفت

با دهان خشک خواهد ماند آخر چون قدح

دست حسرت زیر سر همچون سبو خواهد گرفت

در چمن چون سبزه بیگانه پا خواهد نهاد

اشک ریزان جای خود برطرف جو خواهد گرفت

گرچه دارد سیدا امروز یار از من کنار

در کنارم آخر آن بدخوی خو خواهد گرفت

شمارهٔ ۱۳۷

لشکر خط جا چو گرد آن دهان خواهد گرفت

از دیار حسن او اول زبان خواهد گرفت

سد راه لشکر خط تیغ نتوان شدن

فتنه او دامن آخر زمان خواهد گرفت

صد خیابان سرو را قدش به خاک افگنده بود

انتقام خویش اکنون باغبان خواهد گرفت

نرم نرم آخر در آغوشم درآید همچو تیر

تا به کی پر زور خود را چون کمان خواهد گرفت

کشکشان خواهند بردندش به دار انتقام

از گریبانش خط و زلف از میان خواهد گرفت

خط مشکین گرد رویش دیدم و حیران شدم

خلق می گفتند ماه آسمان خواهد گرفت

آنکه در هر بزم باشد جای او بالای چشم

رفته رفته جای خود بر آستان خواهد گرفت

پیر هم گشتست با من می کند گردنکشی

تا دم محشر مگر خود را جوان خواهد گرفت

سیدا آن کس که با او می نماید دوستی

خویش را تا موسم خط مهربان خواهد گرفت

شمارهٔ ۱۳۸

دور آن رخسار و جور آسمان خواهد گذشت

فصل باغ و روزگار باغبان خواهد گذشت

دولت پا در رکاب شبنم و گل عاقبت

از چمن ماننده آب روان خواهد گذشت

کامرانی های خطت یک دو روزی بیش نیست

چشم تا بر هم زنی این کاروان خواهد گذشت

گرچه آن زلف از کفم امروز دامن می کشد

صد ره از پهلوی من دامن کشان خواهد گذشت

در فراق سرمه چندان گریه ها سازی که آب

از سر آن کاکل عنبرفشان خواهد گذشت

زردروئی ها تو را نسناس خواهد ساختن

بر سرت سودای رنگ زعفران خواهد گذشت

سیدا را از نظر انداختی با حرف غیر

هر چه کردی از سر این ناتوان خواهد گذشت

شمارهٔ ۱۳۹

بی تو در گلشن مرا فریاد بلبل آتش است

گربه گل اخگر است و خنده گل آتش است

نشکند از سایه گردون کسی را تشنگی

می نماید آب اما زیر این پل آتش است

برق در دنبال دارد آه من ای باغبان

سنبلستان مرا در بیخ سنبل آتش است

زانوی آسایش از خلوت نشینان برده اند

گوشه گیران با دامان توکل آتش است

صبر و بی تابی به کوی عشق دشت کربلاست

اضطراب اینجا سرابست و تحمل آتش است

انتهایی نیست اعضای مرا در سوختن

بر سرم ای شمع از سودای کاکل آتش است

سیدا تکرار سایل اهل همت را بلاست

از کریمان گوشه چشم تغافل آتش است

شمارهٔ ۱۴۰

تا در آغوش گلستان من آن سرو قد است

نرگس خلد برین باغ مرا چشم بد است

هیچ کس از دل من کلفت ایام نبرد

روزگاریست که آئینه من در نمد است

از چمن کام توان یافت در ایام بهار

سبزه خط گل روی تو ما را سند است

وعده دادن به گدا سیلی روی طمع است

دست بر سینه ارباب کرم دست رداست

پیش نادان سخن پست بلند اقبالست

طفل را غنچه کاغذ گل روی سبد است

مردن او لاست یحی که شود پرده نشین

شمع را روزن فانوس شکاف لحد است

گنبد چرخ که بر رفعت خود می نازد

به مقیمان سر کوی تو پای رسد است

هر که همدوش تو شد مرگ رود از یادش

قدر رعنای تو همسایه عمر ابد است

سیدا از سفر کعبه دل پای مکش

در بیابان طلب هر سر خاری بلد است

شمارهٔ ۱۴۱

روزیم هر روز دشنام از دهان تنگ توست

روز و شب همچون صراحی چشم من بر سنگ توست

از دکانت گر گذر سازم رسد پایم به سنگ

گر نشینم بر تماشای جمالت ننگ توست

پیکرم از دیدنت فواره آتش شود

آن که خونم را به جوش آرد در اعضا رنگ توست

گوشم از آواز تو بالین عشرتها شدست

در کدامین پرده ها ای خوشنوا آهنگ توست

سیدا امروز در پیش دکان او مرو

سنگها ایستاده بر کف مستعد جنگ توست

شمارهٔ ۱۴۲

از نظر تا ابروی او رفت دینم رفته است

سجده محراب از یاد جبینم رفته است

پنجه ام شد سوده تا دامانش آوردم به چنگ

در سراغ دستم اکنون آستینم رفته است

بس که عالم گشته مالامال از ظلم و ستم

مرحمت از خاطر آن نازنینم رفته است

تیشه برق حوادث را نمی بینم اثر

تند خوئی ها ز آه آتشینم رفته است

بس که نبود دانه یی در خرمن اهل کرم

ناخن کوشش ز دست خوشه چینم رفته است

گوشه گیران را طمع از بس که دارد بی قرار

استقامت از دل خلوت نشینم رفته است

نکته فهمان تا زبان و گوش خود بر بسته اند

خاصیت از خامه سحرآفرینم رفته است

تا به فکر نامه اعمال خود افتاده ام

خورد و خواب از خاطر اندوهگینم رفته است

هیچ کس را بس که از روز قیامت یاد نیست

می توانم گفت سستی در یقینم رفته است

یک سر موئیست در نازک خیالان امتیاز

قوت از اندیشه باریک بینم رفته است

سیدا در دل مرا امروز نقش قلب نیست

روزگاری شد که این نام از نگینم رفته است

شمارهٔ ۱۴۳

شمعم و پیوسته در رگهای جانم آتش است

در دهانم موج آب و بر زبانم آتش است

ظالمان از بی کسی ویرانه ام را سوختند

جغدم از بی خان و مانی آشیانم آتش است

بلبلم اما مقام دلنشینم گلخن است

سبزه ام خاکستر است و بوستانم آتش است

از سر کوی بتان رخت سفر تا بسته ام

محمل من گرد باد و کاروانم آتش است

ای که با من می کنی سودا به خود اندیشه کن

در بساطم دود آه و بر دکانم آتش است

صحبت من بی می و بی مطرب امشب در گرفت

خانه روشن می کنم تا میهمانم آتش است

نیست دلسوزی به ملک سینه من غیر داغ

سیدا امروز یار مهربانم آتش است

شمارهٔ ۱۴۴

رفتی و از رفتنت مرهم ز داغم رفته است

رنگ و بو چون شبنم از گلهای باغم رفته است

غنچه ام چشم از تماشای چمن پوشیده ام

بی رخت سیر گلستان از دماغم رفته است

آن که می گویند او را در بیابان گرد باد

روح مجنون است از بهر سراغم رفته است

بی عصاکش کی رود پروانه سوی خانه ام

تا تو رفتی روشنایی از چراغم رفته است

ساغر من چون دهان روزه داران است خشک

آب آسایش ز لبهای ایاغم رفته است

جستجو را پا به دامان رضا پیچیده ام

مژده امیدواری از سراغم رفته است

سنبل زلف تو تا کردست سرگردان مرا

آرزوی روغن گل از دماغم رفته است

آن پری رو سیدا تا از چمن غایب شدست

بوی گل دیوانه وار از کوچه باغم رفته است

شمارهٔ ۱۴۵

آمد بهار و سیر گلستان غنیمت است

بزم وصال غنچه خندان غنیمت است

یا قامت خمیده روم سوی بوستان

نظاره بنفشه و ریحان غنیمت است

ای باغبان ز باغ به بیرون چه می روی

بودن به پای سرو خرامان غنیمت است

ای غنچه سر ز جیب به دیوانگی برآر

یک چند روز چاک گریبان غنیمت است

پهلوی خود ز خاک چمن برنمی کشم

چون سایه خواب زیر درختان غنیمت است

ای سیدا چو باد به هر جانبی مرو

بر گرد خویش گرد که دوران غنیمت است

شمارهٔ ۱۴۶

دلبر سوداگر من عزم کابل کرد و رفت

روزگارم را سیه چون زلف و کاکل کرد و رفت

چون نسیم صبح آمد بر سرم روز وداع

مو به مویم را پریشان همچو سنبل کرد و رفت

از وصالش خانه من بود باغ دلگشا

خیر یادش تنگ همچون غنچه گل کرد و رفت

در عنانش رفتم و گفتم که خونم را بریز

بر کمر بربست شمشیر و تغافل کرد و رفت

قامت خم گشته ام را دید و رحمی هم نکرد

بر سر دریای آتش آمد و پل کرد و رفت

نامه سربسته ام را مهر از لب برگرفت

کلک خاموش مرا منقار بلبل کرد و رفت

سیدا روز وداعش گشتم او را سد راه

سر به پیش افگنده ایستاده تأمل کرد و رفت

شمارهٔ ۱۴۷

فتنه جویی دوش تاراج دل و جان کرد و رفت

خانه ام را آمد و چون سیل ویران کرد و رفت

همچو گل اوراق اجزایم به هم پیوسته بود

چون دم صبح خزان آمد پریشان کرد و رفت

کلبه ام را داد بر باد فنا چون گردباد

دامن خود بر زد و رو در بیابان کرد و رفت

خانه ام بود از وصال او گلستان ارم

خیر باد او به خاک تیره یکسان کرد و رفت

بست بر بازو کمان و گوشه ابرو نمود

سینه را سوراخ ها از خار مژگان کرد و رفت

آمد و بال پر پروانه را مقراض کرد

شمع بزمم را چراغ زیر دامان کرد و رفت

روزگاری داغ او را داشتم در دل نهان

بر سر من آمد و چون گل نمایان کرد و رفت

غنچه وار افگند در اندیشه دور و دراز

جوش سودایش سرم را پر ز سودا کرد و رفت

از غم او شیشه ها کردند ساغر را وداع

آمد و اسباب عیشم را پریشان کرد و رفت

روز محشر دامنش خواهم گرفت ای سیدا

در حق من ظلم ها آن نامسلمان کرد و رفت

شمارهٔ ۱۴۸

دل در برم چو کعبه مقام محمد است

پر سینه چون مدینه ز نام محمد است

جبرئیل روز و شب سر راهش گرفته است

ایستاده مستعد به سلام محمد است

در ذکر خیر گنبد افلاک برصد است

این مه بلند از لب بام محمد است

جان داده است تشنه لبان را حدیث او

آب حیات خضر کلام محمد است

شیر و پلنگ هر چه به صحرای وحشت است

چون نیک بنگری همه رام محمد است

این شادیانه ها که نوازند اهل دین

تا روز رسته خیز به نام محمد است

حوران جنت از کنیزان خانه زاد

رضوان باغ خلد غلام محمد است

ای سیدا شفاعت امت که می کند

این باز پای بسته دام محمد است

شمارهٔ ۱۴۹

سرگشته آسمان به هوای محمد است

خورشید پاسبان سرای محمد است

بر هر زمین که پنجه دواینده شاخ گل

نقش کف مبارک پای محمد است

رضوان اگر چه بر در جنت نشسته است

بر کف گرفته کاسه گدای محمد است

روزی که آفتاب قیامت شود علم

کونین در سراغ لوای محمد است

نه اطلس سپهر که افلاک نام اوست

یک پرده یی ز پرده سرای محمد است

هر عضو من ز درد به فریاد آمدست

ایستاده منتظر به دوای محمد است

ای دل بیا به جا که مسیحا دم آمدست

ای غم برو ز سینه که جای محمد است

ای سیدا همیشه زبان در دهان من

سرگرم چون قلم به ثنای محمد است

شمارهٔ ۱۵۰

دل در برم چو کعبه دیار محمد است

همچون مدینه سینه حصار محمد است

آن نکهتی که تازه دماغ بهشت ازوست

بوی گل همیشه بهار محمد است

ایجاد آسمان و زمین با طفیل اوست

وینها همه برای نثار محمد است

بر دشمنان خویش نکرده دعای بد

خلق نکو به خصم شعار محمد است

در باغ شبنمی که به رخساره گل است

از قطره های گرم عذار محمد است

مرغان شاخ سدره کبابی در آتشند

طاووس باغ خلد شکار محمد است

رضوان ز باغبانی فردوس فارغ است

بر هر گل زمین که قرار محمد است

از هول روز حشر چو اصحاب ایمن است

هر کس که سیدا به جوار محمد است

شمارهٔ ۱۵۱

والشمس والضحی گل روی محمد است

واللیل تار سنبل موی محمد است

خورشید می کند قدح ماه پر ز شیر

از بس که در سراغ سبوی محمد است

در باغ شبنمی که به رخساره گل است

از قطره های آب وضوی محمد است

از باغ مکه تا به در گلشن خطا

لبریز چون مدینه ز بوی محمد است

یارب به سیدا نظری کن ز روی لطف

در آرزوی کعبه کوی محمد است

شمارهٔ ۱۵۲

آنکه می گرید به حالم چشم خونین من است

وانکه بردارد سرم از خاک بالین من است

قامتش را کی ز آغوش نظر بیرون کنم

چون پری در شیشه پنهان جان شیرین من است

می کند تسلیم بر شاخ گلم از راه دور

نارسا افتاده دستش آنکه گلچین من است

آرزوی لعل و مرجان کی بود جیب مرا

تکمه چاک گریبان اشک رنگین من است

می زند سیلی به صیقل جوهر آئینه ام

چشم پوشیدن ز روی زینت آئین من است

ناله گرمم چراغ کشته روشن می کند

میل آهم سرمه چشم جهان بین من است

می تپد در خون ز رشک خامه من مدعی

خصم بسمل کشته شمشیر خونین من است

دزد معنی سیدا هرگز نمی یابد رواج

تیغ بر خود می‌کشد هرکس سخن‌چین من است

شمارهٔ ۱۵۳

بیا به کلبه ام ای ماهرو صفا اینجاست

نشین به دیده ام ای نور چشم جا اینجاست

زیارت دل ما ساز و سیر جنت کن

کلید قفل در باغ دلگشا اینجاست

ز داغ توست مرا سینه روضه شهدا

به خنجر تو قسم دشت کربلا اینجاست

مرا زبان نگاه تو یار حرف شده

کجا روم که سخنهای آشنا اینجاست

به کویت آمدم و گشت چشم من روشن

قسم به خاک قدومت که توتیا اینجاست

بنای کعبه بود دل به دست آوردن

اگر خداطلبی می کنی خدا اینجاست

به گریه گفتمش آب حیات می جویم

به خنده گفت لبش چشمه بقا اینجاست

رقیب خواست که امشب به بزم بنشیند

اشاره کرد به ابرو که سیدا اینجاست

شمارهٔ ۱۵۴

تا هوایت بر سر باد صبا افتاده است

برگ گل در کوچها چون نقش پا افتاده است

تا نگارین پنجه را کردی ز خون آفتاب

ماهرویان را حنا از دست و پا افتاده است

زرد رویی می کشم هر روز از دون همتان

برگ کاه من به دست کهربا افتاده است

در چمن بال و پر قمری به یاد مقدمت

بر زمین مانند نقش بوریا افتاده است

ماهرویان سرمه را سنگ فلاخن کرده اند

گوشه چشم تو تا بر توتیا افتاده است

داغ دل را می کنم هر دم سراغ از لاله زار

این زر از جیبم نمی دانم کجا افتاده است

از من آن نوخط ندارد چون قلم بیگانگی

بر سخن از بس که طبعش آشنا افتاده است

مدتی شد راستی از قامت من رفته است

روزگاری شد ز دستم این عصا افتاده است

کی خلاصی یابد از دوران دلم ای سیدا

دانه من در گلوی آسیا افتاده است

شمارهٔ ۱۵۵

دل به دام کاکل آن دلربا افتاده است

این فسونگر در دهان اژدها افتاده است

نیست ممکن از سر کوی تو جای رفتنم

بنده ها از کنده زانو به پا افتاده است

غنچه دل وا شود از صحبت روشندلان

خانه آئینه باغ دلگشا افتاده است

اهل همت را نظر برچینی و فغفور نیست

بر زمین این کاسه از دست گدا افتاده است

بی مربی می کند اندیشه آسودگی

خانه بر دوشی که دور از متکا افتاده است

روزیی خود از زمین و آسمان گیرد به زور

سخت رو هر کس چو سنگ آسیا افتاده است

میوه یی هرگز نچیدم از نهال آرزو

این ثمر ناپخته از شاخ هوا افتاده است

با سبکروحان کنم از ناتوانی پیروی

اختیارم بر کف باد صبا افتاده است

قوت از اعضای من عمریست بیرون رفته است

روزگاری شد ز دستم این عصا افتاده است

دیده دریانشینان روز و شب بر ناخداست

کار من در کشتی تن با خدا افتاده است

نی گریبانی رفو کردم نه چاک دامنی

آستین کوتاه دستم نارسا افتاده است

بر در ارباب دولت سعی چندان کرده ام

دستم از خود رفته و کفشم ز پا افتاده است

بر متاع کس میاب من خریداری نماند

در ته گردی کسادی از بها افتاده است

سبزه زار من به برگ کاه پهلو می زند

کارم از خشکی به آب کهربا افتاده است

در میان نفس شیطان سیدا باشد غریب

چون حسین این تشنه لب در کربلا افتاده است

شمارهٔ ۱۵۶

در باغ اثر ز ناله بلبل نمانده است

امروز در بساط چمن گل نمانده است

از دست هیچ کس گرهی وا نمی شود

ربطی میان شانه و کاکل نمانده است

مانند سبزه سرو لب جو کند سراغ

آزاده را ز بس که توکل نمانده است

چون دام پاره گوشه نشینان خورند خاک

گیرایی کمند تغافل نمانده است

سیلاب برده خانه ارباب جود را

در جویبار اهل کرم پل نمانده است

آخر کشیده کوه ز فرهاد انتقام

در بزرگان وقت تحمل نمانده است

بلبل ز بیضه سر نکشد از برهنگی

جز جیب پاره در بدن گل نمانده است

امروز ساکنان چمن کوچ کرده اند

بر روی باغ سبزه و سنبل نمانده است

سودای ما زیاده شد از فکرهای پوچ

ما را دگر خیال تخیل نمانده است

امروز گشت سلسله جود منتهی

در دور این گروه تسلسل نمانده است

بر باد رفته گلشن ایام سیدا

خاری در آشیانه بلبل نمانده است

شمارهٔ ۱۵۷

جود و سخا به مردم عالم نمانده است

نام و نشان ز منزل حاتم نمانده است

یکسان کند به باغ تماشای خار و گل

امروز امتیاز به شبنم نمانده است

از دل می صبوح کدورت نمی برد

خاصیتی که بود به مرهم نمانده است

گلها چو غنچه سر به گریبان کشیده اند

در هیچ سینه یی دل خرم نمانده است

ساغر ز پیش خم به لب خشک می رود

در شیشه ها باده کشان نم نمانده است

باقیست گرد راه به مژگان حاجیان

آبی مگر به چشمه زمزم نمانده است

در خانه های اهل کرم سیدا مرو

آنجا به غیر صورت آدم نمانده است

شمارهٔ ۱۵۸

بهر خصم از خسروان امداد می باید گرفت

انتقام کوه از فرهاد می باید گرفت

روی بر زلف دل آویز تو می باید نهاد

حلقه زنجیر عدل و داد می باید گرفت

می کند تعظیم پیش ساغر و می می دهد

خلق احسان را ز مینا یاد می باید گرفت

طبع روشن تیره گردد از تمناهای نفس

این چراغ از رهگذار باد می باید گرفت

از دل صد پاره ام راحت مجو ای آسمان

خرج و باج از کشور آباد می باید گرفت

بهر قتل بیگناهان بیع ها دارد فلک

تیغ کین از دست این جلاد می باید گرفت

تا به کی مغرور خود باشی تو ای دنیاپرست

عبرت از فرعون و از شداد می باید گرفت

بر بنای قصر هستی تکیه چون صورت مکن

پشت از این دیوار بی بنیاد می باید گرفت

می کند دوران تو را آخر به تنهایی اسیر

خود به دام و دانه ی صیاد می باید گرفت

فتنه را ای نرگس از بادام چشمان یاد گیر

این سبق تعلیم از استاد می باید گرفت

از دل او سیدا بیرون نمی گردد ستم

جوهر از آئینه فولاد می باید گرفت

شمارهٔ ۱۵۹

آن شوخ اگر نمایدش از دور پشت دست

در پیش او نهد به زمین حور پشت دست

خوردم هزار نیش و نشد نوش حاصلم

تا کی نهم به خانه زنبور پشت دست

بر سایلان کریم حقارت نمی کند

دهقان نمی زند به صف مور پشت دست

سیلی خورد طبیب ز بر و از نبض من

داغم زند به مرهم کافور پشت دست

حق گوی را کسی نتواند خموش کرد

کاری نکرد بر لب منصور پشت دست

داری مسیح تا ید بیضا در آستین

پنهان مساز از من رنجور پشت دست

ای سیدا ز جود صدایی نشد بلند

چندان زدم به چینی فغفور پشت دست

شمارهٔ ۱۶۰

از رفیق رهنما طبع گدا آسوده است

بر کف دست طمع کینان عصا آسوده است

خاکساران را بود بی اعتباری اعتبار

از شکست خویش رنگ بوریا آسوده است

گرمی دوزخ چه خواهد کرد با آتش نفس

از هجوم شعله کام اژدها آسوده است

با سبکروحان گر آن جانان ندارند التفات

برگ کاه از جذبه آهن ربا آسوده است

روزیی صاحب توکل می رسد از آسمان

از تردد سنگ زیر آسیا آسوده است

از هلاک سرکشان پروا نباشد تاج را

از شکست استخوان طبع هما آسوده است

علت ناصور از مرهم ندارد بهره یی

از علاج چشم کوران توتیا آسوده است

خواب آسایش بود در دیده دزدان حرام

پهلوی شبرو ز فکر متکا آسوده است

آسیا از دانه انجیر می سازد حذر

خاطر دیوانه از ارض و سما آسوده است

استخوان خشک بی تشویش کی آید به دست

از پی روزی مگو طبع هما آسوده است

سیدا مرد هنرمند از تردد فارغ است

دست اگر در کار مشغول است پا آسوده است

شمارهٔ ۱۶۱

آمد خزان و عیش و طرب از زمانه رفت

گل کوچ کرد و مرغ چمن ز آشیانه رفت

در زیر آسمان نتوان کرد پاستون

باید وداع کرده از این شامیانه رفت

ای مرغ روح در قفس تنگ و تاریکی

پرواز کرده باید از این آشیانه رفت

در بزم اهل جود صدایی نشد بلند

آواز دورباش ز درهای خانه رفت

بردند سوی باغ ز ویرانه جغد را

امروز امتیاز ز اهل زمانه رفت

روزی نصیب کس به نشستن نمی شود

باید چو آسیا ز پی آب و دانه رفت

پایان نشین چو گرد به بالا رجوع کرد

بر پیشگاه خانه در از آستانه رفت

دستی که وا کند گره از کار کس کجاست

ناخن وداع کرده ز انگشت خانه رفت

ور بزم روزگار امید چراغ نیست

از برق روشنی و ز آتش زبانه رفت

ای پیر آفتاب جوانی غروب کرد

نزدیک گشت شام و بباید به خانه رفت

ساقی و شیشه و قدح و مطرب و سرود

جمع آمدند و نشاء پرید از میانه رفت

گردید دیده خشک و ز دندان اثر نماند

از آسیای ما هوس آب و دانه رفت

بر روی هیچ کس ز طمع آبرو نماند

این گوهر یگانه ز دست زمانه رفت

ای سیدا ز ناله خود یافتم اثر

این تیر پرشکسته به سوی نشانه رفت

شمارهٔ ۱۶۲

لاله رویی آمد و آتش به داغم کرد و رفت

خار در پیراهن گلهای باغم کرد و رفت

از نسیم وصل او چون گل دماغم تازه بوست

خشک سالی ناامید بنده غم کرد و رفت

پرتو مهتاب را از کلبه ام افگند دور

روغن بی التفاتی در چراغم کرد و رفت

خیربادش ریخت بر زخم دلم مشت نمک

سوده الماس را مرهم به داغم کرد و رفت

از می وصلش دماغم بود باغ دلگشا

آمد ایام خزان تاراج با غم کرد و رفت

می دهد بوی گلم خاصیت باد سموم

بس که همچون گرد سیر کوچه باغم کرد و رفت

پرده فانوس را همچون پر پروانه سوخت

باد صرصر را همآغوش چراغم کرد و رفت

سیدا سر در گریبان برده بودم غنچه وار

چون نسیم صبحدم آمد سراغم کرد و رفت

شمارهٔ ۱۶۳

آمد خزان و دور نشاط از پیاله رفت

رنگ از رخ گل و نمک از داغ لاله رفت

در هیچ سینه یی ز محبت اثر نماند

آتش ز سنگ و ماه ز آغوش هاله رفت

از خیرگاه حاتم طی نیست غیر نام

مانند گردباد ز دشت این غزاله رفت

گلچین نکرد گوش به فریاد بلبلان

در روزگار ما اثر از آه و ناله رفت

دریا نداد یک دم آبی حباب را

آخر ز بحر دست تهی این پیاله رفت

ای شیخ بهر زرق ز خلوت برون شدی

بر باد نفس طاعت هفتادساله رفت

ای ذوفنون ز نامه اعمال بی خبر

عمرت به گفتگوی کتاب و رساله رفت

زاهد ز بس که نشاء تقوای خود ندید

آخر به جستجوی شراب و پیاله رفت

ای سیدا سریست به مفلس کریم را

مینا به بزم آمد و سوی پیاله رفت

شمارهٔ ۱۶۴

در گلشنی که مقدم آن گل رسیده است

از روی باغ رنگ چو شبنم پریده است

نقاش دست و بازوی خود بوسه می زند

گویا کمان ابروی او را کشیده است

ننهاده پا به خانه آئینه از حجاب

این ساده روی صورت خود را ندیده است

گل را گرفته بر در باغ ایستاده است

باد بهار آمدنش را شنیده است

هر کس نهاده پا به در اهل روزگار

بسیار همچو آبله در خون تپیده است

در باغ آرزو که نهالی نشانده یی

عمرت گذشت میوه او نارسیده است

می آمد از چمن مگر آن شوخ سیدا

مانند غنچه مرغ دلم آرمیده است

شمارهٔ ۱۶۵

نسازم ز بانگ سگانت شکایت

که دارم ز سرو روانت روایت

بگیرم سر راه و بوسم رکابت

اگر می شود از عنانت عنایت

خزان ره نیابد به باغ تو هرگز

در او هست سرو روانت حمایت

کدام التفات تو را شکر گویم

ندارد عطای نهانت نهایت

ره رستگاری نما سیدا را

نباشد به باغ جنانت جنایت

شمارهٔ ۱۶۶

روزگاری شد که پشتم از غم دوران دوتاست

دوربینی می کنم اما نظر بر پشت پاست

بی رفیق امروز پای خود در این ره مانده ام

ای مسلمانان دعا سازید کارم با خداست

لنگری آورده ام امروز از میزان عدل

چون ترازو هست چشمم این زمان بر چپ و راست

می روم تنها در این ره تا چه پیش آید مرا

هر قدم اینجا دهان شیر و کام اژدهاست

منزل هر کس بود چون آب بر روی زمین

خانه من از سبکباری چو آتش در هواست

سیدا مردم چرا بر خان و مان دل بسته اند

دار دنیا پیش دار آخرت دارالفناست

شمارهٔ ۱۶۷

چشم تو را طبیب کجا می کند علاج

این چشم را به دیدن کس نیست احتیاج

تنگ آمدم ز دست دل بی قرار خود

چون غنچه خون خورد پدر از طفل بدمزاج

آزاده از حکومت ایام فارغ است

از سرو هیچ کس نگرفتست خرج و باج

ای شاه حسن صبر و تحمل ز من مخواه

از کشور خراب بخسته کسی خراج

از بی ترددی سخنم ناشنیده ماند

این جنس را کشادن دکان دهد رواج

بر دوش سیدا مفگن سایه ای هما

دیوانه را کجاست تمنای تخت و تاج

شمارهٔ ۱۶۸

بیا و باده کش ای محتسب به پای قدح

که موج باده نباشد کم از دعای قدح

بهار آمد و مرغان در آشیانه خود

گشانده اند پر و بال در هوای قدح

به چشمه سار خضر پنجه اش زند سیلی

کسی که ساخت کف دست آشنای قدح

مرا به داغ خود ای لاله دستگیری کن

که هست نشاء سرشار من ز لای قدح

شکست شیشه ما را مکن تو ای زاهد

گرفته ایم سر خود به کف به جای قدح

چمن به مجلس خود شمع می تواند ریخت

ز گریه های صبوحی و خنده های قدح

ز روی لاله رخان سیدا خورد چشم آب

رخ شکفته بود باغ دلگشای قدح

شمارهٔ ۱۶۹

به جستجوی تو بیرون شد از چمن گل سرخ

در آرزوی تو گردید بی وطن گل سرخ

گدای کوی تو را از جبین دهد گل زرد

شهید تیغ تو را روید از کفن گل سرخ

به کوچه باغ دل داغدار من گذری

به پابوس تو ریزم چمن چمن گل سرخ

ندیده شوخی چشم تو را گل نرگس

نبرده بویی از آن غنچه دهن گل سرخ

به سیر باغ تو تا رفته یی گریبان چاک

ز جوش حسن نگنجد به پیرهن گل سرخ

به گلشنی که تصور کنم جمال تو را

گل سفید نماید به چشم من گل سرخ

سواد خط تو دارد بنفشه در آغوش

بهار زلف تو را زیر هر شکن گل سرخ

چو گردباد دمد از مزار مجنون بید

چو لاله سر زند از خاک کوهکن گل سرخ

ز غنچه دهن نافه بوی خون آید

چریده است مگر آهوی ختن گل سرخ

ملامتی به جوانان پارسا نرسد

شکفته رویی نشیند در انجمن گل سرخ

شدست ماه رخش سیدا می شفقی

نموده شوخی حسنش ز نسترن گل سرخ

شمارهٔ ۱۷۰

خلوتسرای رضوان کاشانه تو باشد

سوی بهشت راهی از خانه تو باشد

از مه گرفته شمعی گردد به گرد کویت

شب تا به روز خورشید پروانه تو باشد

فرهاد و بیستونش سنگی به دست طفلی

موسی و کوه طورش دیوانه تو باشد

هرگز لبی ندیدم خالی ز گفتگویت

هر جا که می نهم گوش افسانه تو باشد

هر ذره را به خورشید امروز آشنائیست

در زیر آسمان کیست بیگانه تو باشد

سرچشمه دهانت گرداب بحر رحمت

از آب مغفرت پر پیمانه تو باشد

دیوار را به مژگان تا حشر می تراشم

بینم چو صورتی را در خانه تو باشد

چون سیدا نه افلاک هستند خوشه چینت

چون دام چشم عالم بر دانه تو باشد

شمارهٔ ۱۷۱

از غمت در سینه دل صد نامه انشا می‌کند

طفل را این شیر در گهواره گویا می‌کند

شمع را گردنکشی‌ها کرد خاکسترنشین

پست می‌گردد سر خود هر که بالا می‌کند

شیر می‌گردد برون از کوه بهر کوهکن

رزق خود صاحب هنر از سنگ پیدا می‌کند

محنت ایام را با گوشه‌گیران کار نیست

عشرت روی زمین پیوسته عنقا می‌کند

سایهٔ دیوار خود را هر که اینجا وقف کرد

بر سر خود خانه‌ای در حشر پیدا می‌کند

خودنمایی کردن از اهل طمع زیبنده نیست

پیش خم گردنکشی بیهوده مینا می‌کند

می‌کند پرواز آغوشم چو قمری از نشاط

هر کجا آن سرو سیمین‌تن میان وا می‌کند

سیدا منصور آخر شد فنا در بحر عشق

سیل چون پرزور گردد رو به دریا می‌کند

شمارهٔ ۱۷۲

روزی که دام زلف تو در تاب می شود

مژگان به چشم صید رگ خواب می شود

گر بگذری به وقت نماز از نماز گاه

آغوش ها گشاده چو محراب می شود

هنگام خط شکسته شود دست و پای خال

افتاده دزد در شب مهتاب می شود

از پنبه سنگ بر دهنش دم به دم زنند

هر شیشه یی که صرف می ناب می شود

شیر و شکر به سفره دنیا پرست نیست

هر جا خسیست روزیی گرداب می شود

خود را اگر به سایه ابرو کشد چو سرو

شمشیر خوب تیغ سیه تاب می شود

از مرگ چاک ها به گریبان آدمیست

بر جان خاک رخنه ز سیلاب می شود

خون جوش می زند ز لب خشک ساحلم

هر تشنه یی که در طلب آب می شود

این بی قراریی که تو را هست سیدا

آخر دل تو چشمه سیماب می شود

شمارهٔ ۱۷۳

چو تیغ بر کمر آن باده نوش می آید

زمین ز خون شهیدان به جوش می آید

عنان آه که در دل نگه تواند داشت

کله شکسته و کاکل به دوش می آید

بغل گشاده و پوشیده جامه گلرنگ

به این لباس به تاراج هوش می آید

که بسته است ندانم زبان مرغان را

که عندلیب ز گلشن خموش می آید

به دور من شده ایام کاسه پر زهر

به هر که می نگرم بانگ نوش می آید

به گلشنی که تو یکره گذشته یی تا حشر

صدای قافله گلفروش می آید

چو سیدا لب اگر از فغان نه بربندم

جهان ز ناله من در خروش می آید

شمارهٔ ۱۷۴

شبی که بر سرم آن سبزپوش می آید

صدای مقدم خضرم به گوش می آید

به یاد زلف و رخش گلشن از گل و سنبل

قبا دریده سلاسل به دوش می آید

ندا کنند به مسجد مؤذنان هر صبح

حذر کنید که آن باده نوش می آید

که رفته است به گلشن که عندلیب امروز

خموش می رود و در خروش می آید

فغان ماتمیان بزرگان غافل را

صدای ناله کبکی به گوش می آید

تو باده می خوری و من کباب می گردم

تو می کشی و مرا خون به جوش می آید

به روز مرگ دل از خواب می شود بیدار

کسی که می رود از خود به هوش می آید

چرا به خون نه نشینم چو سیدا امروز

که گل به داغ پی گلفروش می آید

شمارهٔ ۱۷۵

در گلستان بی‌تو اشک از چشم بلبل می‌چکد

رنگ و بو می‌گردد و آب از رخ گل می‌چکد

مرغ دل را کشته‌ای امروز پنهان کرده‌ای

خون این صید از دم تیغ تغافل می‌چکد

زلف مرطوب که امشب داده آبت ای نسیم

شبنم آشفتگی از شاخ سنبل می‌چکد

از تردد پا کشیدن حج اکبر کردن است

آب زمزم از لب جام توکل می‌چکد

از دهان خامه هر شب سیدا آب سیاه

تا سحر در حسرت آن زلف و کاکل می‌چکد

شمارهٔ ۱۷۶

بر سرم روزی که از زلف تو سودا گل کند

حلقه زنجیر را در پای من سنبل کند

مهربانی می کند هر کس شکستم می دهد

بر سر من پا گذارد جای چون کاکل کند

در جوار بزرگان یابند خوردان تربیت

بید مجنون در گلستان سایه بر سنبل کند

شرط معشوقی دل عاشق به دست آوردن است

سینه را گل وا برای خاطر بلبل کند

دست او از شانه می سازم جدا با زور آه

بعد از این مشاطه گر بازی به آن کاکل کند

سیدا معشوق من از بس که عالی مشرب است

مهربانی بیشتر با عاشق بی پل کند

شمارهٔ ۱۷۷

به سیر گل مگر آن شوخ گلگون پوش می آید

صدای دورباش از بلبلان در گوش می آید

ز می پر کرده چشم او ز مستی سرمه دان ها را

که در میخانه هر کس می رود خاموش می آید

ز دست بی ثباتی لاله در دل داغ ها دارد

برای رفتن خود زاد ره بر دوش می آید

کجا ای شمع امشب کرده بودی گرم صحبت را

تصور می کنم مغز سرم در جوش می آید

فلک عمریست جام الوداع آورده در گردش

ز هر جانب به گوشم بانگ نوشانوش می آید

به زور ای سیدا آن شوخ را در خانه آوردم

به صد محنت کمان را تیر در آغوش می آید

شمارهٔ ۱۷۸

مرغ بی بال و پری دیدم دلم آمد به یاد

ناله جغدی شنیدم منزلم آمد به یاد

از فریب و وعده های او شدم راضی به مرگ

شب همه شب دست و تیغ قاتلم آمد به یاد

در تلاش بحر چون گرداب سرگردان شدم

حسرت لبهای خشک ساحلم آمد به یاد

سر نزد از کشتزار عمر من غیر از سپند

سوختم چون مزرع بی حاصلم آمد به یاد

سیدا دیدم به خاک افتاده برگ لاله را

تیغ ناحق خورده صید بسملم آمد به یاد

شمارهٔ ۱۷۹

غنچه ام آخر چو گل کام به عریانی بود

لب گزیدن های من از بی گریبانی بود

چشم و گوشم قاصد جاسوس حیرانی بود

همچو گل اعضایم اسباب پریشانی بود

دل چو گردد ساده او را حل مشکل ها کنند

پرده این قفل را مفتاح نادانی بود

نامه اعمال گردد در بر نیکان قبا

پرده پوش صبح محشر پاکدامانی بود

دل شکستن کفر را ترجیح با دین کرده است

کعبه را بتخانه کردن خانه ویرانی بود

در نظرها خوش نما باشد کمان نقشدار

جوهر شمشیر ابرو چین پیشانی بود

آن پری رو را به خاموشی مسخر ساختم

لب فرو بستن مرا مهر سلیمانی بود

دانه را صیاد ریزد پیش مرغان بر زمین

کار زاهد در نظرها سبحه گردانی بود

غنچه دل واز انگشت ندامت می شود

ناخن این عقده در دشت پشیمانی بود

خانه بر دوشی لباس عافیت باشد مرا

پاسبان سفره درویش بی نانی بود

اسم اعظم خوان شود ایمن ز آفتاب پری

چون دچار او شوم کارم دعاخوانی بود

فصل گل باز است دست باغبان گلفروش

خوان هر کس پهن در ایام ارزانی بود

می شود آخر سر بی مغز پامال هوا

این صدا در گوش من از طبل سلطانی بود

تا نسازم سینه را صد چاک خندان کی شوم

همچو گل دل جمعی من در پریشانی بود

خواب آسایش نبیند دیده دنیاپرست

باغبان را روز تا شب کار دربانی بود

بست طاق خانه آئینه را ابروی او

این کمان پیوسته در بازوی حیرانی بود

می توان در پشت بام خود علمها ساختن

گر فش و مسواک اسباب مسلمانی بود

آن پسر هنگام خط از خانه می آید برون

یوسف من تا به روز حشر زندانی بود

رزق طوطی سیدا باشد مهیا از شکر

روزیی دلخواه در خوان سخندانی بود

شمارهٔ ۱۸۰

خم تهی شد از می و دور قدح از پا فتاد

بزم آخر گشت و طاقی از سر مینا فتاد

بی ادب خود را به اندک فرصتی سازد هلاک

بیستون از جا برفت و کوهکن از پا فتاد

مرغ دل را در کمند آورد و گرد دل نگشت

آه از آن صیدی که بر صیاد بی پروا فتاد

قرضدار از شهر بگریزد ز دست قرضخواه

لاله داغ از سینه من برد و در صحرا فتاد

رفت حاتم از جهان و جانشین از وی نماند

خم به سر غلتید در دنبال او مینا فتاد

سیدا چون سر و سبزم در بهار و در خزان

بر سرم تا سایه زان شاخ گل رعنا فتاد

شمارهٔ ۱۸۱

ساقی بده آن می که ز دل شور برآید

مستانه تبسم ز لب حور برآید

چندان ز پی دانه خالی تو دویدم

اکنون نفسم چون نفس مور برآید

آه از جگرم در هوس آن لب شیرین

پر آبله چون خوشه انگور برآید

از بزم تو تا دور شدم در تب و تابم

آتش ز کتاب من مهجور برآید

خط رخت از سینه برون کرد دلم را

در فصل بهاران ز زمین مور برآید

شیرین دهنان نسبت خود با تو رسانند

صد خوشه ز یکدانه انگور برآید

دور از قد تو سرو شود پای شکسته

بی روی تو نرگس ز چمن کور برآید

مویی شود و بر لب چینی نهد انگشت

هر سبزه که بر تربت فغفور برآید

هر دانه که بر خاک فشانند کریمان

پروازکنان در طلب مور برآید

نوشی که هوس می کنی از سفره ظالم

نیشیست که از خانه زنبور برآید

در آرزوی شمع تو فانوس خیالم

از روزنه خانه من نور برآید

این آن غزل صوفی دلجوست که فرمود

وقتست که کام من مخمور برآید

شمارهٔ ۱۸۲

خون دل از دیده ام روزی که سر بیرون کند

شهر را گرداب سازد دشت را جیحون کند

ریشه زلف پریشانی بود نخل وجود

آدمی از ساده لوحی شکوه از گردون کند

می کشد رخت خود از گلشن در آغوش قفس

ز درون بیضه هر مرغی که سر بیرون کند

روی زرد خویش می مالد به هر در آفتاب

تا رخ خود از کدامین آستان گلگون کند

معنی برجسته یی چون سرو می باید بلند

ور نه هر کس می تواند مصرع موزون کند

خویش را بیرون کند از افلاک حکمت ها به بین

باده چون از خم برآید کار افلاطون کند

غمزه شوخت نمی ترسد ز روز انتقام

چند دلها آب گرداند جگرها خون کند

خوبرویان را به یکجا جمع کردن مشکل است

با چنین قوم پریشان کس چه سازد چون کند

می پرد مژگان ز چشم سیدا چون پر کاه

تا نظر بازی به آن رخسار گندمگون کند

شمارهٔ ۱۸۳

مبادا کار من با چشمت ای مژگان خدنگ افتد

گرفتار تو هر کس گشت در قید فرنگ افتد

ز من کرداست سنگ سرمه رو گردان نگاهت را

الهی خاک گردد سرمه و آتش به سنگ افتد

رفیق از کف مده خواهی که در منزل بری خود را

شود سنگ سر ره چون عصا از دست لنگ افتد

لبالب می شود از شیر ماهی دام تن پرور

به کام ناتوانان اره پشت نهنگ افتد

نباشد روزیی جز پاره دل غنچه گل را

خورد خون هر که را همت وسیع و دست تنگ افتد

من آن مجنون بدبختم که از صحرا به شهر آیم

شود اطفال هم دیوانه و قحطی به سنگ افتد

به دشمن سیدا بگذار تیغ پیشدستی را

سر خود می خورد چون خار هر کس تیز چنگ افتد

شمارهٔ ۱۸۴

چو تیغ در کمر آن رشک آفتاب کند

دلم چو ذره تپد خونم اضطراب کند

رخ تو آئینه را دیده پر آب کند

قدت به جلوه زمین را در اضطراب کند

چرا به کشتن عشاق سعی می سازی

ندیده ایم کسی ملک خود خراب کند

ستمگر تو که چشمت دل من از مستی

هلاک سازد و آویزد و کباب کند

بهشت را طلبش در نظر نمی آرد

کسی که با تو شبی سیر ماهتاب کند

شکست در صف دلهای سرکشان افتد

گهی که غمزه تو پای در رکاب کند

به لوح سینه خود نقش بستم ابرویت

کسی که بیت نکو یافت انتخاب کند

حرارتی به خود ای سیدا نمی بینم

مروتی مگر امروز آفتاب کند

شمارهٔ ۱۸۵

در گلستان سایه تازان قامت رعنا فتاد

سرو را چون بید مجنون لرزه بر اعضا فتاد

خیرگاه حاتم طایی که بر پا کرده بود

حیف در ایام این بی دولتان از پا فتاد

ساغر خود چون حباب از تشنگی بردم به بحر

آن هم از دستم جدا گردید و بر دریا فتاد

شد دهانم خشک تا آمد مرا آبی به چشم

تا لب نانی به دست افتاد دندان ها فتاد

بزم آخر گشت و از میخانه آثاری نماند

کار ساقی این زمان بر ساغر و مینا فتاد

سیدا بیرون نیاید گردباد از پیچ و تاب

می کند سرگشته دوران هر که در صحرا فتاد

شمارهٔ ۱۸۶

جلوه گر روزی که در گشن قد او می شود

سرو از خجلت خط پشت لب جو می شود

صیدگاه کیست این صحرا که من افتاده ام

حلقه های دام پای نقش آهو می شود

نکهت زلف که آوردست در گلشن نسیم

باغ را دامن پر از گلهای شب بو می شود

چهره او جان درآرد صورت دیوار را

عکس در آئینه چون طوطی سخنگو می شود

دلبر ما را اگر آرند در بازار مصر

چشم یوسف بهر سودایش ترازو می شود

ملک دل را خال رویش خواهد آتشخانه کرد

آخر این کشور خراب از دست هندو می شود

سیدا امروز معلوم شد از فانوس شمع

دل اگر روشن بود آئینه زانو می شود

شمارهٔ ۱۸۷

چو بهر پرسشم آن شهسوار می آید

صف ملک ز یمین و یسار می آید

گهی که از غم او می زنم به دل ناخن

صدای کوهکن از کوهسار می آید

برم چو نامه اعمال در ترازوگاه

کتابتی که به سویم ز یار می آید

به باغ نوخط من دوش می کشید و هنوز

نسیم مست صبا مشکبار می آید

ز چاک سینه روشندل خدا ترسم

پیمبریست که بیرون ز غار می آید

ز بال مرغ چمن شد قفس گل صد برگ

که گفته است به بلبل بهار می آید

کدام لاله رخ امروز در چمن رفتست

به هر که می نگرم داغدار می آید

بر آستانه خود همچو نقش پا عمریست

نشسته ام به امیدی که بار می آید

کمند بوی گل آرد به باغ بلبل را

دلم به سوی تو بی اختیار می آید

به گرد کوی تو هر روز گردباد از دشت

به جستجوی من خاکسار می آید

اگر به کوه نهم پشت بر زمین ماند

غمی که بر من از این روزگار می آید

نگاه گرم تو می سوزد استخوانم را

کجا ز برق ترحم بخار می آید

خجالتی که کشی از گناه خود امروز

نگاه دار که فردا به کار می آید

سپندوار از آن کوی سیدا امروز

چه شد که سوخته و بی قرار می آید

شمارهٔ ۱۸۸

نگار من به دم چون مسیح می آید

رسول حق به کلام فصیح می آید

دهد با هل هوس یاد سوره اخلاص

پی ندامت مشرک صریح می آید

بگیر از سبد گلفروش لاله و گل

به دست داغ ز خوبان قبیح می آید

مرا چو دید ز دور او به زلف و کاکل گفت

که این شکسته سراپا صحیح می آید

به باغ در پی او دوش سیدا رفتم

به خنده گفت که یار ملیح می آید

شمارهٔ ۱۸۹

شمع با آتش مدارا تا قیامت می کند

صحبت دیر آشنایان استقامت می کند

سفره خود هر که اینجا پهن می سازد چو صبح

بر سر خود سایه بانی تا قیامت می کند

خون صیادان بلبل هست چون شبنم حلال

باغبان از دفتر گل این روایت می کند

گل بگو بیهوده می ریزد زر خود را به خاک

آشنایان عندلیبان را ملامت می کند

شمع می آید سوی فانوس با چشم پر آب

مشهد پروانه را هر شب زیارت می کند

می شود از بانگ گوشم زنگ گردون پر صدا

از لب او غنچه گل گر حکایت می کند

یاد خال او مرا بی تاب دارد چون سپند

شمع را نازم که چون در بزم طاقت می کند

می زند بر گردنش محراب شمشیر از دو رو

بی خیال ابرویش هر کس که طاعت می کند

شکوه همیشه عاجز نمی باید شنید

دشمن از کوتاه دستی ها شکایت می کند

بر مزار بی کسان شمعی که روشن می شود

بر سر خود باد را دست حمایت می کند

تنگ چشمان را به نعمت سیر کردن مشکل است

مرد می دانم که موری را ضیافت می کند

دری روی سایلان هر کس که بندد سیدا

خانه خود را به دست خویش غارت می کند

شمارهٔ ۱۹۰

شمع ها جمله به فانوس وطن ساخته اند

بهر پروانه خود گور و کفن ساخته اند

عندلیبان دل صد پاره خود غنچه صفت

جمع آورده به یکجا و چمن ساخته اند

لاله ها دست به دامان تو آویخته اند

پیرهن بر تنت از برگ سمن ساخته اند

از تو هر جا که روی بوی چمن می آید

چشمت از نرگس و از غنچه دهن ساخته اند

از ملامت نکند اصل طمع اندیشه

دل این طایفه را روئینه تن ساخته اند

روزگارم همه عمر به سختی گذرد

استخوان را چو هما روزیی من ساخته اند

سیدا روی به روشن گهران باید کرد

طوطیان آئینه را یار سخن ساخته اند

شمارهٔ ۱۹۱

شمع بزمم از تماشای تو شاخ گل شود

مردمک در دیده پروانه ام بلبل شود

در چمن هر گه بشویی زلف عنبربوی خویش

بید مجنون در لب جود دسته سنبل شود

در جهان از همت پیران به جو راه نجات

قامت خم گشته بر دریای آتش پل شود

تیره بختان را نباشد از پریشانی گزیر

دود هم گرد سر بر گرد دو کاکل شود

میل خالش آنقدر دارد سپند شوخ من

گر در آتش برده بنشانند تخم گل شود

شد پریشان زلف گنج حسن تا بر باد رفت

می کند دیوانگی هندو اگر بی پل شود

از حواس باغبانان بس که رفتست امتیاز

بعد ازین در بوستان جغد آید و بلبل شود

سیدا بی قدر افتادست در ملک بخار

تربیت سازند او را طالب آمل شود

شمارهٔ ۱۹۲

دیده چرخ به ظالم نگران خواهد بود

تیر را گوشه ابرو ز کمان خواهد بود

قسمت بیهوده گو در همه جا روزردیست

از سفر سود جرس آه و فغان خواهد بود

مال غارت زده از حاکم ده باید جست

گرگ را نیست گنه جرم شبان خواهد بود

ساغر و شیشه ز مهمانی خم سیر شدند

خانه اهل کرم از دگران خواهد بود

سفله از حرص دم مرگ پشیمان گردد

باغبان را کف افسوس خزان خواهد بود

ظاهر و باطن عشاق چو گل یکرنگ است

هر چه باشد به دل ما به زبان خواهد شد

قصر دولت که به او خلق بنایی دارند

چون حبابیست که بر آب روان خواهد بود

روز محشر که ز هر گوشه علم جلوه دهند

خاکساران تو را نام و نشان خواهد بود

سبزه پشت لبت جوهر مغز جگر است

ریشه سنبل زلفت رگ جان خواهد بود

هر که چون غنچه گل کیسه پر زر دارد

تکمه تاج سر اهل جهان خواهد بود

منزل اول او گوشه کوثر گردد

هر که را چشم به آن کنج دهان خواهد بود

خامه حرفی ز خطش گفت بریدند سرش

بی ادب کشته شمشیر زبان خواهد بود

رشته تا گشت مرصع ز گهر دانستم

چرخ در تربیت بی هنران خواهد بود

نشوند اهل طمع دور ز اطراف تنور

به امیدی که درو صورت نان خواهد بود

سیدا دهر به نوکیسه نکو پردازد

میل پیران ز مریدان به جوان خواهد بود

شمارهٔ ۱۹۳

زلف تو شام بوی و جبین صبحگاه عید

ابر و هلال روزه و رخسار ماه عید

چشمم پر است از تو چو صحن نمازگاه

دروی خطت سیاه و جمال تو شاه عید

شاید که در کنار کشم از میان خلق

تا بازگشتن تو نشینم به راه عید

آنها که منکرند به امروز عید را

بوس و کنار ما و تو باشد گواه عید

غیر از تو بهره مند مرا دل ز شکوه پر

مردم ز عید خرم و من دادخواه عید

بر دامن تو تا نشیند ز ره غبار

از ابر دیده آب فشانم به راه عید

چندین هلال نو شد و عید آمد و گذشت

هرگز نکرد سایه به فرقم کلاه عید

ای سیدا رساند خطش نامه وصال

باشد بهشت آمدن تیر ماه عید

شمارهٔ ۱۹۴

چشم شوخش در گلستان آمد و خنجر کشید

نرگس از برگ گل سوسن سپر بر سر کشید

باغبان فرمود گلشن را به استقبال او

گل به ایثار قدومش در طبق ها زر کشید

سبزه بر سر داشت با خطش کند گردنکشی

جبرئیل سنبل زلفش رسید و بر کشید

قامتش در خانه فانوس باشد جلوه گر

بر سر بازار آمد شمع و خود را بر کشید

تا سحر می آمد از مهتاب من بوی کباب

آن بت شبگرد من امشب کجا ساغر کشید

صفحه رخسار او را کرد خط زیر و زبر

سبزه بیگانه آخر زین گلستان سر کشید

سیدا عکس رقیب آئینه ام را زد به سنگ

انتقام خویش این زنگی ز روشنگر کشید

شمارهٔ ۱۹۵

آمد خزان و سیر چمن آرزو نماند

در باغ روزگار گل رنگ و بو نماند

در هیچ ابر آب مروت نیافتم

از سبزه غیر نام به لبهای جو نماند

از بس که در جهان سر بی مغز شد بلند

در بوستان دهر به غیر از کدو نماند

چون گل لباس در بر ما پاره پاره شد

چندان رفو زدیم که جای رفو نماند

شبنم ز دست برگ خزان گشت پایمال

بر روی ساکنان چمن آبرو نماند

فیضی به کس ز سفره منعم نمی رسد

خم شد تهی و نشاء به جام سبو نماند

ای سیدا بشوی ز ارباب جود دست

آبی درین محیط برای وضو نماند

شمارهٔ ۱۹۶

سبزه خط آب از رخسار جانان می خورد

رزق خود این مور از خوان سلیمان می خورد

سرفرازان جهان را عیشها در پرده است

شمع از پروانه هر شب مرغ بریان می خورد

تنگدستان را بود حنظل کدوی پر ز شهد

غنچه خون خویش با لبهای خندان می خورد

می شود پامال گرد راه تجار حریص

گردباد آخر سر خود در بیابان می خورد

بیشتر مردان شوند بر دست نامردان هلاک

شیر اکثر زخمکاری از نیستان می خورد

روح تن پرور ز جای خود نخیزد روز حشر

پای خواب آلوده را لبهای دامان می خورد

هر که لب از چشمه خضر و مسیحی تر نکرد

بی تکلف تا قیامت آب حیوان می خورد

مقصد زاهد به جیب خود فرو رفتن فناست

این سر بی مغز را چاک گریبان می خورد

هر که انگشت تعرض بر لب سایل نهاد

پشت دست خویش آخر خود به دندان می خورد

بیشتر باشند به دستان به می خوردن حریص

چشم او خونم به ده انگشت مژگان می خورد

سفره آزادگان پهن است دایم همچو صبح

نان خود صاحب کرم همراه مهمان می خورد

محنت از دوران به هر کس می رسد در خورد عیش

فکر نان دارد گدا سلطان غم جان می خورد

رو نمی آرد به خوان هیچ کس صاحب هنر

باغبان رزق خود از پشت گلستان می خورد

خرج مهمانخانه هر کس بر کف حاجب گذاشت

چوبها روز حساب از دست دربان می خورد

خانه اهل کرم امسال از نعمت تهیست

هر که آنجا می شود مهمان پشیمان می خورد

چون مه کنعان عزیز مصر گردد سیدا

هر که بر رخسار خود سیلی ز اخوان می خورد

شمارهٔ ۱۹۷

دماغ آشفتنی از بزم اهل جود می آید

ز شمع صحبت این قوم بوی دود می آید

نمی بینم با اهل جهان از بس که آهنگی

نوای مختلف از بزم چنگ و عود می آید

ز چشم امتیاز خلق نور معرفت رفته

متاع خویش هر جا می برم بی سود می آید

جفاهایی که از دنیاپرستان است بر سایل

کجا بر حق ابراهیم از نمرود می آید

به سنگ خاره نان اهل دولت می زند پهلو

گدا پیوسته با لبهای خون آلود می آید

درین ایام بربستند درهای اجابت را

دعا دست تهی از کعبه مقصود می آید

نباشد سیدا ربط به هم دیرآشنایان را

علامتهاست پی در پی قیامت زود می آید

شمارهٔ ۱۹۸

روزی که یار مست برون از چمن شود

بلبل غریب گردد و گل بی وطن شود

گر در چمن حدیث لبش در میان نهم

گل گوید آنقدر که سراپا دهن شود

بر دست خویش کوهکن آخر هلاک شد

این شد سزاش هر که گرفتار زن شود

پروانه یی که در دل فانوس ره نیافت

در روزگار مرگ مرده او بی کفن شود

طوطی ز عکس آئینه ماست نکته دان

هر کس به ما نشست ز اهل سخن شود

این شمع کاغذی که قلم تازه ریختست

روشنگر چراغ هزار انجمن شود

ما از کسی به شهر خود احساس ندیده ایم

همچون فسانه بر دهن مرد و زن شود

ای سیدا ز بخت سیاهم دهد نشان

روزی که زلف یار شکن در شکن شود

شمارهٔ ۱۹۹

ز رشکِ کلبهٔ من کعبه و بتخانه می‌سوزد

تو در یک خانه آتش می‌زنی صد خانه می‌سوزد

تو می با غیر می‌نوشی و می‌گردم کبابت من

تو شمع انجمن می‌گردی و پروانه می‌سوزد

به جسم و جان من ای برق بی‌پروا مروت کن

تو بر کاه من آتش می‌زنی و دانه می‌سوزد

نگاه گرم در میخانهٔ من از که افتادست

می از خُم تا برآید شیشه و میخانه می‌سوزد

تو را امروز همچون موی آتش‌دیده می‌بینم

کدام آشفته بر تسخیر زلفت شانه می‌سوزد

نمی‌ریزد کسی بر آتش بی‌تابی‌ام آبی

به حالم آشنا می‌گرید و بیگانه می‌سوزد

به یادِ آن گل رو سیدا شمعی که افروزم

به گلشن بلبل و در انجمن پروانه می‌سوزد

شمارهٔ ۲۰۰

دوستان چون شمع امشب جای در مجلس کنید

دیده خود را تهی از خواب چون نرگس کنید

بر سر آزادگان باشد ز ترک سر کلاه

ای قلندر مشربان ما را به خود مونس کنید

سرو را بی حاصلی باشد حصار عافیت

اصل دنیا تکیه بر دیوار این مفلس کنید

کوچه گرد بی خودی را زیر پا اکسیرهاست

حلقه زنجیر این دیوانه را از مس کنید

در گلستانی که گردد نو خط من جلوه گر

عینک چشم من از برگ گل نرگس کنید

سیدا معشوق بی عاشق چراغ مرده است

شمع بی پروانه را بیرون ازین مجلس کنید

شمارهٔ ۲۰۱

رفتند اهل جود در ایام کس نماند

در بزم روزگار به غیر از مگس نماند

زد قفل باغبان به در باغ آرزو

ما را دگر به شاخ هوس دسترس نماند

رفت از دماغ گوشه نشینان حضور قلب

آسوده خاطری به بهشت قفس نماند

از رفت عید و آمد نوروز فارغم

طفل مرا ز بس که هوا و هوس نماند

بستند سیدا در ارباب جود را

از ناله لب ببند که فریادرس نماند

شمارهٔ ۲۰۲

ای مه شبی به خانه ام آیی چه می شود

بر من دری ز غیب گشایی چه می شود

تا کی ز پیش دیده من بگذری بناز

در چشم من چو سرمه درآیی چه می شود

یخ بسته ام چو شمع ز سرمای روزگار

ای آفتاب روی نمایی چه می شود

ایستاده ایم در ره تو نقد جان به کف

از ما به یک نگاه ربایی چه می شود

گردم به گرد کوی تو هر شب چو سیدا

یک ره تو هم ز خانه برآیی چه می شود

شمارهٔ ۲۰۳

مرا ای بی مروت مهربان گردی چه خواهد شد

ز روی مرحمت آرام جان گردی چه خواهد شد

همه شب شمع با پروانه سرگرم سخن باشد

تو هم ای شعله با من همزبان گردی چه خواهد شد

ز پا افتاده ام در جستجویت گیر دستم را

تن زار مرا روح روان گردی چه خواهد شد

به صد خون جگر اسباب عیشی کرده ام بر پا

شبی در خانه من میهمان گردی چه خواهد شد

به یاد خط زلفت بی سرانجام و پریشانم

من بی خان و مان را خانمان گردی چه خواهد شد

چه نقص از وصل شبنم آفتاب ذره پرور را

تو هم همصحبت این ناتوان گردی چه خواهد شد

سمند جلوه را سرداده یی و من ز دنبالت

به این بی دست و پا گر همعنان گردی چه خواهد شد

به جام سیدا تا چند ریزی زهر ناکامی

دو سه روزی به کام دوستان گردی چه خواهد شد

شمارهٔ ۲۰۴

ز من رنجیده یی صیاد هوش من که خواهد شد

کلید قفل لبهای خموش من که خواهد شد

لب لعل خود از پرسیدن احوال من بستی

حریف سرمه آواز گوش من که خواهد شد

به صد جان می خریدم باده از میخانه چشمت

به رویم بستی این در می فروش من که خواهد شد

چو گل در سینه پنهان بود از وصل تو راز من

ربودی دامن از کف پرده پوش من که خواهد شد

به جانم شورشی چون سیدا افگندی و رفتی

تو خود برگو زبان بند خروش من که خواهد شد

شمارهٔ ۲۰۵

ز دنیا هر که شد لبریز عمرش بی بقا گردد

چو کشتی پر شود از آب گرداب فنا گردد

نوید وصل فارغ می کند از ناله عاشق را

جرس را چون گره از دل گشاید بی صدا گردد

نباشد خواب آسایش به گلشن چشم شبنم را

نه بیند روح راحت هر که از منزل جدا گردد

به بستان از شجرها تاک دارد سرفرازی ها

بلند اقبالی دوران نصیب دست وا گردد

به کوه از کهکشان هر روز این آواز می آید

ز دوران لعل بیند زدروی کهربا گردد

اگر چین جبین از روی خود چون غنچه برگیری

ز عکس چهره ات آئینه باغ دلگشا گردد

به تقوی دست ده از نفس ظالم تا شوی ایمن

ز سگ آزارها بیند گدا چون بی عصا گردد

نخواهم ریخت از کف دانه زنجیر سودا را

ز سنگ کودکان گر بر سر من آسیا گردد

به شبنم سیدا هر صبحدم خورشید می گوید

زمین و آسمان فرش ره بیدست و پا گردد

شمارهٔ ۲۰۶

آتشم روزی که از دامان صحرا گل کند

چشم آهو را تماشاخانه بلبل کند

جوش سودایم اگر چون گردباد آیم به رقص

پیچ و تاب من بیابان را پر از سنبل کند

نافه را ریزد به راه کاروان گردباد

گر نسیم مشک چین سودا به آن کاکل کند

می کند پهلو تهی از آه مظلومان فلک

سیل چون پر زور افتد رخنه ها بر پل کند

کی کنند از یکدگر همپیشگان پستی قبول

دعویی گردنکشی زلف تو با کاکل کند

عاشق و معشوق را از هم جدایی مشکل است

محمل خود را گل از بال و پر بلبل کند

ماتم پروانه را پنهان چه داری سیدا

از زبان شمع بی تابانه آخر گل کند

شمارهٔ ۲۰۷

از ملامت خانه ام آرامگاه گل شود

جغد در ویرانه من آید و بلبل شود

دست نومیدی پریشان خاطریهای مرا

جمع اگر سازد به دوش آرزو کاکل شود

گر شود روشن چراغم شاخ گل گردد پدید

ور شود خاموش دودش دسته سنبل شود

میگزد لبهای دامن پای خواب آلوده را

آستین سیلی زند دستی که دور از پل شود

ناخدا را سیدا از شور بحر اندیشه نیست

موجهای پر خطر دریا دلان را پل شود

شمارهٔ ۲۰۸

به سوی بحر اگر سیلاب اشکم رهنمون افتد

حبابی گردد و گرداب از دریا برون افتد

نشد مقبول شیرین کاریی فرهاد خسرو را

هنر معیوب گردد هر که را طالع زبون افتد

دل از داغ تمنایت بیابان مرگ خواهد شد

نبیند روی آبادی به صحرایی که خون افتد

نهد بر خاک دنیا دار پهلو از تهیدستی

صراحی چون ز می گردید خالی سرنگون افتد

دو عالم سیدا امروز باشد کعبتین من

نمی دانم که از دستم بروی تخته چون افتد

شمارهٔ ۲۰۹

رنگینی رخ تو به رعنا نداده اند

داغ مرا به لاله صحرا نداده اند

شبنم ز باغ کام دل خود گرفت و رفت

ما را چه شد که راه تماشا نداده اند

خون خورده تیغ تا شده پهلونشین تو

در یتیم مفت به دریا نداده اند

چشمت به یک کرشمه جهان را خراب کرد

این شیوه را به نرگس شهلا نداده اند

آن یوسفی که قافله هایند بنده اش

او را عزیز من به زلیخا نداده اند

مردم چه شد که از نظر پاک غافلند

این سرمه را به دیده خود جا نداده اند

عمریست کرده است قناعت به بی بری

با سرو مفت قامت رعنا نداده اند

بر توتیای من نظری کس نمی کند

در روزگار دیده بینا نداده اند

چون غنچه بسته ایم زبان خود از سئوال

آزاده ایم و خواهش دنیا نداده اند

آگاه نیست از دل پر خون من کسی

پیمانه مرا دهن وا نداده اند

این منعمان که سفره خود پهن کرده اند

امروز توشه یی بر فردا نداده اند

هر کس به خوان اهل کرم رفت دست خشک

بر آستان خانه خود جا نداده اند

گردند خلق در پی روزی چو آسیا

ای سیدا ز سنگ مرا پا نداده اند

شمارهٔ ۲۱۰

شیرینی لب تو به شکر نداده اند

این چاشنی به چشمه کوثر نداده اند

دارند بر خرام قدت چشم قمریان

این جلوه را به سرو و صنوبر نداده اند

بر وعده وصال خود ای گل وفا نمای

ما را حیات تا دم محشر نداده اند

ابروی تو به بی سر و پایان نصیب نیست

این متکا به هیچ قلندر نداده اند

غافل دمی ز شبنم و گل نیست آفتاب

یک ذره مهر با تو ستمگر نداده اند

رفتی و باز چشم به راهت نهاده ام

دولت به کس اگر چه مکرر نداده اند

این شمع ها که از رخ هم درگرفته اند

پروانه مراد مرا پر نداده اند

در بزم گلرخان چمن چون کنیم جای

ما را چو غنچه کیسه پر زر نداده اند

تنها کنند عشرت ایام اهل جاه

از خم گرفته اند و به ساغر نداده اند

دارند در گره زر خود غنچه های گل

حاصل که دست وا به توانگر نداده اند

آنها که کرده اند به دل قطع راه را

پیغام خویش را به کبوتر نداده اند

شاهان به گرد ملک قناعت نگشته اند

آب حیات را به سکندر نداده اند

سوزد و گداز و ناله در آغاز عاشقیست

جای سپند را به سمندر نداده اند

ته چوبکاریان به مقامی نمی رسند

معراج دل به واعظ منبر نداده اند

جز فکر شعر بیشه ما نیست سیدا

ما را به دهر منصب دیگر نداده اند

شمارهٔ ۲۱۱

آهم امشب در چمن سرگشتگان را یاد کرد

آشیان بلبلان را آسیایی یاد کرد

آید از هر حلقه زنجیر آواز درا

بس که در کوی تو گوشم تا سحر فریاد کرد

دل درا آغاز محبت کرد کار خود تمام

طفل من در تخته خوانی خویش را استاد کرد

غنچه گل از نسیمی در گلستان تازه روست

می توان ما را به اندک التفاتی یاد کرد

از وصال شمع چون پروانه گردد کامیاب

هر که ما را از برای سوختن امداد کرد

گردش دوران کند خاکش به سر چون گردباد

هر که اینجا تکیه بر دیوار بی بنیاد کرد

مرغ کاهل طبعم از دام فلک بیرون نرفت

عمر خود را صرف آب و دانه صیاد کرد

عشق او ای سیدا دل را به درد غم سپرد

این ستمگر ملک خود را وقف بر اولاد کرد

شمارهٔ ۲۱۲

تسخیر عکس روی تو دل چون هوس کند

عریان شود چو آئینه حفظ نفس کند

از خود برون برآی و بکن پهن دام رزق

در خانه عنکبوت شکار مگس کند

از ظالمان مجوی ز بی قوتی مدد

کی آب تیشه تربیت خار و خس کند

شاهان به کوچه دل اهل جنون روند

در شهر ما کریم گدایی هوس کند

سیل بلاست قافله را بانگ بی محل

رهزن دلیل خود ز نوای جرس کند

ای سیدا ز سینه مکن آه را برون

پروانه را ندیده کسی در قفس کند

شمارهٔ ۲۱۳

تا به زلف خویش خوبان هم‌نشینم کرده‌اند

تیره‌بختان شهریار ملک چینم کرده‌اند

ماتم فرهاد و مجنون برد بیرونم ز شهر

داغ‌های لاله‌ها صحرانشینم کرده‌اند

نوخطان دامان زلف خود به دستم داده‌اند

حین ناکامی برون از آستینم کرده‌اند

در گلستان گرچه همچون غنچه جایم داده‌اند

پای در زنجیر از چین جبینم کرده‌اند

سیدا این آن غزل باشد که صوفی گفته است

همچو میل سرمه خاکسترنشینم کرده‌اند

شمارهٔ ۲۱۴

مرا در دیده همچون سرمه جا گردی چه خواهد شد

تو ای بیگانه مشرب آشنا گردی چه خواهد شد

به جان خرمنم ای برق تا کی می زنی آتش

به گرد دانه ام چون آسیا گردی چه خواهد شد

به درویشان زکوة مال باشد فرض شاهان را

تو هم گر دستگیر این گدا گردی چه خواهد شد

مکن منع از تماشای نگاهم طاق ابرو را

به این بیچاره محراب دعاگردی چه خواهد شد

به تکلیف من مشتاق ای گل پنبه در گوشی

به سوی خانه خود رهنما گردی چه خواهد شد

دلم تا وا شود چین از جبین بگشا و ساغر کش

مرا امروز باغ دلگشا گردی چه خواهد شد

ندارد روی صحت بی تو داغم ای طبیب من

به درد بی دوای من دوا گردی چه خواهد شد

دلم گردیده کوه آهن از پیکان بیدادست

مرا ای سنگدل آهن ربا گردی چه خواهد شد

به راهت سیدا افتاده است امروز رحمی کن

به این بی‌دست و پا گر دست و پا گردی چه خواهد شد

شمارهٔ ۲۱۵

درد و داغ غم ز جان عشقبازان برده اند

مدتی شد نعمت از خوان کریمان برده اند

روزگاری شد ز صحرا برنمی خیزد غبار

خاک مجنون را ز دامان بیابان برده اند

کوه را دل گشت سوراخ و به دریا نم نماند

گوهر از آغوش بحر و لعل از کان برده اند

دفتر اشعار خود را به که اندازم در آب

بس که امروز امتیاز از نکته فهمان برده اند

می برد باد خزان گل را ز پیش باغبان

پرده بیداری از چشم نگهبان برده اند

خار ظالم بی ابا از پیش آتش بگذرد

تندی و گردنکشی از شعله خوبان برده اند

حلقه شد پشت کمان و تیر شد پر ریخته

قوت از پیران و کوشش از جوانان برده اند

بعد ازین اهل طمع را منع کردن مشکل است

کاین گروه اول عصا از دست دربان برده اند

بیشتر اهل سخن ناکام رفتند از جهان

طوطیان را خشک لب از شکرستان برده اند

بر لب جان پرور خوبان نمی بینم نمک

روزگاری شد اثر از آب حیوان برده اند

عندلیبان در گلستان بانگ رحلت می زنند

غنچه ها امروز دستی در گریبان برده اند

در چمن شب تا سحر آنها که عشرت کرده اند

وقت رفتن همچو شبنم چشم گریان برده اند

بر زمین افتاده اند و خاک بر سر می کنند

دردمندانی که گوی از دست چوگان برده اند

حلقه تسبیح خود را زاهدان گم کرده اند

رشته جمعیت از زنار بندان برده اند

ای خوش آن قومی که در بر روی حاکم بسته اند

از سر بازار نعمت های الوان برده اند

رهروان را پای در گل مانده است از آبله

دستگیری کردن از خار مغیلان برده اند

در چمن قمری همی گوید به آواز بلند

راستی از طینت سرو خرامان برده اند

تا خلایق در پی نفس و هوا افتاده اند

اختیار از دست فرزندان شیطان برده اند

با لب نانی که مسکینان قناعت کرده اند

روزیی خود را درست از خوان دوران برده اند

طرفه صاحبدولتان آورده دوران روی کار

سفره وا ناکرده کفش از پای مهمان برده اند

سیدا آنها که خرمن ها به غارت داده اند

در قفای خویش آه خوشه چینان برده اند

شمارهٔ ۲۱۶

اگر در خانه آئینه آن روح روان آید

به استقبال او در صورت دیوار جان آید

گلوی خود به آب تیغ او صیدی که تر سازد

مبارک باد گویانش حیات جاودان آید

به گلشن گر کند آن سبز خط کاکل ربا سیری

به دامنگیریش چون سایه سنبل موکشان آید

دکان خود اگر از شهر بیرون برده بگشایم

به سودایش ز ملک مصر چندین کاروان آید

یکی را می کشد کلکم یکی را زنده می سازد

نمی آید ز شمشیر آنچه از تیغ زبان آید

کند همچون هما پرواز مرغ روحم از شادی

اگر تیر تو را پیکان به مغز استخوان آید

دل از صحبت ناراست طبعان روزگاری شد

گریزان است چون تیری که بیرون از کمان آید

رباط دهر جای خواب آسایش نمی باشد

به گوشم هر دم آواز درای کاروان آید

به کلکم سیدا بیعت نمی سازند گمراهان

اگر هر روز بر من جبرئیل از آسمان آید

شمارهٔ ۲۱۷

قبای لاله گون در بر چو آن سرو روان آید

نفس از سینه ام بیرون چو شاخ ارغوان آید

اگر در گردش آرد آن پری رو شیشه می را

ز بهر دستبوسی بر لب پیمانه جان آید

به برگ گل اگر سازم رقم شرح جدایی را

در انگشتم قلم مانند بلبل در فغان آید

پر تیر ملامت کرده مکتوب مرا جانان

ز کویش قاصد من با قد همچون کمان آید

هوس گلها به دامن کرد از بزم وصال او

شکفته خاطر از خوان کریمان میهمان آید

به باغ دهر چون شبنم ندارم خواب آسایش

به گوشم هر زمان آواز پای باغبان آید

به آن گل غنچه نتوان ساخت اظهار پریشانی

به گوش نازک او حلقه سنبل گران آید

ز جای خویش قمری همچو سرو آزاد برخیزد

پی تکلیف مرغان جغد اگر در بوستان آید

به استقبال تیرش سینه را واکرده برخیزم

برای کشتنم روزی که آن ابروکمان آید

ندیده سیدا باغ مرادم روی شبنم را

اگر آید برای سیر چون آب روان آید

شمارهٔ ۲۱۸

پیغام چشم من به عزیزان که می برد

این نامه را به مصر ز کنعان که می برد

بی بال و پر به کنج قفس اوفتاده ام

این عندلیب را به گلستان که می برد

دارالشفاست صحبت یاران هوشمند

درد مرا به پیش طبیبان که می برد

ای گردباد ما و تو از یک خرابه ایم

بر گو تو را به سوی بیابان که می برد

یاد لب تو از دل من گم نمی شود

این لعل را به کوه بدخشان که می برد

همراه بوالهوس مشو ای جنگ جو سوار

تا مرد را گرفته به میدان که می برد

آب حیات را به سکندر نداد خضر

کام دل از خط لبت ای جان که می برد

دارم هوای کعبه به پای پرآبله

این مژده را به خار مغیلان که می برد

برهم زدم چو زلف به کف آنچه داشتم

با دوستان حدیث پریشان که می برد

پیش بخیل بید بود و نخل میوه دار

چوب عصا ز پنجه دوران که می برد

در شیشه خانه آئینه را نیست اعتبار

گل را ز گلفروش به بستان که می برد

جز خوان آسمان که بود قرص او تمام

نان درست پهلوی مهمان که می برد

آتش زند به خصم سخنهای گرم من

این شعله را به جان نیستان که می برد

نیکوست وصل طوطی آئینه سیدا

ما را به بزم میر سخندان که می برد

شمارهٔ ۲۱۹

از رخت میخانه امشب آنقدر مسرور بود

جام می موسی و خم باده کوه طور بود

هر سر مو بر تنم می کرد کار نیشتر

گوشه آسایش من خانه زنبور بود

باده نوش من کجا بودی که امشب تا سحر

کام من تلخ و دماغم خشک و بختم شور بود

ای خوش آن شبها که در بزم تو تا هنگام صبح

بر سر من آفتاب و در کنارم حور بود

قطره یی ناخورده می خوردم ز گردون گوشمال

کاسه می بر کف من کاسه طنبور بود

بی رخت پروانه امشب تا سحر خون می گریست

شمع در فانوس همچون مرده یی در گور بود

دوش با شیرین لبان در پرده می گفتم سخن

پرده زنبوریی من پرده انگور بود

عاشق صاحب نظر از جا برد معشوق را

بود فارغ بال یوسف تا زلیخا کور بود

چار ابروی کمانش را به طاق آویخته

بازوی اقبال حسنش پیش از این پر زور بود

سیدا امروز گردیدست چون کنعان خراب

خانه چشمم که چون مصر از رخش معمور بود

شمارهٔ ۲۲۰

من دیوانه را ارواح مجنون چون به یاد آید

غبارآلود از دامان صحرا گردباد آید

نگردد سد راه مغفرت بر آدمی عصیان

ترحم خواجه را بر بندگان خانه زاد آید

به بزم اهل دنیا نیست کاری حق شناسان را

به مکتب خانه این قوم طفل بی سواد آید

نگاهم تازه رو برگردد از چاک گریبانش

تماشایم به کف گلدسته از باغ مراد آید

نمی سازند ارباب کرم محروم سایل را

گدا دور است از درگاه سلطان بی مراد آید

در آغاز جوانی توبه اقبال دگر دارد

نسیم فیض در بستان به وقت بامداد آید

بامداد خط از بند قبایش صد گره وا شد

یقین کردم که آخر بستگی ها را کشاد آید

اسیر زلف او ای سیدا عمر ابد باید

اگر آید اجل او را برای خیر باد آید

شمارهٔ ۲۲۱

چمن از رنگ و بو چون شد تهی بلبل فنا گردد

سرایی را که جود از وی رود ماتم سرا گردد

به احسان می توان تسخیر کردن خصم بد خو را

سگ بیگانه چون بیند مروت آشنا گردد

پر پروانه گردد بال عنقا خود نمایی را

نهال شعله از گردنکشی محو هوا گردد

تهیدستی به اهل عزت آخر آورد خواری

چو نی شکر شود از مغز خالی بوریا گردد

شود حرص ز دولت مانده افزون در علمداری

چو بیماری که صحت یافت صاحب اشتها گردد

اگر دیوار را امروز با خود متکا سازی

در تعظیم چون محراب بر روی تو وا گردد

جبین چون گل اگر صیقل دهی از چین ناکامی

به هر منزل کنی آرام باغ دلگشا گردد

چراغم روغن گل می کند سیلاب کلفت را

نمک در چشم داغم هر که ریزد توتیا گردد

سبک بنیادم و از سایه بر خود پشتبان دارم

گل تصویر را دیوار کاغذ متکا گردد

پر تیرت اگر بر استخوانم سایه اندازد

شود سبز و عصای شهپر بال هما گردد

فلک از بهر روزی آنقدر سرگشته ام دارد

اگر بر سر نهم دستار سنگ آسیا گردد

نباشد سیدا بر آستان ناله محرومی

به این در هر که آرد التجا حاجت روا گردد

شمارهٔ ۲۲۲

ز جا چون سرو اگر از غیرت شمشاد برخیزد

به تعظیمش ز من چون گردباد آزاد برخیزد

لب دامان او گر یک نفس از دست بگذارم

چو نی از بند هر انگشت من فریاد برخیزد

به ناخن از غم او گر خراشم سینه خود را

ز کوه بیستون آوازه فرهاد برخیزد

به قتل عاشقان مژگان او روزی که بنشیند

فغان الامان از خنجر جلاد برخیزد

ز بیم سوختن با تیره بختان نیست بی تابی

سپند از جای هر دم بهر استمداد برخیزد

اگر اهل کرم از خانه بگذارند پا بیرون

ز هر نقش قدم دستی پی ایجاد برخیزد

بود پیوسته دامی پهن زیر سفره زاهد

مبادا بانگ جود از خانه صیاد برخیزد

در این ایام اگر در خانه یی بینند مهمانی

چو عید از شهر آواز مبارکباد برخیزد

دهند اهل ستم ای سیدا با یکدگر یاری

کمان افتد ز پا تیر از پی امداد برخیزد

شمارهٔ ۲۲۳

تکلم از دهانش گر ز تنگی دیر می ریزد

تبسم از لب شیرین او چون شیر می ریزد

به صورتخانه دل شوخ نقاشی که من دارم

ز کلک خویش جان در قالب تصویر می ریزد

دل فولاد را از چرب و نرمی موم می سازم

به مغز استخوان من دم شمشیر می ریزد

نگردد وا گره از رشته تسبیح زاهد را

پی این عقده ها دندان آن بی پیر می ریزد

دهد گردون به صد اندیشه کام تنگدستان را

از آن شبنم به کام غنچه گل دیر می ریزد

چو مجنون بس که بر ویرانی منزل سری دارم

به دوش من غبار از خانه زنجیر می ریزد

روند اهل طمع دنبال قاتل بر سر و گردن

اگر دارند جوهر از دم شمشیر می ریزد

ز خون رنگین دهان محتسب را دیدم و گفتم

می از پیمانه من آخر این بی پیر می ریزد

اگر یأجوج دوران بشکند سد سکندر را

تغافل بر در ارباب همت قیر می ریزد

نمی باشد دلم را سیدا ذوقی به آبادی

مرا بر سر غبار کلفت از تعمیر می ریزد

شمارهٔ ۲۲۴

ساقی مجلس ما آن بت بی باک نشد

تا به خون روی نشستیم دلش پاک نشد

خط برآورد و به گرد دل عشاق نگشت

طفل ما پیر شد و صاحب ادراک نشد

گوش بر گفته من آن لب خاموش نکرد

تا زبان در دهنم چون سر مسواک نشد

روزیی سفله زر و سیم نگردد هرگز

رزق گرداب به غیر از خس و خاشاک نشد

حاجت خویش مبر پیش بلند اقبالان

گره هیچ کسی باز ز افلاک نشد

دل مگو آنکه چو گل سینه خود پاره نکرد

بشکن آن دست که زو پیرهنی چاک نشد

می شود نام هنرمند پس از مرگ علم

دانه سر سبز نشد تا به ته خاک نشد

در چنین فصل که می گل کند از نشتر خار

پنجه ام سلسله جنبان رگ تاک نشد

سیدا این غزل صایب شیرین سخن است

صاف با ما دل آن شعله بی باک نشد

شمارهٔ ۲۲۵

به سوی کلبه ام شامی که آن شمع وصال آید

دل از سینه بیرون همچو فانوس خیال آید

شود مژگان به چشم اشکبارم نخل بارآور

در آغوش تماشایم اگر آن نونهال آید

به دست زلف غمازش مگر افتاده مکتوبم

که مرغ نامه بر از کوی او آشفته حال آید

هلال ناخن از گلهای داغم دست بردارد

به دل پرسی اگر آن لاله روی خوردسال آید

گریبان طلوع صبح گردد آستین من

به دست کوتهم روزی که دامان وصال آید

به یاد چشم او از شهر اگر بیرون کشم خود را

به استقبال من از دامن صحرا غزال آید

ز ابرویش ندیده قاصد من گوشه چشمی

نگاهم از تماشایش به قد همچو دال آید

لب خشک مرا روی عرقناک تو تر می سازد

به کام ساغرم از جوی خضر آب زلال آید

دکان خویش را ای سیدا روزی که بگشایم

متاعم را خریداری کنان گرد ملال آید

شمارهٔ ۲۲۶

بی تو در چشمم نگه در شیشه چون سیماب بود

مردمک در دیده ام چون بسمل قصاب بود

انتظار مقدمت می بردم امشب تا سحر

همچو شمع کشته در ویرانه ام مهتاب بود

نوبهار ابر خط آبی زد و بیدار کرد

بس که عمری سرمه در چشم تو مست خواب بود

امشب از بزم حریفان تا سحر بیرون نرفت

ساغر می کشتی افتاده در گرداب بود

خط برویش کرد چشم بوالهوس را آشنا

ای خوش آن وقتی کلام الله بی اعراب بود

مرده فرزند قابل حیف باشد زیر خاک

عمرها بر دوش رستم قالب سهراب بود

در زمان ما سخن قدری ندارد سیدا

این گهر زین پیش در گنجینه ها نایاب بود

شمارهٔ ۲۲۷

غنچه‌ام خوبان غم خود دل‌نشینم کرده‌اند

صندل درد سر از چین جبینم کرده‌اند

نام من پروانه‌ها در انجمن‌ها برده‌اند

شمع‌ها روشن ز آه آتشینم کرده‌اند

در دل من آه آتشبار را نبود اثر

برق را پامال دست خوشه‌چینم کرده‌اند

گرچه عریانم گریبان کسی نگرفته‌ام

دست را کوتاه‌تر از آستینم کرده‌اند

نامدارم لیک عمر من به تلخی بگذرد

ز هر جای موم در زیر نگینم کرده‌اند

سیدا خوبان گره از کار من نکشوده‌اند

گرچه چون بند قبا پهلونشینم کرده‌اند

شمارهٔ ۲۲۸

وقت شد خط پا بر آن گلبرگ تر خواهد نهاد

رسم و آئین تو را نوع دگر خواهد نهاد

تیر مژگان تو خواهد از کسادی خاک خورد

چون کمان ابروی تو هر گوشه سر خواهد نهاد

از سواد زلف گردد حسن شوخت ناپدید

شام چون آمد شفق رو در سفر خواهد نهاد

فوطه زاری ز گردن فاخته خواهد گرفت

سرو تو زین غصه بر دیوار سر خواهد نهاد

پنجه زورآوران از دامنت کوتاه بود

بهله دست اکنون بر آن موی کمر خواهد نهاد

هندوی خط را اگر صدبار از پا افگنی

چون ز جا برداشت سرپا پیشتر خواهد نهاد

دل نبندد سیدا غیر از تو با شوخ دگر

پیش او از لب اگر حلوای تر خواهد نهاد

شمارهٔ ۲۲۹

چشم او خون دل عاشق دمادم می خورد

پاسبان کعبه آب از چاه زمزم می خورد

زلف آن بالا بلند از جوش دلها شد دو تا

شاخ چون بسیار بار آور شود خم می خورد

از رفیقان جهان یاری طمع کردن خطاست

در چنین وقتی که آدم خون آدم می خورد

غنچه را سودای زر سر در گریبان کرده است

هر که دارد فکر دنیا روز و شب غم می خورد

غیر را همصحبت معشوق دیدن مشکل است

باغبان گر دست یابد خون شبنم می خورد

تا قیامت نیست عیسی را جدایی ز آفتاب

صحبت دیرآشنایان دیر بر هم می خورد

ای طبیب از داغ ما دست نوازش دور کن

زخم ما ناصور طبعان خون مرهم می خورد

سیدا از بهر دنیا سعی ها دارند خلق

مرد زیرک باده پر زور را کم می خورد

شمارهٔ ۲۳۰

کوه را افغانم آتش در جگر می افگند

بحر را اشکم به گرداب خطر می افگند

جود نیسان را چه باشد آبرو پیش صدف

در عوض هر قطره یی او را گهر می افگند

دلربایان می کنند از یکدگر کسب هنر

گل ز طفلی غنچه را در فکر زر می افگند

گوشه میخانه را زاهد به چشم کم مبین

هر که آنجا پا نهد او را بسر می افگند

از بد و نیک امتیازی نیست خورشید مرا

پرتو خود را به هر دیوار و در می افگند

چشم ما خو کرده چون یعقوب بر رخسار دوست

کور گردد هر که ما را از نظر می افگند

سیدا گر از لبش گویم حدیثی در چمن

غنچه از گل پیش روی خود سپر می افگند

شمارهٔ ۲۳۱

هر کس که زین محیط دم آب می خورد

تا هست پیچ و تاب چو گرداب می خورد

شب زنده دار منت ساقی نمی کشد

تا صبح می ز ساغر مهتاب می خورد

مستی که ز احتساب نیاید به خویشتن

سیلی ز نیشتر به رگ خواب می خورد

چون داغ لاله هر که سیه کاسه اوفتاد

از تشنگی ز چشمه خون آب می خورد

بر آرزوی خود نرسد دل ز اضطراب

این تشنه آب گفته و سیماب می خورد

در گوشه یی نشین و به دیوار رو بیار

شیخ آب و نان ز پشته محراب می خورد

ای سیدا مربی عالی طلب نمای

نیک و بدی که هست به ارباب می خورد

شمارهٔ ۲۳۲

به دست سایلان آوازه احسان عصا گردد

چراغ کاروان غارتگران را رهنما گردد

تن ظالم چو داغ لاله در گرداب خون غلطد

زمین بی مروت به که دشت کربلا گردد

به زیر آسمان روشندلان را نیست دلسوزی

کجا پروانه بر گرد چراغ آسیا گردد

به سوی استخوانم ناوک او کی نظر سازد

پر تیر نگارینش اگر بال هما گردد

ز خلوت می برد بر هر طرف مسواک زاهد را

عصا هر چند کج باشد به دست کور پا گردد

به زنجیر نصیحت نفس گردنکش نشد رامم

سگ دیوانه کی با صاحب خود آشنا گردد

بپوشد عیب ارباب کرم را دامن احسان

چه غم دست رسا را آستین گر نارسا گردد

نمی گردد جدا از سینه عشاق پیکانت

دل صاحب طمع سختی چو دید آهن ربا گردد

بهر مقصد که روی آری مدد از پیر فانی جو

قدم خم گشته آزاده محراب دعا گردد

چه سود از کلفت من سیدا بر خویش می نالد

غبار خاطرم در چشم گردون توتیا گردد

شمارهٔ ۲۳۳

ز سودای رخت همیان زر گل بر سرم ریزد

ز شب تا صبح مشک سوده سنبل بر سرم ریزد

مهیا کرده ام ای گل برای سوختن خود را

شرار از شعله آواز بلبل بر سرم ریزد

ز جوی آرزوی خویش تر ناکرده انگشتی

غبار حادثات از سایه پل بر سرم ریزد

به یاد زلف او شبها کنم از سایه بالین را

پریشانی شود سبز و چو کاکل بر سرم ریزد

به دوشم سیدا تا میرعادل سایه افگن شد

به گلشن پا گذارم باغبان گل بر سرم ریزد

شمارهٔ ۲۳۴

دست کوتاهم اگر منظور چشم او شود

آستین من کمند گردن آهو شود

خال او را عشقبازی های من داد امتیاز

رنگ زردم ز عفر پیشانی هندو شود

جنگ دو شمشیر از دو ابروی او اوج یافت

تیغها گردد علم روزی که چار ابرو شود

می کند دست تهی دیوانه دنیا دوست را

شانه از زلفش چو دور افتد پریشان گو شود

می کند ظالم به اندک تقویت گردنکشی

شعله لاغر ز خار و خس قوی بازو شود

می خورند اهل سخن از ناتوانی پیچ و تاب

در کف من خامه می ترسم که کلک مو شود

سیدا را زهر خندش داغ دل شد کامیاب

بخت اگر سازد مددگاری نمک دارو شود

شمارهٔ ۲۳۵

زلف با خال لبش تلقین ایمان می‌کند

تا مسلمان نامسلمان را مسلمان می‌کند

نفس سرکش ملک تن را می‌دهد آخر به باد

حاکم ظالم دیار خویش ویران می‌کند

راز خود در سینه چندان رو نمی‌سازد نهان

هر چه دارد در دل خود گل نمایان می‌کند

عشق داغ خون چو لاله روزیی عاشق نوشت

صاحب احسان هر چه دارد صرف مهمان می‌کند

تنگدل بودن نشان عیش روی آوردن است

غنچه را آخر نسیم صبح خندان می‌کند

سیدا در فکر زلف او عجیب افتاده‌ای

این پریشانی تو را آخر پریشان می‌کند

شمارهٔ ۲۳۶

شعله خوبانی که هر یک آفت پروانه‌اند

پیش شمع روی او چون شمع ماتم‌خانه‌اند

عشقبازان مو به مو دانند حال تیره‌ام

سینه‌چاکان روشناس زلف همچون شانه‌اند

دست اگر یابند به چشمان یکدگر را می‌خورند

اهل عالم صورت دیوار را همخانه‌اند

غافلان را می‌برد از جای اندک وسوسه

سر به بالین ماندگان محتاج یک افسانه‌اند

بی‌خودند از یاد محشر سیدا فرزانگان

عاقلان در فکر کار خویشتن دیوانه‌اند

شمارهٔ ۲۳۷

در محبت طفل اشکم گوهر دل می شود

چون مربی شد پدر فرزند قابل می شود

می پرد قمری ز شادی قد قد از بالای سرو

قامت او گر به سوی باغ مایل می شود

شمع بعد از کشتن پروانه قصد خود کند

خون ناحق شعله دامان قاتل می شود

قامت معشوق نوخط زود می آید به بر

میوه از نخلی که سالش گشت حاصل می شود

آب می سازد تماشای رخش آئینه را

مرد می دانم که با آن رو مقابل می شود

حرص دامنگیر دنیا دار گردد روز مرگ

سعی رهرو سست در نزدیک منزل می شود

شکوه اغیار گر خصمی کند با من رواست

سگ برای لقمه دامنگیر سایل می شود

تا توانی خویش را از سفله طبعان دور دار

آب چون با خاک همراهی کند گل می شود

سیدا از دیده اشکم رخت در دامن کشید

کاروان هر جا گرفت آرام منزل می شود

شمارهٔ ۲۳۸

می شود هنگام پیری موی چون عنبر سفید

این بیابان می شود زین برف سرتاسر سفید

بس که شب تا روز می سوزم به یاد قد دوست

استخوان گشت همچون شمع در پیکر سفید

کرده خورشید فلک از کهکشان بر کف عصا

می رود در کوی او همچون گدای سر سفید

عمرها بر آستانش سر نهادم سیدا

خانه ام یک ره نشد از روی آن دلبر سفید

شمارهٔ ۲۳۹

ز دل پروانه آهم به لب مأیوس می آید

مرا بوی چراغ کشته زین فانوس می آید

زده سیلی به روی نامه من دست اقبالش

که قاصد با لب خشک و کف افسوس می آید

نسازد برق همچون شمع مجلس گرم صحبت را

کجا از مرغ دشتی جلوه طاووس می آید

تبسم بر لب آید وقت رحلت غنچه خسپان را

به گوش از خنده های گل صدای کوس می آید

به گرد خاطر گنجینه داران غم نمی گردد

از این ویرانه ها این جغد را ناموس می آید

اگر چون سرو نام خود علم سازی به آزادی

سرافرازی ز هر سو از پی پابوس می آید

نباشد سیدا ربطی به هم زنار بندان را

لب پرشکوه از بتخانه ها ناقوس می آید

شمارهٔ ۲۴۰

به گلشن گل اگر از رنگ و بوی خود سخن سازد

نسیم صبحدم سیلی زنان دور از چمن سازد

نظر چون بر سراغش می رود دیگر نمی آید

تماشای سر کویش نگه را بی وطن سازد

شود هرگه دچار آن ساده رو خاموش می گردم

کی این آئینه طوطی را به خود یار سخن سازد

نشد بر دامنش پیوند یک ره آستین من

مرا کوتاه دستی چاک ها در پیرهن سازد

گدای بی ادب روی از ملامت برنمی تابد

طمع در سینه چون زور آورد روئینه تن سازد

به سودای وصالش دل به زلف او مقید شد

برای سیم و زر مفلس به هندوستان وطن سازد

دلم از حال خود ای سیدا با کس نمی گوید

زبان خویش را کی غنچه بیرون از دهن سازد

شمارهٔ ۲۴۱

دل چو از پای فتد دست دعا می گردد

راهرو پیر شود راهنما می گردد

راستی را نبود هیچ زوالی به جهان

سرو اگر خشک شود باز عصا می گردد

آشنایی به جوانان نتوان کرد به زور

تیر ز آغوش کمان زود جدا می گردد

فتنه چون گرد به دنبال مهیا دارد

کاروانی که به آواز درا می گردد

عندلیب تو مگر عزم گلستان دارد

بوی گل هر طرف آغوش گشا می گردد

رحم بر بلبل خود زود کن ای تازه بهار

روزگاریست که بی برگ و نوا می گردد

جام در ویزه ز خورشید گرفتست به کف

آسمان در طلب روزیی ما می گردد

در تمنای تو ای خضر بیابان طلب

سر جدا پای جدا دست جدا می گردد

خبر از یار سفر کرده یی ما هیچ نگفت

آفتاب این همه بیهوده چرا می گردد

سیدا کعبه دل روضه مأیوسی نیست

حاجت خلق از این خانه روا می گردد

شمارهٔ ۲۴۲

رخت هستی دل سوی آن جامه‌گلگون می‌کشد

بخت یاری می‌نماید یا مرا خون می‌کشد

بنگر از خورشید عالم‌تاب عاشق‌پروری

چشم واناکرده شبنم را به گردون می‌کشد

حسن را گر سد ره نبود نگهبان حیا

ناقه هر شب محمل لیلی به مجنون می‌کشد

از خیال باده فارغ نیست یک دم میْ‌پرست

فکر ما را سوی آن لب‌های میگون می‌کشد

هر پریشانی که با کس رو نماید از خود است

گوشمالی‌ها ز دست خویش قانون می‌کشد

عاشق مفلس ندارد قدر پیش گل‌رخان

از چمن خود را نسیم صبح بیرون می‌کشد

عشق هرجا کاسه در گردش درآرد سیدا

از دل خم جای می عقل فلاطون می‌کشد

شمارهٔ ۲۴۳

میل خوبان ز اسیران به توانگر باشد

در چمن غنچه گل را سخن از زر باشد

هر که دارد لب خاموش توانگر باشد

دهن غنچه همه عمر پر از زر باشد

روز و شب در نظر زنده دلان یکرنگ است

پیش آئینه بدو نیک برابر باشد

تا توانی سر من زود درآور به کمند

سایه دام است به آن صید که لاغر باشد

زهره کیست برد پیش تو پیغام مرا

سرخی نامه ام از بال کبوتر باشد

دل آئینه شد از ناله من چشمه خون

اشک من رخنه گر سد سکندر باشد

تیغ چون آب حیات است به پرریختگان

می خورد خون خود آن مرغ که بی پر باشد

جنت روی زمین صحبت میخواران است

ای خوش آن روز که لب بر لب ساغر باشد

حسن آن نیست بهر انجمن اندازد نور

خانه روشن کند آن شمع که بی سر باشد

نیست غیر از لب شیرین تو افسانه من

سخن قند همان به که مکرر باشد

با کلاه نمد و صورت رنگین امروز

خامه موی در این شهر قلندر باشد

تن پرستان جهان پیر و نفس اندو هوا

رهبر قافله مرده دلان خر باشد

سیدا زود به خورشید رسانی خود را

هر سحر چشم تو چون شبنم اگر تر باشد

شمارهٔ ۲۴۴

دل چون مطیع گشت چراغ نظر شود

فرزند نیک جای نشین پدر شود

تحلی که برنداد شود باغبان کباب

خون می خورد پدر چو پسر بی هنر شود

سازد دعای موی سفیدان خدا قبول

درهای فیض باز به وقت سحر شود

سوی محیط دوش دویدم ز تشنگی

آبی نیافتم که لب کاسه تر شود

بیرون نمی کند ز قفس طوطی مرا

گر خون روزگار پر از نیشکر شود

اشکم ز دیده پای به رویم نهاده است

این طفل رفته رفته خدا بی خبر شود

عکس رخ تو زنده کند جان مرده را

ترسم که روح آئینه ها را خبر شود

خط هم دمید و فتنه آن چشم کم نشد

ظالم چو پیر گشت ستمگاره تر شود

بر باغبان امید ثمر نیست از نهال

نخلی که سالخورده بود بارور شود

ای سیدا چه سود از این کیمیاگری

طالع اگر مدد بکند خاک زر شود

شمارهٔ ۲۴۵

به سیر باغ اگر آن شعله بالا بلند آید

مبارک باد گویان بر سر گلها سپند آید

به دشت آرزو بینم اگر از دور آهویی

نگه از دیده ام پیچیده بیرون چون کمند آید

کدامین غنچه لب واکرده دکان تبسم را

به گوشم هر زمان آواز حلوای به قند آید

دل ما را مده از دست ای کاکل به آسانی

چه خونها می خورد صیاد تا صیدی به بند آید

مرا ای سیدا کشتست شمشیر عتاب او

کشیدن تیغ ابرو بر سر من تا به چند آید

شمارهٔ ۲۴۶

آنها که تکیه بر کرم کبریا کنند

سر در قبا کشند و به محراب جا کنند

آنها که قانع اند به یک قطره چون صدف

گوهر اگر دهند هماندم عطا کنند

آنها که بر کلاه نمد خوی کرده اند

کی آرزوی سایه بال هما کنند

آنها که آگهند ز اسرار نیک و بد

از کاه دانه را به نگاهی جدا کنند

آنها از نسیم سحر بوی برده اند

دلهای غنچه را چمن دلگشا کنند

آنها که پا ز بستر راحت کشیده اند

پهلوی خویش وقف نی بوریا کنند

آنها که روز و شب بخدایند سیدا

ما را چه می شود که به خود آشنا کنند

شمارهٔ ۲۴۷

جبهه می خواهم که وقف سجده آن پا شود

تا دری بر رویم از پیشانی او وا شود

زود برخیزم به تعظیمش ز جا چون گردباد

از کنار دشت اگر سرگشته یی پیدا شود

حسن روزافزون او خواهد صف دلها شکست

باده گر این است خونها بر سر مینا شود

نقش پا زنجیر می گردد به پای آهوان

نرگس صیدافگنت روزی که در صحرا شود

وصل نزدیکان خود را عشق اندازد به دور

ساحل از همسایگی سیلی خورد دریا شود

دیده خود سرخ می سازند ارباب طمع

از میان بحر خون دستی اگر بالا شود

چشم او در بردن دل غمزه را استاد کرد

هر که بر دامان دانا دست زد دانا شود

خانه چون تاریک باشد سیدا روزن چه سود

دیده کو بی نور شد باید که دل بینا شود

شمارهٔ ۲۴۸

داغ را دل در کنار خویشتن می پرورد

دانه ما برق را در پیرهن می پرورد

مرده پروانه را فانوس می دارد نگاه

کشته آتش عذاران را کفن می پرورد

در چمن تا بردن نامش اجازت داده اند

غنچه عمری شد زبان را در دهن می پرورد

می کشد رخت امت باز در برج هلال

در سفر هر کس که همچون ماه تن می پرورد

حسن را با عشق مهجور مهر دیگر است

خویش را شیرین برای کوهکن می پرورد

از هجوم آشیان قمریان یابد شکست

باغبان سروی که بیرون از چمن می پرورد

می شود در یک سفر چون ماه کنعان نامدار

هر که همچون لعل خود را در وطن می پرورد

سیدا بر سر نمایان جا نمودم خامه را

سر به پایش می نهم هر کس سخن می پرورد

شمارهٔ ۲۴۹

شبی که خانه ام از روی یار گلشن بود

دماغ سوخته من چو شمع روشن بود

به گرد یار چو پروانه رقص می رفتم

میان آب و عرق شمع تا به گردن بود

چمن چو تاج سیاهوش می نمود از دور

به دشت در نظرم لاله چاه بیژن بود

کریم را نشود دست کوتاه از احسان

به دیده هر گهری داشتم به دامن بود

مباد صبح به بزمم زند شبیخونی

ز شام تا به سحر چشم من بروزن بود

ز جوی شیر نشد نرم سینه شیرین

چو کوهکن جگر او ز سنگ و آهن بود

نمی رسید خیالم به فکر غازیی بیک

شبی که دوش سخن پای تکیه من بود

چو سیدا ز دلم گریه گرد کلفت برد

چراغ خانه ام امشب ز آب روشن بود

شمارهٔ ۲۵۰

از رخت آئینه من دامن گلچین شود

چشم بلبل عکس خواب آلوده را بالین شود

گر به روی دست خود زلف تو را سازم رقم

آستینم سر خط صورتگران چین شود

سرکشان در وقت حاجت بر در دلها روند

کاسه فغفور آخر کاسه چوبین شود

نیست بر اهل طمع غیر از کدورت حاصلی

دست اگر کوتاه گردد آستین بی چین شود

خانه زنبور شود دولتسرای اهل جاه

از کجا ما تلخ کامان را لبی شیرین شود

کلبه آزاده از وسواس شیطانی تهیست

ایمن از دزدان بود دیوار اگر سنگین شود

چون کمان حلقه گردد تیر بی پر گوشه گیر

پیر چون گردد سبکرو صاحب تمکین شود

چشم شوخش کرد میل سرمه مژگان مرا

وز خطش نظاره ناف آهوی مشکین شود

ذکر خالش برد بر گردون مرا ای سیدا

بعد از این تسبیح دستم خوشه پروین شود

شمارهٔ ۲۵۱

دم صبحی که در میخانه از بهر شراب آید

ز دلها بهر استقبال او بوی کباب آید

اگر در خواب آن شوخ انتظاری های من بیند

در آغوشم بغل واکرده با صد اضطراب آید

مسیحا گر کند بالین ز خشت آستان او

ز جای خود نخیزد بر سرش گر آفتاب آید

میان دوستان حایل نگردد دوریی منزل

که از یکساله ره یوسف زلیخا را به خواب آید

نسازند اهل دنیا حفظ آب و روی یکدیگر

ندارد موج پروا گر شکستی بر حباب آید

نباشد هیچ کس در قصر هستی از طمع خالی

سئوال از هر که می سازی همان از وی جواب آید

ز داغش سیدا در دل گلستانی که من دارم

اگر بر شبنمش سازی نظر بوی گلاب آید

شمارهٔ ۲۵۲

عالم به چشم مستان چون آب می نماید

این شوره زار در شب مهتاب می نماید

موی سفید پیران شد تازیانه عمر

بحر از تحرک موج سیماب می نماید

هر کاسه حبابی در بحر ناخدایست

در چشم ناشناور گرداب می نماید

درویش پادشاهی دارد به کلبه خویش

غم بر دل گدایان اسباب می نماید

از عشق غیر نامی در هیچ دل نمانده

این شیر آدمی خوار در خواب می نماید

از اشک زاد راهی بر خویش کن مهیا

دامان این بیابان بی آب می نماید

خطت چو اهل محشر برداشت سر ز بالین

چشمت هنوز خود را در خواب می نماید

هر کس که ابرویت دید آورد سجده شکر

تیغ تو در نظرها محراب می نماید

پهلو به داغ هجران چون سیدا نهادم

در چشم بی بصیرت سنجاب می نماید

شمارهٔ ۲۵۳

چند روزی در محبت درد می‌باید کشید

زردروئی‌ها ز رنگ زرد می‌باید کشید

ناله‌های گرم را از بس که تأثیری نماند

بعد از این از سینه آه سرد می‌باید کشید

بوالهوس را سر به تیغ امتحان باید برید

انتقام از دشمن نامرد می‌باید کشید

پیش از آن ساعت که خاکی را دهد دوران به باد

از بنای هستی خود گرد می‌باید کشید

برگ کاهی از کف نامرد بار عالم است

کوه اگر منت شود از مرد می‌باید کشید

سیدا امروز از بالا بلندان چمن

دامن آن سرو یکتا‌گرد می‌باید کشید

شمارهٔ ۲۵۴

می پرستی های آن لبهای خندانت چه شد

تلخ گوئی های لعل شکرافشانت چه شد

فوطه زاری همان در گردن قمری بجاست

سرکشی ها کردن سرو خرامانت چه شد

سبزه ات چون سنبل از دیوار گلشن سرکشید

آب و تاب شبنم و بزم گلستانت چه شد

ناوکت با یک ادا از جوشن جان می گذشت

قوت بازو و دلدوزیی مژگانت چه شد

صد کمند انداز را زلفت به یک مو بسته بود

تیزدستی های آن زلف پریشانت چه شد

نسبت خود گل به دامان قیامت می رساند

صبحدم سر می زد از چاک گریبانت چه شد

آنکه عمری با تو لاف آشنایی می زدند

کم نما گشتند یارانت به یارانت چه شد

از اسیران تو غیر از سیدا یک کس نماند

در حق آن قوم چندین لطف و احسانت چه شد

شمارهٔ ۲۵۵

ز چاک سینه دود آه من گلگون برون آید

ز مرهم دست باید شست از زخمی که خون آید

مکن بی طاقتی همچون سپند از سوختن ای دل

نشین چندانکه از خاکسترت آتش برون آید

دل مجروح من هر گه که سازد یار مرهم را

صدای تیشه در گوشم ز کوه بیستون آید

به دربان نیست حاجت خانه صحرانشینان را

ندای مرحبا از خانه های بیستون آید

شوند از بهر آب و دانه اهل حرص سودایی

ز نقش پای مور آواز زنجیر جنون آید

مرا سرگشته دارد سیدا ذوق سر کویی

که همچون کربلا از مشت خاکش بوی خون آید

شمارهٔ ۲۵۶

خدای ذات تو را از بلا نگه دارد

ز حادثات جهانت خدا نگه دارد

گل حیات تو را روزگار تا دم حشر

ز دستبرد نسیم صبا نگه دارد

نهال عمر تو را همچو سرو تازه و تر

خضر به چشمه آب بقا نگه دارد

کسی که تکیه به دیوار دولتت سازد

به زیر سایه بالش هما نگه دارد

مروتی که تو را با سخن شناسان است

همیشه در دل خود سیدا نگه دارد

شمارهٔ ۲۵۷

دلم در کوی او رفتست حیرانم که چون آید

نفس هرگه که با یادش برآرم بوی خون آید

مرا لیلی وشی کردست سرگردان به صحرایی

که جای گردباد از خاک او مجنون برون آید

خدا از سنگ پیدا می کند رزق هنرور را

برای روزیی فرهاد شیراز بیستون آید

ز پیچ و تاب آه من بکن اندیشه ای ظالم

بترس از خانه زان ماری که بی افسون برون آید

نگردد مرگ سد راه گیر و دار عاشق را

صدای تیشه در گوشم هنوز از بیستون آید

ز دیوانخانه ارباب دولت پای کوته کن

کزین درها به گوش آواز زنجیر جنون آید

هنرور می شناسد سیدا قدر هنرور را

به تکلیف من دیوانه از صحرا جنون آید

شمارهٔ ۲۵۸

در خانه یی که وصف رخ یار بگذرد

خورشید خم خم از پس دیوار بگذرد

بیچاره گلفروش در ایام حسن او

صد ره ز پیش چشم خریدار بگذرد

در راه عشق سبزه کند کار نیشتر

کو پابرهنه یی که از این خار بگذرد

مژگان رود بریده به دنباله نگاه

از پیش چشم هر که به یکبار بگذرد

در زیر خاک سرو چو قارون شد روان

از پیش چشم هر که به یکبار بگذرد

در زیر خاک چو سرو چو قارون شود روان

گر در چمن به آن قدر و رفتار بگذرد

دروازه عدم که چو سوراخ سوزن است

مانند رشته کیست که هموار بگذرد

پیچم بسان طره سنبل به خویشتن

گر بر سرم تصور دستار بگذرد

در خرمنی که حسن تو آتش فگنده است

زآنجا سپاه برق به زینهار بگذرد

با خار اگر ز روی حقارت نظر کنی

بر پا خلیده از سر دستار بگذرد

روشن ز روی خویش بکن خانه مرا

زود از من و تو روز و شب تار بگذرد

در باغ دهر هر که رسیدست سیدا

آخر چو گل به سینه افگار بگذرد

شمارهٔ ۲۵۹

فلک به قامت پیر خمیده می ماند

جهان بدیهه تاراج دیده می ماند

نهال گر به نظر نیزه است خون آلود

به باغ سرو به تیر خزیده می ماند

کدام صید گشادست سینه را چو هدف

که ابرویش به کمان کشیده می ماند

ز جوش لاله و گل باغ شد چنان گلگون

که برگ تاک به دست بریده می ماند

ز بس که اهل جهان خون یکدگر خوردند

سر سپهر بنار مکیده می ماند

به دست سبزخطان جام لاله گون در باغ

به چشم آهوی سنبل چریده می ماند

زمانه آب طراوت ز جوی گلشن برد

زمین باغ به جیب دریده می ماند

درون جامه رنگین خویش دنیا دار

به کرمهای بریشم تنیده می ماند

مکن نصیحت دنیا به مردم ای واعظ

که این سخن به حدیث شنیده می ماند

دلم زیاد قفس سیدا ملول شد

به مرغ خانه صیاد دیده می ماند

شمارهٔ ۲۶۰

فلک از ناله شبهای من بی تاب می گردد

زمین از بی قراری های من سیماب می گردد

اگر شیخ از ته دل در رکوع حق شود قایم

قد خم گشته او حلقه محراب می گردد

به زیر آسمان از تنگدستی خانه یی دارم

که از چشمم چکد یک قطره خون گرداب می گردد

دل شیخی که در هنگام طاعت سوی در باشد

به آخر روی او چون قبله محراب می گردد

رسد تا مهر تابان شبنم از شب زنده داری ها

اجابت گرد چشم دیده بی خواب می گردد

نگردد سفله از اهل مروت گر شود قارون

به گرداب آنچه می افتد همان گرداب می گردد

تو از می چهره گلگون می کنی من می روم از خود

تو آتش می کنی روشن دل من آب می گردد

به دور زلف خال رویش از جا برد دلها را

حذر سازید از دزدی که در مهتاب می گردد

رخش شمع کدامین خانه روشن کرده است امشب

که چون پروانه بر اطراف چشمم خواب می گردد

ز کویش هر که آید سیدا بخشم دل و دین را

نسیم کلبه آزاده را سیلاب می گردد

شمارهٔ ۲۶۱

بی تو امشب ساغر و پیمانه ام در جنگ بود

می به کام شیشه ام چون در فلاخن سنگ بود

بر چراغ خانه ام هر دم نفس می شد گره

وقت همچون غنچه گل بر چراغم تنگ بود

ساغر عیشم به آب کهربا می شست روی

برگ گلزار نشاطم با خزان یکرنگ بود

پرده گوش من از قانون گرانی می کشید

ناله مطرب ندانم در کدام آهنگ بود

از نگاهم تا سحر چون اشک آتش می پرید

همچو شبنم خواب آسایش به چشمم تنگ بود

چین کلفت را نمی برد از جبینم موج می

دست روشنگر رخ آئینه ام را زنگ بود

سیدا اکنون شکفتن از بهارم رفته است

باغبان گلشنم زین بیش آب و رنگ بود

شمارهٔ ۲۶۲

امشب ای مژگان سیه چشمی که بر روی تو بود

دود آهم مارپیچ طاق ابروی تو بود

شمع در فانوس چون دل در بر من می تپید

در کدامین بزم امشب قد دلجوی تو بود

بود در چشمم نگه چون در بیابان گردباد

حلقه دامی ک در دنبال آهوی تو بود

ساغری چون گل از دست تو روی تازه داشت

غنچه مینا دماغ آسوده از بوی تو بود

آنکه همچون شمع بود او را زبان چرب و نرم

از پی افسونگری زانو به زانوی تو بود

مغز را در استخوانم چون فتیله داغ کرد

صحبت قومی که گرم از آتش خوی تو بود

ماه شبگرد از تو ای آرام جانها پی نیافت

تا سحر چون سیدا سرگشته کوی تو بود

شمارهٔ ۲۶۳

بهند غصه منعم عاقبت محبوس می گردد

پر طاووس آخر دشمن طاووس می گردد

نمانده بر جبین از بس حیایی پرده پوشان را

گرفته شمع را در انجمن فانوس می گردد

مگر بربسته اند اهل کرم درهای احسان را

گدا از آستان منعمان مأیوس می گردد

مکن ای شمع در هر بزم حال خویش را روشن

که پیش عاشقان پروانه بی ناموس می گردد

چو مور لنگ هرگز بهر خوردن نان نمی یابد

در این ایام هر کس از پی ناموس می گردد

نباشد سیدا شبها به چشمم خواب آسایش

سرم در جستجوی یار چون فانوس می گردد

شمارهٔ ۲۶۴

از دل دنیاپرستان ذوق صحبت برده اند

روشنایی از چراغ اهل دولت برده اند

نیست در عالم اثر از فیض عالی همتان

از هوا گرمی و از آتش حرارت برده اند

چشم یاری بسته اند از کار یکدیگر خواص

روزگاری شد که از خویشان مروت برده اند

کرده تا پای طمع آزادگان را بی قرار

از نهال سرو بار استقامت برده اند

بر گل آب و رنگ و بر بلبل نمی بینم نمک

از اسیران شور و از خوبان ملاحت برده اند

کی بود دور از وطن جای مسافر را قرار

در چمن از چشم شبنم خواب راحت برده اند

می کشند اول به محشر منعمان را در حساب

تا چرا عیش جهان بیرون ز قسمت برده اند

شبنم از گلشن تماشا می کند خورشید را

امتیاز از صحبت صاحب بصیرت برده اند

بر دوات غیر اهل فکر خون گرید قلم

جانب زندان عزیزی را به تهمت برده اند

کرده قمری سرو را در خانه پنهان چون ستون

در چمن تا نام آن شمشاد قامت برده اند

آن بت نقاش تا از خانه من رفته است

بستر آسایش از پهلوی صورت برده اند

شبنم از گل بهره ور ناگشته بیرون شد ز باغ

از دعاهای سحرخیزان اجابت برده اند

نیست آرامی درون سینه دل را سیدا

لذت آسودگی از کنج عزلت برده اند

شمارهٔ ۲۶۵

به استقبال چشمت فتنه از هر سوی صف بندد

کمر در خدمت استاد شاگرد خلف بندد

رسد هنگام حاجت روزیش از عالم بالا

دهان خویش هر کس از طلب همچون صدف بندد

به گلشن آمد آن شوخ و ز پا افگند گلها را

کسی گر در هنر کامل شود دست طرف بندد

دل از شادی نشان ناوکش کردم ندانستم

که این تیر خطا چشم خود از روی هدف بندد

فلک آید به رقص ای سیدا از جوش آهنگم

رقیب از سادگی تهمت به پای چنگ و دف بندد

شمارهٔ ۲۶۶

خیر بادش می کنم دود از دماغم می رود

آتشم گل می کند مرهم ز داغم می رود

می کند اسباب عیش از خانه ام عزم سفر

روشنی از شمع و روغن از چراغم می رود

در برم دل می تپد از چهره رنگم می پرد

بلبل و گل خانه خیز از صحن باغم می رود

شیشه من از وداعش سنگ بر سر می زند

خون به جای باده از چشم ایاغم می رود

سیدا از بس که خود را در غمش گم کرده ام

هر که را می بینم از بهر سراغم می رود

شمارهٔ ۲۶۷

ای پسر آنها که پیش از برگ بارت داده‌اند

بر علف زاری نشان گوساله‌وارت داده‌اند

خشک خواهد شد دماغت چون زمین شوره زار

بس که آب از جویبار کوکنارت داده‌اند

دست بر دامان زلفت بردن آنجا مشکل است

در ره هندوستان یاران قرارت داده‌اند

زود گردی چارپا و زینِ بدنامی به پشت

زیر رانت گرچه رخش راهوارت داده‌اند

سوی دارالضرب قلابان اشارت کرده‌اند

برده‌اند و وعده‌های بی شمارت داده‌اند

تنگ شد عالم به چشمت از هجوم خط و زلف

جای خوابی در میان مور و مارت داده‌اند

برده‌اند از جا دل خشت تو با نقش فریب

تنگه‌های روی بستی در قمارت داده‌اند

صورت خود را به رنگ غازه کن بازار گیر

نقش بینان دست بر نقش و نگارت داده‌اند

سرمه خاموشی امشب به کارت کرده‌اند

کاسه‌های می به چشم پیر خمارت داده‌اند

در گلستان برده سروت را ز پا افگنده‌اند

گل به چشمانت نمایان کرده خارت داده‌اند

خیره چشمان کرده‌اند آئینه‌ات را همچو موم

پشت کارت دیده‌اند و روی کارت داده‌اند

تا به تعلیمت زبانش نرم گردد همچو مغز

پشت نان تازه بر آموزگارت داده‌اند

در پی حسن خود اکنون رخت بندی بهتر است

بس که اینجا روزگار نابرارت داده‌اند

بند در پایت نشد محکم ز پند سیدا

این زمان بر کف عنان اختیارت داده‌اند

شمارهٔ ۲۶۸

جهان پر شهد از لبهای خندان تو می گردد

حلاوت کامیاب از شکرستان تو می گردد

نگه از گوشه چشم تو ترکش بسته می خیزد

سپاه فتنه سرگردان مژگان تو می گردد

نزاکت می خورد از روی آتشناک تو سیلی

لطافت آب از چاه زنخدان تو می گردد

فلک داری هوای دست بوس آستین تو

زمین چون گرد در دنبال دامان تو می گردد

پریشان کرده خود را نافه آهو به کشورها

به جستجوی زلف عنبرافشان تو می گردد

ز شب تا روز گردون از کواکب آسمانها را

چراغان کرده بر صحن گلستان تو می گردد

کنار حیرتم واکرده آغوش تهیدستی

چو طوق هاله گرد ماه تابان تو می گردد

در آتش می نشیند می گدازد آب می گردد

چراغ طور تا شمع شبستان تو می گردد

به گردن کرده سرو از طوق قمری فوطه زاری

به استقبال شمشاد خرامان تو می گردد

حصاری کی تواند ساختن فانوس مشعل را

سر خود می خورد هر کس نگهبان تو می گردد

نظر از کوچه باغ آستینت تازه می آید

تماشا خرم از چاک گریبان تو می گردد

کند در دیده اش نظاره کار میل آتش را

همان چشمی که محروم از گلستان تو می گردد

تنم را پیرهن چون تار تا گردن فرو برده

مگر دست نسیمی طرف دامان تو می گردد

ز چشم انتظارت سیدا بادام می روید

کدام آهو نگه امروز مهمان تو می گردد

شمارهٔ ۲۶۹

قامتش چون از بهار جلوه رعنا می شود

چون گل خمیازه آغوش نظر وا می شود

گر نسازد زلف آهم را جنون مشاطه گی

در گلوی من نفس زنجیر سودا می شود

از کلاهم گل کند برگ خزان و نوبهار

بر سرم دست مروت شاخ رعنا می شود

شیر می آید برون از کوه بهر کوهکن

روزیی صاحب هنر از سنگ پیدا می شود

می تپد دل در برم چندان که از خود می روم

استخوانهای تن من موج دریا می شود

آدمی را مرگ همعصران کند دانای وقت

سرو هنگام خزان در باغ یکتا می شود

در ملامت ماند شیرین از هلاک کوهکن

عاشق از خود چون رود معشوق رسوا می شود

سیدا آن لاله رو هر جا که منزل می کند

داغ خون آلود من چشم تماشا می شود

شمارهٔ ۲۷۰

در رهت چون نقش پا امشب دو چشمم چار بود

بر سر مژگان نگه خار سر دیوار بود

هر چه گفتم تلخ گفتم هر چه خوردم بود زهر

در دهان من زبان گویا زبان مار بود

از دهان ساغرم می آمد امشب بوی خون

پنبه مینا چو چشم داغم آتشبار بود

گوش دل تا صبحدم بر حلقه در داشتم

بر کف امید من زنجیر شام تار بود

سوختم امشب ز بی تابی چراغ خانه را

تا سحر از دست من پروانه در آزار بود

چاک می زد دست کفر عشق بر دوشم لباس

طوق پیراهن به گردن حلقه زنار بود

کردم از بی طاقتی سودای آه و ناله گرم

آستان خانه ام امشب سر بازار بود

همچو قمری چشم من امروز قدقد می پرید

سایه سروت در آغوش که امشب یار بود

سیدا احوال من امشب چه می پرسی ز من

بالش من طشت آتش بستر من خار بود

شمارهٔ ۲۷۱

دور از آن مژگان مرا دل سوی خنجر می رود

از سر آن کو اگر پا می کشم سر می رود

مال منعم می شود آخر نصیب دیگری

هر چه در مینا بود در کام ساغر می شود

بی پدر فرزند پامال ملامت می شود

چون صدف بشکست آب از روی گوهر می رود

هر که اینجا داغ شد از عشق فردا چون سپند

پای کوبان پیش پیش اهل محشر می رود

اعتمادی نیست بر اخوان دوران سیدا

ماه کنعان در چه از دست برادر می رود

شمارهٔ ۲۷۲

نگه مست تو خون دل احباب خورد

تیغ بیداد تو از فرق اجل آب خورد

از جهان گم شده مهر پدر و فرزندی

ور نه دستم ز چه داری سر سهراب خورد

قطره می سر منصور برآورد به دار

وای آنکس که همه عمر می ناب خورد

هر که با دشمنی خلق روان است چو بحر

زود باشد که سر خویش چو گرداب خورد

سیدا پیچش آن زلف به آن رخ ز چه روست

موی بر شعله آتش چو فتد تاب خورد

شمارهٔ ۲۷۳

شنیدم زین دیار آن گل بسر عزم سفر دارد

مرا همچون نسیم ناامیدی در بدر دارد

نمی دانم که بی او حال زار من چه خواهد شد

فلک در کار من امروز آهنگ دگر دارد

وداعش می کنم شاید سرم در پیش زین بندد

مرصع خنجری بر دست تیغی بر کمر دارد

به دوش کاروان ناله بستم رخت هستی را

ز دنبالش رود هر کس که داغی بر جگر دارد

بده تعلیم خاکسترنشینی با من ای آتش

که آن طوطی سخن سودای هندوستان بسر دارد

مگر بلبل به گلشن خیربادش کرده می آید

که گل با خون دل رو شسته شبنم چشم تر دارد

دل از خود رفته و می جوید از مردم سراغش را

خبر می پرسد از دلدار و از خود کی خبر دارد

روم ای سیدا مانند نقش پا ز دنبالش

مرا چون سرمه شاید چشم او از خاک بردارد

شمارهٔ ۲۷۴

جان ز دنبالش ز جسم ناتوانم می رود

ای طبیبا خیر بادم کن که جانم می رود

می نشینم بر سر راهش نمایان چون نشان

هر کجا چون تیر آن ابرو کمانم می رود

لذت پیکان او از بس که دارم بر جگر

پیش پیش ناوک او استخوانم می رود

خانهای خویش را ای قمریان آتش زنید

از کنار بوستان سرو روانم می رود

می کند امروز صبر و عقل و هوش از من وداع

بار خود را بسته فردا کاروانم می رود

شد یقین کار من بیمار اکنون با خداست

از سر بالین طبیب مهربانم می رود

خواهم از بهر سلامت رفتنش گویم دعا

جوهر گفتار از تیغ زبانم می رود

همچو نقش پای خواهم کرد خود را خاکمال

سوی گلبن بس که شاخ ارغوانم می رود

سیدا روز وداعش چون تصور می کنم

اشک ناکامی ز چشم خونفشانم می رود

شمارهٔ ۲۷۵

آئینه را جمال تو صاحب نظر کند

عکس رخ تو بی خبران را خبر کند

کوتاه کن حدیث پریشانی مرا

کلکم مباد شکوه ز لطف تو سر کند

خون می خورد ز تربیت غنچه باغبان

این طفل را مباد خدا بی پدر کند

تا آمدم ز ملک عدم در ترددم

ظلم است هر که از وطن خود سفر کند

دوران همان نفس کشد از شمع انتقام

انگشت خود به روغن آبی که تر کند

پوشیده نیست چشم خود از بزم روزگار

این صندلیست دیدن او دردسر کند

ز اهل عمر گریز قلب آشنا شوی

منشین به این گروه که صحبت اثر کند

مژگان چشم شوخ تو بر جان سیدا

از روی لطف دوستی نیشتر کند

شمارهٔ ۲۷۶

فصل خزان رسید ز گلها اثر نماند

از بلبلان به باغ به جز بال و پر نماند

کردیم عمر خویش چو گل صرف رنگ و بوی

زاد رهی که بود برای سفر نماند

فانوس کرده در ته دامن چراغ را

پروانه را کسی که شود راهبر نماند

کنعان سپرد یوسف خود را به دست گرگ

دیگر محبت پدری بر پسر نماند

لبریز شد ز جوش گدا کوچه های شهر

چندانکه بر نسیم تلاش گذر نماند

امروز بس که آئینه ها را گرفت زنگ

خاصیتی که بود به صاحب نظر نماند

دادند اهل جود به سایل جواب ها

اکنون به این گروه به جز گوش کر نماند

پیغام ها ز یار شنیدیم و گل نکرد

ما از این نهال امید ثمر نماند

از گریه سیدا سر خاری نگشت سبز

این بار اعتبار به مژگان تر نماند

شمارهٔ ۲۷۷

دوران تمام گشت اثر بر فلک نماند

شد داغ کهنه و به نمکدان نمک نماند

از چشم زرشناس بصارت وداع کرد

امروز امتیاز به سنگ محک نماند

برکنده ام ز پست و بلند جهان امید

از کوه لاله رفت و به دریا سمک نماند

کوتاه کرد سبزه زبان از حدیث آب

از نیش خواهشی به لب جوی ارگ نماند

محراب همچو شیخ در آمد به جستجوی

آسایشی که بود به ملک و ملک نماند

رفتیم بهر دیدن ارباب جاه دوش

در چشم انتظاریی ما مردمک نماند

ما را ز حرص اهل طمع نفس کشته شد

از دست این گروه در این شهر سگ نماند

ای سیدا شکست مرا سد آرزو

اکنون برای آمد یأجوج شک نماند

شمارهٔ ۲۷۸

مرغ دلم چو ناله کشیدن هوس کند

چون غنچه عندلیب نفس در قفس کند

ظالم به جستجوی ضعیفان بود مدام

آتش همیشه آرزوی خار و خس کند

چون گردباد هستی خود را دهد به باد

سرگشته طالعی که بلندی هوس کند

شبها به بار قافله زر بانگ می زند

روشن چراغ راهزنان را جرس کند

مرغ کباب روزیی صاحب تردد است

در خانه عنکبوت شکار مگس کند

پروانه را سزاست که دوران کند هلاک

خود را چرا به شعله کسی همنفس کند

انگشت خود به خانه زنبور می نهد

هر کس که در جهان شکرستان هوس کند

مست حمایتی نگریزد ز محتسب

دزد دلیرخانه به چشم عسس کند

پیران سالخورده سخن پخته می کنند

شاخ نهال میوه خود نیمرس کند

بردم به خانه دلبر خود را به زور آه

خورشید کی علاج کمند نفس کند

دل را مکن اسیر غم و درد سیدا

شبها ز را ندیده کسی در قفس کند

شمارهٔ ۲۷۹

بی رخت گل به گلستان سر بی تن باشد

غنچه بر شاخ هوا سنگ فلاخن باشد

داغ در سینه گرمم چو نفس جا دارد

منزل سوختگان گوشه گلخن دارد

دیدن لاله کند تازه گل داغ مرا

این چراغ از نفس سوخته روشن باشد

قفس از آه گرفتار چه پروا دارد

چه کند دود در آن خانه که روزن باشد

نتوان برد از این دایره بیرون خود را

همچو پرگار اگر پای ز آهن باشد

خانه دل شود از گوشه نشینی روشن

پای خوابیده چراغ ته دامن باشد

هفت گردون شده از سیلی آهم نیلی

آسمان در چمن من گل سوسن باشد

سیدا شمع صفت انجمن آرای شوم

در سر انگشتم اگر قطره روغن باشد

شمارهٔ ۲۸۰

سرو را شمشاد قدش محو چون تصویر کرد

آب را موج خرامش پای در زنجیر کرد

ای دم صبح قیامت این همه تأخیر چیست

پاس خاطر داریی صحبت مرا دلگیر کرد

هر سرمه با قد خم گشته می گوید هلال

گردش ایام ما را در جوانی پیر کرد

آن کمان ابرو غضبناک از سر خاکم گذشت

چون هدف لوح مزارم را نشان تیر کرد

محتسب مرد و صراحی سجده های شکر ساخت

شیشه را از باده خالی مرگ این بی پیر کرد

سیدا دنیاپرستان را نگردد نو لباس

جغد نتواند به خود ویرانه را تعمیر کرد

شمارهٔ ۲۸۱

چو بیرون از چمن آن سرو یکتا گرد می آید

به دامن گیریی او بوی گل چون گرد می آید

چو دزدان کرده خود را شمع در فانوس زندانی

مگر در بزم رندان آن مه شبگرد می آید

به احسان داد حاتم دشمن خود را سرافرازی

به خصم خود مروت ساختن از مرد می آید

کدامین غنچه در گلزار می سازد مسیحای

که از گلهای باغ امروز بوی درد می آید

نگه از گوشه چشمان او مستانه می خیزد

برای پرسش دلهای غم پرورد می آید

خزان آورده در صحن چمن پیغام نومیدی

نسیم از بوستان بیرون به آه سرد می آید

بکش پای از طمع ای سیدا با کهربا بنگر

که در پیش پر کاهی به رنگ زرد می آید

شمارهٔ ۲۸۲

گل به گلشن دعویی صاحب کمالی می کند

هر که زر دارد تمناهای عالی می کند

می توان گفتن درد خود به یاران قدیم

پیش میخواران دل خود شیشه خالی می کند

هر که می باشد حباب آسا به هستی اعتماد

تکیه بر دیوار ایوان شمالی می کند

سعی ها دارد که گردد غنچه گل را جانشین

ای چمن معذور فرما خوردسالی می کند

هر که خود را می کند در بزم نادانان صفت

پیش کوران دعویی صاحب جمالی می کند

خط برون آورد و خالش ماند در زیر غبار

از عمل چون ماند هندو خاکمالی می کند

هر که از ملک قناعت سیدا شد کامیاب

کاسه فغفور را ظرف سفالی می کند

شمارهٔ ۲۸۳

مرا از طوف کویت شکوه ی در دل نمی باشد

غبارم را نظر بر دوری منزل نمی باشد

دل مجروح مشتاق تو دارد بر جفا صبری

به خاک و خون تپیدن رسم این بسمل نمی باشد

نهال سرو دارد با تهیدستی سر و برگی

دل آزاده هرگز با ثمر مایل نمی باشد

نگه دارد شبان زآفات گرگان گوسفندان را

تعدی در دیار حاکم عادل نمی باشد

ندارد خانه درویزه گر زنجیر دربندی

گره چون غنچه بر پیشانی سایل نمی باشد

نظر بر سفره منعم ندارد مفلس قانع

ز دریا شکوه هرگز بر لب ساحل نمی باشد

تحمل می کند اهل رضا تحقیر گردون را

جدل با خصم کار مردم عاقل نمی باشد

نگردد چون حریصان چشم گرداب از تردد پر

به جز سرگشتی این قوم را حاصل نمی باشد

نمی گردد برون گرد کسادی از دکان من

به سودای متاع من کسی مایل نمی باشد

ز کشتم روزگاری شد کف افسوس می روید

به دست خوشه چینم دانه حاصل نمی باشد

حباب از دست برد موج بی پروا چه غم دارد

کدورت از کسی در طبع دریا دل نمی باشد

گشادی می شود از اهل همت بستگی ها را

گره وا کردن صاحب کرم مشکل نمی باشد

چو باد صبحدم دارند سودای سفر بر سر

به گلزار جهان یک سرو پا در گل نمی باشد

بپا زنجیر شد یک سوزن بی رشته عیسی را

بلایی بدتر از همراه ناقابل نمی باشد

ز دنیا سیدا ما را مرادی برنمی آید

یقین شد غیر نومیدی در این منزل نمی باشد

شمارهٔ ۲۸۴

بی گفتگوی رزق مهیا نمی شود

این قفل بی زبان طلب وا نمی شود

کی می رود ز پهلوی منعم گرسنه چشم

گرداب دور از لب دریا نمی شود

رنگینی قبا نکند پیر را جوان

برگ خزان بهار تماشا نمی شود

بیمار را غذای موافق کند نکو

بی تربیت ضعیف توانا نمی شود

خلق خوش و نجابت ذاتست محترم

حنظل به رنگ و بو گل رعنا نمی شود

افتاده است نام سخا از زبان خلق

این خیمه عمرهاست که برپا نمی شود

گرداب چون صدف نشود صاحب گهر

حارص به سعی مالک دنیا نمی شود

نادان به گفتگو نشود صاحب سخن

جغد از هزار آئینه گویا نمی شود

زنجیر قفل نیست به دیوار سد راه

موج حباب مانع دریا نمی شود

احرام کعبه را به تصور مکن تمام

این راه قطع بی مدد پا نمی شود

از بدن ها و چشم نکویی طمع مدار

کور ز مادر آمده بینا نمی شود

معشوق را محبت عاشق دهد رواج

یوسف چرا به کام زلیخا نمی شود

تا غنچه دهانش پر از زر نمی کنم

از هیچ باب راه سخن وا نمی شود

تو برق بی مروت و من کشت بی ثمر

آخر میان ما و تو سودا نمی شود

رخسار خود دریغ مدار از نگاه ما

از باغ میوه کم به تماشا نمی شود

دلگیر نیست سینه ام از آه سیدا

مجنون غبار خاطر صحرا نمی شود

شمارهٔ ۲۸۵

دل قمری سرو قد رعنای محمد

سر در هوس نقش کف پای محمد

پیچیده دو گیسوی کمندش ز دو جانب

چون سنبل تر بر رخ زیبای محمد

جبریل که سر خیل جمیع ملک آمد

تاج سر او کرد قدم های محمد

چون نافه آهو بود امروز مدینه

لبریز ز بوی چمن آرای محمد

خیاط ازل دوخته با سوزن تقدیر

پیراهن اقبال به بالای محمد

چون شاخ گل و سرو به گلزار نبوت

ممتاز بود قامت یکتای محمد

خورشید و مه و مشتری و زهره و سید

هستند شب و روز به سودای محمد

شمارهٔ ۲۸۶

دامن گلستانش تا مرا به چنگ آمد

پیرهن بر اعضایم همچو غنچه تنگ آمد

جلوه چون تذرو باغ جامه چون پر طاووس

چهره چون گل رعنا با هزار رنگ آمد

بسته بر کمر ترکش تیغ شعله و آتش

بر سر من آن سرکش از برای جنگ آمد

در محیط سودایش کشتی دل افگندم

شد حباب او گرداب موج او نهنگ آمد

خط نامسلمانش داد عقل و دین بر باد

بهر غارت روی لشکر فرنگ آمد

برشکست بزم من آسمان فلاخن شد

بر دهان مینایم جای پنبه سنگ آمد

گل بسر هوس کردم خارم از بدن گل کرد

مرهم آرزو بردم ناخن پلنگ آمد

سیدا شده فرهاد بر هلاک خود راضی

تیشه بس که شد دلگیر بیستون به تنگ آمد

شمارهٔ ۲۸۷

رفیق از کف مده دشمن اگر خواهی زبون گردد

تو را سوزن به دست افتاد خار از پا برون گردد

به حال خوشه چینان آسیا را نیست پروایی

به گرد خرمن ایام چرخ نیلگون گردد

به صحرا کرده مأوا گردباد از بی سرانجامی

تهیدستی به دنیا جوی اسباب جنون گردد

طلب کن همدم یک دل به خود چون شیشه ساعت

به هر جا گر روی ریگ بیابان رهنمون گردد

ز عریانی فلاطون خم نشین گردید چون ساغر

نباید پیرهن بر دوش هر کس ذوفنون گردد

بلند اقبال گردد از تواضع در نظر منعم

به مجلس چون درآید شیشه می سرنگون گردد

به کوه بیستون فرهاد مشغول و از این غافل

که جوی شیر آخر بر سر او جوی خون گردد

بسالک سد ره خواهد شدن همراه ناقابل

همان بد راه دو را کفش تنگ از پا برون گردد

به گردون تکیه کردم سیدا از پای افتادم

سزایش این بود هر کس که در دنبال دون گردد

شمارهٔ ۲۸۸

باغبانی کو که آید گل در آغوشم کند

جامه برگ کرم چون سرو بر دوشم کند

سرو قدی کو که آید جا در آغوشم کند

یاد عمر رفته از خاطر فراموشم کند

می روم از بزم می ناخورده آن ساقی کجاست

دست من بندد سبوی باده بر دوشم کند

ساغرم چون کاسه گرداب عمری شد تهیست

نیست در دریا حبابی رفته سرپوشم کند

چون کمانی حلقه سازم گوشه گیری اختیار

پیش از آن ساعت که دوران خانه بر دوشم کند

در چمن مشت پر من لایق تکلیف نیست

باغبان را به که از خاطر فراموشم کند

سیدا از شادی و غم فارغ است آئینه ام

گر به زر گیرد سپهرم ور نمد پوشم کند

شمارهٔ ۲۸۹

با من ز عرضحال زبان در دهان نماند

اکنون ز حال خویش چگویم سخن نماند

گوهر ز بحر و لعل ز کان شکوه می کنند

آسوده خاطری به کسی در وطن نماند

با کهربا رجوع کنند اهل روزگار

امرو آبرو به عقیق یمن نماند

آورده رو به ابر ز بی شبنمی چمن

رنگ حیا به روی گل یاسمن نماند

پروانه یی که رقص رود گرد شمع کو

روشندلی که گرم کند انجمن نماند

از چشم نوخطان نگه دلبری رمید

از بوی مشک اثر به غزال ختن نماند

گشتیم پیر و رفت ز سر عقل و هوش ما

فصل خزان رسید و کسی در چمن نماند

از دست روزگار زدیم چاک جیب خویش

بر دوش من چو یوسف گل پیرهن نماند

مانند کلک مو شدم ای سیدا خموش

چون خامه شکسته مجال سخن نماند

شمارهٔ ۲۹۰

در روزگار ما اثری از سخا نماند

بویی به دهر از چمن دلگشا نماند

از روی لاله زار طراوت پرید و رفت

امروز آب و رنگ به رنگ حنا نماند

گلها چو غنچه سر به گریبان کشیده اند

دیگر گره کشایی باد صبا نماند

بستند سایلان لب ارباب از طمع

روی طلب به کاسه دست گدا نماند

زاهد نشسته پشت به محراب داده است

از بس که کار حق ز برای خدا نماند

فیضی که داشت خانه ارباب جود رفت

خاصیتی که بود به دارالشفا نماند

بردند چون خلال گدایان به دوش ها

در پنجه مروت دربان عصا نماند

اسباب خانه رفت به تاراج حادثات

ما را به زیر پای به جز بوریا نماند

رفتند اهل جود به یکبار سیدا

زین کاروان به جای به جز نقش پا نماند

شمارهٔ ۲۹۱

سرمه در چشمی نمی بینم که خاموشم کند

باده از جامی نمی نوشم که مدهوشم کند

می کشم خمیازه همچون هاله شبها تا به روز

چرخ شاید ماهرویی را در آغوشم کند

کرده ام چون سرو نام خود به آزادی علم

کیست چون سنبل غلام حلقه در گوشم کند

می روم تنها به هر سو ترک بدمستی کجاست

دل ز دست من رباید غارت هوشم کند

مدتی بودم گل خندان به بزم روزگار

نیستم غمگین اگر گلچین فراموشم کند

در چمن گلها ز بی برگی به خود درمانده اند

نیست سروی در گلستان سایه بر دوشم کند

باده یی بودم که آب سرد بر من ریختند

آتشی اکنون نمی یابم که در جوشم کند

می خورد ای سیدا طامع ز گردون نیش ها

بر امید آنکه روزی صاحب نوشم کند

شمارهٔ ۲۹۲

نام و نشان به دهر ز اهل کرم نماند

رقت از محیط گوهر و در ابر نم نماند

از مردم زمانه مروت وداع کرد

با اهل روزگار به غیر از ستم نماند

از باد صبح غنچه دل وا نمی شود

فیضی که بود در نفس صبحدم نماند

دریادلان شدندهمه آه بر جگر

در چشم ابر گریه و در بحر نم نماند

ای کاسه گدا چه صدا می کنی بلند

آوازه کرم به لب جام جم نماند

بر روی سایلان در امید بسته شد

از بس که در بساط کریمان کرم نماند

در کشور وجود ندیدیم اهل جود

زین جنس هم به قافله های عدم نماند

از شعر و شاعری ترسیدم به آرزو

دلبستگی مرا به دوات و قلم نماند

باد خزان رسید و چمن را به باد داد

بر دوش سرو جامه برگ کرم نماند

امروز سیدا اثر از اهل جود نیست

رفتند آنچنان که نشان قدم نماند

شمارهٔ ۲۹۳

در عهد ما رواج به اهل هنر نماند

امروز آبروی به لعل و گهر نماند

پروانه رفت نشاء پرید و قدح شکست

از شمع یادگار به جز چشم تر نماند

از هیچ خانه یی نبرآمد صدای جود

در روزگار ما ز کریمان اثر نماند

رحمی به ساکنان گلستان که می کند

ای باغبان به مرغ چمن بال و پر نماند

گردون سفله بی هنران را رواج داد

از بس که اعتبار به صاحب هنر نماند

نگرفت خون ناحق پروانه شمع را

فیضی به گریه شب و آه سحر نماند

رفتند سیدا به صد افسوس اهل جاه

بر سر از این کلاه به جز دردسر نماند

شمارهٔ ۲۹۴

با یار و دوست شیوه عهد و وفا نماند

بر برگ کاه رابطه کهربا نماند

مردم به هم کنند چو بیگانگان سلوک

در چشم هیچ کس نگه آشنا نماند

مرغان در آشیانه خورند استخوان خویش

امروز روزیی ز برای هما نماند

بستند اهل جاه در خانهای خود

در کوچه های شهر صدای گدا نماند

سنگین دلان شدند ز اهل طمع خلاص

جذبی که بود در دل آهن ربا نماند

نشکفته غنچه ها به گلستان خزان شدند

دل گرمی که بود به باد صبا نماند

کردند جا بدیده مردم غبارها

در چشم هیچ کس اثر از توتیا نماند

در خیرگاه حاتم طی نیست پشه یی

بر باد رفت و هیچ کسی را بجا نماند

مطرب ز پا فتاد و به آخر رسید بزم

آهنگ ها دگر شد و در نی نوا نماند

رنگین کنند خلق کف از خون یکدگر

امروز اعتبار به رنگ حنا نماند

از شمع انجمن دل پروانه سرد شد

از بس که اعتبار به عهد و وفا نماند

این بار سیدا به خدا تکیه می کنم

در روزگار بس که مرا متکا نماند

شمارهٔ ۲۹۵

تا مرا بر سر کلاه در آستینم کرده‌اند

تاجداران نام خود نقش نگینم کرده‌اند

سایه‌پرور دانه‌ای بودم به صحرای عدم

چون سپند آورده خاکسترنشینم کرده‌اند

نفس و شیطان بسته ترکش بر کمین ایستاده‌اند

این کمانداران ز هر جانب کمینم کرده‌اند

پیش از این بودند موران جمع گرد خرمنم

این زمان محتاج دست خوشه‌چینم کرده‌اند

روزگاری شد زبان گندمینم داده‌اند

قسمت از خوان فلک قرص جوینم کرده‌اند

بید مجنون نیستم دارم نظر بر پشت پا

پرده‌ها در پیش چشم دوربینم کرده‌اند

سبزه‌ام چون خار بر سرهای دیوارم مقیم

خط و خالم زینت روی زمینم کرده‌اند

عندلیبان چمن از ناله‌ام گل چیده‌اند

خانه‌ها روشن ز آه آتشینم کرده‌اند

دست و پای من ز عریانی خجالت می‌کند

دامنم کوتاه‌تر از آستینم کرده‌اند

غنچه بیرون ز باغم خود به خود وامی‌شود

صندل دردسر از چین جبینم کرده‌اند

بهر روزی نیست همچون هفته آرامی مرا

سبعه سیاره روی زمینم کرده‌اند

سید از آن‌ها که عمری چشم یاری داشتیم

سرمه‌دان‌ها از دل اندوهگینم کرده‌اند

شمارهٔ ۲۹۶

تهیدستی چو روی آورد طالع واژگون افتد

ز می هر گه شود پیمانه خالی سرنگون افتد

بود ویرانه بهتر جغد را از صحبت طوطی

شود خاموش نادان چون به بزم ذوفنون افتد

به زیر بار منت کی هنرور می نهد گردن

نجنبد کوهکن گر بر سر او بیستون افتد

شود زنجیر بر پا تار ناهموار سوزن را

نماید راه منزل دور گر همره زبون افتد

نفس کوتاه سازد شمع را فانوس بی روزن

امید زندگانی نیست چون دم در درون افتد

تهیدستی کند بی قدر و قیمت سرفرازان را

ز می خالی چو گردد شیشه از صحبت برون افتد

کجا افتد نظر بر پیش ما بالانشینان را

مبادا بی کسی را کار بر گردون دون افتد

شود خصم ستمگر زیر دست صاحب تمکین

سر فرهاد آخر پیش پای بیستون افتد

شمارد سهل نادان قوت هم پیشه خود را

محال است این که خسرو را نظر بر بیستون افتد

منه از حد برون پا بر گلوی شیشه ای ساقی

نمی ترسی که بر گردن تو را دعویی خون افتد

کند پهلو تهی از سایه اش سوداگر حادث

بسان گردباد آخر به صحرای جنون افتد

دل از داغ تمنایت بیابان مرگ خواهد شد

نبیند روی آبادی به صحرایی که خون افتد

شود از ناقه بسیار تابع نفس گردنکش

سگ دیوانه را چون خواب گیرد از جنون افتد

ندارد مهربانی کوکبم را بر فلک یاری

الهی آفتاب از طاق چرخ نیلگون افتد

به دهر ای سیدا امروز هشیاری نمی بینم

قدم هر جا گذارم پا به زنجیر جنون افتد

شمارهٔ ۲۹۷

ترک هستی سالکان در زیر گردن کرده اند

رهنوردان کفش تنگ از پای بیرون کرده اند

در بیابان جنون امروز همچون گردباد

خیمه بر پا دوستان بر خاک مجنون کرده اند

دست گلچینان ز گلشن بسته بیرون برده اند

این گروه بی ادب در بوستان خون کرده اند

نیست امید ثمر از نخل های میوه دار

منعمان احوال خود اکنون دگرگون کرده اند

گشته جوی شیر پیش چشم مجنون بحر خون

تا سر خود لاله ها از کوه بیرون کرده اند

می برند اموال خود همراه در زیر زمین

اهل دنیا تکیه بر دیوار قارون کرده اند

سیدا گنجینه داران غافلند از روز مرگ

همچو مار این قوم را گویا که افسون کرده اند

شمارهٔ ۲۹۸

ماه رخسار تو امشب شمع بزم ناله بود

گرد او آغوش من پروانه همچون هاله بود

کلبه ام می گشت چون پروانه بر گرد سرم

شمع در کاشانه من شعله جواله بود

رفتم امشب سوی مطرب تا دلی خالی کنم

کاسه طنبور او لبریز آه و ناله بود

ساغر خود دوش بردم سوی بحر از تشنگی

بر لب دریا نظر کردم پر از تبخاله بود

بر سر بالین دنیا دار رفتم روز مرگ

چون نظر کردم به رویش مرده صدساله بود

بر در ارباب دولت پا نهادم سوختم

حلقه دروازه او شعله جواله بود

سیدا گشتم شبی مهمان به دولتخانه یی

نان او تر کرده در خون همچو داغ لاله بود

شمارهٔ ۲۹۹

آمد بهار و رفتن خود را خبر نداد

با ساکنان باغ ندای سفر نداد

هر نخل آرزو که نشاندیم بر زمین

دادیم آب سبز نگشت و ثمر نداد

شبنم وداع کرد و به ما چشم تر گذاشت

ما را به غیر آبله زاد سفر نداد

اقبال را خریدم و بی زر فروختم

سودای این کلاه مرا درد سر نداد

از گریه های خویش نگشتیم کامیاب

دریا چه شد که قطره ما را گهر نداد

چشم و دلم پر است چو بادام این چمن

دوران چو غنچه گرچه مرا مشت زر نداد

دنیاپرست بی خبر از حلقه در است

شکر خدا که دهر مرا گوش کر نداد

از بس که روز و شب به غم رزق و روزیم

فیضی به ما تردد شام و سحر نداد

از کلک خویش بهره ندیدم چو سیدا

از ذوق تلخکامیم این نیشکر نداد

شمارهٔ ۳۰۰

فصل خزان رسید و نشاط و طرب نماند

کاری مرا به مشغله روز و شب نماند

باد خزان ربود حرارت ز آفتاب

در شمع بزم اهل جهان تاب و تب نماند

تمکین ز شیخ شد ز مریدان سکوت رفت

در بزرگان حیا و به طفلان ادب نماند

باغ امیدواریی ما را هوا رسید

در عهد ما به نخل تمنا رطب نماند

شد صفحه ها سفید زبان قلم خموش

بر لوح سینه ها رقم منتخب نماند

تا خیرگاه حاتم طی گشت سرنگون

جز خاک توده یی به دیار عرب نماند

مردود کرد خصم تو را دهر سیدا

در هیچ سینه دوستی بولهب نماند

شمارهٔ ۳۰۱

آمد خزان نسیم گل و یاسمن نماند

باد بهار رفت و هوای چمن نماند

تاراج کرد باد خزان اهل باغ را

در غنچه رنگ و در بر گل پیرهن نماند

بیرون شدم ز بیضه و گشتم اسیر غم

آسایشی که بود مرا در وطن نماند

صد ره به یار نامه نوشتم نکرد گوش

اکنون به نامبر چه نویسم سخن نماند

بگداختم ز گرمی خویش و به دیگران

مهری که بود در دل از آن سیمتن نماند

فرهاد همچو لاله برآمد ز کوهسار

داغ غمت شهید تو را در کفن نماند

بستند قمریان ز چمن بار سیدا

در شاخسار سرو به غیر از زغن نماند

شمارهٔ ۳۰۲

فصل خزان رسید به گلشن صدا نماند

در شاخسار برگ و به بلبل نوا نماند

گلها چو غنچه مشت زر خود گره زدند

در باغ روزگار گر دست وا نماند

موران ز دانه خاطر خود جمع کرده اند

سرگشته یی به غیر من و آسیا نماند

نومید گشتم از در ارباب اهل جاه

بر آستان چگونه نشینم که جا نماند

مرغان تمام صاحب برگ و نوا شدند

جز عندلیب من به چمن بی نوا نماند

گشتند منعمان همه ز اهل طمع خلاص

خاصیتی که بود به آهنربا نماند

در ملک خود به بی سر و پایی مثل شدم

وا شد کلاهم از سر و کفشم به پا نماند

پیمانه ها کنند سخن در شکست هم

در چشم شیشه ها نگه آشنا نماند

آوردم این زمان به خدا روی سیدا

اکنون مرا به هیچ کسی التجا نماند

شمارهٔ ۳۰۳

ساقیا برخیز از طاق طرب مینا فتاد

ساغر می رفت از دست و نشاط از پا فتاد

باغ از بی شبنمی در عهد ما گردید خشک

گل سر خود را گرفت و لاله بر صحرا فتاد

بر امید دانه خود را بلبل ما کرد اسیر

مرغ ما در دام صیادان بی پروا فتاد

خیرگاهی حاتم طایی که برپا کرده بود

حیف در ایام این بیدولتان از پا فتاد

می کند آزاد مردان را تهیدستی غریب

سرو از بی حاصلی در بوستان تنها فتاد

از لباس سرخ و زرد عاریت گشتم خلاص

تا مرا چشم تماشا بر گل رعنا فتاد

نان خشک خویش را گفتم که تر سازم به آب

آن هم از دستم به کام ماهی دریا فتاد

گم نگردد رتبه شعر از شکست بی وقوف

عیب نبود سرمه گر از چشم نابینا فتاد

نیست آسان سیدا از قید خود بیرون شدن

ناله چندان کردم این زنجیر تا از پا فتاد

شمارهٔ ۳۰۴

نوبهار آمد تماشای گل و سنبل کنید

نور چشم خود چو شبنم طرف روی گل کنید

بر در گلزار گلچینان هجوم آورده اند

خار دیوار چمن گل کرده فکر مل کنید

روی باغ از سبزه و سنبل مزلف کشته است

وقت آن آمد فراموش از خط و کاکل کنید

بید مجنون مو پریشان کرده چون دیوانگان

زلف لیلی را به دل چون طره سنبل کنید

ارغوان زاریست مژگانهای من ای عاشقان

سوی من بیند و سیر کشور کابل کنید

ناله عاشق نسیم صبح باغ دلگشاست

در چمن ای غنچه ها دل پرستی بلبل کنید

قامت پیران بود سد ره موج خطر

خواب آسایش به زیر سایه این پل کنید

تا نگردد باغبانان را خبر ای سیدا

سیر باغ آرزو پنهان چو بوی گل کنید

شمارهٔ ۳۰۵

نگار جامه فروشم کلاه پوش آمد

گشاده چاک گریبان قبا به دوش آمد

پیاله پر ز می ارغوان چو لاله رسید

ز داغ سینه من خون دل به جوش آمد

چو شمع سر زده ای ماه من کجا رفتی

صدای پای تو امشب مرا به گوش آمد

ز بس که شد ز رخش باغ دلگشا بازار

فغان ز خلق برآمد که گلفروش آمد

به باغ رفتی و گلها به بلبلان گفتند

حذر کنید که آن شوخ باده نوش آمد

نظر نکرده بپا تکیه ام گذر کردی

بیا که صورت دیوار در خروش آمد

به شب روان شده امروز سیدا شاگرد

ز کاکل تو نگاهش سیاه پوش آمد

شمارهٔ ۳۰۶

مگو در انجمن مینا ز دست چرخ دون گرید

به روز ماتم آینده خود شیشه خون گرید

ز مرگ آشنایان نیست پروای بزرگان را

کجا بر ماتم فرهاد کوه بیستون گرید

مگو از دیده ابر است بارانی که می آید

به حال خفتگان خاک چرخ نیلگون گرید

به نوعی می خورند افسوس هر یک زیر این گردون

به حال خویش نادان خنده سازد ذوفنون گرید

قفس خالی شود از بلبل کوته نفس بهتر

کنند از خانه بیرون نوحه گر را گر زبون گرید

به مردن می کند نزدیک منعم را طمع کردن

صراحی چون به مجلس پا گذارد سرنگون گرید

به جوی شیر نسبت می دهد خسرو از این غافل

که شیرینش به حال کوهکن در بیستون گرید

پریشان گوی می سازد به پا زنجیر عاشق را

چو گردد دور مجنون از بیابان و جنون گرید

دلی هر کس که دارد سیدا دردی درین گلشن

کشد سر در گریبان غنچه وار و در درون گرید

شمارهٔ ۳۰۷

نگاهم بی رخش گردید اشک و غنچه گل شد

ز چشمم خار مژگانها پرید و بال بلبل شد

به یاد روی او رفتم به باغ و ناله ها کردم

فغانم شد نسیم صبح و آهم نکهت گل شد

نکرد آن بی ترحم جانب من گوشه چشمی

دریغا تندخوئی های او صرف تغافل شد

به گلشن رفته امشب آن مزلف را دعا کردم

خط او برگ ریحان گشت خالش تخم سنبل شد

حدیث تیره روزی ها بر نقش آنقدر گفتم

که دود شمع امشب بر سر پروانه کاکل شد

به پا زنجیر رفتم بر طواف تربت مجنون

ز اشکم لاله گل کرد و بیابان پر ز سنبل شد

ز درهای کریمان ناامید از بس که برگشتم

به دستم کاسه درویزه گر جام توکل شد

صدای سیدا از همدمان بیرون نمی آید

نسیم از بوستان رفت و چمن خالی ز بلبل شد

شمارهٔ ۳۰۸

مرا هر شب تب هجران آن بدخو بسوزاند

به هر پهلو که گردم بسترم پهلو بسوزاند

به روی صفحه دل هر فسونی را که بنویسم

دچارش گر شوم آن نرگس جادو بسوزاند

نمی دانم کدامین سبز خط در باغ می آید

که هر شب باغبان گلهای عنبربو بسوزاند

به گردن بعد از این طومار آغوشم حمایل شد

دلم را تا به کی تعویذ آن بازو بسوزاند

به دست و پای مجنون من آهن موم می گردد

دلم آتش نفس زنجیر را چون مو بسوزاند

فلک هر جا که دولتخانه بی بنیاد می سازد

ز یکسو آب اگر ریزی ز دیگر سو بسوزاند

زمین شور آب و تخم دهقان را کند ضایع

نبیند روی نیکی زخم اگر دارو بسوزاند

طلوع صبحدم دود از دماغ شب برون آرد

چو رومی دست یابد کشور هندو بسوزاند

ز نقش مقدم وحشی غزالم برق می خیزد

بیابان را رمیدنهای این آهو بسوزاند

ندارم سیدا از ساده رویان آتشی در دل

مرا غمهای آن معشوق چار ابرو بسوزاند

شمارهٔ ۳۰۹

عقل و هوشم رفت تا آن تندخو خنجر کشید

کاروان گردد روان جایی که آتش سرکشید

دست افسوس است زنجیر نگه در کوی بخل

حلقه نتواند خموشی را ز گوش کر کشید

چشمه آئینه را پر کرد از آب حیات

انتقام خویش را از خضر اسکندر کشید

در دل او ناله ام هرگز نمیسازد اثر

صفحه آئینه را کی می توان مسطر کشید

قطره آبی که بحر انداخت در کام صدف

از گلویش ناگذشته در عوض گوهر کشید

از سپند من گریزان گشت آتش همچو برق

رخت هستی را سمندر زیر خاکستر کشید

کهکشان را برق آهم موی آتش دیده کرد

اژدهای ناله من آسمان را در کشید

بر حواس اهل دولت نیست هرگز امتیاز

کلک من یکسر خط بطلان به این دفتر کشید

آتشی از روی دل آئینه را زنگار کرد

انتقامی را که در دل داشت از جوهر کشید

نیک و بد را می کند اهل بصارت امتیاز

کی توان خرمهره را بر رشته گوهر کشید

زخم خون آلوده مرهم را نمی سازد قبول

خاک پای یار را نتوان به چشم تر کشید

سیدا آن گل تبسم ریز آمد در چمن

غنچه های باغ را بلبل به زیر پر کشید

شمارهٔ ۳۱۰

مرا نگاه تو عالی جناب خواهد کرد

ستاره را نظرت آفتاب خواهد کرد

گهی که پای سعادت نهی به خانه زین

هلال ابروی خود را رکاب خواهد کرد

مهابت تو نشاند ز شور دریا را

صلابت تو دل سنگ آب خواهد کرد

عدوی تو ز هوا و هوس رود بر باد

جناب خانه خود را خراب خواهد کرد

چو رشته خصمت اگر آرزو کند گوهر

زمانه در گرو پیچ و تاب خواهد کرد

اگر به باغ روی گل برای مهمانی

گرفته بلبل خود را کباب خواهد کرد

نسیم مرحمتت غنچه های داغ مرا

گل سر رسید آفتاب خواهد کرد

کسی که سرکشد از پای آستانه تو

اجل برای هلاکش شتاب خواهد کرد

به فتنه گر نظری افگنی ز روی غضب

به چشم مست بتان رفته خواب خواهد کرد

شبی که چادر بزم تو مه کند بر پا

فلک ز کاهکشان اش طناب خواهد کرد

حباب وار شود بر گلویش آب گره

گهی که دشمن تو میل آب خواهد کرد

به دور عدل تو ای خسرو ضعیف نواز

ملایمت بکنان ماهتاب خواهد کرد

فلک اگر شنود شاه بیت خاقان را

چو مطلع مه و مهر انتخاب خواهد کرد

خوش است قصر حیات نگارخانه عمر

ولی چه سود که مرگش خراب خواهد کرد

به شاه اگر سخنت سیدا قبول افتد

خدا دعای تو را مستجاب خواهد کرد

شمارهٔ ۳۱۱

رخ تو رونق گل در نقاب خواهد کرد

تبسم تو دل غنچه آب خواهد کرد

اگر چه زینت روی چمن بود سنبل

نسیم زلف تو بی آب و تاب خواهد کرد

نهال قد تو را سرو باغ اگر بیند

به زیر پای تو چون سبزه خواب خواهد کرد

گلی که شبنم او از رخت نظر یابد

تلاش مرتبه آفتاب خواهد کرد

درون سینه چو سیماب می طپد دل من

برای کشتن خود اضطراب خواهد کرد

کنند از گل بادام ناز بالینش

شبی که نرگس او میل خواب خواهد کرد

همیشه کشتن عشاق در نظر داری

کجا به چشم تو این فتنه خواب خواهد کرد

تعدیی که به ما می کنی نمی ترسی

که ظلم خانه ظالم خراب خواهد کرد

ز انتظاریم آن شوخ اگر خبر یابد

بغل گشاده به سویم شتاب خواهد کرد

کند نسیم خبردار غنچه خسپان را

شبی که سیر گل ماهتاب خواهد کرد

مراد خود ز فلک هر که سیدا جوید

علاج تشنه گیش را سراب خواهد کرد

شمارهٔ ۳۱۲

شب چو آن شمع ز کاشانه برون می آید

ناله از مرده پروانه برون می آید

رشک اگر خاطر مشاطه پریشان نکند

زلف کی از بغل شانه برون می آید

اگر آن سنگدل از کوچه مستان گذرد

شیشه از بزم چو دیوانه برون می آید

امشب ای ماه کجا ساخته ای باده کشی

نگه از چشم تو مستانه برون می آید

خانه یی را که جمال تو چراغان سازد

شمع از تربت پروانه برون می آید

حلقه زلف تو را دیده دلم رفت ز جا

دزد در نیم شب از خانه برون می آید

شب به بزمی که قدت انجمن آرا گردد

شمع از خاطر پروانه برون می آید

دیده ام پیش تو من مرده خود را امشب

شمع چون کشته شد از خانه برون می آید

تو خط من چمنی را که چراغان سازد

سبزه اش چون پر پروانه برون می آید

سیدا پیر خرابات به استقبالم

شیشه بر دست ز میخانه برون می آید

شمارهٔ ۳۱۳

صدای مقدم گلچین چو در گلزار می آید

گریبان چاک بلبل بر سر بازار می آید

چو گل وا کرده اند آغوش های خود خیابانها

مگر در بوستان آن سرو خوشرفتار می آید

نمی باشد خلاف وعده در خاطر بزرگان را

زآب گوهر است آبی که از کهسار می آید

مبادا ناقصی را بر سر افتد شور منصوری

صدای دورباش از حاجبان دار می آید

به دریا می برم آئینه لب تشنه خود را

غبار آلوده است آبی که از جوبار می آید

کلاه خانه بر دوشان حصار عافیت باشد

بلاها آدمی را بر سر از دستار می آید

مرا هرگز نباشد شکوه از بند قبای او

به خاطر صد گره از حرف پهلو دار می آید

چو بلبل هر دم انگیز پریدن می کند چشمم

مگر امشب به خوابم آن گل رخسار می آید

قدم ای سیدا در باغ اگر بی یار بگذارم

به پابوسی مرا خار از سر دیوار می آید

شمارهٔ ۳۱۴

مو سفیدی حرص دنیا دور نتوانست کرد

طبع ما را سرد این کافور نتوانست کرد

روزگاری کرد خسرو قصرهای زرنگار

خانه ای شیرین تر از زنبور نتوانست کرد

برشکست کاسه دست گدا افسوس نیست

این صدا را چینی فغفور نتوانست کرد

من که باشم از در ارباب دولت برخورم

دانه ای زین خوشه بیرون مور نتوانست کرد

مال منعم می زند در خانه بانگ بی محل

حاصل خود را نهان زنبور نتوانست کرد

نیستند از آرزو خالی سلیمان تا به مور

هیچ کس از خود طمع را دور نتوانست کرد

صبحدم خورشید شب را زیر دست خویش ساخت

میل در چشمش کشید و کور نتوانست کرد

رستم از قتل پسر از بس که بدنامی کشید

مرده خود را نهان در گور نتوانست کرد

خط برآورد دلی از وصل او ممنون نشد

خضر ما ویرانه یی معمور نتوانست کرد

پرتو رخساره او کرد دل را بی قرار

طاقت شمع تجلی طور نتوانست کرد

عمر عنقا گرچه در خلوت نشینی صرف شد

نام خود چون سیدا مشهور نتوانست کرد

شمارهٔ ۳۱۵

نفس سرکش را مسخر عقل پرتدبیر کرد

سگ چو شد دیوانه او را می توان زنجیر کرد

بی مربی زیر گردون معتبر نتوان شدن

ماه نو را رفته رفته چرخ عالمگیر کرد

با بزرگان جهان گستاخ بودن خوب نیست

آخر این بی عزتی بر کوهکن تأثیر کرد

بی ابا نتوان به بزم تندخویان پا نهاد

بی محابا تکیه نتوان بر دم شمشیر کرد

تا به پای خم نرفتم ساغرم یاری نداد

دستگیری با من افتاده روح پیر کرد

می روند اهل طمع در بزم ها دیوانه وار

می توان درهای مهمانخانه را زنجیر کرد

قامت خلوت نشینان می کند کار کمان

می توان مسواک زاهد را نشان تیر کرد

وادیی دیوانگی جای فراغت بوده است

خواب راحت پای ما در خانه زنجیر کرد

سیدا مزد هنرور می رسد در خورد کار

روزیی فرهاد را گردون ز جوی شیر کرد

شمارهٔ ۳۱۶

ز موج اشک آخر پای در زنجیر خواهم شد

اگر اینست دوران در جوانی پیر خواهم شد

به تهمت بند می سازی اکثر نامرادان را

به خون کوهکن دنبال جوی شیر خواهم شد

قد خود چون کمان بر هر دری تا کی کنم حلقه

گریزان بعد از این از مردمان چون شیر خواهم شد

به گردن دست بیعت دادم و افسرده برگشتم

اگر پیر و مریدی این بود بی پیر خواهم شد

شمارهٔ ۳۱۷

جنت لبالب است ز نام چهار یار

رضوان بود غلام غلام چهار یار

آنها که پی به کعبه مقصود برده اند

آورده اند رو به مقام چهار یار

تا روز حشر منبر و محراب جا بجاست

از بس که محکم است نظام چهار یار

آنها که طی کنند جهان را به یک قدم

آیند روز و شب به سلام چهار یار

در گوش ساکنان در روضه بهشت

چون حلقه زر است کلام چهار یار

از بهر پایبوسیشان سر نهاده اند

بر هر زمین رسیده پیام چهار یار

ای سیدا ز چشمه کوثر دهند آب

از هر زبان که سر زده نام چهار یار

شمارهٔ ۳۱۸

ز مهر روی تو گشتیم خاکسار آخر

چو آفتاب به عالم شدیم کار آخر

نهان در آئینه ام از تو هر غبار که بود

خط غبار تو آورد روی کار آخر

چرا به خون نه نشینم که همچو رنگ حنا

پریده رفت ز دست من آن نگار آخر

نشد ز سیمبران حاصلم به جز حسرت

به غیر داغ نبردم ز لاله زار آخر

نه برگ عیش مهیا نه توشه سفری

برون رویم از این شهر شرمسار آخر

کشید حسن تو را خط و زلف تنگ به بر

فتاد ملک تو بر دست مور و مار آخر

به روزگار زدم پنجه سیدا عمری

شکست دست مرا دست روزگار آخر

شمارهٔ ۳۱۹

از وصال او مرا شد ناتوانی بیشتر

تا مرا دولت میسر شد شدم درویشتر

داد مرگ کوهکن مژگان شیرین را رواج

خون خود ریزم برای آبروی نیشتر

چون چراغ صبحدم اکنون ندارم اعتبار

محرم هنگامه اش چون شمع بودم پیشتر

تازه تر شد سیدا داغ دل از پیغام او

غنچه گل از نسیم صبح گردد ریشتر

شمارهٔ ۳۲۰

سبزه خط بخشد از لعل لب او جان به ابر

می دهد این خضر آب از چشمه حیوان به ابر

کشت ما بی حاصلان از تشنگی لب خشک ماند

گوشه چشمی نما ای دیده گریان به ابر

جود ذاتی بس که از اهل مروت برده اند

می ستاند گردم آبی دهد عمان به ابر

کشت زار عالم از چشم تر ما خرم است

در زمان ما ندارد حاجتی دهقان به ابر

آستین از گریه من حلقه گرداب شد

می شود دریا چو بگذارد کسی دامان به ابر

سد راهم آن سر کو گر نگردد سیدا

موج اشکم می رساند تیغ چون توفان به ابر

شمارهٔ ۳۲۱

مرا بر سر کلاه از سایه بال هما بهتر

ز فرش مخملم در زیر پهلو بوریا بهتر

بود زنجیرها بر در ز چین جبهه حاجب

ز قصر زرنگار شاه مأوای گدا بهتر

قدم خم گشته را جز راستی نبود مددکاری

ز همراهان تو را در موسم پیری عصا بهتر

به دولتخانه اهل کرم ره نیست سایل را

از این درها دهان شیر و کام اژدها بهتر

چو میل سرمه آه سینه دل را می کند روشن

غبار خانه صاحب خانه را از توتیا بهتر

نمی بیند جبین گوشه گیران روی درد سر

بود خشت در غمخانه از دارالشفا بهتر

ز آب گوهر دریا دلان لب تر نمی گردد

از این گلشن سرایان تشنه را ماتم سرا بهتر

به اهل فضل هرگز نیست دنیا جوی را کاری

به چشم این خسیسان از زمرد کهربا بهتر

مروت بیش از بالانشین پایان نشین دارد

مرا از گردش افلاک سنگ آسیا بهتر

سخن را نیست پیش اهل دنیا سیدا قدری

به این ناآشنا طبعان نبودن آشنا بهتر

شمارهٔ ۳۲۲

خط برآوردی و بر جا سرو چالاکت هنوز

می خورد خون مرا مژگان بی باکت هنوز

می زند خورشید را صبح بناگوشت به خاک

آسمان حیران رخسار عرقناکت هنوز

گرچه خوبان را کند سودای خط بی عقل و هوش

آفرین می خیزد از هر سو به ادراکت هنوز

می کشد ما را به خود گرم آشنائی های تو

در پی دل می رود زلف هوسناکت هنوز

کی توانم چون قبا سرو تو را در بر کشید

دست من دور است از پیراهن چاکت هنوز

می شود هر صبحدم دستار زاهد در سماع

در تمنای طواف دامن پاکت هنوز

سیدا با او نمی خواهی کسی را همنشین

با جوانان هست این پیرانه امساکت هنوز

شمارهٔ ۳۲۳

بهر قتل من زدی تیغ و فغان دارم هنوز

بر سر من ساعتی بنشین که جان دارم هنوز

از پریشانی چو سنبل مانده ام سر در کنار

گشته ام مویی و فکر آن میان دارم هنوز

چون کمان با آنکه از چشمم نشانی مانده است

لذت تیرش به مغز استخوان دارم هنوز

در گلستانی که مرغان کوس رحلت می زنند

ساده لوحی بین که فکر آشیان دارم هنوز

صحبت گرم مرا با آنکه دوران سرد کرد

آتشی چون شمع در رگهای جان دارم هنوز

می کشم هر شب غمش را تنگ چون گل در بغل

مهربانی های آن نامهربان دارم هنوز

قامتم با آنکه شد چون حلقه در ز انتظار

چشم همچون نقش پا بر آستان دارم هنوز

گرچه عمرم در بیان قصه هجران گذشت

در دل خود همچو گل صد داستان دارم هنوز

بلبلم گرچه خزان غنچه و گل دیده‌ام

گوشه چشمی ز لطف باغبان دارم هنوز

با وجود آنکه از گل داغها باشد مرا

خارخاری در جگر از گلستان دارم هنوز

ساکنان بوستان رفتند چون گل خانه خیز

چشم خود پوشیده فکر آشیان دارم هنوز

آه را تأثیر بسیار داشت از پشت دو تا

پیرم اما قوت تیر و کمان دارم هنوز

خانه خالی گشت از بالانشینان کس نماند

همچو نقش پای جا بر آستان دارم هنوز

عمرها شد سایه افگندت بر فرقم همای

روزیی خود را ز مشت استخوان دارم هنوز

مردم کنعان شدند از یوسف خود کامیاب

چشم در راه غبار کاروان دارم هنوز

در دهانم از غم روزی به جا دندان نماند

اشتها گردید پیر و فکر نان دارم هنوز

خامه ام را تکیه گاهی در جهان پیدا نشد

متکای خویش از تیغ زبان دارم هنوز

سیدا محتاج ارباب کرامت نیستم

از قناعت جو پر از آب روان دارم هنوز

شمارهٔ ۳۲۴

چشم مست او ندانستست انجامم هنوز

در میان پوست همچون مغز بادامم هنوز

با وجود آنکه عمرم در کمین کردن گذشت

آهوی چشمی نیفتاد دست بر دامم هنوز

بلبلان را سایه گل کرد خاکسترنشین

آشیان من به شاخ شعله و خامم هنوز

وقت آن آمد که صبح حشر افروزد چراغ

از ته چادر نمی آید برون شامم هنوز

گرچه خالی گشته است از ماهرویان خانه‌ام

می دمد خورشید هر صبح از لب بامم هنوز

موج سیماب از تپیدن های من زنجیر شد

در تلاش بی قراری نیست آرامم هنوز

عقل تا برجاست تن از نفس سرکش ایمن است

پاسبان بیدار باشد بر لب بامم هنوز

گوش گردون چون جرس از ناله من پرصداست

دست بوسی کس نکرده بر لب جامم هنوز

چشم او در خواب ناز افگنده خود را سیدا

گوش او نشنیده است افسانه عامم هنوز

شمارهٔ ۳۲۵

نمی رود ز دم یاد آن جوان هرگز

کسی چو من نزده آتشی به جان هرگز

چونی اگر چه سراپای من ز ناله پر است

نکرده ام به سر کوی او فغان هرگز

به بوستان جهان غنچه یی که من دارم

چو گل نمی شنود حرف باغبان هرگز

مباد چشم من افتد بروی اهل جهان

ز خانه پا نگذارم بر آستان هرگز

به لاله زار دل خود نظاره یی دارم

نرفته ام به تماشای بوستان هرگز

کسی ندیده چو من بی وفایی گل را

نمی کند به چمن فکر آشیان هرگز

ز بس که اهل جهان خصم یکدیگر شده اند

نمی روم به ملاقات دوستان هرگز

ز اهل جاه امید ملایمت دور است

مراد کس بزآید ز آسمان هرگز

به رنگ کاهی عشاق می زند پهلو

نظر نمی کنم از رشک بر خزان هرگز

نسیم صبح درآورد غنچه را بر حرف

مرا نداد سخن رو به آن دهان هرگز

سخنور از دم شمشیر رو نمی تابد

به تیغ خامه نمی ماند از زمان هرگز

به نخل قامت او سیدا مروت نیست

کسی نخورده بر از شاخ ارغوان هرگز

شمارهٔ ۳۲۶

صد بیابان طی شد و از کاروان دورم هنوز

کشتی توفانی دریای پرشورم هنوز

بزم آخر گشت و دوران باده چندانی ندارد

شد تهی میخانه افلاک و مخمورم هنوز

پرتو خورشیدم و دارم هوای کوی دوست

عالم از من روشن است و طالب نورم هنوز

از توکل روزیم هر روز می گردد زیاد

خوشه چین خرمن ایام چون مورم هنوز

گنج در ویرانه بانگ خیر مقدم می زند

منزل من خانه جغد است معمورم هنوز

آمدی و خون عرق کردم ز بالینم مرو

بر سر من ساعتی بنشین که رنجورم هنوز

ناوکت را می کشم خواهی نخواهی برکنار

چون کمان در خانه بازو بود زورم هنوز

مدتی شد ساغرم را کرده دوران سرنگون

در شکست کاسه چینی و فغفورم هنوز

سیدا یا آنکه دوران تلخ کامم کرده است

می خلد چون نیش بر تن نوش زنبورم هنوز

شمارهٔ ۳۲۷

همرهان رفتند و من پا در وطن دارم هنوز

تکیه چون صورت به دیوار بدن دارم هنوز

غنچه گل را نسیم صبح عریان کرد و رفت

ساده لوحی بین که فکر پیرهن دارم هنوز

شمع ها رفتند و از پروانه آثاری نماند

بزم بر هم خورد و فکر انجمن دارم هنوز

غنچه افسرده ام از من شکفتن رفته است

گل خزان گردید و سر در پیرهن دارم هنوز

ماتم فرهاد شیرین را به عالم کار کرد

شکوه ها از بیستون چون کوهکن دارم هنوز

صبح نزدیک آمد و پروانه ها را خواب کرد

خویش را چون شمع سرگرم سخن دارم هنوز

وقف دندان ندامت شد لب من غنچه وار

آرزوی بوسه زان کنج دهن دارم هنوز

سیدا دل کندن از دنیا به پیری مشکل است

فکر گردیدن به اطراف چمن دارم هنوز

شمارهٔ ۳۲۸

خط برآورد و نشد خاطر ازو شاد هنوز

این جفا جوی بود بر سر بیداد هنوز

آب شد آئینه و تشنگیش دفع نشد

آتشی هست ازو در دل فولاد هنوز

دور از گردن من طوق غلامی نشود

می شوم بنده او ناشده آزاد هنوز

غنچه اش گل شد و برگ گل او رفت به باد

می کند بلبل ما ناله و فریاد هنوز

بیستون را چه گنه بود که افگند ز پا

می سزد تیشه کند جور به فرهاد هنوز

عمر خورشید فلک شد به جهان گردی صرف

پی نبردست به سر منزل آباد هنوز

می رسد فیض به اهل طلب از اوج کریم

خاک حاتم به گدایان کند امداد هنوز

از قفس گرچه به صد حیله برون آمده‌ام

می‌برم آرزوی خانه صیاد هنوز

کشتی و سوختی و مشت غبارم کردی

می دهد خاک مرا یاد تو بر باد هنوز

هر چه در خانه ما بود حریفان بردند

کعبتینیم و اسیر کف نراد هنوز

سیدا خامه من گرچه سخنور شده است

می کند پیرویی خاطر استاد هنوز

سیدا اهل جهان بیدل و شیدا شده اند

روی او گرچه ندیدست پریزاد هنوز

شمارهٔ ۳۲۹

فرهاد ناله می کند از تیشه ام هنوز

آید صدا ز تربت همپیشه ام هنوز

پیمانه ها به محتسبان آشنا شدند

پنهان درون سنگ بود شیشه ام هنوز

گلها خزان شدند و چمن ماند از نشاط

نشکفته است غنچه اندیشه ام هنوز

لب تشنگان ز سایه من بهره می برند

آبی نخورده است رگ و ریشه ام هنوز

ساغر به کوی باده فروشان نبرده ام

بیرون نرفته است می از شیشه ام هنوز

ای برق پا منه به نیستان خانه ام

آسودگی ندیده ام از بیشه ام هنوز

از خاک کوهکن شب و روز آید این صدا

در آرزوی آب دم تیشه ام هنوز

مانند غنچه سر به گریبان کشیده ام

گلچین رسید و رفت در اندیشه ام هنوز

عمریست سیدا ز می انکار کرده ام

ساقی دهد قسم به سر شیشه ام هنوز

شمارهٔ ۳۳۰

مباش ای مه من پیرو دل همه کس

چو آفتاب مرو سوی منزل همه کس

به غنچه راز دل خویش زینهار مگوی

گمان مکن چو دل ما و خود دل همه کس

به صحبت همه کس رفتن از تو لایق نیست

اگر چه صحبت تو هست قابل همه کس

نگاه خلق به زنگار کلفت اندود است

مشو چو آیِنه دیگر مقابل همه کس

به ابرویت گره از کار سیدا بگشای

که هست در کف تو حل مشکل همه کس

شمارهٔ ۳۳۱

سربلندان جهان را نام احسان است و بس

سرو را در بوستان قد نمایان است و بس

خانه این قوم را چون مسجد آدینه دان

زینت قالین شأن پیش ایوان است و بس

گر روی در خانه ایشان پشیمان می خوری

خوردنی در خانه ایشان پشیمان است و بس

پاره می سازند جیبت چون طمع سازی لباس

حاصل از پوشیدنی چاک گریبان است و بس

مجلس عالی ایشان را تماشا کردنیست

کاسه آبی و گاهی پرچه نان است و بس

نیست فرقی در میان مردگان این گروه

امتیازی گر بود این قوم را جان است و بس

می خورند آبی و می کاوند دندان گوئیا

خوردن ایشان همیشه آب دندان است و بس

سیدا در خانه اهل کرم ارباب جود

گر بود گفت و شنودی منع دربان است و بس

شمارهٔ ۳۳۲

پیر گشتیم ز غم یاد جوان ما را بس

دیدن تیر در آغوش کمان ما را بس

قرص خورشید به عیسی نفسان ارزانی

زیر گردون چو مه نو لب نان ما را بس

کار ما نیست در این باغ چو گل خندیدن

آنکه چون غنچه کرم کرد دهان ما را بس

صحبت خم به صراحی و قدح باد عزیز

دیدن روی بزرگان جهان ما را بس

کمر و تاج بود را تبه موج و حباب

کلهی بر سرو مویی به میان ما را بس

چمن از سردیی دی خانه غارت زده شد

گل اگر نیست تماشای خزان ما را بس

آنکه چون تیر ز دلها گذرد مژگانش

خویش را گر دهد از دور نشان ما را بس

از خدا جز سخن نرم نداریم طلب

شمعان شعله آتش به زبان ما را بس

ما چه باشیم که ره در حرم دل یابیم

گر بود جا به صف بی خبران ما را بس

سیدا از سفر عمر کسی آگه نیست

به شتاب آمدن آب روان ما را بس

شمارهٔ ۳۳۳

ای که خون کردی دل ما راز چشم ما مپرس

می شوی سرگشته از گرداب این دریا مپرس

با تنک ظرفان حدیث باده گلگون مگوی

پیش خم زانو زن و کیفیت از مینا مپرس

خار و گل را نیست در بازار آتش اعتبار

امتیاز هجر و وصل از عاشق شیدا مپرس

نیست مجنون را به اسباب جهان دلبستگی

خانه بر پا ساختن از سیل بی پروا مپرس

از غبار کوی او بر دیده زاهد مگوی

امتیاز توتیا از چشم نابینا مپرس

از دل گم گشته ام کم جو نشان گرد باد

بوی خون می آید از دامان این صحرا مپرس

سیدا این آن غزل باشد که صایب گفته است

می کنی قایم قیامت را از آن بالا مپرس

شمارهٔ ۳۳۴

می کنم چون شمع بهر سوختن امداد خویش

چند سازم تکیه بر دیوار بی بنیاد خویش

ناله من خنده کبک است در کهسارها

می دهم منبعد سنگ سرمه بر فریاد خویش

پنجه هر شب می زنم بر روی طفل آرزو

می کنم روشن چراغ سیلی استاد خویش

بیستون را صورت شیرین ز جا برداشته

سنگ بر سر می زنم بر ماتم فرهاد خویش

حاصل سرگشتگان جز دست بر هم سوده نیست

آسیا دربار کلفت باشد از ایجاد خویش

مرغ بی بالم ز من اقبال آزادی خطاست

کرده ام بیعت به دام ودانه صیاد خویش

تیره بختی در بغل دارد دل صاف مرا

در نمد پیچیده ام آئینه فولاد خویش

سیدا از هستی خود آنقدر رم کرده ام

سر به صحرا می زنم روزی که سازم یاد خویش

شمارهٔ ۳۳۵

با که روشن سازم احوال دل افگار خویش

تا یکی چون شمع سوزم بر سر بیمار خویش

بهر آسایش گر از غمخانه سر بیرون کنم

می نهم چون سایه پهلو بر ته دیوار خویش

یوسف من از خریداران کسادی می کشد

بر دکان آتش زنم از سردیی بازار خویش

بر سر من آسیا گردد تحمل می کنم

چون نمی بینم کسی را زیر گردون بار خویش

بر بدن از ناله . . .

. . . را خویش

شمارهٔ ۳۳۶

زین گلستان سرو قدی را نکردم رام خویش

همچو قمری بر گلو پیچیدم آخر دام خویش

شمعم و یک پیرهن مهتاب فانوس من است

می کنم روشن ز روی خانه پشت بام خویش

روزگاری شد که دوران کرده سرگردان مرا

بر کمر پیچیده ام چون گردباد آرام خویش

می کنم هر شب دماغ خشک خود از گریه چرب

می کشم از دیده خود روغن بادام خویش

از جواب تلخ گردد حرص سایل بیشتر

دادن دشنام را داند گدا انعام خویش

حلقه بیرون در گردیده گوش باغبان

بعد از این چون غنچه می پیچم زبان در کام خویش

می خورم چون شمع از پهلوی خود تا زنده ام

می دهم خود را تسلی بر کباب خام خویش

مادر دوران به جای شیر خونم داد و رفت

می توان دانست از آغاز کار انجام خویش

مجلس آرایان بقید هستی خود نیستند

سرو آزاد است از رعنایی اندام خویش

آبروی ساغر خود تا به کی ریزم به خاک

برده ام لب خشک از دریای فکرت جام خویش

پاس آب رو چو شبنم غنچه خسپم کرده است

می خورم خون جگر از حفظ ننگ و نام خویش

صبح عمرم همچو شبنم در تردد بگذرد

سازم از دود چراغ کشته روشن شام خویش

دانه سبز به کنج آسیا ای سیدا

در کنار افتاده ام از گردش ایام خویش

شمارهٔ ۳۳۷

فگنده بر دلم عمریست مهر آن جبین آتش

مرا چون رنگ گل زان روی باشد دلنشین آتش

اگر چون لاله از داغ دل خود پرده بر گیرم

به تحسین شعله برخیزد بگوید آفرین آتش

چو نامش بر زبان بردم ز چشمم خون به جوش آمد

ز دست او به جای لعل دارم در نگین آتش

خط مشکین او دود از دماغ نافه بیرون کرد

رخش از حلقه های زلف زد در ملک چین آتش

نهان تا کرد خط از چشم مردم خال رویش را

شده همچون سپند امروز خاکسترنشین آتش

ز درد داغ دست خویش امشب خون عرق کردم

بود در دامنم برگ گل و در آستین آتش

مرا سرگشته دارد در جهان سودای داغ او

چو خورشید جهان گرم است بازارم ازین آتش

ز دست نفس از وسواس شیطان نیستم ایمن

به گرد خرمن ام برق است دهقان خوشه چین آتش

به قصد کشتنم تا تیغ خون افشان علم کردی

به چشمم می نماید آسمان آب و زمین آتش

به جای سبحه بر کف سیدا امشب خسی دارم

مرا چون غنچه گل می زند چین بر جنین آتش

شمارهٔ ۳۳۸

تا چو پروانه کشم شمع تو را در بر خویش

بهر تسخیر خدنگ تو بسوزم پر خویش

همه شب تازه کنم داغ تو را در بر خویش

چمن لاله تماشا کنم از بستر خویش

قوت بال مرا داد رهایی از دام

ماند عنقا سر تسلیم به زیر پر خویش

دیده ام عاقبت هستی خود را چو سپند

می روم ناله کنان بر سر خاکستر خویش

تا حواسم نشود صرف به این بی خردان

می برم آرزوی پنجه غارتگر خویش

من همان روز که بیرون شدم از ملک عدم

ریختم اشک به حال پدر و مادر خویش

می رود دست به دست این فلک شعبده باز

هر که چون گوی ندانسته ز پا تا سر خویش

سر خود تکمه پیراهن خود ساخته ام

پای بیرون نگذارم ز ته چادر خویش

سیدا بحر به گرداب نمی پردازد

پیش ارباب کرم چند برم ساغر خویش

شمارهٔ ۳۳۹

بید مجنونم سر خود دیده ام در پای خویش

گر زنند آتش نمی جنبم چو شمع از جای خویش

کاسه گردابم و ابر طمع جو نیستم

می دهد چشمم به مردم آب از دریای خویش

می زنم بر استان اهل دولت پشت پا

تا به دست آورده ام دامان استغنای خویش

گوشه ویرانه شهرستان نماید جغد را

گردبادم می روم در دامن صحرای خویش

در دکان دارم متاع کس میاب و کس مخر

روزگاری شد خجالت دارم از کالای خویش

دست کوته کرده ام از بزم اهل روزگار

می برم خالی از این میخانه ها مینای خویش

در قفس افتادم و صیاد من آگه نشد

داغم از دست بدام افتادن بیجای خویش

روزی من می رساند سیدا روزی رسان

مانده ام امروز بر فردا غم فردای خویش

شمارهٔ ۳۴۰

تو و بدمستی و عاشق کشی و خنجر خویش

من و بیچارگی و عجز و نیاز و سر خویش

بهر تکلیف تو ای خانه برانداز چو شمع

بارها ریخته ام رنگ ز خاکستر خویش

غنچه صورتم اوراق چو اسم صبح است

روزگاریست که آسوده ام از دفتر خویش

از رخش بوسه طلب می کنم و می گوید

کی دهد آئینه ام مزد به روشنگر خویش

دست رد بر سخنم خصم گذارد چه عجب

نیست اقرار ابوجهل به پیغمبر خویش

تاز انعام مکرر نشوم خام طمع

می نهم حلقه صفت پنبه به گوش کر خویش

هر که را گنج دهد روی گلو تنگ شود

می کشد تشنه لبی ها صدف از گوهر خویش

سیدا خامه من غنچه صفت خاموش است

تا جدا گشته ام از میر سخن پرور خویش

شمارهٔ ۳۴۱

تا تو آلوده به خون ساخته‌ای خنجر خویش

من برآورده ام از چاک گریبان سر خویش

تا تو ای شعله جواله نمودار شدی

شمع و پروانه نشستند به خاکستر خویش

ید بیضا شود و بوسه زند پای تو را

بهر تسلیم تو دستی بنهم بر سر خویش

سنبل زلف تو بازوی مرا خواهد تافت

مار بسیار گرو بردن ز افسونگر خویش

بیرخت سوختم و نیست قرارم چو سپند

می کنم بازی طفلانه به خاکستر خویش

بر لب آب روان سرو برومند شود

می دهم قد تو را جای به چشم تر خویش

به کجا شکوه کنم از ستم کاکل تو

من خود انداخته ام روز سیه بر سر خویش

طاق ابروی تو را مد نظر ساخته ام

می دهم تیغ تو را آب ز چشم تر خویش

سیدا هست دماغم همه شبها روشن

کرده ام روغن این شمع ز مغز سر خویش

شمارهٔ ۳۴۲

روز محشر بزم دست سوی افسر خویش

بید مجنونم و خود سایه کنم بر سر خویش

صدف من نگشادست دهن پیش سحاب

خاک مالیده حبابم به لب ساغر خویش

ناله دور است ز زنجیر در گوشه نشین

نیستم منفعل از حلقه گوش کر خویش

غنچه خسپیست مرا کار چو مرغان قفس

خواب آسایش من هست به زیر پر خویش

زاد راه سفر ملک عدم ایثار است

در چمن دوخته گل چشم به مشت زر خویش

سر خود در قدم دشمن خود بگذارم

می زنم بوسه کف پای ملامت گر خویش

غنچه ام خاطرم از گفت و شنودن جمع است

روزگاریست که آسوده ام از دفتر خویش

سیدا لعل ز کان آمد و شد صاحب نام

بهتر آنست هنرور رود از کشور خویش

شمارهٔ ۳۴۳

تا نمودی در گلستان زلف عنبربوی خویش

نکهت سنبل نهاده بر زمین پهلوی خویش

ماه نو را بر آسمان بسیار می بالد به خود

پرده از رخ گیر بنما با هلال ابروی خویش

کرده ام آئینه را عمریست پنهان در بغل

بس که چون برگ خزان شرمنده ام از روی خویش

عمر در بند قبا وا کردن و بستن گذشت

مانده ام عمریست در اشکنجه از پهلوی خویش

جانب هنگامه یی پروانه تکلیفم مکن

می خورم تا زنده ام چون شمع از پهلوی خویش

روزگاری شد نی کلکم ندیده روی آب

از تهیدستی نمی بینم نمی در جوی خویش

مانده ام از بی کسی عمریست در زیر غبار

می روم چون گردباد از بهر جستجوی خویش

سیدا از خانه نتوانم قدم بیرون نهاد

بندها دارم به پا از کنده زانوی خویش

شمارهٔ ۳۴۴

ای دل مطیع آن بت مژگان فرنگ باش

با ساکنان کعبه مهیای جنگ باش

بر روی منعمان غضب آلوده کن نگاه

با این گروه ناخن شیر و پلنگ باش

دامی که در محیط حوادث فگنده یی

در جستجوی اره پشت نهنگ باش

خواهی که پا به کوچه آسودگی نهی

یک چند روز در گرو کفش تنگ باش

صحرا و شهر بس که ز دیوانه پر شدست

هر جا که پا نهی بغل پر ز سنگ باش

تکلیف اگر کنند به گلزار پا منه

از گل عصا دهند به دست تو لنگ باش

چون کهربا مکن به طمع روی خویش زرد

در بزم می کشان چو روی باده رنگ باش

همچون کمان ز فاقه سر خود مساز خم

بیرون اگر ز خانه برایی خدنگ باش

خواهی که جا دهند تو را نیک و بد پسر

در باغ دهر چون گل رعنا دو رنگ باش

ای سیدا ز صورت دیوانه کم نه یی

یکجا نشین و صاحب ناموس و ننگ باش

شمارهٔ ۳۴۵

اگر بردارد از رخ پرده خورشید جهانتابش

شود سنگ فلاخن کهکشان را چرخ مهتابش

ز فعل خویش ظالم وقت بیماری کند توبه

به هوش باز آید و دیوانه را افسون کند خوابش

صدف را به که بگشاید دکان در عالم دیگر

در این بازار ارزانست گوهرهای نایابش

ز دوران زمین و قصه قارون چه می پرسی

محیط است این و افتادست کشتی ها به گردابش

نشد از ناخدا بر ساغرم کیفیتی حاصل

حبابم کرده ام بسیار سیر عالم آبش

ز بی آرامی خورشید گردون شکوه ها دارد

دل این شیشه را در اضطراب افگنده سیمابش

کف دست کریمان سحر گوهر گفته اند اما

نمی گردد گلوی تشنه سیراب از آتش

نصیحت کارگر هرگز نیاید نفس غافل را

نسازد هیچ کس بدمست را بیدار از خوابش

نآساید بر آسایش فرزند خود مادر

شبان می پرورد این بره را از بهر قصابش

به بزم اهل وحدت ره نباشد خودپرستان را

برو ای زاهد از خلوتم کج نیست محرابش

ز دست نفس گردنکش دلم شد مایل کعبه

نباید بود در شهری که ظالم باشد اربابش

مجو ای سیدا آسودگی از گلشن عالم

که دایم بوی خون می آید از دنیا و اسبابش

شمارهٔ ۳۴۶

با اهل جاه ناخن زاغ و پلنگ باش

در کام شیر اره پشت نهنگ باش

در مجلسی که نیست مروت درو مرو

در شیشه یی که نیست در او باده سنگ باش

همخانگی به صورت دیوار پیشه کن

یکجا نشین مصاحب ناموس و ننگ باش

خواهی که پا نهی بسر اهل روزگار

در باغ دهر چون گل رعنا و رنگ باش

محتاج دستگیریی کس چون کمان مباش

بیرون اگر ز خانه برایی خدنگ باش

از صحبت گرفته جبینان حذر نمای

آنجا که نیست وسعت مشرب به تنگ باش

بر پشت و روی آئینه ای سیدا ببین

گاهی به خویش صلح کن و گه به جنگ باش

شمارهٔ ۳۴۷

گر کشم از سینه خود آه گردون سای خویش

بیستون را بر کنم چون گردباد از جای خویش

سینه را از داغهای دل چراغان کرده ام

دسته گل بسته ام از لاله صحرای خویش

اضطرابم در بیابان ها بود موج سراب

می روم بهر تماشا بر لب دریای خویش

تا نسازد آرزو تکلیف بر هر در مرا

بندها از کنده زانو نهم بر پای خویش

شمع بزم آرامی و پروانه در جان باختن

مردم از اندیشه معشوق بی پروای خویش

در قبای کهنه همچون سرو عمر من گذشت

روزگاری شد خجالت دارم از اعضای خویش

تیشه بر کف سیدا گر رو نهم بر بیستون

بهر استقبال خیزد بیستون از جای خویش

شمارهٔ ۳۴۸

نو خط من می کند بر چرخ مینا فام رقص

در شب مهتاب خوش باشد به پشت بام رقص

فتنه و آشوب می کردند گرد چشم او

میکشان سازند از شادی به گرد جام رقص

می شوند از خانه بیرون مهوشان در نوخطی

ساقیان شرم گین سازند وقت شام رقص

بر درخت آرزو اهل جهان دل بسته اند

می کنند اطفال زیر میوه های خام رقص

می درآید دل به جست و خیز از پیغام وصل

پاسبانان می کنند از مژده انعام رقص

نیست حرف تلخ را سوداگری غیر از گدا

می کنند اهل طمع از دادن دشنام رقص

سیدا دارد دل از ذوق گرفتاری خبر

بلبل ما می کند در جستجوی دام رقص

شمارهٔ ۳۴۹

با پریشان روزگاران یار دارد اختلاط

مهر نتواند کشیدن در کمند احتیاط

سالکان را زیر گردون نیست جای خواب امن

خون چندین کاروان را خورده خاک این رباط

عاشقان مفلس خود را به سنگ کم مزن

چغد این ویرانه را خالی نمی باشد بساط

بر سر تیغش هجوم بی گناهان را ببین

گر ندیدی تشنگان را بر لب آب فراط

هر که اینجا بگذرد از آرزوها سیدا

می‌تواند همچو برق آسان گذشتن از صراط

شمارهٔ ۳۵۰

تفسیر سازد حسن را رویی که دارد خال و خط

تأکید معنی می کند بر مصحف اعراب نقط

دست شناور کی کند از شورش دریا حذر

دارد خطرها در کمین زنجیر موج از پای بط

گر رو به صحرا آورم از لاله زار آتش دمد

کشتی چو در آب افگنم خیزد غبار از روی شط

تاریکی شب دزد را مهتاب باشد در نظر

گردد چراغ زیر پا یا راهزن راه غلط

عیش و غم ما سیدا هرگز نگردد بیش و کم

ماراست شکر از حد فزوزن داریم چون حال وسط

شمارهٔ ۳۵۱

می زند عشق تو هر شب شعله در جانم چو شمع

روزگاری شد به کار خویش حیرانم چو شمع

گفته بودی خانه ات را می کنم روشن شبی

شد سفید از انتظارات چشم گریانم چو شمع

شعله درد تو هر شب بر سرم روز آورد

نیست غیر از سوختن تا صبح درمانم چو شمع

داغ سودای تو خواهد سوخت بنیاد مرا

گیرد این آتش در آخر از گریبانم چو شمع

بر مزار خضر هر شب می کنم روشن چراغ

تا شود آن دلبر نوخط به فرمانم چو شمع

شعله آتش نیم از پشت خس روزی کنم

دایم از پهلو بود رزق فراوانم چو شمع

در بساطم سیدا جز مشت خاکستر نماند

شعله سودایش آخر سوخت سامانم چو شمع

شمارهٔ ۳۵۲

مه بود در کلبه ام چون در ته دامن چراغ

خانه من ز آتش گل می کند روشن چراغ

جوهر شمشیر او را کرد خون من علم

می رساند تیغ بر خورشید از روغن چراغ

پشت بام خانه اش سیلی زند مهتاب را

هر که چون فانوس دارد زیر پیراهن چراغ

تیره روزان می کنند از آه روشن خانه را

در بغل دارد بنفشه از گل سوسن چراغ

هر که دارد بر جگر چون لاله داغ آتشین

می تواند کرد روشن با لب دامن چراغ

آشنایی راست گیرد دست در افتادگی

رشته را نبود به غیر از دیده سوزن چراغ

لاله روشن می کند خاک شهیدان تو را

بر مزار کشتگان باشد سر بی تن چراغ

کی توان در پرده پنهان کرد حسن شوخ را

در اگر بندند بیرون گردد از روزن چراغ

سیدا از بس که با پروانه دارم الفتی

در نمی گیرد به هر غمخانه یی بی من چراغ

شمارهٔ ۳۵۳

صرف شد عمر من ای یار غلط کردم حیف

در پی چون تو ستمگار غلط کردم حیف

مدتی بود در این شهر گمان می کردم

من تو را یار وفادار غلط کردم حیف

بوده یی با من سودا زده چون مهر و فلک

آشنایی سر بازار غلط کردم حیف

بر سر کوی تو هر خار غمی می دیدم

می زدم بر سر دستار غلط کردم حیف

سیدا از غم او شب همه شب همچون شمع

داشتم دیده بیدار غلط کردم حیف

شمارهٔ ۳۵۴

حسنش آخر از هجوم خط تلف شد حیف حیف

سنبل پامال دوران چون علف شد حیف حیف

آنکه زلفش بازوی آزادگان در تاب داشت

زیر دست و پنجه هر ناخلف شد حیف حیف

گلشنش از غارت باد خزان تاراج یافت

دامن پاکش چو برگ گل ز کف شد حیف حیف

قامت سرو خط سبزش ز آه بی کسان

تخته مشق نوای چنگ و دف شد حیف حیف

آنکه روی خود طرف می کرد را خورشید و ماه

از نگاه خیره چشمان برطرف شد حیف حیف

گوهر مقصود باشد آب در کام نهنگ

رنج‌های ما عبث همچون صدف شد حیف حیف

در بخارا بود عمری سیدا پابست او

رشته بر پا در ره ملک نسف شد حیف حیف

شمارهٔ ۳۵۵

روزی که صبح حشر کند رو به یک طرف

گردد بهشت یک طرف آنکو به یک طرف

سنجند اگر به روز قیامت گناه من

افتد ز بار جم ترازو به یک طرف

شوق تو مست کرده چنان اهل باغ را

افتاده گل به یک طرف و بو به یک طرف

چون شانه پاره پاره دلم گر شود رواست

خط یک طرف کشیده و گیسو به یک طرف

چشمی که چون نگاه به هر سو می دوید

امروز کرده گوشه ابرو به یک طرف

چون سیدا اگر چه بهر سوی می تپم

آخر نهم ز درد تو پهلو به یک طرف

شمارهٔ ۳۵۶

در صدف چون قطره افتد گردد او را دل ز سنگ

سفله را دنیا دهد رو می کند منزل ز سنگ

همچو آتش کرده ایم از دست تو منزل ز سنگ

تا به کی با ما تعدی می کنی ای دل ز سنگ

جوی شیر آید برون از کوه بهر کوهکن

روزیی خود می کند صاحب هنر حاصل ز سنگ

آدمی را ز آفت ارض و سما نبود خبر

دانه ذوق آسیا دارد ولی غافل ز سنگ

از فلاخن سر نمی پیچد درخت میوه دار

همچو طفلان کی شود بی پای صاحبدل ز سنگ

خون ناحق هر کجا باشد نهان گل می کند

لاله می روید ز آب خنجر قاتل ز سنگ

ساکنان کعبه از وسواس شیطان فارغند

ایمن از سیل است باشد هر کرا منزل ز سنگ

کرده اند اهل طمع را از ازل روئینه تن

آب می گردد نباشد گر دل سایل ز سنگ

خال او تا موسم خط هر چه باشد می کند

می شود وقت علمداری دل غافل ز سنگ

راز عشق از سینه همچون برق بیرون می رود

سیدا بیهوده آتش می‌کند منزل ز سنگ

شمارهٔ ۳۵۷

دارم ز دست داغ دل سامانیان در بغل

دریای خون در آستین گرداب عمان در بغل

عمریست تیرش را به دل از غیر پنهان کرده ام

ترسم که آخر گل کند چون غنچه پیکان در بغل

از فکر روی و زلف او دارد دل من روز و شب

شمع شبستان در نظر جزو گلستان در بغل

او همچو گل دارد نظر بر کیسه پر سیم و زر

ایستاده من در خدمتش چون غنچه سامان در بغل

در جستجویش کرده ام آماده اسباب سفر

از اشک آبم در گلو وز داغ دل نان در بغل

ای از جمالت زلف را چون مار هر سو گنجها

وی از خطت هر مور را ملک سلیمان در بغل

بردند از فکر لبت سر در گریبان غنچه ها

دارند گلها از غمت زخم نمایان در بغل

دل پاره پاره می روم تا درسگاهش سیدا

دارم به یاد زلف او جزو پریشان در بغل

شمارهٔ ۳۵۸

شهر و صحرا درگرفت از آتش رخسار گل

عندلیبان سوختند از گرمی بازار گل

بعد از این گلهای بیخار از چمن خواهد شکفت

بس که شد پامال از جوش تماشا خار گل

غنچه همچون ساقیان مینای پر می در بغل

می دهد باد از صراحی خنده سرشار گل

می کند پردازگر آئینه ها را روشناس

در حقیقت گل فروشانند خدمتگار گل

سیدا در صحبت منعم نباشد بهره یی

باغبان را نیست سودی از زر بسیار گل

شمارهٔ ۳۵۹

افلاک را گداخت دل صبر پیشه ام

می گیرد انتقام خود از سنگ شیشه ام

از مرگ همدمان دل سنگ آب می شود

خون می خورد به ماتم فرهاد تیشه ام

بر خاکسار محنت دنیا چه می کند

ایمن بود ز آفت ایام ریشه ام

عمریست سیدا ز هنر دست شسته ام

شد مدتی که گوشه نشینی است پیشه ام

شمارهٔ ۳۶۰

پادشاها با تو جان دردمند آورده ام

گوشه چشمی که صید مستمند آورده ام

از شکرزار حلاوت کام من شیرین بکن

طوطی امید خود از بهر قند آورده ام

خون دل می ریزم و از ناله لبریزم چو نی

اشک دامن دامن افغان به بند آورده ام

آتش بی تابیم را از کرم آبی بزن

حالت بی طاقتی همچون سپند آورده ام

آهوی صحبت ز بند دست و پایم جسته است

پیکر پر پیچ و تابی چون کمند آورده ام

تا شود از دامنم کوتاه دست مدعی

خویش را امروز بر جای بلند آورده ام

کلک من بر صفحه بندد نقش های دلپذیر

سیدا تارو به شاه نقشبند آورده ام

شمارهٔ ۳۶۱

بر خاک ریخت جام شرابی که داشتم

پرواز کرد مرغ کبابی که داشتم

شوخی نیافتم که کنم صرف عمر خویش

در شیشه بو گرفت گلابی که داشتم

شستم زیار نو خط خود دست آرزو

انداختم در آب کتابی که داشتم

اشکم چو سنگ در گلوی شیشه شد گره

از جوش ماند چشمه آبی که داشتم

چون نبض مستقیم ز پرواز مانده ام

گردید معتدل تب و تابی که داشتم

انداختم ز سینه برون داغ عشق را

کردم وداع خانه خرابی که داشتم

ای سیدا فراغت خاطر نمود روی

آمد به جای بالش خوابی که داشتم

شمارهٔ ۳۶۲

شب چو یاد عارض آن شعله قامت می کنم

خانه را روشن تر از صبح قیامت می کنم

عمر خود را صرف می سازم به شادی همچو گل

تا مرا در شاخ برگی هست عشرت می کنم

بر سر خاری که از پایی به مژگان می کشم

بر سر خود سایه بانی در قیامت می کنم

نیستم گردون که گردم گرد قرص آفتاب

چون مه نو با لب نانی قناعت می کنم

در چنین وقتی که دوران کوس رحلت می زند

ساده لوحی بین که کار خود به فرصت می کنم

جای گرم خود نسازم سرد هر دم چون سپند

عمرها می سوزم و چون شمع طاقت می کنم

خانه آئینه را از عکس پر زر کرده ام

هر که با من روی میارد به دولت می کنم

ناوکش از جان گذر کرد و نگردیدم هلاک

زین الم تا زنده ام خود را ملامت می کنم

تا سبق از حکمت العین دو چشمش خوانده ام

بر سر بیمارها تا رفته صحت می کنم

می زنم از آه دل هر شب به گردون مشتها

آتشی در جان چرخ بی مروت می کنم

تا به چشم اهل ظاهر همچو مژگان جا شوم

خویش را چون کلک مو در بند صورت می کنم

مهربانی ها مرا در چشم او دشمن نمود

بوالهوس می گردم و ترک محبت می کنم

از پی آهونگاهان می دویدم پیش از این

این زمان ایشان اگر آیند وحشت می کنم

شکوه همیشه عاجز ندارد انتقام

دشمنم نامرد اگر باشد مروت می کنم

استخوانم شد سفید و اشک می ریزم به خاک

دانه ام چون آرد شد فکر زراعت می کنم

بازوی دوران مرا گر بعد از این فرصت دهد

می نشینم گوشه یی و ترک صحبت می کنم

کشت امسال من از آب مروت خشک ماند

شکوه از بی لطفی ارباب قسمت می کنم

تلخ باشد بی لبش بر هر چه بگشایم زبان

روزه دارم آرزو خرمای جنت می کنم

هر کجا آن شمع بزم آرا نشیند سیدا

تیغ اگر بر فرقم آید استقامت می کنم

شمارهٔ ۳۶۳

روی دلی ز مردم عالی نیافتم

زین درد و داغ کشته و مرهم نیافتم

گشتم تمام روی زمین را چو آفتاب

جای نشان ز منزل حاتم نیافتم

رفتم به اهل جاه که جویم به خود لباس

در بر به غیر جامه ماتم نیافتم

بنشسته اند اهل جهان آه بر جگر

در چشم تنگ ساغرشان نم نیافتم

همچون نفس به سینه هر کس فرو شدم

در پیچ دل ز روز جزا غم نیافتم

از بس که برده اند ز دلها حجاب را

شرم و حیا به دیده شبنم نیافتم

رفتم به طوف کعبه مقصود سیدا

جز چشم خویش چشمه زمزم نیافتم

شمارهٔ ۳۶۴

قبای خود چو گل امروز پاره پاره کنم

ز چاک سینه خیال تو را نظاره کنم

خروش ناله من از زمین برد آرام

شبی که ارزوی خواب گاهواره کنم

ز بس که نیست در ایام صحبت گرمی

روم چو آتش و منزل به سنگ خاره کنم

طبیب نبض دل را در اضطراب انداخت

کجا روم بکه گویم دگر چه چاره کنم

شبی به خواب من آن تندخو نمی آید

دمید صبح جز تا کی استخاره کنم

حساب روز قیامت به خود کنم آسان

گناه خویش من اینجا اگر شماره کنم

به خانه ماه من ای سیدا نمی آید

سفید اگر برهش چشم چون ستاره کنم

شمارهٔ ۳۶۵

موج جوهر شوم از تیغ زبانت گردم

چون خط پشت لب از گرد دهانت گردم

از خجالت نتوانم به تو نزدیک شدن

چون تهیدست بر اطراف دکانت گردم

گر نشینی به چنین پای تو را بوسه زنم

در خرامی ز سر سرو روانت گردم

به سر خود دهن تلخ مرا شیرین کن

تا به کی از سر انگور کشانت کردم

بر کمر تیغ پی کشتنم آویخته یی

پا ز سر کرده ز شمشیر میانت گردم

گوشه ابرو و مژگان تو را بنده شوم

جان سپر ساخته از تیر و کمانت گردم

سیدا را جگر ریش به ناصور رساند

از خط پشت لب مشک فشانت گردم

شمارهٔ ۳۶۶

خم گشت قد و با لب نانی نرسیدیم

صدساله شدیم و به جوانی نرسیدیم

در بر نکشیدیم شبی سیمبری را

آغوش شدیم و به میانی نرسیدیم

چون لاله ز سر منزل ما دود برآید

داغیم که با سوخته جانی نرسیدیم

چون ناوک پر ریخته از پای فتادیم

از سعی کمانی به نشانی نرسیدیم

از بس که ندامت ز گنه نیست کسی را

انگشت شدیم و به دهانی نرسیدیم

چون شمع شدیم انجمن آرای حریفان

افسوس که با چرب زبانی نرسیدیم

رفتیم و کشیدیم کمان همه کس را

در معرکه سخت کمانی نرسیدیم

شد نوخط ما پیر و کناری نگرفتیم

هرگز به بهاری و خزانی نرسیدیم

عمریست که هستیم در این باغ چو سید

با سرو قد غنچه دهانی نرسیدیم

شمارهٔ ۳۶۷

بی تو امشب بوی خون می آید از کاشانه ام

سنگ می بارد از دیوار و در بر خانه ام

از درون شیشه من تا سحر می رفت خون

بی لبت می ریخت می از جبهه پیمانه ام

در چراغ خانه ام می کرد روغن کار آب

باد صرصر بود لرزان از پر پروانه ام

آتشی در خرمن بنیاد من افتاده بود

برق همچون خوشه چین می گشت گرد دانه ام

پیکرم چون موی آتشدیده پیچ و تاب داشت

زلف بی تابی جدا می کرد دست از شانه ام

شمع از بی طاقتی می جست از جا چون سپند

آب می گردید و می شد کوه اگر همخانه ام

سیدا از خانه ام تا آن پری رو رفته است

بعد از این در کوچه و بازارها دیوانه ام

شمارهٔ ۳۶۸

نفس عمریست می پیچد مرا در سینه می ترسم

عجب ماری شده پیدا در این گنجینه می ترسم

به چشم بس که گردد شکلهای مختلف ظاهر

چو بینم عکس خود در خانه آئینه می ترسم

به شهر از شالپوشان بس که پیدا شد خیانتها

به دوش هر که بینم خرقه پشمینه می ترسم

به حق چشم مخمور خود ای ساقی شرابم ده

سیه مست توام کی از شب آدینه می ترسم

به محشر می دهند ای سیدا اعضا گواهی را

به روز گیرودار از همدم دیرینه می ترسم

شمارهٔ ۳۶۹

لب گشایی به تکلم ز کلامت گردم

مژده وصل رسانی ز پیامت گردم

جلوه قامت تو روح روان است مرا

خیز و بخرام که از طرز خرامت گردم

دهن از بردن نام تو شده کان شکر

این چه نام شکرین است ز نامت گردم

به تغافل گهی از پیش نظر می گذری

می دهی گاه سلامی ز سلامت گردم

چون مه چارده از حسن رخت پر شده است

با تو قربان شوم از ماه تمامت گردم

سیدا از الم وعده تو گشت کباب

سوختی جان من از وعده خامت گردم

شمارهٔ ۳۷۰

بنده مرحمت چشم سیاهت گردم

از سر چپ غلط انداز نگاهت گردم

هاله را بینم و آغوش هوس بگشایم

ماه را بینم و از روی چو ماهت گردم

خط شبرنگ گل روی تو را بنده شوم

از سر سایه خورشید پناهت گردم

ای سیه چشم ز پیش نظرم تند مرو

آنقدر باش که قربان نگاهت گردم

نقش پای تو به هر کوچه مرا پیش آید

گردبادی شوم و از سر راهت گردم

روز و شب کار به یاران تو زاریست مرا

به امید تو ز دنبال سپاهت گردم

سیدا سیر چمن می کند و می گوید

غنچه گل شوم از طرف کلاهت گردم

شمارهٔ ۳۷۱

می روم هر سو سراغ دل ز مردم می کنم

طفل شوخی دارم او را هر زمان گم می کنم

خون من می ریزد و می پرسد احوال تو چیست

می زند شمشیر و می گوید ترحم می کنم

ساغر عشرت چو گل آسان نمی آید به دست

عمرها خون می خورم تا یک تبسم می کنم

از سر جرم من آن بدخوی پا کوته نکرد

عمرها شد زیر تیغ او تظلم می کنم

ماه را رخسار او خرگه نشین هاله کرد

آفرین بر خیره چشمی های انجم می کنم

بی زبانی نعمتی بودست من از سادگی

شکوه از خاموشی لبهای گندم می کنم

حرفهای بیجا گفتن از شمشیر تازی برتر است

اره می گردد زبانم تا تکلم می کنم

زلف بی پروای او شبها چو بر یارم رسد

می شوم دیوانه و با خود تکلم می کنم

چون تنور از انتظاری می شود چشمم سیاه

سفره خود تا سفید از نان گندم می کنم

می روم زین پس سوی میخانه همچون سیدا

بالش آسایش از خشت سر خم می کنم

شمارهٔ ۳۷۲

صبا آورد دوش از میر عالی نامه‌ای سویم

که از هر جانبی دوران دری بگشاد بر رویم

پی تسلیم جا دارم به سر چون خط پیشانی

که هر حرفش کلیدی شد به قفل چین ابرویم

معطر ساخت چون عنبر سواد او دماغم را

چو گل هر صبحدم وا می کنم او را و می بویم

صفای کاغذش از بس که سازد کار صیقل را

ز عکس پشت او شد صفحه آئینه زانویم

ز لطف او به گردون رفته ام از پله هستی

نه بیند بعد از این سنگ کمی چشم ترازویم

عجب نبود اگر سازد شکر ریزی نی کلکم

که در هند سخن عمریست نعمت پرور اویم

ز خوان هیچ کس از بسکه انگشتی نکردم تر

خط تسلیم داده آسمان بر دست و بازویم

فلک از بزم او ای سیدا تا دورم افگنده

نمی دانم چه می سازم نمی دانم چه می گویم

شمارهٔ ۳۷۳

ز شهر از دست تو امروز ای گل پیرهن رفتم

به خود پیچیده همچون گردباد از خویشتن رفتم

به یاد چشمت امشب خواب دیدم آهوی مشکین

تصور کرده زلفت را به صحرای ختن رفتم

مرا کی می توانند از زبانها جمع کرد اکنون

من آن راز نهان بودم که بیرون از دهن رفتم

سرانگشتم ز دندان ندامت شعله افشان شد

سزای آنکه همچون شمع در هر انجمن رفتم

ز بوی گل شنیدم تا حدیث بی وفایی را

چو طفل غنچه پیش از مرگ در فکر کفن رفتم

به خود افغان کنان می گفت در کنج قفس بلبل

فراموش آنقدر گشتم که از یاد چمن رفتم

به ملک خود ندیدم سیدا روی طرب هرگز

ز دست آرزوهای خود آخر از وطن رفتم

شمارهٔ ۳۷۴

روی دلی از آن بت سرکش نیافتم

در روزگار باده بیغش نیافتم

بی روی او به سوختن خود رضا شدم

از غم کباب گشتم و آتش نیافتم

تا حال من به یار کند مو به مو بیان

یاری به خود چو زلف مشوش نیافتم

دارم به فکر موی میانش کمان کشی

داغم از این که دست چو ترکش نیافتم

ای سیدا به غیر دل داغدار خود

در عاشقی اسیر بلاکش نیافتم!

شمارهٔ ۳۷۵

اشکیم تازه شور ز زمزم کشیده ایم

زخمیم کهنه دست ز مرهم کشیده ایم

بر هر دری که در طلب آب رفته ایم

چندان نشسته ایم ز خود نم کشیده ایم

بر بوریای خانه خود نقش بسته ایم

پای از بساط مردم عالم کشیده ایم

روشن چراغ خویش ز مهتاب کرده ایم

منت ز شمع پرتو کس کم کشیده ایم

از بی کسی به خانه آئینه رفته ایم

از عکس خویش صورت آدم کشیده ایم

دست طمع ز خوان کریمان بریده ایم

دامن ز خار وادی حاتم کشیده ایم

در باغ روزگار تماشا نکرده ایم

میل حسد بدیده شبنم کشیده ایم

ما کعبه را به آبله پای رفته ایم

ساغر تهی ز چشمه زمزم کشیده ایم

ای سیدا چو غنچه سر خویش عمرهاست

در آستین پیرهن غم کشیده ایم

شمارهٔ ۳۷۶

یار سرکش را به زور ناله همدم کرده ایم

این کمان را ما به بازوی نفس خم کرده ایم

عشقبازی جان درآرد صورت دیوار را

عکس را در خانه آئینه آدم کرده ایم

لب ز آب کاسه عیش خلایق شسته ایم

بوسه تر از دهان چشمه غم کرده ایم

میهمان ما گریبان چاک می آید برون

بهر خود تا تکیه یی از دوش ماتم کرده ایم

ما به بام قصر هستی چارزانو نشسته ایم

در زمین بی ته خود ریشه محکم کرده ایم

کعبه را از راه دل پیش نظر آورده ایم

آستان خانه خود چاه زمزم کرده ایم

از تماشای چمن پای نظر پیچیده ایم

عمرها از گریه هم چشمی شبنم کرده ایم

داغ ما با خلق چون خورشید روشن گشته است

خویش را در عشق او مشهور عالم کرده ایم

پای چون خورشید و مه بر هیچ در ننهاده ایم

چرخ می داند که ما این کارها کم کرده ایم

سیدا با دود شمع خویش قانع گشته ایم

خاک در چشم چراغ جود حاتم کرده ایم

شمارهٔ ۳۷۷

از آن روزی که دور افتاد زان زلف دو تا دستم

گره نگشاید از کار کسی مانند پا دستم

ز زیر ناخنم چون گل ز غیرت خون به جوش آید

چو سازد آرزوی رنگ از برگ حنا دستم

مرا دست تهی از آستین بیرون نمی آید

فرو رفتست تا بازو به کام اژدها دستم

چرا کلکم نسازد سبز همچون خضر عالم را

که بر کف همچو سرو از راستی دارد عصا دستم

ز هر انگشت من مانند نی فریاد برخیزد

اگر یک لحظه گردد از گریبانم جدا دستم

به انگشت حیا تا پرده از رویش برافگندم

ز طشت شعله آتش نمی سازد ابا دستم

ز فکر روز حشر ای سیدا بیرون نمی آیم

در این دریای پرشورش نگیرد گر خدا دستم

شمارهٔ ۳۷۸

پژمرده شد به دل گل داغی که داشتم

مانند لاله سوخت دماغی که داشتم

کندم به ناخن از جگر خویش داغ را

کردم برون ز خانه چراغی که داشتم

سر رشته امید ز دستم گسسته شد

گردید سوده پای سراغی که داشتم

از دست برد لشکر خط رنگ او شکست

شد پایمال حادثه باغی که داشتم

از باده وصال دلم سیدا گرفت

انداختم ز دست ایاغی که داشتم

شمارهٔ ۳۷۹

گردبادم خاک در چشم چراغت می کنم

با زبان آتشین چون لاله داغت می کنم

می توانم گلشنت را سوخت از یک برق آه

پاس خاطر داریی گلهای باغت می کنم

باده نابم ولی چشمت به خونم تشنه است

روغن بادامم اما بی دماغت می کنم

با وجود آنکه می دانم کجا داری مقام

لیک با خود پس نمی آیم سراغت می کنم

تا نریزد باده وصلت به کام سیدا

چشم پر خون را نگهبان ایاغت می کنم

شمارهٔ ۳۸۰

یاد آن شبها که در بزمت فراغت داشتم

سر به سر مانند ابرو خواب راحت داشتم

در حریمت کرده بودم پا ستون مانند شمع

تیغ می بارید بر سر استقامت داشتم

من چه کردم ناامید از بزم وصلت کرده یی

از تو ای بی رحم امید مروت داشتم

در خیال من چو گلچین فکر گل چیدن نبود

از گلستانت به بوی گل قناعت داشتم

چون چراغ روز در چشمت ندارم اعتبار

این سزای آنکه عمری پاس صحبت داشتم

از حوادث های دورانم نبود اندیشه یی

پشت چون تصویر بر دیوار غفلت داشتم

تا شدم خاک رهت ای کاش همچون سیدا

با قدت چون سایه آن روزی که الفت داشتم

شمارهٔ ۳۸۱

بهر سوغای عزیزان جان ز تن بیرون کنم

یوسف خود را از این چه بی رسن بیرون کنم

ماتم طفلان بود چون خنده گل بی بقا

غنچه را پیش از شکفتن از چمن بیرون کنم

از لب خود بوسه یی امیدوارم کرده یی

نیست این حرفی که او را از دهن بیرون کنم

تا نسازم در میان کشتگان خود را شهید

روز محشر کی سر خود از کفن بیرون کنم

آب سازد آتش من زهره پروانه را

شمع را مردانه وار از انجمن بیرون کنم

قامتش در دیده من جلوه گر گردد چو شمع

گر دو سر چون شمعدان از یک بدن بیرون کنم

من نه آن نخلم که همچون شمع مجلس سیدا

اشک را از دیده وقت سوختن بیرون کنم

شمارهٔ ۳۸۲

خشک است ز بی مهریی ایام دماغم

در آرزوی روغن آبست چراغم

زخم جگرم کرده بناصور ارادت

ای دست مروت منه انگشت به داغم

ریزند اگر در چمنم آب زمرد

چون برگ خزان دیده دمد سبز دماغم

از آبله ام چشمه خون سر هر خار

انگشت نما گشت ره از پای سراغم

رفتم به تماشای چمن همره سید

از آتش رخساره گل سوخت دماغم

شمارهٔ ۳۸۳

تا به کوی آن نگار سیمبر جا کرده ام

خانه یی از سیم بهر خویش برپا کرده ام

از برای سیم دنیا پا در این ره مانده ام

شهر و صحرا از نسیم اشک دریا کرده ام

تا نریزد آبروی لنگر من بر زمین

از چپ و از راست آغوش نظر واکرده ام

چون سپند روی آتش هست کارم جست و خیز

در عجایب منزلی امروز مأوا کرده ام

همچو تار سیم هر دم می خورم صد پیچ و تاب

سیدا تا دار دنیا را تماشا کرده ام

شمارهٔ ۳۸۴

شده چون سایه از بس خاکساری جزو اعضایم

نمی گردد جدا نقش قدم چون کفش از پایم

شبی گر از کنار بام روی خویش بنمایی

لبالب گردد از مهتاب آغوش تماشایم

نمی سازد به مستان شیشه ام آواز خود روشن

به سنگ سرمه دارد انتظاری چشم مینایم

دهد پیغام نومیدی کمند انتظار من

غبارآلوده خیزد از زمین دام تمنایم

فلک را کرد گرداب جنون دریای شور من

زمین چون گردباد آید به رقص از جوش سودایم

سپند از سوختن ای سیدا ممتاز می گردد

ز برق شعله خو گلدسته بندد خار صحرایم

شمارهٔ ۳۸۵

شبی که بوی گلت از هوا سراغ کنم

روم به باغ و ده انگشت خود چراغ کنم

ز دانه های سپند انتقام خویش کشم

ستاره سوختگان را چو لاله داغ کنم

ز شمع بزم تو تعلیم سوختن گیرم

چراغ میکده را رفته بی دماغ کنم

کشم چو غنچه سر خود به جیب هستی خویش

چه لازم است که کسب هوای باغ کنم

به بخت تیره خود افگنم نظر هر شام

ز روی خانه تماشای گشت زاغ کنم

چو سیدا جز از خویشتن نمی یابم

مگر بودایی مجنون روم سراغ کنم

شمارهٔ ۳۸۶

بر زمین مانند اشک از چشم تر افتاده ام

خاک بر سر می کنم تا از نظر افتاده ام

طوطیم اما ز یک پرواز بیجا ساختن

صد بیابان دور از کان شکر افتاده ام

بر شکست من اگر دوران کمر بندد رواست

از چمن بیرون چو نخل بی ثمر افتاده ام

تا کدامین سو خرامان بگذرد آن شاخ گل

همچو نقش پای در هر رهگذر افتاده ام

نسبتی نبود جگربند مرا با ماه مصر

پیر کنعان نیستم دور از پدر افتاده ام

سیدا باغ بهار خویش را دادم ز دست

چو نسیم صبح در فکر سفر افتاده ام

شمارهٔ ۳۸۷

چهره افروخت چو گل بهر تماشا رفتم

جلوه یی کرد که چون سرو من از جا رفتم

از غمش مردم و پا بر سر خاکم ننهاد

گردبادی شدم و دامن صحرا رفتم

عشق را خواستم و دست ز عالم شستم

سوختم خانه خود را و به دریا رفتم

تن لبالب ز هوا در پی یار افتادم

خر پر از بار به دنبال مسیحا رفتم

دست کوتاه دماغ و سر آن زلف بلند

کیسه خالی من دیوانه به سودا رفتم

چاک در پیرهنم چون مه مصر افگندند

اشک حسرت شدم از چشم زلیخا رفتم

سیدا رخت سفر از سر آن کو بستم

در جگر نیشتر و آبله بر پا رفتم

شمارهٔ ۳۸۸

به کویت از سر خود سجده مقبل نمی دانم

به درگاه تو خود را بنده قابل نمی دانم

صف مژگان او زیر و زبر کردست عالم را

به دور نرگس او سحر را باطل نمی دانم

جفاجویی که چون خورشید تیغ او علم نبود

جهان را گر شبیخون آورد قاتل نمی دانم

در و دیوار در فریاد شد از پنبه گوشم

کسی را اینقدر از خویشتن غافل نمی دانم

بپا زنجیر شد یک سوزن بیرشته عیسی را

بلای بدتر از همراه ناقابل نمی دانم

حیات آدمی چون آب دایم رو به ره دارد

که من این کاروان را پای در منزل نمی دانم

گشادی می شود از عشقبازی بسته گیها را

به دستم گر فتد هر عقده یی مشکل نمی دانم

مرا هر چند همچون شمع آن بدخوی می سوزد

تمنای به غیر از سوختن در دل نمی دانم

نباشد سیدا آسایشی در عالم امکان

نظر تا می کنم این دشت را منزل نمی دانم

شمارهٔ ۳۸۹

از چمن افغان کنان بیرون چو بلبل می روم

بی دماغم در سراغ نکهت گل می روم

در بساطم زاد راهی نیست جز سرگشتگی

گرد بادم در بیابان توکل می روم

می کنند آزادگان اول فلک را پایمال

موج سیل نوبهارم از سر پل می روم

از جنون پیچیده ام دامن به زنجیر کمر

از چمن امروز همچون بوی سنبل می روم

گر گذارم پای خود در کوچه باغ اهل جاه

همچو باد صبح با چندین تغافل می روم

نیست از آشفتگی تاب ملاقات کسی

از نسیمی هر طرف چون زلف کاکل می روم

چون عصا اندیشه یی از کس ندارم سیدا

پیش پیش دشمن خود بی تأمل می روم

شمارهٔ ۳۹۰

داغ هر جا گل کند پا تکیه دل می کنم

برق هر جا خانه روشن کرد منزل می کنم

مرغ دور از آشیانم از تپیدن مانده ام

خواب آسایش به زیر تیغ قاتل می کنم

مرده خود را به پای شمع امشب دیده ام

خویش را در مشهد پروانه بسمل می کنم

می نهم چون آسیا در دامن اهل طلب

هر چه از سرگشتگی امروز حاصل می کنم

می خورم از عکس خود بر چهره چندین پشت دست

تا به آن آئینه رو خود را مقابل می کنم

بر تن خود جامه فتح از فلک دارم امید

ساده لوحم دست بر دامان سایل می کنم

سیدا گوهر اگر در بحر تکلیفم کند

بوسه ها چون موج از لبهای ساحل می کنم

شمارهٔ ۳۹۱

یاد آن شبها که در بر گلعذاری داشتم

در دل از مژگان شوخش خارخاری داشتم

خانه ام چون خنده گل بود لبریز از نشاط

در کنار آشیان خرم بهاری داشتم

موج می زد داغ خون در کربلای سینه ام

تا نظر می کرد چشمم لاله زاری داشتم

از دل صد پاره چون گل بود عیش من مدام

پیش از این در این چمن خوش روزگاری داشتم

می شمردم پرتو خورشید را عکس سراب

تا ز رویش در نظر آئینه داری داشتم

می خورم خون جگر تا صاف شد آئینه ام

پشت و رویم بود یکسان تا غباری داشتم

تا سحر می گشت در فکر پریشانی سرم

ای خوش آن شبها که با زلف تو کاری داشتم

این زمان محتاج با یکدانه اشکم سیدا

پیش از این چون بحر هر گوهر کناری داشتم

شمارهٔ ۳۹۲

دل دیوانه خود را نشان کردم ندانستم

نشان تیر آن ابروکمان کردم ندانستم

به صد افتادگی چون مهر بردم راه در کویش

به آن بی مهر خود را مهربان کردم ندانستم

به امیدی که روزی پا نهد در خانه چشمم

سر خود فرش بر هر آستان کردم ندانستم

یقینم شد که با بیگانگان دارد سر الفت

به خود من آشنا او را گمان کردم ندانستم

به یاد متکای ابروی او سیدا عمری

چو جوهر بردم تیغ آشیان کردم ندانستم

شمارهٔ ۳۹۳

روم از جای با اندک نسیمی گرد را مانم

بنای بیمدارم مهره های نرد را مانم

نشد جز سوختن از کوچه گردی حاصل عمرم

به شهر تیره بختی مشعل شبگرد را مانم

ز رشک رنگ سرخم لعل در کان رنگ گرداند

به چشم کهربا طبعان عقیق زرد را مانم

نمی گردد ز دست ناله شمع کشته ام روشن

ندارم از اجابت بهره آه سرد را مانم

چرا ای گردباد امروز می گردی ز دنبالم

ز خود رم کرده ام مجنون صحراگرد را مانم

ز فرش مخمل اهل کرم پهلو تهی سازم

گریزم از دوای این حکیمان درد را مانم

ندارد سیدا گلزار چون من سرو موزونی

به روی صفحه ایام بیت فرد را مانم

شمارهٔ ۳۹۴

به گلشن رفتم و بی رویت آغاز جنون کردم

ز شور اشک داغ لاله را گرداب خون کردم

ز جوی شیر چون فرهاد کام من نشد شیرین

حیات خویش را بیهوده صرف بیستون کردم

در این گلشن چو گل هرگز ندیدم روی دلجمعی

سر خود غنچه آسا از گریبان تا برون کردم

ربود از دستم آخر عشق سرکش اختیارم را

چرا من تکیه با تدبیر عقل ذوفنون کردم

بنا نبود چو بزم آب و آتش قصر هستی را

در این مجلس عبث چون شمع عمری پاستون کردم

توان کردن به احسان زیر دست خویش دشمن را

تسلی داده داده نفس را آخر زبون کردم

دل بی صبر خود را سیدا از پای افگندم

مرا پیمانه از می چون تهی شد سرنگون کردم

شمارهٔ ۳۹۵

شکایت نامه آن روی چون گل بود در دستم

قلم در ناله چون منقار بلبل بود در دستم

سحر زلف تو از روی تصور شانه می کردم

به گردن داشتم زنجیر و سنبل بود در دستم

به بزم می پرستان دوش رفتم همره ساقی

ز شب تا صبحدم جام توکل بود در دستم

چو شبنم باغبان از چشم خود می داد آب من

بسان غنچه گل کیسه پل بود در دستم

به گلشن سیدا قطع نظر می کردم از نرگس

به یاد چشم او تیغ تغافل بود در دستم

شمارهٔ ۳۹۶

به گلزاری که در وی سرو قدی نیست خاموشم

ز طوق قمریان انداختند این حلقه در گوشم

مرید غنچه ام از جا گریبان چاک می خیزم

گرانی می کند چون گل قبای تازه بر دوشم

کنار من ندیده روی مطلب از تهیدستی

در این وادی کمند نارسا افتاده آغوشم

کنند از غنچه چیدن گلفروشان دست خود کوته

ز چشم منفعت جویای بازار فراموشم

رخ دریادلی در خواب و بیداری نمی بینم

حبابم چشم خود گه می گشایم گاه می پوشم

به بزم هوشیاران گر روم ساقی مکن عیبم

به خود میخانه می سازم گمان از بس که بی هوشم

ز شب تا روز دلجویی کنم ارباب صحبت را

دم آبی که از بالانشینان بود می نوشم

در این کو سیدا آواز پایی از که می آید

صدای خیر مقدم می برآید از لب گوشم

شمارهٔ ۳۹۷

خبر می گوید از راز درون لبهای خاموشم

زند پهلو به روی حلقه در حلقه گوشم

شدم پیر و نمی آید برون گهواره از یادم

قدم در ملک هستی تا نهادم خانه بر دوشم

قلندر مشربم یا اهل دنیا رو نمی آرم

گهی چون آئینه عریانم و گاهی نمدپوشم

سبک چون بوی گل از جامه خواب ناز برخیزم

بحمدالله که دست تربیت دور است از دوشم

شکفتن رفته است ای سیدا عمریست از یادم

سخن بسیار دارم بر لب و چون غنچه خاموشم

شمارهٔ ۳۹۸

تا گرفتم خو به سحر نرگسش جادو شدم

گوشه چشمی ز خالش دیدم و هندو شدم

دوریی زنجیر رسوا می کند دیوانه را

تا ز دستم رفت زلف او پریشان گو شدم

ژنده پوشیدن نگردد جمع با تن پروری

خرقه پشمینه کردم تا به بر چون مو شدم

جز پریشانی زلف او نصیب من نشد

عمرها چون شانه خدمتگار آن گیسو شدم

از دل خوبان توان از رفتگی کردند جای

هر کجا آئینه یی دیدم سراپا رو شدم

عقده ها دارم به دل از حرف پهلودار خلق

تا چو بند جامه اش یک روز در پهلو شدم

نکهت سنبل دماغم را پریشان کرد و رفت

چون صبا تا محرم آن زلف عنبربو شدم

قدر صاحب درد صاحب درد می داند که چیست

در تفکر هم کجا دیدم سر زانو شدم

می نوازم پشت تیغی بردم تیغ هلال

آشنا تا با سلام گوشه ابرو شدم

از ملامت سیدا یوسف عزیز مصر شد

تا به بدنامی دریدم پیرهن نیکو شدم

شمارهٔ ۳۹۹

از سر کوی تو با صد حسرت ای گل می روم

محمل خود بسته ام از بال بلبل می روم

گلشنی بودم مرا باد خزان تاراج کرد

با دماغ خشک همچون نکهت گل می روم

استقامت نیست در یکجای با دیوانگان

رخت خود پیچیده زین گلشن چو سنبل می روم

کودکی گردد چو سنگ سرمه سد راه من

چون نگه افتاد از چشمم تغافل می روم

زادراه خاکساران از هوا پیدا شود

گردبادم در بیابان توکل می روم

شانه ام غیر از پریشانی مرا در بار نیست

تیره بختم در خیال زلف و کاکل می روم

جوش اشکم سیدا پامال سازد چرخ را

موج سیل نوبهارم از سر پل می روم

شمارهٔ ۴۰۰

گر به کف مانند گل مشت زری می داشتم

در بغل چون غنچه گلبرگ تری می داشتم

راه دور عشق با مقراض پا نتوان برید

قطع می کردم من این ره گر سری می داشتم

آب می دادند چون دریا سخن های مرا

چون صدف گر در کف خود گوهری می داشتم

سبز شد همچون لباس خضر زنگار دلم

می شدم آئینه گر اسکندری می داشتم

مانده ام در خانه صیاد از بی قوتی

می شکستم صد قفس را گر پری می داشتم

می شدم شب تا سحر هنگامه آرایش چو شمع

پیش تیغش می نهادم گر سری می داشتم

چشم او را سیدا همکاسه می کردم به خود

گر به کف مانند نرگس ساغری می داشتم

شمارهٔ ۴۰۱

صبا از خنده آن گل حدیثی گفت در گوشم

که همچون حلقه گرداب شد از گریه آغوشم

مرا گر محتسب از پای خم در پای دار آرد

سبوی باده رقصد چون سر منصور بر دوشم

غبار راه اگر چون گردباد از خود بیفشانم

فلک گردد نهان تا حشر زیر گَردِ پاپوشم

می پر زور من بردار از جا آسمانها را

به دوران رحم کن ای مدعی بگذار سرپوشم

چنان سرشار گفتم سیدا از می که در محشر

نوای صور نتواند کشیدن پنبه در گوشم

شمارهٔ ۴۰۲

در دل امشب شورشی چون صبح محشر داشتیم

بالشی زیر سر از بال سمندر داشتیم

بر سر ما پیش از این سودای آزادی نبود

در قفس دل بستگی ها بود تا پر داشتیم

وانکردیم از سر زلف تمنا عقده یی

عمرها چون شانه دست خشک بر سر داشتیم

بر سر مژگان ز سختی های دوران شد گره

قطره یی اشکی که ما در دیده تر داشتیم

دست از دامان ما کوتاه کن ای گردباد

سعی ها کردیم تا خود را ز جا برداشتیم

می کند تأثیر با فرزند امساک پدر

ما عبث چشم طمع بر آب گوهر داشتیم

سیدا در مجلس رندان لب ما تر نشد

پیش مینا ساغر خود را مکرر داشتیم

شمارهٔ ۴۰۳

از عدم جسم خراب و رنگ زرد آورده ام

تحفه یی امروز بهر اهل درد آورده ام

خاطری دارم غبارآلود از رنج سفر

گردبادم پیکری در زیر گرد آورده ام

جانب گلشن مکن تکلیف ای بلبل مرا

نوبهارم لیک با خود آه سرد آورده ام

عاجزم افتاده ام ای چرخ از من کن حذر

لشکری همراه خود بهر نبرد آورده ام

تکیه گاهم سیدا باشد به شاه نقشبند

خویش را در سایه این شیرمرد آورده ام

شمارهٔ ۴۰۴

بی خود شدم از زلف دو تا کام گرفتم

در دام تو افتادم و آرام گرفتم

مرغان چمن را به دهم مهر نهادم

رفتم به گلستان و تو را نام گرفتم

تا چشم تو را سوی چراغم نظر افتد

روغن ز گل نرگس و بادام گرفتم

بر کعبه رخساره تو روی نهادم

با قافله زلف ره شام گرفتم

در کوی تو رفتم به قد خم شده امشب

خود را چو مه نو به لب بام گرفتم

سرگشته مرا ساخته چون سنگ فلاخن

جامی که من از گردش ایام گرفتم

بر تنگ شکر چشم چو سید نگشایم

تا از لب او لذت دشنام گرفتم

شمارهٔ ۴۰۵

دل را اسیر خط بناگوش کرده ام

این خانه را چو کعبه سیه پوش کرده ام

هر جا روم به سوی توام هوش می برد

عمریست راه خانه فراموش کرده ام

ایمن کنم ز خیره نگاهان رخ تو را

آئینه را گرفته نمدپوش کرده ام

مژگان من چو سنبل تر سبز گشته است

زلف تو شب به خواب در آغوش کرده ام

مأوای من که تنگ تر از روی ناخن است

همچون نگین گرفته و خاموش کرده ام

برتر بتم رسیده مرا نام برده یی

سر در کفن کشیده ام و گوش کرده ام

ای سیدا به بحر گهر داده ام عوض

هر قطره یی که همچو صدف نوش کرده ام

شمارهٔ ۴۰۶

خوش آن مستی که درد و داغ خود را چاره می کردم

تو را می دیدم از دور و گریبان پاره می کردم

به داغ تازه می دادم تسلی داغ دیرین را

به جای برگ گل در جیب آتش پاره می کردم

به لوح سینه شبها صورتت را نقش می بستم

سری در جیب می بردم تو را نظاره می کردم

نمی گردد دل سخت تو با من نرم حیرانم

چو آتش بس که جای خود به سنگ خاره می کردم

به صحرا گر نبودی خاک مجنون سد راه من

غباری می شدم خود را ز شهر آواره می کردم

اگر می بود در عالم دوای درد عاشق را

دل خود را چو بلبل پیش گل صدپاره می کردم

به کویت هر سحر چون اشک خود طفلی که می دیدم

ز روی مرحمت آغوش خود گهواره می کردم

چه خوش بودی که همچون سیدا من هم سر خود را

به پایت می زدم درد دل بیچاره می کردم

شمارهٔ ۴۰۷

دری گشاده نگردد اگر گدای شوم

به استخوان قند آتش اگر همای شوم

مرا چو گرد به دنبال خویش نگذارند

اگر به قافله خضر رهنمای شوم

ز کاکلش نگذارند بر کفم تاری

اگر چو شانه سراسر گره گشای شوم

متاع قافله ها نیست جز گرانی گوش

فغان بلند نسازم اگر درای شوم

مرا که در کف دل نیست یک درم داغی

به بزم لاله عذاران چگونه جای شوم

اگر به چشمه آئینه عکس اندازم

ز بخت تیره سراپا میان لای شوم

به بزم بی سر و پایان سریست خوبان را

به مصلحت دو سه روزی برهنه پای شوم

به باد صبح مرا بس که سیدا خویشیست

چه لازم است که بی خانه و سرای شوم

شمارهٔ ۴۰۸

امشب از مستی به پای خم چو خشت افتاده ام

عشرتی دارم که گویا در بهشت افتاده ام

از پس آئینه می کردم تماشا عکس را

بس که دور از امتیاز خوب و زشت افتاده ام

از توکل میر سید از غیب رزقم بی حساب

روزیم شد تنگ تا در فکر کشت افتاده ام

خانه ام در فکر آن نقاش شد بتخانه یی

دیده ام تا صورت او در کنشت افتاده ام

هر چه پایم کرده بود امروز دادندش جزا

سیدا اکنون به فکر سرنوشت افتاده ام

شمارهٔ ۴۰۹

اشک چشم شبنمم در حسرت روی گلم

دست پرورد فغانم خانه زاد بلبلم

حاصل من نیست در ایام غیر از پیچ و تاب

در بیابان گردبادم در گلستان سنبلم

زردرویی می کشم از دست خشک خویشتن

پنجه برگ خزانم شانه بی کاکلم

جوش اشکم سینه بر غم می نهد افلاک را

موج سیل نوبهارم سیلیی روی پلم

ارغوان زاریست از خون سیدا مژگان من

ملک هندم تیره بختی دیده شهر کابلم

اشک چشمم بی رخت امشب گره شد بر دلم

بوی خون می آید از لبهای خشک ساحلم

گر به دریا رو نهم گرداب گردد گردباد

در چمن سازم وطن گردد بیابان منزلم

ماهتاب از کلبه ام چون تیره بختان بگذرد

شمع انگشت ندامت می شود در محفلم

از زمین من نمی روید گیاهی جز سپند

خوشه من برق و خرمن آه و آتش حاصلم

سیدا امروز زنم در بحر اهل جود نیست

می رود اکنون به خشکی کشتی دریا دلم

شمارهٔ ۴۱۰

بس که چون شبنم سری دارد به عریانی تنم

همچو گل پیچیده بر گرد کمر پیراهنم

رحم می آید بر احوال سپندم شعله را

برق را دست تعدی کوته است از خرمنم

دستم از بی اعتباری پای خواب آلوده است

پایم از بی قوتی سیلی خورد از دامنم

سرو گلشن آستین افشانده آه من است

طوق قمری فوطه زاری بود در گردنم

تیره بختم با من افتاده کس را کار نیست

نردبان دود آه پشت بام گلخنم

گرچه چون سروم درین گلشن لباسی داده‌اند

تا به زانو آمده از نارسایی دامنم

در کمند وحدتم از کثرت ایمن گشته ام

نقطه پرگار و همم در حصار آهنم

از لباس عاریت یارب خلاصی ده مرا

بند در چاک گریبان است دست و گردنم

کلبه من سیدا رنجیده است از ماهتاب

بگذرد پوشیده چشم خود چراغ از مسکنم

شمارهٔ ۴۱۱

می کند پهلو تهی کنج غم از تنهائیم

در کنار طاق نسیان مانده یی بی جائیم

در پی مکن سایه چون نقش قدم از پا فتاد

نیست در عالم کسی را طاقت همپائیم

بر جنونم سد ره زنجیر نتوان شدن

حلقه فتراک می جوید سر سودائیم

شورش فرزند می آرد پدر را در سماع

زینهار اندیشه کن ای چرخ از رسوائیم

روزیی جوهرشناس از سنگ می آید برون

کرده مستغنی ز عالم سرمه بینائیم

گوشه گیری می برآرد آدمی را ز احتیاج

می شمارد کفش تنگ چرخ را بی پائیم

می شود از کاهلی همیشه را بازار گرم

خصم می بالد به خود چون گل ز بی پروائیم

می دود از دیدنش اشکم به روی کاه رنگ

از تماشای رخش گل می کند رعنائیم

می کند در وصل عشق پاک عاشق را هلاک

جان به لب آید مرا روزی که بر سر آئیم

سیدا در جوی ارباب مروت نم نماند

خاک می لیسد به ساحل کشتی دریائیم

شمارهٔ ۴۱۲

در چمن از گریه آبی بر رخ گل می زنم

آتشی در غنچه منقار بلبل می زنم

از تعلق دست می شویم چو ابر نوبهار

می شوم دیوانه و پا بر سر پل می زنم

مرده پروانه را تا دیده ام بر پای شمع

خویش را در آب و آتش بی تأمل می زنم

از تردد پا به دامن می کشم محراب وار

پنجه ای در پنجه اهل توکل می زنم

حاجت دربان نباشد خانه زنجیر را

دور اگر اینست خود را بر تسلسل می زنم

من چه کردم تیره بختان را سرآمد گشته ام

بهر عرض حال خود زانو به کاکل می زنم

از پریشانی به گلشن دست بر سر می نهم

خلق پندارند بر دستار سنبل می زنم

سیدا دندان بدگو را خموشی بشکند

بر دهان خصم خود سنگ تغافل می زنم

شمارهٔ ۴۱۳

گوشه چشم تو تا افتاد بر کاشانه ام

سرمه می خیزد به جای گرد از ویرانه ام

عاشق دلسوز سرگردان کند معشوق را

شمع بی تابانه گردد از سر پروانه ام

خرمن من پیش پیش برق دارد جست و خیز

می گریزد در ته آتش سپند از دانه ام

می کند نیش شکایت بر رگ خارا اثر

زلف او باشد پریشان از زبان شانه ام

از در و دیوار هر سنگی که آید بر سرم

سرمه آسا می کشد در چشم خود دیوانه ام

شیشه از خم گرچه حرف سر به سر آورده است

می توان خواند از خط پشت لب پیمانه ام

شعله در هر جا برافروزد پر و بال من است

چون سمندر باشد از طفلی در آتشخانه ام

می کنم در موسم پیری تلاش عاشقی

سیل را معمار می داند به خود ویرانه ام

حامی پیمانه می سیدا چشم من است

برده از جا محتسب را گریه مستانه ام

شمارهٔ ۴۱۴

بی تو امشب سوخت از تب استخوان پیکرم

آتش افتادست همچون شمع بر مغز سرم

پرتو خورشید بر دوشم گرانی می کند

بر زمین چون شانه افتادست جسم لاغرم

بر سرم دست مروت می شود چون شانه خشک

سرمه گردد سنگ از همراهی چشم ترم

کاروان را خواب شیرین باشد آرام سپند

ناز بالین را کند سنگ فلاخن بسترم

جا در آتش کردن و ناسوختن تن پروریست

از سمندر شکوه ها دارد سپند مجمرم

سعی بیجا داد بر آغوش پروازم شکست

شد خراب از چاک دیوار قفس بال و پرم

کاسه گرداب می گردد به دریا گردباد

گر به بحر از تشنگی سازد شکایت ساغرم

دانه یی از گردش ایام تا آرم به دست

همچو سنگ آسیا دستار گردد بر سرم

نیست تردستی که سازد غور در بحر سخن

ماند در پشت صدف ناشسته روی گوهرم

سوختم آخر ز دست ناتوان بین سیدا

چشم گردون روشن است امروز از خاکسترم

شمارهٔ ۴۱۵

بی تو امشب بس که احوال خرابی داشتم

از تهی آغوش خود پیچ و تابی داشتم

پیکرم می جست همچون نبض بیماران ز جا

تا سحر چون موج سیماب اضطرابی داشتم

آتشم افسرده روی و در چراغم نم نبود

بی جمالت خانه بی آب و تابی داشتم

اشک می پاشید بر اطراف مژگانم نمک

گاه می گفتم به چشم خود که خوابی داشتم

هر چه می کردی تو امشب بود کارم پیروی

هر چه می گفتی زبان بی جوابی داشتم

می شمردم هر زمان داغ شب بگذشته را

تا به وقت صبح با خود سر حسابی داشتم

در خیال خط رخسار تو هوشم رفته است

گرچه در ظاهر به پیش رو کتابی داشتم

چون نگرید خون به حالم روز و شب ای سیدا

در کنار خویش ماه و آفتابی داشتم

شمارهٔ ۴۱۶

ساقی ز حدیث می و پیمانه گذشتیم

تا چشم تو دیدیم ز میخانه گذشتیم

تا چند به زلف تو کند دست درازی

دشمن شده از دوستی شانه گذشتیم

از گوشه ویرانه خود پای کشیدیم

تا در طلب کوی تو از خانه گذشتیم

از کاکل تو روی دلی بس که ندیدیم

گفتیم پریشان و چو دیوانه گذشتیم

گریان به در خانه فانوس رسیدیم

نالان به سر تربت پروانه گذشتیم

بر زمزمه اهل جهان گوش نکردیم

زین قوم شنیدیم صد افسانه گذشتیم

در سلسله خلوتیان دوش رسیدیم

دامن به میان برزده رندانه گذشتیم

در بزم حریفان جهان کج نگرستیم

ساغر به کف آورده و مستانه گذشتیم

چون مور رسیدیم سر خرمن دو نان

پروازکنان از هوس دانه گذشتیم

بر گنج و گهر چشم چو سید نگشادیم

صد مرتبه از گوشه ویرانه گذشتیم

شمارهٔ ۴۱۷

چون گل تمام داغم و خرم نشسته ام

بر روی زخم خویش چو مرهم نشسته ام

عمریست از هوا و هوس چشم بسته ام

چون غنچه فارغ از غم عالم نشسته ام

پوشیده ام چو خامه لباس سیاه را

در مرگ اهل هوش بمانم نشسته ام

انگشت تر نکرده ام از بزم اهل جود

سیلی زنان به سفره حاتم نشسته ام

بر سر ز دست مهر گل بی مروتی

حیران به روی باغ چو شبنم نشسته ام

مانند نفس به لب من گره شدست

با اهل روزگار چو یک دم نشسته ام

ای سیدا ز سهو به بزمی که رفته ام

از اشک خود به سلسله غم نشسته ام

شمارهٔ ۴۱۸

نسیم صبح پیامی رساند در گوشم

که شد گل چمن انتظار آغوشم

کدام سرو مرا در کنار می آید

چو بال فاخته پرواز دارد آغوشم

بود ز بوی گلم کوچه باغها لبریز

از این چه سود که گلچین کند فراموشم

به کوی عشق سبکروترم ز سایه خویش

به دامنی نرسیدست گرد پاپوشم

به دام بی پر و بالی کشیده اند مرا

نمی کنند رها آنقدر که می کوشم

حذر ز تیر ملامت نمی کنم هرگز

لباس پاره به بر دارم و زره پوشم

برون ز هستی خود سیدا نمی آریم

که داده است مرا دارویی که بیهوشم

شمارهٔ ۴۱۹

شبنمم پهلو به روی بستر گل می زنم

آتشی در غنچه منقار بلبل می زنم

تیره بختی بین که می پیچم سر از فرمان زلف

پشت دستی از پریشانی به سنبل می زنم

ذکر حق از حلقه خلوت نشینان برده اند

دست رد بر سینه اهل توکل می زنم

بر سر بازار پیش گلفروشان می روم

دست خود چون غنچه بر همیان بی پل می زنم

سیدا ویرانه ام باغ بهار عالم است

هر که بر سر وقتم آید بر سرش گل می زنم

شمارهٔ ۴۲۰

بی جمالت در گلستان چاک چون گل می زنم

سینه را بر سوزن مژگان بلبل می زنم

سبزه بیگانه روی بیابان نیستم

خط یارم حلقه بر پهلوی سنبل می زنم

می کند خاموشی صیاد گیرا دام را

یار را از دور اگر بینم تغافل می زنم

سیدا سودا اگر مشک خطای نیستم

شانه مشاطه ام دستی به کاکل می زنم

شمارهٔ ۴۲۱

نگاه باده پرست تو برده از هوشم

سودا سرمه چشم تو کرده خاموشم

تبسم لب تو تازه کرده داغ مرا

نمی شود نمکت سالها فراموشم

رسیده است رگ و ریشه ام به سنبل تو

به خدمتت ز غلامان حلقه در گوشم

به یک لباس همه عمر قانعم چون سرو

قبای تازه کشیدست رخت از دوشم

می رسیده ام و آب سرد ریخته اند

تمام آتشم اما فتاده از جوشم

چو سیدا نگشایم زبان عجیب کسی

نشسته قاصد غماز در بناگوشم

شمارهٔ ۴۲۲

نمی شود دم پیری اجل فراموشم

قد خمیده من حلقه ایست در گوشم

چو هاله دائره مشربم نباشد تنگ

هلال عیدم و باشد کشاده آغوشم

ز کوی باده فروشان نمی روم بیرون

نموده اند می و برده اند از هوشم

جز ز منزل سرگشتگان نمی یابم

چو گردباد در این دشت خانه بر دوشم

توکلی که تهیدستیم کرم کرده

اگر تمام جهان را دهند نفروشم

به بزم باده کشان نشاء نمی بینم

همان به است که دوران کند فراموشم

به یاد سیر گلستان انتظارم کن

لبالب از گل خمیازه است آغوشم

کمند زلف که وا کرده سیدا امروز

ز جای خویش سراسیمه می رود هوشم

شمارهٔ ۴۲۳

بیابان گردم و از کشور آرام بیرونم

متاع کاروان گردباد دشت مجنونم

نمی دانم کدامین شوخ قصد کشتنم دارد

که همچون موجه سیماب در تن می تپد خونم

ز من چون غنچه های باغ بوی درد می آید

نسیم کوچه باغ گلشن دلهای محزونم

نمی گردد صدف روشنگهر تا در صدف باشد

چراغم زیر دامانست تا در زیر گردونم

پی تکلیفم ای پروانه بر گردم چه می گردی

چو شمع کشته عمری شد که از هنگامه بیرونم

به زیر سایه موی سر خود دارم آسایش

به هر جائی که می سازم اقامت بید مجنونم

عرق آلوده خواهی بر سر بالین من آید

اگر دانی که در غمخانه خود بی تو من چونم

فغانم را نباشد سیدا با خلق تأثیری

مخالف می رسد در گوشها آهنگ قانونم

شمارهٔ ۴۲۴

بس که دلگیر از تماشای گلستان گشته ام

همچو بوی گل درون غنچه پنهان گشته ام

یک تبسم کرده ام اجزای خود پاشیده ام

چون دماغ گل ز خندیدن پریشان گشته ام

پشت بر دیوار هستی همچو صورت مانده ام

چشم تا وا کرده ام بر خلق حیران گشته ام

سر به پیش افگنده ام چشم از هوس پوشیده ام

آرزو را تکمه چاک گریبان گشته ام

داغ دل را از ندامت چشمه خون کرده ام

مدتی بهر دوا گرد طبیبان گشته ام

در تن من از حوادث های دوران رخنه هاست

از تحمل سیدا کوه بدخشان گشته ام

شمارهٔ ۴۲۵

می روم در باغ و سر در پای سنبل می کنم

عمر را چون شانه صرف زلف و کاکل می کنم

می نویسم از چمن با آن گل رو نامه یی

خامه تحریر از منقار بلبل می کنم

نیست حاجت زاد راه از خویش بیرون رفته را

گردبادم پا به دامان توکل می کنم

غنچه خسبم سیدا عمریست در باغ جهان

عندلیبی گر به سر وقتم رسد گل می کنم

شمارهٔ ۴۲۶

خبر از زلف او با جان غم پیوسته آوردم

عجب روز سیاهی بر سر این خسته آوردم

ز مکر آسمان عصمت خلاصم داد چون یوسف

برون خود را ازین نه خانه در بسته آوردم

نگاهم شد چو شاخ ارغوان از روی آن نوخط

در ایام خزان زین بوستان گلدسته آوردم

دری از قبله چون محراب واگردید بر رویم

به یاد خویش تا آن ابروی پیوسته آوردم

به باغ از نارسایی سرو می زد لاف رعنایی

چو قمری پیش قدش گردن بربسته آوردم

به فریاد آمد از جنباندن زنجیر در گوشم

سزای آنکه رو در خانه دربسته آوردم

کشیدم سیدا پا از بساط مردم دنیا

به کف امروز دامان دل وارسته آوردم

شمارهٔ ۴۲۷

بر درت همچون کمان پشت دو تا آورده ام

گوشه چشمی که درد بی دوا آورده ام

پیکرم از ناتوانی مانده پهلو بر زمین

کشکشان خود را به امید شفا آورده ام

برنگشته هیچ کس زین آستان دست تهی

کاسه خالی به کف همچون گدا آورده ام

در ته گرد کسادی مانده است آئینه ام

بر در روشنگر از بهر صفا آورده ام

پرده های دیده گرد فرش راهت کرده ام

مژدها بر مردمان زین توتیا آورده ام

آرزو دارم که از لطف تو گردم کان لعل

پیکر چون کاه و رنگ کهربا آورده ام

عافیت کردست بر من دعویی بیگانگی

ای طبیب اعضای با دردآشنا آورده ام

از لب حوض تو آب زندگانی خورده ام

خویش را بر چشمه آب بقا آورده ام

از حوادث های دوران گردد ایمن دانه ام

پیکر سرگشته تر از آسیا آورده ام

در بساطم نیست غیر از زاری و افتادگی

سینه بی سوز و آه نارسا آورده ام

همچو باد صبح این ره را به سر طی کرده ام

ناتوانم پیکر بی دست و پا آورده ام

چون گل از طوف مزارت چون نگردم بهره مند

غنچه خود را به باغ دلگشا آورده ام

کرده بر لوح مزارت کلک صنع آمین رقم

پنجه را واکرده از بهر دعا آورده ام

تکیه گاهی نیست غیر از آستانت بنده را

پهلوی خود را برای متکا آورده ام

از مقام اهل دل راهی به سوی حق بود

در حقیقت رو به درگاه خدا آورده ام

سیدا پیوسته مشکلهای من آسان شد است

روی تا بر خواجه مشکل گشا آورده ام

شمارهٔ ۴۲۸

شمعم و پروانه ام با شد دل بی کینه ام

رخنه دیوار فانوس است چاک سینه ام

از سبکروحان به خاطرها نمی آید گران

عکس را از خود نمی سازد جدا آئینه ام

بر گنه کاران نوید مغفرت آب بقاست

روز عید میکشان باشد شب آدینه ام

از دلم سودای زلف او نمی آید برون

حلقه ماراست زنجیر در گنجینه ام

گردش دوران نگردد بر مرادم سیدا

کهنه تقویمم به دست مردم پارینه ام

شمارهٔ ۴۲۹

بس که خو کردست با کلفت دل غم پیشه ام

سنگ می گردد اگر ریزند می در شیشه ام

برقم و بر خرمن اهل ستم دارم گذر

هر کجا خار مغیلان است باشد بیشه ام

نخل سبزم از کدامین جوی آبم داده اند

سایه من بید مجنون است سنبل ریشه ام

هر کجا آتش علم گردد پر و بال من است

نیست چون مرغ کباب از سوختن اندیشه ام

سیدا با کوهکن از بس که دارم نسبتی

نیست غیر از نام شیرین بر زبان تیشه ام

شمارهٔ ۴۳۰

شکایت نامه آن روی چون گل بود در دستم

قلم در ناله چون منقار بلبل بود در دستم

دماغم بود همچون نافه دلجمع از پریشانی

خوش آن شبها که همچون شانه کاکل بود در دستم

به جستجوی تو در باغ هر صبحی که می رفتم

به هر سو می دویدم دسته گل بود در دستم

به گلشن رفته روی سبزه ها را یاد می کردم

به یاد خط رخسار تو سنبل بود در دستم

به کوی گلفروشان سیدا روزی که می رفتم

بسان غنچه همیان پر از پل بود در دستم

شمارهٔ ۴۳۱

تا به سودای تو از خانه به بازار شدیم

هر کجا درد و غمی بود خریدار شدیم

در پی نفس و هوا بیهوده گردی کردیم

این زمان در پی آن یار وفادار شدیم

بلبل ما به دل بیضه تمنای تو داشت

بال پرواز گشادیم و گرفتار شدیم

بر رخ ما در گلزار تماشا بستند

سعی ها ساخته خار سر دیوار شدیم

هر رگ تن ز گرانجانی ما سستی کرد

دل ز اندیشه تهی کرده سبکبار شدیم

پای پر آبله را چشمه چو زمزم کردیم

در ره کعبه دل قافله سالار شدیم

سیدا همچو مه مصر عزیزی رو داد

گرچه در چشم حسودان جهان خوار شدیم

شمارهٔ ۴۳۲

همنشین زنبورم خانه پر عسل دارم

تربیت گر نیشم نوش در بغل دارم

گرد شیشه عیشم آسمان نمی گردد

چون فلاخن از دوران سنگ در بغل دارم

همچو واعظ از دنیا می کنم شکایت ها

می روم ز دنبالش علم بی عمل دارم

سر به جیب چون غنچه برده ام در این گلشن

قانعم به خون دل عیش بی بدل دارم

فکر روز آینده کرده ام ز سر بیرون

از ابد نمی ترسم بیم از ازل دارم

بهر رزق در پیری می کنم ترددها

بر چگونه خواهد داد کشت بی محل دارم

همچو آسیا بر من نیست یک دم آرامی

بهر روزیی مردم روز و شب جدل دارم

از بهار پیریها چون خزان نیم غمگین

همچو سرو سرسبزم طالع عمل دارم

بی تردد از گردون می رسد مرا روزی

شکرلله از ایام طبع بی کسل دارم

حرف پوچ نادان را چاره جز خموشی نیست

ساده لوحم و بنگر با فلک جدل دارم

سیدا عصای من با شکست پیوند است

من کجا توانم رفت رهنمای شل دارم

شمارهٔ ۴۳۳

ز قتل عاشقان در سینه او غم نمی‌بینم

به شمع از مردن پروانه‌ها ماتم نمی‌بینم

به گلشن خویش را چون قطره شبنم نمی‌بینم

کسی را غیر خود هرگز به چشم کم نمی‌بینم

جهان از عکس رویش خانه آئینه را ماند

به هر جا می‌روم جز صورت آدم نمی‌بینم

متاعی دارم و اما ندارد هیچ مقداری

در این بازار سنگ هیچ‌کس را کسم نمی بینم

چو پرگار از درون خانه پا بیرون نمی‌مانم

به جستجو قدم را متفق با هم نمی‌بینم

به دریا ساغر خود می‌برم لب تشنه می‌آرم

بجوبار کریمان عمرها شدنم نمی بینم

به بازار طبیبان می‌روم نومید می‌گردم

به دل چون لاله داغی دارم و مرهم نمی‌بینم

ز طوف کعبه مقصود غبارآلود می‌آیم

به غیر از دیده خود چشمه زمزم نمی‌بینم

به گوش از هیچ جا آوازه احسان نمی‌آید

صدا در کاسه فغفور و جام جم نمی‌بینم

گلستانم ز خشکی گشن تصویر را ماند

که در وی سال‌ها شد قطره شبنم نمی‌بینم

به مسجد رفته چون مسواک دیدم شیخ را سرکش

بجز محراب پشت هیچ‌کس را خم نمی‌بینم

ز روی اهل عالم چشم خود پوشیده می‌گردم

به عالم مردمی از مردم عالم نمی‌بینم

نگیرد بار منت صاحب احسان بعد مردن هم

چراغ آرزو بر تربت حاتم نمی‌بینم

به گلزار جهان ای سیدا عمریست می‌گردم

به غیر از غنچه خندان دل خرم نمی‌بینم

شمارهٔ ۴۳۴

به دام دلبری افتاده ام گمگشته تدبیرم

سراپا وحشتم در کوی او آهوی تصویرم

ضعیفم بر تمنای دل خود بس نمی آیم

هوس دیوانه و باریکتر از موست زنجیرم

عصا از خانه ام ننهاده چون پرگار پا بیرون

نرفته جانب صیدی ز آغوش کمان تیرم

ز دوران عمرها شد تر نگردیده لب خشکم

نداره قطره شیری به پستان مادر پیرم

خس و خاشاک نتواند شدن با برق سد راه

سر خود می خورد هر کس که می گردد عنان گیرم

دهد کلک سخن سنجم تسلی نفس سرکش را

نباشد زین نیستان جز قناعت روزیی شیرم

به عالم نیست چون اهل طمعی یکسان سلوک من

بروی دوستان آئینه ام با خصم شمشیرم

سر خود مانده ام از بی کسی بر کنده زانو

ز چین دامن خود عمرها شد پا به زنجیرم

به صدر سینه دشمن چو پیکانست جای من

خداوندا مکن دنباله رو همچون پر تیرم

ز جوی اهل دولت تر نکرده کلکم انگشتی

از این سرچشمه عمری شد که رم خوردست نخچیرم

منه بر دوشم ای مرهم کف روباه بازی را

به داغ سینه چنگال پلنگم ناخن شیرم

سپهر داری مکن ای چرخ پیش آه مظلومان

مکن اندیشه از پیکان حذر کن از پر تیرم

نه آساید کسی در این بیابان از شکار من

خرابم تشنه ام بدست و پایم آهوی پیرم

به زور دست بازو می خورم ای سیدا روزی

مرا چون کوهکن خون جگر باشد به از شیرم

شمارهٔ ۴۳۵

نگاه یار با من بر سر جنگ است می دانم

دل بی رحم او از آهن و سنگ است می دانم

سراغم می کند از هر کس و احوال می پرسد

سلامم می دهد این جمله نیرنگ است می دانم

نظر از ابروی ساقی و مطرب برنمی دارم

قد خم گشته همچون قامت چنگ است می دانم

مکن تکلیف سیر گلشنم ای باغبان دیگر

به دوشم این قبای نارسا تنگ است می دانم

ز اهل جاه دست مطلب خود کرده ام کوته

به پای خواهشم این کفشها تنگ است می دانم

ز گلشن گوشه ویرانه ام ای سیدا خوشتر

نوای جغد را خالی ز آهنگ است می دانم

شمارهٔ ۴۳۶

روزگاری شد که خون از دیده تر می خوریم

در بهشت افتاده ایم و آب کوثر می خوریم

مغز اندر استخوان داریم و محنت روزیم

سنگها از هر طرف چون بسته بر سر می خوریم

ما کباب سینه بی کینه یار خودیم

باده گلگون تر از خون کبوتر می خوریم

بسته ایم از خلق چشم و کامرانی می کنیم

شسته ایم از بحر دست و آب گوهر می خوریم

ما کجا ای خضر آب چشمه حیوان کجا

رحم بر لب تشنگی های سکندر می خوریم

بهر شیرین بیستون را کوهکن گهواره کرد

ما چو طفلان شیر از پستان مادر می خوریم

می توان پی برد از پیشانی خورشید و ماه

پیش پاهایی که از چرخ ستمگر می خوریم

با زبان دوستی از خلق گیریم انتقام

خوان مردم آشکارا همچو نشتر می خوریم

آب حیوان تا قیامت با خضر پیوند باد

ما شراب زندگی از دست دلبر می خوریم

سیدا چون غنچه سر بر زانوی خود مانده ام

کس چه داند ما غم فردای محشر می خوریم

شمارهٔ ۴۳۷

از دهر بس که کلفت بسیار می کشم

از همنفس ، چُو آینه آزار می کشم

شمعم ز گریه کلفت بسیار می کشم

از نور چشم خویش من آزار می کشم

از بخت تیره بر هوس دل نمی رسم

این رشته در گهر به شب تار می کشم

تا از مقامِ خُود ، نگذارم قَدم برون

دیوار گرد خویش چو پرگار می کشم

آئینه ام ز صحبت صیقل رسیده است

آسودگی ز الفت زنگار می کشم

یکدانه تا ز کاه کشانم شود نصیب

دندان زهر از دهن مار می کشم

از بی رگانِ وقت ، صدایی نشد بلند

خود را چو کبک بر سر کهسار می کشم

گاهی متاع خود که به بازار می برم

دامان و آستین خریدار می کشم

بی توبه می کنم طمع مغفرت ز حق

بر کعبه نارسیده ز پا خار می کشم

گرمای روز حشر بیادم چو بگذرد

دامن ز سایه ته دیوار می کشم

اندیشه از حساب قیامت چرا کنم

بر من هر آنچه هست سزاوار می کشم

آئینه ام به صحبت روشنگر آمدست

امروز انتقام ز زنگار می کشم

اندیشه کرده ، روَم سویِ اهلِ جود

سودای خود ز خانه به بازار می کشم

محراب وار قبله عالم نمی شوم

هر چند نقش خویش به دیوار می کشم

دست طلب نمی کنم از آستین برون

دامان خود ز پنجه غمخوار می کشم

از بهر نوش نیش ز زنبور می خورم

در گنج می روم ز دم مار می کشم

لب تشنه ام و لیک به یک قطره چون صدف

در بحر انتظاریی بسیار می کشم

خواهم که دست خود به عصا سازم آشنا

در پای خویش سرزنش از خار می کشم

پاکی نهاده ام به سر کوچه طلب

از محتسب عتاب ز رفتار می کشم

دستم ز کوتهی گرهی وا نمی کند

از پابرهنگی ستم از خار می کشم

از آفت ستاره دمدار الحذر

مسواک زاهد از سرو دستار می کشم

مرغان در آشیانه به منقار خس برند

من چون روم به خانه ز پا خار می کشم

از یار شکوه کردم و دارم زانفعال

خط بر زمین ز شوخی گفتار می کشم

مسواک زاهد از سرو او دور می کنم

دندان این ستاره دمدار می کشم

حاصل نشد ز گوشه نشینی مراد من

خود را ز خانه بر سر بازار می کشم

ای سیدا مرا به عصا نیست احتیاج

دست تهی ز دست مددگار می کشم

شمارهٔ ۴۳۸

در دم خط آن پسر در جستجو خواهد شدن

آشنائی ها ما معلوم او خواهد شدن

شبنم خوبی ز گلبرگ ترش خواهد چکید

پیش چشم بلبلان بی آبرو خواهد شدن

از غرور حسن تا کی روی گرداند ز ما

این نمی داند که روزی روبرو خواهد شدن

کاکل او آرزوی غارت دین می کند

عمرش آخر بر سر این آرزو خواهد شدن

تا به کی چون شیشه می کند گردنکشی

خشک مغز آخر سر او چون کدو خواهد شدن

می کند با کاسه های می به پیش ما سخن

دست بر سر عاقبت همچون سبو خواهد شدن

روی چون تصویر بر دیوار خواهد نقش کرد

زلفش آخر جانشین کلک مو خواهد شدن

می کند صد گفتگوی تلخ با گلهای باغ

عاقبت شرمنده این گفتگو خواهد شدن

آن لب شیرین که باشد داغ از حلوای قند

از غم حلوای پشمک همچو مو خواهد شدن

از پریشان گردیی خود آن پریرو سیدا

همچو خورشید جهان بین کو به کو خواهد شدن

شمارهٔ ۴۳۹

سرمه آن روزی که از چشمت جدا خواهد شدن

استخوانت نرم همچون توتیا خواهد شدن

سنبلت از لشکر خط آورد رو در شکست

کاکلت از این پریشانی دو تا خواهد شدن

چشم بیمار تو خواهد ماند پهلو بر زمین

ابرویت در جستجویی متکا خواهد شدن

روی گندمگون تو آدم که سرگردان اوست

جانشین شمع کنج آسیا خواهد شدن

آهوی چشمت که در بیگانگی خو کرده است

در سراغ یک نگاه آشنا خواهد شدن

می شوی دیوانه از سودای خط زود زود است

چین دامانت تو را زنجیر پا خواهد شدن

پیکرت کز سبزه تر می کشد آزرده گی

زود باشد وقف نقش بوریا خواهد شدن

گو شتابی از نوای سیدا خواهی شنید

گلشنت روزی که بی برگ و نوا خواهد شدن

شمارهٔ ۴۴۰

وقت خط جان تو بیرون از بدن خواهد شدن

همچو گل پیراهن چاکت کفن خواهد شدن

از غبار خط شود سلطان حسنت خاکمال

ملک هندوستان تو را آخر وطن خواهد شدن

سنبل زلفت که پهلو می زند بر برگ گل

زود باشد خار دیوار چمن خواهد شدن

چشمت از بیدار خوابی دردسر خواهد کشید

غنچه خسبی ها شعار آن دهن خواهد شدن

یوسف حسن تو در چاه ذقن خواهد فتاد

کاروان مور خط و زلفت رسن خواهد شدن

شمع رخسارت که آتش در جهان انداخته

زود خاکستر نشین انجمن خواهد شدن

سیدا هر کس به لیلی طلعتان دل داده است

عاقبت رسوا میان مرد و زن خواهد شدن

شمارهٔ ۴۴۱

اشک من گر اینچنین کز دل برون خواهد شدن

داغ های سینه ام گرداب خون خواهد شدن

گر نهم پا بر سر دیوانگی چون گردباد

آسمانها تخته مشق جنون خواهد شدن

در دل فرهاد من آخر غم شیرین لبان

مانده مانده همچو کوه بیستون خواهد شدن

می توان کردن به افسون اژدها را زیر دست

نفس سرکش پیش عقل آخر زبون خواهد شدن

در تلاش سلطنت افتاده اند از پای خلق

تاج اگر اینست عالم سرنگون خواهد شدن

هر که آید بر سر کوی بتان چون آفتاب

رفته رفته آخر از عالم برون خواهد شدن

سیدا هر کس به جای باده خون دل خورد

سرخ رو همچون شراب لاله‌گون خواهد شدن

شمارهٔ ۴۴۲

تازه می سازم ز برق ناله داغ خویشتن

می کنم روشن به آه دل چراغ خویشتن

تا به کی ای لاله دامن می زنی بر آتشم

روزگاری شد که می سوزم به داغ خویشتن

آرزوهای سپندم مضطرب دارد مرا

وقت آن آمد زنم آتش به باغ خویشتن

دارد از مرهم حذر پروانه داغ خودم

می زنم گل بر سر خود از چراغ خویشتن

گاه بر گرداب می پیچم گهی بر گردباد

رفته ام از خود به سودای سراغ خویشتن

فرصت بر گرد خود گشتن نمی باشد مرا

ساعتی از غم نمی یابم فراغ خویشتن

شام و صبح رفته من باز آید بر سرم

می کنم هر شب تماشا گشت زاغ خویشتن

اهل صحبت سیدا عمریست سرگرم خودند

با که همچون شمع می سوزی دماغ خویشتن

شمارهٔ ۴۴۳

چشم تا پوشیده ام از آرزوی خویشتن

بسته ام چون غنچه گل در به روی خویشتن

دیده ام تا پیچ و تاب کاسه گرداب را

می برم خالی از این دریا به سوی خویشتن

سر به صحرا می زنم تا یابم از مجنون فغان

گردبادم می روم در جستجوی خویشتن

یاد عمر رفته از هم ریخت اجزای مرا

می روم چون برگ گل دنبال بوی خویشتن

کرده ام چون شمع از خامی سر خود را سفید

زین ندامت می زنم آتش به موی خویشتن

یاد مرهم زین طبیبان دردم افزون می کند

می گریزم از دوای چاره جوی خویشتن

جغدم و ویرانه ام باشد حصار عافیت

پای نگذارم دگر بیرون ز کوی خویشتن

می روم بر خانه آئینه بر دفع ملال

می نشینم بی تکلف روبروی خویشتن

روز و شب تن پروران سرگشته نفس خودند

آسیا باشد گرفتار گلوی خویشتن

خامه آتش زبان دست خود را سیدا

می کشم چون میل در چشم عدوی خویشتن

شمارهٔ ۴۴۴

گر به طوف خاکم آن عاشق نواز آید برون

از سر خاکم به جای سبزه ناز آید برون

رفت سوی خانه خود یار و من تا روز حشر

می نشینم بر امید آنکه باز آید برون

کار خوردان از بزرگان زود می گیرد رواج

شیشه از پیش خم می سرفراز آید برون

گر غمش از نام بگذارد قدم فر سینه ام

جان به استقبال او با صد نیاز آید برون

بسته ام در خدمت زلفش کمر چون سیدا

خضر کی از فکر این عمر دراز آید برون

شمارهٔ ۴۴۵

دلم افسرده شد از گردش ارض و سما بیرون

مرا یکدانه آن هم آرد شد از آسیا بیرون

صبا چون حلقه در چشم در راه تو وا کرده

منه از محفل خود زینهار ای شمع پا بیرون

اگر ریزند چون گل طشت آتش در گریبانت

مکن زینهار دست از آستین پیش گدا بیرون

مرا شرم گنه افگنده در گرداب حیرانی

مگر آرد ازین سرگشتگی لطف خدا بیرون

سر کوی تو از خون شهیدان لاله زاری شد

نمی آید تو را پای نگارین از حنا بیرون

نباشد پش غافل اعتباری خاکساران را

نیاید چشم کور از عهده این توتیا بیرون

به زیر خاک تا صبح جزا هر روز غوغائیست

چرا هرگز نمی آید از این مردم صدا بیرون

نسیم پیرهن در بار دارد کاروان ما

همین آواز آید از دل چاک درا بیرون

تو را دست مروت تا بود بر دوش غمناکان

نخواهد گشت از شهر بخارا سیدا بیرون

شمارهٔ ۴۴۶

یارب از پیمانه صحت مرا سرشار کن

از شراب درد مستم کرده ای هشیار کن

خانه ام دارالشفا گردان ز روی مرحمت

آشیانم را لبالب از گل بیخار کن

از اجابت آبرو ده ناله گرم مرا

صندل دردسرم از آه آتشبار کن

کشور بی رنج من با من ده در اقلیم وجود

دیده و دانسته حکمی با من بیمار کن

از زبان من مکن کوتاه ذکر توبه را

سبز برگ سوسنم از آب استغفار کن

خامه ام را ده چو تیر روی ترکش امتیاز

نامه ام مد نظر چون طره دستار کن

خواب غفلت را مده یار به چشم سیدا

روزیی او همچو شبنم دیده بیدار کن

شمارهٔ ۴۴۷

تلخکامم از دل پر مدعای خویشتن

می خورم زهر از برای آشنای خویشتن

آرزوها بر سرم آورده سودا را به جوش

چند روزی شد نمی یابم هوای خویشتن

نی گریبانی رفو کردم نه چاک دامنی

می زنم بر سینه دست نارسای خویشتن

بالش آسایشی هرگز نمی باشد مرا

می نهم چون شمع شبها سر به پای خویشتن

بر سپند من اگر آتش شبیخون آورد

خوش نمی آید که برخیزم ز جای خویشتن

سرو می آید به استقبالش از باغ مراد

راستی را هر که می سازد عصای خویشتن

گوشه ابروی او مد نظر باشد مرا

کرده ام از شاخ آهو متکای خویشتن

شکوه دارند آستین و دامنم از کوتهی

می کشم شرمندگی از دست و پای خویشتن

خانه ام از صورت هستی غبار خاطر است

می زنم آتش به نقش بوریای خویشتن

اهل حکمت سیدا بیهوش دارو خورده اند

از که می جوید کسی دیگر دوای خویشتن

شمارهٔ ۴۴۸

ز آتش عشق تو آب شد جگر من

مرحمتی کن به حال چشم تر من

من که و جسم ضعیف گرد تو گشتن

قابل پرواز نیست مشت پر من

چند چو یوسف روی ز خانه به بازار

رحم به حال پدر کن ای پسر من

بی گل روی تو کوته است زبانم

خارم و با کس نمی رسد ضرر من

از تو شدم دور چون بهشت ز آدم

ماند همین یادگار از پدر من

مشت خسی نبستم ز برق گریزم

شعله ام و آتش است پا و سر من

غنچه گل شد قفس ز موج سرشکم

کیست به صیاد من برد خبر من

قوت پرواز نیست بس که چو شمعم

سوخت ز سودای شعله بال و پر من

بس که عزیزم به بزم باده چو مینا

ساقی مجلس قسم خورد به سر من

دست ز طاعت شسته زاهد و می گفت

بی هنری به بود از این هنر من

می دهدم سیدا سپهر چو طوطی

از نی کلکم وظیفه شکر من

شمارهٔ ۴۴۹

به دستم کرد گل تا داغهای آتشین من

ز جوش بلبلان گرداب خون شد آستین من

دلم از سوختن خود را دمی فارغ نمی دارد

کباب شعله خوبان است داغ دلنشین من

ز فکر زلف او از بسکه روز تیره یی دارم

کند تکلیف هندم بخت خاکسترنشین من

نباشد برق را بر حاصل روشندلان دستی

به گرد خرمنم از دور گردد خوشه چین من

ز وصل آن پری هرگز نشد کام دلم شیرین

سلیمانم ولی زهر است در زیر نگین من

مده زین بیش بهر سجده ام درد سرای زاهد

چو صندل سوده شد بر آستان او جبین من

بدیدم سیدا تا در کنار شانه زلفش را

گمانهایی که با او کرده بودم شد یقین من

شمارهٔ ۴۵۰

بپوش از هستی خود چشم و عیش جاودانی کن

نشین در کنج خلوتخانه خود کامرانی کن

مده ره در حریم خاص دل وسواس شیطان را

بهر جا پا نهی اطراف خود را پاسبانی کن

رخ خود مهر وقت شام سازد از شفق گلگون

تو هم از جام می در موسم پیری جوانی کن

فلک را جامه فتح است در بر خلعت نیلی

لباس خویش را تا می توانی آسمانی کن

ندارد هیچ سودی این زمان انگشت خائیدن

که گفت ای شمع در اول به آتش همزبانی کن

تبسم های رنگین غنچه را زیر لب باشد

غم ایام اگر دلتنگ سازد شادمانی کن

دل خون گشته ام را از لب خود کامران گردان

سبوی باده ام را پر ز آب زندگانی کن

اگر خواهی به زنجیر آوری پای بزرگان را

برو در ملک هندو چند روزی فیل بانی کن

بود راضی به مرگ خویش در کنج قفس بلبل

بکش تیغ از نیام کین با ما مهربانی کن

اگر خواهی گذاری سیدا سر در رکاب او

به برق گر مرو یک چند روزی همعنانی کن

شمارهٔ ۴۵۱

ای شکر لب وقف ارباب هوس خواهی شدن

زیر دست مور و پامال مگس خواهی شدن

از غرور حسن هستی میوه شاخ بلند

بگذرد یکچند روزی دست رس خواهی شدن

بر گریبانت ز هر سو چاکها خواهد فتاد

زنده زنده نقش دیوار قفس خواهی شدن

خط مشکین سرمه خواهد داد آواز تو را

با چراغ مرده آخر همنفس خواهی شدن

بر در هر خانه بی تکلیف خواهی رو نهاد

بر سر دستار خوان ها چون مگس خواهی شدن

خط بیزاری ز دیدار تو من خواهم گرفت

تخته مشق نگاه بوالهوس خواهی شدن

خانه اهل هوس هر شب به دزدی می روی

آخر ای شب رو گرفتار عسس خواهی شدن

وقت خط از آه آتشبار من اندیشه کن

پیش مرگ شعله همچو خار و خس خواهی شدن

شاهباز حسن تو خواهد شدن پر ریخته

بر سر دست مر شکاران چه کس خواهی شدن

می روی امروز اگر چه پیش پیش سیدا

رفته رفته همچو نقش پای پس خواهی شدن

شمارهٔ ۴۵۲

از دل زارم نفس مأیوس می آید برون

بوی شمع کشته زین فانوس می آید برون

در گلستانی که گردد نوخط من جلوه گر

سبزه اش همچون پر طاووس می آید برون

زآستین شاخ گلهای چمن وقت خزان

جای هر برگی کف افسوس می آید برون

نشاء می عاقبت دیوانگی بار آورد

رفته رفته عاشق از ناموس می آید برون

شمع رخسار که امشب خانه روشن می کند

مرده پروانه از فانوس می آید برون

بانگ هستی خشک مغزان را صدای رحلتست

ناله واحسرتا از کوس می آید برون

منعمان عهد ما هر جا که منزل می کنند

از زمین قارون پی پابوس می آید برون

سیدا با این فغان گر پا گذارم سوی دیر

پیشباز ناله ام ناقوس می آید برون

شمارهٔ ۴۵۳

به دور خط رخسارت دو چندان گشت آه من

شد آخر سبزه پشت لبت مهر گیاه من

مرا طاق دو ابروی تو محراب دعا باشد

مگردان روی از من کعبه من قبله گاه من

من بیخانمان غیر از تو عرض دل که را گویم

تو هم میری و هم سلطانی و هم پادشاه من

مرا چون گردباد آخر بیابان مرگ خواهی کرد

نگار من قلندر مشرب من کج کلاه من

به هر جا قصد رفتن می کنم پیش تو می آیم

فلک سوی تو واکرد است از هر کوچه راه من

دلم را گه در آب و گه در آتش می زند خشمت

به دست ظالمی افتاده طفل بی گناه من

هدف از شست پاک قادراندازان حذر دارد

بترس ای جنگجو هنگام صبح از تیر آه من

زبانت درد من چون مغز بادام است در شکر

بود خال لبت ای رشک گل قند سیاه من

طبیبا بر سر بالینم از بهر چه می آیی

توان فهمید حال زارم از نبض نگاه من

ز کنج خانه خود سیدا بیرون نمی آیم

مبادا پی برد اغیار از حال تباه من

شمارهٔ ۴۵۴

از ریاضت نفس را کردم کباب خویشتن

پشه گیرم گرد ساقی از شراب خویشتن

آرزوی صبح همچون شمع چشمم را گداخت

سوختم در انتظار آفتاب خویشتن

بی قرار بسمل تیغ خودم جان می دهم

گشته سیماب را از اضطراب خویشتن

صرف کردم عمر خود با دوستان منقلب

ریختم در شیشه ساعت گلاب خویشتن

پیش مرگ خویش چون پروانه کردم بزم را

چشم تا چون شمع پوشیدم ز خواب خویشتن

حلقه بر درهای کوی اغنیا دست رد است

سایل از زنجیر می یابد جواب خویشتن

چشم نگشایم نگیرم یوسفی تا در کنار

بس که هر شب گرگ می بینم به خواب خویشتن

سیدا از بس که دارم داغ بر بالای داغ

از نمک می ریزم آتش در کباب خویشتن

شمارهٔ ۴۵۵

جنونم دشت پیما شد کن ای مجنون حذر از من

بیابان داغها چون لاله دارد بر جگر از من

من آن صیدم که خاطرجویی صیاد می سازم

قفس کی می تواند کرد قطع بال و پر از من

ملامت گوی را از شکوه اش گرم است بازارش

زبان تیز و روی سرخ دارد نیشتر از من

زلیخا کرد انشا نامه ای از مصر با کنعان

که تا باشیم در عالم پسر از تو پدر از من

به وقت سوختن در انجمن پروانه می گوید

اگر هست اهل دردی پا گذارد پیشتر از من

به عزم کعبه بستم رخت در بتخانه افتادم

ندارد این بیابان رهروی گمراه تر از من

به بلبل گفت وقت رحلت گل از چمن شبنم

فغان از باغبان و ناله از تو چشم تر از من

به یاد زلف او شب تا سحر پرواز می سازم

نمی بیند به خواب آسایشی بالین پر از من

چسان چشم از تماشای جمالش کام برگیرد

پریرویی که غایب می شود در یک نظر از من

به گوش غنچه حرفی گفت گل وقت وداع او

ز تو زاری و آه از سرو و زور از خار و زار از من

زدم بر آب بعد از سوختن خاکستر خود را

جنون افگند شوری عاقبت در بحر و بر از من

مرا از چوب صندل ای طبیبان نیست بهبودی

مکش امروز چون راحت پرستان دردسر از من

مرا با اهل دل چون حلقه زنجیر پیوند است

جز از خویش دارد هر که می گیرد خبر از من

به جستجوی او گردم به یک دم گرد عالم را

غبارآلوده گردد مهر هنگام سفر از من

مرا از مادر ایام پندی هست در خاطر

شنو ای یوسف جان ها به ارواح پدر از من

به مطرب سیدا در بزم او میگفت از مستی

نوا از زنی ترنم کردن از تو شعر تر از من

شمارهٔ ۴۵۶

این چه رنگ و رخسار است گلشن جمال است این

این چه قدر و رفتار است غایت کمال است این

پیش روی تابانت جلوه تجلی چیست

آفتاب و ماه است آن پرتو هلال است این

با دهان می نوشت نیست غنچه را نسبت

چشمه حیاتست آن ساغر سفال است این

می کنی گه استغنا می کنی گهی دشنام

شیشه شراب است آن شربت وصال است این

از خود انجمن کردن می ز خون دل خوردن

بزم پایدار است آن عیش بی زوال است این

از زمین چه می جویی وز فلک چه می خواهی

گنبد طلسم است آن چادر خیال است این

از غمت چو نقش پا خاک می کنم بر سر

وه چه روزگار است آن آه این چه حال است این

همنشین مرا با تو هر که دید می گوید

پیر کهنه کار است آن شوخ خردسال است این

هر کجا تو می باشی سیدا بود آنجا

یوسفی و مصر است آن هندو خاکمال است این

شمارهٔ ۴۵۷

نمی آیی به بالینم نمی گیری خبر از من

الهی دل به بی رحمی دهی گردن بتر از من

به کنج خانه امشب از غمت چندان فغان کردم

که در فریاد شد همچون جرس دیوار و در از من

من آن مرغم که در صحن گلستان بود پروازم

تمنای وصالت ریخت آخر بال و پر از من

چه خواهی کرد اگر فردای محشر دامنت گیرم

چرا امروز می پیچی تو همچون غنچه سر از من

مرا کشتی و در آتش زدی و خشمگین رفتی

چه دیدی گوی ای بیرحم ای بیدادگر از من

نه من بازم نه تو صیدی نه من شیرم نه تو آهو

چرا ای بی مروت می گریزی این قدر از من

ز سودای تو در شهر انقدر افسانه گردیدم

که می خوانند مردم قصه ها در رهگذر از من

به مادر داده ام از خط رویت خط بیزاری

شده از دوستی های تو رو گردان پدر از من

محبت عاشقان را مستجاب الدعوه می سازد

عزیز مصر گردد هر که می یابد نظر از من

نگه را داده ام تا آب از روی عرقناکت

نمی گردد جدا تا روز محشر چشم تر از من

به چشم کم مبین ای آب حیوان طفل اشکم را

صدف در بحر عمان می شود عالی گهر از من

ز معشوقیست تمکین وز عاشق گرد سرگشتن

ز تو ایستادگی ای سرو چون قمری سفر از من

تو و چون جام می خرم من و چون گل دل پاره

شراب لعل فام از تو بود خون جگر از من

مکن از شکوه اهل غرض آزرده خاطر را

مرنج از گفته سیماوران این سیمبر از من

صدف بر موج آب این نقش گرد و داد بر گوهر

فراموشم کن هر کس شود صاحب هنر از من

مپرس ای سیدا امروز احوال سر و پایم

جدا گشتند از بهر سراغش پا و سر از من

شمارهٔ ۴۵۸

خانه ام از روی او امشب چمن خواهد شدن

شمع مجلس میل چشم انجمن خواهد شدن

بوستانی را که ماه من تماشا کرده است

غنچه هایش یوسف گل پیرهن خواهد شدن

ناله گر از سیه بختی به گلشن سر کنم

سرمه آواز مرغان چمن خواهد شدن

مرده پروانه را پیچند در فانوس شمع

پرده معشوق عاشق را کفن خواهد شدن

خال او در موسم خط کاروان ها می زند

دزد شد چون صاحب چشم راهزن خواهد شدن

خسروا مغرور تاج و تخت و گنج خود مشو

روز محشر خونبهای کوهکن خواهد شدن

نوخط من گر به شعر و شاعری دارد سری

با من آخر چون قلم یار سخن خواهد شدن

می رساند هر که چون سوسن زبان بر حرف ما

غنچه آسا مهرش آخر بر دهن خواهد شدن

وقت طفلی گرد او گردیده می گفتم به خود

آخر این آتش بلای جان من خواهد شدن

روزگاری شد که می گردیم همچون آفتاب

تا کدامین سرزمین ما را وطن خواهد شدن

سیدا گر آورد از زلف او بویی نسیم

کوچه های شهر صحرای ختن خواهد شدن

شمارهٔ ۴۵۹

کجا رفتی ز آغوش تماشا ای نگار من

نگه فواره خون شد به چشم انتظار من

به حاکم هر که اندازد نظر خاموش می گردد

به سنگ سرمه پهلو می زند سنگ مزار من

به رقص آورده چون فرهاد و مجنون کوه و صحرا را

گل داغ جنون من نسیم لاله زار من

چه روی آتشین است این چه قد شعله خیز است این

شرار خرمن برق است آغوش و کنار من

لب لعلت سرکویت خط سنبل خریدارت

شراب بی خمار من بهشت من بهار من

تویی درمان و درد من طبیب سیدای من

متاع خان و مان من چراغ روزگار من

شمارهٔ ۴۶۰

تا چراغ انجمن کردن زبان خویشتن

می خورم چون شمع دایم مغز جان خویشتن

گوهر من در ته گرد کسادی شد یتیم

وقت آن آمد که بر بندم دکان خویشتن

روی بهبودی ندارد داغهای سینه ام

زردرویی می کشم از گلستان خویشتن

هر که را بینم به عالم خویش را گم کرده است

از که می جوید کسی دیگر نشان خویشتن

چغد را ویرانه ها باشد حصار عافیت

کلبه خود کرده ام دارالامان خویشتن

چون کف دست گدا دستار خوان من تهیست

می کشم شرمندگی از میهمان خویشتن

شکوه از خوان فلک ای لاله پیش من مکن

می خورم من هم به خون تر کرده نان خویشتن

مغز خود را سوختم از بی چراغی همچو شمع

دست اکنون مانده ام بر استخوان خویشتن

می شود از خنده آئینه عالم گلستان

گر به بینم عکس روی زعفران خویشتن

مادر دوران به جای شیر خونم داد و رفت

دشمنی ها دیده ام از مهربان خویشتن

هر که می خندد چو گل در این گلستان عاقبت

می زند خود پشت دستی بر دهان خویشتن

پیشوای قوم گردد عاقبت محراب وار

قبله خود هر که سازد آستان خویشتن

چند با من می دهی درد سر ای پهلو نشین

روزگاری شد گرفتارم به جان خویشتن

منزل ما گشته چون تیر هوایی بی نشان

خانه بردوشیم دایم چون کمان خویشتن

سیدا از کلک خود دایم سخنها می کشم

زخم ها دارم به دل از همزبان خویشتن

شمارهٔ ۴۶۱

تا به او روشن کنم سوز نهان خویشتن

می زنم چون شمع در آتش زبان خویشتن

عمرها شد پیش تیرش چون هدف ایستاده ام

تا کند حال مرا خاطرنشان خویشتن

در بناگوش خط مشکین او می گفت زلف

هیچ کس قدری ندارد در زمان خویشتن

از حیا برآستان خانه پا ننهاده یی

نیستی کوته زبان از پاسبان خویشتن

در چمن تا از فغان خود سخن سرکرده ام

عندلیبان رفته اند از آشیان خویشتن

در پی زلفش حواسم را پریشان ساختم

هیچ کس غارت نکرده کاروان خویشتن

هر زمان چون موی آتش دیده می پیچد به خود

یاد کرده زلف او هندوستان خویشتن

آشنای با خط و رخسار او صورت نه بست

تا نکردم همچو مو کلک زبان خویشتن

وا شود مانند بال قمریان آغوش ها

سرو من روزی که بگشاید میان خویشتن

نیست غیر از باده دل روزیی اهل حجاب

غنچه دارد مشت خونی در دهان خویشتن

خویش را یوسف گذارد در ترازو همچو سنگ

حسن او روزی که بگشاید دکان خویشتن

بی طلب ای سیدا مقصد نمی آید به دست

جا به مجلس می کند نی از فغان خویشتن

شمارهٔ ۴۶۲ - قطعه

فلک رتبه سبحانقلی خان که باشد

گدای درش قیصر روم و خاقان

بخارا ز یمن قدوم شریفش

زند خاک در چشم هندوصفاهان

ز بهر جلوس وی ایستاد گیتی

بنا کرد تختی چو تخت سلیمان

ز ابروی خوبان بود متکایش

بود پایه او سر تاجداران

فلک از فرازش فتادست بر خاک

زمین از گران سنگیش گشته حیران

شکسته کمر کوه قاف از وقارش

کشیدست پای خجالت به دامان

به تاریخ اتمام او سیدا گفت

محل جلوس شهنشاه دوران

شمارهٔ ۴۶۳

به دریا کرده ام خو موج آبم می توان گفتن

به کف دارم سر بی تن حبابم می توان گفتن

به شاخ شعله دارم آشیان مانند پروانه

سمندر طینتم مرغ کبابم می توان گفتن

به باغ دهر چون شبنم ندارم خواب آسایش

چو اهل کاروان پا در رکابم می توان گفتن

به مردم می نمایم خویش را و لیک نابودم

در این صحرای بی پایان سرابم می توان

لباس فقر و طبع روشنی ای سیدا دارم

به زیر ابر پنهان آفتابم می توان گفتن

شمارهٔ ۴۶۴

نمی گردد صدای جود از اهل کرم بیرون

نمی آید ازاین دریادلان عمریست نم بیرون

سراب از حیله دنیاپرستان سر به صحرا زد

سزای آنکه در این عهد آید از عدم بیرون

ندارد احتیاج زیب و زینت عزت ذاتی

نگردد بوی مشک از ناف آهوی حرم بیرون

بود بیم خطر از همنفس تنهانشینان را

نمی آید ز عکس خانه آئینه دم بیرون

ز ارباب سخن کی تیره بختی دور می گردد

مدام آب سیه می آید از جوی قلم بیرون

به چشم بوالهوس راه نظر بربسته اولی تر

همان بهتر نیاید زین ترازو سنگ کم بیرون

به سوی کعبه چشم مست او احرام اگر بندد

پی قربانی او آید آهوی حرم بیرون

حصار عافیت فانوس باشد شمع مجلس را

منه ای سیدا از آستان خود قدم بیرون

شمارهٔ ۴۶۵

کرده ام چون غنچه سر در آستین خویشتن

بخیه بر لب دارم از چین جبین خویشتن

داغ همچون لاله دارد آرزوی دل مرا

سوختم از آتش پهلونشین خویشتن

گر می افسانه ام چون شمع چشمم را گداخت

آب گشتم از زبان آتشین خویشتن

رهنمایی می کنم بر خرمن خود برق را

می روم خود پیش پیش خوشه چین خویشتن

سیدا پر خون کنم چون گل دهان خصم را

سنگ بر کف دارم از فکر متین خویشتن

شمارهٔ ۴۶۶

کرده ام بالین آسایش ز دست خویشتن

خفته ام در سایه دیوار بست خویشتن

تا به کی ای پسته مغزم را پریشان می کنی

رفته ام من هم به سودای شکست خویشتن

ساقی ایام مهیا کرده جام انتقام

تکیه ای نرگس مکن بر چشم مست خویشتن

پنجه بر رو می زدم زین پیش طفل توبه را

می گزم چون غنچه اکنون پشت دست خویشتن

می روم زین بحر آخر سیدا با دست خشک

غیر مأیوسی نمی بینم به پشت خویشتن

شمارهٔ ۴۶۷

اگر یک دم شود خالی ز موج می سبوی من

نفس چون حلقه های دام پیچد بر گلوی من

هوای کوچه گردی نیست فرزند مرا بر سر

نمی آید به بیرون از حریم غنچه بوی من

مرا یک ره نمی آید به بر سرو روان او

ثمر هرگز نمی بندد نهال آرزوی من

دهد با تشنگان آب خدایی ساغر خشکم

شوند آسوده خلق از سایه نخل کدوی من

ز خود رم خورده در دام فریب کس نمی افتد

مشو ای گردباد آشفته بهر جستجوی من

گل رعنا برد رشک خزان و نوبهارم را

نمی سازد ز یکدیگر جدایی رنگ و بوی من

ز صحبت دست شستم روی تا در خلوت آوردم

طهارت می کنند این قوم با آب وضوی من

زبان خامه ام ای سیدا تا شعله افشان شد

به خود چون موی آتشدیده می پیچد عدوی من

شمارهٔ ۴۶۸

مسجد در آی و تکیه به غیر از خدا مکن

بر روی خلق چشم چو محراب وا مکن

از کوی اهل جود گذر گرم چون سموم

خود را چو سایه در ته دیوار جا مکن

امروز از شکایت ایام لب بوبند

دل را چراغ گوشه ماتم سرا مکن

پهلو بر آستانه نودولتان منه

از ناخن پلنگ به خود متکا مکن

دست هوس ز نعمت الوان کشیده دار

بر خوان خلق پیرویی اشتها مکن

همچون نگین مناز به اقبال دیگری

پرواز از غرور به بال هما مکن

بر باد حادثات روی زود همچو موج

همچون حباب خانه ز دریا جدا مکن

کو مرهمی که داغ شود کامیاب ازو

دردی اگر رسد به تو او را دوا مکن

سیلی خوری به روی خود از صرصر خزان

در باغ دهر سینه چو گل بر هوا مکن

آب بقا ز ساغر فغفور چین مخواه

چشم طمع به کاسه دست گدا مکن

امداد خود ز گوشه نشینی طلب نمای

افتی اگر ز پای خیال عصا مکن

ای سیدا به اهل جهان راز دل مگوی

بیگانه را به هر سخنی آشنا مکن

شمارهٔ ۴۶۹

از مربی بس که رم خورده دل بدخوی من

متکا تاری بود چسبیده بر پهلوی من

می کند فرزند ناقابل پدر را منفعل

گریه از بی حاصلی پا می نهد بر روی من

غنچه خسپی فارغم کرد از در ارباب جود

صندل دردسرم شد کنده زانوی من

از دل خود روزگاری شد نمی یابم خبر

شد بیابان مرگ همچون گردباد آهوی من

هر که یک ره سوی من بیند فراموشم کند

طاق نسیانست گویا گوشه ابروی من

صد گره در کار من افتاد چون بند قبا

زینهار ای همنشین بگریز از پهلوی من

بهر روزی از رفیق خویش دور افتاده ام

آسیا عمریست می گردد به جستجوی من

سیدا شبها ندارم خواب راحت همچو شمع

بالش آسایشم باشد سر زانوی من

شمارهٔ ۴۷۰

شبی ای شمع در آغوش ما جا می توان کردن

چو گل در گلشن ما سینه را وا می توان کردن

چرا یک ره نظر بر عالم ای نوخط نمی سازی

بهار آمد گلستان را تماشا می توان کردن

دکان واکرده در بازار محتاج خریداریم

متاع کم بها داریم و سودا می توان کردن

ز جوی شیر آمد رخنه ها در بیستون پیدا

به نرمی کوه را از جای بیجا می توان کردن

قدح را تا کی ای ساقی نهان در آستین داری

گهی سوی حریفان دست بالا میتوان کردن

در گلزار را ای باغبان تا چند بربندی

به حال عندلیبان گاه پروا میتوان کردن

باشک سرخ و رنگ کهربای سیدا بنگر

لبالب دامن از گلهای رعنا میتوان کردن

شمارهٔ ۴۷۱

به خاک افتاده گرد سرمه چشم سیاهت من

به خون غلطیده صید بسمل تیغ نگاهت من

اسیر غنچه خندان لعلت صد قفس بلبل

گریبان پیرهن چاک گل طرف کلاهت من

به گلشن بنده آزاد سرو قامتت قمری

غلام حلقه در گوش خط سنبل پناهت من

گدای مفلس بی خان و مان پیر تهیدستی

ز پا افتاده از خود رفته سرهای راهت من

به بزم دلبران گر دعویی شیرین لبی سازی

چو کوه بیستون امروز پا بر جا گواهت من

نگه بر عارضت چون سیدا دزدیده می سازم

چو پشت آئینه شرمنده روی چو ماهت من

شمارهٔ ۴۷۲

گذشتی مست با غیر و زدی آتش به داغ من

کجا رفتی بیا ای شبنم گلهای باغ من

به سوی کلبه من پاگذار و خانه روشن کن

پریده رنگ چون پروانه از روی چراغ من

به هر جا می روم بوی کباب آید ز اعضایم

نمی دانم که افگندست این آتش به داغ من

ز شب تا روز بر گرد سرم کاشانه می گردد

ز سنگ آسیا آورده آتش را چراغ من

به بوی سنبل زلفش نفس پرورده مغزم را

پریشانی نخواهد رفت بیرون از دماغ من

تو را چون بوی گل کردست در بر غنچه ام پنهان

منادی می کند باد صبا در کوچه باغ من

به سوی کلبه ام دیشب نظر کردی و بگذشتی

زیارتگاه شد پروانه را پای چراغ من

بسروقتم نمی آییی خزان گشتم نمی پرسی

بهشت من بهار من گل رعنای باغ من

چه کردم من چه گفتم من چه دیدی از چه رنجیدی

مه من کوکب من نور چشم من چراغ من

تکلم نی تبسم نی نگاهی نی ادایی نی

گل من شبنم من غنچه من بیدماغ من

به رخسارت عرق را سیدا دیدست می گوید

نگردد تا قیامت دور آب از روی باغ من

شمارهٔ ۴۷۳

غریبم نیست همچون لاله دلسوزی به داغ من

ز شب تا روز بی پروانه می سوزد چراغ من

گل نشکفته ام عمریست سر در پیرهن دارم

تماشای چمن رفتست بیرون از دماغ من

به تکلیفم اگر آید برون از راه برگردد

نفس کوتاه گردد صبحدم را از سراغ من

هوس کردم ز لعلت نوشدارو نیشها خوردم

مشبک گشته همچون خانه زنبور داغ من

غلط کردم علاج خویش جستم از تو ای لاله

تو هم چون گل نهادی داغ بر بالای داغ من

گلستان مرا آباد دارد سست بنیادی

نه آساید کسی در سایه دیوار باغ من

به ناخن دست بیعت داده زخم سینه ام چون گل

نمی یابم طبیبی تا نهد مرهم به داغ من

عصا بر کف مهیا کرده است از شمع پروانه

ز شب تا روز سرگردان بود بهر سراغ من

به بوی روغن آب است شبها خانه ام روشن

دل پروانه می سوزد به احوال چراغ من

چراغان می کنم هر شام و بخت تیره می آید

تماشا می توان کردن به شبها گشت زاغ من

شود از آب یک سرچشمه چندین کشتها حاصل

رساند لاله و گل نسبت خود را به داغ من

ز دوران آنقدر ای سیدا آزردگی دارم

نمک را می شمارد مرهم کافور داغ من

شمارهٔ ۴۷۴

خوش آن روزی که می نوشیده می رفتی به باغ من

چمن می ریخت شبها روغن گل در چراغ من

نمی دانم چه داری امشب ای بدخوی در خاطر

گه از شمع و گه از پروانه می سازی سراغ من

به زخم سینه چون گل روی بهبودی نمی بینم

چرا ای بی ترحم می زنی آتش به داغ من

دماغت امشب از هنگامه من تازه خواهد شد

چو شمع مهر و مه بی دود می سوزد چراغ من

چو مستان غنچه را در باغ بی روی تو بو کردم

به رنگ شیشه می می رود خون از دماغ من

گلستان مرا بر خاک یکسان کردی و رفتی

گریبان چاک از دست تو باشد کوچه باغ من

ندارد طاقت صاحب هنر هم پیشه عاجز

به صحرا لاله ها رفتند از سودای داغ من

سیه پوشیده شبها ماه من عزم کجا داری

زند هر شام بخت تیره پهلو بر چراغ من

به دل چون غنچه گل دارم از بوی تو پیغامی

نسیم صبح می سازد ز گلشنها سراغ من

ره کاشانه ام پروانه را رفتست از خاطر

نمی ریزد کسی عمریست روغن در چراغ من

به بویت گلشنم را انتظاری آنقدر دارم

گل خار سر دیوار شد گلهای باغ من

بیابان ختن ای سیدا گردیده گلزارم

گذر کردست آن نوخط مگر از کوچه باغ من

شمارهٔ ۴۷۵

ای دل چو بلبل از پی آن بی وفا مرو

از دست ما پریده چو رنگ حنا مرو

محراب ز انتظار تو آغوش کرده وا

بر خانه دل ز برای خدا مرو

در بزم گلرخان سبکی سنگ تفرقه است

ای بوی گل بهر نفسی چون صبا مرو

هر جا روی چو سایه به دست آر همرهی

چون آفتاب سرزده بی رهنما مرو

با قمریان حیات خود ای سرو بگذران

زینهار از نوای هزاران ز جا مرو

تا کی به ما سخن ز سر زلف می کنی

پیوسته ز سایه بال هما مرو

بیگانه وار حرف به گوش کسان منه

بیرون ز خود بهر سخنی آشنا مرو

ای سیدا تو پاس دل خود نگاه دار

تا سر بود به جای در آن کو بپا مرو

شمارهٔ ۴۷۶

خامه می پیچد به خود از خط چون زنجیر او

می کشد شرمندگی نقاش از تصویر او

خنجر عشق کشی دارد نهان در آستین

بوی خون کوهکن آید ز جوی شیر او

اهل تقوی بر دهن دارند ذکر ناوکش

زاهدان را چوب مسواک است چوب تیر او

در کمند سرمه آلود نگه کردست بند

هوشمندان را فریب چشم پرتدبیر او

آستین مدعا جویای دست بیخودیست

پای خواب آلوده خواهد گشت دامنگیر او

ای زلیخا زود یوسف را سوی کنعان فرست

مگذران از حد بیاندیش از دعای پیر او

سیدا از حال دل امروز پیش کس مگوی

خانه چون ویران شود مشکل بود تعمیر او

شمارهٔ ۴۷۷

مجلس افروزیی رخساره نیکویت کو

کاکل افشانی آن قامت دلجویت کو

طایر ناوک مژگان تو پر ریخته شد

قادر انداز کمانداریی ابرویت کو

لیلی حسن تو چادر شب خط پوشیده

اضطراب دل مجنون سر کویت کو

دو جهان بود شهید نگه جادویت

فتنه نرگس مردمکش جادویت کو

آنکه از هیچ سبب رام نمی شد به کسی

ناشده رام کس آن تندی آهویت کو

آب می کرد به نظاره دل مردم را

پادشاهانه نظر کردن آهویت کو

حرف پهلوزده می گفت همه عمر به ما

آنکه چون بند قبا بود به پهلویت کو

می کشیدی به یک انداز کمان همه کس

قامتت گشت کمان قوت بازویت کو

خوی بیگانه وشی پیش گرفتی ورنه

سیدا از دل و جان بود دعاگویت کو

شمارهٔ ۴۷۸

ای سرمه صید کشته چشم سیاه تو

باشد کمند گردن آهو نگاه تو

سیلی زند خرام تو موج سراب را

صیاد را فریب دهد جلوه گاه تو

از دست برد شبنم آفت منزه است

چون برگ غنچه دامن عصمت پناه تو

عمریست همچو چشم گدا کوچه باغها

ایستاده اند منتظر گرد راه تو

طفلان بی پدر هوس تاج زر کنند

دل بسته است غنچه بطرف کلاه تو

از بس که انتظار هلاکم چو سیدا

چشمم شدست جوهر تیغ نگاه تو

شمارهٔ ۴۷۹

وصف رخش گلست و ورق گلشن است ازو

شمع است خامه ام سخن روشن است ازو

بلبل به دوش شاخ کبابیست خونفشان

گل در کنار باغ سر بی تن است ازو

آن غنچه یی که چاک گریبان ندیده است

سرهای حلقه تکمه پیراهن است ازو

آن یوسفی که دیده زلیخای من به خواب

خورشید و مه چراغ ته دامن است ازو

عیسی دمی که چاک به گردون فگنده است

دامان صبح در طلب سوزن است ازو

در خانه ای که ماه من آرام کرده است

نه گنبد سپهر یکی روزن است ازو

خال رخش اگر چه سپندیست سوخته

آتش فتاده در دل هر خرمن است ازو

گردون که دامنش ز شفق گشته لاله زار

رخساره اش چو برگ گل سوسن است ازو

باد صبا که از نفسش مشک می دمد

دور ستاره سوخته گلخن است ازو

این داغها که بر جگر لاله مانده است

ای سیدا به جان فگار من است ازو

شمارهٔ ۴۸۰

شوخ نقاشی که رنگم می کند تسخیر او

بوی خون بلبل آید از گل تصویر او

شوخ نقاشی که خون می ریزد از تحریر او

می پرد رنگ از رخم از دیدن تصویر او

در بیابانی که من طرح شکار افگنده ام

از سواد سایه اش رم می کند نخچیر او

کوهکن را کرد عشق آشکار آخر هلاک

عاقبت دریای خون گردید جوی شیر او

سر بریدن خامه را راه سخن واکردن است

عرضحال خویش گویم در ته شمشیر او

در تلاش زلف او خوبان به هم پیچیده اند

حلقه گوش پریرویان بود زنجیر او

سیدا از بس که دارم اشتیاق ناوکش

سبز میگردد به مغز استخوانم تیر او

شمارهٔ ۴۸۱

نمی نهم به در باغ خلد پا بی تو

نمایدم به نظر کام اژدها بی تو

ز رفتن تو جنون روی بر من آورده

به کوه و دشت گریزم ز آشنا بی تو

ز دوریی تو اسیرم بکنده زانو

مقید است به زنجیر دست و پا بی تو

ز پشت کلبه من آفتاب می گذرد

رمیده است ز کاشانه ام ضیا بی تو

کنند خنده به ناکامیم گل و غنچه

ز عندلیب به گوشم رسد نوا بی تو

فرو رفتن تو شده غنچه خسپ لاله و گل

نکرده است چمن سینه بر هوا بی تو

ز گریه خانه به سیلاب دادم و رفتم

ز سوز دل زدم آتش به بوریا بی تو

چو سایه از ته دیوار خود نمی جنبم

نمی روم من بیچاره هیچ جا بی تو

بهر زمین که گذارم قدم بسر غلتم

خورم ز گردش افلاک پیش پا بی تو

مرا اگر به تماشای لاله زار برند

بود به دیده من دشت کربلا بی تو

به فکر خواب سرم تا به روز می گردد

شدست بالش من سنگ آسیا بی تو

فراق تو زده آتش به ساکنان چمن

نهاده اند چو گل سینه بر هوا بی تو

به سیدا نظر ای لاله رو نمی سازی

گرفته چهره او رنگ کهربا بی تو

شمارهٔ ۴۸۲

نمی نهم به تماشای گل قدم بی تو

نمی زنم به کسی همچو غنچه دم بی تو

کتابتی به تو انشا نمی توانم کرد

فتاده است ز انگشت من قلم بی تو

شدست کشورم از رفتن تو زیر و زبر

گرفته ملک دلم را سپاه غم بی تو

به داغ سینه خود مرهمی که بگذارم

فتیله می شود و می کند ستم بی تو

چو شمع شب همه شب سوختن بود کارم

ز دیده ریخته اشک و نشسته ام بی تو

به روی بستر خود خواب را نمی بینم

چو چشم آهوی وحشی نموده رم بی تو

دل کباب من از جای برنمی خیزد

نهاده آتش من سینه را به نم بی تو

خط غبار جمال تو بود سر خط من

قلم شکسته و گم کرده ام رقم بی تو

ز رفتن تو هلالی شدست ماه تمام

شدست نور چراغ سپهر کم بی تو

نمی کنند لبم تر ز چشمه زمزم

نمی دهند مرا جای در هرم بی تو

چو شمع ماتمیان دود شعله آهم

در آسمان زده چون کهکشان علم بی تو

غلام حلقه به گوش تو قمریان شده اند

چو طوق فاخته گردیده سرو خم بی تو

نمی کنی به لب خشک سیدا رحمی

کشیده است ارادت ز جام جم بی تو

شمارهٔ ۴۸۳

تا کی چو گل نشینم در خون تپیده بی تو

خارم شکسته بر پا دستم بریده بی تو

بی روی تو نگاهم صیدیست زخم خورده

مژگان بود به چشمم تیر خلیده بی تو

از بوی صندل آید درد سرم به فریاد

از یاد سرمه افتد خاکم به دیده بی تو

برگ خزان به رویم سیلی زنان نشسته

ای گل بیا که عمریست رنگم پریده بی تو

از برق انتظاری بگداخت چشم زارم

بر کشتزار صبرم آفت رسیده بی تو

سر رشته امیدم از دست غم گسسته

پیراهن حیاتم بر تن دریده بی تو

بر زانوی تفکر دارم سر ارادت

در زیر بار کلفت پشتم خمیده بی تو

چون سیدا نداریم با خویش آشنایی

گردم به شهر و صحرا از خود رمیده بی تو

شمارهٔ ۴۸۴

هر شب چو شمع دارم سوز و گداز بی تو

چون کاکلت نماید شبها دراز بی تو

مرهم نهاده ناصور بر زخم سینه من

بیماریم شد افزون ای چاره ساز بی تو

آئینه دل من افتاده از نظرها

بر خاک تیره مالد روی نیاز بی تو

شبها ز بند بندم افغان برون برآید

چون نی شکسته حالم ای دلنواز بی تو

محراب از دو جانب بر روی من کشد تیغ

مسجد اگر درآیم ای قبله ساز بی تو

از رفتن تو افتاد در خانه من آتش

چون داغ از دل من گل کرد راز بی تو

چون مرغ نیم بسمل کارم بود تپیدن

در صیدگاه نازت ای شاهباز بی تو

احوال سیدا را از قمریی چمن پرس

چون سبزه پایمال است ای سرو ناز بی تو

شمارهٔ ۴۸۵

گردیده شمع بزمم بی آب و تاب بی تو

فانوس من فگنده کشتی در آبی بی تو

در بوستان چو شبنم آسایشی ندارم

پرواز کرده رفته از دیده خواب بی تو

از مشرق لب بام خود را نمی نمایی

چون ذره بی قرارم ای آفتاب بی تو

بر روی غنچه و گل سیلی زند نگاهم

خار است در دماغم بوی گلاب بی تو

دیوار آشیانم افتاده بر سر من

عمریست خانمانم باشد خراب بی تو

تو همچو می نشسته در مجلس حریفان

من روز و شب در آتش همچون کباب بی تو

ای بی ترحم از من هرگز خبر نگیری

بی من تو در تنعم من در عذاب بی تو

اسباب عشرتم را بر هم زدی و رفتی

عهد و وفا شکسته چنگ و رباب بی تو

آتش زده صراحی بر خود چو شمع مجلس

پروانه کرده خود را مرغ کباب بی تو

از چشم من چو سیماب آرام رفته بیرون

یک ره نمی برآیم از اضطراب بی تو

پیچد به خود چو گرداب دریا به جستجویت

بستند رخت هستی موج و حباب بی تو

سودای خط سبزت بر دست سیدا را

کلکش ندیده هرگز روی کتاب بی تو

شمارهٔ ۴۸۶

پیچیده با نگاهم از سیر باغ بی تو

از سینه ام چو لاله گل کرده داغ بی تو

پروانه ام نشسته بیرون در چو کوران

فانوس من ندیده روی چراغ بی تو

تو می کشی به اغیار من با دو چشم خونبار

تو خوش دماغ بی من من بی دماغ بی تو

چون گل تمام زخمم دارم سری به ناصور

الماس پاره ها را سازم سراغ بی تو

گلبانگ عندلیبان از نوحه گر دهد یاد

ماتم سرا نماید از دور باغ بی تو

آید تبسم تو هر گه به خاطر من

پیمانه نمک را ریزم به داغ بی تو

هر کس ز هند آید پرسم ز خط و خالت

خود را دهم تسلی برگشت زاغ بی تو

ای غنچه سیدا را سیر چمن مفرمای

باشد سر بریده گلهای باغ بی تو

شمارهٔ ۴۸۷

شبها بود چراغم از دود آه بی تو

چون شمع کشته دارم روز سیاه بی تو

او را ز صبح و شامم باشد دعای حیات

محرابم آسمان است ای قبله گاه بی تو

بر نقش پای هر کس از بی کسی زنم دست

دامن فشاند از من چون گرد راه بی تو

بینم به پرده چشم خاصیت کتان را

شبها اگر به مهتاب سازم نگاه بی تو

در کنج غم نشسته شب تا سحر به یادت

ریزم ز دیده انجم ای رشک ماه بی تو

دیوار خانه ام بود پیوسته تکیه گاهم

رفتی و رفت بر باد پشت و پناه بی تو

شاید که بر سر من روزی قدم گذاری

چون نقش پا نشینم سرهای راه بی تو

جرمی که سر زد ای شاه بر سیدا ببخشای

یعنی که زنده بودن باشد گناه بی تو

شمارهٔ ۴۸۸

پریده رنگ ز گلها و لاله بی تو

شدست خشک دهان پیاله ها بی تو

ز هیچ گوشه صدایی برون نمی آید

گره شد به گلو آه و ناله ها بی تو

کبوتری که برد نامه ها را نمی یابم

نوشته طوطی کلکم رساله ها بی تو

خمیده پشت جوانان به زیر بار غمت

برابرند به هفتاد ساله ها بی تو

به روی باغ بود سبزه نیش زهرآلود

شدست چشمه خون داغ لاله ها بی تو

ستاده اند به یکجا چو آهوی تصویر

نگه رمیده ز چشم غزاله ها بی تو

ز دستبرد فلک ساغری به جای نماند

شکسته سنگ حوادث پیاله ها بی تو

کسی به داد دل ما و سیدا نرسید

به گلشن آمده کردیم ناله ها بی تو

شمارهٔ ۴۸۹

شبها چو شمع دارم حال خراب بی تو

گاهی روم در آتش گاهی در آب بی تو

با غیر اگر چه حور است صحبت نمی برآید

همچون کتان گریزم از ماهتاب بی تو

مرغ کباب گردد در بزم من سمندر

طشت است پر ز آتش جام شراب بی تو

بهر شکست اعضا چون موج سعی دارم

خود را زنم به دریا همچون حباب بی تو

از جویبار جنت انگشت تر نسازم

در چشم من نماید موج سراب بی تو

از سایه می گریزم در فکر جستجویت

تنهارویست کارم ای آفتاب بی تو

در بزم می پرستان آب و نمک نباشد

پرواز کرده رفته مرغ کباب بی تو

تا رخت خود ز کشتی بیرون کشیده رفتی

پیچید به خود چو گرداب دریای آب بی تو

آید به بستر من خاصیت فلاخن

پهلو اگر گذارم بر جامه خواب بی تو

عمر گذشته ام را از سیدا چه پرسی

کی در حساب آید روز حساب بی تو

شمارهٔ ۴۹۰

شد موسم خزان به گل و غنچه ناز کو

با جبهه شکسته بلبل نیاز کو

دست تهی ز خانه برآمد چو سبزه شیخ

آزاده را چو سرو زبان دراز کو

بلبل ز باغ رفت و زغن گشت جانشین

در گوش ساکنان چمن امتیاز کو

آهو به یک نظر دل مجنون کباب کرد

در چشم دلبران جانگداز کو

شبنم ز روی بستر گل گشت ناپدید

چشمی که خفته بود به بالین ناز کو

درهای خیرگاه بوبستند اهل جاه

ای چرخ سفله حاتم مسکین نواز کو

مرغان بیضه سر به ثریا کشیده اند

بر دست حادثات فلک شاهباز کو

زلفی که دل به سلسله او حقیر بود

می کرد پا به جانب مهمان دراز کو

ای دل بیا که مسجد و میخانه شد خراب

با میکشان نیاز و به زاهد نماز کو

ای سیدا مجوی دوا از طبیب شهر

ما را به جز خدای جهان چاره ساز کو

شمارهٔ ۴۹۱

آمد بهار و رونق گلهای باغ کو

بر سبزه ها طراوت و بر لاله داغ کو

مرغان کشیده اند سر خود به زیر بال

بر سیر باغ بلبل ما را دماغ کو

از قمریان به گوش صدایی نمی رسد

فریاد عندلیب و نواهای زاغ کو

ای باغبان چرا به چمن پا نمی نهی

خاری که بود بر سر دیوار باغ کو

جز یک نفس نشاط جهان را مدار نیست

پروانه رفت صبح دمید و چراغ کو

ای گلفروش غنچه صفت گشته یی خموش

گل کرد زخم خار و زبان سراغ کو

بیهوده سیدا چه کشی منت از طبیب

امروز مرهمی که خورد خون داغ کو

شمارهٔ ۴۹۲

آمده بهار و نشاء و نمای زمانه کو

بر شاخ گل رواج به بلبل ترانه کو

خم بی دماغ و شیشه تهی سرنگون قدح

با ساکنان میکده اسباب خانه کو

از ناقه بلبلان به گلستان گداختند

ای باغبان به مرغ چمن آب و دانه کو

سرو از هجوم زاغ و زغن گشت پایمال

ای قمریی غریب تو را آشیانه کو

بر لوح خاک پادشهان این نوشته اند

ای آنکه بود بر سر تو شامیانه کو

از آه بی اثر چو نفس سینه ها پر است

ترکش لبالب است ز تیر و نشانه کو

فیضی که بود بر در ارباب جود رفت

سرها که فرش بود در این آستانه کو

بر خون یکدیگر همه خلق تشنه اند

رحمی که بود در دل اهل زمانه کو

دل گرمی سمندر و پروانه را نماند

بر شمع سرکشی و در آتش زبانه کو

باد صبا ز طره سنبل کشیده دست

کاکل بیجا و بر کف مشاطه شانه کو

ای سیدا به روی جوانان حیا نماند

در چشم بوالهوس نگه عاشقانه کو

شمارهٔ ۴۹۳

افتاد بر سر من سودای کاکل تو

چون بوی سنبل افتم در پای کاکل تو

گرد سر تو گردم بهر امیدواری

شد مدتی که هستم جویای کاکل تو

چون بوی نافه نبود آرام در دماغم

دارد مرا پریشان غمهای کاکل تو

دل را که کوه قاف است در پیش او پر کاه

آویخته به یک مو ایمای کاکل تو

شبها به یاد زلفت پیچد به خود چو زنجیر

چون سیدا کسی نیست شیدای کاکل تو

شمارهٔ ۴۹۴

آمد بهار و فیض نسیم بهار کو

گل کرد داغ بر جگر و لاله زار کو

ای بوی پیرهن چه خبر از عزیز مصر

ای آهوی خطا نفس مشکبار کو

ای کوهکن ز کوهکنی چیست حاصلت

عمرت به سر رسید و تو را مزدکار کو

گلشن شکفت و سبزه دمید و خزان رسید

ای عندلیب در دل تو خارخار کو

بی دردسر نشاط میسر نمی شود

در ساغر زمانه می خوشگوار کو

ای کهربا مطیع تو گردید کهکشان

از بی زری تو را به جهان اعتبار کو

دریادلان به کس دم آبی نمی دهند

در کاسه صدف گهر آبدار کو

داریم چشم لیک درو نیست قطره یی

ما را چو ابر گریه بی اختیار کو

ای سیدا رفیق خدا کس به دهر نیست

جز سایه همرهی به من خاکسار کو

شمارهٔ ۴۹۵

آمد بهار بر کف ساقی پیاله کو

در صحن بوستان گل و بر دشت لاله کو

گل کرده غنچه و قفس از جوش نوبهار

ای مرغ بال بسته تو را آه و ناله کو

گردیده اند رام به صیاد آهوان

آن وحشی که بود به چشم غزاله کو

کردی چو صفحه نامه اعمال خود سیاه

ای بوالفضول مزد کتاب و رساله کو

بهر هوای نفس ز خلوت شدی برون

ای شیخ شهر طاعت هفتاد سال کو

خط آمد و گرفت ز یار انتقام ما

ای آنکه بود صاحب چندین حواله کو

ای سیدا ز عشق نشانی به دهر نیست

داغی که بود بر جگر ما و لاله کو

شمارهٔ ۴۹۶

باشد به بام دیده من جای خواب تو

روشن بود چراغ من از ماهتاب تو

آبی بزن بسوز دل داغدار من

رحمی نما که سوخت در آتش کباب تو

اهل جهان شدند ز خورشید کامیاب

چشمم سفید شد به ره آفتاب تو

از وعده وصال تسلی دهی مرا

سازد وصال تشنگیم از سراب تو

ای خوش نفس نشین عرق آلوده بر سرم

آرد مرا به هوش نسیم گلاب تو

گردم همیشه چرخ اگر فرصتم دهد

پروانه وار گرد سر آفتاب تو

شمارهٔ ۴۹۷

ای گل به سیر باغ چو باد صبا مرو

بیرون ز خانه ای چمن دلگشا مرو

محراب از انتظار تو آغوش کرده وا

بر خانه خدا ز برای خدا مرو

یکجا نشین به معنی بیگانه خوی کن

بیرون ز خود به هر سخنی آشنا مرو

ناموس بلبل چمن خود مده به باد

چون بوی گل به آه نسیمی ز جا مرو

جای تو چشم من بود ای نور چشم من

مانند سرمه سر زده در دیده ها مرو

هر جا رود ز سایه جدا نیست آفتاب

کم نیستم ز سایه تو از من جدا مرو

مانند کوه پای به دامن کشیده دار

چون برگ کاه بر طرف کهربا مرو

ماهی به آب زنده و من با وصال تو

یعنی که دور از نظر سیدا مرو

شمارهٔ ۴۹۸

بیا که غنچه شد ای سرو من چمن بی تو

نسیم صبح فرورفت در کفن بی تو

شکسته چنگ و قدح سرنگون و تیره چراغ

رسیده است بلایی در انجمن بی تو

ز رفتنت به خود آسودگی نمی بینم

مرا ز بیضه بود تنگتر وطن بی تو

غم فراق تو انشا نمی توانم کرد

گره شده به زبان قلم سخن بی تو

ز دوریی تو شدم بر هلاک خود راضی

به پای تیشه نهم سر چو کوهکن بی تو

نفس چو غنچه کند در حریم دلتنگی

مراست خانه صیاد پیرهن بی تو

بنفشه خار و چمن خشک و سبزه بی مقدار

پریده رنگ ز گلهای یاسمن بی تو

ندیده بی تو رخ باغ روی خندیدن

نهاده غنچه گل مهر بر دهن بی تو

چو غنچه خاطر جمعی بود تو را این بس

نشسته ام به دل پاره پاره من بی تو

نهاده شیشه علم بر مزار پروانه

به شمع میکده فانوس شد کفن بی تو

چو سیدا دلم آورده رو به ویرانی

بیا بیا که خراب است حال من بی تو

شمارهٔ ۴۹۹

ای گل نرگس فدای چشم چون بادام تو

سرو چون فواره سیمابی آرام تو

خانه چون فانوس از شمع جمالت روشن است

ماه چون پروانه می گردد به گرد بام تو

احتیاج نامه قاصد نمی باشد مرا

خط پشت لب به سویم آورد پیغام تو

گوشه چشمت به سوی من نمی افتد نظر

من کیم تا بهره مندی یابم از انعام تو

گشته همچون حلقه در خواب در چشمم حرام

روزگاری شد که دارم گوش بر پیغام تو

نقش پایت می دهد چشم غزالان را فریب

دیده آهوست گویا حلقه های دام تو

سروها کردند همچون سایه خود را خاکمال

تا به گلشن جلوه گر شد سرو خوش اندام تو

مهر خاموشی به لب چون سیدا افگنده ام

کرده ام همچون نگین خود را فدای نام تو

شمارهٔ ۵۰۰

در خوان منعمان به امید عطا مرو

مانند دانه در گلوی آسیا مرو

از دردسر به صندل مردم مکن رجوع

بهر دوا به جانب دارالشفا مرو

سر در قبای تنگ کش و غنچه خسب باش

چون گل به باغ دهر به کسب هوا مرو

نفعی به کس ز دوستی سخت روی نیست

از جای خود به جذبه آهن ربا مرو

گردد اگر به فرق سرت سنگ آسیا

در جستجوی سایه بال هما مرو

پهلوی خود ز نقش تعلق نگاه دار

در خانه یی که هست در و بوریا مرو

چون گردباد روزیی خود را بکن ز خاک

بر گرد خویش گرد سوی آسیا مرو

مردم اگر به چشم تو را جای می دهند

در دیده ها در آمده چون توتیا مرو

خود را مساز رنجه به آوازه سخا

دنبال کاروان به صدای درا مرو

از گیر و دار قصر لئیمان حذر نمای

در خانه بخیل روی بی عصا مرو

در راه حق چو رابعه خود را نگاه دار

گر کعبه پیشتاز تو آید ز جا مرو

برگ خزان رسید به گلشن چه می کند

ای باد صبح در طلب سیدا مرو

شمارهٔ ۵۰۱

برده‌ام امروز بوی خوش ز باغ تازه‌ای

باز پیدا کرده‌ام چون گل دماغ تازه‌ای

می‌دوم عمری‌ست چون خورشید بر گرد جهان

تا از آن گم‌گشته‌ام یابم سراغ تازه‌ای

گفت امشب خانه‌ات روشن کنم چون آفتاب

بر کف هر ذره‌ام باشد چراغ تازه‌ای

می‌نمایی خویش را هر روز بر رنگ دگر

چند می‌سوزی مرا ای گل به داغ تازه‌ای

گر نمی‌گیری خبر از سیدا ای شمع بزم

کُشته خواهد گشت در پای چراغ تازه‌ای

شمارهٔ ۵۰۲

فصل نوروز است می‌آید هوای تازه‌ای

بلبل و گل را شده برگ و نوای تازه‌ای

بر سر افتادگان افتاده سودای لباس

سرو می‌خواهد درین موسم قبای تازه‌ای

حلقه تسبیح خود کردند حق‌گویان جدید

فاخته افگنده در گردن ردای تازه‌ای

داده خورشید فلک تبدیل جای خویش را

تا شود آیینه‌رویان را صفای تازه‌ای

می‌توان دانست همچون شیشه می سیدا

در دل هر کس که باشد مدعای تازه‌ای

شمارهٔ ۵۰۳

برآرد از چمن گل را خزان آهسته آهسته

کشد خار انتقام از بوستان آهسته آهسته

چو شمع از فکر رویش رفته رفته آب گردیدم

فتاد این آتشم در مغز جان آهسته آهسته

میان ما و او یکذره کلفت سد آهن شد

شود ریگ روان کوه گران آهسته آهسته

چو برق امروز اگر چه تندرو باشد ولی فردا

ز پیشم بگذرد دامنکشان آهسته آهسته

چو برق امروز اگر چه تندرو باشد ولی فردا

ز پیشم بگذرد دامنکشان آهسته آهسته

به رویش زلف و خط چندان هجوم آورد می ترسم

کند این ملک را هندوستان آهسته آهسته

از آن روزی که من خود را نشان تیر او کردم

فتادم دور از آن ابروکمان آهسته آهسته

ببر آن قد موزون خواهد آمد صبر باید کرد

شود صاحب ثمر نخل جوان آهسته آهسته

چو گل امروز اگر چه بر سر هنگامه جا دارد

نشنید عاقبت بر آستان آهسته آهسته

به وقت سبزه نتوان زود رفتن سیدا از باغ

ببر پیوند از خط بتان آهسته آهسته

شمارهٔ ۵۰۴

ز بیم نرگس مستت پرید رنگ پیاله

به دور چشم تو کم یافت شیشه سنگ پیاله

چو تو به رنجش ساغر نخواهم از این پس

که دیر صلح بود طبع زود جنگ پیاله

چه حظ بود ز تماشای غنچه مرغ چمن را

چگونه شاد شود دل ز طرف تنگ پیاله

ز دست اهل طمع منعمان غریب به تنگ اند

مباد گردن مینا فتد به جنگ پیاله

شکست خاطر ما سیدا شکست دل است

به بزم باده کشان عار ماست تنگ پیاله

شمارهٔ ۵۰۵

دل همچو اشک بر سر مژگان برآمده

بهر نظاره رخ جانان برآمده

هر برگ لاله یی ز دل پاره کیست

از دست داغ من به بیابان برآمده

سودای من ز خط لب او زیاده شد

این شور بر سرم ز نمکدان برآمده

عمریست دل ز سینه به پای پرآبله

در جستجوی خار مغیلان برآمده

هر جا رسیده قصه چشم و تبسمش

نرگس دمیده و گل خندان برآمده

دستم ز کو تهی به گریبان نمی رسد

پایم ز جمع کردن دامان برآمده

در هر زمین نشسته برون گشته نخل گل

هر جا گذشته سرو خرامان برآمده

خط غبار نیست به رخسار آن پری

گردیست از بنای سلیمان برآمده

چون شمع پای صبر به دامن کشیده ام

از بس که آتشم ز گریبان برآمده

نتوان گزید لب چو شود موی سر سفید

این ریشه از کشیدن دندان برآمده

آتش زدی به کعبه و بتخانه سوختی

دود از نهاد گبر و مسلمان برآمده

هر غنچه در چمن به امید خدنگ تو

از شاخ گل به صورت پیکان برآمده

زنار بند زلف تو هر جا که رفته است

گردن نهاده لشکر ایمان برآمده

شبنم در آرزوی گلستان روی تو

گریان به باغ آمده گریان برآمده

از چاکهای سینه دل داغدار من

چون سایلان در آرزوی نان برآمده

هر قطره خون که از دل من بر زمین چکد

لعلی بود ز کوه بدخشان برآمده

مرغان چو غنچه سر به گریبان کشیده اند

آن گل مگر به سیر گلستان برآمده

از خامه ریخت معنی پر زور سیدا

این شیر تندخو ز نیستان برآمده

شمارهٔ ۵۰۶

دل از خود رفته شوری بر من دیوانه افتاده

به جستجوی این طفل آتشم در خانه افتاده

گذر آن ماهرو را بر من دیوانه افتاده

به پابوسی سرم بر آستان خانه افتاده

کجا آن شمع بی پروا نظر بر حالم اندازد

که دلها در رهش چون مرده پروانه افتاده

ز جوش بوالهوس از کوی او بیرون کنم خود را

که این کشور به دست مردم بیگانه افتاده

به جستجوی زلف او شکسته تا کمر پایم

به دامنگیریش دستم جدا از شانه افتاده

به حرف آشنا هرگز دلش مایل نمی گردد

بتی دارم که طبعش از سخن بیگانه افتاده

فلک ای سیدا هرگز به کام من نمی گردد

ز دست کوته ام عمریست این پیمانه افتاده

شمارهٔ ۵۰۷

دلبر سوداگرم از شهر کابل آمده

در پیش چون عارفان عاشقان کل آمده

بهر طوف آستان کوی آن گل پیرهن

از گلستان خانه خیز امروز بلبل آمده

ساکنان هند را نقش پریشان ساخته

پیش پیش کاروانش بوی سنبل آمده

بهر دامنگیریش قد راست کرده ارغوان

از برای خیربادش نکهت گل آمده

شمع خود را کرده پنهان در میان دود آه

سوی بزمم تا پریشان کرده کاکل آمده

تا نهاده پا به سیر کوچه باغ بوستان

از چمن بیرون به استقبال او گل آمده

سیدا خود را چو قمری در قفس انداخته

بس که سرو او ز سر تا پا تغافل آمده

شمارهٔ ۵۰۸

تا ز پیش چشم من ای دشت‌پیما رفته‌ای

آتشی افگنده ‌ای در دشت و صحرا رفته‌ای

سرمه چشمی و نور چشم از من برده‌ای

یوسف مصری ز آغوش زلیخا رفته‌ای

سبز می‌گردد نهال شوخ در هر سرزمین

می‌دواند ریشه شمشاد تو هرجا رفته‌ای

مانده‌ای در انتظارت همچو بیماران مرا

از سر بالینم ای رشک مسیحا رفته‌ای

از چراغم آتش بی‌طاقتی گل می‌کند

در کدامین صحبت ای هنگامه‌آرا رفته‌ای

زردرویی می‌کشد خورشید از تنهاروی

زینهار غافل مشو از خود که تنها رفته‌ای

سیدا چون صورت دیوار گردیده است محو

تا ز پیش رویش ای آیینه‌سیما رفته‌ای

شمارهٔ ۵۰۹

پنجه‌ام هرگز نرفته بر در کاشانه‌ای

نقش پای من ندیده آستان خانه‌ای

دامن زلف تمنا کی به چنگ آید مرا

نی زبان گفت‌و‌گو و نی اصول شانه‌ای

ساغر خود می‌برم پیش حباب از سادگی

تر نمی‌گردد ز دریاها لب پیمانه‌ای

بر در ارباب دولت نیست غیر از گردباد

پشّه‌ای بیرون نمی‌آید ز مهمانخانه‌ای

جود حاتم بر زبان سایلان گر بگذرد

می‌رسد در گوش این دون‌همتان افسانه‌ای

ای ز خود غافل مکن از اهل دنیا آرزو

کل دهند این طفل‌طبعان سنگ بر دیوانه‌ای

در دهان مردم غافل‌زبانِ هرزه‌گوی

جغد بی‌بالی‌ست افتادست در ویرانه‌ای

می‌روند آش خدایی گفته اهل روزگار

گر برآید دود آهی از درون خانه‌ای

خوشه‌چینان خرمن ناموس را آتش زنند

از دهان مور اگر ناگاه افتد دانه‌ای

سیدا پا از بنای خلق کوته کرده‌ام

می‌نماید پیش چشمم آسمان ویرانه‌ای

شمارهٔ ۵۱۰

تا تو رفتی انجمن گردید ماتم‌خانه‌ای

شمع افتادست همچون مرده پروانه‌ای

رفتی و بزم مرا یکسر پریشان ساختی

نی صراحی پیش ساقی نی به جا پیمانه‌ای

آمدم چون آفتاب از دست تنهایی به جان

روزگاری شد نمی‌یابم به خود هم‌خانه‌ای

جوش سودای تو هردم می‌زند سنگم به سر

می‌روم در کوچه‌ها مانندهٔ دیوانه‌ای

جست‌و‌جویت می‌کنم از خود نمی‌یابم خبر

گاه از هم‌صحبتان جویم گه از دیوانه‌ای

استخوانم توتیا خواهد شد از جور فلک

در گلوی آسیا افتاده‌ام چون دانه‌ای

سیدا از خانه‌ام تا آن پری‌رو رفته است

کشته شمع کلبه‌ام دیوانه پروانه‌ای

شمارهٔ ۵۱۱

نوخط من ز سفر تا به وطن آمده‌ای

سرمه چشمی و در دیده من آمده‌ای

زلف شبرنگ تو دل برده ز سوداگر مشک

رفته‌ای جانب هند و ز ختن آمده‌ای

قامت سرو خطت سبزه و رخسار تو گل

چشم بد دور که چون صحن چمن آمده‌ای

در سر باده‌کشان مغز پریشان شده است

تا تو در بزم من ای پسته‌دهن آمده‌ای

ساکنان چمن از باغ گریزان شده‌اند

بهر غارتگری سرو سمن آمده‌ای

نافه را سرمه چشم سیهت سوخته است

زده آتش به غزالان ختن آمده‌ای

کلبه‌ام از رخت ای ماه چراغان شده است

تا به دل پرسی پروانه من آمده‌ای

گفته بودی به تو پیمان روم و تازه کنم

بر سر عهد خود ای عهدشکن آمده‌ای

طوطیان بر ورق آیینه تحریر کنند

سیدا همچو قلم تا به سخن آمده‌ای

شمارهٔ ۵۱۲

چهره افروخته همچون گل باغ آمده‌ای

ساغر باده به کف تازه دماغ آمده‌ای

چه کنم تا به لبت راه سخن بکشایم

تو که محجوب‌تر از غنچه باغ آمده‌ای

لاله‌زاری که دلم داشت خزان ساخته‌ای

بهر غارتگریی گلشن داغ آمده‌ای

گشته‌ای برق و به پروانه‌ام آتش زده‌ای

تند بادی شده بر قصد چراغ آمده‌ای

بلبل و فاخته را در قفس انداخته‌ای

تا تو ای سرو گل‌اندام به باغ آمده‌ای

تیغ خونین به میان سوده الماس به مشت

زده‌ای زخم و به دل پرسی داغ آمده‌ای

سیدا بر سر اقبال خود از بخت سیاه

سایه انداخته همچون پر زاغ آمد‌ه‌ای

شمارهٔ ۵۱۳

جانب کلبه‌ام ای ماه‌جبین آمده‌ای

آفتابی به تماشای زمین آمده‌ای

زاهد و مست به دنبال تو زنار به دوش

بهر تاراج دل و غارت دین آمده‌ای

شده از نکهت گل خاطرت آشفته‌دماغ

از تماشای چمن چین به جبین آمده‌ای

مست و خنجر به کمر قصد هلاکم داری

می‌توان یافت که از بهر همین آمده‌ای

زلف پیچیده به خط کاکل مشکین به میان

بار بربسته چو سوداگر چین آمده‌ای

از کلامت شده هنگامه من کان شکر

سوی بزمم به لبان شکرین آمده‌ای

خط برآورده و دل‌پرسی من می‌سازی

به سر من به دم بازپسین آمده‌ای

سیدا ورد زبان نام تو را کرده چرا

زهر را کرده نهان زیر نگین آمده‌ای

شمارهٔ ۵۱۴

مرا در کشور تسلیم یارب تاج شاهی ده

به بحر و بر اگر افتم کباب از مرغ و ماهی ده

دل تاریک من از شعله جواله روشن کن

چراغ خانه ام زان ماهرویی خیرگاهی ده

مزین کن ز سودای لباس فقر دوشم را

سر سودائیم را نازشی بر کج کلاهی ده

تهیدستی اگر بر حرف بگذارد انگشتی

چو نی لبریز گردان از فغان رنگ جاهی ده

به زیر بار محنت سیدا کوه تحمل شو

چو ایوب پیمبر تن به تقدیر الهی ده

شمارهٔ ۵۱۵

چهره افروخته از باده ناب آمده‌ای

بهر پرسیدن دل‌های کباب آمده‌ای

در دل ای توبه‌شکن قصد هلاکم داری

بر کمر تیغ به کف جام شراب آمده‌ای

دوش در کلبه‌ام آتش زده رفتی چون برق

باز از بهر چه ای خانه‌خراب آمده‌ای

ای بهار چمن‌آرا چه شنیدی از من

عرق‌آلوده چو شبنم به شتاب آمده‌ای

می‌رسی از سفر و خط مبارک داری

جان فدایت که رسولی به کتاب آمده‌ای

می‌رود هر طرف از شوق چو موج آغوشم

تا تو ای سرو روان از لب آب آمده‌ای

سیدا تازه دماغ است ز استقبالت

بس که چون شیشه لبالب ز گلاب آمده‌ای

شمارهٔ ۵۱۶

می‌کشم می هر سحر با می‌پرست تازه‌ای

باده بخشد نشئه دیگر ز دست تازه‌ای

کاکل مشکین به دوش افگنده پیدا شد ز دور

در صف دل‌ها پدید آمد شکست تازه‌ای

همچو نرگس در چمن ساغر به دست ایستاده‌ام

آرزو دارم که بینم چشم مست تازه‌ای

پنجه خود را نگارین کرده آمد بر سرم

این ستمگر باز پیدا کرد دست تازه‌ای

سیدا از سبحه بر کف دی برهمن دید و گفت

بر در بتخانه آمد بت‌پرست تازه‌ای

شمارهٔ ۵۱۷

از شکایت دل نمی‌سازد ز ما اندیشه‌ای

آشنای ما بود یار ملامت‌پیشه‌ای

پادشاهی کو ز ملک خود نمی‌گیرد خبر

مرده شیری بود افتاده دور از بیشه‌ای

می‌روم امروز از میخانه با چشم پر آب

تا چرا در پای خم خالی نکردم شیشه‌ای

پایداری در ستون قصر دولت بی‌تهیت

برنیاید چست در نخلی که نبود ریشه‌ای

بر دعای خیر روح رفتگان را شاد کن

خاکساران را نباشد جز گدایی پیشه‌ای

می‌دهد کلکم ز فیض عالم بالا خبر

در سخن چون خامه من نیست دور اندیشه‌ای

سیدا چون کوهکن دارم به جان کندن سری

کار خود را می‌کنم آخر به پشت تیشه‌ای

شمارهٔ ۵۱۸

تا تو ای یوسف مصری ز سفر آمده‌ای

نور چشمی و در آغوش نظر آمده‌ای

کرده بال و پر خود فاخته پای‌اندازت

بس که چون سرو چمن تازه تر آمده‌ای

رفته بودی تو چو خورشید به کشورگیری

تاج زر بر سرو خنجر به کمر آمده‌ای

بحر و کان را کرمت از نظر انداخته است

پا نهاده به سر لعل و گهر آمده‌ای

شده از مقدم تو شهر گلستان ارم

بس که چون بوی گل و باد سحر آمده‌ای

ساکنان چمن از سایه تو بهره‌ورند

تو گل باغ مرادی و به دهر آمده‌ای

شود از بردن نام تو زبان شاخ نبات

همچو طوطی ز بیابان شکر آمده‌ای

بعد از این کلبه ما را نبود فکر چراغ

چهره پر نورتر از شمس و قمر آمده‌ای

بر لب تشنه من ریخته ای آب حیات

در کنار پدر ای جهان پدر آمده‌ای

سیدا شام و سحر فاتحه‌خوان بهر تو بود

لله الحمد سلامت ز سفر آمده‌ای

شمارهٔ ۵۱۹

برده دل را از بر من نونهال تازه‌ای

کرده‌ام بیعت به دست خردسال تازه‌ای

کرده دوران آستانم را زیارتگاه خضر

بر سرم تا آمده صاحب‌کمال تازه‌ای

دیده‌ام شمعی که چون پروانه می‌سوزد دلم

دارم از آغوش فانوسش خیال تازه‌ای

بی‌سرانجامم ندانم کارم آخر چون شود

دارم ای هم‌صحبتان امروز حال تازه‌ای

هر که در کویش مرا از تیره‌بختی دید و گفت

آمده از هند اینجا خاکمال تازه‌ای

سیدا آیینه‌ام گردید چون تصویر محو

کس ندیده اینچنین حسن و کمال تازه‌ای

شمارهٔ ۵۲۰

در دلم افتاده همچون لاله داغ تازه‌ای

خانه‌ام گردیده روشن از چراغ تازه‌ای

غنچه پژمرده امید من گل کرده است

ای نسیم صبحدم دارم دماغ تازه‌ای

سیر گلزار ارم را از نظر افگنده‌ام

خورده چشمم آب تا از روی باغ تازه‌ای

دیده را از بهر پابوسش تسلی می‌دهم

هر زمان از خویش می‌سازم سراغ تازه‌ای

سیدا تا دامن محشر نمی‌آیم به هوش

خورده‌ام تا می چو منصور از ایاغ تازه‌ای

شمارهٔ ۵۲۱

برده در پیری دل از دستم جوان تازه‌ای

بنده خود را خدا دادست جان تازه‌ای

ابرو و مژگان شوخش کار یکدیگر کنند

ترکش او را بود تیر و کمان تازه‌ای

قمریان را طوف گردن فوطه زاری شده

آمده در بوستان سرو روان تازه‌ای

می‌نویسم هرشب از هجران او طومارها

می‌کنم هر روز انشا داستان تازه‌ای

با تو نو دل داده‌ام زینهار آرامم مده

می‌شود خوشدل کریم از میهمان تازه‌ای

از نی کلکم شکر ریزد به توصیف لبت

طوطیی این بوستان دارد زبان تازه‌ای

از لب من عمرها شد می‌چکد آب حیات

تا گرفته بوسه‌ام کام از دهان تازه‌ای

چون نسیم امروز بیرون کرده از کنج قفس

بلبل ما را هوای آشیان تازه‌ای

بر سر دست تماشا جای داده سیدا

آمده این شاخ گل از بوستان تازه‌ای

شمارهٔ ۵۲۲

جان به لب آمده و نیست ز جانان مددی

وقت من تنگ شد ای دیده گریان مددی

چین بر ابرو زده و جانب من کرد نگاه

یار من بر سر جور آمده یاران مددی

روزگاریست که کارم به خدا افتادست

نی تو را رحم بود نی ز حریفان مددی

رحم بر موی سفیدم کن و دستم برگیر

پیر گردیده ام ای شاه جوانان مددی

سیدا تا دم محشر نه برآیم ز خمار

گر نباشد به من از ساقی دوران مددی

شمارهٔ ۵۲۳

ای سرو مایل قد دلجوی کیستی

خم گشته از تصور ابروی کیستی

چون غنچه سر به جیب تفکر نهاده یی

چون گل دریده پیرهن از بوی کیستی

هر سو چو باد صبحدم آشفته می روی

در جستجوی نکهت گیسوی کیستی

نبشته بر رخ تو غباری ز مشک ناب

امروز خاکمال ز هندوی کیستی

آرام چون سپند نداری به هیچ جای

ای آفتاب سوخته روی کیستی

سر در پی غزال تو دارند آهوان

تو خود فریب خورده آهوی کیستی

شبها به دیده خواب نداری چو سیدا

قربان شوم بگوی دعاگوی کیستی!

شمارهٔ ۵۲۴

هر کوچه باغ دیده ام ای گل خوش آمدی

جوش بهار خانه بلبل خوش آمدی

از خون عاشقان شده کوی تو لاله زار

ای ارغوان ز کشور کابل خوش آمدی

جان می دهیم و نیم نگاهی نمی کنی

بر کف گرفته تیغ تغافل خوش آمدی

از دیدن تو گشت پریشانیم زیاد

ای شانه بهر پرسش کاکل خوش آمدی

گنجینه خانه تو بود چشم سیدا

پیچیده رخت خویش چو سنبل خوش آمدی

شمارهٔ ۵۲۵

ای شمع بر سر من گریان خوش آمدی

چشم و چراغ شام غریبان خوش آمدی

چون برگ لاله داغ مرا تازه ساختی

ای شاخ گل به سیر گلستان خوش آمدی

زخمم نوشته بود به ناصورنامه یی

هان ای طبیب از پی درمان خوش آمدی

نظاره ام ز شوق نگنجد به پیرهن

چون گل گشاده چاک گریبان خوش آمدی

چشم من از جمال تو امروز روشن است

ای توتیای دیده حیران خوش آمدی

بر دامن تو تا نرسد دست آرزو

مانند سرو برزده دامان خوش آمدی

باشد فدای مقدم تو جان سیدا

ای تیز کرده خنجر مژگان خوش آمدی

شمارهٔ ۵۲۶

رفتی و شوری به جان ناتوان انداختی

آمدی و آتشی در خان و مان انداختی

ناوک اندازان چشمت هر طرف در جلوه اند

تا چو ابرو بر سر بازو کمان انداختی

مهربانیها نمودی اول و آخر چو شمع

شعله بیدادیی در مغز جان انداختی

از خجالت چون کمان مشکل که سر بالا کنم

تا مرا دور از نظر همچون نشان انداختی

عندلیبان از سیه بختی همه خون می خورند

برگ گل را تا ز سنبل سایه بان انداختی

آتشم در جان زدی و از نظر غائب شدی

تشنه ام کردی و در ریگ روان انداختی

لطف ها کردی و افگندی به یکبار از نظر

از زمین برداشتی وز آسمان انداختی

بوی پیراهن که بودی نور چشم اهل دل

آتشی کردی به جان کاروان انداختی

زهر خندی کردی و بنیاد عالم سوختی

این چه شوری بود از آن لب در جهان انداختی

گفته بودی دوش خواهم ریخت خون سیدا

خود یقین کردی و ما را در گمان انداختی

شمارهٔ ۵۲۷

سر مگو آنکه شود خم پی احسان کسی

بشکن آن دست که بوسد لب دامان کسی

در تمنای تو محراب بغل وا کرده

سوی مسجد مرو از بهر خدا جان کسی

شانه بر دست چو مشاطه صبا می گردد

خویش را جمع کن ای زلف پریشان کسی

ای که از حال دل بی خبرم می پرسی

همچو آئینه سراپا شده حیران کسی

چشمم از کاوش مژگان تو شد خانه مور

مرحمت چشم نداریم ز مژگان کسی

هر که را می نگرم جامه چو گل چاک ز دست

از غمت نیست درستی به گریبان کسی

چون سکندر به لب تشنه ز عالم مفرست

دم آبی بده ای چشمه حیوان کسی

چون نگین نام تو را نقش به دل ساخته ام

دستگیری بکن ای لعل بدخشان کسی

ما به تکلیف تو چون مهر بهر کوچه دوان

از تو ما خانه بدوشیم تو مهمان کسی

سیدا سینه ام از داغ گلستان شده است

بسته ام چشم خود از سیر گلستان کسی

شمارهٔ ۵۲۸

مرا امشب چو زلف خود پریشان کردی و رفتی

به روی خویش چون آئینه میزان کردی و رفتی

تو را آورده بودم از برای حل مشکل ها

چو دیدی مشکل من بر خود آسان کردی و رفتی

کشیدی دامن خود از کفم ای لاله روی من

مرا چون داغ آتش در گریبان کردی و رفتی

روم چون گردباد و در بیابان ها وطن سازم

مرا مانند مجنون خانه ویران کردی و رفتی

نه بیند بعد از این پهلوی زارم خواب آسایش

به روی بسترم خار مغیلان کردی و رفتی

به داغ سینه مرهم جستم و الماس پاشیدی

گلستان مرا بر خاک یکسان کردی و رفتی

به چشم سیدا ای بی ترحم ای جفا پیشه

به جای توتیا ریگ بیابان کردی و رفتی

شمارهٔ ۵۲۹

مرا در بحر غم چون موج آب انداختی رفتی

به جسم لاغر من پیچ و تاب انداختی رفتی

شتاب آلوده وقت صبحدم رخت سفر بستی

به جانم همچو سیماب اضطراب انداختی رفتی

کرم فرموده احوالم نپرسیدی چه ظلم است این

هلاکم ساختی پا در رکاب انداختی رفتی

به لب مهری زدی چون غنچه گلشن ز مهجوبی

به رخ از سایه مژگان نقاب انداختی رفتی

ندارم بی تو ای کان ملاحت یک دم آرامی

به زخم من نمک همچون کباب انداختی رفتی

مه من پرده های چشم خود فرش رهت کردم

به خونم شستی و در آفتاب انداختی رفتی

به داغم مشک پاشیدی به خونم دست آلودی

به چشمم آتش افگندی در آب انداختی رفتی

نهادی رو به راه و وعده باز آمدن کردن

مرا از انتظاری در عذاب انداختی رفتی

به می آلوده کردی گوشه دامان عصمت را

کتان خویش را در ماهتاب انداختی رفتی

برآوردی خط و بر هم زدی اجزای عالم را

نمودی روی و آتش در کتاب انداختی رفتی

به سوی سیدای خویش کردی گوشه چشمی

به یک پیمانه می مست و خراب انداختی رفتی

شمارهٔ ۵۳۰

مرا آورده بر سر لشکر سودا شبیخونی

که از هر قطره خونم سر برون آورد مجنونی

عجب نبود اگر مینا کند با خم سرافرازی

که خود را هر حباب باده پندارد فلاطونی

قدم از کوچه ارباب دولت کوته اولی تر

که از هر نقش پای من برآید چشمه خونی

نگردد رام عقل پیر تدبیر نفس گردنکش

نمی افتد به قید این اژدها با هیچ افسونی

به چشم دام خواهد سرمه گردید استخوان ما

نباشد خانه صیاد ما را راه بیرونی

به یک مصراع نتواند کسی صاحب تخلص شد

به گلشن سرو هم دارد نمایان قد موزونی

خدایا خامه ام را معجز موسی کرامت کن

که از هر مشت خاکی سر برآرد دست قارونی

به ضرب تیغ نتوان کرد در فرمان بخیلان را

نریزد بر زمین از زخم ایشان قطره خونی

چو مرغ نیم بسمل می تپم در خاک و می بیند

ز بی رحمی نمی گوید که بی من سیدا چونی

شمارهٔ ۵۳۱

مرا ای شعله خود در تاب و تب انداختی رفتی

چو شمع آتش زدی چشم مرا بگداختی رفتی

نشستی بر سمند و آمدی احوال پرسیدی

رسیدی همچو برق و ایستادی تاختی رفتی

نخواهد دید داغ سینه من روی بهبودی

نمک پاشیده بگذشتی کبابم ساختی رفتی

نشستی بر سر بالینم و سویم نظر کردی

همین مقدار بر احوال من پرداختی رفتی

چمن از گریه‌های سیدا دریای شوری شد

تبسم کردی و حق نمک نشناختی رفتی

شمارهٔ ۵۳۲

ز دستم می کشد دامن بهار افشان گریبانی

چمن پرواز رعنا جلوه پیراهن گلستانی

قدی هنگامه چون شمعی رخی پروانه مهتابی

گدا باغ ارم بزمی بهشت آئین شبستانی

مزلف دلبری سنبل کمندی مشک صیادی

خطی عنبر خریداری جمال باغ ریحانی

مرصع ترکشی چابک سواری قادراندازی

قوی بازو کمانداری خدنگ الماس پیکانی

قیامت خیز قدی عالم آشوبی دل از سنگی

حریف جنگ جویی تندخویی بی پشیمانی

مه تنها روی شبگرد بی رحمی سیه مستی

بت عاشق کشی خنجر به دست نامسلمانی

ترحم ناز و استغنا عنایت ظلم و بیدادی

نگه تاراج دین و دل تغافل غارت جانی

تکلم سوده قندی تبسم چشمه شهدی

زبانی مغز بادامی دهان چون پسته خندانی

چو بوی پیرهن شوخی چو یوسف عصمت آئینی

زلیخا حشمتی زرین قبا سیمین گریبانی

ادا فهمی رسا هوشی به عاشق آشنا چشمی

مروت زاده نوخط لبی مژگان زبان دانی

بخوابم سیدا آمد مرصع پوش معشوقی

تجلی آستین دستی طلوع صبح دامانی

شمارهٔ ۵۳۳

کبابم کرده بی پروا خرامی چشم می پوشی

قلندر مشربی یک شهر عاشق خانه بر دوشی

مرصع آستین گل در گریبان نازک اندامی

منقش جامه زرین کمربندی کله پوشی

بدن یک پیرهن روحی میان ز آب خضر موجی

قد نظاره مشتاقی پر از خمیازه آغوشی

سیه بی سرمه مژگانی بسی بی باده رنگینی

نگه خاموش گویایی زبان گویایی خاموشی

مسافر پروری آرام جانی صاحب ادراکی

سفرها کرده مردم دیده سوداگر هوشی

نگاهی وصل پیغامی به لب ایمای دشنامی

گهی گرم آشنا چشمی گهی عاشق فراموشی

چمن مشاطه بند قبا سنبل هواداری

گل رعنا کف پایی قد کاکل ربا دوشی

به خود مغرور جلا دی نظر بی دام صیادی

به ناحق تیغ زن دستی نصیحت ناشنو گوشی

چو فکر سیدا شوخی چو طوطی نرم گفتاری

زبان فواره شهدی دهان سرچشمه نوشی

شمارهٔ ۵۳۴

مرا تا کی دواند آرزوی دل به هر سویی

مبادا هیچ کس را در جهان فرزند بدخویی

کمند آرزو در دست می گردم در این صحرا

تسلی می دهم خود را به نقش پای آهویی

ز دیوار بدن از ضعف پیری متکا دارم

نمی گردم چو طفل صورت از پهلو به پهلویی

تهیدست آمدم امروز در بازار خودبینان

خریداری نکرد آئینه ام را آدمی رویی

تمنای ز پاافتادگان خم کرد پشتم را

خورم چون غنچه خون بینم سری را گر به زانویی

ز چشم قبله همچون طاق کسری دور افتاده

نگه را کرده ام تا مارپیچ طاق ابرویی

مسخر کرده بودم در جوانی نفس سرکش را

کمان کهنه ام را در برابر نیست بازویی

دماغم خشک شد چون شانه از بوی پریشانی

کجا دست نسیم صبحدم واکرده گیسویی

گدا از خوان ارباب کردم لب خشک می آید

بشوی ای آرزو دست از طمع نم نیست در جویی

به پای لاله و گل روزگاری غنچه گردیدم

بزدم از گلستان جهان ای سیدا بویی

شمارهٔ ۵۳۵

ز من دل برده رنگین جلوه شمشاد بالایی

خرام دام طاووسی فریب آغوش اعضایی

پیمبرزاده یک شهر کنعان چشم در راهی

عزیز مصر تمکین یوسف عاشق زلیخایی

صنوبر قامتی بادام چشمی گلبدن شوخی

نگارین پنجه پا در حنا ساعد مصفایی

به روی لعل و کان رنگی به رخسار گهر آبی

به بودن کوه تمکینی به رفتن موج دریایی

چو سرو باغ قامتت جامه زیبی چیده دامانی

زهی چاک گریبانی گلستان تماشایی

به چشم اهل دل نوری به بام دیده مهتابی

چراغ عالم افروزی بهار صحبت آرایی

قبای ناز بر دوشی به استغنا در آغوشی

پر از کین گوشه چشمی عتاب آمیز ایمایی

بت گردنکشی آتش مزاج خان و مان سوزی

خدا ناترس کم حرفی سخن نشنیده خودرایی

گهی از خنده گلریزی گهی چون غنچه محجوبی

گهی در شیشه ها سنگی گهی در بزم مینایی

هلال ابرو شفق رخساره با خویش مغروری

فلک رفتار بی باکی مه و خورشید همپایی

به صحرای خیال ای سیدا باغی که من دارم

بود هر سبزه گلبرگی نهال شاخ رعنایی

شمارهٔ ۵۳۶

دلم را برده از جا سرو قد نازک اندامی

تنی گلبرگ نسرینی مقشر مغز بادامی

چو بوی گل سبکروحی چو شبنم تیز پروازی

نظر غایب شوی تمکین صبا سیماب آرامی

جبین بی عیب رخساری صنوبر جلوه بی مثلی

تماشاگاه بی نقصی گلستان بانجامی

کلام چرب و شیرینی زبان بادام قندینی

دهان پر ز احسانی لب آماده انعامی

نگه دزدیده طراری به مشرب آشنا یاری

تواضع شیوه خوش چشمی بهشتی رو نکونامی

به موج باده همسنگی به مهر و کینه یکرنگی

به صلح آمیخته جنگی نشاط انگیز دشنامی

کمین گیری مزور پیشه یی بیدانه صیادی

نگار نوخط مشکین کمند عنبرین دامی

قد مصراع رنگینی ورق افشان بناگوشی

بیاض گردن صافی مجلا نقره خامی

به حق دین و آئینت به جان سیدا رحمی

نمانده طاقت و تابی ندارد صبر و آرامی

شمارهٔ ۵۳۷

دلم در سینه باشد در تنوری مرغ بریانی

سرم در جیب گردد گردبادی در بیابانی

چو گل غلتیده ام در خون ز فکر جامه گلگونی

گریبان چاکم از دست نگار پاکدامانی

به پشت بام آن لیلی جبین مهتاب مجنون

سر کو باشد از زنجیرمویان سنبلستانی

به مغز استخوانم سبز شد از بس که پیکانش

مرا گردیده چاک سینه از تیرش خیابانی

ز دیوان بوستانی کرده بر پا معنی بکرم

بود هر نخل مصراعش عروس نارپستای

ز خوان اهل دنیاتر نکرده دستم انگشتی

قناعت کرده ام همچون مه نو با لب نانی

ز عریانی سرم را در کنار آورده زانویم

مرا از پیرهن باشد گریبانی و دامانی

کشم از خوان خود شرمندگی و عذر پیش آرم

به سر وقتم اگر سازد گذر ناگاه مهمانی

در آغوش پدر ای سیدا دارم لب خشکی

مرا زادست مادر در چه وقتی در چه دورانی

شمارهٔ ۵۳۸

غنچه گردید گل قسمتم از کم سخنی

چون نفس تنگ شده روزیم از بی دهنی

ندهد هیچ کسی آب سخن های مرا

شد دلم خون به تمنای عقیق یمنی

نام صاحب هنران تا به قیامت باقیست

نقش فرهاد خبر می دهد از کوهکنی

مدتی شد که به صحرای جنون می گردم

کرده در خانه زنجیر مرا بی وطنی

تشنه را قطره به از گوهر سیراب بود

دست خشک است صدف پیش عقیق یمنی

گردبادم به بیابان شده ام سرگردان

دامن دشت جنون است به دوشم کفنی

صاحب عزت ذاتی نزند دم ز حسب

غنچه هرگز نکند دعویی گل پیرهنی

چشم پوشیده گذر می کنم از باغ جهان

این چمن بس که ندارد گل بر سر زدنی

نکند جامه زربفت بدل اعضا را

نزند صورت دیوار دم از سیمتنی

عمرها شد که سر خویش به زانو دارم

غنچه خسپیست مرا کار ز بی پیرهنی

بی مربی نشود هیچ کسی صاحب نام

سنگ را می کند افلاک عقیق یمنی

خون ناحق نگذارد نفس قاتل را

شمع را شد پر پروانه به گردن کفنی

هر که از بزم جهان رفت به خود می گوید

نیست در صحبت این قوم دگر آمدنی

جانب انجمن ای شمع مکن تکلیفم

نیست پروانه ناقابل من سوختنی

وقت آنست که افلاک شود زیر و زبر

بزم تصویر بود لایق بر هم زدنی

بر ضعیفان مکن اظهار زبردستی خویش

تیشه زد بر سر فرهاد دم از کوهکنی

سخن خانه به بازار نمی آید راست

دایه می گفت به گهواره مرا ناشدنی

از ملامت نکند اهل طمع اندیشه

می کند عار از این طایفه روئینه تنی

بوی خون از دهن غنچه گل می آید

ای صبا دست نگه دار ز دندان شکنی

سیدا بس که جهان در نظرم تنگ شدست

جای در کنج قفس کرده ام از بی وطنی

شمارهٔ ۵۳۹

ای خوش نگاه رخنه گر جان کیستی

ای شعله در سراغ گریبان کیستی

آغوش دیده ها ز تماشاست لاله زار

ای نو به بر رسیده گلستان کیستی

چندین هزار دام نگه پاره کرده یی

رم خورده وحشی ز بیابان کیستی

دلهای ما چو برگ خزان ریختی به خاک

ای نوبهار سرو خرامان کیستی

ای برق از کدام زمین سرکشیده یی

ای شیر تندخو ز نیستان کیستی

عالم به دور خویش تو زیر و زبر شدست

پرورده فتنه صف مژگان کیستی

فواره شکر شده منقار طوطیان

شکرفروش من شکرستان کیستی

ای غنچه از کدام چمن آب خورده یی

ای شاخ پرشکوفه ز بستان کیستی

افتاده است شور به جان کبابها

ای سوده نمک ز نمکدان کیستی

چشمم ز کوچه گردی شبها سفید شد

ای ماه رو تو شمع شبستان کیستی

از پرتو تو خانه هر کس منور است

ای آفتاب رو مه تابان کیستی

از پا فتاده است به راه تو سیدا

رحمی نمی کنی تو مسلمان کیستی

شمارهٔ ۵۴۰

چه کرده ام که مرا همدم بلا کردی

به درد و محنت ایام مبتلا کردی

چنین که رسم تو بیگانه مشربی بودست

چرا ز روز ازل با خود آشنا کردی

به چشم اهل نظر همچو سرمه جایم بود

مرا به خاک برابر چو توتیا کردی

جبین من به کف پای تو حنا می بست

شکسته رنگتر از نقش بوریا کردی

ز انتظار تو در دیده ام نظاره نماند

بیا که چشم مرا کاسه گدا کردی

نشان تیر نگاه تو کرده ام خود را

به غیر من نظر انداختی خطا کردی

سرم بریدی و آویختی چه ظلم است این

دلم ربودی و آتش زدی رها کردی

کرم نمودی و دستم شکستی و بستی

وفا نمودی و بندم ز پا جدا کردی

جفا و جور ستم در جهان همین باشد

از آنچه بود تو بر جان سیدا کردی

شمارهٔ ۵۴۱

چون غنچه گر به جیب تأمل فرو روی

در رنگ و بوی همچو رگ گل فرو روی

رزق تو را کنند گهرهای آبدار

گر چون صدف به بحر توکل فرو روی

در حشر بی رفیق مرو جانب صراط

ترسم که پا نهی به ته پل فرو روی

تمکین تو را چو نیست مکن بزرگی طلب

چون کوه زیر بار تحمل فرو روی

آواز خود بلند در این بوستان مکن

از شاخسار ناله چو بلبل فرو روی

شبنم صفت بکن به چمن مشق شبروی

خواهی که در میان ز رو گل فرو روی

از زلف بخت من گره ای شانه باز کن

تا چند در تصور کاکل فرو روی

گر بگذری به باغ به یاد مزلفان

تا سینه در میانه سنبل فرو روی

ای سیدا ز تیغ نگاهش مپیچ سر

ترسم به زیر تیغ تغافل فرو روی!

شمارهٔ ۵۴۲

شمع بزمی و چو یوسف به نظر می‌آیی

از کدام انجمن ای جان پدر می آیی

نیست مرغان چمن را خبر از آمدنت

بس که چون بوی گل و باد سحر می‌آیی

سرو چون سایه نفس سوخته در دنبالت

از کجا برزده دامن به کمر می‌آیی

چهره افروخته پوشیده قبای گل نار

بر سر سوختگان همچو شرر می‌آیی

هر کجا جلوه کنی سبز شود شاخ نبات

همچو طوطی مگر از کان شکر می‌آیی

پی نبردست کسی جای تو شبها به کجاست

می روی شام چو خورشید و سحر می‌آیی

تشنه گان را ز لب خود دم آبی ندهی

گرچه سیرابتر از لعل و گهر می‌آیی

شبنم از روی تو می ریزد و گل می روید

از کدامین چمن ای غنچهٔ تر می‌آیی

سیدا پیکر خود فرش رهت ساخته است

بامیدی که تو از خانه به در می‌آیی

شمارهٔ ۵۴۳

کفر و دین یکسان بود در مذهب دیوانگی

جنگ با کونین دارد مشرب دیوانگی

یا معلم لیلی و مجنون ندارند احتیاج

عشق استادی کند در مکتب دیوانگی

خاک صحرا را به رقص آورد شور گردباد

کیست می سازد تلاش منصب دیوانگی

مقصد عاشق نمی گنجد به زیر آسمان

باشد از اندازه بیرون مطلب دیوانگی

عاقل از سنگ ملامت می کند پهلو تهی

ریختند این خشت را در قالب دیوانگی

داغ سودای جنون پوشیده است از چشم خلق

خیره می سازد نظر را کوکب دیوانگی

از سواد بی خودی هر کس نگردد بهره مند

خانه زنجیر باشد مکتب دیوانگی

سیدا اهل جنون را نیست در محشر حساب

باد ایام خزان باشد تب دیوانگی

شمارهٔ ۵۴۴

گر در خط بتان به تأمل فرو روی

چون آب و رنگ بر روق گل فرو روی

دستت دکان مشک فروشان چین شود

چون شانه گر در آن خم کاکل فرو روی

از بزم این گروه که دورش بود جنون

گر پا نمی کشی به تسلسل فرو روی

ای دست احتیاج مشو ز آستین برون

در عهد ما به کیسه بی پل فرو روی

اغیار را به صحبت خود می بری به زور

بینی اگر مرا به تغافل فرو روی

ای شانه مو به مو بگو عرض حال من

امشب اگر به خدمت کاکل فرو روی

ای سیدا اگر به سوی هند بگذری

در گنج همچو حاکم کابل فرو روی

شمارهٔ ۵۴۵

از کدامین چمن ای سرو روان می آیی

همچو گل برزده دامان به میان می آیی

چین به ابرو زده چشم لبالب و غضب

ترکش ناز پر از تیر و کمان می آیی

ماه را پیرهن هاله به تن چاک شده

پرده بر روی کشیده ز کتان می آیی

آستین برزده و خنجر خونریز به دست

ای جفاپیشه به قصد دل و جان می آیی

بوی خون از سخن زیر لبت می آید

همچو مینا به می آلوده دهان می آیی

می روی چون نگه از خانه برون چابک و چست

زود می آیی و از دیده نهان می آیی

داغها دست به دامان تو آویخته اند

مگر آتش زده بر لاله ستان می آیی

سیدا را به نگاه رم آهو دریاب

گر به دلپرسی صاحب نظران می آیی

شمارهٔ ۵۴۶

گل به سر بر زده و پا به حنا می آیی

سرو من از چمن نشو و نما می آیی

هر که از دور تو را دید جوان می گردد

تازه روز چون خضر از آب بقا می آیی

گل کند غنچه صفت خنده خود را پنهان

چون تو در پیرهن شرم و حیا می آیی

کوچه باغ نظرم گشته لبالب ز گلاب

عرق آلوده چو شبنم ز کجا می آیی

هر که در کوچه تو را دید مرا می گوید

بی محابا به سر کوی بلا می آیی

ز غزالان حرم آهوی مشکین شده اند

دامن افشان ز بیابان خطا می آیی

کعبه و بتکده بر دامنت آویخته اند

به طواف دل بیچاره ما می آیی

خم شده قامتم از بار غمت چون محراب

بهر پرسیدنم از بهر خدا می آیی

سیدا بس که سبکروح تر از برگ گلی

در چمن پیشتر از باد صبا می آیی

شمارهٔ ۵۴۷

همچو گل کیسه لبالب ز درم می آیی

لب پر از خنده چو ارباب کرم می آیی

نقش پای تو مرا قبله نما می گردد

همچو آهو ز بیابان حرم می آیی

نرگس از دیدن رخسار تو دیوانه شود

ای پریرو ز گلستان ارم می آیی

می چو در شیشه رود بحر عطا جوش زند

مست در پیرهن برگ کرم می آیی

از غم ابرویت ای ماه هلالی شده ام

می روی از سر بالینم و کم می آیی

همره غیر ز پیش نظرم می گذری

تا کی ای عربده جو بهر ستم می آیی

سیدا هر نفس از خویش فنا می گردد

باز برگشته ز صحرای عدم می آیی

شمارهٔ ۵۴۸

گل به سر برزده از سیر چمن می آیی

خنده بر لب گره ای غنچه دهن می آیی

امشب ای ماه کجا ساخته باده کشتی

می روی از خود و گاهی به سخن می آیی

شود آزرده میان تو در آغوش نظر

نازک اندام تر از شاخ سمن می آیی

بی سبب عیش مرا کرده پریشان رفتی

باز از بهر چه ای عهد شکن می آیی

شمع و پروانه به فانوس حصاری شده اند

چه بلایی تو که در خانه من می آیی

شود از گرد رهت باد صبا مشک فروش

نو خط من زیبا بان ختن می آیی

سیدا روز و شب از غیب ندا می آید

ای مسافر شده ام کی به وطن می آیی

شمارهٔ ۵۴۹

به کوی انتظاری آرمیدن ها چه می دانی

گل از شاخ نهال صبر چیدن ها چه می دانی

هنوز هم شیر از لبهای شیرین در قدح داری

شراب تلخ ناکامی چشیدن ها چه می دانی

نگه از گوشه چشم تو سر بیرون نمی آرد

به هر سو اضطراب آلوده دیدن ها چه می دانی

شود از سایه مژگان عاشق پایت آزرده

مذاق خار از پا کشیدن ها چه می دانی

ز راحت بستر و از ناز بالین زیر سر داری

تصور کردن و از جا پریدن ها چه می دانی

هنوز هم در چمن داری ز بلبل صد قفس بسمل

به دام افتادن و در خون تپیدن ها چه می دانی

هنوز ای گل ندیده غنچه ای روی تبسم را

ز حسرت پشت دست خود گزیدنها چه می دانی

نهد دوش تو پهلو بر زمین از سایه کاکل

به زیر بار کلفت آرمیدن ها چه می دانی

بود در آستین پنهان چو بوی غنچه انگشتت

گل از خار جای یار چیدن ها چه می دانی

هنوز ای شوخ با مژگان عاشق می کنی یاری

تو نور چشم از مردم رمیدن ها چه می دانی

سراسر می روی هر روز بازار محبت را

زلیخا نیستی یوسف خریدن ها چه می دانی

به چاک جیب ما و سیدا داری تبسم ها

تو طفلی ذوق پیراهن دریدن ها چه می دانی

شمارهٔ ۵۵۰

فلک از کهکشان چون سینه چاکست پنداری

زمین از جوش غمناکان سر خاکست پنداری

به چشم خونفشانم گر کنی نظاره مژگان را

به گرداب اوفتاده مشت خاشاکست پنداری

کرم کیفیتی چون باده بخشد جان سایل را

کف دست کرامت پنجه تاکست پنداری

پریشان می کند از سرکشی مغز سر گل را

به گلشن شاخ سنبل مار ضحاکست پنداری

ز بس همچون هدف گیرم به دندان ناوک خود را

خدنگش در دهانم چوب مسواکست پنداری

ز پابوسش جبینم سیدا روزی که آساید

سرم تا دامن محشر به افلاکست پنداری

شمارهٔ ۵۵۱

تا لبت نام برآورده به شیرین سخنی

طوطیان را به سر افتاده غم کوهکنی

گردبادم به بیابان شده ام سرگردان

دامن دشت جنون است به دوشم کفنی

بسمل فتنه چشمان تو آهوی خطا

بسته زلف تو سوداگر مشک ختنی

بی تو گل چاک زده جیب حسینی بر دوش

سرو پوشیده به یاد تو لباس حسنی

بی قراری ز من و از تو تماشا کردن

با تو خرگاه نشینی و به من بی وطنی

از نسیم سحر و بوی گل آزرده شوی

سنگ بر سینه زند پیش تو نازک بدنی

در چمن سرو ندارد قد رعنای تو را

پیرهن زعفری و رنگ قبا یاسمنی

صف مژگان تو از صف شکنان برده گرو

ترک چشم تو بود منظر راه زنی

طوطیان بر لب خود مهر خموشی زده اند

چغد را داده فلک منصب شکرشکنی

خلق گیرند چو آئینه فولاد به زر

هر که را هست به بر خلعت روئینه تنی

تابش نور مه از پرده برون می آید

رفته از دوش من اندیشه بی پیرهنی

میوه خلد کجا نعمت دیدار کجا

سیب جنت نکند دعویی سیب ذژقنی

سیدا اهل هنر عزت دیگر دارند

نرسد آهوی وحشی به غزال ختنی

شمارهٔ ۵۵۲

تا کی ای بلبل به دنبال هنر افتد کسی

به که همچون غنچه بر سودای زر افتد کسی

از خبرداری ز من گشتند یاران بی خبر

باخبر باشند از خود بی خبر افتد کسی

دستم از بهر خدا ای عیسی مریم بگیر

از فلک افتد به است از پشت خر افتد کسی

چون عصا سازند او را پیشوای خویشتن

کوچه گردو خشک مغز و دربدر افتد کسی

می توان برداشت او را بر سر خود سیدا

در میان هر دو جنگی چون پسر افتد کسی

شمارهٔ ۵۵۳

به سوی کلبه ام ای سیمبر نمی آیی

خبر نکرده چرا بی خبر نمی آیی

ز چشم من شده یی چون پری به شیشه نهان

چه دیده یی که مرا در نظر نمی آیی

ز تشنگی لب من گشته خشک همچو صدف

چرا ز بحر برون چون گهر نمی آیی

اسیر دام تو را نیست قوت پرواز

به دستگیریی این مشت پر نمی آیی

به خانه ای که چو خورشید روی میاری

طلوع تا نکند صبح برنمی آیی

کله شکسته و چون صبح سینه واکرده

کمر گشاده ز موی کمر نمی آیی

به جستجوی تو گردیده سوده پا و سرم

به دیدن من بی پا و سر نمی آیی

به باغ دهر چو شبنم سفید شد چشمم

هنوز ای گل صدبرگ تر نمی آیی

به پرسش دل بیمار سیدای غریب

چرا تو از همه کس پیشتر نمی آیی

شمارهٔ ۵۵۴

چرا به کلبه ام ای دلربا نمی آیی

به سویم ای چمن دلگشا نمی آیی

به بنده خانه خود پا نمی نهی هرگز

تو پادشاهی و سوی گدا نمی آیی

چو غنچه صد گره افتاده است در کارم

تو پیشتر ز نسیم صبا نمی آیی

قدم ز بار غمت خم شدست چون محراب

به پرسشم ز برای خدا نمی آیی

به جستجوی وصالت فتاده ام از پا

به دستگیری من چون عصا نمی آیی

حیا اگر به خرام تو سد راه شده

کشیده باده برون از حیا نمی آیی

دلی که مهر تو دارد چرا نمی پرسی

کسی که با تو بود آشنا نمی آیی

حصار عافیت شمع نیست جز فانوس

چرا به خانه من بی ابا نمی آیی

شبی به کوی تو با صد نیاز خواهم رفت

اگر تو در طلب سیدا نمی آیی

شمارهٔ ۵۵۵

به خواب آمد مرا لیلی وشی چون سرو موزونی

شدم بیدار هر مو بر سرم شد بید مجنونی

می گل پیرهن را با توجه شیر می سازم

ز قرص ماهتاب آورده ام بر دست صابونی

کجا می می کشیدی ای مه عاشق نواز من

که می آمد به گوشم تا سحر آواز قانونی

ز سودایت من دیوانه در هر خانه می رفتم

به چشمم می درآمد صورت لیلی و مجنونی

نمی بینند مهر و ماه و زهره روی آزادی

مقید کرده اند امروز هر یک را به گردونی

گدا از مجلس دریا دلان لب خشک می آید

به چشم او شده هر قطره آبی چشمه خونی

به کف تسبیح زاهد عقده همیان زر باشد

بود مسواک او بر سر کلید گنج قارونی

ز احوال خراب سیدای خود چه می پرسی

بود فرهاد در کوهی و مجنونی به هامونی

شمارهٔ ۵۵۶

دمید خط و در آغوش من نمی آیی

بهار گشت و به سیر چمن نمی آیی

تو بوی یوسف مصری و من چو یعقوبم

چرا برون شده از پیرهن نمی آیی

ز وعده های تو شد گوهر دل من آب

گداختم ز غم ای سیمتن نمی آیی

شراب می خوری و می روی ز خود هر دم

کباب می کنی و در سخن نمی آیی

برو به باغ نظر کن به روی بلبل و گل

چرا شکفته چنین پیش من نمی آیی

درون دیده من چون نگه بود جایت

تو نور چشم منی در وطن نمی آیی

در انتظار وصال تو سیدا شده پیر

خزان رسید و تو ای گل بدن نمی آیی

شمارهٔ ۵۵۷

چرا به کلبه ام ای لاله رو نمی آیی

برآمده ز چمن همچو بو نمی آیی

نشسته ام به رهت سینه را سپر کن

چو تیغ بر سرم ای جنگجو نمی آیی

گشاده به خیال تو همچو گل آغوش

به سویم ای چمن آرزو نمی آیی

چه دیده یی که به چشمم گذر نمی سازی

چرا به آئینه ام روبرو نمی آیی

تو را کمند خیالم کشیده می آرد

تو نو غزالی و بی جستجو نمی آیی

به رهگذار تو هر روز چشم من چار است

چو چارآئینه از چار سو نمی آیی

بیا به دیده خونبار سیدا بنشین

تو سرو باغی و بر طرف جو نمی آیی

شمارهٔ ۵۵۸

قدت در چشم خود جا کرده ام ای دوست می رنجی

نهالت گفته ام سرو لب این جوست می رنجی

شد از نظاره رخسار تو گلدسته مژگانم

نگاهم مارپیچ طاق این ابروست می رنجی

به فکر روی تو عمریست من پشت خمی دارم

سرم چون غنچه در آئینه زانوست می رنجی

مرا جرمی نباشد آه من غیر از گرفتاری

کمند گردن من حلقه آن موست می رنجی

به حال سیدا عمریست پروایی نمی سازی

بیابان گرد از دست تو چون آهوست می رنجی

شمارهٔ ۵۵۹

به سوی کلبه ام ای نازنین دوش آمدی رفتی

ز احوالم نپرسیدی و خاموش آمدی رفتی

سخن ناگفته بنشستی خرابت من کبابت من

ز جام حسن می نوشیده بیهوش آمدی رفتی

چو بلبل ناله زار من ای بی رحم نشنیدی

به رنگ غنچه گل پنبه در گوش آمدی رفتی

سرت گردم کجا آموختی این دردمندی را

گریبان چاک و بی پروا کله پوش آمدی رفتی

مثل شد سرو، همچون سیدا بر بی سر و پای

به سیر بوستان تا جام بر دوش آمدی رفتی

شمارهٔ ۵۶۰

چرا به کلبه ام مهربان نمی آیی

به دستگیری این ناتوان نمی آیی

در انتظار تو چشمم شدست خانه نشین

قدم نهاده تو ای میهمان نمی آیی

گشاده شب همه شب همچو هاله آغوشم

به سویم ای مه نامهربان نمی آیی

پریده از غم تو همچو کهربا رنگم

تو ای بهار به سیر خزان نمی آیی

چو سیدا به رهت چشم روز و شب دارم

چو بوی گل ز نظرها نهان نمی آیی

قصاید

شمارهٔ ۱ : زهی از طوطی نطقت مرصع بال گویایی

شمارهٔ ۲ - در صفت شاه نقشبند نور مرقده : ای بر در روضه ات برده فلک التجا

شمارهٔ ۳ - در صفت حضرت شاه نقشبند نور مرقده : ای ز قندیل تو روشن دیده خورشید و ماه

شمارهٔ ۴ - در صفت حضرت شاه نقشبند نور مرقده : رسید امروز ایام گل و شد باغ بزم آرا

شمارهٔ ۵ : بحمدالله که باز آن خسرو صاحبقران آمد

شمارهٔ ۶ - قصیده نوروزی : نوبهار آمد گلستان از پی نشو و نماست

شمارهٔ ۷ - نعت : ای حریم روضه ات باشد بهشت عنبرین

شمارهٔ ۸ - نعت : ای روضه تو قبله ارباب انس و جان

شمارهٔ ۹ - فی نعت حضرت خیرالبشر صلی الله و سلم و آله و اصحاب اجمعین

شمارهٔ ۱۰ - نعت : نوبهار آمد شکفت از هر سر دیوار گل

شمارهٔ ۱۱ - بهاریات : اول به نام آنکه مبراست از مکان

شمارهٔ ۱

زهی از طوطی نطقت مرصع بال گویایی

گرفته منشی یونان ز تو منشور دانایی

نباشد طاقت بازوی تو زورآزمایان را

اگر از آستین بیرون کنی دست توانایی

صدف پر کرده از آب گهر پیمانه خود را

به گرد روضه ات هر روز آید بهر سقایی

هواخواه تواند از روی دین پیوسته دینداران

طلبگار تواند از جان و دل شهری و صحرایی

دم صبحی که بهر عید از خلوت برون گشتی

علم شد دولت مأمون عباسی به رسوایی

امام اعدل اکمل علی موسی ابن جعفر

نسب دارد به پیغمبر حسب دارد به دانایی

شها وارث تویی در مملکت تخت خلافت را

بود الحق تو را مسندنشینی و صف آرایی

شود روی زمین مانند دامان شفق گلگون

اگر یک ره به خون دشمنان انگشت آرایی

به جدت لشکر روی زمین گشتند کین آور

ندیدند از سمند او به غیر از پای بر جایی

به کوه قاف اگر حکم تو را سازد فلک وزنی

شود از شرم تمکین تو همچون سیل دریایی

به دامان شریفت داد هر کس دست بیعت را

شد از عقبی به سامان و لبالب شد ز دنیایی

قدت را دید سرو و گفت اینک طوبی جنت

علم شد در گلستان زان به سرسبزی و رعنایی

نسیم نکهت گیسوی تو بگرفت عالم را

گریزان گشت بوی سنبل جنت ز همپایی

به تعظیم تو برخیزند از جا دوست تا دشمن

کلاه نورافشان را اگر از دور بنمایی

ز یمن مقدمت ایمن بود مشهد ز غارتگر

جبین وقف درت کردند سرداران یغمایی

کند گرداب پنهان در سبوی خویش دریا را

در گنجینه گوهر همان روزی که بگشایی

زند گرد راهت سیلی بروی کحلی اصفاهان

به پابوس تو می آیند از هر سو تماشایی

عصا بر دست اگر گیری و سازی حمله بر دشمن

از او تا روز محشر گل کند اعجاز موسایی

ندارد احتیاجی روضه ات با شمع کافوری

کند سرپنجه لوحت ز شب تا روز بیضایی

به مدحت هر که بگشاید زبان سازد فلک او را

ملقب در شکرریزی مسلم در شکر خوایی

شهنشاها تویی یوسف منم پیر جهانخورده

فتاده بر سرم هر روز سودای زلیخایی

ندارم قوتی بر روضه ات حاضر کنم خود را

ولیکن می کند پیک خیالم دشت پیمایی

ز گردش های دوران روی آورده مرا رنجی

ز دست و پای من رفتست اظهار توانایی

ز درمان طبیبان کرده ام کوتاه دست خود

غریبم بی کسم افتاده ام در کنج تنهایی

دم روح الهی داری نظر بر جسم زارم کن

نیی عیسی ولیکن می توان کرد عیسایی

ز داروخانه تحقیق معجونی به کارم کن

مزاجم را خیال مختلف کرد است سودایی

به سرسبزی علم گردان نهال خشکسالم را

که همچون سرو مشهور جهان گردم به یکتایی

رضای حق به سوی توست از بس صادق القولی

شود مقبول عالم هر چه گویی هر چه فرمایی

ز جوبار خضر ده آب و تابی سبزه زارم را

کنم در باغ صحبت همچو بوی گل سمن سایی

به سوی سیدا از لطف افگن گوشه چشمی

نگنجد از قبای جسم خود از روی برنایی

شمارهٔ ۲ - در صفت شاه نقشبند نور مرقده

ای بر در روضه ات برده فلک التجا

وی ز حریمت شده حاجت مردم روا

از تو شده روشناس آئینه اهل دل

با تو شده منتهی سلسله اولیا

رای دل روشنت طاعت او روز و شب

درد تو شرع نبی ذکر تو ذکر خدا

اطلس گردون بود جای نماز شبت

سجده صبح تو را بال ملک بوریا

باد بهار آمده از پی فراشیت

رشته جاروب را زلف نسیم صبا

سرمه به خاک درت سوده جبین نیاز

بسته به گرد رهت چشم طمع توتیا

خم پی تعظیم تو پشت صغیر و کبیر

وقف سجود درت جبهه شاه و گدا

گوشه ایوان تو منتظر سایلان

کنگره طاق تو تکیه گه مدعا

در خم چوگان تو گشته فلک همچو گوی

پرتو قندیل تو داده زمین را صفا

در ته ایوان تو هست اجابت مقیم

سفره انعام تو پهن به دست دعا

خار سر روضه ات برگ گل آفتاب

سنگ مزارت بود گوهر عالی بها

خنده زنان پیش پیش در صف محشر رود

هر که گل خار تو بر سر خود داده جا

شمع مزار تو را دولت جاوید نور

سایه پروانه اش سوخته بال هما

هر که ز حوضت خورد یکدم آبی به صدق

کی شود از لطف حق تشنه به روز جزا

آدم آبی به بحر از سر صدق و نیاز

خانقهی بهر تو کرده ز گوهر بنا

بر سر بازار تو داروی هر درد بود

گریه و زاری به من نقد تضرع بها

تا تو خریدار را جانب خود خوانده ایی

در ره اقبال تو فیض دکان کرده وا

خلدنشینان خاک از تو کنند التماس

لشکر ارواح را بس که تویی پیشوا

نام شریعت علم شد به شه نقشبند

وی لقبت در جهان خواجه مشکل گشا

روی به درگاه تو عاجزم آورده ام

پادشها گوش کن عرض من بینوا

بنده ام و از گنه روی سیه کرده ام

مضطربم از رسول منفعلم از خدا

توبه به لب گفته ام جرم بدل کرده ام

هر چه ز من سر زده بود سراسر خطا

توبه کنون کرده ام بر لب پیمان درست

از ته دل داده ام دست به عهد وفا

روی مرا آب و رو بخش ز آب عقیق

در دو الم ساخته رنگ مرا کهربا

کعبه درمان تویی سالک رنجور من

درد خود آورده ام بهر امید دوا

طوف سر کوی تو بر سرم افتاده است

قامت من راست کن در ره خود چون عصا

چشم ز خجلت کجا باز کند سوی حق

گر تو نکردی شفیع بر گنه سیدا

دست تهی سایلم آمده ام بر درت

از تو بود مطلبم حاجت هر دو سرا

دیده بینای من پیش تو اعما بود

چشم و چراغ منی باش مرا رهنما

بهر تسلی به خود می کنم این آرزو

ای شه عالی نسب تو به کجا من کجا

بیهوده گویی مرا بود هنر پیش از این

دست من و بعد از این دامن مدح شما

شمارهٔ ۳ - در صفت حضرت شاه نقشبند نور مرقده

ای ز قندیل تو روشن دیده خورشید و ماه

ای شده پروانه چوگان تو شمع نگاه

بر سر طاعت اجابت بر دعاها منتظر

ابروی دروازه ات تیر نظر را قبلگاه

هر که بر درگاهت آید او به مطلب می رسد

دست و روی خویش را ناکرده پاک از گرد راه

حاجبانت در به روی سایلان وا کرده اند

هیچ کس از پاسبانانت نباشد دادخواه

آدم آبی به دریا جستجویت می کند

رفته است آواز تسبیحت ز ماهی تا به ماه

بر طواف روضه ات پیر و جوان دادند روی

بس که جاروب رهت موی سفید است و سیاه

سایلان را آستانت بالش مخمل بود

زیر دیوارت بود بر خانه بر دوشان پناه

از طواف روضه ات گردید شاخ گل علم

وز تمنایش بود در آستین دست نگاه

برنگردد هیچ کس از آستانت ناامید

پادشاهان را دهی تاج و گدایان را کلاه

بر کف ابر اعطای توست دریا قطره ای

کوه احسان پیش چشم همتت یک پر ماه

منتظر بر سایلان باشد در احسان تو

مستعد بر آستانت روز و شب شاه و سپاه

بی نیازند از دو عالم مفلسان کوی تو

چشم بر دست گدایان تو دارند هل جاه

پیش ایوان تو رفعت تار بوده از فلک

از سر خورشید افتد در تماشایش کلاه

پیشوای اولیای عصر شاه نقشبند

هیچ کس را بر کراماتش نباشد اشتباه

اقربایانش بلند اقبال از خورد و بزرگ

هر یک از اولاد او باشند گردون دستگاه

هر که بر درگاه او می آورد روی نیاز

سینه او می شود لبریز از فیض اله

ای سر خوان تو لبریز از فقیر و از غنی

بهره مند از سفره عامت گدا و پادشاه

از تو بر پا ای ولی و عهد چندین سلسله

وی به دستت حلقه زنجیر چندین خانقاه

آب گوهر پیش آب حوض او بی آبروست

خاک پاک او بود از عنبر تر پاره خواه

منفعل ماه از چراغ گوشه ایوان تو

وی ز فانوس تو نورانی فلک را خیرگاه

اولیاالله را گفتا رو کردارت پسند

چار یار مصطفی باشند تو را پشت و پناه

هر چه می گویی خدا او را اجابت می کند

بس که چندان کرده ای خدمت به درگاه اله

هر شب نوروز مردم خوار خواران می روند

بر گل خارت بود خاصیت مهر گیاه

پادشاها آستانت کعبه خود گفته ام

با تو روی آورده ام ای قبله عالم پناه

بر طواف یثرب و بطحا ندارم دسترس

لیک دارم نیتی شاید که آرم رو به راه

از خدا و از رسول حق خجالت می کشم

بس که ناشکری مرا افگنده در زیر گناه

شهریارا از خطای خود پشیمان گشته ام

از کرام الکاتبین بر خویشتن دارم گواه

پادشاها روی بر درگاه تو آورده ام

تکیه بر جود پیمبر کرده و لطف اله

روزگاری شد که رنجورم ز پا افتاده ام

کرده از بی قوتی موی سرم ترک کلاه

خیرمقدم گوی باشد بندگانت را سرم

یوسف امید من از بس که افتاده به چاه

دارم از دست گدایانت چراغی آرزو

بس که باشد تیره شمع کلبه ام از دود آه

توتیای دیده اهل نظر گردان مرا

پیش چشم خود اگر چه کمترم از خاک راه

قوتی بر دست و پایم ده که برخیزم ز جا

هر کجا خواهد دلم آنجا کنم آرامگاه

لشکر اندوه در دنبال من افتاده است

آمدم بر آستانت تا شوی پشت و پناه

ای طبیبا دردمندم بر دوای من بکوش

دارم از دست کسل عمریست احوال تباه

بر درت امروز همچون سیدا آورده ام

قامت تقصیر گویان و زبان عذرخواه

صاحبا اقلیم ها روزی که قسمت ساختند

ماوراء النهریان را آستانت شد پناه

شمارهٔ ۴ - در صفت حضرت شاه نقشبند نور مرقده

رسید امروز ایام گل و شد باغ بزم آرا

برآمد لاله بر کف جام می از دامن صحرا

دویده خون در اعضا ارغوان را چون رخ ساقی

فتاده همچو سنبل بید مجنون را سر سودا

زند بر نافه آهو سیاهی غنچه لاله

دهد خاک چمن بر باد بوی عنبر سارا

به رقاصی ز یکسو سرو دامن بر میان چیده

دفی بر کف گرفته آمد از یکسو گل رعنا

ز جوش خنده گل باغ یکسر شکرستان شد

به گلشن بلبلان چون طوطیان گشتند شکرخا

گرفته سبزه صحن باغ را نرگس لب جو را

عروسان چمن امروز بنشستند جا بر جا

مرا افگنده از پا آسمان در اینچنین موسم

روم غلطیده سوی آستان خواجه یکتا

ولی عهد شاه نقشبند آن مرشد کامل

که در سر حلقه اش بودند پیران فلک پیما

ملایک صف زنان هر شب به گرد قبر و صندوقش

همه تا صبح می خوانند سبحان الذی اسرا

بود سنگ مزارش تکمه تاج سر شاهان

گدای درگهش باشند اگر فغفور اگر دارا

به جستجوی حوض او سر گرداب می گردد

ازین اندیشه باشد بی قراری در دل دریا

برای خدمت او روز و شب چوگان قندیلش

سر خود چون کمان خم کرده ایستاده بر یک پا

تماشای سرطاق بلندی بخش نظاره

غبار آشیانش توتیای دیده بینا

فلک از کهکشان انداخته جای نماز او

همیشه ذکر خیر او بود در عالم بالا

هوای صفه و ایوان پرنقش و نگار نیش

حلاوت بخش نکهت ریز و فیض آثار و جان افزا

چو گنگی رو نهد بر روضه آئینه پردازش

زبان او همان ساعت چو طوطی می شود گویا

تماشا کن یکی بر تخته لوح هزار او

کف دستیست بیرون گشته بهر حل مشکلها

ز بس بگذشته ام از خان و مان ای مفتح الابواب

به درگاه تو رو آورده ام با من دری بگشا

درین درماندگی بگشا سوی من گوشه چشمی

ز روی لطف دستم گیر چون افتاده ام از پا

ز بزم اهل وحدت ساغر عیشم پر از می کن

به چشم می پرستان سرفرازم دار چون مینا

بیا ای سیدا چون آستان فرش بدین در شو

بجو هر حاجتی داری ازین سر منزل اعلا

الهی تا گلستان جهان را رنگ و بو باشد

الها تا که باشد گردش افلاک پا بر جا

دو دستم باد از بهر دعا بگشاده تا محشر

زبانم باد در مداحی این خاندان گویا

شمارهٔ ۵

بحمدالله که باز آن خسرو صاحبقران آمد

ظفر چون کرد در دنبال نصرت در عنان آمد

ز یمن مقدم او گشت روشن دیده مردم

عزیز مصر عزت بر سر کنعانیان آمد

ز بهر آنکه پابوسی کند زرین رکابش را

مبارک باد گویان ما نو از آسمان آمد

زند پهلو به گردون کلبه خلق از سرافرازی

که در غمخانه امیدواران میهمان آمد

دل اهل جهان امروز چون آئینه روشن شد

که در اقلیم جانها شاه اسکندر نشان آمد

به خون غلطاند گرگان را هراس نیزه عدلش

عصا بر کف چو موسی گوسفندان را شبان آمد

به صد الفاظ رنگین تا ادا سازد ثنایش را

ز گلشن غنچه گل با دهان پر زبان آمد

متاع جود در بازار امکان بود ناپیدا

بحمدالله که باز این جنس را روی دکان آمد

مزن بر دوش ما ای آفتاب اکنون دم از گرمی

همای دولت شه بر سر ما سایه بان آمد

شه صاحب کرم سبحانقلی خان شاه دریادل

که در هنگام جود او حجاب آلودگان آمد

ز بلخ آن شاه تا عزم بخارا کرد روشن شد

که خورشید فلک از باختر تا خاوران آمد

کنون ای آسمان ظلم و ستم بر طاق نسیان نه

بدولتخانه فرماندهی نوشیروان آمد

چو خورشید از رخش نور سعادت می دهد پرتو

حسب را خط منشور و سیادت را نشان آمد

صبا بر گل حدیثی گفت از دامان پاک او

ز شبنم بوستان را آب حسرت بر دهان آمد

چو غنچه هر که در دل داشت پنهان کینه او را

سر خود همچو گل بر کف گرفته باغبان آمد

زهی شاهی که در هنگامه قهر و عتاب او

دل دشمن ز خود رفت و تن بدگو به جان آمد

تو آن شاهی که نتوان ساختن غیر از دعای تو

سر خود خورد هر کس دشمن این خاندان آمد

به امیدی که روزی گردن خصم تو را بندد

گرفته پیر گردون ریسمان از کهکشان آمد

کمر در خدمتت پیر و جوان از بس که بربستند

به گردن دشمنت آویخته تیر و کمان آمد

سر خصم تو را می خواست چرخ از پای اندازد

برای قطع کردن تیغ تیزت از میان آمد

به قصد مرغ روح دشمنان تا امر فرمودی

ز جان طبلباز خصم بانگ الامان آمد

به خاک تیره تا بنشاند حکمت تیره بختان را

شکست از هر طرف بر لشکر هندوستان آمد

چو اسکندر تو را امروز بحر و بر مسخر شد

خراج و باج بر درگاهت از دریا و کان آمد

ز اقبال بلندت چاکران آشیانت را

لباس از اطلس سرخ و کلاه از فرقدان آمد

چو دریا تا شعار خویش کردی گوهرافشانی

سحاب از هر طرف چون سایلان دامنکشان آمد

به گلزاری که خلقت کرد عزم سیر در خاطر

گلش را مژده از هر سو بهار بی خزان آمد

بهای توسنت سنبل پریشان کرد گیسو را

به استقبال شمشاد تو سرو از بوستان آمد

به نخل بید روزی سایه افگندی و بگذشتی

شکفته در رکابت همچو شاخ ارغوان آمد

نثار پایبوست کرد گل مشت زر خود را

نسیم صبحدم در مقدمت عنبرفشان آمد

چمن از بهر خدمتگاریی شمع شبستانت

مهیا کرده از فواره بر کف شمعدان آمد

چو روی سخت پای تخت را دارد سرافرازی

نمای خیر مقدم بر زمین از آسمان آمد

شبی چون سیدا می ساختم شاها دعایت را

اجابت بر سرم وقت سحر شادی کنان آمد

زبان بکشاد و گفت امروز از گنجینه قسمت

شهنشاه جهان را تحفه عمر جاودان آمد

شمارهٔ ۶ - قصیده نوروزی

نوبهار آمد گلستان از پی نشو و نماست

غنچه خسپان چمن را غنچه گل متکاست

ساده رویان را برد از جا هوای سبزه اش

سبزخطان را نسیم سنبلش کاکل رباست

نازبو را از بنفشه ناز بالین زیر سر

شاخ گل را بستر برگ حنا در زیر پاست

راست می سازند مرغان خانه آهنگ را

بلبل از صد پرده چون عشاق در فکر نواست

غنچه مشت خاک اگر گیرد به کف زر می شود

طبع گلشن را درین موسم خواص کیمیاست

می کشند امروز مرغان یکدیگر را در کنار

بال و پرواز خیابان ها پر از آغوشهاست

غنچه منقار بلبل عاقبت گل می کند

ناله های او نسیم صبح و باغ دلگشاست

در بروی باغبان واکرده بوی نوبهار

در پس در ناله زنجیر را بانگ دراست

بوی گل را می برد از باغ پنهانی نسیم

باغبان پی برده است این کار دزد آشناست

از پی هم کاروان گل به بستان آمده

می توان گفت از هجوم کاروان بستان سر است

زآستین شاخ گل فواره خون سر کشید

دامن صحرا ز جوش لاله دشت کربلاست

سیر باغ امروز دلهای حریفان برده است

خاک گلشن چون گلستان ارم آدم رباست

بلبلان را کرده بوی گل ز دردسر خلاص

عشقبازان را به عهد گل چمن دارالشفاست

در چمن واکرده نرگس دیده خود را ز خواب

منتظر در راه شه ایستاده چون چشم گداست

سید عالی نسب سبحانقلی خان شاه عصر

آستان او به حاجتمند محراب دعاست

پادشاهان را به دولتخانه اش روی نیاز

تاجداران را به درگاه رفیعش التجاست

آسمان عزتست و ماه اوج سروریست

آفتاب دولتست و سایه لطف خداست

نیست یک افتاده در روی زمین در عهد او

گر ز پا افتاده ای موجود باشد نقش پاست

لطف او عام است بر خلق جهان چون آفتاب

دست او بر آسمان جود خط استواست

ملکدار او نگه شب زنده داریهای او

مستجاب الدعوه این شه را اگر گویند رواست

ای ز یمن مقدمت معمور شد روی زمین

وی چو اسکندر جهانداری مسلم مر تراست

جامه فتح است بر بالای تو شمشیر ملک

آستینش روم و هند و دامنش چین و خطاست

آستانت را بود بهرام چوبین پاسبان

گوشه تختت به ابراهیم ادهم متکاست

در بخارا شد مربی پادشاه نقشبند

در مدینه مصطفی در بلخ شاه اولیاست

پیش قدرت نام فغفور از فراموشان بود

در خطا از کاسه چینی سخن گفتن خطاست

سایه همدوش قدت می خواست گردد آفتاب

آنچنان زد بر زمین او را که دیگر برنخاست

مرهم داغ دل امیدواران گشته ای

لاله را امروز از شادی کلاهش برهواست

ناوکت بر استخوان خصم جا سازد چو مغز

شهپر تیر تو را خاصیت بال هماست

در کنار آورده شمشیرت عروس ملک را

کشور ایران و توران خانه یک کدخداست

از پی روزی حسودت روز و شب سرگشته است

بر سر خود گر نهد دستار سنگ آسیاست

خصمت از عریان تنی چون مار ماهی پیچد به خود

دشمنت هم بی سر و پایست هم بی دست و پاست

شکرلله دامن مدحت به کف آورده ام

آستینم گرچه کوتاه است دست من رساست

سیدا امشب به مدح شه توجه داشتم

خامه ام گفتا سر سالست هنگام دعاست

هاتفی در ابتدای فاتحه آواز داد

دولت این شاه گردون منزلت بی انتهاست

شمارهٔ ۷ - نعت

ای حریم روضه ات باشد بهشت عنبرین

پاسبان آستانت روز و شب روح الامین

دعوی پیغمبری می کرد نور پاک تو

پیش از آن ساعت که بود آدم میان ما و طین

سبز و خرم از تو شد نخل وجود انبیا

اولیاالله گرد خرمنت را خوشه چین

جبرئیل آمد به تکلیف شبی از سوی حق

با براق گرم رفتاری چو بوی یاسمین

وه چه شب چون سنبل حوران جنت مشکبار

گفت برخیز ای رسول حق نشین بر پشت زین

از زمین مکه روح انبیا صف بسته اند

بهر استقبال تو تا آسمان هفتمین

تا نهادی در شب معراج پا بر ساق عرش

شد ز یمن مقدمت نعلین تو کرسی نشین

در کنار دایه ات می کرد پابوسی تو را

داغ خدمتگاریت را ماه دارد بر جبین

چشمه کوثر تمنا می کند سرو تو را

می کند پابوسیت را آرزو ماه معین

کرد کار ذوالفقار انگشت تو با مشرکان

دست خود روزی که بیرون ساختی از آستین

نامداران بر زبان کردند مهر خاموشی

تا تو در انگشت خود انداختی انگشترین

در میان انبیا باشد محمد نام تو

بر زبان اهل عالم هست القابت امین

چار یارت اهل دین را پیشوا و رهنما

در خلافت هر یکی باشند امیرالمومنین

حامی اسلام دین یعنی ابوبکر و عمر

حضرت عثمان و حیدر سرور اهل یقین

نور چشم احمد مرسل حسین است و حسن

قرة العین علی شهزاده زین العابدین

تا به مهدی آل و اصحاب تو از خرد و بزرگ

فاضل و دانا و کامل طیبین و طاهرین

ای به توصیف جمالت آیت شمس الضحی

وی به ذاتت گشته نازل رحمة للعالمین

در حریم روضه ات هر کس اقامت می کند

می رسد او را ندای «فادخلوها خالدین »

شبنم روی گلت را بر فلک برد آفتاب

سایه سرو قدت برداشت خود را از زمین

رو نمی تابند اصحاب تو از میدان خصم

پشت بر کوهند از تو لشکر اسلام و دین

شاه من روزی که فتح مکه کردی آمدند

تهنیت گویان ملایک از یسار و از یمین

کردی از جنانه تا پشت مبارک را جدا

در فراقت ماند همچون سایه پهلو بر زمین

داد آگاهی تحیر معجزت با کاروان

تا نهادی بر درخت خشک پشت نازنین

من همان نخلم ز برگ و بار دور افتاده ام

آرزو دارم که گردم چون زمان اولین

یا رسول الله شفاعت کن ز حق جرم مرا

بر جبین دارم خجالت از کرام الکاتبین

بر کدامین توبه آدم بر در تو آب و روی

دارم از شرمندگی امروز سر در آستین

هر چه کردم بی رضای حق پشیمان گشته ام

گوشه چشمی به سویم ای شفیع المؤمنین

از طبیبان شهریارا دست کوته کرده ام

روزگاری شد که دارم خاطر اندوهگین

از کف دست تو رنجوران شفاها یافتند

آرزو دارم که در پای تو بگذارم جبین

من کیم خود را کشم در سلک مداحان تو

جغد را چون بلبلان نبود نوای دلنشین

خادمان آستانت را کمینه چاکرم

سیدا اخلاص مندان تو را از مخلصین

شمارهٔ ۸ - نعت

ای روضه تو قبله ارباب انس و جان

بام تو را ملایکه عرش پاسبان

آماده کرده اند به او نعمت بهشت

هر کس شدست بر سر خوان تو میهمان

معمار کرده صفه قدرت چنان رفیع

یک پایه ای فروتر او هفتم آسمان

خورشید خبرگاه تو را گشته پرده پوش

مه گرد او چو کاغذ زردی به نا بدان

رفتن ز روضه تو به جایی چه زندگیست

بودن بر آستان تو عمریست جاودان

با شوکت آن شبی که ز معراج آمدی

دیدند رفعت تو به چشم اهل کاروان

اصحاب صفه ات همه نور مجسمند

جمعند همچو غنچه و دارند یک زبان

در مسند خلافت حق چار یار تو

چشم و چراغ و صحبتشان شاهزادگان

اولاد تو همیشه عزیز و مکرمند

چشم بدی مباد درین پاک خاکدان

ارکان دولتت همه اهل سخاوتند

فتح و ظفر متابع و اقبال در عنان

دارد هوای بندگیت گردن فلک

بر دوش چرخ طوق غلامیست کهکشان

از مکه ای نسیم سحر تا برآمدی

چون بوی گل شدند پریشان مهاجران

تا در مدینه پای مبارک نهاده ای

سرهای آن گروه رسیده به آسمان

بر نخل خشک تکیه کنی سبز می شود

بر می دهد به مردم عالم همان زمان

امروز هر لبی که تهی از درود توست

چون کاسه شکسته بود خاک بر دهان

فردای حشر دولت ما اینقدر بس است

ما امت توئیم و تو غمخوار امتان

آنها که صرف راه تو کردند نقد عمر

از گیر و دار روز حسابند در امان

نخل وجود هر که نظر کرده تو شد

ایمن بود بهار وی از آفت خزان

شاهنشها به گوشه چشمی همی نگر

دارم قد خمیده تر از قامت کمان

دوش از زبان بیهوده گوی من از خطا

ناشکریی که سرزده گفتن نمی توان

افتاده ام به گوشه محنت سرای خویش

دست تهی و پیر و کسلمند و ناتوان

از لطف سایه بر سر بالین من فگن

ای بر سر مبارک تو ابر سایه بان

می خواهم از خدا شفاعت کنی مرا

بخشد حیات خضر دهد دولت جوان

دارم هوای مکه به پابوسیت روم

مالم رخ نیاز بر آن خاک آستان

همچون عصابه است رویها مثل شدم

ای آستانه تو بود جای راستان

چشم به خاکپای مقیمان روضه ات

انشا کند دعا و سلامی ز حاجیان

جاروب آستان تو موی سپید من

روزی شود خدای کند از مجاوران

زاد سفر ز سفره تو دارم آرزو

ای منزل تو پشت و پناه مسافران

پیچیده سر به جیب نشستست غنچه وار

کرد آن شکوفه روی تر از شاخ ارغوان

بر حال سیدا نظر کن ز مرحمت

گردیده است گلشن امید او خزان

شمارهٔ ۹ - فی نعت حضرت خیرالبشر صلی الله و سلم و آله و اصحاب اجمعین

ای به گرد روضه ات هر شب ملایک در طواف

دشمنان را زنگ بسته تیغ باشد در غلاف

تا علم شد در جهان شمشیر دینت چون هلال

سینه ات با نیک و بد ماننده آئینه صاف

بت پرستان را بتان شد سرنگون در بتکده

همچو شمع کشته کوته شد زبان اهل لاف

شیشه های میکشان زین پیش درد آلود بود

باده وحدت به دور احتسابت گشت صاف

پیکرت لبریز از علم لدنی ساختند

جبرئیل آن دم که زد بر سینه صافت شکاف

راستی گل می کند چون سرو از رفتار تو

هیچ کس را نیست بر اقوال و افعالت خلاف

کرده آهو در بیابان لشکرت را رهبری

غوطه زد اولاد او در نافه چین تا به ناف

یا رسول الله تو را نبود به خلوت احتیاج

از برای امتان خویش منشین اعتکاف

ای ضمیرت متصف پیوسته با جبار صدق

وی کلامت مشتمل بر استعارات مصاف

جنس فضلت می دهد از جوهر عالم خبر

ذات پاکت می شود محمول بر هر اتصاف

بر کمند حلقه فتراک تو آویختند

عاقبت سرهای خود را صاحبان کبر و لاف

کور برخیزد به روز رسته خیز از زیر خاک

هر که در دین تو پیدا کرده راه اختلاف

از وجودت تا شده عبدالمطلب را نسب

ای ز اسمت زنده نام هاشم عبد مناف

هر که بر آئینه ات روی نیاز آورده است

کرده او را عالم اسرار صاحب انکشاف

جبه و جوشن سپاهت را نباشد احتیاج

پشت بر کوهند لشکر از تو در روز مصاف

نیزه ات را جای چون مژگان به چشم مشرکان

تیغ خون ریز تو را باشد تن خصمان غلاف

رخت هستی بستی و از مکه بیرون آمدی

جاهلان کردند تا بر آل و اصحابت خلاف

در مدینه خانه های خود مزین ساختند

بهر استقبال تو بافنده زربفت باف

یا رسول الله در این دعوی رسول بر حقی

شاهد قولت به قرآن یاسن و طه و کاف

قامتم از ضعف خم گردیده مانند هلال

تندرستی با من دلخسته دارد اعتراف

صحت از ناشکریی اعضای من رنجیده است

یا رسول الله به جرم خویش دارم انحراف

سایلان صف بسته گرد روضه ات ایستاده اند

هر یکی را جرم افزون تر بود از کوه قاف

ای طبیبا گر نسازی گوش بر فریاد من

سینه ام از ناله جانکاه خواهد شد شکاف

آستانت قبله ارباب حاجت آمده

از تو دارد سیدا امروز امید معاف!

شمارهٔ ۱۰ - نعت

نوبهار آمد شکفت از هر سر دیوار گل

خار شد پامال بیرون شد به جای خار گل

بهر تعمیر چمن معمار بر زد آستین

پنجه زد چون پنج انگشت از کف معمار گل

مار اگر در پای سنبل حلقه سازد خویش را

می تواند باغبان چیدن ز شاخ مار گل

سینه را سیر چمن صاف از کدورت می کند

می برد از خاطر آئینه ها زنگار گل

باغ را تا صبحدم هر دم چراغان می کند

در تمنای جمال احمد مختار گل

خاتم پیغمبران یعنی رسول هاشمی

نام او را می کند باد صد زبان تکرار گل

آتش سودای او از بس که دارد بر جگر

سینه را وا کرده آید بر سر بازار گل

از چمن آید به بازار مدینه هر سحر

تا زر خود را کند در مقدمش ایثار گل

ای ز فیض ابر احسان تو در باغ وجود

بشکفد گاهی گل از خار و گهی بی خار گل

از شب معراج با چندین لطافت آمدی

دست گل، پا گل، بدن گل، جبهه گل، رخسار گل

آل و اصحاب تو را گرد تو رضوان دید و گفت

ای حیات جاودان یک شاخ این مقدار گل

سوی آن غاری که با صدیق اکبر رفته ای

تا دم محشر بروید از در آن غار گل

حضرت فاروق یار دوم آن یعنی عمر

کرده ضرب دره اش از پشت دریا بار گل

یار سوم حضرت عثمان گردون منزلت

ریخت او خون شفق از دیده خونبار گل

سرو شمشاد صنوبر بر گلستانت سه یار

اندرو یار چهارم حیدر کرار گل

چار یارت در کنار گلشن اسلام تو

چار سرو و چار جوی و چار حوض و چار گل

سبز می گردد ز رفتار تو سرو خوشخرام

آل و اصحاب تو را می ریزد از گفتار گل

تا گلستان جهان را زیب و زینت داده ای

می کند خورشید هر صبح از سر کهسار گل

شوکت پیغمبری روزی که ظاهر ساختی

حور خاتم بود رضوان مهتر سرکار گل

سنبل جنت بود جاروب فراشان تو

چاکرانت را زند فردوس بر دستار گل

تا ز سرو خوشخرامت دور گردد زخم چشم

بسته بر بازوی شاخ از غنچه ها طومار گل

پیشبازت ساکنان عرش بیرون آمدند

سرو شمشاد و صنوبر جمله را سردار گل

بر طواف روضه ات مالید تا روی نیاز

عندلیبان را بود در غنچه منقار گل

یا رسول الله رنجورم به فریادم برس

غنچه افسرده ام امسال بودم یار گل

از سر مستی ز من ناشکریی سر بر زده

غفلتی دارم که پیش من بود هشیار گل

تیره بختم نیستم آگاه از رد قبول

از زبانم توبه هر دم می کند صدبار گل

از پشیمانی سرانگشتم سر مسواک شد

چشم آن دارم که سازد شاخ استغفار گل

گر روم در باغ با جسم خراب و روی زرد

سرو پهلو می کشد می سازد از من عار گل

گر نکردی یا رسول الله شفیع جرم من

وانخواهد کرد بر رویم در گلزار گل

کلبه ام گردید همچون گلشن غارت زده

لطف اگر سازی بروید از در و دیوار گل

از خجالت گرچه راز خود نمی سازم عیان

می کند راز نهانم از لب اظهار گل

حاجت خود غیر درگاه تو جای چون برم

برده اند اهل جهان رفتنی بسیار گل

یا رسول الله نگردد منفعل در پیش خلق

داده شهرت صحبتم را بر سر بازار گل

گر نگیری از کرم امروز دست سیدا

از سر بالین این بیچاره سازد خار گل!

شمارهٔ ۱۱ - بهاریات

اول به نام آنکه مبراست از مکان

خلاق وحش و طیر و خداوند انس و جان

آن صانعی که شاهد اویند هر وجود

آن قادری که در صفت اوست هر زبان

پیر فلک همیشه بود در سراغ او

بر کف گرفته است عصایی ز کهکشان

خورشید همچو ذره ز هر روزن اوفتد

تا از کدام خانه بیاید ازو نشان

بعد از ثنا و حمد خداوند ذوالجلال

منت نهم ز نعمت رسول خدا به جان

پیغمبری که در شب معراج جبرئیل

تا پای عرش بوسه زنان رفته در عنان

بر آستان او طبقات زمین غبار

یک پرده یی ز پرده سرایش نه آسمان

مهر نبوتی که به دوش شریف اوست

روز جزا به امت عاصی است پشتبان

یاران او که چارستون شریعتند

از هر یکی بنای خلافت گرفتشان

یارب به حرمت خلفا و صحابه ها

داری مرا ز آفت ایام در امان

می خواهم از وحوش زمانی سخن کنم

دفع ملال تا شود از طبع مردمان

روزی من غریب در ایام نوبهار

از کنج خانه جانب صحرا شدم روان

دیدم نشسته بر در سوراخ موشکی

می کرد خود به خود صفت خویش را بیان

دارم درون خانه ز انواع خوردنی

از ارزن و جواری و ماش و برنج و نان

بقال کرده است مهیا برای من

امروز هر متاع که چیدست بر دکان

هر کس که یافتست تولد به سال موش

گردد چو من به هوش و ادا فهم و نکته دان

گاهی که از غضب به زمین رخنه ها کنم

از جان سنگ نعره برآید که الامان

اجداد من به میرشان تکیه می کنند

امروز در برابر من کیست در جهان

در وصف خویش بود که ناگاه گربه یی

خود را رساند همچو بلاهای آسمان

زد سیلیی که در ته پایش فتاد موش

گفتا تویی که آمده ده پشت پهلوان

ای بی ادب تو شرم نداری ز روی من

اجداد تو شدند همه پیش من کلان

آبای عالی تو بود کور شب پرک

ابنای سافل تو هم از جنس سفلگان

پر کرده یی ز خاک به هر جا که رفته یی

ای خانه های خلق ز دست تو خاکدان

دندان ز نیست کار تو هر جا که دانه است

هستی همیشه دشمن انبار مردمان

روز جزاست کشتیی نوح از تو دادخواه

آب عذاب را تو درو کرده یی روان

موسی ئیان به عهد نبی موش گشته اند

باشد تو را مناسبتی با جهود کان

بر من بو بین و نیک تماشا بکن مرا

یعنی ز شیر صورت من می دهد نشان

پرنده یی که بگذرد از پیش چشم من

او را به جنگ خویش درآرم همان زمان

بر پشت من رسانده نبی دست خویش را

زان رو مرا عزیز شمارند امتان

از بس که در میانه مردم مسکر مم

جایم همیشه هست به پهلوی میهمان

ناگه ز گربه این سخنان را شنید سگ

فریاد کرد و گفت که ای همدم زنان

مانند دود دیده درایست کار تو

از در برون کنند درایی ز تابدان

در خانه یی که یک نفسی نیست خوردنی

بر بامها برآمده گردی فغان کنان

طفلان و اقربای تو ای دزد کاسه لیس

آموختند دربدری را ز مادران

گاهی که نان سوخته یی بهر من دهند

از پیش من گرفته گریزی به نردبان

از خانه یی که پرچه نانی به من رسد

شب تا به روز بر در اویم نگاهبان

بر هر دری که می روم و حلقه می زنم

آن خانه احتیاج ندارد به پاسبان

نشنیده یی که جد من اصحاب کهف را

رفتست همچو گرد به دنبال کاروان

با آنکه هست مرتبه عالی مرا

دارم من شکسته قناعت به استخوان

بر گوسفند چون خبر استخوان رسید

افتاد آتش غضب او را به مغز جان

آن دم لب و دهان ز چرا ساختن بوست

خود را به یک دوخیز رسانید در میان

گفت ای پلید شوم نفس حد خود شناس

بر استخوان من مرسان این همه زبان

کار تو خون خوریست به سلاخ خانه ها

اینجا شدی گریخته از دست سگ کشان

پیوسته کار تو جدل و جنگ با گداست

بر آستان تو ناله کنان او عصار زنان

بیداریی شب تو بود تا دم سحر

سازد محل فیض تو را خوب سرگران

هر روز وقت صبح شبان می برد مرا

گاهی به سوی دشت گهی سوی بوستان

قربان کنم برای خدا جان خویش را

باشد ز من صواب سراسر به حاجیان

قصاب را ز خون منش تیغ سرخ روست

باشد قناره اش چو خیابان ارغوان

سیمین برای کباب دل و گرده منند

پیوسته است روغن من شأن دیگدان

چون این مباحثت به بیابان فسانه شد

خود را رساند گرگ بدیشان دوان دوان

با گوسفند گفت دل و گرده تو چیست

چون است روده های تو ریزم به یک زمان

گاهی به زیر پشته نهان گردی از گله

سازد به صاحب تو مرا کشتنی شبان

دایم دهان به روغن تو چرب می کنم

خود گو به پیش جنگ حریفان تو را چه جان

من کهنه گرگ حضرت یعقوب دیده ام

پر خون شده ز تهمت یوسف مرا دهان

احوال من چو شمع به هر بزم روشن است

در پیش خلق نیست مرا حاجت بیان

در خواب خویش هر که ببیند شبی مرا

گردد ز یمن من همه روز شادمان

گاو زمین چو در نظرم جلوه گر شود

سازم به یک اشاره جدا ران او ز ران

در گوش گاو باد رسانید این خبر

فریاد کرد و گفت چه گفتی بگو همان

هر جا که دیده یی تو مرا کشته دو شاخ

باور نمی کنی بکن امروز امتحان

گرگی و لیک قطره باران ندیده یی

نشنیده است گوش تو آوازه سگان

گه صلح می کنی تو به چوپان و گاه جنگ

گرگ آشتیست کار تو پیوسته با شبان

شب تا به روز دوخته ام چشم بر زمین

از من نگشته هیچ کس آزرده در جهان

گاهی به گرد خرمن دهقان شوم به چرخ

گاهی به خلق شیر دهم همچو مادران

اجداد من به آدم و حوا برابر است

یعنی مراست گاو زمین از برادران

اشتر شنید و گفت که گوساله هنوز

بیرون نکرده یی سر خود را ز کاهدان

آبای تو به هیچ قطاری نبوده اند

آورده یی به زور تو خود را در این میان

یک ره به پشت و پهلوی خود هم نگاه کن

از خاطر تو رفته مگر چوب گاوران

بر گردنت زنند چو دزد ابری دو شاخ

از کاهدان برند سوی دشت کشکشان

بر من یکی نگاه کن و صنع حق ببین

چون آفریده است مرا خالق جهان

دادست شیر من شتر صالح نبی

در روزگار نسبت من می دهد به آن

پیوسته خار می خورم و بار می کشم

هرگز نگشته خاطرم از ساربان گران

هر جا که بوده ام به دو زانو نشسته ام

در بر کشیده جامه مله چو صوفیان

از اشتران ویس و قرن یک شتر منم

گردیده ام بر آن سر خاک از مجاوران

آواز گیره دار شتر چون بلند شد

در حال سنگ پشت بیامد تپان تپان

در پشت چار آئینه در پیش رو سپر

بر دست سنگ و بر زده دامان چو حجریان

از سنگ رفته رفته چو آتش زبانه زد

آغاز گفتگوی بگفت ای سبک عنان

کنجاره دیده یی مگر امشب به خواب خویش

یا گاو کشته یی به خیال جواز ران

در عمر خویش مثل تو لعبت ندیده ام

کوتاه عقل و پای دراز و شکم کلان

در زیر بار ناله کنان خواب می روی

خیزی ز جای همچو ضعیفان پا گران

دندان تو سراسر اگر بشکنم سزاست

هرگز تو را کسی نزده سنگ بر دهان

معلوم شد به دهر شتر دل تو بوده یی

باشد همیشه چشم تو بر دست ساربان

در زیر بار منت کس نیستم فقیر

دارم مدام شکر خداوند بر زبان

از فاقه روز و شب به شکم سنگ بسته ام

دانند خلق در بغلم هست تاه نان

در گوشه یی نشسته ام و خاک می خورم

بگذشته ام به چله نشینی ز زاهدان

روزی که آفتاب به گرمی شود علم

آن روز احتیاج ندارم به سایبان

بر گوش خارپشت چو این ماجرا رسید

هر موی گشت بر تن او نیش خونفشان

چون مور نرم نرم قدم را به ره نهاد

پهلوی سنگ پشت نشست و بگفت هان

بر گرد خویش معرکه یی جمع کرده یی

داری به پشت صندلیی همچو قصه خوان

الجوب وار در ته صندوق جا شوی

عیار کاسه پشت تو را از مصاحبان

صحرائیان ز کاسه چوبین توبه تنگ

اسقاطیان کاسه گران از تو در فغان

هرگز ندیده ام به برت جامه درست

دامان تو همان و گریبان تو همان

از دیدن تو صحبت این قوم شد خنک

ای بد نمای خیز و برو زود از میان

من عمر خود به خار کشی صرف کرده ام

زان وجه گرم روی نمایم به مردمان

پیراهنی به سوزن خود بخیه کرده ام

دارم به دوش جامه شالی چو حاجیان

باشد همیشه در شب مهتاب خواب من

بالین و بسترم همه خارا و پرنیان

آهنگ خارپشت چو روباه گوش کرد

از شدتی که داشت روان گشت دم زنان

فریاد کرد و گفت مرا دور دیده یی

امروز همچو خار برآورده یی زبان

داری به خود غرور چو پیران خارکش

آتش زنم که دود برآید تو را ز جان

از جنبش تو در حرکت بته های خار

پیوسته خورد و ریزه من از تو در گمان

گر بینی و تو کنده به دستت دهم رواست

تا پیش خلق سر نه برآری به این و آن

من مدتیست خانه درین دشت کرده ام

نگشاده ام به هیچ کس از خویش داستان

پهلو به آفتاب زند پوستین من

دارند آرزوی من پیر تا جوان

شبهای دی به واسطه پوست می کشم

تا صبح همچو مغز در آغوش دلبران

آری خدای راست به هر پوست دوستی

هست این مثل چو گنج در ایام شایگان

گاهی که رو به روی شود دشمن مرا

یابم ز روی عقل خود از دست او امان

خرگوش سر به خواب فراغت نهاده بود

بیدار گشت و گفت به روباه آن زمان

یک ذره عقل و هوش اگر داشتی به سر

هرگز ز خانه پا ننهادی بر آستان

شبها روی چو دزد به سوی محله ها

چشمان خود چراغ کنی بهر ماکیان

بسیار زنده زنده تو را پوست کنده اند

افکنده اند مرده تو پهلوی سکان

با هر کسی فقیر میسر نمی شوم

جان می دهند در طلبم مردم کلان

مالند اگر به پیکر خود روغن مرا

بی شک و شبهه دفع کند درد استخوان

گاهی که من به آدمیان خوی می کنم

پیوسته عمر خویش کنم صرف این مکان

خرگوش چون حکایت خود را تمام کرد

میمون شنید و پهلویش آمد نفس زنان

گفت ای درازگوش چرا لاف می زنی

از آدمیگری نه تو را نام و نشان

چون موش دم بریده بمانی به چشم من

یا بچه بزی که بود هر طرف دوان

زین داشتی به پشت تو را می شدم سوار

هستی به پیش من تو هم از جمله خران

بگشا ز خواب چشم و سر خود بلند کن

بر دست و پای من نظر خویش را بمان

یعنی که نیست صورت من کم ز آدمی

اما کشیده ام قدم خود از آن میان

نشو و نمای من شده در کوهسار هند

اصل من از فرنگ و مرا نام کاردان

هر جا که بیشه ایست درو سیر می کنم

هستم به گرد و گوشه او همچو باغبان

از میوه های پهلوی خود پهن کرده ام

گاهی ز ترش و گاه ز شیرین و ناردان

آهو رسید و گشت باو روبرو و گفت

کم دیده ایم آدم دمدار در جهان

آدم کسی به صورت آدم نمی شود

بی مغز اعتبار کجا دارد استخوان

گاهی که سوی شهر تو را اوفتد گذر

گردی تو پای کار به ارباب لولیان

در پیش خلق مسخره گی پیشه می کنی

طفلان به کوچه ها ز قفای تو کف زنان

گه نی نواز و گاه شبانی گهی گدا

گاهی عصا به دست شوی از یساولان

در دهر اگر چه صورت من نیست آدمی

لیکن مراست صورت نیکو چو دلبران

چشمم بود ز غمزه لیلی برنده تر

دیوانه منند چو مجنون پریوشان

گردد ز بوی مشک معطر دماغها

بر هر طرف که روی نهم همچو نو خطان

گاهی که همچو باد شوم در دوندگی

برق ستیزه خوی نیابد ز من نشان

زین گفتگو پلنگ درآمد به جست و خیز

خود را رساند در پی آهو همان زمان

گفت ای گریز پای ز چنگم کجا روی

با من مساز جلوه گری همچو دختران

ناف تو را به کام حریفان بریده اند

باشند خانواده من از تو کامران

گر بر سر تو سایه کلخاد اوفتد

در زیر پای خواب روی همچو ماکیان

یعنی که من به خون تو امروز تشنه ام

از راه تشنگی به لب من رسیده جان

از قهر اگر به خاک زنم چنگ خویش را

چنگ و غبار تیره کند روی آسمان

از سیلی ام کبود بود روی فیل چرخ

عکس دم من است که گویند کهکشان

آشفته گشت فیل و روان شد سوی پلنگ

دندان بیکدگر زده همچون مبارزان

دم خاره کرده آمد و خواباند گوش را

خرطوم بر زمین زد و گفت ای الا چه بان

از ناخن پلنگ چه نقصان به پای فیل

تاج و خروس را چه غم از نول ماکیان

تندی مکن که جرم تو بسیار دیده ام

چون تخته پوست در ته پای قلندران

گوئی که هیچ کس نبود در برابرم

در هر کناره هست مرا چون تو چاکران

در روز جنگ زیر علم پاستون کنم

باشم بر آستان در فتح پشتبان

تخت روان کنایه ز رفتار من بود

دوشم رواج یافته از مقدم شهان

چون تیغ آبدار سراپای جوهرم

دندان من رواست که سازند زر نشان

بر پشت من نهند اگر کوه قاف را

مانند برگ کاه نیاید مرا گران

خرطوم من چو گرز بود وقت گیر و دار

هر موی من به تندی و تیزی بود سنان

عمرم هزار سال بود در میان خلق

کم نیست زندگانیم از عمر جاودان

بزرگتری ز من نبود در میان قوم

امروز ژنده فیل مرا گفته می توان

کرک این سخن ز فیل شنید و قدم نهاد

سر تا به پای چین و گره کرده ابروان

در پشت و پهلویش خله یی زد به شاخ و گفت

ای تنگ چشم حرف مگو این همه کلان

از فیلمات حادثه غافل نشسته یی

داری تو اعتماد به عمر سبک عنان

خرطوم نیست آن که به او فخر می کنی

انداخته به بینیت ایام ریسمان

خود گو بر استخوان تو گر بود جوهری

تابع نمی شدی تو به هندوستانیان

خرطوم تو به پهلوی دندان تو بود

از فاقه همچو پوست که چسبد به استخوان

خط می کشی به بینی خود کوچه های شهر

از پشت و پهلوی تو غلامان سوادخوان

خرطوم تو به دیده صحرائیان بود

بر بام کاهدان که گذارند ناودان

از بس که نیست بر دم و خرطومت امتیاز

حیران شوم کدام طرف باشدت دهان

وقتیست این زمان که سر شاخ خویش را

گلگون کنم ز خون تو چون شاخ ارغوان

روز مصاف سینه خود می کنم سپر

گردند روبروی ز پشتم دلاوران

خواهم که حمله در صف پیر و جوان کنم

در دل مرا نه بیم ز تیر و نه از کمان

شاخم به هر دیار کند کار شاخ مار

پیوسته بر خورند ازو اهل کاروان

خاصیت غریب به شاخم نوشته اند

هر کس نگاه داشت گریزند جنیان

شیر از کمین برآمد و آمد به کرک گفت

ای شاخ ناشکسته بکش پای از میان

با هر که مانده شاخ به شاخ ایستاده یی

از بس که در کنار بیابان شدی کلان

ای سخت روی و سست قدم چابکی مکن

هستی تو پیش یک قدم از گاو پاده بان

طفلان از زبان تو پرهیز می کنند

باشی تو در میانه این قوم بد زبان

اجداد من به شیر خدا دست داده اند

از چنگ من وگرنه که می یافتی امان

هرگز شکاریی دیگری را نخورده ام

یک ره به خون مرده نیالوده ام دهان

در بیشه ای که می روم و می کنم قرار

بیرون ز قحط سال شوند اهل آن مکان

با هر که بنگرم جگرش آب می شود

از مور کمترند به چشمم بهاوران

در فکر دانه مورچه یی بود در گذر

آمد به شیر گفت که ای رستم زمان

از اتفاق مورچگان غافلی مگر

ورنه چرا حقیر شماری و ناتوان

خوراک اهل بیت من است از نتاج تو

دایم پر است خانه ام از شیر بچگان

طفلان شیر مست من امروز شیر گیر

خویشان ناتوان منند از تو کامران

موری شنیده یی که سلیمان وقت را

بر عهد خود به ران ملخ کرده میهمان

این رتبه شد میسر او از شکستگی

ور نه چه حد مورچه ای لشکر گران

چون از زبان مورچه این حرف شد بلند

تسلیم کرده کرده رسیدند وحشیان

گفتند عذرها ز ته دل به یکدگر

افتاد پای آشتی اندر آن میان

این نسخه سیدا بدو سه روز شد تمام

از روزگار حضرت عبدالعزیز خان

تاریخ از هزار و نود یک گذشته بود

از هجرت رسول شه آخرالزمان

ای خورد و ای بزرگ که در ایام مانده اید

افتد به سهو در نظر این طرفه داستان

گر زنده مانده ام به دعا یادم آورید

ور رفته ام به فاتحه سازید شادمان

مثنویات

شمارهٔ ۱ - مثنویات به طرز مناجات : خداوندا بکن روشن دلم را

شمارهٔ ۲ - نعت : بیا ای ساقی میخانه آباد

شمارهٔ ۳ - مثنوی به طرز نعت : دم صبح آفتاب عالم آرا

شمارهٔ ۴ - در صفت شهر بخارا گفته ملا سیدا : خوشا شهر بخار و خاک پاکش

شمارهٔ ۵ - در تعریف چهار باغ باقی جان : یکی باغیست در شهر بخارا

شمارهٔ ۶ - در تهنیت تخت حضرت فردوس مکانی : بهار معدلت سبحانقلی خان

شمارهٔ ۷ - در مذمت دزدی که خانه سیدا را غارت کرد : شبی از مقتضای آسمانی

شمارهٔ ۸ - مثنوی درباره قحطی در سمرقند و بخارا از برای قیمتی نظم کرده

شمارهٔ ۹ - مثنوی از برای سرمای زمستان گفته : شبی لشکر دی برآورد گرد

شمارهٔ ۱۰ - مثنوی از برای گرمای تابستان گفته : دم صبح کز تابش آفتاب

شمارهٔ ۱۱ - در بیان کفش و مسحی ملا به لایی صابون غوطه خوردن و به خلیفه عرض کردن

شمارهٔ ۱۲ - در تعریف خواجه میرزاجان بقال : دلم را برده سرو جامه زیبی

شمارهٔ ۱۳ - در تعریف خواجه میرزا محمد شسته گر : نگار شسته گر آب نبات است

شمارهٔ ۱۴ - در بیان تعریف و توصیف نانوا : نگار نانوا آتش مزاج است

شمارهٔ ۱۵ - در تعریف خواجه شفیع نقاش : بت نقاش دارد نقش شیرین

شمارهٔ ۱۶ - در بیان تعریف و توصیف شاطر پسری : نگار شاطری دارد رخم زرد

شمارهٔ ۱۷ - در بیان تعریف نجار چنین می فرمایند : بت نجار من سرویست یکتا

شمارهٔ ۱۸ - در بیان تعریف طشت گر چنین گوید : نگار طشتگر دارد دل سخت

شمارهٔ ۱۹ - در تعریف قصاب پسر گوید : مه قصاب من شوخیست خونریز

شمارهٔ ۲۰ - در بیان حضرت عبیدالله خان شهربخارا را آئین بستن

شمارهٔ ۲۱ - عریضه فرستادن عبدالکریم بی از ولایت سمرقند به شاه جم نشان یعنی حضرت عبدالعزیز خان و عزیمت کردن خان از بخارا به کرمینه و آمدن اورگنجی و به شهر بخارا درآمده و غارت کردن و شرح آن

شمارهٔ ۲۲ - متوجه شدن خان جنت آشیان از ولایت فاطر بخارا به طوف مزار فیض آثار حضرت شاه نقشبند و عنان عزیمت به جانب آقتاچ کشیدن از آنجا به دارالسلطنه سمرقند خرامیدن

شمارهٔ ۲۳ - متوجه شدن حضرت جنت مکان از میانکال با ساپه بیکران به جانب ساغرچ و فرستادن قاضی عبدالرحمن به سوی ده بید

شمارهٔ ۲۴ - عریضه فرستادن محمد نظربی به ولایت بلخ به حضرت سبحانقلی خان و شنیدن خان جنت آشیان مخالفت نمودن او را بعد از آن غازی بی و الله بردی را با سپاه بیکران فرمودن آنها را رفته بیگاهی خودها را به ولایت قرشی انداخته محمد نظربی را بسته فرستادن گذشته به ولایت بایسون رفته لشکر بلخ را شکست داده به فتح و نصرت تمام گشته آمدن

شمارهٔ ۲۵ - عزیمت نمودن خان فردوس مکان حضرت سبحانقلی خان از ولایت بخارا به طوف مزار فیض آثار حضرت شاه نقشبند و از آنجا به ولایت بلخ متوجه شدن

شمارهٔ ۲۶ - متوجه شدن حضرت خان فردوس مکان بعد از گذشتن دریا به جانب بلخ در قوشخانه فروز آمدن و خبر یافتن اهل بلخ و آمدن خان را و دروازه را بر روی خود کشیده محاصره شدن و در فکر کار خود شدن

شمارهٔ ۲۷ - ایلچی فرستادن خان فردوس مکان یوسف خواجه نقشبندی را جواب مقرر نایافتن دویم قلیچ بی را فرستاده و ابواب متفصل مفتوح شدن و داخل به شهر بلخ و مغضوب شدن

شمارهٔ ۱ - مثنویات به طرز مناجات

خداوندا بکن روشن دلم را

برآر از تیره گی آب و گلم را

پر است از گرد کلفت سینه من

به زنگار آشنا آئینه من

گناهی کرده ام اندیشه ناکم

کمر بستست سودا بر هلاکم

شبی گشتم به ساقی همپیاله

تلف شد طاعت هفتاد ساله

خموشم غنچه وار از شرمساری

سرم در جیب گردیده حصاری

خداوندا خطایی سر زد از من

ز نادانی زدم آتش به خرمن

ضمیرم از گنهکاری هراسان

قدم گردیده خم از بار عصیان

سری در جیب دارم از خجالت

ز چشم رفته بیرون خواب راحت

تصورها مرا کردت نسناس

نهاده بر در دل قفل وسواس

از این اندیشه یارب بی قرارم

مگردان ای کریما شرمسارم

چو آتش می زند شهوت زبانه

گرفته نفس شیطان در میانه

ندارم چاره ای غیر از تو یارب

نه در روز است آرامم نه در شب

فدای آستانت کرده ام سر

نرفته هیچ کس محروم از این در

گنه کارم تو غفارالذنوبی

همه عیبم تو ستارالعیوبی

نیم نومید از لطفت رحیمی

نهادم رو به درگاهت کریمی

تو را پهن است دایم خون احسان

گدایان راست امید از کریمان

اگر با من نمی سازی عنایت

ز دستم می رود دامان عصمت

تو را دریای رحمت می زند موج

گنه کاران ز هر سو فوج در فوج

دلم در لرزه همچون شعله بر تن

ترحم گر نسازی وای بر من

زبانم را ز ناشکری نگه دار

دهانم را به بد گفتن مکن یار

چراغ انجمن کن نامه ام را

مده کوته زبانی خامه ام را

گلستانی ده از گلهای بی خار

ز محنت های دورانم نگه دار

ندارم جز تو در عالم پناهی

به غیر از آستانت تکیه گاهی

مرا دایم به عصیانست کوشش

ز من جرم پیاپی از تو بخشش

گناهم بارها بخشیده یی تو

به دامان کرم پوشیده یی تو

زبانم روز و شب در توبه کردن

ولی در دل تمنای شکستن

ز مینا توبه ها کردم شکستم

کشد شرمندگی ساغر ز دستم

بکن از لطف یارب دستگیری

جوانی را رسانیدی به پیری

بده از آب رحمت شست و شویم

مکن روز جزا بی آبرویم

نگه دار از حوادث های ایام

که تا از عفو تو گردم نکونام

اگر لطفت مرا گردد حمایت

نیابد در دل من راه غفلت

به غفلت رفت ایام جوانی

شده پیدا در اعضا ناتوانی

پشیمانم ز کردار بد خویش

هراسانم ز جرم بی حد خویش

برآوردم ز خاطر یاد عصیان

به درگاه تو کردم عهد و پیمان

نگه دار از شبیخون ملامت

سلامت دار تا روز قیامت

مرا روزی که آید سر به دیوار

دلم از غارت شیطان نگه دار

بهار رنگ و بوی من خزان شد

گل امیدواری زعفران شد

به بال سعی روی آورد سستی

پرید از سر هوای تندرستی

نهالم شد درخت سالخورده

ز سر تا پای گردیده فسرده

ز صحبت ها هوس باشد گریزان

گریزان جانب خلوت نشینان

تماشای چمن رفتست از یاد

نظر پوشیده چشم از سرو شمشاد

لبالب کن ز بوی بی وفایی

نمانده با نسیم آشنایی

بیا ساقی که امشب در خمارم

قدح را پر ز می کن خاکسارم

ندارم طاقت اندوه دیگر

بکن لطف و به گردش آر ساغر

بده تا من شوم مست و توانا

جوانی روی آرد چون زلیخا

از آن می تا شوم چون غنچه خاموش

کنم چون غنچه عالم را فراموش

الهی محو کن از دل گناهم

بده در سایه عصمت پناهم

توانایی در اعضایم کرم کن

به سرسبزی عصایم را علم کن

شوم در دیده ها چون سرو ممتاز

به گلزار جهان گردم سرافراز

بده یارب به طاعت استقامت

که سازم عمر باقی صرف طاعت

مکن بیرون ز خاطر سیدا را

به گل باشد سری باد صبا را

شمارهٔ ۲ - نعت

بیا ای ساقی میخانه آباد

برآر از آستین بازوی امداد

به خاک افتاده ام چون سایه تاک

گرم سازد مرا بردار از خاک

به دام نفس بی پروا اسیرم

ز روی لطف دستم گیر پیرم

هنوزم هست در دل قصد عصیان

خلاصم ساز از وسواس شیطان

می با من بده منصور کردار

گنه گارم گنه گارم گنه گار

ز اسرار حقیقت گردم آگاه

نسازم از حقیقت دست کوتاه

زبانم سبز گردد همچو سوسن

ز کلکم صفحه گردد صحن گلشن

سخن سرسازم از نعت پیمبر

دهان را پر کنم از لعل و گوهر

شب مولود آن خورشید افلاک

بتان را آبروها ریخت بر خاک

شکست آمد به دین بت پرستان

ز خود رفتند هر جانب چو مستان

به آتشخانه ها افتاد آتش

دل آتش پرستان شد مشوش

رسول هاشمی یعنی محمد

به مخلوقات ذات او سر آمد

بود نخل گلی از باغ ایجاد

غلام قامت او سرو شمشاد

وجودش باعث احیای عالم

ظهورش بر همه اشیا مقدم

زمین روشن ز روی آفتابش

منور آسمان از ماهتابش

به اطراف جهان تا گشته چون برق

گرفته نام او از غرب تا شرق

در ایوان رسالت تا نشسته

رواق طاق کسری را شکسته

ز لعلش دایه را پر شیر پستان

ملایک روز و شب گهواره جنبان

به طفلی از پی دمسازیی او

مهش در مهد یار بازیی او

ز رویش کعبه چون قندیل پرنور

مدینه را قدومش بیت معمور

به استادی کتابی ناگشاده

خبر از رفته و آینده داده

به پشت تیغ ابروی سیه تاب

در بتخانه ها را کرد محراب

به او شد منتهی مهر نبوت

به او شد ختم انشاء رسالت

به کعبه چند سالی از پی هم

نیامد بر زمین ها قطره نم

گیاهی از زمین بیرون نگردید

فتاد آتش به خرمن های امید

شدند از زندگانی مردمان سیر

ز قحطی جمله گم کردند تدبیر

به صحرا وحشیان از جوش غیرت

فرو ماندند چون آهوی صورت

خلایق جانب عبدالمطلب

شتابان سوی دریا چون سحایب

بگفتند ای چراغ خانه دل

غبار مقدمت تاج قبایل

تویی ماه سپهری نامداری

تو را زیبنده تخت شهریاری

رفیع القدری و عالی مکانی

تو شمع خاندان بزرگانی

تو باشی پیشوا و مهتر قوم

تویی در مملکت سردفتر قوم

به لب آمد از این اندیشه جانها

جدا خواهیم شد از خان و مانها

بکن امروز سوی کعبه آهنگ

بزن دیگر به دامان دعا چنگ

به درگاه الهی دست بردار

درین مقصد محمد را شفیع آر

ز جا عبدالمطلب کرد قد راست

پی پابوسئی آن سرو برخاست

بگفت ای نور چشم خان و مانم

فدایت تا به آدم خاندانم

تویی لوح کتاب اهل بینش

تویی کرسی نشین بزم دانش

تویی آرام جان بی قرارم

تویی روح روان چشم زارم

تویی سرچشمه آب حیاتم

تویی شیرین تر از آب نباتم

بگفت این و گرفتش بر سر دوش

محیط آفرینش کرد در جوش

به سوی خانه حق رو نهادند

کف حاجت ز هر جانب کشادند

بگفتند ای ز لطفت قطره گوهر

ز دریایت حبابی بحر اخضر

کتاب از چشمه سار آفتابیم

طپان بر خاک چون موج سرابیم

در این وادی همه لب تشنگانیم

همه روزی خور این آستانیم

تو شاهی لیک شاه پادشاهان

به خدمت ایستاده ما غلامان

تویی آگاه از راز خلایق

تویی انجام و آغاز خلایق

تو باشی با خبر از مغز تا پوست

به دست توست رزق و دشمن و دوست

هنوزش ناکشاده لب ز مطلب

زبانها بود در تکرار یارب

ز یمن مقدم آن بحر احسان

ز ابر رحمت حق ریخت باران

ز هر سو ابر آمد فوج در فوج

شناور مردمان در آب چون موج

روان گردید از هر سوی سیلاب

به روی خفتگان خاک زد آب

برآمد از زمین ها سبزه و خار

زبان شکوه گو گردید بسیار

خداوندا من آن لب بسته خارم

به خشکی صرف گشته روزگارم

در این صحرا ندارم برگ و باری

نباشد سایه ام را اعتباری

به آب تیشه ام پرورده ایام

به فکر آتشم از صبح تا شام

نیاسایم دمی از بی قراری

به راهم شعله دارد انتظاری

ز گلشن باغبانم کرده بیرون

چو شبنم بر زمین افگنده گردون

منم آن بلبل از پرواز مانده

بلند آوازه وز دمساز مانده

خزان آورده با من بردباری

ندارم از بهار امیدواری

اگر لطف تو سازد دستگیری

شوم سرسبز در ایام پیری

ز حکمت شعله گردد شاخ مرجان

تو سازی آب و آتش را گلستان

بیا ای مطرب هنگامه آرا

بکن آهنگ خود را آشکارا

نوایی ساز از هستی برایم

دری از هستی بر خود کشایم

غرور سرکشی یکسو گذارم

ز دمسازان پیشین یاد آرم

کجا رفتند یاران زین گلستان

همه بودند چون گل شاد و خندان

به هم پیوسته همچون شبنم و گل

گهی بودند قمری گاه بلبل

گهی از غنچه می کردند بالین

به زیر سرو گاهی خواب شیرین

گلستان بود زایشان عشرت آباد

خزان آمد ز یکسو داد برباد

ز یک جانب حوادث های افلاک

زد آخر جمله را چون سایه بر خاک

بیا ساقی ز تنهایی به جانم

بده جامی که پیر و ناتوانم

نشین یکدم ز روی مهربانی

چو کلکم ساز با من همزبانی

کجا رفتند زین مجلس حریفان

حریفان ادا فهم و سخندان

همه باریک بین بودند چون مو

که می خواندند بیت طاق ابرو

یکی از مخمل گل داشت بستر

مهیا دیگری را بالش پر

یکی بر دست طوماری چو سنبل

غزلخوان دیگری مانند بلبل

یکی سرمست بود از نغمه نی

به دست دیگری پیمانه می

به هم بودند چون گل روز شب جمع

به صحبت گرم چون پروانه شمع

شد آخر صبح نومیدی پدیدار

نماند از بلبل و پروانه آثار

بیا ای سیدا چون غنچه خاموش

بکن زین گفتگوها پنبه در گوش

نمی آید ز صحبت ها صدایی

به گوش از نغمه ها آواز پایی

سخن سنجان ازین هنگامه رفتند

نهاده خامه و نامه رفتند

بجا مانند صورت های دیوار

شکسته خامه ها و نامه بیکار

خداوندا به ذات پاک احمد

به حق آل و اصحاب محمد

زبانم را مکن کوته ز گفتار

همینم را ز بدنامی نگه دار

شمارهٔ ۳ - مثنوی به طرز نعت

دم صبح آفتاب عالم آرا

کشاد از هر طرف بهر تماشا

دماغم گشت خالی از بخارات

نهادم روی بر طوف مزارات

به چشمم روضه ای بنمود از دور

به شاه نقشبند او بود مشهور

چو روضه روضه ای همچون مدینه

بود صندوقه اش صندوق سینه

به گردش ز ایران پاک دامن

رداها فوطه زاری به گردن

پیمبر روح او فرزند خوانده

به عهد او را به قطبیت نشانده

کراماتش عیان چون صبح صادق

اجابت منتظر چون چشم عاشق

دلش آگه ز اسرار حقیقت

شریعت جمع کرده با طریقت

سر گردن کشان سنگ نشانش

کف شاهان گدای آستانش

گریبان چاک نذر او زره ها

نیاز دست مفتاحش گره ها

چو چوگان سایلانش سرفرازان

گدایانش ز دنیا بی نیازان

چو شمع صبح پیرانش سحرخیز

چو شبنم ذاکران او عرق ریز

ز خاک او منور دیده و دل

در او روز و شب محتاج سایل

چه در یعنی مبارک آستانش

در فردوس باشد پشتبانش

منقش چون سپهر پرکواکب

عصای کهکشانش چوب حاجب

بود زنجیر او سر حلقه نور

چو زلف افتاده بر رخساره حور

ز طاق اوست مقصدها نمایان

ز نام اوست مشکل ها گریزان

فلک تا گرددش مشهور آفاق

نشسته بر رواقش سینه بر طاق

خم طاق رواقش بسته از مو

نمایان چون جوان چار ابرو

اسیر طاق او بالا بلندان

کمند مارپیچش زلف جانان

به روی صفه اش پیران رهبر

نشسته همچو اصحاب پیمبر

فلک بر آستان او مجاور

ملک در زیر ایوانش مسافر

چه ایوان آسمان محو درونش

ز کوه طور سنگ پا ستونش

چو ابروی بتان محراب او طاق

به سقف او بود نظاره مشتاق

به سوی روضه باشد رو کشاده

ز حیرت پشت خود بر قبله داده

امام او بود معصوم چون گل

مؤذن را مرید آواز بلبل

صف محشر بود قوم امامش

ملک او را دخان بر پشت بامش

گلیم او حجاب چهره حور

بود جای نمازش پرده نور

چراغش را فتیله زلف سنبل

دماغش چرب و نرم از روغن گل

فلک سیلی خور باد و هوایش

زمین پامال نقش بوریایش

کبوترهای او هر گه پریده

نشسته چون نگه بر بام دیده

گره از بال ایشان چنگل باز

چو مرغ روح اهل دل به پرواز

گرفته هر یکی بر یک ستون خو

چو بر بالای شاخ سرو حق گو

شوند ایشان بهر جا سایه افگن

شمان سازند خون خویش روشن

همازین غم طلبگار قفس باف

کباب خون چکان سیمرغ در قاف

ز حوض او گهر سیراب گشته

دل دریا ز حسرت آب گشته

چو حوض افلاک او را گشته سرپوش

ز آبش آب رحمت می زند جوش

نمایان چشمه حیوان سرابش

خضر از تشنگی بی آب و تابش

لب خود هر که از آبش کند تر

نگردد تشنه در صحرای محشر

وضو هر کس که می سازد ازین آب

شود روز قیامت مغفرت یاب

ز آبش آبرو باشد زمین را

ز خاکش سرفرازی مشک چین را

به گرد او درختان حی و قایم

به ذکر اره مشغولند دایم

درختان در سراندازی چو شیخان

زبانها سبز در تسبیح سبحان

چو گردون برگهایش پهن دامن

به عالم همچو طوبی سایه افگن

گذر کرده ز گردون شاخهایش

درخت سدره باشد منتهایش

ید بیضا بود لوح مزارش

گل خورشید دامنگیر خارش

ز قندیلش نمایان شعله طور

بود چوگان او فواره نور

شده از پرتو او روشن افلاک

چنین شمعی که دیده بر سر خاک

علم گردیده از خاکش سرافراز

هما از سایه او کرده پرواز

گل سرخ از مزارش بوی برده

ز خاکش برگ رعنا آب خورده

سر کروبیان جاروب راهش

چراغ طور شمع خانقاهش

نباشد گنبد او را مثالی

فلک در وی چو فانوس خیالی

به صحن او سراسر نانوایان

دکان بکشاده بهر بینوایان

چه نان همچون شفق رخساره گلگون

تنور چرخ او را کرده بیرون

سفید و گرم همچون قرص خورشید

به دیدن سیر گردد چشم امید

ز یکسو در نوا حلوافروشان

چو طوطی در کنار شکرستان

چو حلوا جان شیرین عشقبازش

خریداران چو محمود و ایازش

ز دیگر سوی بقالان دکانها

مزین کرده بهر میهمانها

چه دکان تخته هایش ماه پاره

تبنگش آسمان نقش ستاره

نماید در نظر از جوش مردم

زمین او سپهر پر ز انجم

کنند از روی خود هر شب جوانان

چراغان از برای روح پیران

بیا ساقی ازین درگاه عالی

مگردان سیدا را دست خالی

ز جای خود صراحی وار برخیز

می توفیق در مینای او ریز

شمارهٔ ۴ - در صفت شهر بخارا گفته ملا سیدا

خوشا شهر بخار و خاک پاکش

که مشک سوده می ریزد ز خاکش

چو شهر مصر باشد یوسف آرا

خرابش هفت کشور چون زلیخا

چو گل خوبانش از عصمت مزین

چو بلبل عاشقانش پاکدامن

فلک از پاسبانان سرایش

هلال از شبروان کوچهایش

درو پیوسته درویشان بی خواب

خمیده در رکوع حق چو محراب

ترازو دار دکان های او جور

خریداران او سوداگر نور

بود بیرون او معمور از باغ

کند صحرای او فردوس را داغ

به دورش قلعه دایره آثار

منارش در میان یکپای پرگار

شریعت از بخارا یافت آئین

منار او ستون خانه دین

سرا و روز و شب بر کهکشان است

توان گفتن ستون آسمان است

نهم گردون سر او را بود تاج

رسانده پایه خود را به معراج

بلندی کار او جایی رسانده

سر او را ز گردون بگذرانده

نگه خواهد که بالایش برآید

نفس رفته ز ره برگشته آید

به قامت نسبتی دارد باد هم

از آن شد روشناس اهل عالم

نهاده بر دهان طفل افلاک

سر پستان خود را مادر خاک

زمین از خویش می افگند بیرون

به پایش دسترس می داشت قارون

کسی نبود درین شهر از بزرگان

چو او در دیده مردم نمایان

قدم را در ره وحدت نهاده

شب و روزش به یک پا ایستاده

کلاهی دوخته بر سر ز تمکین

به گردش فوطه ای از رخت سنگین

به دستش گر بیفتد دزد بی باک

خورد مغز سرش چون مار ضحاک

چرا نبود به خود پیوسته مغرور

که در چشمش نماید آدمی مور

به بالایش نشیند هر که یکدم

کند یکجا ستاده سیر عالم

به عیسی شد ز گردون آمدن فرض

که پیدا شد به عالم دابة الارض

به وحدانیت مهر رسالت

نمایان کرده انگشت شهادت

مساجدهای او چون بیت معمور

مؤذن خانهایش گنبد نور

پر است از آب کوثر حوضهایش

تماشا سبز و خرم از هوایش

خصوصا مسجد و حوض ندر بی

که باشد اهل تقوی را مربی

چه مسجد، مسجد اقصا خرابش

ملک قوم و مؤذن آفتابش

فلک رخ سوده بر خاک نیازش

ردای کهکشان جای نمازش

زمین اوست با طاعت سرشته

درو چون بوریا بال فرشته

به محرابش امامت کرده آدم

به خاکش معتکف عیسی مریم

منور از سجودش جبهه خاک

خمیده در رکوعش پشت افلاک

ز سنگ خانه کعبه اساسش

قبای حاجیان رنگین پلاسش

به طاعت هر که آنجا سر نهاده

دری بر خود ز هر جانب کشاده

بنای منبرش را عرش بسته

خطیبش بر سر کرسی نشسته

چراغ خفتن او مشعل ماه

دلیل صبح او شمع سحرگاه

منقش گنبدش چون بال طاووس

درو گردون معلق همچو فانوس

بود طاقش چو طاق آسمان جفت

به معمارش توان صدآفرین گفت

بود شیرین و دلکش در نظرها

چو کوه بیستون گردیده بر پا

به زیر صفه او حوض سیراب

عروسی در کنار او چو سیماب

چه حوض آبش مصفا همچو گوهر

بود آمیخته با شیر و شکر

چنان صاف است آبش از سیاهی

توان دیدن به پشت گاو ماهی

در آبش عکس اگر سازد قدم تر

شود چون آدم آبی شناور

حبابش را فلک دارد نظاره

در آب افتاده گردون را ستاره

مدام آب حیات از رشک این آب

به خود پیچیده می گردد چو گرداب

بود میراب آب جویش الماس

ازین سودا خضر گردیده وسواس

چه گوهر سنگهایش آبدار است

چو آب تیغ آبش پایدار است

شد این حوض آبروی شهر و صحرا

به جستجوی این حوض است دریا

کند در دیده ها عمقش سیاهی

در آبش غرق گشته گاو ماهی

خضر روزی که بیند ناودانش

ز حسرت آب ریزد از دهانش

مصور در گلشن مرغی کند ساز

درآید همچو مرغابی به پرواز

به اطرافش ز سرسبزی درختان

چو خضری بر کنار آب حیوان

از آن آبی که باشد همچو شکر

کند سیراب تا فردای محشر

به بیرونش یکی قصریست عالی

که مهمانخانه او نیست خالی

چه قصر او را فلاطون کرده بنیاد

اساس او ز حکمت می دهد یاد

به دیوارش مدارس روی بر روی

زند بامش به کوی علم پهلوی

محشا خوانیش چون بیت معمور

نوشته شرح او را خامه نور

در او تخته تعلیم و تدبیر

به روی اوست خطی همچو زنجیر

چو گردد تخته های در بهم وصل

نماید پشتبان با سری فصل

چه در منقوش همچون برگ لاله

کشاده همچو اوراق رساله

چنین منزل که در عالم هویداست

مقام حضرت بهرام داناست

چه حضرت قبله ارباب حاجات

چه حضرت صاحب کشف و کرامات

حدیث او به بزمی مرهم جان

به پیشش بوعلی باشد شفاخوان

بود در حلقه درسش فلاطون

کند در پرده اش آهنگ قانون

رموز عقل اول تا به عاشر

ز ده انگشت او گردیده ظاهر

زبان خامه اش شمع شبستان

خطش شیرازه جزو گلستان

دوات سرخی او غنچه گل

قلم قطعش بود منقار بلبل

ز نظم او به خود بالیده دیوان

ز دیوانش پریرویان غزلخوان

دلش کوه است اما کان حلم است

اگر دریا بود دریای علم است

لبش بسته لب مرغ چمن را

گرفته در نگین تخت سخن را

نباشد حاجت او را با رسایل

به روی ناخنش حل مسایل

ز قرآن خواندش حفاظ محفوظ

نهان در سینه او لوح محفوظ

کلامش گر کند تفسیر اظهار

مفسرخوان شود چون نقش دیوار

خدایا ذات این پاکیزه گوهر

بود تا روز محشر تازه و تر

بیا ساقی دم صبح است برخیز

می معنی به جام معرفت ریز

به من ده در سخن تا در نمانم

شود امروز مفتاح الجنانم

شمارهٔ ۵ - در تعریف چهار باغ باقی جان

یکی باغیست در شهر بخارا

علم باشد به باغ شهرآرا

چه باغ او را بود فردوس سرکار

به گرد او زده از مشک دیوار

بود شفاف چون مینای گردون

درونش می توان دیدن که بیرون

دمیده سبزی بر سرهای دیوار

چو خط سبز بر پشت لب یاد

به دور اوست کوه قاف مدی

به یأجوج خزان بربسته سدی

ز خشت برگ گل بنیاد طاقش

چمن از سینه چاکان رواقش

زند پهلو به کرسی پایه او

نشسته آسمان در سایه او

فلک طاقش اگر سازد نظاره

به چشم او گل افتد از ستاره

دل نقاش گردون خسته او

گل خورشید و مه گلدسته او

درش پوشیده چشم از روی جنت

نهاده پشت بر دیوار راحت

چه در از چوب صندل آستانش

گلستان ارم دروازه بانش

بود زنجیر و قفلش سنبل و گل

کلیدش غنچه منقار بلبل

ز گلمیخ در او داغ لاله

غلام حلقه او گوش هاله

خیابان در خیابان سرو عرعر

چو مژگان بتان با هم برابر

زمینش ریخته از مرمر یشم

تماشا بر زمینش دوخته چشم

رود هر کسب پی کسب هوایش

دمد گل برگ تر از نقش پایش

درش را پشتبان سرو صنوبر

ز طوق قمریانش حلقه در

به صحن او مربع قصر دلجو

نشسته بر تماشا چار زانو

مسطح بام او چون قصر شیرین

ستون خانه اش بهرام چوبین

تراشیده است گردون بر دهانش

نخستین پایه او کهکشانش

به روی صفه اش فراش بلبل

در او اصحاب صفه غنچه گل

درختانش همه انبارداران

کشاده دست چون ابر بهاران

ز توت او هوس را کام شیرین

به خاک افتاده اش بادام قندین

انار او بود چون نار خندان

درخت او عروس نارپستان

دل از شفتالویش بی تاب گشته

هوس را آرزویش آب گشته

بود انجیر او پستان پر شیر

زند آلوی او پهلو به زنجیر

چنین انجیر باشد خال خالی

بود آلو به روی باغ خالی

ز آلو بالوی او لعل را جان

به ذکر دانه اش تسبیح گردان

بود زردآلوی او در جهان فرد

شکفته از سر شاخش گل زرد

ز سیبش منفعل سیب زنخدان

شده در آرزویش آب دندان

بود سروش به قد یار مانند

تماشا از سر او خورده سوگند

شفق دود چراغ ارغوانش

مه نو برگ بید ناتوانش

ز بادامش شده نرگس سرافراز

گلش بادام چشمان را نظر باز

نشسته بیدمجنون بر لب جو

پریشان کرده چون دیوانگان مو

ز نرگس خنجری بر چنگ دارد

به عکس سایه خود جنگ دارد

بنفشه در چمن روزی که رسته

چو یوسف رو به آب نیل شسته

به رشته چون گهر گردیده پابست

گرفته تکمه فیروزه بر دست

به یاد نرگسش از صبح تا شام

پریده چشم خوبان گل اندام

درون پوست باشد غنچه خندان

نگه را از تماشا گل به دامان

گلش را خنده شیرین تر ز گلقند

نهال گل عصای لعل پیوند

دل شبنم شد آب از بی قراری

گهر دارد تلاش آبداری

نسیم غنچه او مشک اصفر

کف آب روانش عنبر تر

خزان هرگز ندیده روی باغش

نخورده از صبا سیلی چراغش

ز جویش رفته جوی شیر بر باد

ز مزدوران آن شرمنده فرهاد

لب جو دایه و فواره پستان

نهال غنچه طفل شیر مکان

چه فواره دلیلش شمع مهتاب

دماغش چرب و نرم از روغن آب

لب حوضش کشاده چون گل آغوش

گلاب از آب حوضش می زند جوش

حبابش غنچه آسا در تبسم

زبان موج لبریز از تکلم

به کشتی می زند پهلو حبابش

سر گرداب را گردانده آبش

کند تا مرغ آبی آشیانه

درون حوض دریا کرده خانه

چه خانه خانه همچون سفینه

درو از موج آبش راه زینه

پلاسش بافته از پرده گل

بود نقش پلاسش چشم بلبل

ز چوب آبنوسش سقف خانه

درو دندان ماهی آستانه

بود از آب بنیادش چو گرداب

نهاده خشت او معمار در آب

ز دیوارش گریزان بیمداری

نباشد بام او ته چوب کاری

گچش پخته ز سرب و خشتش از روح

بود چوبش ز چوب کشتی نوح

به کف کاری گران چوب و سنگش

گرفته اره از پشت نهنگش

ز دریا آدم آیی چو چاکر

به کرسی بندیش آورد گوهر

چراغ پاسبانش آبگینه

صدف را جای روغن گشته سینه

ز طرحش پای در گل دست معمار

ز رنگ او مصور نقش دیوار

همیشه نور بارد زین عمارت

شب و روز است پای با طهارت

ز حوضش محمل لیلی زند جوش

چو مجنون گشته آتشخانه بر دوش

خورد هر کس ز حوض او دم آب

کند تا حشر سیر عالم آب

به خون تر از گل او مشک و عنبر

ز آبش آب گوهر خاک بر سر

بیا ساقی درین فصل بهاران

نشین یک ساعتی در بزم پیران

به دست سیدا ده ساغر اول

که تا وصف چمن سازد مفصل!

شمارهٔ ۶ - در تهنیت تخت حضرت فردوس مکانی

بهار معدلت سبحانقلی خان

بخار از مقدم او شد گلستان

چه شد صاحبقران ملک اقبال

چه شده آئینه خورشید تمثال

به ذاتش فتح و نصرت آفرین گوی

ز تیغش آبرو را آب در جوی

بساط خرمی رخت مقامش

بهشت عافیت دارالسلامش

به دورش جام عشرت مجلس افروز

به عهد او بود هر روز نوروز

فروغ گوهر ذاتش نجابت

چراغ خاندان او سیادت

به کنعان کرم یعقوب جاهی

به مصر جود یوسف دستگاهی

محیط از بهر احسانش حبابی

بود آب گهر موج سرابی

به ملک آستینش چین خیالی

به روی کشور او هند خالی

از او تا گشته روشن چشم دوران

پریده سرمه یک میل از صفاهان

به مظلومان بود عدلش رعایت

کمر بربسته شاه ولایت

دلش کوه است اما کان حلم است

اگر دریا بود دریای علم است

بیا بوس جلوس شاه دوران

بنا کردند تختی چون سلیمان

به فرمان شه جمشید اورنگ

تراشیدند تختی از دل سنگ

چه تخت افلاک باشد پایه او

زمین آسوده زیر سایه او

تجلی ریخته مهتاب رنگش

ز کوه طور آوردند سنگش

شود چشم از تماشایش مزین

چو سنگ سرمه جان اوست روشن

چو کوه بیستون گردید بر پا

عروس اوست معراج تماشا

ز کوه قاف نتوان حرف گفتن

بود در پیش او سنگ فلاخن

ازو گاو زمین در دادخواهی

نهاده سینه را در پشت ماهی

به روی تخت شاه عمر جاوید

نماید چون ز کوه نور خورشید

شه عالی به روی تخت امکان

بود چون لعل در کوه بدخشان

فلک بر دوش خود افگنده رختش

زمین کفشی بود بر پای تختش

شکوه بخت او را نیست حدی

به یأجوج حوادث بسته سدی

به بالایش بود از رفعت ایوان

بلندی را رسیده سد به کیوان

چه ایوان در پناهش قصر شیرین

ستون او بود بهرام چوبین

چه ایوان بر کواکب آسمانی

ستون اوست خط کهکشانی

منقش چون سپهر پر ز انجم

ره نظاره از جوش نظر گم

از رفعت گر کند بر چرخ دعوا

ستونهایش گواه پای بر جا

ز دیوارش گریزان بیمداری

ستون او علم بر پایداری

چو بست ایوان شه را عدل آئین

ستونش شد ستون خانه دین

ستون او ستون آسمانست

دروغی نیست جای راستانست

چو شاخ گل ستون اوست رنگین

ندیده کس چنین بنیاد سنگین

چمن طفلی در آغوش فزایش

نسیم گل هوادار هوایش

گل خورشید از وی دست معمار

ز رنگ او مصور نقش دیوار

منقش سقف او چون بال طاووس

در او گردون معلق همچو فانوس

چو شه در زیر ایوانش ستون کرد

فلک در خدمت آمد پاستون کرد

بزرگان را در این مأواست مسکن

نگهبان ستونهایش چهل تن

فلک تا صفه او کرد تعمیر

درو اصحاب صفه شیر و نخچیر

همه با عقل و دانش ذوفنونی

بنای ملک را هر یک ستونی

دو صفه از دو جانب بار بر دوش

کشیده ربع مسکون را در آغوش

بود فرش زمینش نقره زر

غبار اوست رشک مشک و عنبر

بود صحنش بهشت پر ز نعمت

بسایل خیر مقدم کوی عشرت

بیا ساقی که بزم شهریار است

نشاط انگیز چون فصل بهار است

به دست سیدا ده جام سرشار

کند از جان دعای شاه تکرار

خدایا ذات این شاه جوان بخت

بود تا حشر بر پا بر سر تخت

شمارهٔ ۷ - در مذمت دزدی که خانه سیدا را غارت کرد

شبی از مقتضای آسمانی

دلم کرد آرزوی کامرانی

مرا بود آشنای عیش پرور

مهیا داشت دایم شیر و شکر

چه یار از پای تا سر مهربانی

جبینش بوسه گاه شادمانی

محبت در نهاد او سرشته

دلش پاکیزه چون طبع فرشته

به نقاشی علم چون کلک مانی

روان دستش چو آب زندگانی

ز تصویر گل او لاله مضطر

شفق از رنگ شنگرفش به خون تر

دوات غنچه او جوشه گل

قلمدانش بود منقار بلبل

چو روی برگ گل پرداز سازد

چو بلبل کلک مو پرواز سازد

به گل گر صورت آدم نگارد

به صورت خانه او جان درآرد

برای امتحان گردد چو سرکش

کشد بر صورت تصویر برگش

ز قوت خامه مانی بماند

کمانش را کشیدن کی تواند

به تحریرش سیاهی داغ لاله

نهاده پیش او رنگین پیاله

گل تصویر او پیوسته خندد

بدین صورت کسی صورت نبندد

به هر صورت کشد او چشم و ابرو

توان عاشق شدن بر صورت او

گره از پیچک او ناف آهو

گلش چون غنچه گل می دهد بو

کشد گر صورت آهوی مشکین

به بویش کاروان آیند از چین

به مهمان کرده بود او خانه بنیاد

به طرح او قلم انگشت بهزاد

فرنگی بر زمینش ریخته رنگ

به گردش چیده از لعل بتان سنگ

چه خانه صورت او نقش شیرین

خرابش خانه صورتگر چین

بود آراسته چون بیت معمور

چراغش را فتیله شمع کافور

خورد آب از زمینش سبزه باغ

ز دیوارش گلستان ارم داغ

چراغ او کند در هر نفس گل

کشد دود چراغش نقش سنبل

درش دایم برای میهمانان

کشاده چون کف دست کریمان

قماش بستر او مخمل و گل

به بالینش پر قو بال بلبل

ز مأوای خود آن شب پافشاندم

در آن منزل شب خود بگذراندم

چو شب صبحدم او عید اقبال

مبارک روز او چون اول سال

چو صبح از جامه خواب ناز برخاست

جهان را باز زو زیور بیاراست

وداعش کردم و رفتم به خانه

توجه زد قدم بر آستانه

ز جا برخاست آن فرخنده اختر

چون گل جیب مرا پر کرده از زر

گلاب خرمی زد از دلم جوش

کشیدم شادمانی در آغوش

قدم سوی مکان خود کشیدم

به چندین عیش و خوشوقتی رسیدم

دری دیدم به ناکامی کشاده

به راهم دیده واء ایستاده

درون خانه آن دم پانهادم

ز حیرت پشت بر دیوار دادم

نظر را چون به یکجا جمع کردم

منور دیده را چون شمع کردم

نیامد پیش چشمم هیچ اسباب

شدم از بی قراری همچو سیماب

به خود گفتم که بالین سرم کو

به پهلو از پر قو بسترم کو

نمد از زیر پای من که برده

متاع خانه ام چشم که خورده

به روی خانه خود دوختم چشم

نمانده در بساط خانه ام پشم

فغان ناگه ز قفل در برآمد

که امشب طرفه دزدی بر سر آمد

قوی چنگال گرگی تیز خشمی

به بازو فیل زور و تنگ چشمی

پریده از جبینش نور اسلام

ز کار او شده ابلیس بدنام

ز بندی خانه ایام جسته

در ناموس را صفها شکسته

حسد می زد درون سینه اش جوش

لبش همچون لب دیوار خاموش

ز بیلش ناخن و از تیشه دندان

فگنده رخنه ها در چاه زندان

شده از گردنش زنجیر دلگیر

به پای او نکرده کنده تأثیر

کشند از دست او زندانیان بنگ

بود پیوسته زندانیان ازو تنگ

عسس کردست او را بارها بند

نمک را بارها خوردست چون قند

به پیش شبروان کردند نالان

ز دستش ریسمان شانه گردان

سر او را ز دار اندیشه ای نی

به غیر از دزدی او را پیشه ای نی

قدی دارد برابر با لب بام

نهان در سایه او سایه شام

گرسنه چشم چون چشم گدایان

لبش افتاده از یاد لب نان

به هر قفلی که انگشتش رسیدی

شدی آن قفل را پیدا کلیدی

به دزدی هر کجا او پا نهاده

ز بیم او شده آن در کشاده

ولی با این همه اوصاف خس دزد

برد از زیر سر مزدور را مزد

من آنجا تا سحر در خواب راحت

کشاده دزد اینجا دست غارت

من آنجا در سخن سرگرم چون شمع

نشسته دزد اینجا با دل جمع

درون خانه ام جز بوریا نی

به زیر پای غیر از نقش پا نی

بود پیه سوز من از پیه خالی

فتاده بر سرش یاد کلالی

چراغم گشته سرگردان چو گرداب

دهد جان از برای روغن آب

به روی سینه منقل می زند خشت

نشسته سر گران از فکر انگشت

اگر آتش کنم در غمخانه روشن

ز دودش کور گردد چشم روزن

ز بی اسبابیم در سینه چاک است

متاع خانه من آب و خاک است

چه گویم من به روی خانه خود

شوم شرمنده از کاشانه خود

شدش تاراج او کنجی فراموش

ز دست دزد گشتم خانه بر دوش

تو را باد ای فلک دوران مسلم

به یک شادی کنی آماده صد غم

چو این غوغای من یاران شنیدند

به دل پرسی مرا یک یک رسیدند

یکی گفتا چو زینجا پافشردی

چرا این خانه را همره نبردی

یکی گفتا چو دل در رفتنت بود

در این خانه می کردی گل اندود

یکی گفتا اگر می داشتی پاس

چرا بر در نکردی قفل وسواس

یکی می گفت ای فرخنده همدم

چرا بر در نگفتی باش محکم

همان به دست از این و آن بشویم

سخن از سرگذشت خود نگویم

خدایا داد من زین دزد بستان

تن او را اسیر بند گردان

مده دیگر ازین بندش خلاصی

که تا جانش برآید در معاصی

بیا ای سیدا از جور گردون

دل خود را مکن چون غنچه پر خون

به کنج خانه خود چار زانو

نشین از جاده ساز خود عوض جو

شمارهٔ ۸ - مثنوی درباره قحطی در سمرقند و بخارا از برای قیمتی نظم کرده

دم صبح دهقان زرینه طشت

برآمد پی آبداری به دشت

ز تاب نفس دهر را برفروخت

سراپای کشت جهان را بسوخت

عیان شد به یک بار قحط از جهان

چو مه نرخ نان رفت بر آسمان

گیاهی نماندش به روی زمین

به یکدانه گندم دو صد خوشه چین

فلک گشت از بار گردش سبک

شد ایلک ز بی آردی ها تنگ

ز دوران به گندم رسیدش شکست

ز غم بر شکم آسیا سنگ بست

ز امساک پرویزن آبنوس

شده قرص خورشید نان سبوس

به کف تخته چوبی پلاسی به دوش

به درها گدایی کنان نان فروش

به دیگ هوس آب شد پیه و جز

به گلخن شده پیش کار آشپز

شکم ها به فریاد مانند سنج

ز غم ریش ها گشت ماش و گرنج

فراموش شد خوردنی از میان

نمی برد کس نام دستار خوان

ز بی قوتی شد کمان گوشه گیر

به دریوزه سوی نشان رفت تیر

زنان جمع گشتند گرد تنور

که نان کرده روزی از اینجا عبور

تنوری که بودی درو قوت روح

بگردید گرداب طوفان نوح

به بالای دیگ ایستاده سپاه

به کفگیرها می کشیدند آه

نهادند در پهلوی میهمان

به جای تنک سفره شمع دان

زنان گشت دستار خوان ها تهی

فقیران خراب از غم فربهی

ز هم ساختند اقربایان نفور

نشستند از یکدیگر دور دور

در کوی کردند خلق استوار

ببستند همچون لب روزه دار

به یاد لب نان گندم گدا

زدی سنگ بر سینه چون آسیا

میسر نشد دیدن روی نان

بسی خلق نان گفته دادند جان

لبالب شد از مرده بازار و کوی

جهان پاک گردید از مرده شوی

بخارا تل خواجه اسحاق شد

سمرقند یک کوچه قاق شد

ز غم گشت پشت جوانان دو تا

ز سودای نان پیر شد اشتها

دهن هر که جنبانید بیرون ز کو

گدایان گرفتند راه گلو

ملاحت ربود از جوانان فلک

ز روی زمین رفت آب و نمک

کنی گر خمیر از سبوس درشت

به بالای او می شود جنگ مشت

برون رفت سیری ز خورد و کلان

به مور و ملخ شد برابر دهان

شد از آرد غربال ضیق النفس

به ایلک نشد حاجت هیچ کس

زن از شوهر خویش جستی نفاق

به دستش همان لحظه دادی طلاق

به دختر نمی کرد مادر نظر

ز فرزند بیزار گشته پدر

جهان گشت در چشم مردم سیاه

برون آمد از خانها دود آه

برآمد فغان از طبق ها چو سنج

ورم کرد چون کوس دیگ گرنج

چنان ماش پنهان شد از دیده ها

شدند اهل عالم همه ماشبا

رود گر ز کشک جواری سخن

شود آب دندان به دیگ دهن

به دوکان قصاب آمد گزند

خجل شد کبابی ز سیخ بلند

ز پروانها رفت دلهای جمع

ز بی روغنی آب شد مغز شمع

پی دانه صیاد شد سینه چاک

غم دام را برد آخر به خاک

ز بی قوتی اسپها زیر پا

نجنبند چون اسب چوبین ز جا

ز فکر شتر ساربان شد خراب

شب و روز کنجاره بیند به خواب

ز بس صرف شد عمر مردم بدو

نشد حاصل هیچ کس نیم جو

بنان شد گرو جامه مرد و زن

زمین پر شد از مرده بی کفن

جهان آنچنان گشت بی آب و تاب

که شد خانه دین مردم خراب

از این محنت آنها که بیرون شدند

یقین دان که از مادر اکنون شدند

بیا ساقی آن شربت دلپذیر

که از دیدن او شود چشم سیر

به من ده که نعمت فزاید مرا

در رزق و روزی کشاید مرا

شمارهٔ ۹ - مثنوی از برای سرمای زمستان گفته

شبی لشکر دی برآورد گرد

جهان گشت چون طبع کافور سرد

به شدت روان شد ز هر سوی باد

گریزان ازو خلق چون قوم عاد

چو برق آتشی هر که افروختی

نشسته درو دست و پا سوختی

درختان گرفتند طبع چنار

شکفت از سر شاخ گلهای نار

حرارت برون رفت از آفتاب

فلک شد نمایان چو طاس یخاب

به مردم چنان کرد سرما هجوم

طلبکار گشتند باد سموم

خلایق همه غنچه خسب از ملال

سر کوچها گشت باغ شمال

در آتش شده زاهدان را نشست

خداجوی گردیده آتش پرست

گر این وقت محشر شود آشکار

همه خلق دوزخ کنند اختیار

کسی نام آتش برد بر زبان

پر از لعل سازند او را دهان

شده سخت چون موم دلهای نرم

رسیده به لب شمع را جان گرم

به فواره یخ بست آب روان

بساط چمن شد پر از شمعدان

ز یخ جویها گشت چون جوی شیر

شده حوضها چون تبنگ پنیر

سمندر صفت بلبلان چمن

گرفتند بر شاخ شعله وطن

دل ماهی و مرغ آبی در آب

شد از یاد دریای آتش کباب

وداع چمن کرده مرغان باغ

چو پروانه گردند گرد چرا

گریزان شده شبپر از ماهتاب

نشسته در اندیشه آفتاب

سپند از غم شعله شد خاکمال

به خاکستر افتاده هندو مثال

شود گر ز آتش صدایی بلند

پرد یک قد شعله از جا سپند

شد از دست ایام چقماق تنگ

خریدار آتش کند جنگ سنگ

سراسیمه منقل ز شب تا به روز

سیاهی نمی کرد انگشت سوز

شد از شمع فانوس در عین تاب

به پروانه ها شد تنور کباب

سمندر دهد جان افسرده را

کشد در کنار آتش مرده را

پر و بال پروانه را سرد برد

کشید آه سرد از دل و شمع مرد

به حمام کردند مردم وطن

سر آبها پر شد از مرد و زن

به گلخن ز مردم برآمد خروش

که شد گرم بازار آتش فروش

چو آئینه یخ بست دلهای نرم

نماندش اثر بر نفسهای گرم

از این دم که کردند آتشگران

دم گرم دارند آهنگران

ز سرما بود نانوا ناحضور

نهاده چو نان پشت خود بر تنور

بدنها شد از دست سرما تنگ

هوا را فلک کرد گرم و خنک

ز سرما خلایق مشوش هنوز

ندیدند دودی ز آتش هنوز

ز دست خنک شعله ای جان بزد

به هر منزلی آتشی بود مرد

من از دست سرما به جان آمدم

به درگاه شاه جهان آمدم

فلک رتبه سبحانقلی که هست

به او گرم و سرد جهان زیردست

چه شه آفتاب سپهر مدار

چه شه سایه لطف پروردگار

چه شه همچو عیسی است عالیجناب

نشستست بر سایه اش آفتاب

چه شه سرمه چشم روی زمین

چه شه حامی ملک اسلام و دین

کلاه مرصع به فرقش ز دور

نمایان چو خورشید از کوه طور

به دستار آن شه پری همچو دال

چو از قبله باشد نمایان هلال

قد او نهال گل آتشین

خرامش بود غنچه را دلنشین

بود داغ او خلق را لاله زار

شکفته رخش چون همیشه بهار

به دیدار او هر کسی کرد خوی

نماید به چشم همه گرم روی

هر آن کس که باشد در این آستان

امان یابد از گرم و سرد جهان

مرا مدح شه کرد گرم سخن

وگرنه زبان بود مهر دهن

بیا سیدا ختم کن نامه را

بکن از دعا گرم هنگامه را

خدایا تو این شاه دلخواه من

شه مرحمت کیش آگاه را

نگه دار از حادثات جهان

بود عنصر ذات او در امان

قد همچو سروش به باغ مراد

که تا هست ایام سر سبز باد

بیار ساقی آن باده شعله خوی

که چون مجلس شه بود گرم روی

به من ده که در تن شرارم نماند

ز سرما به دست اختیارم نماند

شمارهٔ ۱۰ - مثنوی از برای گرمای تابستان گفته

دم صبح کز تابش آفتاب

جهان گشت همچون تنور کباب

هوا سوخت از گرمی مرز و بوم

نسیم صبا گشت باد سموم

شد از مرکز خاک آتش بلند

پرید از زمین سایه همچون سپند

چنان طبع کافور گردید گرم

که شد پشت آئینه چون موم نرم

شد امروز پروانه مرغ تذرو

گریزان شد از سایه خویش سرو

زمین را فتاد آتش اندر نهاد

سوی آسمان رفت چون گرد باد

به جان گلخنی آتش افروختی

ز گلخن برون آمدی سوختی

فتاد آشپز را دکان از رواج

ندارد به آتش طعام احتیاج

شد از باغ مرغ چمن عذرخواه

برد چون سمندر به آتش پناه

ز گرمی به بتخانه آمد شکست

ز آتش گریزان شد آتش پرست

کمان شد ز تاب هوا گوشه گیر

به بحر کمان غوطه زد چوب تیر

به هر خانه ای شمع افروخته

ز پروانه شد بیشتر سوخته

شد آب از حرارت ورق های گل

به جوها روان شد عرقهای گل

پریدی اگر مرغ بر آفتاب

چو پروانه گشتی هماندم کباب

بدنها شد از تاب گرما تنگ

چو بیمار جویای خوی خنک

مزاج همه شد ز گرمی به جوش

نشست خجل گرم دارو فروش

به خوناب شد شسته روی شفق

ز تاب هوا کرد آتش عرق

همه خلق در آرزوی پناه

گریزان به درگاه ظل اله

چو ظل اله شاه سبحانقلی

شه آئینه دهر ازو منجلی

من امروز از تابش آفتاب

دویدم سوی شاه عالیجناب

بلند است همچون فلک پایه اش

پناه غریبان بود سایه اش

نهال حیات شد کامران

بود ایمن از گرم و سرد جهان

خزان از گلستان او دور باد

حسودش همه عمر رنجور باد

به عهدش جوان گشت دوران پیر

در ایام او فتنه شد گوشه گیر

عزیز است در دیده روزگار

ز شاهان پیشین بود یادگار

ز حکمش به صحرا شبان ارجمند

زند گرگ را پیش پا گوسفند

ز پابوس او گرم سودای بخت

بخارا شد از مقدمش پایتخت

نویسند اگر نام او بر کمان

کشد در بغل تیر کج را نشان

بیا ساقی آن باده دلربا

که موجش بود قبله گاه دعا

به من ده که او را به ساغر کنم

دعای شه هفت کشور کنم

الهی زمین تا بود برقرار

بود قصر اقبال شه پایدار

شمارهٔ ۱۱ - در بیان کفش و مسحی ملا به لایی صابون غوطه خوردن و به خلیفه عرض کردن

ای فلک قدر روز و شب باشند

پاسبان تو آفتاب و قمر

دستگیر تو چار یار بود

با تو پشت و پناه پیغمبر

گلشن دولتت بود سرسبز

نخل عمر تو باد تازه و تر

حاجیان را تو از کرم شده ای

چون زبیده براه حق رهبر

با تو هر کس که دشمنی دارد

خاک در چشم باد و سنگ بسر

کرده دوران خلیفه نام تو را

شهره در دانشی بهر کشور

روزگاریست ما و دل هستیم

بر دعای تو شام تا به سحر

نکته دانا مرا به تو عرضیست

گوشه نه یک دم ای سخن پرور

مسحی یی داشتم بپا دیروز

سرخ مانند لاله احمر

کرده بود از برای طیارش

اوستاد فلک به خون جگر

بود گلشن به رنگ او حیران

از غمش غنچه بود در خون تر

اطلس چرخ بود ازو شفقی

لعل می شد ز عکس او گوهر

بود صابون پزی در این کوچه

خانمانش خدا کند ابتر

ریخته بود لای صابون را

آن خدا بی خبر براه گنه

پا نهادم ز روی نادانی

بر گمانی که هست خاکستر

گرد خود خواستم که برگردم

غوطه خوردم ز پای تا به کمر

به صد افسون برآمدم زآنجا

دست حیرت گذاشتم بر سر

رفتم و در کناره ای شستم

دیدم از رنگ او نمانده اثر

گشته مسیحی کبود کفش سیاه

از کدورت شدم چو نیلوفر

دست در پای خویشتن بردم

گفتم این پاست از کس دیگر

کفش و مسیحی ز پای افتاده

هر دو از هم شدند زیر و زبر

بردم او را به جانب بازار

هیچ کس سوی او نکرد نظر

رفته رفته ازو شدم دلیر

دادم او را به دست میشی گر

صاحبا داد من ازو بستان

ساز او را ازین دیار بدر

یا دهد مسیحی مرا تاوان

یا فرستد چو غنچه مشتی زر

یا بگو راه خویش پاک کند

یا رود زین گذر به جای دگر

با تو از سرگذشت خود گفتم

ای سخا پیشه بلند اختر

سیدا می کند دعای تو را

زنده باشی تو تا دم محشر

شمارهٔ ۱۲ - در تعریف خواجه میرزاجان بقال

دلم را برده سرو جامه زیبی

بهشتی طلعتی آدم فریبی

ز سودایش پریشان خوبرویان

خریداران به هر جانب پریشان

دکانش شمع بقالان عالم

متاعش شیر مرغ و جان آدم

چه دکان باغ جنت شرمسارم

فلک چون جوز پوچی بر کنارش

سبدها بر دکانش جای بر جا

گل روی سبد چشم تماشا

دهانش پسته باغ تبسم

زبانش مغز بادام تکلم

چو پسته هر که می بیند دهانش

شود از پوست پوشان در دکانش

ز سنجیدش دماغ لعل خونبار

ز رنگش سرخ گشته روی بازار

ترازو شرمسار چشم مستش

کشیده سنگساری ها ز دستش

فلک در پیش دکانش نمودی

فتاده کهنه لنگی کبودی

ترازو چرخ شاهین کهکشانش

مه انور سبدهای دکانش

کشد میزان گردون خشکسالی

شده خورشید و مه را پله خالی

رخ او بسته آئین چارسو را

مزین کرده شهر آرزو را

ز رویش تیم صرافان بهشتی

ز خطش شهر مشک اندوده خشتی

نهال عیش سبز از آرزویش

گل فردوس برگ نازبویش

لبش پرورده خرمای جنت

ز لعلش کرده شیرینی حلاوت

ز سرکا برده خویش تندخویی

گریزان از دکانش ترشرویی

ز سودای انارش گرم بازار

شکفته چارسو همچون گل نار

ترنج ماه از سیبش سرافراز

سیه چشمان به انجیرش نظرباز

ز آلو بالویش گلگون دهنها

برآید از دهن رنگین سمن ها

ز فکر چار مغز او چو خاطر

پریشان چار بازار عناصر

قد تاک از غم قدش خمیده

سرانگور سودایش بریده

برد هر کس برو دست تهی را

نمی بیند دگر روی بهی را

شفق از رنگ سیبش برق جولان

به خون تر لعل در کوه بدخشان

غم شفتالوی آن بی مروت

دهان را کرده پر از آب حسرت

دکان خویش را بستند خوبان

به بازارش شدند از خودفروشان

متاع او بود با جان برابر

بود سنگ کم او لعل و گوهر

ندارد از کمی سنگ وی اندوه

که دارد از ترازو پشت بر کوه

ز سودایش ترازو حلقه در گوش

ز سنگش گشته سنگ سرمه خاموش

تبنگ او مسطح همچو افلاک

متاع او چو انجم دیده پاک

ترازو همچو من حیران رنگش

کشد در چشم خود چون سرمه سنگش

بدوکان وی از بس کرده ام خو

متاعش را بود چشمم ترازو

قدم را بار سودایش دو تا کرد

مرا فکر برنجش ماشبا کرد

به بازارش زلیخا را دل افگار

متاعش را به جان یوسف خریدار

شد از فیض رخ آن غیرت حور

بخارا همچو شهر مصر معمور

مرا ای کاش زر می بود بسیار

نمی شد دیگری او را خریدار

به جان پرورده او را زال دوران

نهاده نام او را میرزا جان

قد او سرو گلزار لطافت

کلید قفل آغوش نزاکت

فلک داده به او نشو و نما را

خرابش کرده باغ دلگشا را

بود ابروی او تیغ سیه تاب

به خون تیره بختان داده است آب

ز چشمش دیده خیل فتنه راحت

نهاده سر به بالین فراغت

خرامش موج آب زندگانی

مقامش جلوه گاه کامرانی

زده مژگان او خنجر به افلاک

نگاهش سرمه را افگنده بر خاک

خط پشت لبش مهر گیاهم

صف مژگان او مد نگاهم

نگه عمری به دنبالش دویده

ز چشمش گوشه چشمی ندیده

متاع خشکبارش بی وفایی

بود تر میوه اش ناآشنایی

مرا چون سرمه چشم او ز مستی

به سنگ کم زند از تنگدستی

تهیدستی مرا دارد مکدر

زنم همچون ترازو سنگ بر سر

نه با من زر نه او را رحم بر دل

به او آسان و با من کار مشکل

نمی بینم در این دوران ز احباب

زند بر آتش سوزان من آب

کجا رفتند ازین میخانه رندان

جهان گردید پاک از دردمندان

بیا ساقی که مردم از غم عشق

دم تیغ اجل باشد دم عشق

یکی جامی به کام سیدا کن

به معشوق حقیقت آشنا کن

شمارهٔ ۱۳ - در تعریف خواجه میرزا محمد شسته گر

نگار شسته گر آب نبات است

دکانش چشمه آب حیات است

لباسش پاک همچون چشم انجم

به دامانش توان کردن تیمم

برد هر کس لباس خود به شستن

شود چون غنچه گل پاک دامن

خجل از شسته اش دامان محشر

بود دیگ دکانش حوض کوثر

نظافت دیگ او را گشته سرپوش

ز آبش پاکدامانی زند جوش

بود کرباس دیگش قرص مهتاب

فتاده کشتی بر تو به گرداب

ز زیر دیگ او آتش به پرواز

بود خاکسترش آئینه پرداز

صدف گردیده از لب تشنگانش

شکسته کاسه گنج دکانش

قماش حسن شوخ تازه رسته

نماید پیش رویش آب شسته

گهی در بحر گه در بر دکانش

نظر دارد به خشک و تر خرامش

رطوبت دست پرورد دکانش

حرارت خانه زاد آستانش

اگر در بحر دست خود کند تر

شود از آرزویش آب گوهر

چو سازد قصد شستوشوی کرباس

به دستش آب ریزند خضر الیاس

چو ماند شسته خود در کنارش

برد صحرای محشر انتظارش

گریبانش ز شادابی چو باغ است

چو مینا آستینش تر دماغ است

سخن از شسته او هر که گوید

شود آب و ز عالم دست شوید

دکانش پاک همچون چشم یعقوب

ندارد احتیاج آب و جاروب

بود صابون ز قرص آفتابش

خم افلاک باشد خم آبش

رواج رخت سنگین از دکانش

بلند اقبال هم از آستانش

بتان نازند اگر با عشوه و ناز

کند چشمش به ایشان کارپرداز

کدنگ او بود پیوسته در ذکر

نباشد در سر او غیر از این فکر

ز کوه قاف باشد زیر سنگش

کدنگ اوست بر دوش پلنگش

رسانیده به آب اندازگر را

به چاه انداخته پردازگر را

ز پردازش گرفته آسمان اوج

صفا بر روی دکانش زند موج

دکانش صاف همچون آبگینه

بو صندوق او صندوق سینه

چو بود او مخلص اولاد احمد

از آن شد نام او میرزا محمد

مخمر طینتش از آب گوهر

صدف از حسرت او خاک بر سر

خرابش آدم آبی به دریا

کبابش گشته مرغابی به صحرا

قدش چشم چراغ کامجویی

بود پروانه اش پاکیزه خویی

به دست او رساند هر که دامن

نگردد سالها محتاج شستن

به پیش او شوم هر روز راهی

لباس خویش را مالم سیاهی

نگاه او نپردازد به حالم

ز خط مشکبارش خاکمالم

بیا ساقی ز لب خشکی خرابم

بسان سیدا بی آب و تابم

شراب سلسبیلم در گلو کن

به آب رحمت خود شستشو کن

شمارهٔ ۱۴ - در بیان تعریف و توصیف نانوا

نگار نانوا آتش مزاج است

ز نانش دین و ایمان را رواج است

چه نان رخسار خوبان گل اندام

چه نان در چرب و نرمی مغز بادام

تماشایش برد از جا گدا را

تمنایش کند صاف اشتها را

بود سرخ و سفید و پخته و نرم

کند سودای او بازار را گرم

خراب پشت و رویش خان و مانها

کباب مغز او دستار خوانها

به راهش چون گدا گردون نشسته

هلالش در بغل نان شکسته

همیشه سایلان خشنود از وی

دکانش خیرگاه حاتم طی

رخش افروخته چون نان گندم

سیه دانه به رویش چشم مردم

شفق در خون ز رنگ خوی پاکش

تنور چرخ باشد سینه چاکش

بنفشه کرده روغن در خمیرش

زبان برگ سوسن خوی گیرش

پر جبرئیل باشد نان پر او

ملایک پر زنان گرد سر او

نباشد در گرو سامان آتش

کباب آب و خالش جان آتش

تنورش سرخ رو از آتش گل

خس و خارش بود مژگان بلبل

خمیر او نمک را آب کرده

گرسنه چشم را در خواب کرده

مه و خورشید نان نه دکانش

فلک یک تخته ای از پیشخوانش

به روی پیشخوانش آرمیده

خمیرش چون جوانان رسیده

بود پرویزن او گردش چرخ

خریدارم سبوسش را به هر نرخ

چو مجنون گردم از گرد دکانش

فتاده بر سرم سودای نانش

مسیحا خورده رشک آرد بیزش

خضر در آرزوی آب ریزش

مرا جوش خریدارانش کشتست

به بالای خمیرش جنگ مشتست

دکان او کشاده خوان احسان

رسانده عاشقان را بر لب نان

نمایان بر فلک نبود ستاره

شده از رشک نانش ماه پاره

تماشا محو بر روی دکانش

هوس در آرزوی پشت نانش

تنور آتشم از اشتیاقش

دلم باشد هلاک نان قاقش

سخن از ایلکش گویم به پرده

غم او استخوانم آرد کرده

به عهد او شده افتاده عاشق

بسی نان گفته و جان داده عاشق

به نانش آرزو هر کس نبردست

ز عمر خویش گویا برنخوردست

نباشد گر به کف تیغ هر اسپش

به چشمان می خورم نان پلاسش

تماشایش به جانم آتش افروخت

مرا رخسار گندمگون او سوخت

به دکانش مقیم روز و شب را

که تا بندم زبان نان طلب را

مرا نان می دهد باغم سرشته

گلوگیر است چون نان نوشته

به من کردست آن کان لطیفه

چو لاله سوخته نانی وظیفه

مرا سودای نان او تنگ کرد

فلک بازار من گرم و خنک کرد

ز وصلش بس که دارد چرخ ناکام

مرا باشد برابر پخته و خام

به او دادم دل از بی اختیاری

نکردم روز اول پخته کاری

نگاه گرم او برده قرارم

ز بی آرامی خود خام کارم

بیا ساقی ز محنت بی نیازم

به جام باده گردان سرفرازم

دری چون سیدا بگشا برویم

سخن از هر چه گویم پخته گویم

شمارهٔ ۱۵ - در تعریف خواجه شفیع نقاش

بت نقاش دارد نقش شیرین

خرابش خانه صورتگر چین

نگارین پنجه اش از خون بلبل

کفش برگ گل انگشتان رگ گل

نی کلکش ز رنگ داغ لاله

کشیده سرمه در چشم پیاله

به نقاشی چو دست خود علم کرد

سر انگشت نقاشان قلم کرد

گل تصویر او بالیده از بو

تماشا محو رنگ تخته او

ز موج آب حیوانش سیاهی

بود نقش بر آبش پشت ماهی

به هر جا کلک خود در کار بسته

دل صورتگران زنگار بسته

کند آن شوخ در هر خانه مأوا

شود آن خانه گلزار تماشا

بود اوراق مشقش دفتر گل

به دستش کلک مو مژگان بلبل

ز جوش رنگ شنگرفش پیاله

نمایان کرده خود را همچو لاله

نموده پیچک میم دهان را

شکسته کاسه لعل بتان را

کشیده خجلت از گلهای زردش

فلک تا گشته ظرف لاجوردش

ز رنگ اوست یوسف در عماری

ز کلک اوست رود نیل جاری

برای پایبوس او نشسته

چو نقش بوریا رنگ شکسته

کشد چون صورت حور و پری را

درآرد جان به تن صورتگری را

ز فیض پنجه او کلک تصویر

کند بی جنبش انگشت تحریر

بهار از دست رنگ آمیزیش تنگ

نهالش جلوه گر گردد به هر رنگ

به کلک او دهد تا دست بیعت

پریده رنگ از گلهای جنت

ز عکسش تا درآید رنگ بر رو

شده آئینه محو صورت او

گذارد پای بر هر آستانه

کند آن خانه را آئینه خانه

به کلک خود نمی سازد ستم را

کند انگشت او کار قلم را

نظر بر صورتش هر کس کشاده

چو صورت پشت بر دیوار داده

هوس حیران سرو قامت او

تماشا عشق باز صورت او

ز تصویر گلش عالم چمن زار

رسیده شاخ گل را سر به دیوار

تبسم بر لبش راز نهفته

ز رویش گل کند رنگ شکفته

عیان از صورت او دلنوازی

بود کلکش پی نیرنگ بازی

شفق از رنگ او در خون نشسته

حنا در زیر پایش نقش بسته

چو گیرد بر کف خود کلک پرگار

کند صورت کشان را نقش دیوار

قلم در دست نقاشان دوران

بود مانند چوب رنگریزان

کف صورتگران را بسته بر چوب

قلم در راه او گردیده جاروب

ز دستش گل کند هر جا گلی هست

ندیده کس چنین استاد گلدست

تمنای وصال آن خجسته

به دل هر کس به رنگی نقش بسته

مرا از صورتش جان یافت هستی

بود کارم کنون صورت پرستی

دمد از دست او گلدسته دسته

ز انگشتان خود گلدسته بسته

به هر جا کلک موی او رسیده

چو زلف دلبران سنبل دمیده

بود گوهر یتیم مهره سنگش

صدف باشد سفال جام رنگش

کشد گر دست خود یک ساعت از کار

شود چون گل گریبان چاک دیوار

ز صورت خانه هر که پا کشیده

به دامن گیریش صورت دویده

گلش ز آب طراوت تازه و تر

سعادت خامه اش را یار و یاور

چو آید در نظر قد رسایش

کشم در دیده خود نقش پایش

به پایش کفش رنگین غنچه گل

به روی اوست نقش چشم بلبل

پی پابوسی ء آن صورت چین

کند رخسار خود را نقش قالین

ز دست او قلم تا رو برآورد

به وصف او زبانم مو برآورد

ندارم تاب آن خورشید آهنگ

مرا از دیدن او می پرد رنگ

تراشد خامه مویی خود از خار

اگر نقش مرا بیند به دیوار

شوم آخر ز سودایش قلندر

گذارم همچو کلکش موی بر سر

بیا ساقی مرا از خود خبر کن

چو موج باده نقش تازه سر کن

دلم را صاف گردان از کدروت

بود آئینه ام در بند صورت

بده چون سیدا کیف رفیعم

که تا روز جزا باشد شفیعم

شمارهٔ ۱۶ - در بیان تعریف و توصیف شاطر پسری

نگار شاطری دارد رخم زرد

نه شاطر بلکه خورشید جهانگرد

نزاکت جلوه او را هم آغوش

خرام قامتش از دل برد هوش

لبانش همچو آب زندگانی

خضر زان یافت عمر جاودانی

نهال قامتش هنگام رفتار

قیامت را کند از خواب بیدار

قدش در گلشن جانهاست سروی

بود رفتار او همچون تذروی

به صحرا آهوان وقت رسیدن

ازو گیرند سرمشق دویدن

به ماه و مهر در هم پیشگی ها

گرو بر دست در بالا دویها

ندارد ساعتی در یک زمین تاب

سراپا در تحرک همچو سیماب

دونده چون خیال دوربینان

پرنده همچو چشم نوغزالان

به عشوه آهوان را بنده کرده

به جلوه سرو را شرمنده کرده

چو دیده جلوه آن قد دلجو

تذرو و باغ شهپر داده با او

نگویم پر یکی پروانه دشت

که سرگردان به گرد او همی گشت

همای آسا بهر جانب روان است

پر طاوس او را سایه بان است

رسانده پر بدانجا پایه خویش

کشیده سرو را در سایه خویش

کمر بسته چو کوه آن دشت پیما

نهاده پای در دامان صحرا

خدنگ غمزه اش تا پر نشسته

میان سینه پیکان زنگ بسته

فغان زنگ او تا در میان است

مرا افغان میان جان نهان است

چو زنگ او لب پر خنده دارم

دل خود را با فغان زنده دارم

هوای شهپر او حاصلم برد

فغان زنگ او زنگ از دلم برد

بر آن شاخ گل تا پر نهاده

مرا سودای او بر سر فتاده

نهال قامت آن سرو مانند

فرو رفته به گرداب کمربند

بیا ای سیدا ختم سخن کن

سخن با عندلیبان چمن کن

به یادش بعد ازین دلریش منشین

کمربسته به خون خویش بنشین

شمارهٔ ۱۷ - در بیان تعریف نجار چنین می فرمایند

بت نجار من سرویست یکتا

ز سر تا پای پیوند از تماشا

صنوبر ایستاده بر دکانش

تو را شد خویش را از بندگانش

به باغ آرزو سرو تمنا

زند پیش قد او تیشه بر پا

جهانی خدمت او کرده پیشه

زند هر کس به سوی خویش تیشه

زبان تیشه اش شیرین تکلم

به خون کوهکن خورده ترحم

ز آب تیشه اش سبز استخوانم

به ذکر اره اش باشد زبانم

چه اره چون زبان شعله سرکش

فگنده عاشقان را درکشاکش

چه اره زیر دستش سربلندان

بود ماری ز سر تا پای دندان

همیشه شیوه او دلخراشی

به خوبان می نماید ناز پاشی

نگاه او کمند آسا کشنده

که باشد گوشه چشمش برنده

چه رنده دارد از آئینه سینه

چه سینه صافدل از مهر کینه

زبان او بود با دل موافق

سری دارد به همواری چو عاشق

اساس خانه ها را اوست استاد

به عهد اوست عاشق خانه آباد

دکانش در به روی عرش بسته

دماغش بر سر کرسی نشسته

به هر منزل گذارد پا همان دم

کند چون تیشه سیخ خانه محکم

سفید از انتظارش چشم درها

جنون پیچیده زنجیر نظرها

بتان بر صورت او گشته حیران

خجل از بت پرستی بت پرستان

خراب مقدم او خان و مانها

گل افتاده به چشم تابدانها

نمی بینم به قصر خویش بنیاد

غم او خانمانم داد بر باد

رخش تا رفته از کاشانه من

سیه گردیده روی خانه من

مرا کی از دکانش بهره مندیست

ز جوش عشقبازان تخته بندیست

به من کی آشنا از روی یاریست

دلش در عاشقی ته چوبکاریست

به عهد خویش استاد باشد

وفایش لیک بی بنیاد باشد

بیا ساقی دری بگشا به رویم

به جام باده بشکن آرزویم

مرا چون سیدا معمور گردان

دلم را خانه پرنور گردان

شمارهٔ ۱۸ - در بیان تعریف طشت گر چنین گوید

نگار طشتگر دارد دل سخت

مرا باشد چو انگشتش سیه بخت

چو انگشت از سوادش منفعل شام

ره آمد شدن گم کرده ایام

دکان اوست پر از آتش گل

دم او آه آتشبار بلبل

چه دکان کعبه آتش پرستان

چه دم باد سموم دشت حرمان

تنم بگداخته از آتش او

بود چون شعله قد سرکش او

چه آتش برق از دودش رمیده

ز بیمش شعله در سنگ آرمیده

به یادش سوختم بنیاد هستی

شد اکنون پیشه ام آتش پرستی

چو انگشت آتشم افگنده بر جان

سر خود دیده ام در پای سندان

چه سندان روی او آئینه روح

چه سندان لنگری در کشتی نوح

ز کوه قاف برده آفرین را

شکسته گردن گاو زمین را

دکانش را نباشد از کس اندوه

ز سندان است او را پشت بر کوه

دکان او بود سر منزل من

بود چون کوره آتش دل من

چه کوره ظرف آتشبار دوران

چه کوره آسمان از وی هراسان

اگر یک دم شوم از وصل او دور

کند هر مو در اعضا کار انبور

چه انبور اژدهای آدمی خوار

خلاصی یافتن زو هست دشوار

غمش آتش زده در خانه من

نمی آید سوی کاشانه من

روم هر روز بر طوف دکانش

سر خود را نهم بر آستانش

ز احوال دلم او را خبر نی

به بالینم دمی او را گذر نی

مرا سودای او بی تاب کرده

دلم را آتش او آب کرده

اگر می شد مرا از زر دم گرم

دل چون آهنش می ساختم نرم

مرا از بی زری باشد رخ زرد

عبث می کوبم اکنون آهن سرد

بده ساقی شراب بی غش من

دم آبی بزن بر آتش من

به جانم شعله غم آتش افروخت

دلم چون سیدا از تشنگی سوخت

شمارهٔ ۱۹ - در تعریف قصاب پسر گوید

مه قصاب من شوخیست خونریز

به خونم کرده تیغ غمزه را تیز

شکسته آستین بهر هلاکم

ز دست خنجر او سینه چاکم

بر آید شعله چون شمع از زبانم

زده آتش به مغز استخوانم

دلم را خنجرش بی تاب کرده

نگاهش زهره من آب کرده

تمنای جگر سازم بهانه

به پای خود روم سلاخ خانه

دکان خویش را هرگه گشاید

کشم آه از جگر شوشم نماید

دکان او لبالب باشد از پوست

که او را هست بر هر پوستی دوست

کنم تا جان خود امروز قربان

زنم خود را میان گوسفندان

بکشتن صاف سازم اشتها را

که بینم زیر تیغ او خدا را

به دکانش روم در خون طپیده

نیندیشم ز سرهای بریده

اگر خونم بریزد ماتمم نیست

ز پایم گر بیاویزد غمم نیست

نتابد روی جان دردمندم

جدا سازد اگر از بند بندم

ز مژگانش چکد خونم نظاره

سر دار است سرهای فتاده

ز دست او شده آزرده جانم

رسیده تیغ او بر استخوانم

نمی گیرد خبر از حال بنده

نگویم راز خود تا پوست کنده

نمی بینم از آن مه دلفروزی

کنم بهر تفاؤل شانه سوزی

روم بر کوچه او خانه سازم

به هر کس جنگ قصابانه سازم

ازو هر روز پرسم نرخ روغن

کنم هر شب به یادش خانه روشن

بود دکان او پیوسته جایم

اگر در کنده می سازند پایم

به هر دکان دمی او را ببینم

به هر دو کنده زانو نشینم

به بالای هم افتاده نظاره

به روی تخته اش چون گوشت پاره

روم سوی دکانش را شوم دوست

به امیدی که قصاب آشنا جوست

به خود امروز می نازد سر من

که دارم منت تیغش به گردن

خمار تشنگی رفت از سبویم

گره شد آب تیغش بر گلویم

ببسته دست و پا و گردنم را

شکسته استخوان های تنم را

جمال او همان از دور بینم

ندارم گرده پهلویش نشینم

به خونم تشنه تیغ کینه او

بود از رحم خالی سینه او

مرا آن شوخ هر دم دوست گیرد

بریزد خونم و در پوست گیرد

نمی تابم ز پیش خنجرش رو

اگر در سینه ام گردد ترازو

ازو سازم سراغ گوشت آهنگ

ترازو وار بندم بر شکم سنگ

نه آسایم ز خون بی دریغش

همیشه بوی خون آید ز تیغش

نگاهش خلق را بی تیغ کشته

دکان او شده از کشته پشته

مزین کرده از روغن دکان را

چراغان کرده خاک کشتگان را

ز دکان خانه با لب های خاموش

روم سوی دکانش گوشت بر دوش

دلم را نیست بی او یک زمان تاب

جگربند منست آن شوخ قصاب

نگاهم تا شود سیر از نظاره

کنم بازار قصابان اجاره

مرا تا آن بت قصاب شد یار

چو غنچه خون دل خوردن بود کار

خورند از دولت آن شوخ قصاب

ز یک سرچشمه گرگ و گوسفند آب

پی سوادی او جان می دهم من

خراب کشته های فربهم من

خریداران ز هر جانب خرابش

بود دلهای مشتاقان کبابش

اگر می داشتم در کنج مأوا

نمی کردم به غیر از گوشت سودا

مرا تا وصف تیغش بر زبان شد

ز شعرم استخوان بندی عیان شد

بیا ساقی نیازم هست باقی

به جام باده شو با من ملاقی

کباب از جان گرم سیدا کن

به ذوق بسمل او را آشنا کن

شمارهٔ ۲۰ - در بیان حضرت عبیدالله خان شهربخارا را آئین بستن

بحمدالله که بعد از روزگاری

به روی تخت آمد شهریاری

چه شه شاهنشه فرخنده اقبال

چه شه شهزاده خورشید تمثال

به کنعان کرم یعقوب جاهی

به مصر جود یوسف دستگاهی

جهان گیر و جهان دار و جوان بخت

قوی دولت قوی بازو کمان سخت

تعدی را عتابش دست بسته

ز بیم او تحکم پاشکسته

سر تا را جگر حکمش بریده

تن غارتگران در خون کشیده

به عهدش ظالمان گشتند رنجور

گریزان گشته چون تیر از کمان دور

بخارا پیر بود اکنون جوان شد

به دوران عبیدالله خان شد

سلیمان شوکت و جمشید دولت

سکندر حشمت و دارا حکومت

ز حکمش شهر را بستند آئین

تماشا از دکانها گشت گلچین

ز مستان شد بهار از مقدم او

گلستانها ز طبع خرم او

منور شهر شد چون صبح نوروز

برابر شد به عهد او شب و روز

ز حکمش کوچه ها گردید روشن

ز شب تا روز نتوان فرق کردن

ز طبع موم روغن شد هوا نرم

ز تاب شمع شد بازار شب گرم

چو ماه بدر شاه هفت کشور

لباس شب روی پوشیده در بر

به عزم سیر شد از خانه بیرون

به لشکرگاه کلفت زد شبیخون

به ریگستان نهاد اول قدم را

کشید از آستین دست کرم را

کف او شد زرافشان همچو خورشید

لبالب شد ازو دامان امید

چو ریگستان بهشت از چاکرانش

گلستان ارم از خادمانش

به صحن او نمایان حوض سیراب

فلک افگنده در وی قرص مهتاب

در آتش گر بیفتد سایه باز

در آید همچو مرغابی به پرواز

از آن پس سوی صرافان گذر کرد

نگه دزدیده مردم را خبر کرد

تماشایی به دنبالش فتاده

روان شد شاه همراه پیاده

ز سیرش سبعه سیاره گلچین

چراغش را شده پرواز پروین

قبولش داد زینت چارسو را

چراغان کرده شهر آرزو را

چراغان گشت شهر از کوکب او

عدالت مشعل میر شب او

به شب گردان چو مه شد پرتو افگن

چراغ میر شب را کرد روشن

ز حکم شاه شد بازارها پاک

زمین را آسمان برداشت از خاک

اگر در کوچها ریزند روغن

توان بر ظرف ها آسان گرفتن

همه شب باز درهای دکان ها

ز دزد ایمن متاع کاروان ها

دعاگویان دعا آغاز کردند

سر خود خلق پای انداز کردند

چو شب گشتند اطلس پوش مردم

زمین و آسمان شد پر ز انجم

چو مه هر جا که زد آن شاه خرگاه

نهادش نام او گردون قدم گاه

بخار از یمن شاه هفت کشور

عروسی شد ز سر تا پای زیور

بیا ساقی در ایام جوانی

قدح پر کن ز آب زندگانی

به من ده تا ز غم ها دست شویم

که تا باشم دعای شاه گویم

خدایا ذات این شاه جوان بخت

بود تا حشر برپا بر سر تخت

در میخانه ها شد قیر اندود

دهان شیشه های می گل آلود

زمستان رفت بیرون مست بازی

همه در بر قباهای نمازی

قدح شد سرنگون از احتسابش

فگند از پا صراحی را عتابش

شمارهٔ ۲۱ - عریضه فرستادن عبدالکریم بی از ولایت سمرقند به شاه جم نشان یعنی حضرت عبدالعزیز خان و عزیمت کردن خان از بخارا به کرمینه و آمدن اورگنجی و به شهر بخارا درآمده و غارت کردن و شرح آن

دم صبح با شاه خیرالبشر

ز سوی سمرقند آمد خبر

که ای دادرس گوش کن داد ما

تویی مرجع آه و فریاد ما

گروهی ز قیچاق و قوم خطا

ز اندازه بیرون نهادند پا

همه تافته رو ز فرمان بری

جبین ها پر از چین غارتگری

به ظاهر چو غنچه زبانها خموش

به باطن بر سوار دل در خروش

هنوزش که این قوم نااعتماد

در ایام ظاهر نگردد فساد

سر نیش ایشان بباید شکست

به نوعی که بر خاک گردند پست

به عالم فتادست این گفتگوی

به سوی میانکال دارند روی

شد بحر و بر شاه عبدالعزیز

چو بشنید این قصه پرستیز

طلب کرد میران و میرزادگان

به ایشان بیان کرد این داستان

در آن روز گردان رستم لقب

به کنگاش کردن کشادند لب

بگفتند با هم پس از گفتگوی

به کرمینه باید نهادند روی

به روز دگر پادشاه و سپاه

نهادند پای عزیمت به راه

ز قلعه برون شد شه نیک رای

نظر کرد سوی سکندر سرای

بگفتا تویی شهریان را پدر

ازین قلعه و ارک شو با خبر

ندارم به اورگنجیان اعتماد

غباریست ز ایشان مرا در نهاد

به تحقیق ز ایشان چو یابی خبر

فرستان به ما قاصد تیز پر

دعا کرده برگشت از پیش شاه

در ارک را کرد آرامگاه

شب و روز بر عیش و عشرت نشست

ز غفلت می شادمانی به دست

به ناگه رسید اول شب خبر

رسید اینک اورگنجی خیره سر

قیامت شد آن شب به شهر آشکار

خلایق پریشان تر از زلف یار

بیفتاد در شهر و صحرا خروش

زمین شد به جنبش زمان شد به جوش

دم صبح کین مرغ آتش نفس

برآمد برین لاجوردی قفس

فلک جامه نو چو در بر کشید

جهان خویش را زیور و زر کشید

نمایان شد از قبله گرد سپاه

غبارش گرفته رخ مهر و ماه

سپاهی چو مور و ملخ بی حساب

به هم متصل گشته چون موج آب

رسیدند صف صف بر اطراف شهر

نمودار از رویشان کین و قهر

به نزدیک قلعه یکی باغ بود

ازو چار باغ ارم داغ بود

شه محترم کرده بودش بنا

نهاده فلک نام او دلکشا

هماندم در آنجا فرود آمدند

بنای اقامت شب آنجا زدند

منادی بینداخت زین گفتگوی

خلایق سوی قلعه آرند روی

دوان بزرگان سوی دروازه ها

سوی رخنه ها صاحب آوازه ها

به هر گرد برهی گروه دگر

ز هر کنگری آدمی کرده سر

مسلح سراسر به تیر و تفنگ

به خود کرده آماده اسباب جنگ

همه شب درین فکر خورد و کلان

که فردا چه پیش آید از آسمان

که را فتح و نصرت دهد یاوری

که افتد به گرداب غارتگری

که را خانه ایمن شود زین بلا

که گردد به این درد و غم مبتلا

که از شهر تن جان سلامت برد

که خود را برون زین قیامت برد

که را سر ز دستار گردد جدا

که را سازد ایام بی دست و پا

که را خویش و فرزند گردد اسیر

که گردد غنی و که گردد فقیر

چو شب را رساندند مردم به روز

برافراخت قد فتنه خانه سوز

ز جا جمله اورگنجیان خاستند

پی قلعه گیری صف آراستند

گروهی پیاده شدند از سمند

به یک دست ملتق به دیگر کمند

لب دامن اندر میان بر زده

روان سوی دروازه ها سرزده

رسیدند غوغاکنان چون شغال

به دنبالشان قوم دیگر کشال

کمان های پرتاب کهنه به مشت

به کف تیرها از پر خارپشت

ز غربال در بر کشیده ز ره

سرا پای خفتانشان پر گره

بود تیغشان اره و رنده ها

نی و نیزه از تیغ بافنده ها

کمربندشان ریسمان درشت

کله خودها کاسه سنگ پشت

کمربند شمشیرشان کهنه زه

ز کفگیر اشکسته تو بی زره

ز دم های روباه پرها به سر

طبقهای چوبین کهنه پسر

پر تیرشان از پر ماکیان

به پهلو یک آویزشان استخوان

تبرزینشان شانه گوسفند

ز قمچینشان منفعل پایبند

به بر جامه ها پر ز زخم درفش

ندیده کف پایشان روی کفش

همه قاق لنج و گرسنه شکم

چو بوق سر آسیا سیر دم

همه ریگ ریز و همه جوی کن

به ده پشت نداف و دیوار زن

چو خرگوش گشتند در جست و خیز

رسیدند بر قلعه چون خاک ریز

چو یأجوج بر قلعه ماندند دست

درآمد به سد سکندر شکست

برآمد ز مردم فغان چون نفیر

فتادند آخر همه از صفیر

سکندر که بودی تمام اشتلم

چو دید این بلا دست و پا کرد گم

خلایق دوان سوی کاشانه ها

نفس سوخته جانب خانه ها

ز دنبال این مردم آن قوم شوم

رسیدند پرواز کرده چو بوم

به کف تیغ هر جانبی تاختند

بریدند دست و سرانداختند

به جوبار رفتند مانند سیل

به ویرانی خانه ها کرده میل

به بازار خواجه گروه دگر

گروهی گل آباد را کرده سر

گروهی روان جانب اطلمش

بکپان همه قوم کهنه کشش

کشیدند تیر و کشادند شصت

نهادند دیگر به تاراج دست

شکسته در کوی ها بی ابا

دوان صاحب خانه در کوچه ها

چو آئینه عریان همه منعمان

گریزان سوی خانه مفلسان

ز کاشانه خواجه ها تا گدا

پلاسی نماندند به جز بوریا

زن و مرد یکسان در آن ترکتاز

فقیر و غنی را نماند امتیاز

سراها چو دست گدا شد تهی

بود لاغری آخر فربهی

یکی پیرهن می کشید از بری

مقید به تنبان کشی دیگری

یکی بر سر کوچه ملتق به دست

به خون ریختن مستعد همچو مست

یکی بر سر دست برنده تیغ

دوان بر سر بامها بی دریغ

بغل را یکی کرده پر سیم و زر

یکی جامه شال صوفی به بر

یکی تنگ کرباس مخمل به دوش

یکی دیگری گشته زربفت پوش

یکی را به کف اشتر پر ز بار

ز حیرت روان ساربان در قطار

ز کجبازیی دهر نابرده رنج

فتادند چون مار جمله به گنج

ز تاراج دلهایشان بر حضور

به خرمن درافتاده مانند مور

گرفتند از خانه مالی که بود

شکستند هر جا سفالی که بود

به اسپان تازی هم جلوه گر

ندیده پدرهایشان روی خر

یتیمانشان صاحب اشتران

ببر جامه ها همچو سوداگران

به خدمت غلامان و داهان همه

چو سوداگران صفاهان همه

سرایی که نبود نگهبان درو

درآیند دزدانش آسان درو

به شهری که نبود درو پادشاه

کشاید به غارتگران قلعه راه

کشید این ستم تا نماز دگر

مگس دیر گردد جدا از شکر

چو از حد گذشت آن جفا و ستم

به رحم آمد این چرخ پر پیچ و خم

انوشه یکی قاصد سوی شهر

فرستاد پرورده با قهر و زهر

بگفتا برو جانب خواجه ها

پس آنگه بگو بر سکندر سرا

به هم متفق گشته خورد و کلان

رسانند خود را برین آستان

ز ما گوی دیگر به خورد و بزرگ

که ما هم شبانیم و همه کهنه گرگ

اگر سر درآرند و یاور شوند

به ما جانب شهر رهبر شوند

به ایشان شبانیم تا زنده ایم

وگرنه همان گرگ درنده ایم

ز بیچارگی مردم و خواجه ها

مهیا به خود ساخته تحفه ها

به ناچار رفتند بیرون شهر

برون آشتی و درون پر ز قهر

یکی با انوشه رساند این پیام

که بادا تو را تخت و دولت به کام

رسیدند اینک بزرگان عهد

چبین ها پر از تحفه و قند و شهد

طلب کرد آن ساعت و بار داد

به ایشان در مشورت را کشاد

به تسلیم از جا قد آراستند

ببستند عهد و امان خواستند

به نامش خطیبان کشادند لب

شد آن روز هنگامه بوالعجب

همه خلق گشتند حیران کار

دگر تا چه سازد به ما روزگار

بیا ساقی آن باده فیل زور

که موجش بود پای تا سر غرور

به من ده که سازد مرا پادشاه

ربایم ز خورشید زرین کلاه

شمارهٔ ۲۲ - متوجه شدن خان جنت آشیان از ولایت فاطر بخارا به طوف مزار فیض آثار حضرت شاه نقشبند و عنان عزیمت به جانب آقتاچ کشیدن از آنجا به دارالسلطنه سمرقند خرامیدن

رقم سنج این دفتر پر نهیب

ز زلف سخن صفحه را داد زیب

گره باز کرد از زبان بیان

چنین کرد انشاء این داستان

که شاه جوان بخت عبدالعزیز

عروس جهان بودش او را کنیز

ز نامش شرف دولت و بخت را

ز پا بوس او آبرو تخت را

کلاه مرصع به فرقش ز دور

نمایان چو خورشید از کوه نور

به بالای تخت آن شه کامران

تو گویی که عیسی است بر آسمان

به دستار آن شهپری همچو دال

چو از قبله باشد نمایان هلال

سعادت بنازد به فرخنده گیش

سرافراز اقبال از بنده گیش

یکی روز هنگامه ساز کرد

در انجام هنگامه آغاز کرد

که ای سینه صافان اخلاص پاک

ز فکر سمرقندم اندیشه ناک

در آن ناحیت جمعی از بندگان

ز درگاه عالی کشیده عنان

به آن گمرهان رهنمایی کنیم

نخستین سخن ز آشنایی کنیم

اگر سر درآرند مالش دهیم

چو تابند سر گوشمالش دهیم

جنیبت طلب کرد آن کامجوی

به سوی سمرقند آورد روی

عنان تاب شد آن شه ارجمند

به طوف مزار شه نقشبند

چه مرقد یکی روضه پر ز نور

چراغ شب جمعه اش شمع طور

ز چوگان او ماه نو در حجاب

ز قندیل او منفعل آفتاب

زمینش جبین سای آزادگان

هوایش فرح بخش افتادگان

بزرگی ز طاقش شده سربلند

ز خاک درش آرزو بهره مند

به اطراف او جلوه گر سایلان

چو بر گرد کوی بتان عاشقان

بسر حوض او نخل شیرین نبات

بود حضرت خضر و آب حیات

ستونش بر ایوان آن خوش مکان

خط کهکشانیست بر آسمان

به مژگان رهش رفته فراش باد

گدای درش قیصر و کیقباد

به شب زنده داری در آن خوش حریم

شه بحر و بر کرده خود را مقیم

چو مرغ سحر عزم پرواز کرد

در فتح از هر طرف باز کرد

خبرهای خوش از یمین و یسار

دم صبح آورده از هر دیار

مدد خواست آن خسرو ارجمند

ز ارواح پاک شه نقشبند

پس آنگه درآورد پا در رکاب

به برج اسد جای کرد آفتاب

از آن ناحیت شاه با تخت و تاج

قدم زد سوی قلعه آقتاچ

چه قلعه یکی کوه از هفت جوش

عروجش نگه را ربودست هوش

صبا تا قیامت کند جست و خیز

سر خود نبردارد از خاک ریز

به اطراف او خندق بیکران

زده پشت پا بر سر آسمان

فلک آب و خورشید مه زورقش

کواکب بود ماهی خندقش

بنا کرده آنجا یکی بارگاه

که سازد دمی گرم آرامگاه

نشسته ز رخ گرد راه سفر

نکرده به بالین راحت گذر

یکی مرد عریان سراسر شتاب

نفس همچو سیماب در اضطراب

بگفتا گروهی به غارتگری

نهادند روی سوی کین آوری

چو صرصر به تاراج اهل بساط

گذر ساختند از ره توز رباط

در آن ناحیت شور انگیختند

کشیدند شمشیر و خون ریختند

شه قهرمان قدر گردون مقیم

طلب کرد غازی و عبدالکریم

بگفتا به چند ز نام آوران

ببندید چون نی ز صدجامیان

بجوئید از دولت ما مدد

سر راه یأجوج بندید سد

نهادند بر سینه دست قبول

گرفتند ازین سرفرازی حصول

نشستند بر پشت زین چون علم

نهادند سوی بیابان قدم

سر ره برایشان گرفتند تنگ

کشیدند در راه سیلاب سنگ

چو آن قوم کردند تاراج خویش

ره آمد خود گرفتند پیش

سری پر ز کبر و تنی پر غرور

لب پر تبسم دلی پر حضور

ز اموال با یکدگر در حساب

به ذوق عجب در سئوال و جواب

بناگه برآمد فغان نفیر

زمین و زمان شد پر از داروگیر

ز سوی دگر تیغ ها جلوه گر

درآمد به چرخ آفتاب سپر

کمان خورد از دست او گوشمال

به یک جلوه چون ماه پر شد هلال

سنان حریفان در آن کارزار

شده تیز مانند دندان مار

تبرزین ز خون شد چو دست عروس

نمایان چو گلهای تاج خروس

رحیم بیگ نام از جلایر یکی

به کف نیزه در پشت آهو یکی

رسانیده خود را به یک مرد زود

به یک حمله از پشت زین در ربود

به قوم مخالف در آن رسته خیز

بیابان نشان داد راه گریز

یکی خورد بر پشت تیر درشت

بیفتاد بر خاک چون خار پشت

یکی را شده کاسه سر جدا

سفالی فتاده ز دست گدا

یکی خفته در خاک بی پیرهن

کفن دزد آخر نیابد کفن

یکی دست و پا غنچه کرده چو مشت

به زیر سپر خفته چون سنگ پشت

ز سرها و تن ها زمین نبرد

شده پشته شلغم و سرخ مرد

سر و ریش گلگون ز بهر اساس

ببستند بر زین چو زنگ قطاس

نکرده در آن سهمگین بحر خون

به جز مرگ دیده کسی پاستون

به هر کس دهد آبرو یاوری

به دریای آتش کند همسری

ز هر کس که رو تافت بخت بلند

گریبان شود بر گلویش کمند

به فتح و ظفر این دو رستم لقب

رسیدند بر آستان ادب

شه از لطف بسیار بنواختش

به انعام و احسان سرافراختش

دگرباره شاه فلک آشیان

شد از یاریی بخت خود کامران

به طبال فرموده بهر خروج

زند بر سر لشکری طبل کوچ

ز فریاد کوس و ز بانگ ستور

زمین سر گران شد ملک بی حضور

به دشت ملک شد چو شه ره نورد

نمایان شد از دور سیلاب گرد

چه گردی که در وی نهان صد علم

پی هر علم اژدهای دژم

برآمد از آن گرد شه بیگ بی

چو اهل مدینه بر آل نبی

بر اطراف عالم فتاد این خبر

رسید اینک آن شاه با کر و فر

ظفر همرکاب و سعادت قرین

عنان در عنان فتح و نصرت معین

به هر جا که بود آتشی شعله ریز

به خود کرد اندیشه راه گریز

به جمعیت سرکشان این خبر

پریشانی بوالعجب کرده سر

ندیدند غیر از اطاعت علاج

به گردن گرفتند باج و خراج

نهادند از بهر فرمان بری

ز سر باز قلپاق غارتگری

به گردن همه ترکش آویخته

به لبهای خود عند آمیخته

کمانهایشان شد ز شرمندگی

به گوش همه حلقه بندگی

به جمعی ز سوی دگر با شمان

سرافگنده آمد سوی آسمان

رسیدند گردنکشان فوج فوج

به دنبال هم همچو زنجیر موج

به هر منزل افروختی آتشی

به پابوس او آمد سرکشی

ز کرمینه تا بر سر پل شدند

همه بنده اش بی تأمل شدند

بیار ساقی آن ساغر لاله رنگ

که باشد می اش فارغ از صلح و جنگ

به من ده زمانی فراغت کنم

درین دشت پرفتنه راحت کنم

شمارهٔ ۲۳ - متوجه شدن حضرت جنت مکان از میانکال با ساپه بیکران به جانب ساغرچ و فرستادن قاضی عبدالرحمن به سوی ده بید

دم صبح کاین خسرو تاج بخش

به اقلیم گیری طلب کرد رخش

برآمد برین وادی پر نفاق

گذشت از میانکال با طمطراق

به مردم خروش روا روفگند

به عالم چو خورشید پرتو فگند

به جنبش درآمد زمان و زمین

به اهل سمرقند شد این یقین

که شاه فلک قدر انجم سپاه

چو مه بر سر ما زند خیرگاه

ازین مژده کردند مردم حضور

برآمد بر افلاک بانگ سرور

شکفتند چون گل سمرقندیان

که آمد سوی باغ آن باغبان

بزرگان شهر از پی یکدگر

پی پیشبازش نهادند سر

به ده بیدیان چون رسید این خبر

که آمد شهنشاه خیرالبشر

همه سرکشان گشته فرمان برش

همه از دل و جان شده چاکرش

سپاهی که بیرون بود از حساب

ندیدست زین پیش دوران به خواب

به خدمت کمربسته چون مور چست

به هم ساخته عهد و پیمان درست

به زهر آب داده نظرهایشان

بود تیغ بازی هنرهایشان

اگر کوه آهن شود رو به رو

نتابند مانند فرهاد رو

دلیرند چون غمزه دلبران

به خون ریختن تیز کرده سنان

بود حلقه چشم ایشان کمند

به یک دیدن آرند دشمن به بند

نشینند پیوسته پیر و جوان

به یک خانه آرند تیر و کمان

چو این قصه را خواجه رازق شنید

سراسیمه با خواجه مهدی رسید

بگفتا که شاه فلک آشیان

شنیدم به ساغرچ برده عنان

هنوزش که آن آفتاب سپهر

نکرده به مردم عیان کین و مهر

هنوزش که آن برق پر از ستیز

نگشته به صحرای ما شعله ریز

گروهی که غارتگر عالمند

ز بهر اطاعت به ما همدمند

بگیریم این قوم را بی دریغ

ببریم سرهای ایشان به تیغ

به اقبال شاهنشه پاک و دین

نباشد به ما تحفه ای به ازین

به آن شه شویم از ته دل مطیع

بیاریم روح بزرگان شفیع

بود او شهنشاه صاحب کرم

به بختش چو خورشید باشد علم

محیط است آن شاه جوئیم ما

نمک خورده خوان اوئیم ما

خصومت از این خاندان نیست باب

چه سازد صف ذره با آفتاب

شهان را به شاهان بود همسری

کند شیر با شیر کین آوری

نکرده به شه دشمنی هیچ کس

چه سازد به آتش صف خار و خس

زبان بعد از آن خواجه مهدی کشاد

چنین بود با او جوابی که داد

ندانسته ای خود که من مهدیم

به این قوم تاراجگر عهدیم

چنین مصلحت سر به سر هست خام

بود آمد شه سخن های عام

مکن هیچ اندیشه بنشین به جا

بخارا کجا باشد و ما کجا

به کار خود آن خلق درمانده اند

از این ناحیت دامن افشانده اند

بگفتا به او خواجه رازق جواب

مرا آمد ارواح امشب به خواب

ز هر جانبی آتش افروختند

تر و خشک ده بید را سوختند

به افلاک شد بانگ بیداد داد

بدادند خاکسترش را به باد

نباشد مرا در دل از غیر پاک

ازین خواب شوریده ام هولناک

مرا هست امروز خاطر ملول

ندارند ارواح ما را قبول

همان به که زین جای بیرون شویم

وداع وطن کرده یکسو رویم

بگفت این و برخاست از جای خویش

ره رفتن خویش بگرفت پیش

به صد عز و شأن پادشاه و سپاه

چو کردند ساغرچ را تکیه گاه

ز هر سو خلایق به دیدار شه

نهادند شادی کنان رو به ره

رسیدند هر یک بر آن آستان

به کف تحفه های گران نقد جان

همه حال خود را بیان ساختند

وطن های خود را عیان ساختند

ندیدند مردم بر آن آستان

نشانی ز ده بید و ده بیدیان

شه مرحمت کیش و دشمن نواز

بود دایما در جهان سرفراز

رسولی طلب کرد با احترام

که از ما رسان خواجگان را سلام

بگویش که اینست خوان شما

خلایق شده میهمان شما

به مهمان نکرده کسی ترشروی

بود صاحب خانه گر تند خوی

نکردند هرگز چنین ماجرا

به اجداد ما بزرگان شما

شما تا به کی بی وفایی کنید

به ما چند ناآشنایی کنید

نباشد چنین کار کار شما

خدا می کند حق ز باطل جدا

چه باشد اگر کار آسان کنید

توجه به روح بزرگان کنید

به هر جانبی میل ایشان شود

به ما و شما کار آسان شود

ز اقبال قاصد سبک خیز شد

زمین بوسه داد و به ره تیز شد

چو قاصد ز تاب ره افروخته

به ده بید آمد نفس سوخته

نظر باز کرد از یمین و یسار

به گردون رسیده زبان شرار

ز گرمی گریزان شده آفتاب

به زیر زمین گاو ماهی کباب

شراری که ماننده اژدها

لبی بر زمین یکی لب در هوا

گریزان به هر سوی خورد و بزرگ

چو از لشکر شاه روباه و گرگ

چو بودند ده بیدیان خودپسند

در آتش فتادند همچون سپند

بزرگی که سرکش شود چون چنار

به جان خود آخر زند خود شرار

بود زلف از سرکشی در شکست

ز گردنکشی می شود شعله پست

فرستاده آمد ز ده بید زود

فرو رفته در گرد مانند دود

درآمد برافروخته در سخن

چو شمعی که روشن کند انجمن

در آغاز گفت ای خداوند کار

قیامت به ده بید شد آشکار

فتادست آتش در آن سرزمین

چه آتش که سر تا به پا قهر و کین

چو بودند آن قوم دور از ادب

خدا کرده آخر به ایشان غضب

تبه شد در ایام احوالشان

به تاراج بردند اموالشان

زمینی که می رست مهر گیاه

برابر شد آخر به خاک سیاه

به هر کس بلایی که آمد ز پیش

یقین دان که باشد ز کردار خویش

همین است تنبور را حسب حال

ز دست نوا می خورد گوشمال

بیا ساقی آن جام آتش نفس

که گرم است ازو صحبت خار و خس

به من ده که بخشد دلم را حضور

بسوزد به فرقم کلاه غرور

شمارهٔ ۲۴ - عریضه فرستادن محمد نظربی به ولایت بلخ به حضرت سبحانقلی خان و شنیدن خان جنت آشیان مخالفت نمودن او را بعد از آن غازی بی و الله بردی را با سپاه بیکران فرمودن آنها را رفته بیگاهی خودها را به ولایت قرشی انداخته محمد نظربی را بسته فرستادن گذشته به ولایت بایسون رفته لشکر بلخ را شکست داده به فتح و نصرت تمام گشته آمدن

دم صبح سلطان گردون شکوه

برآمد به بالای البرز کوه

روان کرد کشتی به دریای آب

پی غارت ملک افراسیاب

شه کشور بلخ سبحانقلی

کزو گشت آئینه ها منجلی

پی تهنیت صحبتی ساز کرد

در انجام هنگامه آغاز کرد

که ای شیرمردان با گیرودار

به دوران شده فتنه ای آشکار

محمد نظربی یکی نامه ایی

فرستاده با سخت هنگامه ایی

نوشستست کای شاه عالی مقام

تو را ما همه چاکریم و غلام

قدم در رکاب جنیبت گذار

عنان تاب شو سوی ملک بخار

درین مشورت چیست راه صواب

به یکبار دادند جمله جواب

مبارک بود با تو تاج شهی

تو را باد پاینده شاهنشهی

بزن کوس شاهی که نوبت ز توست

تأمل مکن تاج دولت ز توست

ز تو ره نمودن دلیری ز ما

ز تو سروری ملک گیری ز ما

تو را ما همه بنده و چاکریم

به فرمان تو جمله فرمان بریم

به شهر بخارا رسید این خبر

که کرده محمد نظر فتنه سر

فراموش کردست حق نمک

نموده ره غیر بر مردمک

شه آسمان قدر عبدالعزیز

سرانگشت غیرت گزید از ستیز

بگفتن به چندی ز نام آوران

که بندید چون نی ز صد جامیان

به قرشی رسانید خود را چو باد

برآرید او را دمار از نهاد

بدل نام آن قوم یک یک شمرد

به غازی بی و الله بردی سپرد

دواندند رخش توجه چنان

که خود را رساندند شب در میان

از ایشان نشد هیچ کس باخبر

فرو رفته مردم به خواب سحر

به بالین غفلت گرفته قرار

شب پاسبانان شب زنده دار

چو شهر عدم بسته دروازها

گره در درون گشته آوازها

نشستند هر یک ز روی ستیز

به اطراف آن قلعه چون خاک ریز

ز تدبیر هر جانبی تاختند

در آخر چنین مصلحت ساختند

ز یک گوشه ای رخنه باید نمود

پس آنگه در قلعه باید گشود

چو بر خود گرفتند این رای پیش

دری باز کردند بر روی خویش

به یک بار جمله درون آمدند

نوای مخالف ز هر سو زدند

محمد نظر بی شنید این فغان

سبک جست آن شب ز خواب گران

بپرسید این شور و غوغا ز چیست

در این وقت این فتنه بر پا ز کیست

هنوزش نکرده سخن را تمام

لبش بود در گفتگوی کلام

چو ترکش به اطراف او ریختند

به دست و گریبانش آویختند

به زنجیر غل ساختند استوار

دهانش ببستند چون روزه دار

بکردند سوی بخارا روان

به گردن دو شاخ و رسن در میان

چو از کار قرشی بپرداختند

سوی بایسون اسپ انداختند

به آن قلعه دادند خود را قرار

درو بند او ساختند استوار

نشسته هنوز از جبین گرد راه

نکرده دمی گرم آرامگاه

درآمد ز در قاصدی تیز پر

بر احوال پرشور داد این خبر

که سبحانقلی خان به صد اضطراب

سوی کیلف بگذشت از روی آب

گروهی جدا کرد از لشکرش

همه تیز دم چون دم خنجرش

سوی قلعه درف شد رهنما

سر قوم کردش شکور توخبا

چو این قصه آن قوم را شد عیان

بجستند از جا چو ببر بیان

بگفتند اگر زین سفر سرکشیم

لباس نکونامی از برکشیم

چو بر پشت زین جای گیرد سپاه

همان به شود کشته در رزمگاه

سپاهی که جان روی بستر دهد

به سر جای دستار معجر نهد

کسی خدمت شه رود ابتدا

سری پیشکشها کند جان فدا

چو غنچه همان به که یکدل شویم

ازو بیشتر بر سر او رویم

گر ایشان کثیرند و ما اندکی

به کم بودن ما نباشد شکی

نباید ازین خویش را کم شمرد

نباید به دارنده خود را سپرد

اگر بخت با ما کند یاوری

برآریم نامی به نام آوری

اگر دولت از ماست ناپایدار

ازین عمر بیهوده ماراست عار

رساندند این جا سئوال و جواب

پس آنگه نهادند پا در رکاب

چو در خانه زین مکان ساختند

علم ها ز هر سو برافراختند

نهادند رو در بیابان دلیر

به صید افگنی خوی کرده چو شیر

رسیدند نزدیک آن مرحله

چو گرگی فتد در کمین گله

ز هر دو طرف قاصدان نظر

خبردار گشتند از یکدگر

فلک پهن کرد آن زمان رخت شام

گرفتند آن شب در آنجا مقام

همه شب دلیران با نیک و نام

به خود ساختند خواب شیرین حرام

فرو رفته هر یک به اندیشه ها

که فردا چه زاید ازین شبشبها

گر آن بخت و اقبال یاور شود

که را تخته خاک بستر شود

چو لاله کرد تاج افتد به خون

کرا کاسه سر شود سرنگون

کرا خانه گردد ز دوران خراب

که یابد خلاصی ز طوفان آب

که گردد مسافر ز شهر بدن

کرا سازد ایام دور از وطن

که از خانه زین برافتد نگون

سمندی که بی صاحب آید برون

کرا تیغ گردد ز خون سرخ رو

که یابد ز بحر ظفر آبرو

چو اندیشه شب به پایان رسید

گل صبح از باغ مشرق دمید

برآمد ز هر سو فغان و خروش

ز دنبال او پهن شد بانگ کوس

مؤذن خروشیدن آغاز کرد

در سجده بر عالمی باز کرد

وضو ساختند از برای نماز

نهادند سرها ز روی نیاز

چو بر ورد و اوراد شد کار تنگ

فغان کرد از هر طرف طبل جنگ

برافراخت رأیت صدای نفیر

فلک گفت دار و زمین گفت گیر

سواران جنگی چو تیر نگاه

نهادند رو جانب رزمگاه

دو لشکر نگویم دو دریای کین

نهنگان او همچو شیر عرین

رسیدند گردان ز هر دو طرف

چو مژگان خوبان ببستند صف

درآمد به میدان در آغاز کار

چو ببر بیان غازیی نامدار

به کف نیزه یوسف بهادر ز پی

چو شمشیر ایرج به پهلوی وی

ز سوی دگر همچو بال همای

رسیدش به کف تیغ معصوم سرای

درآمد ز سوی دگر چون نسیم

مرصع کمانی به بازو رحیم

ز قوم جلایر یکی بخت نیک

به نام آوری بود ترمیز بیک

یکی بود میرزا مؤمن جویبار

به کف نیزه ای در میان ذوالفقار

رسیدند گردنکشان فوج فوج

به دنبال هم همچو زنجیر موج

به کف تیغ ها جلوه گر شد ز خشم

چو ابروی خوبان به بالای چشم

بدنها ز شمشیر افگار شد

زمین سیه ارغوان وار شد

سر شیر مردان به پای سمند

بیفتاده چون تکمه پای بند

ز پای سواران تهی شد رکاب

شد از سیل کین خانه زین خراب

پرید از سپر قبه های سپر

جدا گشت چون کاسه سر ز سر

گسسته شد از زه کمان بلند

به گردن فتاده چو خم کمند

ز تیر و تفنگ کوس شد بی نوا

چو خم شکسته تهی از صدا

زره جامه شد چاک چاک از خدنگ

کفن پاره کردند مردان جنگ

چنان گرم گردید بازار مرگ

پر از نقد جان شد سپرهای گرد

در آن دم شکور تو قبای خطا

نهادش سر خود به دار فنا

به تورانیان بخت یاری نمود

در فتح بر روی ایشان کشود

به ایرانیان آخر آمد شکست

زبر دست شد عاقبت زیر دست

علمدار را دست و پا شد قلم

بکردند اسبان دم خود علم

نماند آب شمشیرها را به جوی

به دریا نهادند چون سیل روی

سپاهان بلخی ز بالای زین

فتادند چون نقش پا بر زمین

ز سر دیده زهرداران بلخ

برون گشته چون مغز بادام تلخ

یکی را شده دست از تن جدا

یکی را سرافتاده در زیر پا

یکی دست و پا غنچه کرده چو مشت

به زیر سپر خفته چون سنگ پشت

یکی گشته در زیر جبه خموش

نهان کرده خود را به سوراخ موش

یکی گشته پنهان ز دست اجل

درون مغاکی چو روباه شل

بدن پاره پاره درون ریش ریش

ره آمد خود گرفتند پیش

سوی خسرو خود به صد اضطراب

رسیدند هر یک به حال خراب

بغرید آن شاه ایران زمین

که بادا شما را هزار آفرین

چه دیدید از این یک دو سه خردسال

که با خود گرفتید چندین وبال

چه پیش آمد از گردش روزگار

که کردید خود را چنین شرمسار

از ایشان یکی گفت کای کامجو

به این قوم نتوان شدن روبرو

گروهی که مانند روئینه تن

توهم ندارند بر خویشتن

کمان ها به بازو همه تازه زه

ببر جامه فتح جای زره

همه آهنین چنگ و بازو درشت

به یکجا شده مجتمع همچو مشت

به خون ریختن بی ابا همچو مست

چو مژگان خوبان همه نیزه دست

ز مردن ندارند هرگز حذر

به تیر و سنان سینه هاشان سپر

بود نام غازی سر این گروه

ازو پشت این قوم باشد به کوه

فلک یار و دولت به او یاور است

به هر سو نهد رو ظفر همره است

شده خصم را خانه زیر زمین

نهادست تا پای بر پشت زین

نظر گر کند سوی شیراز ستیز

نهد همچو روباه رو در گریز

چو بر فرق دشمن زند تیغ کین

برآرد سر از پشت گاو زمین

میانه قد و شیر چنگال گرد

به تدبیر پیر و به سال است خورد

یکی مرکب اوراست در زیر پا

به تن همچو دیو و به سر اژدها

کس از پیش آید به دم درکشد

به ستم قفا مغز از سر کشد

به یک حمله در قلب دشمن زند

چو برقی که خود را به خرمن زند

خصومت به او هست از عقل دور

ز آتش همان به کند خس نفور

اساس سخن چون بدانجا رسید

بنایی به قصر تأمل ندید

از آنجا به ترمیز کردش عبور

شبی هم در آنجا نکرده حضور

ز دریا گذر کرده مانند باد

سوی منزل خویشتن رو نهاد

خورد سیل بر کوه اگر پیش پا

به ناچار گردد به راه قفا

بیا ساقی آن باده محترم

که باشد به یکجای ثابت قدم

به من ده که در لشکر غم زنم

صف دشمن خویش بر هم زنم

شمارهٔ ۲۵ - عزیمت نمودن خان فردوس مکان حضرت سبحانقلی خان از ولایت بخارا به طوف مزار فیض آثار حضرت شاه نقشبند و از آنجا به ولایت بلخ متوجه شدن

دم صبح خورشید زرین رکاب

برآمد به میدان افراسیاب

کمر خنجر فتح را برکشید

سیاهوش شب را سر از تن برید

شه کامجو شاه سبحانقلی

شد آئینه دهر ازو منجلی

چه شه سرمه چشم روی زمین

چه شد حامی ملک و اسلام دین

به بالای تخت آن شه کامران

تو گویی که عیاست بر آسمان

کلاه مرصع به فرقش ز دور

نمایان چو خورشید از کوه نور

به دستار آن شه پری همچو دال

چو از قبله باشد نمایان هلال

ز مادر نزاده چو او شهریار

ازو تخت شاهی شده نامدار

سبک کوه در پیش تمکین او

همیشه بود عدل آئین او

چو او شاه در مسند سروری

ندیدست از آدمی تا پری

ز نامش شرف دولت بخت را

ز پا بوس او آبرو تخت را

بخارا شد از مقدمش محترم

چو از مصطفی شد مکرم حرم

ریاضت نمودار از روی او

عبادت ز محراب ابروی او

سرافراز شد تخت و افسر ازو

چراغ شهان شد منور از او

زبان باز کرد آن شه معتبر

پس از فتح اورگنجی خیره سر

که ای نامداران اقلیم گیر

مرا تافته نیتی در ضمیر

یکی خدمتی از دل و جان کنم

پیاده طواف بزرگان کنم

همه عزل و نصب جهان ز اولیاست

طواف بزرگان شهان را رواست

کنیم ابتدا از شه نقشبند

شویم از طوافش همه ارجمند

بگفتند با شه امیر و وزیر

تویی پیشوایی صغیر و کبیر

کنون رأی ما تابع رأی توست

سر ماست هر جا کف پای توست

همان دم نهادند شاه و سپاه

ز اخلاص روی عزیمت به راه

پیاده ز دروازه بیرون شدند

به ره گرم مانند مجنون شدند

کند پایه مملکت را قوی

اگر شاه سازد پیاده روی

دهد عرصه ملک خود امتیاز

پیاده رود شاه شطرنج باز

ز هر سوی مردم شه اندر میان

چو انجم به گرد مه و آسمان

رساندند خود را چو مد نگاه

به درگاه آن روضه شاه و سپاه

چه روضه اجابت مجاور درو

نشسته فلک چون مسافر درو

گشاده درش همچو دست دعا

ز زنجیرش آید صدای درا

غم دهر از آستانش خجل

ز ابروی طاقش گره منفعل

ز چوگان او ماه اندر حجاب

ز قندیل او منفعل آفتاب

زمینش جبین سای آزادگان

هوایش فرح بخش افتادگان

به اطراف او جلوه گر سایلان

چو بر گرد کوی بتان عاشقان

ستونش بر ایوان آن خوش مکان

خط کهکشانیست بر آسمان

ز حوضش خورد رشک آب حیات

به نخلش حسد برده شاخ نبات

به خاکش نهادند روی نیاز

بخواندند دیگر دو رکعت نماز

به قرآن کشادند حفاظ لب

نشستند بر یک ز روی ادب

پس از ختم قرآن برای دعا

کشادند از هر طرف دستها

خدایا تو این شاه دلخواه را

شه مرحمت کیش آگاه را

نگهدار تا روز محشر ز رنج

که ما را تن صحت اوست گنج

به اعداش او را زبردست کن

سر دشمنان پیش او پست کن

شب و روز فتح و ظفر یار باد

خدای جهانش نگهدار باد

چو بر آخر آمد اساس دعا

شه بحر و بر خاست آن دم ز جا

چو آمد به شهر آن شه پاکدین

نظر کرد سوی یسار و یمین

دگر باره گفت ای بزرگان عهد

به طوف مزارات داریم جهد

عنان می کشد راز پنهان مرا

سوی روضه شاه مردان مرا

سرم گرم گشته ز سودای بلخ

مرا برده از جا تمنای بلخ

همه دست بر سینه بگذاشتند

سر خود علم وار برداشتند

بگفتند هر یک تو را چاکریم

به فرمان تو جمله فرمان بریم

طلب کرد رخش آن شه کامیاب

هماندم درآورد پا در رکاب

ز دروازه بیرون شد آن کامجو

به دنبال آن خلق ماندند رو

خروش روا رو به عالم فتاد

بیابان لبالب شد از گردباد

نمودند سرعت چنان بر سمند

که شد آتش از نعل اسپان بلند

یک اسبه رسیدند مانند سیل

از آنجا به قرشی نهادند میل

دو سه روز کردند آنجا قرار

پس آنگاه گشتند از آنجا سوار

ربودند از دیده ها خواب را

نمودند منزل لب آب را

شب و روز کردند طبل رحیل

چو یوسف رسیدند نزدیک نیل

نمایان شد از دور دریای آب

زمینش چو سیماب در اضطراب

چو دریا برد چشم سیاره را

حبابش کند آب نظاره را

چو دریا بود نه فلک یک حباب

درو گوش ماهی مه و آفتاب

فلک از تماشای او بی حضور

به گردابش افتاده دریای شور

بود ماهیش فیل گردون شکوه

زده موج تیغش به البرز کوه

خط کهکشان گشته تمثال او

فلک زورق و مه بود سال او

ز آبش بود آئینه منفعل

برد عکس موجش سیاهی ز دل

به عمقش فرو رفته فکر متین

بود گاو آبیش گاو زمین

به جد و حمل خاک او داده قوت

بود مرغآبی او دلو و حوت

صدف ناخن آدم آبیش

گهر بیضه غاز و مرغابیش

کف حاتم از ساحلش متهم

توان گفت او را محیط کرم

لبش چون لب دلبران آبدار

کنارش گرفته به کوثر کنار

ندارد ز سر تا به پا کوتهی

به دریای رحمت شود منتهی

چو شه بر لب آب منزل گرفت

فلک کشتی خود به ساحل گرفت

چو گردید آتش به آن شه مکان

به کشتی خدای جهان داد جان

درآمد به پرواز چون مرغ روح

خضر بادبان لنگرش عمر نوح

چه کشتی یکی ماهی بحر جان

نگین سلیمانش اندر دهان

چه کشتی کزو بحر شد محترم

بود ماهی یونس اندر شکم

به کشتی چو بنشست آن کان حلم

بدل گشت دریا به دریای علم

رسیدش سر بحر از آن شه به اوج

چو دریای احسان درآمد به موج

به دریا چو شه کرد کشتی روان

به یکجای شد مجتمع بحر و کان

درآمد به فرمان شه خشک و تر

روان گشت حکمش به بحر و به بر

گذر کرد آن شاه عالی مکان

ز دریا به همراه تخت روان

ز آغوش کشتی شه نامور

برآمد برون از صدف چون گهر

دل کشتی از شه چو خالی فتاد

به دریا شد و سینه بر غم نهاد

ز دنبال شه مردمان فوج فوج

به دریا نهادند رو همچو موج

گریزان شد از بیم ایشان نهنگ

که شد بحر مأوای شیر و پلنگ

ز گردون بر آمد همان دم خروش

ز بحر آدم آبی آمد به جوش

کسی کو برآمد ز بحر گمان

چرا سهم سازد ز آب روان

ز دنبال آن خسرو کامیاب

گذشتند چون باد صرصر ز آب

شد از حکم آن شاه صاحبقران

سوی بلخ دریای لشکر روان

بیا ساقی آن باده جام جم

شود لشکر غم ازو متهم

به من ده که امروز شیری کنم

برآیم ز خود قلعه گیری کنم

شمارهٔ ۲۶ - متوجه شدن حضرت خان فردوس مکان بعد از گذشتن دریا به جانب بلخ در قوشخانه فروز آمدن و خبر یافتن اهل بلخ و آمدن خان را و دروازه را بر روی خود کشیده محاصره شدن و در فکر کار خود شدن

دم صبح کین ماهی زرنگار

برآورد چون موج سر از کنار

فلک چون صدف شد لبالب ز در

جهان را ز آوازه اش کرد پر

چو از آب جیحون گذر کرد شاه

زمین شسته گردید از گرد راه

یکی برد بر شهر بلخ این خبر

رسید اینک آن شاه خیرالبشر

به همراه شد لشکر بی شمار

همه صاحب حشمت و نامدار

چه لشکر مزین ز صنع اله

یمینش ز خواجه یسارش سپاه

چه خواجه یکی بحر پر از گهر

رواج ولایت پدر تا پدر

شهان را ز اجداد او سروری

گدا را ز امداد او مهتری

به خویش و قبایل فلک احتقام

سیادت نسب خواجه باقر بنام

بود فخر شاهان روی زمین

مزین ز او صفحه شه نشین

صغیر و کبیر از کفش بی نیاز

ازو مسند خواجگی سرفراز

رسد هر کس از آستانش به کام

بود فیض او همچو خورشید عام

گشاده شب و روز خوان کرم

سخاوت به دوران او شد علم

سعادت نمایان ز رخسار اوست

ظفر مژده گرد رفتار اوست

بود زینت شهر بلخ و بخار

عزیزند این قوم در هر دیار

دگر شادمان خواجه نقشبند

بود مرهم سینه دردمند

به پهلوی آن خواجه خواجه کلان

به او خواجه یوسف عنان در عنان

ز میران نام آور نیک رای

قلیچ بی و غایب نظر بی سرای

ز اقبال نصرت دوان در عنان

ز دنبال فتح و ظفر توامان

یکی را گذشته اتالیق پدر

به پروانچی دیگری معتبر

ز سوی دیگر شیر غازیی دهر

که از تیغ او می چکد آب زهر

ز عدلش انوشیروان متهم

ازو رایت دادخواهی علم

به آبا و اجداد عالی تبار

پدر تا پدر آمده نامدار

جوانان شیرافگن جنگ جوی

چو ترکان صحرانشین تندخوی

سپاهی قوی چنگ و بازو درشت

که سازند کار تبرزین به مشت

سراسر مبارک پی و خیر اثر

چو مژگان خوبان همه نیزه در

بهم متصل گشته برنا و پیر

به بحر گمان غوطه خورده چو تیر

شنیدند این قصه را بلخیان

بو بستند چون نی ز صد جامیان

سوی خسرو خود به صد اضطراب

برفتند بهر سئوال و جواب

بگفتند ای شاه عالی نژاد

سر ما غریبان فدای تو با

شنیدیم خان کلان از بخار

عنان تافته جانب این دیار

گذر کرده از آب چون برق و باد

فتاده به ما آتشی در نهاد

ز کشتی چو بیرون کشیدند تخت

به قشخانه یکسر کشادند رخت

شده مغز ما آب در استخوان

به قشخانه کرده همه آشیان

ندانیم کاین آمدن بهر چیست

در این وقت کاین رهنمایی ز کیست

هراسی فتاده به دلهای ما

اثر رفته از دست و از پای ما

نظر کرد آن شاه ایران زمین

گهی بر یسار و گهی بر یمین

بگفت ای جوانان ناموس و ننگ

ره مصلحت گشته امروز تنگ

به خود چند روزی تحمل کنیم

در این کار هر یک تأمل کنیم

ولیکن بوبندیم دروازها

کشائیم بر جنگ آوازه ها

که شاید بیابیم راه صواب

پس آنگاه گوئیم ما هم جواب

نهادند سرها درین مصلحت

بو بستند بر خود در مشورت

پی قلعه بندی نهادند روی

گرفته به کف تیغ های دوروی

کشیدند بر روی زرین سپر

عصا چوب ها نیزه های دو سر

به هر گرد برجی یکی نامدار

به هر کنگری صاحب گیر و دار

سنان ها همه تیز کرده به خشم

چو مژگان ستاده بر اطراف چشم

به دوش همه ملتق پر زوزن

نمودار از کوه همچون گوزن

چه قلعه یکی کوهی از هفت جوش

عروجش نگهدار بودست هوش

صبا تا قیامت کند جست و خیز

سر خود نبردارد از خاک ریز

به بالای قلعه ز صف سپاه

بود دوره هاله بر گرد ماه

به اطراف او خندق بیکران

بود مار آبی او کهکشان

فلک آب و خورشید و مه زورقش

کواکب بود ماهی خندقش

به دروازه ای چند کس پاسبان

ز شمشیر و نیزه درو پشتبان

چه دروازه سد بسته در راه جنگ

به هم متصل گشته دو تخته سنگ

نباشد ز زنبورک او را حذر

ز گل میخ بر رو کشیده سپر

حریفان زده حلقه بر یکدیگر

چو زنجیر ایستاده بر پشت در

مقید به زلفین در روز و شب

همه کرده قفل خموشی به لب

بیا ساقی امروز دوران توست

صراحی و ساغر به فرمان توست

به من ده که گردد مرا تازه جان

که فردا چه پیش آید از آسمان

شمارهٔ ۲۷ - ایلچی فرستادن خان فردوس مکان یوسف خواجه نقشبندی را جواب مقرر نایافتن دویم قلیچ بی را فرستاده و ابواب متفصل مفتوح شدن و داخل به شهر بلخ و مغضوب شدن

دم صبح کاین خسرو قلعه گیر

برآراست بزم از صغیر و کبیر

چو شد ملک ایران و توران ازو

سراسیمه هندو صفاهان ازو

فتادند خصمان او از نظر

حسودان او کور گشتند و کر

حکایت ز هر جانب آغاز کرد

در مشورت جمله را باز کرد

که او هوشمندان با نام و ننگ

ره صلح جوئیم یا راه جنگ

هنوزش که این آتش فتنه باز

نکردست از سنگ بیرون گداز

فشانیم آب سیاست درو

ببندیم با او در آرزو

زبان را کشادند خورد و کلان

که ای شهریار شجاعت نشان

به این قوم اول مدارا کنیم

نشد صلح جنگ آشکارا کنیم

رسولی فرستیم از سوی خویش

ره نرم خویی بگیریم پیش

به بینیم مقصود این قوم چیست

چنین فتنه و جنگ جویی ز کیست

ز حرف رسالت چو شد گفتگوی

سوی خواجه یوسف بکردند روی

که ای خواجه امروز بهر خدای

سوی کشور بلخ بگذار پای

در این امر مشکل تویی دلپسند

تویی نور چشم شه نقشبند

بکن تکیه بر روح اجداد خود

از ایشان طلب ساز امداد خود

دگر تکیه بر دولت شاه کن

تأمل بنه روی بر راه کن

ز ما گوی اول به سلطان سلام

سلام دگر بر خواص و عوام

که اینک رسیدست خان شما

خلایق شده میهمان شما

رسانید قدر شما بر فلک

فراموش گردید حق نمک

چو این قصه با خواجه انجام یافت

عنان عزیمت سوی بلخ تافت

به دروازه خود را رسانید زود

به دل داشت زاری به لب یا ودود

یکی قلعه ای دید آراسته

به معماریش چرخ برخاسته

چه قلعه چو غارتگران سنگدل

بود کوه قاف از سوادش خجل

سر گرد برجش به اوج کمال

به معماریش ایستاده هلال

به بالای او دیدبان ستیز

به اطراف او بیستون خاک ریز

به دروازه هایش ملک پاسبان

بود سد اسکندرش پشتبان

فگندند در شهر آوازه را

به رویش کشادند دروازه را

رسیدند جمعیت بیکران

گرفته به کف تیغ و تیر و سنان

روان بود از تیغشان جوی خون

که می آمد از هر طرف بوی خون

یکی چاکری خواجه همراه داشت

به دل هر زمان صورتی می نگاشت

به خود هر دم اندیشه ها می شمرد

دلش از توهم شد و آب برد

هجوم خلایق ز دنبال و پیش

رساندند او را به سلطان خویش

همان دم نشست و زبان برکشاد

سخن آنچه بودش همه عرضه داد

بوبستند لبها همه از جواب

نشستند گم کرده راه صواب

یکی زان میانه زبان برکشاد

که ما را نباشد به شه اعتماد

رسولی ز ما هم رود سوی شاه

گناهان ما را شود عذرخواه

پس آنگه همه عهد و پیمان کنید

به ما و به خود کار آسان کنید

یکی خواجه عصمت الله بنام

که او بود منظور خواص و عوام

به او راز خود را عیان ساختند

به همراه خواجه روان ساختند

به بیرون دروازه شاه و سپاه

نشسته به امید چشمی به راه

دو کس ناگه از دور پیدا شدند

رسیدند و در بارگه جا شدند

بگفتند هر یک ز احوال شهر

به هم بود آمیخته قند و زهر

رسیدند بر انتهای کلام

نشد فهم ازو انقیاد تمام

جوانان ز هر گوشه برخاستند

پی جنگجویی قد آراستند

بگفتند ای شاه اقلیم گیر

تو را باد پاینده تاج و سریر

ز شاهان پیشین تویی انتخاب

تویی وارث ملک افراسیاب

ز تو امر کردن دلیری ز ما

ستادن ز تو قلعه گیری ز ما

اگر آسمانست این شهر بند

بود همت ما رسا چون کمند

اگر باشد این قلعه از کوه تن

بود دست ما تیشه کوه کن

اگر خاکریزش بود کوه قاف

سر نیزه ماست خارا شکاف

اگر هست دروازه اش آهنین

بود تیغ ما را دم آتشین

چو شه دید آشوب گردنکشان

شد از لعل سیراب گوهرفشان

بگفت ای جوانان تحمل کنید

درین تندخویی تأمل کنید

برآید به تدبیر از پیش کار

به از زور دار است تدبیر وار

فرستیم در بلخ دیگر پیام

پیامی که باشد سراسر نظام

رسولی که باشد لبالب ز فن

کهنسال با رأی رنگین سخن

رسولی که چون شمع در گفتگوی

زبان آتشین باشد و نرم خوی

چراغ رسالت منور کند

به خود این ره پر خطر سر کند

ز فانوس بیرون کند شمع را

به پروانه آمد دل جمع را

زیان برکشادند از هر طرف

گهر ریختند از دهان چون صدف

قلیچ یی در این امر لایق بود

به هر کار رایش موافق بود

به علم و ادب هست آراسته

به تدبیر بنشسته و خاسته

به افسون تواند کند کار را

ز سوراخ بیرون کند مار را

دلیر و سخن سنج و فهمیده است

نهنگان و نام آوران دیده است

پدر تا پدر آمده قلعه گیر

کند حمله شیر اولاد شیر

طلب کرد او را شه کامگار

نشایند در مجلس اعتبار

به کف جام از لطف آماده کرد

ز شهد عنایت در او باده کرد

ز ساقی دوران شده سرفراز

در آن مجمع او را بداد امتیاز

چو او باده مرحمت کرد نوش

لباس رسالت کشیدش به دوش

شه مرحمت کیش گردون رکاب

به او تحفه داد از سئوال و جواب

ز رخصت چو هنگامه انجام یافت

ز صحبت همان لحظه بیرون شتافت

سوی قلعه بلخ آورد روی

زبان و دلش از خدا چاره جوی

سمندش به ره چون قدم کرد تیز

رسیدش ته قلعه چون خاکریز

نظر کرد از کنگرش دیدبان

ستاده یکی مرد آتش عنان

فغان کرد کای غافلان دیار

یکی مرد تورانی نامدار

به بیرون دروازه ایستاده است

لبش در سخن گفتن آماده است

بود نام و آوازه او علم

به تیغش قلیچ بی نموده رقم

به گوش همه چون رسید این ندا

کشادند دروازه را بی ابا

عنانش گرفتند خورد و کلان

کشیدند در پیش نام آوران

رسید و زبان رسالت کشاد

که ای تیره روزان غافل نهاد

چرا اینچنین کارها می کنید

به شاه خود این ماجرا می کنید

رود بعد از این نیکخواهی به باد

شهان را نماند به کس اعتماد

ز طعن خلایق ملامت کشید

به روز قیامت خجالت کشید

همه دست پرورد خوان ویند

به پابوسی او به سرها روند

به گردن همه ترکش آویخته

روید اشک از دیدها ریخته

منازید بر قلعه و بند خود

مسازید فخری به پیوند خود

مبادا شود بر شما کار تنگ

ز مردم بمانید در زیر ننگ

جدا گر شود بند از بند من

همین است بهر شما پند من

ز هر سو کشادند مردم زبان

سخنهایت آورده ما را به جان

یکی گفت تیغی به کارش کنید

همین دم سزا در کنارش کنید

یکی گفت زندان بود جای او

یکی گفت چاه است مأوای او

یکی گفت اینها بود ناپسند

همان به که سازیم در خانه بند

هر آن کس که با او زبان برکشاد

جوابش بگفت و سزایش بداد

در آخر ببردند در یک مکان

در آنجا بوبستند بی ریسمان

چه خانه جنون کرده تعمیر او

بود قفل وسواس زنجیر او

منقش به دیوار او نام مرگ

لب بام او داده پیغام مرگ

اجل را به خود کرده هر دم رقم

نشسته در اندیشه در کنج غم

ز در ناگاه آواز پایی شنید

ز خود دست شست و ز جان کند امید

یکی آمده گفت ای پر ستیز

تو را خان طلب می کند زود خیز

گرفتند و بردند در پیش شاه

دعا کرد و بنشست در پیشگاه

ز بعد ثنا گفت ای شهریار

به مهمانیت آمدیم از بخار

به مهمان نکرده کسی این چنین

خصوصا به شاهان روی زمین

جواب و سئوالی که شه گفته بود

به رنگی به او هر زمان می نمود

به پند و نصیحت چنان گشت گرم

دل سخت او کرد چون موم نرم

امامقل اتالیق ز سوی دگر

پی تقویت گرم شد چون شرر

عوض بی ز سوی دگر شد روان

شدندش همه چون قلم یک زبان

ز هر دو طرف این دو صاحب کمال

کشادند از بهر پرواز بال

به افسون شود اژدها زیر دست

به زنجیر گردن نهد شیر مست

گر آتش زند شعله چون آفتاب

به آتش توان کرد بی آب و تاب

هماندم طلب کرد رخش مراد

ز دروازه بیرون برآمد چو باد

ز دنبال او مردمان فوج فوج

روان بر تماشای دریای موج

ستاده به نظاره اش آسمان

ستاره به مه می کند چون قران

چو نزدیک شد بر در بارگاه

پیاده روان شد به پابوس شاه

دو رخ سود بر مسند خسروی

چو فرزین برون آمد از کجروی

نشست و سوی شهر شد رهنما

به تکلیف برخاست آندم ز جا

بگفتا فلک باد دمساز تو

سر من بود پای انداز تو

به دولت هماندم شه کامیاب

درآورد پا در هلال رکاب

چو روشن شد از مقدمش چشم شهر

قیامت شد آن روز قایم به دهر

بیا ساقی آن باده لاله گون

که از تیغ موجش زند بوی خون

به من ده که شوید ز طبعم ملال

سر دشمنان را کنم پایمال

مسمطات

شمارهٔ ۱ : شد مدتی که بخت نسازد مدد مرا

شمارهٔ ۲ : صدف گوهر اسرار نهان گوش من است

شمارهٔ ۳ : با حریفان می روی در باغ مسکن می کنی

شمارهٔ ۴ : بر سر کوی تو ای شوخ عسس بسیار است

شمارهٔ ۵ : می نشینی روز و شب با مردم غافل چرا

شمارهٔ ۶ : روزه محمل بست و دارم آه و افغان چون جرس

شمارهٔ ۷ : دلا ز بزم حریفان چو غنچه پنهان باش

شمارهٔ ۸ : مدتی بود ما را با تو دلگشائی هاست

شمارهٔ ۹ : می وصل دادم از کف غم دردسر گرفتم

شمارهٔ ۱۰ : فراق دوستان چون لاله داغم بر جگر دارد

شمارهٔ ۱۱ : صبا را بر سر کویت توانایی چه می باشد

شمارهٔ ۱۲ : رفت آن شوخ از نظر بر روی افگنده نقاب

شمارهٔ ۱۳ : دارم بتی که دارد از لب شراب بی غش

شمارهٔ ۱۴ : رخ چو برگ گل و قد دلربا داری

شمارهٔ ۱۵ : مرا در انتظارت خانه دل روشن است امشب

شمارهٔ ۱۶ : تا لب لعل تو را شد آشنایی با شراب

شمارهٔ ۱۷ : ای مه من خانه زین جلوه گاه خود مکن

شمارهٔ ۱۸ : بستم از غیر چو یوسف دل هر جایی را

شمارهٔ ۱۹ : به دل تا در سخن آورده بودم لعل نابش را

شمارهٔ ۲۰ : اگر چو غنچه کف زر نگار داشتمی

شمارهٔ ۲۱ : عقل و هوش زلفت را دسترس نمی داند

شمارهٔ ۲۲ : تا سبزه به گلزار جمال تو دمیده

شمارهٔ ۲۳ : غم مرا چون عود شبها جای در مجمر دهد

شمارهٔ ۲۴ : شوخ من بی پرده در بازارها جولان مکن

شمارهٔ ۲۵ : اشک حسرت تا کی ای گل در کنارم می کنی

شمارهٔ ۲۶ : یوسف من پیرهن چاک از زلیخای کیئی

شمارهٔ ۲۷ : ز خون بیگناهان قد شمشیرت دو تا باشد

شمارهٔ ۲۸ : رفتم شبی به کویش با قامت خمیده

شمارهٔ ۲۹ : ای گل امروز تو هم‌بزم حریفان شده‌ای

شمارهٔ ۳۰ : چو غنچه تا به تبسم کشاده‌ای لب‌ها

شمارهٔ ۳۱ : تا به می خوردن به گلشن آن گل رعنا نشست

شمارهٔ ۳۲ : فگندی بر جگر آتش چو من بی خان و مانی را

شمارهٔ ۳۳ : داد ضیا به عالمی پرده ز رخ کشادنش

شمارهٔ ۳۴ : تندخویی آمد و چون لاله داغم کرد و رفت

شمارهٔ ۳۵ : هستم از جان بنده رخساره آن پادشاه

شمارهٔ ۳۶ : از شوق تو افتادم در بادیه پیمایی

شمارهٔ ۳۷ : امروز به عالم نبود اهل وفا را غیر از تو پناهی

شمارهٔ ۳۸ : هر که در غم صبر کرد ایوب می دانیم ما

شمارهٔ ۳۹ : مه من علم به عالم شده ای به دلربایی

شمارهٔ ۴۰ : مصفا سینه را چون مهر انور می توان کردن

شمارهٔ ۴۱ : ارباب جود را کف گوهرفشان نماند

شمارهٔ ۴۲ : نقاب از رخ برافگندی نمودی روی زیبا را

شمارهٔ ۴۳ : چون تاب به کلبه ام ای سیمتن درای

شمارهٔ ۴۴ : به بزم غیر تا سرو تو خود را جلوه گر کرده

شمارهٔ ۴۵ : عشق چون آمد به دل در سینه غم نامحرم است

شمارهٔ ۴۶ : سیر پرشور و چشم لاغر و پشت خمی دارم

شمارهٔ ۴۷ : به میدان آمدی و گوی و چوگان باختی رفتی

شمارهٔ ۴۸ : خوردی شراب ناب سرانجامیی تو رفت

شمارهٔ ۴۹ : شبی ای رشک یوسف بی تو از بیت الحزن رفتم

شمارهٔ ۵۰ : آب و تاب دوستی در سنبل موی تو نیست

شمارهٔ ۵۱ : شبی ز خانه برون با صد آرزو رفتم

شمارهٔ ۵۲ : قامت خم‌گشته را مرگ خبر می‌کند

شمارهٔ ۵۳ : بهار آمد بکش در باغ رخت کامرانی را

شمارهٔ ۵۴ : دیده را عمری به مردم آشنا کردم نشد

شمارهٔ ۵۵ : برده تیغ ابرویت آب از دم شمشیرها

شمارهٔ ۵۶ : اسیرم کرده جادویی جهان زو کافرستانی

شمارهٔ ۵۷ : عید شد آمد به رقص از جوش می دستارها

شمارهٔ ۵۸ : ای ستمگر ز کجا تازه و تر می آیی

شمارهٔ ۵۹ : ز گلشن می رسد رنگ حجاب آلوده بینیدش

شمارهٔ ۶۰ : در چمن امروز بلبل مست گفتار خود است

شمارهٔ ۶۱ : ای فدای تو عز و جاه همه

شمارهٔ ۶۲ : سویم آن بت بدخو دوش با درنگ آمد

شمارهٔ ۶۳ : جانب کلبه‌ام ای دوست‌نواز آمده‌ای

شمارهٔ ۶۴ : غنچه ها پیش رخت سر به گریبانی چند

شمارهٔ ۶۵ : تا کی ای دل در هوای اطلس و دیبا شوی

شمارهٔ ۶۶ : نسازد توبه از کردار خود جانی که من دارم

شمارهٔ ۶۷ : در چمن گل چو حدیث تو شنیدن گیرد

شمارهٔ ۶۸ : پیش ما دام طرب نقل و شراب افسانه

شمارهٔ ۶۹ : برای پرسشم ای آهوی حرم برخیز

شمارهٔ ۷۰ : ای سرو ناز بنده ره رفتنت شوم

شمارهٔ ۷۱ : ای چراغ سلطنت را رونق از سیمای تو

شمارهٔ ۷۲ : صاحبدلان نظاره چو بر پشت پا کنند

شمارهٔ ۷۳ : ای دیده از تو دوران جمشید دستگاهی

شمارهٔ ۷۴ - واسوخت : ای پری چهره لبی چون گل خندان داری

شمارهٔ ۱

شد مدتی که بخت نسازد مدد مرا

افگنده روزگار به فکر ابد مرا

در سینه نیست کینه ز اهل حد مرا

غمگین نیم که خلق شمارند بد مرا

نزدیک می کند به خدا دست رد مرا

تا ناله از لب من مخمور شد بلند

از شیشه ها نوای دم صور شد بلند

امشب ز من ترانه مقصود شد بلند

کیفیتم ز باده انگور شد بلند

چندان که زد به فرق حوادث لگد مرا

خون می چکد چو مرغ کباب از نظاره ام

شرمنده است پرتو مه از ستاره ام

گردیده آب زهره برق از شراره ام

چون لعل اگر چه در جگر سنگ خاره ام

از نور آفتاب مدد می رسد مرا

خلوت نشین میکده را پاره شد لباس

دایم تهیست خانه آزاده از پلاس

از خانقاه شیخ برآمد به صد اساس

شد جوش خلق پرده چشم خداشناس

غافل ز بحر کرد هجوم زبد مرا

تا بسته ام به فکر سخن سیدا میان

چون شمع انجمن شده ام آتشین زبان

داد امتیاز شعر مرا کلک نکته دان

صایب میان تازه خیالان اصفهان

بس باشد این غزل گل روی سبد مرا

شمارهٔ ۲

صدف گوهر اسرار نهان گوش من است

چشمه بحر معانی قدح هوش من است

موج طوفان خرد جنبش آغوش من است

شور دریای سخن از دل پرجوش من است

قفل گنجینه معنی لب خاموش من است

برده فکرم گرو از تازه خیالان جهان

بلبلم ساخته در گلشن فیاض دکان

همچو بو کی شود از پیرهن غنچه عیان

معنی بکر که در پرده غیب است نهان

بی تکلف همه شب دست در آغوش من است

نکته سنجان جهانند لبالب ز حسد

نیست بر صفحه اوراق من اندیشه بد

هر شب از خانه من آمده جویند مدد

هر خیالی که برو فخر کنند اهل خرد

در شبستان خرد خواب فراموش من است

تا من خسته برون آمدم از ملک عدم

شده از طاعت من ابروی محراب علم

گرچه در دهر سخرخیزترم از شبنم

زاهدی نیست به عیاریی من در عالم

این ردا پرده کلیمیست که در گوش من است

می کشم شب همه شب ناله به آهنگ درا

ماه و خورشید نسازند به من چون و چرا

جای رخش طلبم کی بود این کهنه سرا

آسمان حلقه فتراک بود صید مرا

لامکان منزل سهم سفر هوش من است

شفق از رنگ رخ مهوش من خاسته است

آفتاب از نفس بی غش من خاسته است

برق تیریست که از ترکش من خاسته است

چرخ دودیست که از آتش من خاسته است

خاک گردیست که افشانده پاپوش من است

سیدا هست طلبگار من از هر جانب

طبع من تا شده بر معنی رنگین طایب

خامه ام برده دل از حاضر و هم از غایب

نرسد چون سخن من به دو عالم صایب

عشق را دست نوازش به سر دوش من است

شمارهٔ ۳

با حریفان می روی در باغ مسکن می کنی

داغ رمن می نهی و سیر گلشن می کنی

باده می نوشی و بزم غیر روشن می کنی

من به حال مرگ تو درمان و . . . می کنی

این ستم ها چیست ای بی رحم بر من می کنی

مدتی کردم سر کوی تو را بر خود مکان

در تمنای رخت آتش زدم در مغز جان

توتیا جستم به چشمم ریختی ریگ روان

بد نکردم چون تویی را برگزیدم در جهان

خاک عالم را چرا بر دیده من می کنی

ای خجل از پرتو رویت چراغ صبحدم

حسن روز افزون تو نبود ز ماه و مهر کم

یک زمان فارغ نمی گردی ز بیداد و ستم

نیستی گردون ولی بر عادت گردون تو هم

می کشی آخر چراغی راکه روشن می کنی

می شماری خویش را ای گل حبیب دیگران

کرده بزم وصال خود نصیب دیگران

بر سرم می آیی و هستی طبیب دیگران

گرم می پرسی مرا بهر فریب دیگران

در لباس دوستداری کار دشمن می کنی

نیست چون سیماب آرامی طلب گار تو را

نقد جان بر کف بود دایم خریدار تو را

کرده ایم از شیشه دل گرم بازار تو را

نیست از سنگین دلی با ما سر و کار تو را

خنده بر سرگشتگی های فلاخن می کنی

آن پسر تا چند جور و ظلم بی اندازه داشت

دوستان را چند در اشکنجه شیرازه داشت

تا به کی خود را به بی رحمی بلند آوازه داشت

می توان خود را به اندک التفاتی تازه داشت

آتش ما را چرا محتاج دامن می کنی

در غمت چون سیدا عمریست دارم پیچتاب

گشته از بی لطفیت رگهای جانم موج آب

می خورد سیلی سپند من ز دست اضطراب

می نمایی دانه خال خود از زیر نقاب

صایب بیچاره را آتش به خرمن می کنی

شمارهٔ ۴

بر سر کوی تو ای شوخ عسس بسیار است

آری آری به شکرزار مگس بسیار است

همچو من سوخته چشم تو کس بسیار است

نظر گرم تو با اهل هوس بسیار است

شعله را میل به آمیزش خس بسیار است

اهل دل را به جهان درد و الم بشناسد

بی ادب هر که شد ارباب کرم بشناسد

کیست تا گرگ ز آهوی حرم بشناسد

مرد باید که بد و نیک ز هم بشناسد

ورنه در زیر فلک ناکس و کس بسیار است

روزیم محنت و منزلگه من درد و غم است

مهربانی ز حریفان طلبیدن ستم است

زین سخن درد من سوخته هر صبحدم است

عمر اگر خوش گذرد زندگی نوح کم است

ور به ناخوش گذرد نیم نفس بسیار است

ای لبت باده پرست و نگهت باده فروش

پا به دامن کش و با غیر مکن جوش و خروش

شنو این پند من امروز اگر داری هوش

گل همین به بهر حرف نیندازد گوش

ورنه درد دل مرغان چمن بسیار است

سیدا سیر چمن ساز در ایام ربیع

چشم بگشای به نظاره گل های بدیع

چند گوئیم که ما را نشود یار مطیع

قابل فیض اسیر دل ما نیست رفیع

ورنه در خانه صیاد قفس بسیار است

شمارهٔ ۵

می نشینی روز و شب با مردم غافل چرا

زندگانی حرف می سازی بنا قابل چرا

خاطر خود را به دنیا می کنی مایل چرا

غیر حق را می دهی جا در حریم دل چرا

می کشی بر صفحه هستی خط باطل چرا

در بیابان ندامت سر به سر معموره نیست

چون نگه تا می روی پیش نظر معموره نیست

رخت هستی بسته یی در این سفر معموره نیست

از رباط تن چو بگذشتی دگر معموره نیست

زاد راهی بر نمی گیری از این منزل چرا

خانه ما را چراغ کشته پرمهتاب کرد

کلفت ایام ما را صاحب اسباب کرد

باغ را با این تجمل شبنمی شاداب کرد

می تواند کشت ما را قطره ای سیراب کرد

این قدر ایستادگی ای ابر دریا دل چرا

ای پسر یک ره نمی گیری ز احوالم خبر

گشته ام چون بلبل از دست غمت یک مشت پر

گوش نه امروز بر فریاد من ای سیمبر

شد ز وصل غنچه گل مشکبو باد سحر

درنیامیزی درین گلشن به اهل دل چرا

گرچه، همچون غنچه پنهان در ته صد پرده‌ای

مرغ جان سیدا با درد و غم پرورده‌ای

کشکشان خلوت نشینان را برون آورده‌ای

ای که روی عالمی را جانب خود کرده‌ای

رو نمی آری به سوی صایب بی دل چرا

شمارهٔ ۶

روزه محمل بست و دارم آه و افغان چون جرس

روزگاری شد که با آن ماه بودم همنفس

گوش نه امروز بر فریادم ای فریاد رس

عید شد هر کس ز یارش عیدیی دارد هوس

عید ما و عیدیی ما دیدن روی تو بس

نصرت و فتح و ظفر بخت و سعادت یار تو

روز و شب اقبال و دولت هست خدمتگار تو

چشم ما روشن بود از پرتو دیدار تو

عید مردم دیدن مه عید ما رخسار تو

همچو عید ما مبارک نیست عید هیچ کس

ساغر بزمت لبالب باشد از آب زلال

طبع صافت را مباد از گردش دوران ملال

ساکنان باغ می گویند شاها عرض حال

ما اسیر هجر و خلقی محرم بزم وصال

خار با گل همدم و بلبل گرفتار قفس

روزگاری شد که هستم بر دعایت استوار

نیست چون پروانه شبها مرغ روحم را قرار

آتش افتادست بر رگهای جانم شعله وار

سوخت جان من اگر آهی کشم معذور دار

دود خیزد لاجرم هر جا که باشد خار و خس

بر سر کوی تو دارد سیدا حال تباه

نیست همچون سایه او را غیر دیوارت پناه

می توان گرداند از روی ترحم یک نگاه

می رود فریاد جامی بی رخت شبها به ماه

ای مه نامهربان روزی به فریادم برس

شمارهٔ ۷

دلا ز بزم حریفان چو غنچه پنهان باش

بپوش دیده و دور از شکست دوران باش

برو ز گلشن و در گوشه بیابان باش

ز خارزار تعلق کشیده دامان باش

بهر چه می کشد دل ازو گریزان باش

مرو به باغ اگر باغبان تو را پدر است

نظر به سایه سنبل مکن که دردسر است

به بوستان شب و روز این نوا زنی شکر ست

قد نهال خم از بار منت ثمر است

ثمر قبول مکن سرو این گلستان باش

بهار عمر گذر کرده است نادانی

دمی بیا و نشین صحن سنبلستانی

بنوش باده هر سوی ساز جولانی

در این دو هفته که چون گل در این گلستانی

گشاده روی تر از راز می پرستان باش

همیشه حرف تو از باده نوشی خلق است

قبا بدوش تو از خودفروشی خلق است

بدهر زینت اگر جامه پوشی خلق است

کدام جامه به از پرده پوشی خلق است

بپوش چشم خود از عیب خلق عریان باش

به گوش زاغ نواهای زاغ دلخواه است

به چشم خویش زغن بلبل سحرگاه است

در آشیانه خود جغد صاحب جاه است

درون خانه خود هر گدا شهنشاه است

قدم برون منه از حد خویش سلطان باش

خزان شدی دیگر امید از بهار تو نیست

می نشاط به اندازه خمار تو نیست

کنون شکایت اهل جهان شعار تو نیست

تمیز نیک و بد روزگار کار تو نیست

چو چشم آئینه بر خوب و زشت حیران باش

چو سیدا به چمن کرده ام وطن صایب

چو کلک خود شده ام شمع انجمن صایب

مرا به گوش رسیدست این سخن صایب

ز بلبلان خوش الحان این چمن صایب

مرید زمزمه حافظ خوش الحان باش

تا مرا گوشه نشین کرد غم تنهایی

قصر افلاک شد از گریه من دریایی

چند گویم من ماتمزده یی سودایی

ای مرا دل ز غمت واله جان شیدایی

من بدین حال و تو در غایت بی پروایی

تا زده دست من آن غمزه بی باک به سر

گردد از بی خودیم گردش افلاک به سر

بنشین یک نفسی ای بت چالاک به سر

دامن از ناز مکش تا نکنم خاک به سر

زلف بر باده مده تا نشوم شیدایی

شوخ من بند نقاب از رخ گلبرگ کشای

جلوه یی سر کن و از خانه خورشید برای

حرف پروانه خود گوش کن از بهر خدای

یک شب ای شمع بتان سوی من غمزده آی

که درین کلبه غم سوختم از تنهایی

بس که آورد به کوی تو مرا دیده تر

بعد ازین از سر کوی تو نبردارم سر

آستان تو بود سجدگهم تا به سحر

تو به خواب خوش و من همچو غلامان بر در

همه شب منتظرم تا تو چه می فرمایی

سیدا همچو خط سبز به تمکین گفتی

در بناگوش وی افسانه رنگین گفتی

کوه کن تیشه زدی بر سر و تحسین گفتی

جامیا بس که سخن زآن لب شیرین گفتی

طوطی طبع تو شد شهره به شکرخوایی

شمارهٔ ۸

مدتی بود ما را با تو دلگشائی هاست

عرض حال نتوان کرد رسم کم زبانی هاست

می کشیده یی امشب با تو صد نشانی هاست

ترک چشم مخمورت مست ناتوانی هاست

فتنه با نگاه تو گرم همعنانی هاست

تا تو در جهان باشی وصف غنچه گل چیست

پیش نکهت زلفت گفتگوی سنبل چیست

سوی ما نمی بینی باعث تأمل چیست

ای هلاک خویت من این همه تغافل چیست

وی خراب چشمت من این چه سرگرانی هاست

اشک حسرت از چشم همچو جویبار آید

غم بغل کشا چون موج بر سر کنار آید

به که یی گل رویت مرگم آشکار آید

دورم از وصال تو زندگی چه کار آید

جان به لب نمی آید این چه سخت جانیهاست

همچو صورت دیوار گشته ایم حیرانت

یک نظر نمی سازی جانب اسیرانت

خانه کرده در دلها غنچه های پیکانت

سینه ها مشبک شد از خدنگ مژگانت

حال ما نمی پرسی این چه مهربانیهاست

با چنین قد و رخسار شمع انجمن باشی

سجده می توان کردن گر به یک سخن باشی

چند با لب خندان رونق چمن باشی

ای خوش آنکه همچون گل در کنار من باشی

با نگاه جانسوزت وه چه کامرانی هاست

شیشه و قدح در دست بر دعای خم افتم

سر برهنه چون ساغر پیش لای خم افتم

گر به جستجوی می در قفای غم افتم

گر سبو زنم بر سنگ گه به پای خم افتم

ساقیا مرنج از من عالم جوانیهاست

سوی کوچه معشوق سیدا دویدن چیست

داغ تازه گل کردست ناله بر کشیدن چیست

چون سپند گرم از جا هر نفس پریدن چیست

زخم کارئی خوردی صایبا طپیدن چیست

یار بر سرت آمد وقت جانفشانی هاست

شمارهٔ ۹

می وصل دادم از کف غم دردسر گرفتم

تب هجر زد شبیخون ره چشم تر گرفتم

به دل شراره افشان قدر شرر گرفتم

همه تن ز آتش دل چو چنار در گرفتم

ز دلم خبری نداری ز دلت خبر گرفتم

به جهان نمانده هرگز قدری ز مهربانی

سر خود کشیدم آخر به دیار بی نشانی

به هوای شاهبازی ز کمال ناتوانی

پر و بال می نمودم چو تذرو بوستانی

تو به عشوه رخ نمودی کمی بال و پر گرفتم

سر خویش پیر کنعان به میان پیرهن زد

ز دو دیده اشک حسرت به چراغ انجمن زد

به هوای مصر یوسف کف پای بر وطن زد

دم واپسین زلیخا به همین ترانه تن زد

که به جذبه محبت پسر از پدر گرفتم

همه عمر طفل اشکم به دو دیده بود حاضر

دل خسته ام غم خود به کسی نکرد ظاهر

ز غم قد تو بودم به نهال سرو شاکر

ز دراز آرزویی من و دست کوته آخر

نه تو را به برکشیدم نه دل از تو برگرفتم

دل غیر کرده روشن به کرشمه تجلی

رخ سیدا ز غیرت شده آشنا به سیلی

منشین دگر چو مجنون به خیال وصل لیلی

به تلاش گوش منجر نشوی بدین تسلی

که ز فرقدان جوزا کله و کمر گرفتم

شمارهٔ ۱۰

فراق دوستان چون لاله داغم بر جگر دارد

نشاط باده ایام در پی درد سر دارد

شدم خاک و مرا باد صبا آواره تر دارد

غبارم را نسیم از ناتوانی در به در دارد

غریب کشور طالع چه پروای سفر دارد

به دور حسن خود هم جام ما خواهی شدن آخر

برای دانه ای در دام ما خواهی شدن آخر

چو می روزی تو هم بر جام ما خواهی شدن آخر

به افسون محبت رام ما خواهی شدن آخر

چنین بیگانه گشتن ز آشنائی ها خبر دارد

بتی دارم که چشم مرحمت پیوسته می پوشد

به قول مدعی با قتل من هر لحظه می کوشد

چو بعد از مرگم آن نو خط بغیری باده می نوشد

ز خاکم سبزه می روید ز خونم لاله می جوشد

بهار گلشن خونین دلان فیض دگر دارد

فتاده بر سرم ای همنشینان شعله سودا

چو شمع از سوز دل آتش زنم بر کشور اعضا

مرا از هر طرف گردیده صد درد و الم پیدا

فلک تا آشنا طالع زبون معشوق بی پروا

مگر افتادگی روزی مرا از خاک بردارد

چو شبنم سیدا هر کس که از خود دست می شوید

ره افلاک را ماننده یی خورشید می پوید

به گلشن طوطی و بلبل به صد فریاد می گوید

به قدر همت خود هر که باشد فخر می جوید

چمن گل نیشکر صایب غزل دریا گهر دارد

شمارهٔ ۱۱

صبا را بر سر کویت توانایی چه می باشد

چمن را پیش رخسار تو رعنایی چه می باشد

تو را هر روز چون گل صحبت آرایی چه می باشد

مرا دور از رخت شبها شکیبایی چه می باشد

اگر تنها شوی دانی که تنهایی چه می باشد

سیه شد روزگار از دود آه من چه می پرسی

بر غم مدعی حال تباه من چه می پرسی

خدا را باعث روز سیاه من چه می پرسی

مرا عشق تو رسوا کرد ماه من چه می پرسی

به از عاشق شدن تقریب رسوایی چه می باشد

خیال ابرویت دارد مرا در زیر شمشیرم

غم زلف تو در پای طلب افگنده زنجیرم

به خاکم گرچه یکسان کرد هجران تو چون تیرم

هوس دارم که خیزم چون غبار و دامنت گیرم

ولی بر خود که می بینم توانایی چه می باشد

نگاهت فتنه انگیز است چشمت رهزن دلها

دهانت تنگ شکر باشد و لعل تو شکر خوا

کدام اوصاف حسنت را من بیدل کنم انشا

قدت خوبست و خطت دلکش و رخساره ات زیبا

دگر خوبی کدام و حسن رعنایی چه می باشد

تو را ای بی مروت سیدا عمریست می جوید

سر کوی تو هر دم چون نسیم صبح می پوید

نه تنها شبنم از بی مهریی تو دست می شوید

صبا هر جا که باشد مشفقی را از تو می گوید

طمع کردن وفا از یاد هر جایی چه می باشد!

شمارهٔ ۱۲

رفت آن شوخ از نظر بر روی افگنده نقاب

مانده خالش در دلم چون لاله داغ انتخاب

چون نسازد آتش من زهره پروانه آب

همچو شمعم هست شبها بر رخ آن آفتاب

سینه بریان دیده گریان تن گدازان دل کباب

هر کجا رفتم به یاد زلف او خوردم شکست

در تمنای رخ او رفت کار من ز دست

کی شود بر من میسر صحبت آن شوخ مست

بسته اند از چار حد بر من در وصلش که هست

دل غمین خاطر حزین تن در بلا جان در عذاب

آنکه رخسارش منور چون مه نخشب که بود

قصه مهر و وفا می خواند در مکتب که بود

ساغر عیشم به او تا صبح لب بر لب که بود

مدعی از رشک بر در چون نمرد امشب که بود

بزم دلکش باده بی غش یار سرخوش من خراب

زاهدان را برده از جا زلف چون قلاب او

گشته عالم زیر دست تیغ چون محراب او

نیست تنها گل خجل از چهره سیراب او

بر زمین و آسمان دارند آب و تاب او

آب شرم آئینه رو مهتاب خورشید اضطراب

دوش دیدم آن پری رو در پی گفت و شنود

همچو گل می رفت خندان سوی اغیار حسود

جستم از بی طاقتی همچون سپند از جای زود

چون گرفتم دامنش مردم ز ناکامی که بود

دست لرزان دل طپان من منفعل او در حجاب

سینه ام چون لاله داغ از سیر گلشن می شود

گل اگر بر سر زنم گلمیخ آهن می شود

سنبل از نظاره من دود گلخن می شود

تیره بختم کانچنان از طالع من می شود

نور ظلمت روز شب گوهر صدف دریا سراب

سیدا داغ دلمرا آرزوی نیش اوست

شوخ چشمی را که دایم لاله و گل ریش اوست

همچو مژگان خنجر عاشق کشی در پیش اوست

محتشم دارد بت بی رحم کاندر کیش اوست

رحم ظلم احسان سیاست مهر کین گرمی عتاب

شمارهٔ ۱۳

دارم بتی که دارد از لب شراب بی غش

رویی چو شمع روشن قدی چو شعله سرکش

بهر شکار دلها روشن آن بت پریوش

آمد ز خانه بیرون در بر قبای زرکش

بر زر کشیده خفتان شاهانه بسته ترکش

بر لب نهاده ساغر بر دست خنجر تیز

چشم تمام عشوه مژگان فتنه انگیز

سوی چمن دم صبح داده سمند مهمیز

سرو از قبا گرانبار گل از هما عرق ریز

رنگ از حیا دگرگون زلف از صبا مشوش

روزی که آن گل اندام بر پشت زین نهد پا

پیچد عنان به دستش مانند موج دریا

از پا فتد نظاره از خود رود تماشا

هنگام ترکتازی تاقست در نظرها

آن چین زدن بر ابرو وان هی زدن برابرش

رخش سبک عنان را مستانه جلوه داده

دلها به رهگذارش چون نقش پافتاده

کاکل فگنده بر دوش چین از جبین گشاده

در سر هوای جولان بر لب نشان باده

غالب نشاط خندان شیرین مزاج سرخوش

ای سیدا قد او چون سرو باغ دلجوست

چشم تمام عالم به آن دو طاق ابروست

شد مدتی که در شهر این گفتگو ز هر سوست

از صیقل محبت وز پرتو رخ دوست

طبعیست محتشم را آئینه ایست بی غش

شمارهٔ ۱۴

رخ چو برگ گل و قد دلربا داری

به چشم هر که نهی پای خویش جا داری

به غیر ما به همه کس سر وفا داری

چه حالتست که با ما سر جفا داری

چه موجب است که خود را ز ما جدا داری

قسم به ذات تو ای نونهال باغ حیا

مراست کوی تو بهتر ز جنت المأوا

نمی کنی نظری سوی ما به استغنا

چه کرده ام چه شنیدی چه دیده ای از ما

که جان من هدف ناوک بلا داری

شکفته غنچه داغم به یاد مرهم تو

نشسته در ته تیغم ز ابروی خم تو

به حال مرگ فتادم ز پرسش کم تو

رو مدار جوانی بمیرد از غم تو

تو هم جوانی و از خود امیدها داری

خمیده قامتم از بار غصه چون مه نو

به خان و مان من آتش فگنده شد مرو

دمی ز روی مروت حدیث من بشنو

ز یک سخن که رقیبم بگفت رنجه مشو

که این ز شرط کرم باشد و وفاداری

تو را همیشه بود قتل سیدا مقصود

نهاده غمزه به دست تو تیغ زهرآلود

اگر چه می شوی این دم ز مرگ ناخشنود

چنین مکن که پشیمان شوی ندارد سود

که با عراقی مسکین سر جفا داری

شمارهٔ ۱۵

مرا در انتظارت خانه دل روشن است امشب

پی نظاره چشمم منتظر بر روزن است امشب

چو شمعم رشته های اشک دامن دامنست امشب

بیا کز دوریت مژگان به چشمم سوزن است امشب

نفس در سینه ام چون خار در پیراهن است امشب

شدم چون مهر و مه عمری به گرد مرکز عالم

ندیدم جز گیاه صبر داغ عشق را مرهم

مرا گویند تا اهلان نخواهی زیستن زین غم

عجب دارم که پیوند حیاتم نگسلد از هم

که پیچ و تاب زلفش در رگ جان من است امشب

مرا آن به که خون خود به خاک کوی او ریزم

غباری گردم و در دامن زلفش درآویزم

به فکر آستانش هر نفس از جای برخیزم

چه سازم در سلامتخانه تسلیم نگریزم

مرا یکدانه و برق بلا صد خرمن است امشب

به یادش همچو گل آغوش واکرده گریبانم

بسان حلقه گرداب شد از گریه دامانم

چو شمعم بس که افتادست آتش بر رگ جانم

ز جوش اشک می لرزد چو اهل حشر مژگانم

قیامت در مصیبت خانه چشم من است امشب

نگاری را که بود از عکس رویش خان مان روشن

نمی دادی به دست خار همچون برگ گل دامن

شنو ای سیدا امروز حال روزگار من

همان دستی که صایب داشت با او دوش در گردن

ز هجران با غم روی زمین در گردن است امشب

شمارهٔ ۱۶

تا لب لعل تو را شد آشنایی با شراب

آتش بی طاقتی سر بر زد از جان کباب

گرچه از من کنی پنهان تو ای در خوشاب

قصه می خوردن و شبهای گشت ماهتاب

همنشینان تو می گویند پیش از آفتاب

تا شنیدم باده می نوشیدی به غیری ای حبیب

رفت چون سیماب از جان من آرام شکیب

می پرست من شنو امروز حرف این غریب

باده را بر خاک ریزی به که بر جام رقیب

کس به او می می دهد حیف از تو و حیف از شراب

بود امشب با دهانت گیر و دار نقل بزم

می شود ظاهر ز بادامت خمار نقل بزم

گرچه چون مینا نبودم در کنار نقل بزم

آگهم از طرح مجلس در شمار نقل بزم

گر نسازم یک به یک خاطر نشانت بی حساب

از غمت ای آتشین خو مانده ام در تاب و تب

کرده ام چون غنچه گل مهر خاموشی به لب

از تو می گویند مردم حرفهای بوالعجب

مجلسی داری و ساغر می کشی تا نیم شب

روز پنداری نمی بینم چشم نیمخواب

ای پسر تا زنده باشی سیدا دارد جدل

تا مبادا دامنت گردد ز دستی در خلل

زین سخنها خاطرت هرگز نگردد در گسل

وحشی دیوانه ام در راستگوئی ها مثل

خواه راه از من بگردان خواه روی از من بتاب

شمارهٔ ۱۷

ای مه من خانه زین جلوه گاه خود مکن

عالمی را روز محشر دادخواه خود مکن

آتش غیرت به جان بیگناه خود مکن

سرمه را هم محرم چشم سیاه خود مکن

تا توانی آشنایی با نگاه خود مکن

سرو با آن سرفرازی قامتت را چاکر است

باغ با این رنگ و بو حسن تو را انشاگر است

گرچه گل در نازکی مشهور در بحر و بر است

خاطرم شرم و حیا از برگ گل نازکتر است

شاخ گل را زینت طرف کلاه خود مکن

تا به کی با ما نمی سازی ز استغنا نگاه

پایمال مور گردد آخر این روی چو ماه

تا تو یک دم چشم بر هم می زنی چون دود آه

لشکر غارتگر خط می رسد از گرد راه

تکیه بر جمعیت زلف سپاه خود مکن

جلوه قد تو گر از ناز دامن بر زند

باغبان از گلستان از سرو قمری دل کند

غمزه ات در بزم خوبان مست خود را افگند

رنگ بر رخساره عصمت میان را بشکند

دست بازی با سر زلف سیاه خود مکن

تا شدم چون سیدا در حلقه زلفت اسیر

جز دعای جان تو چیزی ندارم در ضمیر

در میان دلبران خواهی که باشی بی نظیر

پند صایب را تو در گوش غرور حسن گیر

بیش ازاین آزار جان نیکخواه خود مکن

شمارهٔ ۱۸

بستم از غیر چو یوسف دل هر جایی را

دادم از دست گریبان زلیخایی را

پاره کردم چو گل این جامه خودرایی را

تا ز غم چاک زدم جیب شکیبایی را

عشق بنمود به من کوچه رسوایی را

بس که چون سرو چمن در همه جا معتبری

چون پری در نظر اهل جهان جلوه گری

گه گل سرخ گهی لاله و گه نیلوفری

هر دم ای شاخ گل تازه به رنگ دگری

از که آموخته یی این همه رعنایی را

کنج ماتمکده از بزم حریفان خوشتر

از تماشای جهان گوشه زندان خوشتر

مرگ از صحبت این قوم پریشان خوشتر

زیر خاکم ز ملاقات رقیبان خوشتر

به جهانی ندهم گوشه تنهایی را

شب که نظاره خورشید جمالت کردم

مرغ دل در گرو دانه خالت کردم

سر خود خاک کف پای خیالت کردم

قدم از فرق به سودای وصالت کردم

از قدم فرق نکردم سر سودایی را

سیدا دست کش از زلف سمن سای دگر

چشم خود پوش ز رخساره زیبای دگر

سر خود فرش مکن زیر کف پای دگر

مشفقی از قدم یار مرو جای دگر

که قبولی نبود بنده هر جایی را

شمارهٔ ۱۹

به دل تا در سخن آورده بودم لعل نابش را

به خود پیوسته می خوردم چو می زهر عتابش را

نهان می داشتم از چشم شبنم آفتابش را

گل اندامی که می دادم به خون دیده آبش را

چه سان بینم که آخر دیگری گیرد گلابش را

به یاد سرو قد او فنا شد رسم و آئینم

تمنای نگاه او برون آورد از دینم

چو نرگس به که سر در پای او افگنده بنشینم

در آغوش نسیم صبحدم بی پرده چون بینم

گل رویی که من واکرده ام بند نقابش را

نهال قامتش در خانه زین کرده مأوایی

پی پابوس او اهل هوس دارند غوغایی

به حال من کنید ای همدمان امروز پروایی

به دست غیر چون بینم عنان طفل خودرایی

که وقت نی سواری می گرفتم من رکابش را

نمی آید برون از صفحه آشوب تا هستش

به مشق فتنه کرده کاتب ایام پابستش

برای قتلم انشا کرد خطی نرگس مستش

به خونم زد رقم تا با قلم شد آشنا دستش

پری رویی که می بردم به مکتب من کتابش را

چرا ایستاده یی ای سیدا چون سرو پا در گل

درین گلزار نتوان ساختن یک ساعتی منزل

کرا افتاده در باغ جهان این قصه مشکل

نهالی را که من چون تاک پروردم به خون دل

چه سان بینم به کام دیگران صایب شرابش را

شمارهٔ ۲۰

اگر چو غنچه کف زر نگار داشتمی

به هر طرف ز ثناگو هزار داشتمی

به باغ دهر چو بو اعتبار داشتمی

زبان شکوه اگر همچو خار داشتمی

همیشه خرمن گل در کنار داشتمی

نمی توان به کف آورد وقت خوش با جهد

به زهر پرورشم داده دایه ام در مهد

به ضرب نیش من تلخکام در این عهد

هزار خانه چو زنبور کردی پر شهد

اگر گزیدن مردم شعار داشتمی

چو شمع بزم به سر برده ام بسی شب را

ندیده دیده من هیچ روی مطلب را

گرفتی به سر انگشت مهر منصب را

ز دست راست ندانستمی اگر چپ را

چه گنج ها به یمین و یسار داشتمی

در این زمانه اگر خاک پا نمی گشتم

به چشم اهل نظر توتیا نمی گشتم

به گرد کوی بتان چون صبا نمی گشتم

به درد عشق اگر مبتلا نمی گشتم

چه دلخوشی من از این روزگار داشتمی

چو سیدا به جهان پافشردمی صایب

رساله را به حریفان سپردمی صایب

ز پشت آئینه خود را شمردی صایب

به عیب خویش اگر راه بردمی صایب

به عیب جویی مردم چه کار داشتمی!

شمارهٔ ۲۱

عقل و هوش زلفت را دسترس نمی داند

کاروان این منزل پیش و پس نمی داند

صحبت تو را اغیار ملتمس نمی داند

قدر دولت وصلت بوالهوس نمی داند

فیض صحبت گل را خار و خس نمی داند

ای دل اسیران را برده یی به عیاری

سنبل تو پیچیده در کمند طراری

نکته تو را گویم گوش اگر به من داری

لذت گرفتاری معنی جگرخواری

غیر ما وفاداران هیچ کس نمی داند

در صف کمانداران ابروی تو ممتاز است

کاکلت کمندافگن غمزه ناوک انداز است

خال گوشه چشمت چشمه را سرافراز است

چشم خان و مان سوزت مست باده ناز است

سوی کس نمی بیند حال کس نمی داند

هر که دید زلفت را مشک چین نمی خواهد

پیش سبزه خطت یاسمین نمی خواهد

طالب تماشایت عقل و دین نمی خواهد

همدم تمنایت همنشین نمی خواهد

همنشین سودایت همنفس نمی داند

پای کوته ما را چاک دامن ارزانی

کام تنگدستان را خاک مسکن ارزانی

سیدا من و دل را گنج گلخن ارزانی

طایران بستان را سبز گلشن ارزانی

بینوا دل مؤمن جز قفس نمی داند

شمارهٔ ۲۲

تا سبزه به گلزار جمال تو دمیده

آراسته حسن تو به اوصاف حمیده

گویم به شب و روز من پشت خمیده

ای خال و خط زلف تو آرایش دیده

این دیده بسی دیده و مثل تو ندیده

ای دامن تو پاکتر است از دل معصوم

منشین به رقیبان سیه روی نفسی شوم

احوال خود امروز کنم پیش تو معلوم

در عشق تو مشهورم و از وصل تو محروم

گرگ دهن آلوده یوسف ندریده

شوخی که منم فاخته سرو قد او

پیوسته چو طوطیست ادا فهم و سخنگو

هر لحظه مرا با نگه گرم ز هر سو

دنبال خودش می کشد آن نرگس جادو

فریاد از آن نرگس دنباله کشیده

بیرون چو رود شمع من از خانه فانوس

آیند چو پروانه حریفان پی پابوس

گیرم سر راه وی و گویم به صد افسوس

رفتن به چه ماند بر خرامیدن طاووس

دیدن به نگه کردن آهوی رمیده

شادم که چو سید فلک باز بخواند

مانند قدح بر در میخانه نشاند

بردن دلم از جا به صد افسون نتواند

واعظ سخن بوالعجبی می شنواند

خسرو به همین عمر نصیحت نشنیده

شمارهٔ ۲۳

غم مرا چون عود شبها جای در مجمر دهد

پهلو از بی آب تابی پشت بر بستر دهد

اهل عالم را نشان از شورش محشر دهد

گر دلم از سینه آه آتشین را سر دهد

تا قیامت در جهان بر باد خاکستر دهد

ما و مجنون در حقیقت ناله یک پرده ایم

از عدم ما تحفه درد عشق را آورده ایم

در کنار دایه ما خود را به غم پرورده ایم

از ازل ما تلخ کامان خو به تلخی کرده ایم

زهر در کام دل ما لذت شکر دهد

در کمین شمشیر بر کف می رسد بدخواه ما

هست همچون سرو پا بر جا دل آگاه ما

آن کمان ابرو اگر باشد دمی همراه ما

تیغ کی گردد عدو پیش خدنگ آه ما

بر تنش هر مو اگر خاصیت خنجر دهد

می روم امروز تا میخانه را محشر کنم

شیشه و پیمانه را خاک سیه بر سر کنم

من نه آنم التجا بر ساقی و ساغر کنم

گر بمیرم کی لب همت به منت تر کنم

خضر اگر آب حیات از جام اسکندر دهد

سیدا دارم نگار نو خط شیرین سخن

چون طبیبان هست دایم بر سر بالین من

روز مرگ خود مبارکباد گویم بر بدن

گر تبار زلف او عرفی به دوزندم کفن

خاک من تا روز محشر نکهت عنبر دهد

شمارهٔ ۲۴

شوخ من بی پرده در بازارها جولان مکن

دیده آئینه را بر روی خود حیران مکن

بوالهوس را برگ عیش ای غنچه در دامن مکن

مجلس اغیار را از خنده گلریزان مکن

چشم خونبار مرا هم کاسه طوفان مکن

از جمالت شد گلستان بزم پیر می فروش

چون گل از غیرت مرا خون جگر آید به جوش

تا به کی چون حلقه کاکل تو را گویم به گوش

ای خدا ناترس آن چاک گریبان را مپوش

شعله آه مرا در انجمن عریان مکن

ای خجل از پرتو رخسار بدر تو منیر

کرده زلف سرکشت خورشیدرویان را اسیر

پند من امروز بشنو ای به خوبی بی نظیر

چشم اگر کافر شود از کس متاع دل مگیر

زلف اگر زنار بندد غارت ایمان مگیر

غمزه را گو تا کمان ابروان آرد به زه

زخمهای سینه ام گردد ز پیکان تو به

گر از این معنی دلت چون غنچه باشد در گره

از برای امتحان اول نمک بر داغ نه

گر بنالم سوده الماس را درمان مکن

عمرها شد سیدا را عقده های مشکل است

بر سر کوی تو او را روز تا شب منزل است

گرچه از گیسوی تو مقصود دلها حاصل است

سینه صایب زیارتگاه ارباب دل است

گر مسلمان زاده این کعبه را ویران مکن

شمارهٔ ۲۵

اشک حسرت تا کی ای گل در کنارم می کنی

از خدای خود نمی ترسی و زارم می کنی

گوش بر قول رقیب بدشعارم می کنی

از برای خاطر اغیار خوارم می کنی

من چه کردم کین چنین بی اعتبارم می کنی

بس که دارد آتش شوق تو جانم بی قرار

شمع سان دارم دل سوزان و چشم اشکبار

می خورم خون جگر چون گل ز دست روزگار

گر بدانی حال من گریان شوی بی اختیار

ای که منع از گریه بی اختیارم می کنی

خان و مان بر باد دادم بر سر سودای تو

توتیا کردم به چشم خویش خاک پای تو

گوش نه یک یک بیان سازم من از غمهای تو

روزگاری آنچه با من کرد استغنای تو

گر بگویم گریه ها بر روزگارم می کنی

شب که در پیمانه می می ریختم از بهر زیست

بی لب لعلت صراحی وار چشمم خون گریست

باعث نارفتن کویت نمی پرسی که چیست

گر نمی آیم به سوی بزمت از شرمندگیست

زانکه هر دم پیش مردم شرمسارم می کنی

سیدا خون می خورم عمریست از بزم وصال

ناتوان گردیده است اعضای من همچون هلال

مدتی بگذشت معلومم نشد ای نونهال

گفته یی تدبیر کارت می کنم وحشی منال

رفت کار از دست و کی تدبیر کارم می کنی

شمارهٔ ۲۶

یوسف من پیرهن چاک از زلیخای کیئی

همچو خورشید فلک سرگرم سودای کیئی

بی خود از رخسار ماه عالم آرای کیئی

ای جهانی محور رویت محو سیمای کیئی

ای تماشاگاه عالم در تماشای کیئی

در گلستان سرو و قمری در تمنای تواند

نرگس و بادام محو چشم شهلای تواند

روز و شب خورشید و مه هنگامه آرای تواند

شمع و گل چون بلبل و پروانه شیدای تواند

ای بهار زندگی آخر تو شیدای کیئی

سنبل از آشفتگان حلقه گیسوی تست

لاله از خونین دلان چهره نیکوی تست

هرکه را بینم مقید با سجود در کوی تست

عالمی را روی دل بر قبله ابروی تست

تو چنین حیران ابروی دلارای کیئی

بسته ای از گفتگو تا آن دو لعل آبدار

می روم از جای با اندک نسیمی چون شرار

چیست این بی تابیت امروز ای آتش عذار

چون دل عاشق نداری یک نفس جایی قرار

سر به صحرا ده پی زلف چلیپای کیئی

در میان خلق تا افتاده غوغای بهشت

بر سر هر کس چو کاکل هست سودای بهشت

از چه رو نبود تو را در دل تمنای بهشت

چشم می پوشی ز گلگشت تماشای بهشت

کمین جلوه سرو دلارای کیئی

کرده یی فرش خزان رخت بهار خویش را

داده یی از کف عنان اختیار خویش را

گر به جنت افگنی در حشر کار خویش را

نشکنی از چشمه کوثر غمار خویش را

از خمار آلودگان جام صهبای کیئی

رفته یی چون سیدا از فکر گیسویی ز هوش

سنبل آسا می کشی بار پریشانی به دوش

حلقه کاکل تو را پیوسته می گوید به گوش

نیست غمازی طریق عاشقان پرده پوش

ورنه صایب خوب می داند که شیدای کیئی

شمارهٔ ۲۷

ز خون بیگناهان قد شمشیرت دو تا باشد

شهیدان تو را در سینه چون گل چاکها باشد

به خاک کشتگان تا روز محشر این ندا باشد

گریبان چاکی عشاق از ذوق فنا باشد

الف در سینه گندم ز شوق آسیا باشد

نمی گردی مرا ای اشک جنت یک نفس همدم

که بر احوال زار خویشتن سازی مرا محرم

بود چون مهر تابان این سخن مشهور در عالم

به اندک روی گرمی پشت بر گل می نهد شبنم

چرا در آشنایی اینقدر کس بی وفا باشد

ز اسباب جهان وارستگی چون سایه پیدا کن

تن خود را به راه خلق چون نقش کف پا کن

بپوش از هستی خود چشم سیر ملک بالا کن

قدم در چشم خاکی نه سرافرازی تماشا کن

به این تل چون برایی آسمان در زیر پا باشد

تعجب نیست از فرهاد کوه بیستون کندن

ندارد تاب تیر ناله عاشق دل آهن

شبی می گفت زلفش از سر بازی به گوش من

به آهی می توان افلاک را زیر و زبر کردن

در آن کشور که چاک سینه محراب دعا باشد

شبی چون سیدا رفتم به سیر بوستان صایب

به هر جانب نهادم روی چون آب روان صایب

شنیدم این نوا را از زبان قمریان صایب

توانی سبز شد در حلقه آزادگان صایب

تو را چون سرو اگر در چار موسم یک قبا باشد!

شمارهٔ ۲۸

رفتم شبی به کویش با قامت خمیده

با صد هوس نشستم چون گل به خون طپیده

دوران هنوز از خواب نکشاده بود دیده

آن خوش پسر برآمد از خانه می کشیده

مایل به او فتادن چون میوه رسیده

چشم کرشمه مستش هر جا که خورده باده

ساغر ز دست رفته مینا ز پا فتاده

طرف کله شکسته چون گل بغل کشاده

ناز بهانه جو را بر یک طرف نهاده

شرم ستیزه خو را در خاک و خون کشیده

کاکل چو شانه کرده در دهر مشک سوده

تنگ شکر شکسته چون پسته لب کشوده

آتش علم کشیده در خانه که بوده

برقی ز ابر جسته هر جا که رم نموده

سروی ز خاک رسته هر جا که آرمیده

سنبل ز فکر زلفش سرگشته و پریشان

نرگس ز رشک چشمش بر کار خویش حیران

سرو از حجاب قدش پیچیده پا به دامان

گل ز انفعال رویش در خاک گشته پنهان

ریحان ز شرم خطش بر خاک خط کشیده

هر صبحدم بروید خورشید جلوه گاهش

رخسار خود نهادست چون نقش پا به راهش

آتش زده به عالم چون نرگس سیاهش

برق سبک عنان را مژگان خوش نگاهش

میدان به طرح داده چون آهوی رمیده

هر جا سخن گذشته از دستگاه ساعد

آورده پنجه او مه را گواه ساعد

تا شمع طور آرد رو در پناه ساعد

مالیده آستین را تا بوسه گاه ساعد

تا ناف پیرهن را چون صبحدم دریده

خالی نیند خوبان در دهر از ملامت

دارد خدای او را ای سیدا سلامت

مانند سرو هر جا افراختست قامت

صایب ندیده خود را تا دامن قیامت

یکبار هر که او را مست و خراب دیده

شمارهٔ ۲۹

ای گل امروز تو هم‌بزم حریفان شده‌ای

شعله جان من بی‌سر و سامان شده‌ای

دست بر دست سبو کرده خرامان شده‌ای

شوخ و میخواره و شبگرد و غزل‌خوان شده‌ای

چشم بد دور که سرفتنه دوران شده‌ای

ای که در کلبه‌ام از دور چو مه می‌تابی

گاه در خرمن من آتش و گاهی آبی

با وجودی که چو نرگس همه دم در خوابی

هرچه در خاطر هرکس گذرد می‌یابی

خوش ادایاب ادافهم و سخندان شده‌ای

رخ خود را مه تابنده نمی‌دانستی

به خود این مرتبه زیبنده نمی‌دانستی

همچو گل حرف پراکنده نمی‌دانستی

تا پریروز شکرخنده نمی‌دانستی

این زمان صاحب چندین شکرستان شده‌ای

غنچه باغ زلیخای ملامت‌زده است

بوی پیراهن گل گرگ فلاکت‌زده است

مصر در پیش رخت گلشن آفت‌زده است

یوسف از قافله حسن تو غارت‌زده است

به دعای که چنین صاحب سامان شده‌ای

هیچ حرفی ز کتابی نشنیدی هرگز

ناز تعلیم معلم نکشیدی هرگز

گلی از عکس رخ خویش نچیدی هرگز

تو که از شرم در آیینه ندیدی هرگز

به اشارت که این طور شفاخوان شده‌ای

داشتی پیشتر ای شوخ به من قهر و ستیز

نرگست عربده‌جو بود و دو لب شورانگیز

این زمان با من دل‌خسته شدی شکرریز

از ادای سخن و از نگه عذرآمیز

می‌توان یافت که از کرده پشیمان شده‌ای

سیدا کرده تماشای بتان را صایب

آرزو برده چو تو موی میان را صایب

عمرها در طلبت گشته جهان را صایب

چون فدای تو نسازد دل و جان را صایب

که همان نوع که می‌خواست همان سان شده‌ای

شمارهٔ ۳۰

چو غنچه تا به تبسم کشاده‌ای لب‌ها

برند نام تو مردم به جای یارب‌ها

ندا کنند به کوی تو زاهدان شب‌ها

زهی به غمزه جانسوز برق مذهب‌ها

به خنده نمکین نوبهار مشرب‌ها

شبی که روی خود ای ماه من عیان کردی

الف به سینه گردون ز کهکشان کردی

هلال را ز شفق شاخ ارغوان کردی

به یک کرشمه که در کار آسمان کردی

هنوز می‌پرد از شوق چشم کوکب‌ها

خزان رسید و ز باغ اهل عیش و غم رفتند

وداع کرده چمن را به یک قلم رفتند

نسیم و نکهت گل از قفای هم رفتند

سبک روان به نهانخانه عدم رفتند

بر آستانه چو نعلین مانده قالب‌ها

چو شمع بود ز سودای او دلم در تب

رسید بر سر بالینم آن نگار امشب

چو غنچه هست کنون این سخن مرا بر لب

گذشتم از سر مطلب تمام شد مطلب

نقاب چهره مقصود بود مطلب‌ها

چو گردباد کنم سیر دشت و هامون را

زنم به خاک دل غوطه خورده در خون را

دهم به زلف و خط یار جان محزون را

از آن به تیرگی شب خوشم که مجنون را

سیاه خیمه لیلی بود دل شب‌ها

ستاره ها به فلک گرچه شکر و شیرند

برای ریختن خون خلق شمشیرند

همیشه در پی ما اوفتاده چون تیرند

نه روز ثابت سیاره ترک ما گیرند

نه شب به خواب روند این گزنده عقرب‌ها

چو سیدا به همه کرده پیروی صایب

نهاده بعد غزل رو به مثنوی صایب

شده به اهل سخن یار معنوی صایب

فتاده تا به ره طرز مولوی صایب

سپند شعله فکرش شدست کوکب‌ها

شمارهٔ ۳۱

تا به می خوردن به گلشن آن گل رعنا نشست

غنچه از خون جگر لبریز در مینا نشست

قمری از خود دست شست و عندلیب از پا نشست

سرو من روزی که با شمشاد و گل یکجا نشست

یک سر و گردن به خوبی از همه بالا نشست

از سر کوی که آن مه با قد دلجو گذشت

از لب بام فلک غوغای های و هو گذشت

شور و محشر شد عیان هر جانب آن بدخو گذشت

رسته خیز انگیخت از چین جبین هر سو گذشت

نوبهار آمیخت با خاک زمین هر جا نشست

داشتم در کنج عزلت مدتی چشم پرآب

رقص می رفتم به روی آب مانند حباب

با من بی کس شبی از آسمان آمد خطاب

رسم و آئین غریبی یاد گیر از آفتاب

صبحدم تنها برآمد شام غم تنها نشست

ای نگاهت دلربایان جهان را دلرباست

قامت رعنای تو بالا بلندان را بلاست

چون تو آشوب زمان و آفت دوران کجاست

تا ز جا برخاستی سر فتنه ای بر پای خاست

تا نشستی در دل من آتشی از پا نشست

ای خطت باشد به چشم سیدا فصل ربیع

قامتت باشد به محشر خاکساران را شفیع

می کنی از یک نگاه گرم شیران را مطیع

آهوی چشم تو را برگرد سر گردد بدیع

کو به زیر تیغ بیداد تو بی پروا نشست

شمارهٔ ۳۲

فگندی بر جگر آتش چو من بی خان و مانی را

زدی در شعله از نامهربانی مهربانی را

بگو ای شمع با پروانه خود داستانی را

کجا بودی که امشب سوختی آزرده جانی را

به قدر روز محشر طول دادی هر زمانی را

به قدر قسمت هر کس در آن روزی که جان دادند

به خوبان قد سرو و چهره یی چون ارغوان دادند

از آن روزی که حسن و عشق را با هم نشان دادند

به عاشق اشک سرخ و رنگ زرد از بهر آن دادند

کز استغنا فرود آرند مستغنی جوانی را

فغان زاهدان در خانقه چون شمع از خامیست

ز بزم دلبران پرهیز کردن عین بدنامیست

به قول عشقبازان این روایت شاهد حامیست

کتاب هفت ملت گر بخواند آدمی عامیست

نخواند تا ز جزو آشنایی داستانی را

دلم را چند بی لعلت نظر بر جام زهر افتد

نگاهت جانب من تا بکی از روی قهر افتد

مرا در گفتگو آور که آشوبی به دهر افتد

سئوالی کن ز من امروز تا غوغا به شهر افتد

که اعجاز فلانی کرد گویا بی زبانی را

شبی افتاده می رفتم به طوف کعبه آن کو

به گوش هوشم آواز پیاپی آمد از یکسو

اگر پرسد مرا ای سیدا آن تندخو بر گو

نمی دانم نظیری کیست چون می آمدم زان رو

به حال مرگ دیدم بر سر ره ناتوانی را

شمارهٔ ۳۳

داد ضیا به عالمی پرده ز رخ کشادنش

پنجه آفتاب شد دست برو نهادنش

برد ز جای خود مرا جلوه کنان ستادنش

بست زبان شکوه ام لب به سخن کشادنش

عذر عتاب گفتن و وعده وصل دادنش

بر سر دست غمزه اش داده ز ابروان کمان

تیر ستمگری زند بر دل زار خستگان

نرگس او بلای دل عشوه او بلای جان

هست جهان جهان فریب از پی قتل عاشقان

آمدن و گذشتن و گشتن و ایستادنش

پیش نهال قد او سرو روان رود ز جا

فاخته زیر بال خود سر کشد از سر حیا

جلوه کنان قدم نهد جانب باغ هر صبا

ناز دماند از زمین عشوه نشاند از هوا

طرز خرام کردن و پا به زمین نهادنش

قامت همچو سرو او گشت به غیر جلوه گر

در ره او چو نقش پا خاک همی کنم به سر

سوی من آن نگار را کس نشدست راهبر

جذب محبتم کشد نیست بهانه دگر

این همه تند گشتن و در پی من فتادنش

شد ز جفای آسمان قامت ماه در کمین

چشم کشاده سیدا گردش چرخ را بوبین

کار فلک به بیدلان هست مدام جور و کین

وحشی اگر چنین بود طور زمانه بعد از این

وای بر آنکه باید از مادر دهر زادنش

شمارهٔ ۳۴

تندخویی آمد و چون لاله داغم کرد و رفت

آتش هجران او تاراج باغم کرد و رفت

بوی نومیدی فراقش در دماغم کرد و رفت

آنکه لبریز از وصالم داشت داغم کرد و رفت

شربت تلخ جدایی درایا غم کرد و رفت

بود فردوس برین از مقدم جانانه ام

خضر میاید پی درویزه در کاشانه ام

هر زمان می کرد بال افشانی ها پروانه ام

آنکه روشن بود از وصلش چراغ خانه ام

تند باد هجر در کار چراغم کرد و رفت

صفحه دل از خط مشکین او شیرازه داشت

التفات غمزه اش جان را بلند آوازه داشت

دم به دم با من نگاهش لطف بی اندازه داشت

آنکه بادام ترش دایم دماغم تازه داشت

خشکسال ناامیدی در دماغم کرد و رفت

با دل محزون فتاده روزگار مشکلم

دست حسرت بر سر و پای سراغ اندر گلم

از هجوم اشک طوفان خیز باشد منزلم

تا نهال قامت او رفت از باغ دلم

آمد ایام خزان تاراج با غم کرد و رفت

سیدا از خاکساری ها در آن کو شهره شد

زلف مشکین از شکست خود سمن بوشهره شد

عندلیب این چمن از بس که خوشگو شهره شد

در جهان عنقا به کمنامی از آن رو شهره شد

بس که اعرابی در این وادی سراغم کرد و رفت

شمارهٔ ۳۵

هستم از جان بنده رخساره آن پادشاه

رفت از مکتب مه من گشت احوالم تباه

زد معلم سیلی بر عارض مانند ماه

عارضش از سیلیت نیلوفری شد آه آه

ای معلم شرم از آن رو نامدت رویت سیاه

گشته ام با خاک ره یکسان برای یک نظر

گر بود صد جان مرا سازم فدای آن پسر

نامدت رحم ای معلم با رخ همچون قمر

ای معلم ای خدا ناترس ای بیدادگر

من گرفتم دارد او هم وزن حسن خود گناه

شد دگرگون جان من رخسار همچون ارغوان

آتشی در سینه ام افتاد دل شد در فغان

وحشتی کرده معلم با تو ای شاه جهان

ماه من معذور فرما من نبودم آن زمان

ورنه می کردم به او من زندگانی را تباه

کرد از ابرو اشارت های ناز از بهر عذر

سرمه پیش افگند تا گردد نیاز از بهر عذر

صد نگه دزدیده هر یک دلنواز از بهر عذر

کرد سویت صد نگاه جانگداز از بهر عذر

خونبهای صد چو تو نااهل باشد یک نگاه

سیدا باید زدن آتش درون خرمنش

آن معلم را که وحشت کرده با یار منش

جان من از بهر تو گشتم من اکنون دشمنش

این زمانی غم مخور دارم برای کشتنش

همچو وحشی برق آه جانگداز و عمر کاه

شمارهٔ ۳۶

از شوق تو افتادم در بادیه پیمایی

دارد من مجنون را سودای تو سودایی

رفتی و مرا ماندی در کنج شکیبایی

ای پادشه خوبان داد از غم تنهایی

دل بی تو به جان آمد وقتیست که بازآیی

افتاده ام از چشمت در کشور گمنامی

می گریم و می سوزم چون شمع من از خامی

درد تو مرا آورد بالین سرانجامی

ای درد توام درمان در بستر ناکامی

وی یاد توام مونس در گوشه تنهایی

روزی که تو را ایام از دیده نهانم کرد

صد شعله بیدادی قصه دل و جانم کرد

گردون نه مرا آن نوع رسوای جهانم کرد

مشتاقی و مهجوری دور از تو چنانم کرد

کز دست نخواهد شد دامان شکیبایی

رخسار تو را از بت آن تاب نمی ماند

چشم سیهت از ناز در خواب نمی ماند

باغ رخ تو تا حشر سیراب نمی ماند

دایم گل این بستان شاداب نمی ماند

دریاب ضعیفان را در وقت توانایی

تا بر سرت ای سید آن شوخ سوار آمد

افروخته سر تا پا همچون گل نار آمد

فصل غم و محنت رفت ایام بهار آمد

حافظ شب هجران شد بوی خوش یار آمد

شادیت مبارک باد ای عاشق شیدایی

شمارهٔ ۳۷

امروز به عالم نبود اهل وفا را غیر از تو پناهی

گیرند برای تو شب و روز دعا را از هر سر راهی

تا چند به زلف تو بگویم نگارا با ناله و آهی

ای ریخته سودای تو خون دل ما را بی هیچ گناهی

بنواز دمی کشته شمشیر جفا را باری به نگاهی

عمریست چو من فاخته سرو غلامت با آن قد دلجو

هر حلقه یی از زلف دلاویز تو دامیست بر گردن آهو

از بس که شب و روز تو را باغ مقامست گویند ز هر سو

در خرمن گل مار سیه خفته کدام است با روی تو گیسو

حیف است که همخوابه بود ترک خطا را هندوی سیاهی

شبنم به تمنای تو عمری به سر آورد با دیده بیدار

پیراهن آغشته به خون جگر آورد گل در نظر خار

بلبل به چمن ناله جانسوز برآورد از سینه افگار

باد سحر از روضه رضوان خبر آورد امروز به گلزار

ای سرو روان نیست مگر باد صبا را در کوی تو راهی

از خون جگر نیست تهی شیشه عاشق چون دیده یعقوب

پیوسته به درد است رگ و ریشه عاشق همچون تن ایوب

گویم به تو امروز اندیشه عاشق از طره محبوب

زاری و زرو زور بود پیشه عاشق یا رحم ز مطلوب

نی زور مرانی از رو نمی رحم شما را بس حال تباهی

عمریست تو را بر سرسید گذری نیست افتاده بزنجیر

با یاد تو از زندگی او اثری نیست چون کودک تصویر

آهوی تو را سوی ایران نظری نیست از ماست چه تقصیر

از حال پریشان کمالت خبری نیست هیهات چه تدبیر

کس نیست که تقریر کند حال گدا را در حضرت شاهی

شمارهٔ ۳۸

هر که در غم صبر کرد ایوب می دانیم ما

خو به هجران کرده را یعقوب می دانیم ما

عاشقان را در وفا منصوب می دانیم ما

بی وفایی شیوه محبوب می دانیم ما

نیست خوبان را وفایی خوب می دانیم ما

کوهکن از یاد شیرین ماند سر در کوهسار

فکر لیلی در بیابان کرد مجنون را غبار

این مثل بر صفحه دهر است زایشان یادگار

عاشقان راهست قلاب محبت زلف یار

این کشش از جانب مطلوب می دانیم ما

تا دمیده بر عذارش خط چون مشک ختن

باغبان از سنبل تر بسته دیوار چمن

گر کند دعویی ملک آن یوسف گل پیرهن

زآن خط آشفته خواهد شهرها بر هم زدن

عادت آن ماه شهر آشوب می دانیم ما

آن خداوندی که قربان کرد اسماعیل را

کرده از مژگان به چشم اهل کنعان میل را

با زلیخا هاتفی می گفت این تمثیل را

بهر یوسف در کنار مصر رود نیل را

یادگار از دیده یعقوب می دانیم ما

سیدا دامن کش از بزم شراب نوخطان

بوی خون سر می زند از سنبل زلف بتان

کرده اند این نقش بر سنگ مزار کشتگان

خط خوبان نامه قتل است بهر عاشقان

آصفی مضمون این مکتوب می دانیم ما

شمارهٔ ۳۹

مه من علم به عالم شده ای به دلربایی

همه دم چو سرمه دارم ز تو چشم آشنایی

به فسون غیر گردی ز من ای پسر جدایی

پس ازین بهر سر ره من و عرض بینوایی

بکنم دعای جانت به بهانه گدایی

تو که همچو شمع داری رخ انجمن فروزی

ز غم تو عمرها شد به دلم فتاده سوزی

بنشین دمی که ظاهر بکنم به تو رموزی

همه شب در این خیالم که رسم به وصل روزی

همه روز بر امیدی که شبی به خوابم آیی

به جهان ز خوبرویان غم بی عدد کشیدم

ز می جفای هر یک پی امتحان چشیدم

همه جا چو مهر گردون من خسته دل رسیدم

ز وفا به غیر نامی نشنیدم و ندیدم

ز بتان من آنچه دیدم همه عمر بی وفایی

به لبم ز بزم وصلش نرسیده است جامی

دل تلخ مشرب من نرسیده زو به کامی

نه ازو به من حدیثی نه به او مرا سلامی

نه در آن حریم دارم به مراد دل مقامی

نه در این دیار با او ره و رسم آشنایی

به زمانه سیدا را نبود هوای ساغر

سر خود به جیب برده به هوای وصل دلبر

به زبان خامه هر دم رسد این سخن مکرر

به کمند زلف خوبان نه چنان فتاد حیدر

که به عمر خویش یابد ز کمندشان رهایی

شمارهٔ ۴۰

مصفا سینه را چون مهر انور می توان کردن

به همت مشت خاک خویش را زر می توان کردن

جفاهای تو را طغرای دفتر می توان کردن

ز بیداد تو با دل شکوه یی سر می توان کردن

شکایت گونه یی زان دست و خنجر می توان کردن

محبت با تو حاجتمند کرده سینه ریشان را

نمی پرسی تو از نامهربانی درد کیشان را

به گوشت زلف می گوید سراسر حال ایشان را

فراهم کن یکی اوراق دلهای پریشان را

اگر طلعت نخواهد باز ابتر می توان کردن

بلای جان بود عشاق را رخساره رنگین

ز مجنون رفت عقل و وز زلیخا دور شد تمکین

به خسرو کوهکن می گفت ای شاه کرم آئین

مگو تلخ است خون اهل دل شاید بود شیرین

دم تیغی به رسم امتحان تر می توان کردن

شبی از سوز دل آتش زدم چون گل به پیراهن

به سیر باغ بیرون آمدم از گوشه گلخن

به مرغان گلستان ساختم آن نکته را روشن

به شرع دوستی گلبرگ نتوان چید در دامن

ولی چندان که خواهی خاک بر سر می توان کردن

مه من چند باشند از غمت یاران به تاب و تب

شده در انتظارت مردمان را چشم چون کوکب

شنو این نکته را از سیدا ای شوخ شکر لب

اگر یک قطره خون از دیده طالب چکد امشب

به خون صد شهید غم برابر می توان کردن

شمارهٔ ۴۱

ارباب جود را کف گوهرفشان نماند

دست گشاده‌ای به محیط دکان نماند

در روزگار ما ز سخاوت نشان نماند

از همت بلند اثر در جهان نماند

یک سرو در سراسر این بوستان نماند

تا جغد طینتان به فضای چمن شدند

چون سبزه سایه پرور سرو سمن شدند

گلها ز بس که همدم زاغ و زغن شدند

مرغان نغمه سنج جلای وطن شدند

جز بیضه شکسته درین آشیان نماند

از اهل نماند درین خاکدان نشان

بستند آب و آئینه رخت خود از میان

خورشید گفت وقت وداعش به آسمان

روشندلان چو برق گذشتند از جهان

خاکستری به جان ازین کاروان نماند

از دیده بصیرت ما خواب شد روان

ابیات از سفینه چو سیماب شد روان

تحریر از صحیفه چو خوناب شد روان

از چشم سرمه دار دوات آب شد روان

شیرین زبانی قلم نکته دان نماند

ای سیدا تو دل به مقام نجات کش

پای از مکان طایفه بی ثبات کش

چون خضر رخت خویش به آب حیات کش

صایب زبان خامه به کام دوات کش

امروز چون سخن طلبی در جهان نماند

شمارهٔ ۴۲

نقاب از رخ برافگندی نمودی روی زیبا را

ز غیرت داغ کردی در چمن گل‌های رعنا را

به دل دارم من شوریده‌خاطر این تمنا را

به چشم لطف اگر بینی گرفتاران شیدا را

به ما هم گوشه چشمی که رسوا کرده‌ای ما را

به جانِ خستهٔ محزونِ من هردم رسد صد نیش

چه سازم اینچنین دردی که باشد با من دلریش

نشینم بر سر راه تو من افگنده سر در پیش

به هرجا پا نهی آنجا نهم صد بار چشم خویش

چه باشد آه اگر یک بار بر چشمم نهی پا را

کجا با عیش و عشرت یک سر مویی نظر دارد

چو من هر کس که داغ دلربایی بر جگر دارد

چه سازم ای مسلمانان دلم شوری به سر دارد

عجب دردی که فردا ماه من عزم سفر دارد

بمیرم کاش امروز نبینم روی فردا را

چو جوهر چند بندم آشیان را بر دم خنجر

به حال زار من یک ره به چشم مرحمت بنگر

قدم از کوی تو بیرون نمانم جانب دیگر

مرا گر از تمنای تو آید صد جفا در سر

ز سر بیرون نخواهم کرد هرگز این تمنا را

مه من مرهم داغ دلم از پیش دانستی

به جان سیدا اندوه و غم را بیش دانستی

مرا نادیده از روز ازل دلریش دانستی

هلالی را به یک دیدن غلام خویش دانستی

عجب بینایی داری بنازم چشم بینا را

شمارهٔ ۴۳

چون تاب به کلبه ام ای سیمتن درای

داغم شکفته است به سیر چمن درای

ای شمع بزم سوختگان در سخن درای

یک بار بی طلب به شبستان من درای

چون بوی گل نهفته در این انجمن درای

امروز هوش از من بیمار رفته است

رنگ از رخم پریده به یکبار رفته است

جان خرابم از تن افگار رفته است

دست و دلم ز دیدنت از کار رفته است

بند قبا گشاده در آغوش من درای

در کنج خانه جا چو اسیران گرفته ایم

خو را به گوشه یی ز حریفان گرفته ایم

چون شانه جا به زلف پریشان گرفته ایم

از دوریی تو شام غریبان گرفته ایم

از در گشاده روی چو صبح وطن درای

پروانه ها ز شمع جفای تو سوختند

در باغ بلبلان به هوای تو سوختند

گلها و لاله ها ز برای تو سوختند

خونین دلان ز شوق بقای تو سوختند

خندان تر از سهیل به خاک یمن درای

چون سیدا به کوی تو دیگر اسیر نیست

چشم تو را نظر به سوی این فقیر نیست

پرهیز کردن تو ازو دلپذیر نیست

آئینه را ز صحبت طوطی گریز نیست

ای سنگدل به صایب شیرین سخن درای

شمارهٔ ۴۴

به بزم غیر تا سرو تو خود را جلوه گر کرده

نگاه خیره از هر سو تو را مد نظر کرده

به کوه و دشت می گشتم به یادت دیده تر کرده

شنیدم آه سردی با تو گستاخانه سر کرده

به چشم نازکت بیماریی چشمت اثر کرده

چمن از خواب شب هر صبحدم چشمی که وا سازد

تو را از یک طرف بلبل ز یکسو گل دعا سازد

چو شبنم از برای دیدنت از دیده پا سازد

به امیدی که با نبض تو دستی آشنا سازد

مسیح از خانه خورشید آهنگ سفر کرده

سر زلف کجت از تار ایمان است نازکتر

تو را رنگ از رخ گلهای بستان است نازکتر

بتان را دست اگر از شاخ مرجان است نازکتر

رگ دست تو صد بار از رگ جان است نازکتر

طبیب بی مروت بوسه گاه نیش تر کرده

تنت ای سرو تا بر بستر گل همنشین گشته

مرا بهر رعایت دست بیرون زآستین گشته

تو را رنگ از حرارت همچو رنگ یاسمین گشته

گل رخسارت از دل سوزیی تب آتشین گشته

ملاقات لبت بتخاله را تنگ شکر کرده

می نابی که شب تا روز در میخانه می خوردی

برغم آشنا با مردم بیگانه می خوردی

دل عشاق را چون چشم خود مستانه می خوردی

خمار خون مظلومان که بی قیدانه می خوردی

سر بی مهریت را آشنایی درد سر کرده

کسی را سیدا بخت و سعادت هست خوش باشد

به هر جا گر بود کارش عبادت هست خوش باشد

به چشم یار اگر ذوق ارادت هست خوش باشد

تو را صایب اگر پای عیادت هست خوش باشد

که ما را این خبر از هستی خود بی خبر کرده

شمارهٔ ۴۵

عشق چون آمد به دل در سینه غم نامحرم است

در دیار حاکم عادل ستم نامحرم است

اهل دل را نقش پا گر در حرم نامحرم است

من به جایی می روم کانجا قدم نامحرم است

وز مقامی حرف می گویم که دم نامحرم است

خویش را ای گل به چشم عندلیبان جا مکن

دیده اغیار را روشن به خاک پا مکن

بهر طعن ما اسیران دفتری انشا مکن

ما اگر مکتوب ننوشتیم عیب ما مکن

در میان راز مشتاقان قلم نامحرم است

هر که چون من دیده خود را کند بر روی دوست

سجده گاه او نباشد جز خم ابروی دوست

بوالهوس را نیست ره در صحبت دلجوی دوست

جای هر تر دامنی نبود حریم کوی دوست

پاکدامن هر که نبود در حرم نامحرم است

ساقیا از عشرت می پیش من بکشا دهن

چون صراحی خنده یی دارم به حال خویشتن

خون دل می نوشم و با کس نمی گویم سخن

ای انیس عشق طعن بی غمی بر من مزن

حالتی دارم به یاد او که غم نامحرم است

بس که می ریزد به چشم خون حسرت بر کنار

بر سر مژگان من چون شمع باشد شعله یار

در فراق یوسف گل پیرهن یعقوب وار

خوشدلم گر دیده من شد سفید از انتظار

کز پی دیدار جانان دیده هم نامحرم است

سیدا از صحبت ما دردمندان غافلند

باده گلبرگ در جوش است و رندان غافلند

ما چنین با عیش مشغولیم و یاران غافلند

عرفی از بزم نشاط ما حریفان غافلند

هر کجا ما جام می گیریم جم نامحرم است

شمارهٔ ۴۶

سیر پرشور و چشم لاغر و پشت خمی دارم

درین وادی فراوان درد و بی پایان غمی دارم

پریشان خاطرم امروز گویا ماتمی دارم

لب خشک و دل خونین و چشم پر نمی دارم

نگهدارد خدا از چشم بد خوش عالمی دارم

مرا افگنده بر خاک مذلت پله هستی

بلندی های بیجا کشکشان آورد در پستی

به گرد خویشتن می گردم و می گویم از مستی

دو عالم آرزو در سینه دارم از تهیدستی

بیابان در بیابان کشت ابر بی نمی دارم

دل لبریز دارم چون جرس از ناله و افغان

چو گل افتاده در پیراهن من چاک تا دامان

به گوشم هر دم آید این ندا از طره جانان

فراغت دارد از ناز طبیبان درد بی درمان

پریشان نیستم هر چند حال درهمی دارم

فلک دیوار پستم را کجا از پای بنشاند

ازین کردار خود را تا قیامت رنجه گرداند

نسیم از جای کوه قاف را برکنده نتواند

به من سیل حوادث می کند تندی نمی داند

که من در سخت جانی ها بنای محکمی دارم

ز من امروز چون بلبل دل آزاری نمی آید

برون از خانه من غیرهمواری نمی آید

درین گلزار از دستم به جز زاری نمی آید

نسیم صبحم از من خویشتن داری نمی آید

گره وا می کنم از کار مردم تا دمی دارم

اگر گل در زمین جان نشانم خار می روید

نهال سبزه کارم نیش از گلزار می روید

مرا از سینه مو همچون زبان مار می روید

به جای جوهر از آئینه ام زنگار می روید

گوارا باد عیشم خوش بهاری خرمی دارم

به گردون تیر آه خستگان سازد اثر صایب

برآید احتیاج سیدا از چشم تر صایب

چو شبنم گشته ام از مهر او صاحبنظر صایب

ز راز آسمانها چون نباشم باخبر صایب

که من از کاسه زانوی خود جام جمی دارم

شمارهٔ ۴۷

به میدان آمدی و گوی و چوگان باختی رفتی

کشیدی تیغ و خونم ریختی و تاختی رفتی

پس از کشتن مرا بر سر علم افراختی رفتی

گذشتی بر مزارم شورشی انداختی رفتی

کف خاک مرا صحرای محشر ساختی رفتی

به هوش از بزرگان افزون تری در سال اگر خوردی

به صورت بیژنی با زور بازو رستم گردی

به اوج آستانت چون هلالم رخت گستردی

مرا اول به معراج قبول بندگی بردی

در آخر همچو نقش پا به خاک انداختی رفتی

به جستجوی تو شبنم صفت از دیده پا کردم

به کویت آمدم از خان و مان خود را جدا کردم

ز من دل خواستی در خدمتت جان را فدا کردم

تمام عمر خود را صرفت ای ناآشنا کردم

شدی بیگانه و حق وفا نشناختی رفتی

مرا افتاده از عشق تو بر جان آتش سودا

نکردی هیچ چون پروانه بر احوال من پروا

به شاخ شعله مانند سمندر کرده ام مأوا

چو شمع از بی کسی سوختم ایستاده بر یکجا

ز تاب آتش غم پیکرم بگداختی رفتی

نمی کردی تو هرگز ناله عشاق را سامع

بود پیوسته از دست نگاهت خنجر قاطع

بگفت سیدا هرگز نگشتی از ستم مانع

جفا کردی جفا کردی نکردی رحم بر جامع

فگندی بر زمین و نیم بسمل ساختی رفتی

شمارهٔ ۴۸

خوردی شراب ناب سرانجامیی تو رفت

شرم نگه ز نرگس بادامیی تو رفت

رنگ از رخ حیا ز می آشامیی تو رفت

رفتی به بزم غیر نکو نامیی تو رفت

ناموس صد قبیله به یک خامیی تو رفت

زاهد اگر به دامن پاکت برد سجود

عاشق به عصمت تو فرستد اگر درود

هر دم رسد ز گردش افلاک این سرود

اکنون اگر فرشته نکو گویدت چه سود

در شهرها حکایت بدنامیی تو رفت

امروز از عذار تو رفتست نور حسن

از هرزه گردی تو نمانده شعور حسن

می گفت همچو زلف به گوش تو شور حسن

همصحبت رقیب شدی از غرور حسن

نام خوش تو بر سر خودکامیی تو رفت

آنها که خویش را به تو غمخوار کرده اند

رسوا تو را به کوچه و بازار کرده اند

از آشنائیت دل و جان عار کرده اند

یاران متفق به تو انکار کرده اند

هر جا حدیث نیک سرانجامی تو رفت

ای سیدا به نرگس شوخت نظر نماند

تیری که در بساط کمان داشت پر نماند

زخمی ز نیش خنجر او بر جگر نماند

با کاو کاو غمزه نظیری نظر نماند

فارغ نشین که خون دل آشامیی تو رفت

شمارهٔ ۴۹

شبی ای رشک یوسف بی تو از بیت الحزن رفتم

گریبان چاک هر جانب چو بوی پیرهن رفتم

به چشم گوهرافشان همچو شبنم از وطن رفتم

به بویت صبحدم گریان به گلگشت چمن رفتم

نهادم روی بر روی گل و از خویشتن رفتم

مرا رسم وفاداری تو را باشد جفا آئین

ز من مهر است و دلسوزی نباشد از تو غیر از کین

ز شب تا روز باشد این سخن ورد من مسکین

تو ای گل بعد ازین با هر که می خواهد دلت بنشین

که من چون لاله با داغ جفایت زین چمن رفتم

ز موج گریه غم آستینم گشت دریایی

شد از چاک گریبان سینه ام دامان صحرایی

به کوی عاشقی امروز چون من نیست رسوایی

نه در سر شور مجنونی نه سامان زلیخایی

ازین هنگامه آخر شرمسار مرد و زن رفتم

حدیث روی آتشناک او گفتند در گلشن

کبود از سیلی باد صبا شد چهره سوسن

شتاب آلوده و چون سرو چیده از زمین دامن

بگشت باغ رفت آن شاخ گل با تای پیراهن

منش همچون نسیم از پی به بوی پیرهن رفتم

زبان غنچه را ای سیدا پیچیده گفتارش

ز پا افگنده سرو باغ را مستانه رفتارش

شود نظاره آب از پرتو خورشید رخسارش

ولی می باید و صبری که آرد تاب دیدارش

فغانی گر دلی داری تو باش اینجا که من رفتم

شمارهٔ ۵۰

آب و تاب دوستی در سنبل موی تو نیست

رنگ و بوی آشنایی بر گل روی تو نیست

شیوه عهد و وفا در چشم جادوی تو نیست

یک سر مو راستی در طاق ابروی تو نیست

رحم در سر کار مژگان بلاجوی تو نیست

از وصال خویش با من هر زمان دم می زنی

دم به دم بر آتشم آبی چو شبنم می زنی

چشم می پوشی و عالم را به عالم می زنی

می دهی صد وعده و فی الحال بر هم می زنی

این اداها لایق چشم سخنگوی تو نیست

آخر از دست تو پا بر دین و ایمان می نهم

دل به طاق کوچه آتش پرستان می نهم

از غم زلف تو سر در کوی گبران می نهم

پر مرنجانم که رو در کافرستان می نهم

حلقه زنار کم از حلقه موی تو نیست

بر سرم می آیی و افگنده در خون می روی

همره اغیار با رخسار گلگون می روی

هر طرف مانند شاخ بید مجنون می روی

بی سبب از شاهراه وعده بیرون می روی

این روش زیبنده بالای دلجوی تو نیست

می روی با غیر و می سوزی من دیوانه را

می کنی با آشنا ترجیح هر بیگانه را

مست میایی و آتش می زنی کاشانه را

از کنار شمع می آری برون پروانه را

شعله آتش حریف تندیی خوی تو نیست

تا یکی باشد تو ای پیمان شکن ناآشنا

آستانت کرده ام عمریست با خود متکا

ای مه من گوش کن امروز حرف سیدا

آفتاب من عزیزش دار تا روز جزا

غیر صایب خاکساری بر سر کوی تو نیست

شمارهٔ ۵۱

شبی ز خانه برون با صد آرزو رفتم

فگنده سبحه و سجاده کو به کو رفتم

شکسته توبه و زنار در گلو رفتم

سحرگه در طلب ساغر و سبو رفتم

به کار خانه زاهد به جستجو رفتم

به خاطر تو چو شبنم به بوستان بودم

شکسته رنگ تر از چهره خزان بودم

ز جوش ناله هم آغوش بلبلان بودم

در آستانه گل با تو همزبان بودم

تو همچو رنگ نشستی و من چو بو رفتم

تو را شکفته چو گل چهره از می گلنار

مباش در پی آزار بلبلان زنهار

به حرف من نفسی گوش و هوش را بگذار

به هیچ دل ننشستم اگر چه ناخن وار

ز دست شوق تو در سینه ها فرو رفتم

به یاد آتش روی تو تاب و تب دارم

ز خویش رفته ام و حالت عجب دارم

اگر چه چون خط تو نسبتی به شب دارم

به عهد زلف تو باریک رو لقب دارم

که در شکافتن مو درون مو رفتم

چو سیدا نظر از روی غیر پوشیدم

به کوی یار ز شب تا به روز گردیدم

گل مراد خود از شاخ آرزو چیدم

بدیع تازه گلستان روی او دیدم

میان برگ گل و لاله تا گلو رفتم

شمارهٔ ۵۲

قامت خم‌گشته را مرگ خبر می‌کند

محمل گل را خزان زیر و زبر می‌کند

همچو جرس مرغ دل زمزمه سر می‌کند

قافله‌سالار ما عزم سفر می‌کند

قافله شب گذشت صبح اثر می‌کند

دوش به گلشن مرا ذوق تماشا کشید

رفتم و کردم به شوق تکیه به نخل امید

شبنم بی‌دست و پا داد مرا این نوید

هرکه شبی راه رفت صبح به منزل رسید

هرکه شبی خواب کرد خاک به سر می‌کند

نیست تو را ذره‌ای شمع صفت تاب و تب

هست به پهلوی تو بستر عیش و طرب

در ته سر مانده یی بالش پر روز و شب

خفته چنین بی‌ادب شرم نداری عجب

خالق پروردگار با تو نظر می‌کند

ای که تو در چشم خود گوهر ارزنده‌ای

نی به کسی چاکری نی به خدا بنده‌ای

کی تو در این روزگار باقی و پاینده‌ای

وقت غنیمت شمار گر نفسی زنده‌ای

عمر به مانند باد از تو گذر می‌کند

از دلت ای سیدا نقش جهان را تراش

ناخن الماس جو سینه خود را تراش

چند کنی از غرور تکیه به جوش معاش

خود چو بدین عقل و هوش کم ز فروغی مباش

ناله و فریاد بین وقت سحر می‌کند

شمارهٔ ۵۳

بهار آمد بکش در باغ رخت کامرانی را

ز عکس باده گلگون ساز رنگ زعفرانی را

اگر چون خضر می خواهی حیات جاودانی را

مده از دست در پیری شراب ارغوانی را

شراب کهنه از دل می برد یاد جوانی را

دلا در عشق خود را با غم و اندوه پروردی

سر پر درد خود را در چمن بیهوده آوردی

عبث بر گرد شمع خویش ای پروانه می گردی

به عاشق می دهی تعلیم جان دادن چه بی دردی

چراغ صبح می داند طریق جانفشانی را

فلک با من هلال خویش را تا چند بنماید

گره از رشته من ناخن تدبیر بگشاید

به هر کس هر چه می سازم هماندم پیش میاید

ندامت چون لب من در ته دندان بفرساید

چو گل در خنده کردم صرف ایام جوانی را

به سر شب تا سحر سودای آن روی چو مه دارم

به کنج ناامیدی شکوه از بخت سیه دارم

درون سینه همچون داغ ته بر ته دارم

چه خونها می خورم در پرده دل تا نگه دارم

ز چشم سوزن نامحرم این راز نهانی را

نقاب زلف از رخسار خود روزی که بگشایی

ز حسن خویش معجزها با هل شوق بنمایی

چه باشد گر به سوی ما قدم را رنجه فرمایی

به امیدی که چون باد بهار از در برون آیی

چو گل در دوست خود داریم نقد زندگانی را

مرا دوران اگر تا روز محشر می دهد محنت

به خود می نوشم و ماننده گل می کنم عشرت

در این گلزار نتوانم کشیدن از خسی منت

زبون کس نیم چون باد صبح از پرتو همت

وگرنه یاد می دادم به شمع آتش زبانی را

شبی در خانه من آمد آن گلگون قبا صایب

زجا چون سیدا برخاستم کردم دعا صایب

به تیغش وقت کشتن بس که کردم ماجرا صایب

عجب دارم که بر دارد دگر عذر تو را صایب

به جان آزرده ام از خویشتن آن یار جانی را

شمارهٔ ۵۴

دیده را عمری به مردم آشنا کردم نشد

سینه را آئینه صدق و صفا کردم نشد

با بد و نیک جهان عهد و وفا کردم نشد

در دل هر کس ز روی مهر جا کردم نشد

خانه شادی به روی خویش وا کردم نشد

مدتی چون سایه بودم در قفای شیخ و شاب

روزگاری همنشین بودم به مینای شراب

سر به تنهایی برآرم بعد ازین چون آفتاب

پاس خاطر تا به کی دارم درین دیر خراب

با قلندر شرب و با زاهد ریا کردم نشد

مهربانی ها نمودم دوستان خویش را

باز با مدح و ثنا کردم زبان خویش را

چون قلم گویم من اکنون داستان خویش را

خاک پای هر یک از همصحبتان خویش را

سالها در دیده خود توتیا کردم نشد

مجلس اغیار روشن کرده است آن می پرست

ای مسلمانان چه باید کرد با آن شوخ مست

در فراق زلف کافر کیش می خوردم شکست

آبروی رفته را می خواستم آرم به دست

در حریم کعبه چندانی دعا کردم نشد

سیدا دارم دلی چون غنچه گل پر ز خون

کوکب بختم در آب افتاده طالع شد زبون

می روم زنجیر در پا در بیابان جنون

بس که ناکام از دل آفاق افتادم برون

قیمت خود را به نرخ خاک پا کردم نشد

شمارهٔ ۵۵

برده تیغ ابرویت آب از دم شمشیرها

زخم کاری خورده‌ای مژگان شوخت تیرها

پیش خطت عاشقان را کم شده تدبیرها

ای زبون در حلقه زنجیر زلف شیرها

سر به صحرا داده یی زلف خوشت نخجیرها

منت احسان گدا از اهل دنیا می کشد

ساغر از لب تشنگی خود را به مینا می کشد

آب صاف تیره را مرکز به دریا می کشد

گفتگوی کفر و دین آخر به یکجا می کشد

خواب یک خوابست اما مختلف تعبیرها

ای ز شرم عارضت گردید در گلشن گل آب

غنچه دارد از لبت سر در گریبان حجاب

در گلستانی که باشد دیده شبنم به خواب

می کند باد صبا هر روز پیش از آفتاب

دفتر حسن تو را از بوی گل تفسیرها

تا مرا افگنده چشم پر خمارش از نظر

نیست همچون شمع در عالم مرا پروای سر

خط روی یار شد در ملک جانم رخنه گر

از سر تعمیرم ای خضر مروت در گذر

بر نمی دارد مرا از خاک این تعمیرها

سیدا از گریه تا کی دشت را جیحون کنم

لاله صحرا نیم دامان خود پر خون کنم

کی توانم بر سر خود خاک چون مجنون کنم

من کیم صایب که دست از آستین بیرون کنم

در بیابانی که ناخن می گذارد شیرها

شمارهٔ ۵۶

اسیرم کرده جادویی جهان زو کافرستانی

خرابم کرده ظالم مشربی صحبت گریزانی

فریبم می دهد صیاد هوشی برق جولانی

ز من رم می کند آهو نگاهی آفت جانی

به وحشت آشنا چشمی فرنگی زاده مژگانی

بدن گلقند ترکیبی شکرآمیز گفتاری

کمند افگن پری زادی قوی بازو ستمگاری

بلاانگیز بالایی سمن آغوش رخساری

چمن گلبرگ اعضایی بهارانگیز رفتاری

به قامت رو موزونی به رخ شمع شبستانی

غزال دشت پیمایی بیابان گرد نخجیری

عداوت جوی بی رحمی ز سر تا پای تزویری

جبین از خشم پرچینی کمان از کینه پر تیری

غضب آلوده ابرویی به خون تر کرده شمشیری

کجا از دست این کافر امان یابد مسلمانی

سیه چشمی گل اندامی نظر عاشق خریداری

سراپا ناز مطلوبی به حسن خود گرفتاری

تماشا دوست محبوبی تجلی بخش دیداری

نگه دل برده معشوقی صفا آئینه کرداری

به شوخی فتنه دهری به ناز آشوب دورانی

به دوش افگنده می آیی پریشان کرده کاکل

مرا چون سیدا باشد به ره دست تهی از مل

تو را طبعی چو می خرم مرا احوال چون سنبل

من از دست تو مجنونی تو از فریاد من چون گل

تو داری یک قفس بلبل ادا چاک گریبانی

شمارهٔ ۵۷

عید شد آمد به رقص از جوش می دستارها

ساغر خورشید گل کرد از سهر کهسارها

ساقیان کردند پای انداز خم دیدارها

روزه محمل بست و شد میخانه گلزارها

خلعت عیدی گرفت از رنگ می رخسارها

از هجوم نازنینان قصر شیرین گشت شهر

غیرت خورشید و ماه رشک پروین گشت شهر

پیش چشم باغبان دامان گلچین گشت شهر

بس که از خوبان گلگون پوش رنگین گشت شهر

می نهد صیاد بلبل دام در گلزارها

ماه نو کرد از خم ابروی خود ایجاد عید

در خروش آورد مکتب خانه ها را یاد عید

همچو طفلان ساختند ارواح را آزاد عید

مردگان را جان درآمد از مبارکباد عید

شور محشر شد عیان از صورت دیوارها

عیدگاه امروز شد از مقدم شه دلفریب

مسجد و محراب شد تا کعبه مقصد دل قریب

خانقه را داد زاهد زینت از بوی حبیب

بت پرستان هم بتان خویش را دادند ادیب

از نشاط عید شد تسبیح گو دستارها

سیدا برخیز از جا چست یکجا چون نسیم

می دهد جوش خلایق مژده از عیش قدیم

می توان چون سرو در صحن مصلا شد مقیم

شد بهشتی عیدگاه از خوبرویان ای کلیم

رفت بیرون از دل آئینه ها زنگارها

شمارهٔ ۵۸

ای ستمگر ز کجا تازه و تر می آیی

دامن آلوده به خوناب جگر می آیی

در بغل شیشه و خنجر به کمر می آیی

چهره افروخته چون می به نظر می آیی

از شکار دل گرمی که به در می آیی

سبزه در صحن گلستان خط ریحان گردید

نخل شمشاد به هر سوی خرامان گردید

در چمن برگ خزان رونق بستان گردید

ثمر از بید و گل از سرو نمایان گردید

کی تو ای سرو گل اندام به بر می آیی

نیست ممکن که به زلف تو نظر بند شود

دست امید به شمشاد تو پیوند شود

دل من از تو محال است که خرسند شود

به چه تدبیر کسی از تو برومند شود

نه به زاری نه به زور و نه به زر می آیی

پرتو روی مهتاب شبستان حیاست

سایه زلف تو را خاصیت بال هماست

شمع و پروانه گرفتار تواند از چپ و راست

پی نبردست کسی جای تو شبها به کجاست

می روی شام چو خورشید و سحر می آیی

سیدا دید به احوال عجب صایب را

نیست از دوریی تو عیش و طرب صایب را

سوخت هجر تو در آتش همه شب صایب را

جان رسیدست ز شوق تو به لب صایب را

هیچ وقتی به از این نیست اگر می آیی

شمارهٔ ۵۹

ز گلشن می رسد رنگ حجاب آلوده بینیدش

به رخ پوشیده رومال گلاب آلوده بینیدش

سرانگشت از خون کباب آلوده بینیدش

صبوحی کرده لبهای شراب آلوده بینیدش

خمار باده در چشمان خواب آلوده بینیدش

بتی دارم که مژگانش فگنده رخنه ام در جان

هوای سنبل زلفش دوانده ریشه در ایمان

به کار آن پری ماننده آئینه ام حیران

پس از عمری که سویم بینداز بیم غرض بینان

به هر جانب نگاه اضطراب آلوده بینیدش

زبان را طوطیان بربسته اند از شرم گفتارش

به زیر بال قمری سرو پنهان شد ز رفتارش

نباشد زیر گردون هیچ کس را تاب دیدارش

ره نظاره کردن نیست بر خورشید رخسارش

نقاب عارض ماه حجاب آلوده بیندیش

به میدان می رود تنها نگاه او ز غیوری

دلم را مدتی شد ناتوان کردست مهجوری

مرا دور از شهادتگاه افگندست رنجوری

سر مردم کشی دارد سیه چشمی ز مخموری

به خون آغشته مژگان عتاب آلوده بینیدش

مرا چون لاله داغ ای سیدا خندیدنش دارد

چمن را مضطرب دامان از گل چیدنش دارد

به دل هر کس خیال گرد سر گردیدنش دارد

چو می داند که شانی آرزوی دیدنش دارد

به سوی خانه رفتار شتاب آلوده بینیدش

شمارهٔ ۶۰

در چمن امروز بلبل مست گفتار خود است

کبک در کهسارها پابند رفتار خود است

سرو مغرور قد و گل محو رخسار خود است

هر که را بینم در عالم گرفتار خود است

کار حق در طاق نسیان مانده در کار خود است

دل درون سینه ام در آتش غم در گرفت

ناله جانسوز من آفاق را در بر گرفت

چرخ نتواند مرا از زیر خاکستر گرفت

کیست از دوش کسی باری تواند بر گرفت

گر همه عیسی است در فکر خر و بار خود است

از شکست شیشه غم در خاطر پیمانه نیست

خانه فانوس را پروای صاحب خانه نیست

زندگانی آشنایان را به هم یارانه نیست

گریه شمع از برای ماتم پروانه نیست

صبح نزدیک است در فکر شب کار خود است

روزگاری شد که در ویرانه‌ای هستم مقیم

می کنم پیوسته یاد از عهد یاران قدیم

این ندا آمد برون از خاک موسی کلیم

خضر آسودست از تعمیر دیوار یتیم

هر کسی را روی در تعمیر دیوار خود است

خانه بر دوشیم ما را حاجت دستار نیست

پیکر ما را لباس تازه‌ای در کار نیست

سیدا ما را نظر بر دست دنیا دار نیست

چشم صایب چون صدف بر ابر گوهر بار نیست

زیر بار منت طبع گهر بار خود است

شمارهٔ ۶۱

ای فدای تو عز و جاه همه

آستان تو سجده گاه همه

سوی درگاه توست راه همه

ای به درماندگی پناه همه

کرم توست عذرخواه همه

یارب از دهر بی ملولم کن

جانب روضه رسولم کن

به سوی اولیا وصولم کن

به طفیل همه قبولم کن

ای اله من و اله همه

در برو دوش ماست فکر لباس

ما همه در تلاش زیب و اساس

پیرو نفس و تابع وسواس

گنه ما برون بود ز قیاس

عفوت افزون تر از گناه همه

جستجو می کنم نشان رهت

می پرم سوی آستان رهت

ای سرم فرش کاروان رهت

گرد نعلین رهروان رهت

شرف تکمه کلاه همه

از تو ای نور چشم ملتمس است

میوه نخل بنده نیم رس است

تشنگان را همیشه این هوس است

قطره یی ز آب رحمت تو بس است

شستن نامه سیاه همه

آن که هستی به ذات خویش احد

سیدا دارد از تو چشم مدد

همنشینش مکن به همدم بد

خسرو از تو پناه می طلبد

ای پناه من و پناه همه

شمارهٔ ۶۲

سویم آن بت بدخو دوش با درنگ آمد

با لب چو گل خندان بهر صلح و جنگ آمد

سرخوش و غزلخوانان با رباب و چنگ آمد

شب که مست و در بزمم یار شوخ و شنگ آمد

صبر شد گریبان چاک شیشه ام به سنگ آمد

جلوه را سرافرازی داد قد رعنایش

کرد فتنه را بیدار خواب چشم شهلایش

دیده محو رخسارش هوش مست سودایش

بس که سینه لبریز است از می تماشایش

بر طپیدن دل جای همچو غنچه تنگ آمد

زلف همچو زنارش شیخ را ز مأوا برد

دست بسته زاهد را جانب کلیسا برد

خط ز رخ برون آورد عقل و هوش از ما برد

نوبهار ناز آمد دین و دل به یغما برد

شوخ جلوه بدمستم گویی از فرنگ آمد

آمد و قدح بر دست بر سر من مفلس

چهره چون گل رعنا چشم چون گل نرگس

انجمن پریشان شد شمع شد به غم مونس

یاد زلف عنبرسا شب برون شد از مجلس

بر عذار گلفامش رفته رفته رنگ آمد

هر که در جهان آمد خویش را به دریا زد

سر به کنج گمنامی عاقبت چو عنقا زد

پشت پای در عالم سیدا چو عیسی زد

همچو عارف بی خود دست او به دنیا زد

هر که از عدم اینجا بهر نام و ننگ آمد

شمارهٔ ۶۳

جانب کلبه‌ام ای دوست‌نواز آمده‌ای

شمع بالین مرا بهر گداز آمده‌ای

امشب ای قبله ارباب نیاز آمده‌ای

دلربا باز دگر بر سر ناز آمده‌ای

از دل من چه به جا مانده که بازآمده‌ای

ای به فتراک تو بر بسته سر شیر و پلنگ

آتش از تندخویی خوی تو نهان در دل سنگ

جلوه مستانه و بر دوش قبای گلرنگ

در بغل شیشه و بر دست قدح در بر چنگ

چشم بد دور که بسیار به ناز آمده‌ای

ای ز شرم رخ تو ساخته خورشید غروب

کرده سنبل به سر زلف رهت را جاروب

همه جای تو به جا و همه انداز تو خوب

می بده، می بستان، دست بزن، پای بکوب

در خرابات نه از بهر نماز آمده‌ای

چون قلم در قدمت بسته میان برخیزم

چون نی از جای به صد آه و فغان برخیزم

بهر تعظیم تو چون سرو روان برخیزم

آنقدر باش که من از سر جان برخیزم

چون به غم‌خانه‌ام ای بنده‌نواز آمده‌ای

مدتی شد که نیاورد کسی از تو پیام

روزگاری‌ست به من ساخته ای ترک سلام

تا کی ای عربده‌جو صبح مرا داری شام

بر دل سوخته‌ام رحم کن ای ماه تمام

کی به این بوته مکرر به گداز آمده‌ای

نگه مست تو کار عجب آموخته است

خاک میخانه و مسجد به هم آمیخته است

شیخ سجاده به بیرون درآویخته است

دل محراب ز قندیل فرو ریخته است

تا تو ای دشمن ایمان به نماز آمده‌ای

سیدا میل دلم جانب خلوت دارد

جغد در منزل خود خواب فراغت دارد

خامه بی هنران روی به زینت دارد

سخن بی‌خبران رنگ حقیقت دارد

تا تو صایب به سر کوی مجاز آمده‌ای

شمارهٔ ۶۴

غنچه ها پیش رخت سر به گریبانی چند

بلبلان در قدمت بی سر و سامانی چند

قمریان بر سر کوی تو غلامانی چند

سروها پیش قدت خاک نشینانی چند

بر رخت آئینه ها دیده حیرانی چند

چهره تازه تر از لاله احمر داری

گرد روی چو مهت خط معنبر داری

بزم آشفته دلان چند معطر داری

کاکل مشک فشانست که بر سر داری

شده بر گرد سرت جمع پریشانی چند

گرچه از باده لبالب چو خم میکده‌ام

از کسادی به جهان خانه ماتمزده ام

در چمن رفته ام و غنچه صفت آمده ام

بر لب نامه خود مهر خموشی زده ام

بس که افتاده مرا کار به نادانی چند

اهل دنیا ز هنرمند ندارد خبر

هست در طعم برابر نمک و قند و شکر

توشه راه همان به که بوبندم به کمر

کرده از سلسله اهل خرد هوش سفر

وقت آن شد که زنم سر به بیابانی چند

سیدا مرغ خوش الحان ز چمن بیرون است

طوطی و زاغ یکی درنظر گردون است

دلم از زمزمه جغد مزاجان چون است

صایب از قحط سخندان همه کس موزون است

کاش می بود در این وقت سخندانی چند!

شمارهٔ ۶۵

تا کی ای دل در هوای اطلس و دیبا شوی

از تعلق دست اگر شویی ید بیضا شوی

همدم خورشید می خواهی که چون عیسی شوی

پشت پا زن در دو عالم تا فلک پیما شوی

از سر دنیای دون برخیز تا رعنا شوی

دعویی شاهی کند بر اهل کشتی ناخدا

کوه کرد آب از تمنا کاسه خود را جدا

از صدف بر موج دریا هر دم آید این صدا

شد حباب از خودنمایی گوی چوگان فنا

سعی کن تا در محیط عشق ناپیدا شوی

متکا از خرقه پشمینه می آید به حرف

اژدها در گوشه گنجینه می آید به حرف

مرغ دل از روی داغ سینه می آید به حرف

طوطی از خاموشی آئینه می آید به حرف

مهر خاموشی به لب نه تا به دل گویا شوی

عالم آبست دنیا و تویی دنیا پرست

وقت آن آمد کنی در کشتی وحدت نشست

سر مپیچ از سعی خود چون موج اگر یابی شکست

غور کن در بحر هستی تا گهر آری به دست

ور نه دست تهی چون کف ازین دریا شوی

ساقیا بر من شب وصل تو باشد روز عید

چون قدح بربسته ام بر دست خود چشم امید

می روی میخانه پند سیدا باید شنید

با هوسناکان به یک پیمانه می باید کشید

سعی کن صایب شهید تیغ استغنا شوی

شمارهٔ ۶۶

نسازد توبه از کردار خود جانی که من دارم

نمی آید به خود تا حشر نسیانی که من دارم

نمی گنجد به عالم جرم پنهانی که من دارم

زند پهلو به گردون کوه عصیانی که من دارم

به صد دریا نگردد پاک دامانی که من دارم

در آن وادی که من هستم به جز گردون نمی گردد

برای دستگیری رهبری بیرون نمی گردد

یقینم شد که لیلی همدمم اکنون نمی گردد

ز وحشت سایه یی بر گرد من مجنون نمی گردد

ندارد کعبه گرد خود بیابانی که من دارم

درین ایام گردون حاجتم بیرون نمیارد

هوس دیگر ز کنج عزلتم بیرون نمیارد

به تکلیف آفتاب از صحبتم بیرون نمیارد

تماشای بهشت از خلوتم بیرون نمیارد

به است از جنت در بسته زندانی که من دارم

مرا در گوشه محنت فگنده گردش دوران

به پای افگنده ام زنجیر از کوتاهی دامان

نباشد در دل من آرزوی میوه بستان

ز اکسیر قناعت می شمارم نعمت الوان

اگر رنگین به خون گردد لب نانی که من دارم

کمانداری که از بیمش سر خورشید می لرزد

به دامنگیریی او بازوی امید می لرزد

به خود از غیرت او رستم و جمشید می لرزد

ز سهمش پنجه شیران چو برگ بید می لرزد

درون سینه از تیرش نیستانی که من دارم

مرا چون سیدا برد آن نگار خرگهی صایب

نباشد هیچ کس را آن پری رو آگهی صایب

به زلفش می توان چون خضر کردن همرهی صایب

ز مد عمر جاویدان ندارد کوتهی صایب

ز دست تیغ او زخم نمایانی که من دارم

شمارهٔ ۶۷

در چمن گل چو حدیث تو شنیدن گیرد

بر سر شاخ دل غنچه طپیدن گیرد

آب چون موج به هر سوی دویدن گیرد

در گلستان چو نسیم تو وزیدن گیرد

چشم نرگس به سر سبزه پریدن گیرد

گر لبت میل سوی باده بی غش سازد

جام را در نظر خلق پریوش سازد

خویش را عکس چو پروانه بلاکش سازد

چون رخت آئینه را خرمن آتش سازد

هر طرف سوخته یی آه کشیدن گیرد

تندخویی که مرا ریخته آتش به وطن

به صد افسانه و افسون نشود یار سخن

نیست او را جز از حال دل خسته من

در دلش سوز نهانم شود آن دم روشن

کز شب تیره غم صبح دمیدن گیرد

سینه ام آرزوی ناوک مژگان دارد

در تنم جان هوس خنجر جانان دارد

همچو بلبل همه شب ناله و افغان دارد

بی قراری دل از آن زلف پریشان دارد

مرغ در دام چو افتاد طپیدن گیرد

سیدا در سرت افتاده تمنای وصال

عمر خود صرف مکن در پی این امر محال

با چنین حال خراب و به قد همچو هلال

آصفی چند روی در پی این طرفه غزال

کس ندیدیم که آهو به دویدن گیرد

شمارهٔ ۶۸

پیش ما دام طرب نقل و شراب افسانه

نرگست راهزن عاقل و هم دیوانه

خیزد از بهر تو نظاره ز جا مستانه

ای نگاهت به نظر هم می و هم میخانه

گردش چشم تو هم ساغر و هم پیمانه

ای به ذات تو وجود همه اشیا ناظر

وی به حمد تو زبانهای فصیحان قاصر

در دل برهمن و شیخ تو هستی حاضر

هم مسلمان تو ز حاجت طلبد هم کافر

طاق ابروی تو هم کعبه و هم بتخانه

غنچه در فکر تو افتاده ز شب تا به سحر

می خورد لاله ز سودای رخت خون جگر

روز و شب خلق تمنای تو دارند به سر

تو که هم شمعی و هم گل چه عجب باشد اگر

که دهد دل به تو هم بلبل و هم پروانه

ای زو صفت شده ممتاز صفات جبروت

هست غوغای تو پیوسته به ملک ملکوت

کرده اند از ته دل خسرو و فرهاد ثبوت

لب شیرین تو هم قوت بود هم یاقوت

خاک گیرای تو هم دام بود هم دانه

از بهار کرمت گل نکند دلتنگی

عندلیبان تو دورند ز بی آهنگی

غنچه‌ات گرچه سخن می کند از یکرنگی

نرگست با همه کس آشتی و هم جنگی

نگهت با همه کس محرم و هم بیگانه

سیدا گشت چو طوطی به ثنایت ناطق

این تهیدست به درگاه تو نبود لایق

دید در کوی تو آن ماه و به صبح صادق

گفت جامی که تو دیوانه شدی ما عاشق

ای به قربان تو هم عاشق و هم دیوانه

شمارهٔ ۶۹

برای پرسشم ای آهوی حرم برخیز

ز جای خود به خدا می دهم قسم برخیز

مکن به جان و دلم این همه ستم برخیز

سبک ز سینه من ای غبار غم برخیز

ز همنشینی من می کشی الم برخیز

تکلم تو دهد بر رقیب آب حیات

تبسمت دهن غیر پر کند ز نبات

چرا به ملک خرابم کنی ز جور برات

سر قلم بشکن مهر کن دهان دوات

به این سیاه دلان کم نشین و کم برخیز

به منعمان دو جهان را خریدن آسانست

گل از نتیجه زر رونق گلستانست

مرا به گوش حدیثی ز حور و رضوانست

کلید گلشن فردوس دست احسانست

بهشت اگرطلبی از سر درم برخیز

نگاه دار به خود چشم گوهر افشان را

چو گل مدار نباشد نشاط دوران را

مباش این همه پیر و خط جوانان را

به دار عزت موی سفید پیران را

چو آفتاب به تعظیم صبحدم برخیز

مرا چو غنچه بود کار سینه را خستن

به زلف یار تو را آرزوی پیوستن

به بوستان مکن ای سرو قصد به نشستن

درین جهان نبود فرصت کمر بستن

ز خاک تیره کمر بسته چون قلم برخیز

به باغ مرغ چمن از پی خوش الحانیست

به کنج خانه خود جغد در ثنا خوانیست

بهار فیض شب و روز در گل افشانیست

درین دو وقت اجابت کشانده پیشانیست

دل شب ار نتوانی سفیده دم برخیز

چو سیدا به جهان عیش رانده‌ای صایب

به سینه تخم غم اکنون نشانده‌ای صایب

چو سرو دست ز حاصل فشانده‌ای صایب

چه پای در گل اندیشه مانده‌ای صایب

بساز با کم و بیش و ز بیش و کم برخیز

شمارهٔ ۷۰

ای سرو ناز بنده ره رفتنت شوم

قربان نرم نرم سخن کردنت شوم

پامال نرگس سیه رهزنت شوم

مفتون چشم کم نگه پر فنت شوم

مجنون آهوانه نگه کردنت شوم

جان مرا فگار چو ایوب می کنی

چشم ز انتظار چو یعقوب می کنی

گاهی نظر تو با من محجوب می کنی

کم می کنی نگاه ولی خوب می کنی

قربان طرح و طرز نگه کردنت شوم

ای شهریار حسن بکن داد و عدل من

معلوم طبع تو نشده جنس و فضل من

می نوش کرده یی به رقیبان سهل من

دامن به ناز برزده یی بهر قتل من

ای من اسیر برزدن دامنت شوم

دیشب چو شمع غمکده بگداختی مرا

با دیگران نشستی و نشناختی مرا

یعنی نشان تیر بلا ساختی مرا

از صد قدم به ناوک انداختی مرا

قربان دست و بازوی صید افگنت شوم

از خنجر عتاب مرا می کنی هلاک

رحمی نمی کنی به من زار و دردناک

مست آمدی به گلشن و گل را زدی به خاک

کردی ز باده پیرهن عاشقانه چاک

شیدای چاک کردن پیراهنت شوم

چون سیدا گرفته ام از همدمان کنار

اعضای من ز داغ شده رشک لاله زار

بهر خدا بناله ام ای غنچه گوش دار

من بلبل ندیده بهارم رو مدار

کاواره همچو محتشم از گلشنت شوم

شمارهٔ ۷۱

ای چراغ سلطنت را رونق از سیمای تو

زینت تاج و رواج و تخت سرتاپای تو

جامه زیب افتاده شاها قامت رعنای تو

ای قبای پادشاهی راست بر بالای تو

تاج شاهی را فروغ از گوهر والای تو

در چمنزار عطایت بحر و کان یک شبنم است

همچو باغ دلکشا دهر از جمالت خرم است

این ندا از چرخ مینا فام هر صبحدم است

گرچه خورشید فلک چشم و چراغ عالم است

روشنایی بخش چشم اوست خاک پای تو

ای بنای ملک از ذات تو باشد پایدار

مانده یی امروز از شاهان پیشین یادگار

عمرها شد خضر می گوید ز غیب ای شهریار

آنچه اسکندر طلب کرد و ندادش روزگار

جرعه یی بود از زلال جام جان افزای تو

ای ز بیمت بر سر شاهان هوای تاج نیست

کار خصمت در جهان غیر از خراج و باج نیست

سایلان را جز در این بارگه معراج نیست

عرض حاجت در حریم حضرت محتاج نیست

راز کس مخفی نماند از فروغ رای تو

سیدا از مدح شه دل شادمانی می کند

روز و شب با عیش و عشرت زندگانی می کند

با می و ساقی و مطرب کامرانی می کند

خسروا پیرانه سر حافظ جوانی می کند

بر امید عفو جانبخش گنه بخشای تو

شمارهٔ ۷۲

صاحبدلان نظاره چو بر پشت پا کنند

با قد خم احاطه ارض و سما کنند

ما را مس وجود چه باشد طلا کنند

آنها که خاک را به نظر کیمیا کنند

آیا بود که گوشه چشمی به ما کنند

آزرده ام ز جور حریفان مدعی

دستم نمی رسد به گریبان مدعی

خود را نهان کنم ز رقیبان مدعی

دردم نهفته به ز طیببان مدعی

باشد که از خزانه غیبش دوا کنند

ای کاروان کجاست سر کوی یوسفم

محراب من بود خم ابروی یوسفم

در چشم من دهد خبر از بوی یوسفم

پیراهنی که آید از او بوی یوسفم

ترسم برادران غیورش قبا کنند

آن یار شرمگین می ساغر نمی کشد

خود را ز خانه جانب منظر نمی کشد

خورشید هم ز ابر برون سر نمی کشد

معشوق چون نقاب ز رخ بر نمی کشد

مردم حکایتی به تصور چرا کنند

بخت تو سیدا به تو رهبر نمی شود

کاشانه ات ز شمع منور نمی شود

آری همیشه یار مسخر نمی شود

حافظ مدام وصل میسر نمی شود

شاهان کم التفات به حال گدا کنند

شمارهٔ ۷۳

ای دیده از تو دوران جمشید دستگاهی

زیبد به بندگانت چون لاله کج کلاهی

روشن ز روی عدلت از ماه تا به ماهی

ای از رخ تو پیدا انوار پادشاهی

وی در دل تو پنهان صد حکمت الهی

از تیغ تو بداندیش در خاک و خون فتاده

چون برگ بید خصمت لرزیده ایستاده

ظلم از سیاست تو گردن به شرع داده

کلک تو بارک الله بر ملک دین کشاده

صد چشمه آب حیوان از قطره سیاهی

از پایبوسیت تخت شد در جهان مکرم

هر روز بخت و دولت گویند خیر مقدم

چون گردباد آخر خصم تو خورد بر هم

بر اهرمن نتابد انوار اسم اعظم

ملک آن توست خاتم فرمای هر چه خواهی

باشد دعای جانب اوراد صبح و شامم

در روزگار اینست شکرانه کلامم

در بزم باده نوشان لب خشک و تلخ کامم

عمریست پادشاها از می تهیست جامم

اینک ز بنده دعوی وز محتسب گواهی

ای عقل ذوفنونان پیش تو طفل مکتب

از فیض بارگاهت لبریز دست مطلب

گویم پی دعایت تا صبح ز اول شب

ای عنصر تو مخلوق از کبریای مشرب

وی دولت تو ایمن از صدمه تباهی

روزی که رخش فکرم در مدح شاه تازد

بالد چو شمع طبعم کلکم به خویش نازد

ای سیدا حسودت از رشک خود گدازد

حافظ چو پادشاه است گه گاه می نوازد

رنجش ز بخت منما بازآ به عذرخواهی

شمارهٔ ۷۴ - واسوخت

ای پری چهره لبی چون گل خندان داری

قد چون سرو رخ چون مه تابان داری

بر سر خود هوس گشت گلستان داری

جانب غیر ز خط سلسله جنبان داری

خاطر جمع مرا چند پریشان داری

مدتی شد که مرا بی سر و سامان داری

وقت آنست که لطفی به من زار کنی

نظری جانب این مرغ گرفتار کنی

چند چون گل ز غمت جامه جان چاک زنم

چند آتش به سرا پرده افلاک زنم

پا به دامن کشم و بر سر خود خاک زنم

سنگ بر دارم و بر سینه غمناک زنم

تیغ از دست تو بر جان هوسناک زنم

آتش افروزم و بر دیده نمناک زنم

از غمت من به چنین حال و تو یار دگران

کار من رفته ز دست تو به کار دگران

بس که سودا زده زلف دو تای تو منم

با قد خم شده در دام بلای تو منم

همچو خورشید فلک کاسه گدای تو منم

چون شفق کشته شمشیر جفای تو منم

دست برداشته از بهر دعای تو منم

راست گویم سبب نشو نمای تو منم

آنکه هرگز به سر عهد و وفا نیست تویی

آنکه اندیشه اش از روز جزا نیست تویی

ناله اهل غرض ای مه من گوش مکن

سایه خویش به این قوم هماغوش مکن

باده خیره نگاهان هوس نوش مکن

با چنین طایفه چون شیشه می جوش مکن

نرگس خویش تو از سرمه سیه پوش مکن

غیر را دیده مرا باز فراموش مکن

هیچ کس همچو منت عاشق صادق نبود

از تو معشوق شدن با همه لایق نبود

روی بر تافتن و ناز تو را بنده شوم

جلوه سرو سرافراز تو را بنده شوم

شیوه نرگس غماز تو را بنده شوم

نگه چپ غلط انداز تو را بنده شوم

ناخن چنگل شهباز تو را بنده شوم

چهره آئینه پرداز تو را بنده شوم

یک شب ای ماه جبین سوی من آیی چه شود

بر رخ من دری از غیب کشایی چه شود

غیر را شمع شبستان شده‌ای حیف از تو

یار این جمع پریشان شده‌ای حیف از تو

سرو بیرون گلستان شده‌ای حیف از تو

با خزان دست گریبان شده‌ای حیف از تو

خط برآورده و حیران شده‌ای حیف از تو

این زمان بی‌سر و سامان شده‌ای حیف از تو

آنچنان باش که کس را به تو حجت نشود

دامن پاک تو آلوده تهمت نشود

روشن از روی تو گردیده چراغ دگران

شده یی مرهم کافوریی داغ دگران

از رخت رنگ گرفته گل باغ دگران

نکهت زلف تو پیوسته دماغ دگران

مست و سرخوش شده چشمت ز ایاغ دگران

هست پیوسته نگاهت به سراغ دگران

از من ای برق جهان سوز چه می پرهیزی

سوختم سوختم امروز چه می پرهیزی

پیش از آن دم که ز خط حسن تو زایل گردد

غمزه ات هر طرفی در طلب دل گردد

لشکر شام به صبح تو مقابل گردد

کار با سلسله زلف تو مشکل گردد

لب شکر شکنت زهر هلاهل گردد

پایت از آبله سد ره منزل گردد

آن دم ای سیم بدن یار تو من خواهم بود

رحم کن رحم که غمخوار تو من خواهم بود

از سر کوی تو امروز سفر خواهم کرد

سود خود صرف به سودای دگر خواهم کرد

ابروی سیمبری مد نظر خواهم کرد

شکوه از زلف پریشان تو سر خواهم کرد

دامن خویش پر از خون جگر خواهم کرد

از گلستان تو چون آب گذر خواهم کرد

در پی سرو تو چون سایه دویدن تا کی

وز لب لعل تو حرفی نشنیدن تا کی

از پریشان نظری پا نکشیدی هرگز

سر از این شعله سودا نکشیدی هرگز

گردن از بزم چو مینا نکشیدی هرگز

دامن از خار تمنا نکشیدی هرگز

یوسفی درد زلیخا نکشیدی هرگز

غم بیداریی شب‌ها نکشیدی هرگز

از اسیران تو چه دانی که چه‌ها می‌گذرد

کوه بی‌تاب شود آنچه به ما می‌گذرد

از من ای شوخ مکدر شده‌ای دانستم

یار با مردم دیگر شده‌ای دانستم

شوخ و بی‌باک و ستمگر شده‌ای دانستم

شعله جان سمندر شده‌ای دانستم

مایل باده و ساغر شده‌ای دانستم

طالب کیسه پر زر شده‌ای دانستم

کاش چون غنچه مرا مشت زری می بودی

تا تو را با من دیوانه سری می بودی

ای خوش آن روز که هر سو نگرانت بینم

خار در پا و چو گل جامه درانت بینم

زیر مشق نظر کج نظرانت بینم

روی گردان شده یی بی بصرانت بینم

چون گل افتاده به چشم دگرانت بینم

آخر دولت حسن گذرانت بینم

خویش را زود تو بی برگ و نوا خواهی کرد

آن زمان یاد من بی سر و پا خواهی کرد

مدتی بر سر کوی تو دویدیم بس است

خاک پایت به سر و دیده کشیدیم بس است

چون گل از دست غمت جامه دریدیم بس است

گفتگوها ز برای تو شنیدیم بس است

قطره ای از می وصل تو چشیدیم بس است

چند روزی به وصال تو رسیدیم بس است

بعد از این ما و دل و دامن یار دگری

تو و جام می اندیشه کار دگری

چند چون زلف خود ای شوخ پریشان باشی

شعله جان من بی سر و سامان باشی

بهر خون ریختم تیر چو مژگان باشی

تیغ خون ریز به کف بر زده دامان باشی

همره غیر تو همچون گل خندان باشی

چیست باعث که به من دست و گریبان باشی

سیدا بهر خود امروز زری پیدا کن

یا نشین کنج غم و گوش کری پیدا کن

رباعیات

شمارهٔ ۱ - تاریخ وفات حاجی بهرام : حاجی بهرام بود از اعیان رفت

شمارهٔ ۲ - تاریخ وفات حاجی بهرام : حاجی بهرام ای دریغا

شمارهٔ ۳ - دعوای دختر هزاره سلطان : دارم طلبی ز یار جانی دو سه کفش

شمارهٔ ۴ - جواب آخوند ملا سیدا : دنیاست عروس سه طلاق است سه کفش

شمارهٔ ۵ : سبب نظم این رباعیات : رحیم بی ولد باقی بی یوز در ز ...

شمارهٔ ۶ - اسبیات : صاحب جاها ترا ز من نیست خبر

شمارهٔ ۷ - اسبیات : ای میر عالمی ز عطای تو بهره مند

شمارهٔ ۸ - اسبیات : صاحب جاها من از تو زر می طلبم

شمارهٔ ۹ : سبب نظم رباعی اینست: در زمان حضرت عبدالعزیز خان دو ...

شمارهٔ ۱۰ : سبب نظم رباعی اینست: زر چه بی دیوان بیگی محرمی داش ...

شمارهٔ ۱۱ : سبب نظم رباعی اینست: عبدالرحمن بکاول برادر جاوم بی ...

شمارهٔ ۱۲ : سبب نظم رباعی اینست: در ولایت بخارا خواجه ساقی و خ ...

شمارهٔ ۱۳ - اسبیات : سبب نظم این رباعیات: در زمانی که رحیم بی یوز ولد ب ...

شمارهٔ ۱۴ - اسبیات : اسپی دارم که دم علم می سازد

شمارهٔ ۱۵ - اسبیات : اسپی دارم کز غمش سوخته ام

شمارهٔ ۱۶ - اسبیات : اسپی که به آب و علفش پروردم

شمارهٔ ۱۷ : ای آنکه تویی حیات ما باعث بود

شمارهٔ ۱۸ : صاحب جاها چشم سحرخیز به توست

شمارهٔ ۱۹ : شاها نفست مسیح را دم بخشید

شمارهٔ ۲۰ : ای قبله زخدمتت بسی مهجورم

شمارهٔ ۲۱ : اعدای تو را خاک بود مأوایش

شمارهٔ ۲۲ : شاها همه خلق بنده همت تو

شمارهٔ ۲۳ : شاها بودم نشسته در خلوت خود

شمارهٔ ۲۴ : ای شاه چراغ بزمت افروخته اند

شمارهٔ ۲۵ : ای شاه چو سرو باغ یکتا شده ام

شمارهٔ ۲۶ : ای شسته به مشک تر دهان قلمت

شمارهٔ ۲۷ : صاحب جاها تویی رفیع الدرجات

شمارهٔ ۲۸ : ای شیشه به آب خضر کام قلمت

شمارهٔ ۲۹ : صاحب جاها فراغت از دل یابی

شمارهٔ ۳۰ : صاحب جاها مراد از دل یابی

شمارهٔ ۳۱ : صاحب جاها همیشه من رنجورم

شمارهٔ ۳۲ : عمریست ز گلزار تماشا دورم

شمارهٔ ۱ - تاریخ وفات حاجی بهرام

حاجی بهرام بود از اعیان رفت

از دار فنا به ملک جاویدان رفت

تاریخ وفات او خرد از سر درد

گفتا ز جهان یگانه دوران رفت

شمارهٔ ۲ - تاریخ وفات حاجی بهرام

حاجی بهرام ای دریغا

از ملک وجود بست رحلت

تاریخ وفات او عزیزی

با قصر بهشت کرد اشارت

شمارهٔ ۳ - دعوای دختر هزاره سلطان

دارم طلبی ز یار جانی دو سه کفش

نی زرد بود نه قرمزی و نه بنفش

نی چرم نه سختیان نه میشی باشد

نی کوبه به او رسیده باشد نه درفش

شمارهٔ ۴ - جواب آخوند ملا سیدا

دنیاست عروس سه طلاق است سه کفش

نی زرد بود نه قرمزی و نه بنفش

این را تو اگر ز یار جانی طلبی

میدان به یقین که جنگ مشت است و درفش

شمارهٔ ۵

سبب نظم این رباعیات : رحیم بی ولد باقی بی یوز در زمانی که به حکومت ولایت خجند سرفراز بوده به ملا خطی فرستانیده که به جانب ما سیر خواهید کرد بعد از آن ملا به ولایت سمرقند رفته اند و عبدالکریم بی حاکم ولایت سمرقند ما را مانع آمده که راه مخاطره است از آنچه مطلب و مدعای شما را ما پیدا می سازیم، اول مرتبه اسپی وعده کرده و این وعده به دیری کشید. این رباعیات را ملا بدان سبب گفته اند:

صاحب کرما از تو کرامت ماند

ذات تو در ایام سلامت ماند

امروز مرا وعده به فردا مگذار

ترسم که به فردای قیامت ماند

شمارهٔ ۶ - اسبیات

صاحب جاها ترا ز من نیست خبر

هرگز نکنی به حال افتاده گذر

اسپی که به بنده وعده کردی نرسید

این وعده تو سراسپگی بود مگر

شمارهٔ ۷ - اسبیات

ای میر عالمی ز عطای تو بهره مند

لطفت چرا کند به من خسته ماجرا

اسپی که از برای من انعام کرده یی

آن هم به کهکشان فلک می کند چرا

شمارهٔ ۸ - اسبیات

صاحب جاها من از تو زر می طلبم

بی توشه ام و زاد سفر می طلبم

هر چند دویدم اسپ با من نرسید

این بار ز تو کرای خر می طلبم

شمارهٔ ۹

سبب نظم رباعی اینست: در زمان حضرت عبدالعزیز خان دو جوان بوده اند که یکی را خواجه رفیع و دیگری را خواجه عیسی نام بوده و پدران آن هر دو امام بوده اند، ملا این رباعی را گفته اند

در کشور حسن بینوا باید شد

عیسی و رفیع را گدا باید شد

اندیشه ز دشت کربلا باید کرد

قربان امام زاده ها باید شد

شمارهٔ ۱۰

سبب نظم رباعی اینست: زر چه بی دیوان بیگی محرمی داشته که او را خواجه المان می گفته اند؛ ملا این رباعی را به او گفته اند

کارم به یکی بلای جان افتاده

سودا به سرم جهان جهان افتاده

فرزند عزیز من که دل نامش بود

عمریست به دست المان افتاده

شمارهٔ ۱۱

سبب نظم رباعی اینست: عبدالرحمن بکاول برادر جاوم بی اتالیق محرمی داشته که او را خواجه بامیر می گفته اند ملا این رباعی را به او گفته اند.

در کوی تو خویش را عدم فرض کنم

صد جان دگر به پای تو قرض کنم

عمریست به حال من نمی پردازی

از دست تو با میر روم عرض کنم

شمارهٔ ۱۲

سبب نظم رباعی اینست: در ولایت بخارا خواجه ساقی و خواجه باقی نام دو تماکوفروش بوده اند. ملا این رباعی را به آنها گفته اند؛ رباعی اینست

چشمم که به خشک سال مشتاقی ماند

دور از رخ یار از ره قاقی ماند

چون غنچه لاله گل کند هر سر سال

داغی که ز ساقی به دل باقی ماند

شمارهٔ ۱۳ - اسبیات

سبب نظم این رباعیات: در زمانی که رحیم بی یوز ولد باقی بی یوز حاکم ولایت سمرقند شده بوده به ملا خطی فرستاده که به جانب ما سیر کنید. ملا از آنجا تا به ولایت سمرقند رفته اند. رحیم بی به ملا اسپی انعام کرده بوده این رباعیات را در صفت همان اسپ ملا گفته این است:

امروز به زیر پایم اسپ است بدو

چون فیل بود لکه چو فرزین کج رو

پیوسته به کهکشان چرا می سازد

حاجت نه به آخور است او را نه به جو

شمارهٔ ۱۴ - اسبیات

اسپی دارم که دم علم می سازد

زین را ز پشت بر شکم می سازد

بوداست مگر به اسپ شطرنج یکی

از دور پیاده دیده رم می سازد

شمارهٔ ۱۵ - اسبیات

اسپی دارم کز غمش سوخته ام

با عیب سراپاش نظر دوخته ام

گفتم که به صاحبش روم رد سازم

گفتا که به کل عیب بفروخته ام

شمارهٔ ۱۶ - اسبیات

اسپی که به آب و علفش پروردم

شد از غم او زیاده بار دردم

یک سال بهار عمر صرفش کردم

از باغ بلند تا به شهر آوردم

شمارهٔ ۱۷

ای آنکه تویی حیات ما باعث بود

هستند جهانی به حیاتت خوشنود

چون ذره به خاک رفته بودم شاها

خورشید عنایتت مرا زنده نمود

شمارهٔ ۱۸

صاحب جاها چشم سحرخیز به توست

عمر خضر و دولت پرویز به توست

تب از بدنت عرق شد و ریخت به خاک

از بس که دعای شمس تبریز به توست

شمارهٔ ۱۹

شاها نفست مسیح را دم بخشید

لطف تو به حال بنده مرهم بخشید

من چینم از ذره کویت کمر

خورشید تو زندگی به عالم بخشید

شمارهٔ ۲۰

ای قبله زخدمتت بسی مهجورم

عمریست از این فیض سعادت دورم

رنجوریم از راه کسل نیست مرا

چون دور ز دیدار توام رنجورم

شمارهٔ ۲۱

اعدای تو را خاک بود مأوایش

تیغ تو بود به فرق دشمن جایش

خصم تو اگر به آسمان بگریزد

چون بادبرک زمین کشد از پایش

شمارهٔ ۲۲

شاها همه خلق بنده همت تو

اقبال سعادتند در خدمت تو

گردون به لباس تازه ممتازم کرد

چون دست زدم به دامن دولت تو

شمارهٔ ۲۳

شاها بودم نشسته در خلوت خود

امید گسسته بودم از راحت خود

چون سایه به خاک راه یکسان بودم

از لطف تو راست کرده ام قامت خود

شمارهٔ ۲۴

ای شاه چراغ بزمت افروخته اند

اعدای تو را شعله صف سوخته اند

در روز ازل قبای شاهنشاهی

بر قامت جامه زیب تو دوخته اند

شمارهٔ ۲۵

ای شاه چو سرو باغ یکتا شده ام

انگشت نمای در بخارا شده ام

عمریست که بنده بی سر و پا بودم

از لطف تو صاحب سرو پا شده ام

شمارهٔ ۲۶

ای شسته به مشک تر دهان قلمت

پرورده به مغز استخوان قلمت

ننهاده به حرف تو کسی انگشتی

چون شمع دراز است زبان قلمت

شمارهٔ ۲۷

صاحب جاها تویی رفیع الدرجات

باشد قلمت خضر و دوات آب حیات

امروز مرا به سر خطی شاد بکن

عمریست امیدوارم از ماه برات

شمارهٔ ۲۸

ای شیشه به آب خضر کام قلمت

وی گشته علم چو سرو نام قلمت

در پیش تو خصم لام نتواند گفت

بربسته لب حسود نام قلمت

شمارهٔ ۲۹

صاحب جاها فراغت از دل یابی

از نخل مراد خویش حاصل یابی

مانند تو کاملی درین عالم نیست

صحت یابی، صحت کامل یابی

شمارهٔ ۳۰

صاحب جاها مراد از دل یابی

از گلشن عمر خویش حاصل یابی

هر جا باشم دعای تو ورد منست

صحت یابی صحت کامل یابی

شمارهٔ ۳۱

صاحب جاها همیشه من رنجورم

از همنفسان خویشتن مهجورم

عمریست به دست و پای من قوت نیست

از خدمت تو ز ناتوانی دورم

شمارهٔ ۳۲

عمریست ز گلزار تماشا دورم

از فیض ملازمت بسی مهجورم

دیدار تو را همیشه دل خواهانست

از بس که ز نادیدن تو رنجورم

دیوان اشعار

غزلیات

قصاید

مثنویات

مسمطات

رباعیات

ترکیب بند - در مرثیه غازی دادخواه گفته : ای فلک امروز شوری در جهان انداختی

ترکیب بند - در مرثیه غازی دادخواه گفته

ای فلک امروز شوری در جهان انداختی

آتشت افتد به خان آتش به جان انداختی

باغبان سروی به صد خون جگر پرورده بود

بر زمین مانند شاخ ارغوان انداختی

نازپروردی که جای شیر دادی دایه اش

تشنه لب کردی و در ریگ روان انداختی

گوهری که بود آب روی دریای کرم

از کف خود رایگان در خاکدان انداختی

شهسواری را فگندی در میان خاک و خون

از زمین برداشتی وز آسمان انداختی

این چنین لعلی پس از عمری که آوردی به دست

باز او را بردی و در بحر کان انداختی

نونهالی از بهار عمر بر ناخورده بود

بیخ او کندی و دور از بوستان انداختی

ذوالفقاری بود از حیدر به دوران یادگار

بند و بارش را بریدی از میان انداختی

عالمی را سوختی در ماتم او همچو شمع

خلق را آتش به مغز استخوان انداختی

مو پریشان کرد سنبل گل گریبان چاک زد

عندلیبان را ز دوش آشیان انداختی

باده نابی که افلاطون به خم پرورده بود

بردی و او را به کام دشمنان انداختی

دوستان امروز غازی دادخواه من کجاست

خم شد از غم قامتم پشت و پناه من کجاست

ای زمین گنجی به خاک تیره پنهان کرده ای

نور چشمی را چراغ زیر دامان کرده ای

کربلای تازه آورده ای بر روی کار

شوره زار خاک را دریای مرجان کرده ای

لاله ای بشکفته ای را داغ بر دل مانده ای

غنچه ای را تکمه چاک گریبان کرده ای

برده ای او را از این عالم به سال سی و پنج

نه فلک را سد همچون چار ارکان کرده ای

پیکری کز سبزه تر می کشید آزرده گی

بستر و بالینش از خار مغیلان کرده ای

دیده ای کو می گرفت از سرمه در خاطر غبار

کاسه درویزه ای ریگ بیابان کرده ای

فتنه خوابیده از هر گوشه ای بر کرده سر

خاطر خود جمع عالم را پریشان کرده ای

همدمان از ماتم او خاک بر سر می کنند

دوستان رادر فراقش خانه ویران کرده ای

سر برهنه بید مجنون می دود در کوچها

دشت را از خون او رشک گلستان کرده ای

با دل پرخون ز عالم رفت غازی دادخواه

در جوانی کرد جنت را به خود آرامگاه

آمده از ماتم او بر زمین پشت کمان

خاک بر سر می کند دور از خدنگ او نشان

روی خود بر خاک می مالد به یاد او پسر

در غمش بر خویش همچون مار می پیچد سنان

تا گلو در خون نشسته تیغ دور از دست او

آب پیکان ترکشش را غوطه داده در میان

پر شده چشم ز ره از خاک همچون چشم دام

خنجرش را خشک گردیده ز بی آبی زبان

از فراق او تبرزین می زند سر بر زمین

باز کرده خود زرینش ز حیرانی دهان

می کند جولان سمند او به خون خویشتن

رفته است از اختیار و داده است از کف عنان

از غم او سرنگون آویخته خود را رکاب

روی زین بی آب و تاب پیشت زین بی خانمان

پنجه شاهین و باز او جدا گشته ز بند

مانده است از طبل بازش پوستی بر استخوان

کهکشان نبود نمایان گشته از اوج سپهر

سینه خود چاک کرده در فراقش آسمان

بنده و آزاد را شد ماتم او فرض عین

روز حشر از یک گریبان سر برآرد با حسین

ای فلک دست من و دامان تو روز حساب

بهر قتل میر صاحب جود کردی اضطراب

همچو طفل اشک فرزندان او کردی یتیم

خان و مانش را به مرگ بی محل کردی خراب

چند روزی نا شده بردی ز دنبال پدر

از کتاب دهر کردی شاه بیتی انتخاب

در بیابان عدم بردی تو با چندین فریب

جلوه دادی در نظرها و ربودی چون سراب

سینه ای تفسیده شد روی زمین از برق آه

چون تنور نوح شد افلاک از اشک کباب

رفته اند از خویشتن خلوت نشینان زین الم

گشته مژگانها به چشم اهل دل رگهای خواب

سینه خود خیرگاه او نهاده بر زمین

چادرش را پشت بر خاکست و رو در آفتاب

دیده گرداب از این ماتم فرو رفته به سر

پاره شد از گریه کردن پرده چشم حباب

بعد ازین چون او کجا آید سواری در وجود

سرمه ای چون او ندیده بیش از این چشم رکاب

جان صاحب حرمتان را ماتم او کرده خون

حاتم طی را ز مرگ او علم شد سرنگون

ای فدایت جان مشتاقان کجا رفتی کجا

قامت همصحبتان در جستجویت شد دوتا

گوش دوران چون جرس بربود از آوازه ات

رفته ای جایی که هرگز برنمی آید صدا

رحم بر جان جوان خود نخوردی ای دریغ

عالمی را در فراق خویش کردی مبتلا

زین مصیبت گشت در عالم قیامت آشکار

کوچها واحسرتا گو خانها ماتم سرا

خونبهای یکسر موی تو نتوان ساختن

گر رود خون عدو تا دشت قپچاق و خطا

شمع بزمت اوفتاده چون تن بی سر به خاک

گشته مهمانخانه ات خالی ز بانگ مرحبا

آستانت گشته دور از پایبوست خاکمال

می کند زنجیر در افغان به آهنگ درا

چون نویسم نامه آید از دواتم بوی خون

زین تصور خامه را گردیده سر از تن جدا

بر سر افتادگان دست مروت داشتی

در جهان بی دست و پایان را تو بودی دست و پا

شیر خشم آلود می گشتی به وقت کارزار

روز صحبت می شدی خرم چو باغ دلکشا

مشرب خلق تو چون آئینه روی تازه داشت

با حریفان باده بودی با قلندر متکا

سیدا امروز اگر از دیده خون بارد رواست

در جهان او را تو بودی باعث نشونما

رفتی و چون گل به خاک تیره منزل ساختی

خون خود را شبنم دامان قاتل ساختی

شهر آشوب

شمارهٔ ۱ - چرچین فروش : بت چرچین فروشم زد به سنگ آئینه را رویش

شمارهٔ ۲ - چرچین فروش : به کف چقماق چون برگیرد آن چرچین فروش من

شمارهٔ ۳ - چرچین فروش : دلبر چرچین فروشم هست شوخ نامراد

شمارهٔ ۴ - زرگر : هر که یک دم همدم آن دلبر زرگر شود

شمارهٔ ۵ - زرگر : یاد وصل آن بت زرگر مرا در جوش کرد

شمارهٔ ۶ - زرگر : دلبر زرگر شبی بگذاشت پا در مسکنم

شمارهٔ ۷ - زرگر : دلبر زرگر که باشد رشک ماه و مشتری

شمارهٔ ۸ - زرگر : دلم را آن مه زرگر چون زر در تاب می‌سازد

شمارهٔ ۹ - حلواگر : دلبر حلواگرم را هست تیغی دلخراش

شمارهٔ ۱۰ - حلواگر : مه حلواگر من در نظرها بس که شیرین است

شمارهٔ ۱۱ - سر تراش : تیغ بر کف سرتراشم قصد کشتن کرده است

شمارهٔ ۱۲ - سر تراش : سر تراش امرد به پیشم موی سر بگشاد و رفت

شمارهٔ ۱۳ - سر تراش : دوش گفت از پاکی خود سرتراش من سخن

شمارهٔ ۱۴ - بافنده : با مه بافنده هرکس حالش آگه می‌کند

شمارهٔ ۱۵ - بافنده : هر که با آن دلبر بافنده شد یار سخن

شمارهٔ ۱۶ - بافنده : در دکان آن مه بافنده مأوی ساختم

شمارهٔ ۱۷ - قناد : تا نمود آن دلبر قناد شکر خند را

شمارهٔ ۱۸ - قناد : مه قناد می ریزد شکر از لعل خندانش

شمارهٔ ۱۹ - قناد : خاک پای دلبر قناد خود را روفتم

شمارهٔ ۲۰ - کلال : آن کلال امرد که بام چرخ او را منزل است

شمارهٔ ۲۱ - کلال : گفتم با آن کلال پسر ای نگار چست

شمارهٔ ۲۲ - کلال : آن کلال امرد که او را بود منزل جان و دل

شمارهٔ ۲۳ - پا یکی : پا یکی امرد چلیم نقره یی بر کف رسید

شمارهٔ ۲۴ - تماکو فروش : شوخ تماکو فروش هست سر تا پای غش

شمارهٔ ۲۵ - درزی : از غم آن شوخ درزی جامه خود سوختم

شمارهٔ ۲۶ - درزی : شوخ درزی را شبی در بر کشیدم جامه وار

شمارهٔ ۲۷ - درزی : رشته بر پا دلبر درزی شبی آمد مرا

شمارهٔ ۲۸ - درزی : خانه آن شوخ درزی را زیارت ساختم

شمارهٔ ۲۹ - پوستین دوز : پوستین دوزم که از رخ پوستینش در بر است

شمارهٔ ۳۰ - پوستین دوز : پوستین دوز امرد من دلبر سنجیده است

شمارهٔ ۳۱ - قصاب : دلبر قصاب من آمد دکان خود گشاد

شمارهٔ ۳۲ - قصاب : دلبر قصاب من رو چون دلم بیتاب شد

شمارهٔ ۳۳ - قصاب : تا دلم را کشته خود آن بت قصاب کرد

شمارهٔ ۳۴ - قصاب : زان مه قصاب مردم گوشت سودا می کنند

شمارهٔ ۳۵ - قصاب : گوشت چشمم زان مه قصاب یک انگشت داد

شمارهٔ ۳۶ - قصاب : نگار دنبه فروشم خراب کرد مرا

شمارهٔ ۳۷ - قصاب : دلبر قصاب آمد جا به دکان کرد و رفت

شمارهٔ ۳۸ - قصاب : دلبر قصاب را خونریز عالم یافتم

شمارهٔ ۳۹ - مسگر : دلبر مسگر چو جای خود به دوکان می کند

شمارهٔ ۴۰ - مسگر : دلبر مسگر به کف کفگیر روی از من بتافت

شمارهٔ ۴۱ - جامه باف : از غم آن جامه باف امروز خواهم شد هلاک

شمارهٔ ۴۲ - جامه باف : جامه باف امرد که باشد رشک ماه و آفتاب

شمارهٔ ۴۳ - جامه باف : دلبر دستارباف من بود مه پیکری

شمارهٔ ۴۴ - جامه باف : کجاست آن پسر جامه باف خانه او

شمارهٔ ۴۵ - جامه باف : جامه باف امرد خط رخسار خود را شانه کرد

شمارهٔ ۴۶ - جامه باف : جامه باف امرد که باشد دلربای شوخ و شنگ

شمارهٔ ۴۷ - جامه باف : جامه باف امرد بود دیوانه او بی حساب

شمارهٔ ۴۸ - کله پز : آن بت سیرابه پز آید ز دیگش بوی مشک

شمارهٔ ۴۹ - کله پز : کله پز امرد پسر بسیار سودا کرد و رفت

شمارهٔ ۵۰ - کفش دوز : بعد از این در خدمت آن کفشدوزم چون درفش

شمارهٔ ۵۱ - کفش دوز : دست بر دامان شوخ کفشدوز امشب زدم

شمارهٔ ۵۲ - سلاخ : شوخ سلاخم به ظاهر دوست می گیرد مرا

شمارهٔ ۵۳ - شسته گر : شسته گر امرد که باشد زیر دستش بحر و بر

شمارهٔ ۵۴ - شسته گر : شسته گر امرد که رفتارش بود آب روان

شمارهٔ ۵۵ - شسته گر : با نگار شسته گر گفتم تویی دریای مشک

شمارهٔ ۵۶ - عینک ساز : شوخ عینک ساز مهمان من افگار شد

شمارهٔ ۵۷ - عینک ساز : شوخ عینک ساز جای او بود در دیده ها

شمارهٔ ۵۸ - طاقی دوز : شوخ طاقی دوز نرم از گفته قاضی نشد

شمارهٔ ۵۹ - طاقی دوز : شوخ طاقی دوز من باشد ز مخمل بسترش

شمارهٔ ۶۰ - طاقی دوز : شوخ طاقی دوز من دکان خود پوشاند و رفت

شمارهٔ ۶۱ - طاقی دوز : شوخ طاقی دوز را در بزم ساقی می کنند

شمارهٔ ۶۲ - بقال : شوخ بقال از دهان پسته اش گفتم سخن

شمارهٔ ۶۳ - بقال : مه بقال چون سرکا بود کارش ترشرویی

شمارهٔ ۶۴ - بقال : دلبر بقال را امشب به سامان ساختم

شمارهٔ ۶۵ - بقال : شوخ بقال او متاع خود مرا تکلیف ساخت

شمارهٔ ۶۶ - بقال : دلبر بقال دارد خلق خوب و روی نغز

شمارهٔ ۶۷ - بقال : دلبر بقال با من آشنایی می کند

شمارهٔ ۶۸ - بقال : دلبر بقال با من کرد سودا دلگشاد

شمارهٔ ۶۹ - بقال : تا دل به آن جهود پسر مات کرده‌ام

شمارهٔ ۷۰ - کمانگر : شوخ کمانگر من دل شد نشانه او

شمارهٔ ۷۱ - کمانگر : شوخ کمانگرم که دلم هست خسته اش

شمارهٔ ۷۲ - پیک : با آن نگار پیک مرا ذوق بندگیست

شمارهٔ ۷۳ - پیک : آن نگار پیک باشد دلربای شوخ و شنگ

شمارهٔ ۷۴ - شاطر : شوخ شاطر خانه ام را آمد و پرسید و رفت

شمارهٔ ۷۵ - گلیم فروش : مه گلیم فروشم پلاس پوش آمد

شمارهٔ ۷۶ - نمدمال : با نمدمال امردی دی من سخن گفتم به چشم

شمارهٔ ۷۷ - صراف : با مه صراف گفتم خویش را یارت کنم

شمارهٔ ۷۸ - حمامی : شوخ حمامی که دارد همچو آتش روی گرم

شمارهٔ ۷۹ - حمامی : شوخ حمامی که از جان هستم آتش کار او

شمارهٔ ۸۰ - حمامی : آب ریز امرد که او را هست روی همچو ماه

شمارهٔ ۸۱ - حمامی : شوخ حمامی که دارد آب آتشناک را

شمارهٔ ۸۲ - ترکش دوز : چون کمان آن شوخ ترک شد روز باشد گوشه گیر

شمارهٔ ۸۳ - ترکش دوز : دوش با آن شوخ ترکش دوز جنگ آمیختم

شمارهٔ ۸۴ - سقا : با مه سقا من لب تشنه دوش آویختم

شمارهٔ ۸۵ - سرابان : گفتمش با آن سرابان امردی شیرین لقا

شمارهٔ ۸۶ - کاسه گر : آن نگار کاسه گر کارش بود دایم به مشت

شمارهٔ ۸۷ - مخمل فروش : دلبر مخمل فروش من مرا بی تاب کرد

شمارهٔ ۸۸ - موزه دوز : موزه دوز امرد که امشب دیده شد مأوای او

شمارهٔ ۸۹ - موزه دوز : در نزاکت موزه دوز من ندارد کوتهی

شمارهٔ ۹۰ - سوزنگر : گفت با من ماه سوزنگر بگو ار گفتنی

شمارهٔ ۹۱ - رمال : با مه رمال گفتم نیستم بی علتی

شمارهٔ ۹۲ - نان فروش : نان فروش امرد نشسته با حریفان لب به لب

شمارهٔ ۹۳ - دیوارزن : دلبر دیوارزن خود را به عالم کار کرد

شمارهٔ ۹۴ - دیوارزن : دلبر دیوارزن را دست و پا از کار ماند

شمارهٔ ۹۵ - دیوارزن : دلبر دیوارزن دارد عجایب کارها

شمارهٔ ۹۶ - انگشتی : شوخ انگشتی که بازار از رخش افروخته

شمارهٔ ۹۷ - آشپز : آشپز امرد بود استاد در علم معاش

شمارهٔ ۹۸ - آشپز : آشپز امرد دلم باشد کباب هوش او

شمارهٔ ۹۹ - کبابی : باشد آن شوخ کبابی دلبر عالیجناب

شمارهٔ ۱۰۰ - کیسه دوز : کیسه دوز امرد که باشد کیسه او پر ز در

شمارهٔ ۱۰۱ - خیمه دوز : خیمه دوز امرد که دارد آسمان را سرنگون

شمارهٔ ۱۰۲ - فصاد : دلبر فصاد من هرگه که گردد در غضب

شمارهٔ ۱۰۳ - طنبوری : گفتمش با ماه طنبوری چرایی کوبکو

شمارهٔ ۱۰۴ - طنبوری : شوخ طنبوری شبی با من ترنم کرد و رفت

شمارهٔ ۱۰۵ - زهتاب : با مه زهتاب خود گفتم منم وصاف تو

شمارهٔ ۱۰۶ - صابون پز : دلبر صابون پز من کرد سودا را درست

شمارهٔ ۱۰۷ - صابون پز : شوخ صابون پز که می گویند باشد تند خو

شمارهٔ ۱۰۸ - صابون پز : بامه صابون پز امشب گفتگو انگیختم

شمارهٔ ۱۰۹ - صابون‌فروش : مه صابون‌فروشم دایما اشخار می‌جوید

شمارهٔ ۱۱۰ - صابون فروش : دلبر صابون فروشم دل بود حیران او

شمارهٔ ۱۱۱ - بهله دوز : بهله دوز امرد که باشد کیسه او پر ز مشک

شمارهٔ ۱۱۲ - اسپند سوز : دلبر اسپند سوزم آتشم را کرد تیز

شمارهٔ ۱۱۳ - دیگ ریز : گفتمش با دیگ ریز امرد بود حالت خلیل

شمارهٔ ۱۱۴ - کپانی : از غم آن شوخ کپانی فغان دارم چو سنج

شمارهٔ ۱۱۵ - کهنه روز : کهنه دوز امرد که دارد دایما کارش برار

شمارهٔ ۱۱۶ - کهنه روز : کهنه دوز امرد که او را صاحب ده ساختم

شمارهٔ ۱۱۷ - شلغم فروش : دلبر شلغم فروش خویش را دیدم ز دور

شمارهٔ ۱۱۸ - نانکش : شوخ نانکش عاشقان خویش را خواند پدر

شمارهٔ ۱۱۹ - واعظ : دلبر واعظ گشاده صفحه افسونگری

شمارهٔ ۱۲۰ - جلودار : تا شد آن شوخ جلودار با من دلخسته یار

شمارهٔ ۱۲۱ - خراسبان : دلبر خراسبان دوکان خود نو ساخته

شمارهٔ ۱۲۲ - که فروش : که فروش امرد به کاهی کرد با ما ماجرا

شمارهٔ ۱۲۳ - فوطه باف : گفتمش با فوطه باف امرد دکان خود نما

شمارهٔ ۱۲۴ - ساربان : ساربان امرد غمش دارد شتر را ناتوان

شمارهٔ ۱۲۵ - گلخن تاب : شوخ گلخن تاب امشب بود در سوز و گداز

شمارهٔ ۱۲۶ - گلخن تاب : آن نگار گلخنی را خانه گرمک یافتند

شمارهٔ ۱۲۷ - غوزه چین : با نگار غوزه چین گفتم جفایت می کشم

شمارهٔ ۱۲۸ - کشتین گیر : شوخ کشتین گیر با من مشق پیچ و تاب کرد

شمارهٔ ۱۲۹ - سیمکش : سیمکش امرد که باشد شوخ سیمین پیکری

شمارهٔ ۱۳۰ - ملتقچی : چون فتیله شوخ ملتقچی ز حرفم سرنتافت

شمارهٔ ۱۳۱ - پوست جلاب : پوست جلاب امرد من دوش با من گشت دوست

شمارهٔ ۱۳۲ - کرنایی : شوخ کرنایی دهان خود پر از زر می کند

شمارهٔ ۱۳۳ - سورنایی : شوخ سرنایی مرا امشب به جستجوی شد

شمارهٔ ۱۳۴ - سورنایی : شوخ سرنایی که می خواهد ز عشاق انجمن

شمارهٔ ۱۳۵ - دوکتراش : نگار دوکتراش من گذشت از چرخ غوغایش

شمارهٔ ۱۳۶ - دوکتراش : با نگار دوکتراش خویش سودا ساختم

شمارهٔ ۱۳۷ - شربتگر : مه شربتگر من هر زمان در قهر می گردد

شمارهٔ ۱۳۸ - صراف : پس از عمری شد آن سیمآور صراف یار من

شمارهٔ ۱۳۹ - اسپند سوز : دلبر اسپندسوزم بود با من در ستیز

شمارهٔ ۱۴۰ - سوداگر : دید حیران شوخ سوداگر من درویش را

شمارهٔ ۱۴۱ - شمشیرگر : آن بت شمشیرگر ما را به خود همدم نکرد

شمارهٔ ۱۴۲ - شمشیرگر : دلبر شمشیرگر با من شبی شد میهمان

شمارهٔ ۱۴۳ - خارکش : با نگار خارکش گفتم تو را اغیار نیست

شمارهٔ ۱۴۴ - گدا : صبحدم امرد گدایی با رخ همچون قمر

شمارهٔ ۱۴۵ - پاده چی : پاده چی امرد ندارد کار با بود و نبود

شمارهٔ ۱۴۶ - پاده چی : پاده چی امرد که از رخ دشت را پر لاله کرد

شمارهٔ ۱۴۷ - پاده چی : آن نگار پاده چی را دوش میهمان ساختم

شمارهٔ ۱۴۸ - قصه خوان : قصه خوان امرد مرا با خویش آخر یار کرد

شمارهٔ ۱۴۹ - خشت پز : خشت پز امرد که باشد خشت او پیوسته سست

شمارهٔ ۱۵۰ - جیبه گر : جیبه گر امرد نکرد از بی پلی با من سخن

شمارهٔ ۱۵۱ - شربتگر : زهر خوردم آن بت شربتگرم تحسین نکرد

شمارهٔ ۱۵۲ - بریانگر : بعد عمری شوخ بریانگر دکان خود گشاد

شمارهٔ ۱۵۳ - شالی کار : گفتمش با شوخ شالی کار ای نازک نهال

شمارهٔ ۱۵۴ - نی نواز : نی نواز امرد که نالانم ز دستش چون جرس

شمارهٔ ۱۵۵ - نی نواز : نی نواز امرد مرا دیروز با خود یار کرد

شمارهٔ ۱۵۶ - نی نواز : نی نواز امرد که باشد آه و افغان مشربش

شمارهٔ ۱۵۷ - نی نواز : نی نواز امرد بود در نی نوازی اوستاد

شمارهٔ ۱۵۸ - تخمباز : دی به شوخ تخمبازی قصد یاری ساختم

شمارهٔ ۱۵۹ - کشتی بان : گفتمش با شوخ کشتی بان مراد من برآر

شمارهٔ ۱۶۰ - نداف : دلبر نداف آمد خانه ام را دید و رفت

شمارهٔ ۱۶۱ - نداف : دلبر نداف را امشب به سامان ساختم

شمارهٔ ۱۶۲ - کبوتر باز : با کبوتر باز شوخی صرف کردم دانه را

شمارهٔ ۱۶۳ - دیگ ریز : دی نگار دیگ ریزم باده نوشیدن گرفت

شمارهٔ ۱۶۴ - ماهی گیر : شوخ ماهیگیر امشب در کنار آب رفت

شمارهٔ ۱۶۵ - خراسبان : دلبر خراسبان گفتا که وقتم هست تنگ

شمارهٔ ۱۶۶ - معمار : شوخ معمارم به عالم طرح نو انداخته

شمارهٔ ۱۶۷ - کشتین گیر : شوخ کشتین گیر با من مشق کشتین یاد داد

شمارهٔ ۱۶۸ - بندباف : پنجه آن بندباف امرد به بازو تافتم

شمارهٔ ۱۶۹ - آسیابان : با نگار آسیابان گفتم ای عمر ابد

شمارهٔ ۱۷۰ - مسحی دوز : شوخ مسحی ز خود را دوش گفتم مدعا

شمارهٔ ۱۷۱ - بلبل باز : شوخ بلبل باز من با من رام شد در یک نفس

شمارهٔ ۱۷۲ - اشتکباز : شوخ اشتکباز من کارش بود دستک‌زنی

شمارهٔ ۱۷۳ - قلندر : دی قلندر امردی گفت آشنای من تویی

شمارهٔ ۱۷۴ - شاعر : شوخ شاعر مصرع برجسته‌ای باشد به عصر

شمارهٔ ۱۷۵ - گوگردی : دوش گوگردی پسر گوگرد خود از سر گرفت

شمارهٔ ۱۷۶ - دهقان : دوش رفتم خرمن آن شوخ دهقان روفتم

شمارهٔ ۱۷۷ - ماشکار : ماشکار امرد بود چون سرو سبز و خوش ادا

شمارهٔ ۱۷۸ - جواری کار : با جواری کار شوخی گفتمش حرفی بد زد

شمارهٔ ۱۷۹ - جوفروش : جوفروش امرد که باشد دلبر عالیجناب

شمارهٔ ۱۸۰ - ارزن کار : شوخ ارزن کار هر دم قد خود ته می کند

شمارهٔ ۱۸۱ - گندم کار : گفتمش با ماه گندم کار با من دار گوش

شمارهٔ ۱۸۲ - خواجه زاده : گفتمش با خواجه زاده از غمت هستم ملول

شمارهٔ ۱۸۳ - کمانگر : با آن بت کمانگر تیری به کف رسیدم

شمارهٔ ۱۸۴ - کمانگر : دوش از وصل کمانگر امردی کردم حضور

شمارهٔ ۱۸۵ - کاردگر : کاردگر امرد که چون او نیست در شهر اوستاد

شمارهٔ ۱۸۶ - کاردگر : آن کاردگر چو آتش هر دم پی ستیز است

شمارهٔ ۱۸۷ - کهله بر : کهله بر امرد که دست خویش می سازد علم

شمارهٔ ۱۸۸ - تسمه گر : گرچه با من آن نگار تسمه گر هم مکتب است

شمارهٔ ۱۸۹ - کلوته فروش : مه کلوته فروشم که هست زیب چمن

شمارهٔ ۱۹۰ - مسئله گو : گفتم به شوخ مسئله گو ای پری لقا

شمارهٔ ۱۹۱ - شیرپز : شیرپز امرد که آمد از دهانش بوی شیر

شمارهٔ ۱۹۲ - مؤذن : وقت خفتن ساختم شوخ مؤذن را دعا

شمارهٔ ۱۹۳ - ملاامام : با مه ملا امامم دوش کردم اقتدا

شمارهٔ ۱۹۴ - ملاامام : دلبر ملا امامم جای در محراب کرد

شمارهٔ ۱۹۵ - صوفی : دلبر صوفی به ذکر خود مرا دلریش کرد

شمارهٔ ۱۹۶ - پیکچی : پیکچی امرد که خوی شمع و خوی او یکیست

شمارهٔ ۱۹۷ - محتسب : دوش کردم با نگار محتسب از دور هشت

شمارهٔ ۱۹۸ - محتسب : آن نگار محتسب را دوش دیدم مست خواب

شمارهٔ ۱۹۹ - قصه خوان : آن نگار قصه خوان تا کرده چادر معرکه

شمارهٔ ۲۰۰ - تربز فروش : دلبر تربز فروشم رو به هر سو می کند

شمارهٔ ۲۰۱ - نقاره چی : شوخ نقاره چی را بردم شبی به خانه

شمارهٔ ۲۰۲ - ماهی پز : ماهی پز امردی را بردم به صبحگاهی

شمارهٔ ۲۰۳ - ماهی پز : دلبر ماهی پزم باشد به رخ چون آفتاب

شمارهٔ ۲۰۴ - ماهی گیر : شوخ ماهی گیر باشد دلربای شوخ و شنگ

شمارهٔ ۲۰۵ - شیخ زاده : آن شیخ زاده امرد با من نمی شود یار

شمارهٔ ۲۰۶ - قالب تراش : بت قالب تراش سیم غبغب

شمارهٔ ۲۰۷ - عینک ساز : شوخ عینک ساز را دایم بود در عین چشم

شمارهٔ ۲۰۸ - چلپک پز : گفتمش با ماه چلپک پز ز غم لب می گزم

شمارهٔ ۲۰۹ - باغبان : باغبان امرد به باغش خویش را انداختم

شمارهٔ ۲۱۰ - خشت ریز : خشت ریز امرد که زو خاک وجودم بیختم

شمارهٔ ۲۱۱ - نجار : دلبر نجار با من آیت الکرسی بخواند

شمارهٔ ۲۱۲ - آرد بیز : آرد بیز امرد به مژگان عاشقان را کارد زد

شمارهٔ ۲۱۳ - سوهانگر : دلبر سوهانگر من خویش را پابست کرد

شمارهٔ ۲۱۴ - نان پز : نان پز امرد که باشد نرم مانند خمیر

شمارهٔ ۲۱۵ - زواله تاب : شوخ زواله تاب مرا آب داد و رفت

شمارهٔ ۲۱۶ - ایلک باف : ماه ایلک باف با من کرد سودا برگشاد

شمارهٔ ۲۱۷ - موی تاب : گفتمش با موی تاب امرد تویی عمر ابد

شمارهٔ ۲۱۸ - چرم گر : چرم گر امرد که او را هست دستی بر گشاد

شمارهٔ ۲۱۹ - چرم گر : آن نگار چه مگر را دوش کردم میهمان

شمارهٔ ۲۲۰ - چرم گر : با نگار چرمگر دیروز یاری ساختم

شمارهٔ ۲۲۱ - زین گر : خانه زین آن بت زینگر عمارت می کند

شمارهٔ ۲۲۲ - زین گر : دوش گفتم با نگار زینگر حرف درشت

شمارهٔ ۲۲۳ - مهر کن : آن نگار مهرکن دارد سری با اهل درد

شمارهٔ ۲۲۴ - رنگریز : کردمش با رنگریز امرد شبی گفت و شنود

شمارهٔ ۲۲۵ - رنگریز : رنگریز امرد دکان خویش را واکرد و رفت

شمارهٔ ۲۲۶ - گورکاو : حال خود با گورکاو امرد شبی گفتم ز درد

شمارهٔ ۲۲۷ - کبوترباز : آن کبوتر باز امرد دل بود قربان او

شمارهٔ ۲۲۸ - کبوترباز : با کبوتر باز شوخی صرف کردم دانه را

شمارهٔ ۲۲۹ - درودگر : شوخ درودگر نکند راست خانه را

شمارهٔ ۲۳۰ - یخ فروش : آن شوخ یخ فروش که از اهل درد شد

شمارهٔ ۲۳۱ - سیاهی فروش : گفتم شبی به شوخ سیاهی فروش خود

شمارهٔ ۲۳۲ - نجار : دلبر نجار امشب کار عالم کرد و رفت

شمارهٔ ۲۳۳ - نجار : دلبر نجار من بیرون شد از مأوای خود

شمارهٔ ۲۳۴ - چیت گر : آن نگار چیت گر آمد شبی بر سر مرا

شمارهٔ ۲۳۵ - قوناق : دلبر قوناق دلالم بود در شهر طاق

شمارهٔ ۲۳۶ - صحاف : یا مه صحاف امشب قصد یاری ساختم

شمارهٔ ۲۳۷ - نوره ساز : نوره ساز امرد ز حالم مو به مو پرسید و رفت

شمارهٔ ۲۳۸ - نوره ساز : نوره ساز امرد که باشد مو به مویم آشنا

شمارهٔ ۲۳۹ - سیه کار : دوش آن بت سیه کار با بنده کرد تسلیم

شمارهٔ ۲۴۰ - خرکار : دلبر خر کار اسباب سفر تیار کرد

شمارهٔ ۲۴۱ - شمع ریز : شمع ریز امرد که جان بخشد تن افسرده را

شمارهٔ ۲۴۲ - شمع ریز : شمع ریز امرد که شبها بودم از وی بی قرار

شمارهٔ ۲۴۳ - شماع : دلبر شماع من سودای روغن می کند

شمارهٔ ۲۴۴ - شماع : زان مه شماع امشب خانه روشن ساختم

شمارهٔ ۲۴۵ - شماع : زان مه شماع روشن ساختم کاشانه را

شمارهٔ ۲۴۶ - زردک فروش : دلبر زردک فروشم چون مرا هر سوز دواند

شمارهٔ ۲۴۷ - زردک فروش : با مه زردک فروشم گفتگوها ساختم

شمارهٔ ۲۴۸ - کیمخت گر : دلبر کیمخت گر باشد جفا آئین او

شمارهٔ ۲۴۹ - کیمخت گر : دلبر کیمخت گر ماه فسونگر می شود

شمارهٔ ۲۵۰ - سنبوسه پز : دلبر سنبوسه پز ناگه مرا از دور دید

شمارهٔ ۲۵۱ - سنبوسه پز : دلبر سنبوسه پز کردم دکانش رفت و روب

شمارهٔ ۲۵۲ - قتمال پز : دلبر قتمال پز گفتم دلم از توست شاد

شمارهٔ ۲۵۳ - قبضه بند : قبضه بند امرد نیارد هیچ کس را در نظر

شمارهٔ ۲۵۴ - قبضه بند : قبضه بند امرد برای کشتنم خنجر کشید

شمارهٔ ۲۵۵ - نیزه دست : نیزه دست امرد به سوی من سری جنباد و رفت

شمارهٔ ۲۵۶ - سنگ زن : سنگ زن امرد ز دستم خورد چندین زخم ها

شمارهٔ ۲۵۷ - سنگ زن : سنگ زن امرد ز جنگ سنگ دایم دم زند

شمارهٔ ۲۵۸ - شب باز : دلبر شب باز با من دوش صورتها نمود

شمارهٔ ۲۵۹ - مارباز : گفتمش با مارباز امرد که با من یار شو

شمارهٔ ۲۶۰ - کاغذ گر : بدن آن نگار کاغذ گر

شمارهٔ ۲۶۱ - حکاک : دلبر حکاک من با چرخ دارد جنگ را

شمارهٔ ۲۶۲ - گلخن تاب : شوخ گلخن تاب من دارد جمال آتشین

شمارهٔ ۲۶۳ - کاسه باز : کاسه باز امرد چنین کرده به شهر آئین خود

شمارهٔ ۲۶۴ - تسمه باز : تسمه باز امرد که پشت تسمه را رو می کند

شمارهٔ ۲۶۵ - مشکباز : با مشکباز امردی شب تا سحر گفتم خواص

شمارهٔ ۲۶۶ - جغرات فروش : جغراتفروش آنکه بود داغ خریدار

شمارهٔ ۲۶۷ - رنگین فروش : دلبر رنگین فروشم شهر آئین می کند

شمارهٔ ۲۶۸ - قماری : آن قماری امرد من باخت نقشی بر مراد

شمارهٔ ۲۶۹ - ریش آرا : شوخ ریش آرا فروشم باشد از دی دل به درد

شمارهٔ ۲۷۰ - کرباس جلاب : دلبر کرباس جلابم به هر کس می تند

شمارهٔ ۲۷۱ - کوکناری : گفتمش با شوخ کوکناری رخم از توست زرد

شمارهٔ ۲۷۲ - کاردگر : کاردگر امرد شبی بر آتش من آب زد

شمارهٔ ۲۷۳ - قفل گر : قفل گر امرد مرا کرد از در خود ناامید

شمارهٔ ۲۷۴ - قفل گر : قفل گر امرد میان ما و او سودا نشد

شمارهٔ ۲۷۵ - قفل گر : با نگار قفل گر دیروز سودا ساختم

شمارهٔ ۲۷۶ - قفل گر : با نگار قفل گر گفتم دکان خود نمای

شمارهٔ ۲۷۷ - خس کش : شوخ خس کش را سخن چندان که گفتم کس نشد

شمارهٔ ۲۷۸ - مشکاب : مشکاب امرد من لب تشنه را بی تاب کرد

شمارهٔ ۲۷۹ - مرده شوی : مرده شوی امرد که یاد از آب حیوان می دهد

شمارهٔ ۲۸۰ - مرده شوی : مرده شوی امرد که جان بخشد تن افسرده را

شمارهٔ ۲۸۱ - مصور : یک دم آن شوخ مصور چهره با من وا نکرد

شمارهٔ ۲۸۲ - شاطر : دلبر شاطر دمی بر مدعای من نشد

شمارهٔ ۲۸۳ - حافظ : دلبر حافظ من غمدیده را دلشاد کرد

شمارهٔ ۲۸۴ - حافظ : از نوای آن مه حافظ سخن سر ساختم

شمارهٔ ۲۸۵ - لچک دوز : تا لچک دوزی شده زنجیر مو را دلپسند

شمارهٔ ۲۸۶ - روغنگر : دلبر روغنگر امشب گشت با من همنشین

شمارهٔ ۲۸۷ - روغنگر : دلبر روغن فروشم می کشد روغن ز آب

شمارهٔ ۲۸۸ - جگر کباب پز : شوخ جگر کباب پزم هست آفتاب

شمارهٔ ۲۸۹ - حلیم ساز : شوخ حلیم ساز که پیوند اوست سست

شمارهٔ ۲۹۰ - خمیرگیر : شوخ خمیرگیر که نرم است چون پنیر

شمارهٔ ۲۹۱ - آهنگر : با مه آهنگر از سندان و دم گفتم سخن

شمارهٔ ۲۹۲ - آهنگر : راه آهنگر سپر کردم به مژگان رفت و روب

شمارهٔ ۲۹۳ - آهنگر : رفتم امشب بر دکان شوخ آهنگر ز غم

شمارهٔ ۲۹۴ - کرنایی : شوخ کرنایی که باشد تیز چشم و جنگجو

شمارهٔ ۲۹۵ - کرنایی : شوخ کرنایی مرا با خویش آخر یار شد

شمارهٔ ۲۹۶ - بریانگر : گفتمش با شوخ بریانگر بکن درمان من

شمارهٔ ۲۹۷ - دوکتراش : با زنان دارد ز چرمک دوکتراش من سخن

شمارهٔ ۲۹۸ - دوکتراش : دوکتراش امرد سر خود گاه بالا می کند

شمارهٔ ۲۹۹ - دارباز : دارباز امرد که باشد مشق او مرغوب من

شمارهٔ ۳۰۰ - دارباز : دارباز امرد چو مه جایش بود بر آسمان

شمارهٔ ۳۰۱ - هیزم فروش : با مه هیزم فروش از سوز دل گفتم سخن

شمارهٔ ۳۰۲ - کاتب : دلبر کاتب که می داند سراسر حال من

شمارهٔ ۳۰۳ - کاتب : دلبر کاتب خط او کرده چشمم را سیاه

شمارهٔ ۳۰۴ - کاتب : شوخ کاتب کرد امشب بر کف دستم رقم

شمارهٔ ۳۰۵ - کاتب : دلبر کاتب شبی گردید با من همنشین

شمارهٔ ۳۰۶ - دروازه بان : از پی آن دلبر دروازه بان ای دوستان

شمارهٔ ۳۰۷ - شوخ ملتانی : شوخ ملتانی گرو از غنچه های گل گرفت

شمارهٔ ۳۰۸ - مارباز : مارباز امرد مرا گردید بی افسون دچار

شمارهٔ ۳۰۹ - مارباز : مارباز امرد که از سر تا به پا زهر آب خشم

شمارهٔ ۳۱۰ - گلکار : با مه گلکار خود گفتم تو را یاری کنم

شمارهٔ ۳۱۱ - کچکول پز : با مه کچکول پز گفتم که حمالی کنم

شمارهٔ ۳۱۲ - بزاز : شوخ بزاز از میان عاشقان یار من است

شمارهٔ ۳۱۳ - خارکش : خارکش امرد که گل دارد جمالش را هوس

شمارهٔ ۳۱۴ - طبیب : تا ز من شوخ طبیب احوال پرسیدن گرفت

شمارهٔ ۳۱۵ - طبیب : زان طبیب امرد به درد خویشتن جستم دوا

شمارهٔ ۳۱۶ - چوپان : دوش در صحرا به چوپان امردی آویختم

شمارهٔ ۳۱۷ - شمشیرگر : دلبر شمشیرگر تیغ جفا بر سر براند

شمارهٔ ۳۱۸ - شمشیرگر : آن بت شمشیرگر ما را به خود همدم نکرد

شمارهٔ ۳۱۹ - اوتی کش : دمی نگار اوتی کش را برده میهمان ساختم

شمارهٔ ۳۲۰ - اوتی کش : شوخ اوتی کش که او را بود خوی آتشی

شمارهٔ ۳۲۱ - تیمبان : شوخ تیمی با خریداران محمل هست یار

شمارهٔ ۳۲۲ - دیگ ریز : دیگریز امرد که باشد روی او مانند ماه

شمارهٔ ۳۲۳ - فیل بان : آن نگار فیل بان سبز است و شیرین چون نبات

شمارهٔ ۳۲۴ - فوطه دار : فوطه دار امرد به پیشم فوطه ای را ماند و رفت

شمارهٔ ۳۲۵ - ملتقچی : چون فتیله بس که ملتقچی پر از تاب رفت

شمارهٔ ۳۲۶ - سرمه کش : آن نگار سرمه کش را چشم دایم سرمه ساست

شمارهٔ ۳۲۷ - گلفروش : گلفروش امرد به دستم دوش گل داد و گرفت

شمارهٔ ۳۲۸ - میرشکار : شوخ میرشکار دارد چوبی و شهباز را

شمارهٔ ۳۲۹ - حمال : دلبر حمال عالم را غمش بی تاب کرد

شمارهٔ ۳۳۰ - غلافدوز : شوخ غلافدوز به ما این همه ملاف

شمارهٔ ۳۳۱ - تیرگر : تیرگر امرد مرا یاد وصالش پیر کرد

شمارهٔ ۳۳۲ - تیرگر : آن تیرگر که سینه فگارم ز تیر او

شمارهٔ ۳۳۳ - کاسه گر : نگار کاسه گرم قرص مه بود نانش

شمارهٔ ۳۳۴ - کنب تاب : کنب تاب شوخ مه پر فسنم

شمارهٔ ۳۳۵ - بادبرک ساز : نگار بادبرک ساز را من مسکین

شمارهٔ ۳۳۶ - یورمه دوز : نگار یورمه دوزم شود سراپا خشم

شمارهٔ ۳۳۷ - خمیرگیر : شوخ خمیرگیر به پل هشت می زند

شمارهٔ ۳۳۸ - ریخته گر : نگار ریخته گر جانم آب کرد و گریخت

شمارهٔ ۳۳۹ - لته فروش : ز ماه لته فروشم کسی نیاساید

شمارهٔ ۳۴۰ - نمک فروش : ماه نمکفروش که آشوب دهر شد

شمارهٔ ۳۴۱ - جامه فروش : نگار جامه فروشم خوش است بالایش

شمارهٔ ۳۴۲ - خواص گوی : شوخ خواص گوی ز درد من آب شد

شمارهٔ ۳۴۳ - شیشه گر : نگار شیشه گرم غایب است در نظرم

شمارهٔ ۳۴۴ - پتک فروش : ماه پتک فروش به پل کرده ماجرا

شمارهٔ ۳۴۵ - ارباب زاده : ارباب زاده رفت و دلم را فگار کرد

شمارهٔ ۳۴۶ - مشک ساز : ای دوستان ز شوخ مشک ساز الحذر

شمارهٔ ۳۴۷ - غربال باف : دلبر غربال باف امشب مرا خوشحال کرد

شمارهٔ ۳۴۸ - سه تاری : شوخ سه تاری مرا هر روز می گردد دچار

شمارهٔ ۳۴۹ - سه تاری : شوخ سه تاری که می گوید به عشاقان نوا

شمارهٔ ۳۵۰ - بربند باف : دلبر بربندبافم را رگ جهانهاست تار

شمارهٔ ۳۵۱ - طراح : دلبر طراح من دارد عجب آی و روی

شمارهٔ ۳۵۲ - نقاش : دلبر نقاش من دارد رخ چون آفتاب

شمارهٔ ۳۵۳ - جلودار : با جلودار امردی گفتم مرا شو میهمان

شمارهٔ ۳۵۴ - صابونفروش : دلبر صابون فروش از من دل غمناک برد

شمارهٔ ۳۵۵ - میخچه گر : نگار میخچه گر ساخته ز آهن ما

شمارهٔ ۳۵۶ - کلندگر : شوخ کلندگر که به جان شعله می زند

شمارهٔ ۳۵۷ - می فروش : می فروش امرد ز مستی با من امشب یار شد

شمارهٔ ۳۵۸ - توقوم دوز : شوخ توقوم دوز من هرگز مرا یاور نشد

شمارهٔ ۳۵۹ - علاف : دلبر علاف سودایش مرا دلخسته کرد

شمارهٔ ۳۶۰ - علاف : دلبر علاف را بردم به سوی خانه دوش

شمارهٔ ۳۶۱ - کلابه کار : کلابه کار پسر دوش بر سر خم شد

شمارهٔ ۳۶۲ - مکتب دار : شوخ مکتب دار پیش آمد مرا وقت سحر

شمارهٔ ۳۶۳ - خورده فروش : دلبر خورده فروشم عاشقان را پیر کرد

شمارهٔ ۳۶۴ - میرشکار : شوخ میرشکار خون خلق بی اندازه ریخت

شمارهٔ ۳۶۵ - میرشکار : شوخ میرشکار دارد طبل بار خوشنوا

شمارهٔ ۳۶۶ - کشتی بان : شوخ کشتی بان به خشکی کشتی خود راند و رفت

شمارهٔ ۳۶۷ - سرکا فروش : دلبر سرکافروشم لطف بی اندازه داشت

شمارهٔ ۳۶۸ - دلال پیاز : شوخ دلال پیازم داشت قصد ترکتاز

شمارهٔ ۳۶۹ - چلپک فروش : دلبر چلپک فروش از عاشقان در رهن شد

شمارهٔ ۳۷۰ - تحویل گر : دلبر تحویل گر با کهنه قال و قیل کرد

شمارهٔ ۳۷۱ - زرشوی : دلبر زرشوی از من کرد جست‌و‌جوی زر

شمارهٔ ۳۷۲ - جنگ مشتی : جنگ مشتی امرد من بود شوخ فتنه گر

شمارهٔ ۱ - چرچین فروش

بت چرچین فروشم زد به سنگ آئینه را رویش

ز غیرت ماه نو را سوخته چقماق ابرویش

چو شانه پیش او با صد زبان خاموش بنشینم

سخن را می کند مقراض لبهای سخنگویش

پی آرایش دکان خود هرگه که بنشیند

چو مروارید غلطان طفل اشک من رود سویش

جدا سازند اگر همچون قلم از بند بندم را

نگردم دور یک ساعت دوات آسا ز پهلویش

مرا ای کاش بودی سیدا نقدی ز هر جنسی

به یک نظاره می کردم نثار طاق ابرویش

شمارهٔ ۲ - چرچین فروش

به کف چقماق چون برگیرد آن چرچین فروش من

رسد چون سنگ آواز خریداران به گوش من

ز عکس او دکان از بس که چون آئینه روشن شد

ندارد طاقت نظاره او چشم و هوش من

روم در پیش او هر روز پرسم نقد هر جنسی

بود افزونتر از سوداگران جوش و خروش من

به دستش سیدا چون شانه را با صد زبان بینم

در آید در سخن از رشک لب‌های خموش من

شمارهٔ ۳ - چرچین فروش

دلبر چرچین فروشم هست شوخ نامراد

خانه من رفت و شد آئینه او روگشاد

شمارهٔ ۴ - زرگر

هر که یک دم همدم آن دلبر زرگر شود

سنگ گیرد لعل گردد خاک گیرد زر شود

چشم قلابی که با آن سیمتن من دیده ام

رفته رفته همچو طفل اشک سیماور شود

شمارهٔ ۵ - زرگر

یاد وصل آن بت زرگر مرا در جوش کرد

خانه من آمد امشب حلقه‌ها در گوش کرد

شمارهٔ ۶ - زرگر

دلبر زرگر شبی بگذاشت پا در مسکنم

آمد و انداخت طوقی بندگی در گردنم

شمارهٔ ۷ - زرگر

دلبر زرگر که باشد رشک ماه و مشتری

خانه خود بردم او را بر زبان زرگری

شمارهٔ ۸ - زرگر

دلم را آن مه زرگر چون زر در تاب می‌سازد

به دستش هرچه می‌افتد همان دم آب می‌سازد

شمارهٔ ۹ - حلواگر

دلبر حلواگرم را هست تیغی دلخراش

از غم او قامتم خم گشت چون حلواتراش

گفتم از آب نباتت کام من شیرین نشد

پشت تیغی زد که شد مغزم چو حلوا پاش پاش

شمارهٔ ۱۰ - حلواگر

مه حلواگر من در نظرها بس که شیرین است

لب و دندان او در چشم من حلوای مغزین است

شمارهٔ ۱۱ - سر تراش

تیغ بر کف سرتراشم قصد کشتن کرده است

عاشقان را فوطه زاری به گردن کرده است

قسمتش هرگز نمی گردد سر مویی زیاد

گرچه در دوکان خود از موی خرمن کرده است

شمارهٔ ۱۲ - سر تراش

سر تراش امرد به پیشم موی سر بگشاد و رفت

خانه من آمد امشب خط پاکی داد و رفت

شمارهٔ ۱۳ - سر تراش

دوش گفت از پاکی خود سرتراش من سخن

دست او بوسیدم و گفتم ز پاکی دم مزن

شمارهٔ ۱۴ - بافنده

با مه بافنده هرکس حالش آگه می‌کند

عاقبت خود را به پای خویش در چه می‌کند

مانده‌ام در کوی او کرباس و هردم می‌روم

من ز یک سو می‌دهم آهار و او ته می‌کند

شمارهٔ ۱۵ - بافنده

هر که با آن دلبر بافنده شد یار سخن

نیست در عالم دگر او را غم گور و کفن

با اصول شانه هر دم دست و پایی می زند

عاشقان واکرده می گردند چون ماکو دهن

شمارهٔ ۱۶ - بافنده

در دکان آن مه بافنده مأوی ساختم

ناچه خود برده در ماکوی او جا ساختم

شمارهٔ ۱۷ - قناد

تا نمود آن دلبر قناد شکر خند را

ریختم جام عسل را آب کردم قند را

از حجاب او نبات از شیشه سر بیرون نکرد

نیشکر برید از غیرت ز خود پیوند را

شمارهٔ ۱۸ - قناد

مه قناد می ریزد شکر از لعل خندانش

لب شیرین نمی سازد مگر خالیست دکانش

به دیدن وزن سازد هر متاعی را که پیش آید

کند کار ترازو با حریفان چشم فتانش

شمارهٔ ۱۹ - قناد

خاک پای دلبر قناد خود را روفتم

چست و شیرین بردم و در خانه خود کوفتم

شمارهٔ ۲۰ - کلال

آن کلال امرد که بام چرخ او را منزل است

خانه دکانش آب رحمت و کان گل است

آید از خم های او آواز افلاطون به گوش

بس که طبع کوزه های او به حکمت مایل است

شمارهٔ ۲۱ - کلال

گفتم با آن کلال پسر ای نگار چست

گفتا شکسته تو به خمدان شود درست

شمارهٔ ۲۲ - کلال

آن کلال امرد که او را بود منزل جان و دل

خانه بردم ماند دستش در میان آب و گل

شمارهٔ ۲۳ - پا یکی

پا یکی امرد چلیم نقره یی بر کف رسید

آتش سودای او دود از دماغ او کشید

سوختم مانند تماکو چو نی بر لب نهاد

آتشم گل کرد و از خاکسترم سنبل دمید

شمارهٔ ۲۴ - تماکو فروش

شوخ تماکو فروش هست سر تا پای غش

مارسانده بر لبش فریاد می سازد که کش

شمارهٔ ۲۵ - درزی

از غم آن شوخ درزی جامه خود سوختم

چشم چون سوزن به چاک دامن او دوختم

زین هنر هرگز نشد چاک گریبانم درست

رفته رفته کوی او کار عجب آموختم

شمارهٔ ۲۶ - درزی

شوخ درزی را شبی در بر کشیدم جامه وار

بر دکانش رفتم و او را برآوردم ز کار

شمارهٔ ۲۷ - درزی

رشته بر پا دلبر درزی شبی آمد مرا

جامه من بر قد و بالای او آمد رسا

شمارهٔ ۲۸ - درزی

خانه آن شوخ درزی را زیارت ساختم

رفتم و از درز در او را اشارت ساختم

شمارهٔ ۲۹ - پوستین دوز

پوستین دوزم که از رخ پوستینش در بر است

بیرخش چون گرگ باران دیده چشم من تر است

بر سرش چون کلک مو باشد کلاه برگی

در بدن پیراهن صافش چو شیر و شکر است

پوستین دوز امردی گفتا مرا کش در بر است

گفتم ای نازک بدن مویی نباشد بهتر است

شمارهٔ ۳۰ - پوستین دوز

پوستین دوز امرد من دلبر سنجیده است

پوستین بره او گرگ باران دیده است

شمارهٔ ۳۱ - قصاب

دلبر قصاب من آمد دکان خود گشاد

دنبه را از پشت خود بگرفت و پیش من نهاد

شمارهٔ ۳۲ - قصاب

دلبر قصاب من رو چون دلم بیتاب شد

خانه من پا نهاد و زهره او آب شد

شمارهٔ ۳۳ - قصاب

تا دلم را کشته خود آن بت قصاب کرد

در قفای دنبه خود چریوی من آب کرد

ریخت همچون سرمه در چشم ترازو سنگ را

ماند در زیر سر و گفتا دکانم خواب کرد

شمارهٔ ۳۴ - قصاب

زان مه قصاب مردم گوشت سودا می کنند

عشقبازان دنبه او را تماشا می کنند

شمارهٔ ۳۵ - قصاب

گوشت چشمم زان مه قصاب یک انگشت داد

جنگ قصابانه را سر کرده بودم پشت داد

شمارهٔ ۳۶ - قصاب

نگار دنبه فروشم خراب کرد مرا

به دنبه نمکینش کباب کرد مرا

شمارهٔ ۳۷ - قصاب

دلبر قصاب آمد جا به دکان کرد و رفت

دنبه خود را به سیخ ما نمایان کرد و رفت

شمارهٔ ۳۸ - قصاب

دلبر قصاب را خونریز عالم یافتم

خانه خود بردم امشب سنگ او کم یافتم

شمارهٔ ۳۹ - مسگر

دلبر مسگر چو جای خود به دوکان می کند

هر که را بیند مس خود را نمایان می کند

میدرآید در درون دیگ دامن برزده

آتشم را تیز بالبهای دامان می کند

شمارهٔ ۴۰ - مسگر

دلبر مسگر به کف کفگیر روی از من بتافت

گفتم ای پیمان شکن یغلاغوی تو دست یافت

شمارهٔ ۴۱ - جامه باف

از غم آن جامه باف امروز خواهم شد هلاک

همچو ابریشم خرابم همچو ماکو سینه چاک

بر دکانش خویش را چون پار سنگ آویختم

از زبان شانه اش آمد صدا ما را چه باک

شمارهٔ ۴۲ - جامه باف

جامه باف امرد که باشد رشک ماه و آفتاب

می کند با عاشقان خویش در یک جامه خواب

شمارهٔ ۴۳ - جامه باف

دلبر دستارباف من بود مه پیکری

نیست چون دیوانگان او را به دستاری سری

شمارهٔ ۴۴ - جامه باف

کجاست آن پسر جامه باف خانه او

که تار و پود مرا کند اصول شانه او

شمارهٔ ۴۵ - جامه باف

جامه باف امرد خط رخسار خود را شانه کرد

عشقبازان را اصول شانه اش دیوانه کرد

شمارهٔ ۴۶ - جامه باف

جامه باف امرد که باشد دلربای شوخ و شنگ

خانه من آمد و شد در بر من جامه تنگ

شمارهٔ ۴۷ - جامه باف

جامه باف امرد بود دیوانه او بی حساب

می کند با عشقبازان کار در یک جامه خواب

شمارهٔ ۴۸ - کله پز

آن بت سیرابه پز آید ز دیگش بوی مشک

از غم او پاچه ها باریک و سرها گشته خشک

شمارهٔ ۴۹ - کله پز

کله پز امرد پسر بسیار سودا کرد و رفت

در میان پاچه خود آمد و جا کرد و رفت

شمارهٔ ۵۰ - کفش دوز

بعد از این در خدمت آن کفشدوزم چون درفش

بر دکانش قرمه ام بر آستانش نعل کفش

شمارهٔ ۵۱ - کفش دوز

دست بر دامان شوخ کفشدوز امشب زدم

کفش او را خانه خود بردم و قالب زدم

شمارهٔ ۵۲ - سلاخ

شوخ سلاخم به ظاهر دوست می گیرد مرا

خون من می ریزد و در پوست می گیرد مرا

شمارهٔ ۵۳ - شسته گر

شسته گر امرد که باشد زیر دستش بحر و بر

حکم او جاریست چون آب روان در خشک و تر

بهر شستشو شو اگر پا بر لب دریا نهد

کاسه خود را صدف پر سازد از آب گهر

رخت خون آلود خود را بهر شستن تا برم

کرده ام بر دست خود چون گل مهیا مشت زر

خدمتش را بر سر خود می کنم همچون کدنگ

تا دگر او را نباشد حاجت پردازگر

سیدا چون تخته پیش روی او ایستاده ام

از دکان خویشتن هر چند می سازد به در

شمارهٔ ۵۴ - شسته گر

شسته گر امرد که رفتارش بود آب روان

عاشقانش چون لب دریا همه تردامنان

شمارهٔ ۵۵ - شسته گر

با نگار شسته گر گفتم تویی دریای مشک

گفت رو رو پیش من قدری ندارد دست خشک

شمارهٔ ۵۶ - عینک ساز

شوخ عینک ساز مهمان من افگار شد

چون مرا در خانه تنها دید چشمش چار شد

شمارهٔ ۵۷ - عینک ساز

شوخ عینک ساز جای او بود در دیده ها

خانه من رفت و چشم او ز عینک شد جدا

شمارهٔ ۵۸ - طاقی دوز

شوخ طاقی دوز نرم از گفته قاضی نشد

تا نبردم خانه خود سر به سر راضی نشد

شمارهٔ ۵۹ - طاقی دوز

شوخ طاقی دوز من باشد ز مخمل بسترش

خانه من آمد و افتاد طاقی از سرش

شمارهٔ ۶۰ - طاقی دوز

شوخ طاقی دوز من دکان خود پوشاند و رفت

حال خود با او بیان کردم سری جنباند و رفت

شمارهٔ ۶۱ - طاقی دوز

شوخ طاقی دوز را در بزم ساقی می کنند

بر سر او عشقبازان جنگ طاقی می کنند

شمارهٔ ۶۲ - بقال

شوخ بقال از دهان پسته اش گفتم سخن

خانه من رفت و گفتا کشمشی گویی مکن

شمارهٔ ۶۳ - بقال

مه بقال چون سرکا بود کارش ترشرویی

زبان پسته اش دارد به مردم کشمشی گویی

شمارهٔ ۶۴ - بقال

دلبر بقال را امشب به سامان ساختم

خانه خود بردم و چون پسته خندان ساختم

شمارهٔ ۶۵ - بقال

شوخ بقال او متاع خود مرا تکلیف ساخت

از دهان پسته اش بوسیدم و مغزم گداخت

شمارهٔ ۶۶ - بقال

دلبر بقال دارد خلق خوب و روی نغز

خانه من رفت و کردم دامنش پر چار مغز

شمارهٔ ۶۷ - بقال

دلبر بقال با من آشنایی می کند

چون به دوکانش روم غولنگ خالی می کند

شمارهٔ ۶۸ - بقال

دلبر بقال با من کرد سودا دلگشاد

چشم پوشید و به زیر سر سبدها را نهاد

شمارهٔ ۶۹ - بقال

تا دل به آن جهود پسر مات کرده‌ام

ایمان خود درست به تورات کرده‌ام

او را به خانه هرشب شنید که برده‌ام

ترسا شدن به خویشتن اثبات کرده‌ام

شمارهٔ ۷۰ - کمانگر

شوخ کمانگر من دل شد نشانه او

افتاد بر سر من سودای خانه او

در گوشه یی نشینم با قامت خمیده

سر سازم از رگ و پی رو در فسانه او

شمارهٔ ۷۱ - کمانگر

شوخ کمانگرم که دلم هست خسته اش

زورم نمی رسد به کمان شکسته اش

شمارهٔ ۷۲ - پیک

با آن نگار پیک مرا ذوق بندگیست

کارم چو آفتاب به عالم دوندگیست

زنگ فلک ز ناله من گشت پر صدا

دستم نمی‌رسد به میانش چه زندگیست

شمارهٔ ۷۳ - پیک

آن نگار پیک باشد دلربای شوخ و شنگ

خانه خود بردم و با او نمودم ضرب رنگ

شمارهٔ ۷۴ - شاطر

شوخ شاطر خانه ام را آمد و پرسید و رفت

دامن خود را به اطراف کمر پیچید و رفت

شمارهٔ ۷۵ - گلیم فروش

مه گلیم فروشم پلاس پوش آمد

نمد به دوش رقیب گلیم گوش آمد

گلیم وار شدم پهن در ته پایش

بگفت خیز که بازار در خروش آمد

شمارهٔ ۷۶ - نمدمال

با نمدمال امردی دی من سخن گفتم به چشم

گفت رو رو از دکانم در بساطم نیست پشم

شمارهٔ ۷۷ - صراف

با مه صراف گفتم خویش را یارت کنم

صرف سازم کهنه و نو صاحب کارت کنم

شمارهٔ ۷۸ - حمامی

شوخ حمامی که دارد همچو آتش روی گرم

می شود از باد حمامش رگ و پی چرب و نرم

شمارهٔ ۷۹ - حمامی

شوخ حمامی که از جان هستم آتش کار او

آب گشتم سوختم از گرمی بازار او

شمارهٔ ۸۰ - حمامی

آب ریز امرد که او را هست روی همچو ماه

می کشد همراه دلو آب یوسف را ز چاه

شمارهٔ ۸۱ - حمامی

شوخ حمامی که دارد آب آتشناک را

هر سحر فریاد دارد عاشق ناپاک را

شمارهٔ ۸۲ - ترکش دوز

چون کمان آن شوخ ترک شد روز باشد گوشه گیر

خانه خود برده کردم ترکش او پر ز تیر

شمارهٔ ۸۳ - ترکش دوز

دوش با آن شوخ ترکش دوز جنگ آمیختم

تیرهای خویش را در ترکش او ریختم

شمارهٔ ۸۴ - سقا

با مه سقا من لب تشنه دوش آویختم

هر چه با خود داشتم در کاسه او ریختم

شمارهٔ ۸۵ - سرابان

گفتمش با آن سرابان امردی شیرین لقا

عاشقان از دست تو رفتند در تحت السرا

شمارهٔ ۸۶ - کاسه گر

آن نگار کاسه گر کارش بود دایم به مشت

عاشقان را کرده بار خدمت او کاسه پشت

شمارهٔ ۸۷ - مخمل فروش

دلبر مخمل فروش من مرا بی تاب کرد

خانه من آمد و بر روی مخمل خواب کرد

شمارهٔ ۸۸ - موزه دوز

موزه دوز امرد که امشب دیده شد مأوای او

رفتم از خود تا کشیدم موزه را از پای او

شمارهٔ ۸۹ - موزه دوز

در نزاکت موزه دوز من ندارد کوتهی

گر رسد دستم به ساقش می کند قالب تهی

شمارهٔ ۹۰ - سوزنگر

گفت با من ماه سوزنگر بگو ار گفتنی

گفتم امشب شاد کن ارواح شیخ سوزنی

شمارهٔ ۹۱ - رمال

با مه رمال گفتم نیستم بی علتی

گفت میزانت نمی یابم مگر بدطینتی

شمارهٔ ۹۲ - نان فروش

نان فروش امرد نشسته با حریفان لب به لب

هر زمان فریاد می سازد کجایی نان طلب

شمارهٔ ۹۳ - دیوارزن

دلبر دیوارزن خود را به عالم کار کرد

عاشقان خویش را خار و خس دیوار کرد

شمارهٔ ۹۴ - دیوارزن

دلبر دیوارزن را دست و پا از کار ماند

همره من خانه رفت و پشت بر دیوار ماند

شمارهٔ ۹۵ - دیوارزن

دلبر دیوارزن دارد عجایب کارها

خویش را مالیده گردد بر سر دیوارها

شمارهٔ ۹۶ - انگشتی

شوخ انگشتی که بازار از رخش افروخته

خورجینش پر بود از کنده نیم سوخته

شمارهٔ ۹۷ - آشپز

آشپز امرد بود استاد در علم معاش

هر کجا سر می نهد دم می زند از آب و آش

خدمت آن آشپز سازند مردم در تلاش

پادشاه وقت باشد هر که دارد دیگ آش

شمارهٔ ۹۸ - آشپز

آشپز امرد دلم باشد کباب هوش او

عاشقان را برده از جا دیگ بی سرپوش او

شمارهٔ ۹۹ - کبابی

باشد آن شوخ کبابی دلبر عالیجناب

روز و شب باشد تنور او پر از سیخ کباب

آن کبابی گرم بازار است دارد اضطراب

می کند با روغن خود عشقبازان را کباب

شمارهٔ ۱۰۰ - کیسه دوز

کیسه دوز امرد که باشد کیسه او پر ز در

در میان کیسه دوزان نیست چون او کیسه پر

شمارهٔ ۱۰۱ - خیمه دوز

خیمه دوز امرد که دارد آسمان را سرنگون

خیمه بر پا کی شود تا خود نسازد پاستون

شمارهٔ ۱۰۲ - فصاد

دلبر فصاد من هرگه که گردد در غضب

خون مردم ریزد و هم خونبها سازد طلب

شمارهٔ ۱۰۳ - طنبوری

گفتمش با ماه طنبوری چرایی کوبکو

گفت آهنگ مخالف شد سخن در پرده گو

شمارهٔ ۱۰۴ - طنبوری

شوخ طنبوری شبی با من ترنم کرد و رفت

خانه من آمد و آهنگ را گم کرد و رفت

شمارهٔ ۱۰۵ - زهتاب

با مه زهتاب خود گفتم منم وصاف تو

گفت کندی روده های من زهی انصاف تو

شمارهٔ ۱۰۶ - صابون پز

دلبر صابون پز من کرد سودا را درست

خانه من آمد و از آشنایی دست شست

شمارهٔ ۱۰۷ - صابون پز

شوخ صابون پز که می گویند باشد تند خو

جامه خود بارها شستیم با صابون او

شمارهٔ ۱۰۸ - صابون پز

بامه صابون پز امشب گفتگو انگیختم

رفتم و در دیگ او تیزاب خود را ریختم

شمارهٔ ۱۰۹ - صابون‌فروش

مه صابون‌فروشم دایما اشخار می‌جوید

به او هرکس که سودا کرد از پل دست می‌شوید

شمارهٔ ۱۱۰ - صابون فروش

دلبر صابون فروشم دل بود حیران او

پاکدامانی ندیدم بر در دکان او

شمارهٔ ۱۱۱ - بهله دوز

بهله دوز امرد که باشد کیسه او پر ز مشک

بر میانش گر رسد دستم شود چون بهله خشک

شمارهٔ ۱۱۲ - اسپند سوز

دلبر اسپند سوزم آتشم را کرد تیز

تا کنم در خدمت او پیش مردم جست و خیز

شمارهٔ ۱۱۳ - دیگ ریز

گفتمش با دیگ ریز امرد بود حالت خلیل

گفت چون موساست در فرمان من دریای نیل

شمارهٔ ۱۱۴ - کپانی

از غم آن شوخ کپانی فغان دارم چو سنج

کرده سوداهای او ریش مرا ماش و برنج

شمارهٔ ۱۱۵ - کهنه روز

کهنه دوز امرد که دارد دایما کارش برار

هر که دید از دور او را گفت هست این کهنه کار

شمارهٔ ۱۱۶ - کهنه روز

کهنه دوز امرد که او را صاحب ده ساختم

پاره هایش بردم و در خانه دربه ساختم

شمارهٔ ۱۱۷ - شلغم فروش

دلبر شلغم فروش خویش را دیدم ز دور

گفتمش از پا فتادم گفت ای شل غم مخور

شمارهٔ ۱۱۸ - نانکش

شوخ نانکش عاشقان خویش را خواند پدر

نان طلب را از سر اخلاص بردارد به سر

شمارهٔ ۱۱۹ - واعظ

دلبر واعظ گشاده صفحه افسونگری

عاشقان را صحبت او کرده تحت المنبری

شمارهٔ ۱۲۰ - جلودار

تا شد آن شوخ جلودار با من دلخسته یار

از سمند سرکشم رفته عنان اختیار

شمارهٔ ۱۲۱ - خراسبان

دلبر خراسبان دوکان خود نو ساخته

عاشقان را چشم بسته در خراس انداخته

شمارهٔ ۱۲۲ - که فروش

که فروش امرد به کاهی کرد با ما ماجرا

گفتمش بر باد خواهم داد کاه کهنه را

شمارهٔ ۱۲۳ - فوطه باف

گفتمش با فوطه باف امرد دکان خود نما

گفت اگر بافنده یی مینداز میان من کشا

شمارهٔ ۱۲۴ - ساربان

ساربان امرد غمش دارد شتر را ناتوان

بوالهوس را می شمارد در قطار عاشقان

شمارهٔ ۱۲۵ - گلخن تاب

شوخ گلخن تاب امشب بود در سوز و گداز

در تنورش رفته آتش کاو خود کردم دراز

شمارهٔ ۱۲۶ - گلخن تاب

آن نگار گلخنی را خانه گرمک یافتند

عشقبازان رفته او را بام پستک یافتند

شمارهٔ ۱۲۷ - غوزه چین

با نگار غوزه چین گفتم جفایت می کشم

گر شوی همصحبت من پخته هایت می کشم

شمارهٔ ۱۲۸ - کشتین گیر

شوخ کشتین گیر با من مشق پیچ و تاب کرد

خانه من رفت و تنبان را کشید و خواب کرد

شمارهٔ ۱۲۹ - سیمکش

سیمکش امرد که باشد شوخ سیمین پیکری

از میان عاشقان دارد به سیم آور سری

شمارهٔ ۱۳۰ - ملتقچی

چون فتیله شوخ ملتقچی ز حرفم سرنتافت

تا نیامد خانه من بوی دارو را نیافت

شمارهٔ ۱۳۱ - پوست جلاب

پوست جلاب امرد من دوش با من گشت دوست

خانه من آمد و او را جدا کردم ز پوست

شمارهٔ ۱۳۲ - کرنایی

شوخ کرنایی دهان خود پر از زر می کند

هر شب از فریاد گوش عاشقان کر می کند

شمارهٔ ۱۳۳ - سورنایی

شوخ سرنایی مرا امشب به جستجوی شد

همره من آمد و در خانه من توی شد

شمارهٔ ۱۳۴ - سورنایی

شوخ سرنایی که می خواهد ز عشاق انجمن

می کند پیوسته ده انگشت خود را در دهن

شمارهٔ ۱۳۵ - دوکتراش

نگار دوکتراش من گذشت از چرخ غوغایش

چو دوک پیوسته در چرخند مرد و زن ز سودایش

اگر پرسد کسی از وی به ناگه قیمت دوک را

کمانچه افگند در گردن و گرد ته پایش

شمارهٔ ۱۳۶ - دوکتراش

با نگار دوکتراش خویش سودا ساختم

رفتم و دوک برزه را در چرمکش جا ساختم

شمارهٔ ۱۳۷ - شربتگر

مه شربتگر من هر زمان در قهر می گردد

به کام عشقبازان شربت او زهر می گردد

شمارهٔ ۱۳۸ - صراف

پس از عمری شد آن سیمآور صراف یار من

سیه کاریی و قلابی بود منبعد کار من

شمارهٔ ۱۳۹ - اسپند سوز

دلبر اسپندسوزم بود با من در ستیز

خانه خود بردم و تا صبح کردم جست و خیز

شمارهٔ ۱۴۰ - سوداگر

دید حیران شوخ سوداگر من درویش را

خانه من آمد و واکرد رخت خویش را

شمارهٔ ۱۴۱ - شمشیرگر

آن بت شمشیرگر ما را به خود همدم نکرد

ریخت خون عشقبازان را و ابرو خم نکرد

شمارهٔ ۱۴۲ - شمشیرگر

دلبر شمشیرگر با من شبی شد میهمان

خانه من آمد و واکرد شمشیر از میان

شمارهٔ ۱۴۳ - خارکش

با نگار خارکش گفتم تو را اغیار نیست

گفت راه خانه سر کن هیچ گل بی خار نیست

شمارهٔ ۱۴۴ - گدا

صبحدم امرد گدایی با رخ همچون قمر

بر درآمد گفت خیری هست گفتم بیشتر

شمارهٔ ۱۴۵ - پاده چی

پاده چی امرد ندارد کار با بود و نبود

می رود دنبال هر کس تا علف زاری نمود

شمارهٔ ۱۴۶ - پاده چی

پاده چی امرد که از رخ دشت را پر لاله کرد

عشقبازان را علف زار خطش گوساله کرد

شمارهٔ ۱۴۷ - پاده چی

آن نگار پاده چی را دوش میهمان ساختم

بردم او را خانه و گوساله گردان ساختم

شمارهٔ ۱۴۸ - قصه خوان

قصه خوان امرد مرا با خویش آخر یار کرد

همره من خانه آمد نذر خضرم کار کرد

شمارهٔ ۱۴۹ - خشت پز

خشت پز امرد که باشد خشت او پیوسته سست

هر که دید از دور او را گفت خشتک نادرست

شمارهٔ ۱۵۰ - جیبه گر

جیبه گر امرد نکرد از بی پلی با من سخن

گفتم ای بد خرد ز تیر ناوکم اندیشه کن

شمارهٔ ۱۵۱ - شربتگر

زهر خوردم آن بت شربتگرم تحسین نکرد

جان به تلخی می دهم گفتم لبی شیرین نکرد

شمارهٔ ۱۵۲ - بریانگر

بعد عمری شوخ بریانگر دکان خود گشاد

استخوانهای مرا در دیگ بریان کرد و داد

شمارهٔ ۱۵۳ - شالی کار

گفتمش با شوخ شالی کار ای نازک نهال

در قفای خرمنت تا کوفتن هستم کشال

شمارهٔ ۱۵۴ - نی نواز

نی نواز امرد که نالانم ز دستش چون جرس

در میان عاشقان باشد به نی پر همنفس

شمارهٔ ۱۵۵ - نی نواز

نی نواز امرد مرا دیروز با خود یار کرد

در نیستان بردم او را ناله های زار کرد

شمارهٔ ۱۵۶ - نی نواز

نی نواز امرد که باشد آه و افغان مشربش

می شود در ناله نی را نارسانده بر لبش

شمارهٔ ۱۵۷ - نی نواز

نی نواز امرد بود در نی نوازی اوستاد

خانه من آمد و انگشت را بر لب نهاد

شمارهٔ ۱۵۸ - تخمباز

دی به شوخ تخمبازی قصد یاری ساختم

جمع کردم دلبران را و قطارک باختم

شمارهٔ ۱۵۹ - کشتی بان

گفتمش با شوخ کشتی بان مراد من برآر

گفت در گرداب افتادی به امید کنار

شمارهٔ ۱۶۰ - نداف

دلبر نداف آمد خانه ام را دید و رفت

پخته های خویش را با یکدگر پیچید و رفت

شمارهٔ ۱۶۱ - نداف

دلبر نداف را امشب به سامان ساختم

بر دکانش رفتم امشب پخته پران ساختم

شمارهٔ ۱۶۲ - کبوتر باز

با کبوتر باز شوخی صرف کردم دانه را

بردم او را ساختم خالی کبوتر خانه را

شمارهٔ ۱۶۳ - دیگ ریز

دی نگار دیگ ریزم باده نوشیدن گرفت

عاشقان را خانه خود برده جوشیدن گرفت

شمارهٔ ۱۶۴ - ماهی گیر

شوخ ماهیگیر امشب در کنار آب رفت

هر که آمد دام خود را پهن کرد و خواب رفت

شمارهٔ ۱۶۵ - خراسبان

دلبر خراسبان گفتا که وقتم هست تنگ

مزد کار از من گرفت و ماند دستش زیر سنگ

دلبر خراسبان باشد نگار تیز چنگ

در دکانش دوش رفتم ماند دستش زیر سنگ

شمارهٔ ۱۶۶ - معمار

شوخ معمارم به عالم طرح نو انداخته

از پی تعمیر هر جا رفته گنبد ساخته

شمارهٔ ۱۶۷ - کشتین گیر

شوخ کشتین گیر با من مشق کشتین یاد داد

دست خود بر بند تنبانش زدم بر اوفتاد

شوخ کشتین گیر باشد در فن خود اوستاد

خانه خود بردم او را و به زور خود فتاد

شمارهٔ ۱۶۸ - بندباف

پنجه آن بندباف امرد به بازو تافتم

بند دستش را گرفتم خانه بردم بافتم

شمارهٔ ۱۶۹ - آسیابان

با نگار آسیابان گفتم ای عمر ابد

گفت اگر امشب بیایی با تو نوبت می رسد

شمارهٔ ۱۷۰ - مسحی دوز

شوخ مسحی ز خود را دوش گفتم مدعا

در جوابم دوخت چشم خویش را بر پشت پا

شمارهٔ ۱۷۱ - بلبل باز

شوخ بلبل باز من با من رام شد در یک نفس

بردم او را خانه و کردم نفس را در قفس

شمارهٔ ۱۷۲ - اشتکباز

شوخ اشتکباز من کارش بود دستک‌زنی

در میان دلبران طاق است در جفتک‌زنی

شمارهٔ ۱۷۳ - قلندر

دی قلندر امردی گفت آشنای من تویی

پهلوی او رفته گفتم متکای من تویی

شمارهٔ ۱۷۴ - شاعر

شوخ شاعر مصرع برجسته‌ای باشد به عصر

بردم او را خانه و خواندم به گوشش نظم و نثر

شمارهٔ ۱۷۵ - گوگردی

دوش گوگردی پسر گوگرد خود از سر گرفت

اندک از سوز دل گفتم جوابش در گرفت

شمارهٔ ۱۷۶ - دهقان

دوش رفتم خرمن آن شوخ دهقان روفتم

جمع کردم خاطر خود را و آنگه کوفتم

شمارهٔ ۱۷۷ - ماشکار

ماشکار امرد بود چون سرو سبز و خوش ادا

عاشقان را ساخته سودای خالش پیش پا

شمارهٔ ۱۷۸ - جواری کار

با جواری کار شوخی گفتمش حرفی بد زد

سر به پیش افگند و از شرمندگی بالا نکرد

شمارهٔ ۱۷۹ - جوفروش

جوفروش امرد که باشد دلبر عالیجناب

داده های خویش را با من کند جوجو حساب

شمارهٔ ۱۸۰ - ارزن کار

شوخ ارزن کار هر دم قد خود ته می کند

بر زمین گر ارزنی را یافت پر مه می کند

شمارهٔ ۱۸۱ - گندم کار

گفتمش با ماه گندم کار با من دار گوش

بوده در عهد خود گندم نمای جوفروش

شمارهٔ ۱۸۲ - خواجه زاده

گفتمش با خواجه زاده از غمت هستم ملول

پیرخواهی شد اگر سازی نیاز من قبول

شمارهٔ ۱۸۳ - کمانگر

با آن بت کمانگر تیری به کف رسیدم

در خانه کمانش انداختم کشیدم

شمارهٔ ۱۸۴ - کمانگر

دوش از وصل کمانگر امردی کردم حضور

گوش او بگرفتم و در خانه آوردم به زور

شمارهٔ ۱۸۵ - کاردگر

کاردگر امرد که چون او نیست در شهر اوستاد

خانه من آمد امشب کارد زیر سر نهاد

شمارهٔ ۱۸۶ - کاردگر

آن کاردگر چو آتش هر دم پی ستیز است

پرداز چرخ و تیغش از بس که تند و تیز است

شمارهٔ ۱۸۷ - کهله بر

کهله بر امرد که دست خویش می سازد علم

می کند سر پنجه ناخن دراز آن را قلم

شمارهٔ ۱۸۸ - تسمه گر

گرچه با من آن نگار تسمه گر هم مکتب است

کرده هایش بی ته است و گفته هایش قالب است

شمارهٔ ۱۸۹ - کلوته فروش

مه کلوته فروشم که هست زیب چمن

کلوته وار رقیبان اوست دستک زن

شمارهٔ ۱۹۰ - مسئله گو

گفتم به شوخ مسئله گو ای پری لقا

افتاده است مسئله مشکلی مرا

شمارهٔ ۱۹۱ - شیرپز

شیرپز امرد که آمد از دهانش بوی شیر

عاشقان را شد ز سودایش رگ و پی جوی شیر

شمارهٔ ۱۹۲ - مؤذن

وقت خفتن ساختم شوخ مؤذن را دعا

قامت خود راست کرد و گفت در مسجد درا

شمارهٔ ۱۹۳ - ملاامام

با مه ملا امامم دوش کردم اقتدا

در قفایش سجده با شکر آوردم بجا

شمارهٔ ۱۹۴ - ملاامام

دلبر ملا امامم جای در محراب کرد

عاشقان را در قفای خویش برد و خواب کرد

شمارهٔ ۱۹۵ - صوفی

دلبر صوفی به ذکر خود مرا دلریش کرد

عاشقان را توبه ها داد و مرید خویش کرد

شمارهٔ ۱۹۶ - پیکچی

پیکچی امرد که خوی شمع و خوی او یکیست

پیش چشم عشقبازان پشت و روی او یکیست

شمارهٔ ۱۹۷ - محتسب

دوش کردم با نگار محتسب از دور هشت

ذره را بگرفت در دست و برهنه کرد پشت

شمارهٔ ۱۹۸ - محتسب

آن نگار محتسب را دوش دیدم مست خواب

خانه خود بردم و تا روز کردم احتساب

شمارهٔ ۱۹۹ - قصه خوان

آن نگار قصه خوان تا کرده چادر معرکه

عاشقان را صحبت او کرده پا در معرکه

شمارهٔ ۲۰۰ - تربز فروش

دلبر تربز فروشم رو به هر سو می کند

چون دچارش می شوم تربزچه را رو می کند

شمارهٔ ۲۰۱ - نقاره چی

شوخ نقاره چی را بردم شبی به خانه

از ذوق می زدم من تا روز شادیانه

شمارهٔ ۲۰۲ - ماهی پز

ماهی پز امردی را بردم به صبحگاهی

در خانه وا نمودم تا پشت گاو ماهی

شمارهٔ ۲۰۳ - ماهی پز

دلبر ماهی پزم باشد به رخ چون آفتاب

ماهی خود را درون دیگ او کردم کباب

شمارهٔ ۲۰۴ - ماهی گیر

شوخ ماهی گیر باشد دلربای شوخ و شنگ

خانه من آمد و افتاد در کام نهنگ

شمارهٔ ۲۰۵ - شیخ زاده

آن شیخ زاده امرد با من نمی شود یار

با علت مشایخ آخر شود گرفتار

شمارهٔ ۲۰۶ - قالب تراش

بت قالب تراش سیم غبغب

تو را شد خویش را درویش قالب

شمارهٔ ۲۰۷ - عینک ساز

شوخ عینک ساز را دایم بود در عین چشم

لیک باشد از برای عشقبازان چار چشم

شمارهٔ ۲۰۸ - چلپک پز

گفتمش با ماه چلپک پز ز غم لب می گزم

گفت بنشین بهر روح پیر چلپک می پزم

شمارهٔ ۲۰۹ - باغبان

باغبان امرد به باغش خویش را انداختم

ریختم از دیده خود اشک و شبنم ساختم

شمارهٔ ۲۱۰ - خشت ریز

خشت ریز امرد که زو خاک وجودم بیختم

رفتم و نم کردم و در قالب او ریختم

شمارهٔ ۲۱۱ - نجار

دلبر نجار با من آیت الکرسی بخواند

بر دکان خویش مارا برد و بر کرسی نشاند

شمارهٔ ۲۱۲ - آرد بیز

آرد بیز امرد به مژگان عاشقان را کارد زد

دست سوی ایلکش بردم به چشم آرد زد

شمارهٔ ۲۱۳ - سوهانگر

دلبر سوهانگر من خویش را پابست کرد

زین هنر خود را به پیش عاشقان سرپست کرد

شمارهٔ ۲۱۴ - نان پز

نان پز امرد که باشد نرم مانند خمیر

بر تنورش می توان چسبید همچون خوی گیر

شمارهٔ ۲۱۵ - زواله تاب

شوخ زواله تاب مرا آب داد و رفت

بر دامنش چو دست زدم تاب داد و رفت

نانی که در تنور فراموش مانده بود

بر عاشقان سوخته در خواب داد و رفت

شمارهٔ ۲۱۶ - ایلک باف

ماه ایلک باف با من کرد سودا برگشاد

آردهای من گرفت و پشم ایلک را نداد

شمارهٔ ۲۱۷ - موی تاب

گفتمش با موی تاب امرد تویی عمر ابد

گفت اسیرم شو که مویی در رسن باشد مدد

شمارهٔ ۲۱۸ - چرم گر

چرم گر امرد که او را هست دستی بر گشاد

عاشقان را پوست تخته گرم کرد و آش داد

شمارهٔ ۲۱۹ - چرم گر

آن نگار چه مگر را دوش کردم میهمان

خاله من آمد و شد میشی او سختیان

شمارهٔ ۲۲۰ - چرم گر

با نگار چرمگر دیروز یاری ساختم

آهک حل کرده در سنگ آب او انداختم

شمارهٔ ۲۲۱ - زین گر

خانه زین آن بت زینگر عمارت می کند

هر که زین گوید به پشت خود اشارت می کند

شمارهٔ ۲۲۲ - زین گر

دوش گفتم با نگار زینگر حرف درشت

صبحدم آمد به سوی خانه من زین به پشت

شمارهٔ ۲۲۳ - مهر کن

آن نگار مهرکن دارد سری با اهل درد

خط برآورد و دهان عاشقان را مهر کرد

شمارهٔ ۲۲۴ - رنگریز

کردمش با رنگریز امرد شبی گفت و شنود

پشت دستی زد که شد چشمم سیه رویم کبود

شمارهٔ ۲۲۵ - رنگریز

رنگریز امرد دکان خویش را واکرد و رفت

در خم خود کله نیل مرا جا کرد و رفت

شمارهٔ ۲۲۶ - گورکاو

حال خود با گورکاو امرد شبی گفتم ز درد

گفت فردا در کدامین گور خواهی خواب کرد

شمارهٔ ۲۲۷ - کبوترباز

آن کبوتر باز امرد دل بود قربان او

عشقبازانند سرگردان چنبر دان او

شمارهٔ ۲۲۸ - کبوترباز

با کبوتر باز شوخی صرف کردم دانه را

بردم او را ساختم خالی کبوتر خانه را

شمارهٔ ۲۲۹ - درودگر

شوخ درودگر نکند راست خانه را

تا رفته بر درش نکنم سخت خانه را

چون تیشه سرفگنده به هر در که پا نهاد

محکم کند در اول دم سنج خانه را

شمارهٔ ۲۳۰ - یخ فروش

آن شوخ یخ فروش که از اهل درد شد

در خانه بردم و دل عشاق سرد شد

شمارهٔ ۲۳۱ - سیاهی فروش

گفتم شبی به شوخ سیاهی فروش خود

از من چه دیده یی که سیاهی نمی کنی

شمارهٔ ۲۳۲ - نجار

دلبر نجار امشب کار عالم کرد و رفت

تیشه را بگرفت سنج خانه محکم کرد و رفت

شمارهٔ ۲۳۳ - نجار

دلبر نجار من بیرون شد از مأوای خود

خانه من آمد و زد تیشه را بر پای خود

شمارهٔ ۲۳۴ - چیت گر

آن نگار چیت گر آمد شبی بر سر مرا

نیست دیگر آرزوی بالش و بستر مرا

شمارهٔ ۲۳۵ - قوناق

دلبر قوناق دلالم بود در شهر طاق

عاشقان را کرده است امروز سودایش فراق

شمارهٔ ۲۳۶ - صحاف

یا مه صحاف امشب قصد یاری ساختم

در دکانش رفتم و اسکنجه کاری ساختم

شمارهٔ ۲۳۷ - نوره ساز

نوره ساز امرد ز حالم مو به مو پرسید و رفت

جامه خود را کشیدم آمد و مالید و رفت

شمارهٔ ۲۳۸ - نوره ساز

نوره ساز امرد که باشد مو به مویم آشنا

دست او بوسیده گفتم در پس چرخی بیا

شمارهٔ ۲۳۹ - سیه کار

دوش آن بت سیه کار با بنده کرد تسلیم

همیان پشت او را پر کردم از زر و سیم

شمارهٔ ۲۴۰ - خرکار

دلبر خر کار اسباب سفر تیار کرد

عشقبازان را به دست خود گرفت و بار کرد

شمارهٔ ۲۴۱ - شمع ریز

شمع ریز امرد که جان بخشد تن افسرده را

زنده سازد قالب او شمع های مرده را

شمارهٔ ۲۴۲ - شمع ریز

شمع ریز امرد که شبها بودم از وی بی قرار

خانه خود برده گشتم گرد او پروانه وار

شمارهٔ ۲۴۳ - شماع

دلبر شماع من سودای روغن می کند

از برای عشقبازان خانه روشن می کند

شمارهٔ ۲۴۴ - شماع

زان مه شماع امشب خانه روشن ساختم

قالبش را خانه بردم پر ز روغن ساختم

شمارهٔ ۲۴۵ - شماع

زان مه شماع روشن ساختم کاشانه را

خانه خود بردم و کشتم چراغ خانه را

شمارهٔ ۲۴۶ - زردک فروش

دلبر زردک فروشم چون مرا هر سوز دواند

گفتم از دستت به صحرا زردک ریگی نماند

شمارهٔ ۲۴۷ - زردک فروش

با مه زردک فروشم گفتگوها ساختم

زردک ناشسته را در بام او انداختم

شمارهٔ ۲۴۸ - کیمخت گر

دلبر کیمخت گر باشد جفا آئین او

خانه من آمد و کیمخت شد قرقین او

شمارهٔ ۲۴۹ - کیمخت گر

دلبر کیمخت گر ماه فسونگر می شود

هر که پا در کوچه او می نهد خر می شود

شمارهٔ ۲۵۰ - سنبوسه پز

دلبر سنبوسه پز ناگه مرا از دور دید

جانب سنبوسه اش کردم اشارت لب گزید

شمارهٔ ۲۵۱ - سنبوسه پز

دلبر سنبوسه پز کردم دکانش رفت و روب

نرم کردم استخوانهایش به ضرب قیمه کوب

شمارهٔ ۲۵۲ - قتمال پز

دلبر قتمال پز گفتم دلم از توست شاد

گفت دیگر غم مخور نان تو در روغن فتاد

شمارهٔ ۲۵۳ - قبضه بند

قبضه بند امرد نیارد هیچ کس را در نظر

عاشقان را بیندش از دور گرداند سپر

شمارهٔ ۲۵۴ - قبضه بند

قبضه بند امرد برای کشتنم خنجر کشید

آمده دامان خود را چون سپر بر سر کشید

شمارهٔ ۲۵۵ - نیزه دست

نیزه دست امرد به سوی من سری جنباد و رفت

نیزه خود را نمودم پشت خود گرداند و رفت

شمارهٔ ۲۵۶ - سنگ زن

سنگ زن امرد ز دستم خورد چندین زخم ها

خانه من آمد و گفتا بده مرهم بها

شمارهٔ ۲۵۷ - سنگ زن

سنگ زن امرد ز جنگ سنگ دایم دم زند

عاشقان را بیند از دور و به سنگ کم زند

شمارهٔ ۲۵۸ - شب باز

دلبر شب باز با من دوش صورتها نمود

همره خود خانه آوردم به هر صورت که بود

شمارهٔ ۲۵۹ - مارباز

گفتمش با مارباز امرد که با من یار شو

ز هر چشمی کرد و گفتا در ره خود راست رو

شمارهٔ ۲۶۰ - کاغذ گر

بدن آن نگار کاغذ گر

کاغذ مهر کرده را ماند

شمارهٔ ۲۶۱ - حکاک

دلبر حکاک من با چرخ دارد جنگ را

می کند سوراخ با الماس مژگان سنگ را

شمارهٔ ۲۶۲ - گلخن تاب

شوخ گلخن تاب من دارد جمال آتشین

عاشقان را صحبت او کرده خاکستر نشین

شمارهٔ ۲۶۳ - کاسه باز

کاسه باز امرد چنین کرده به شهر آئین خود

رفته گرداند به هر جا کاسه چوبین خود

شمارهٔ ۲۶۴ - تسمه باز

تسمه باز امرد که پشت تسمه را رو می کند

در شکافش هر که قلب انداخت یرغو می کند

شمارهٔ ۲۶۵ - مشکباز

با مشکباز امردی شب تا سحر گفتم خواص

گر روی بر آسمان از من نخواهی شد خلاص

شمارهٔ ۲۶۶ - جغرات فروش

جغراتفروش آنکه بود داغ خریدار

چون خمره جغرات کند خواب به بازار

شمارهٔ ۲۶۷ - رنگین فروش

دلبر رنگین فروشم شهر آئین می کند

دامن خود را ز خون خلق رنگین می کند

شمارهٔ ۲۶۸ - قماری

آن قماری امرد من باخت نقشی بر مراد

عاشقان را خانه خود برد و خود را بای داد

شمارهٔ ۲۶۹ - ریش آرا

شوخ ریش آرا فروشم باشد از دی دل به درد

کفچه زد چندان که تخم عاشقان را هیچ کرد

شمارهٔ ۲۷۰ - کرباس جلاب

دلبر کرباس جلابم به هر کس می تند

چون نمایم خویش را از دور گزگز می کند

شمارهٔ ۲۷۱ - کوکناری

گفتمش با شوخ کوکناری رخم از توست زرد

دامن خود برکفم داد و سخن را صاف کرد

شمارهٔ ۲۷۲ - کاردگر

کاردگر امرد شبی بر آتش من آب زد

سینه تفسیده ام را دید و چرخ و تاب زد

شمارهٔ ۲۷۳ - قفل گر

قفل گر امرد مرا کرد از در خود ناامید

گفتمش قفل تو را خواهم گشادن بی کلید

شمارهٔ ۲۷۴ - قفل گر

قفل گر امرد میان ما و او سودا نشد

تا نیامد خانه ام قفل دل او وا نشد

شمارهٔ ۲۷۵ - قفل گر

با نگار قفل گر دیروز سودا ساختم

پره های قفل او را رفته بیجا ساختم

شمارهٔ ۲۷۶ - قفل گر

با نگار قفل گر گفتم دکان خود نمای

در جوابم گفت قفل من بود مشکل گشای

شمارهٔ ۲۷۷ - خس کش

شوخ خس کش را سخن چندان که گفتم کس نشد

در جوابش هر چه بود انداختم پی خس نشد

شمارهٔ ۲۷۸ - مشکاب

مشکاب امرد من لب تشنه را بی تاب کرد

در درون خانه تا بردم دلم را آب کرد

شمارهٔ ۲۷۹ - مرده شوی

مرده شوی امرد که یاد از آب حیوان می دهد

زنده را جان می ستاند مرده را جان می دهد

شمارهٔ ۲۸۰ - مرده شوی

مرده شوی امرد که جان بخشد تن افسرده را

زنده گرداند چو گیرد دست نبض مرده را

شمارهٔ ۲۸۱ - مصور

یک دم آن شوخ مصور چهره با من وا نکرد

تا نبردم خانه خود صورتی پیدا نکرد

شمارهٔ ۲۸۲ - شاطر

دلبر شاطر دمی بر مدعای من نشد

رفت و آمد تا نکردم آشنای من نشد

شمارهٔ ۲۸۳ - حافظ

دلبر حافظ من غمدیده را دلشاد کرد

خانه بردم دست را بر رو زد و فریاد کرد

شمارهٔ ۲۸۴ - حافظ

از نوای آن مه حافظ سخن سر ساختم

خانه خود بردم و آهنگ دیگر ساختم

شمارهٔ ۲۸۵ - لچک دوز

تا لچک دوزی شده زنجیر مو را دلپسند

شد سر پست لچک دوزان ز سودایش بلند

شمارهٔ ۲۸۶ - روغنگر

دلبر روغنگر امشب گشت با من همنشین

شکرلله گشتم آخر که خدای روغنین

شمارهٔ ۲۸۷ - روغنگر

دلبر روغن فروشم می کشد روغن ز آب

هر کجا سر می نهد کنجاره می بیند به خواب

شمارهٔ ۲۸۸ - جگر کباب پز

شوخ جگر کباب پزم هست آفتاب

در خانه تا برم جگرم می کند کباب

شمارهٔ ۲۸۹ - حلیم ساز

شوخ حلیم ساز که پیوند اوست سست

کار من شکسته ازو می شود درست

شمارهٔ ۲۹۰ - خمیرگیر

شوخ خمیرگیر که نرم است چون پنیر

دایم به زور مشت کند خواب چون خمیر

شمارهٔ ۲۹۱ - آهنگر

با مه آهنگر از سندان و دم گفتم سخن

گفت اگر از اهل پتکی پیش آی و دم مزن

شمارهٔ ۲۹۲ - آهنگر

راه آهنگر سپر کردم به مژگان رفت و روب

خانه من رفت و گفتا آهن سردی مکوب

شمارهٔ ۲۹۳ - آهنگر

رفتم امشب بر دکان شوخ آهنگر ز غم

زد به روی آتش خود مشت آب و دم مزن

شمارهٔ ۲۹۴ - کرنایی

شوخ کرنایی که باشد تیز چشم و جنگجو

عاشقان را می گریزاند به آواز گلو

شمارهٔ ۲۹۵ - کرنایی

شوخ کرنایی مرا با خویش آخر یار شد

خانه من آمد و خود را به عالم کار شد

شمارهٔ ۲۹۶ - بریانگر

گفتمش با شوخ بریانگر بکن درمان من

سوختم آبی بزن بر سینه بریان من

شمارهٔ ۲۹۷ - دوکتراش

با زنان دارد ز چرمک دوکتراش من سخن

چرخ اگر این است چرمک باز می باید شدن

شمارهٔ ۲۹۸ - دوکتراش

دوکتراش امرد سر خود گاه بالا می کند

از خریداران به چرمک باز سودا می کنند

شمارهٔ ۲۹۹ - دارباز

دارباز امرد که باشد مشق او مرغوب من

می کند شب تا سحر بازی به لنگر چوب من

شمارهٔ ۳۰۰ - دارباز

دارباز امرد چو مه جایش بود بر آسمان

عاشقان را بسته است آن نازنین بی ریسمان

شمارهٔ ۳۰۱ - هیزم فروش

با مه هیزم فروش از سوز دل گفتم سخن

گفت خود را روز محشر کنده دوزخ مکن

شمارهٔ ۳۰۲ - کاتب

دلبر کاتب که می داند سراسر حال من

خط روی اوست فردا نامه اعمال من

شمارهٔ ۳۰۳ - کاتب

دلبر کاتب خط او کرده چشمم را سیاه

صفحه رویش مرا شد تخته مشق نگاه

شمارهٔ ۳۰۴ - کاتب

شوخ کاتب کرد امشب بر کف دستم رقم

نیست در خاطر تو را اندیشه از لوح و قلم

شمارهٔ ۳۰۵ - کاتب

دلبر کاتب شبی گردید با من همنشین

گفت من فردا چه گویم یا کرام الکاتبین

شمارهٔ ۳۰۶ - دروازه بان

از پی آن دلبر دروازه بان ای دوستان

رفته رفته عاشقان را رام شد دروازه بان

شمارهٔ ۳۰۷ - شوخ ملتانی

شوخ ملتانی گرو از غنچه های گل گرفت

هر که پیش آمد به بینی خط کشید و پل گرفت

شمارهٔ ۳۰۸ - مارباز

مارباز امرد مرا گردید بی افسون دچار

همره من خانه آمد گفت داری شاخ مار

شمارهٔ ۳۰۹ - مارباز

مارباز امرد که از سر تا به پا زهر آب خشم

عشقبازان را به زهر چشم کشت آن مار چشم

شمارهٔ ۳۱۰ - گلکار

با مه گلکار خود گفتم تو را یاری کنم

هر کجا ویرانه داری تو گل کاری کنم

شمارهٔ ۳۱۱ - کچکول پز

با مه کچکول پز گفتم که حمالی کنم

پیش کچکول تو یک ساعت دلی خالی کنم

شمارهٔ ۳۱۲ - بزاز

شوخ بزاز از میان عاشقان یار من است

بار پیچ کهنه او خاصه کار من است

شمارهٔ ۳۱۳ - خارکش

خارکش امرد که گل دارد جمالش را هوس

می دهد دامان به دست کوته هر خار و خس

شمارهٔ ۳۱۴ - طبیب

تا ز من شوخ طبیب احوال پرسیدن گرفت

نبضم از جا در تحرک آمد و جستن گرفت

شمارهٔ ۳۱۵ - طبیب

زان طبیب امرد به درد خویشتن جستم دوا

گفت امشب خانه ات را می کنم دارالشفا!

شمارهٔ ۳۱۶ - چوپان

دوش در صحرا به چوپان امردی آویختم

خون خود چون شیر در اشکنبه او ریختم

شمارهٔ ۳۱۷ - شمشیرگر

دلبر شمشیرگر تیغ جفا بر سر براند

گردن کج کرده ام را در پهلو نشاند

شمارهٔ ۳۱۸ - شمشیرگر

آن بت شمشیرگر ما را به خود همدم نکرد

ریخت خون عشقبازان را و ابرو خم نکرد

شمارهٔ ۳۱۹ - اوتی کش

دمی نگار اوتی کش را برده میهمان ساختم

در زمان خود را درون کوره اش انداختم

شمارهٔ ۳۲۰ - اوتی کش

شوخ اوتی کش که او را بود خوی آتشی

بردم او را خانه کردم تا سحر اوتی کشی

شمارهٔ ۳۲۱ - تیمبان

شوخ تیمی با خریداران محمل هست یار

می کنم از بی پلیها تیمبانی اختیار

شمارهٔ ۳۲۲ - دیگ ریز

دیگریز امرد که باشد روی او مانند ماه

بردم او را خانه روی عاشقانش شد سیاه

شمارهٔ ۳۲۳ - فیل بان

آن نگار فیل بان سبز است و شیرین چون نبات

عاشقان را کرده سودای رخ او فیل مات

شمارهٔ ۳۲۴ - فوطه دار

فوطه دار امرد به پیشم فوطه ای را ماند و رفت

طاس جستم کاسه چوبین خود گرداند و رفت

شمارهٔ ۳۲۵ - ملتقچی

چون فتیله بس که ملتقچی پر از تاب رفت

عاشقان خویش را فریاد کرد و خواب رفت

شمارهٔ ۳۲۶ - سرمه کش

آن نگار سرمه کش را چشم دایم سرمه ساست

خاک پای او به چشم عشقبازان توتیاست

شمارهٔ ۳۲۷ - گلفروش

گلفروش امرد به دستم دوش گل داد و گرفت

شکرلله شد میان ما و او داد و گرفت

شمارهٔ ۳۲۸ - میرشکار

شوخ میرشکار دارد چوبی و شهباز را

از میان عاشقان خویش کرده چوبی باز را

شمارهٔ ۳۲۹ - حمال

دلبر حمال عالم را غمش بی تاب کرد

بار خود را چون به پشت او نهادم خواب کرد

شمارهٔ ۳۳۰ - غلافدوز

شوخ غلافدوز به ما این همه ملاف

چنان گرفته ایم تو را کارد با غلاف

شمارهٔ ۳۳۱ - تیرگر

تیرگر امرد مرا یاد وصالش پیر کرد

خانه من آمد و خود را نشان تیر کرد

شمارهٔ ۳۳۲ - تیرگر

آن تیرگر که سینه فگارم ز تیر او

در تاب گشته ام ز غم تاب گیر او

شمارهٔ ۳۳۳ - کاسه گر

نگار کاسه گرم قرص مه بود نانش

گدای کاسه گرانند عشقبازانش

شمارهٔ ۳۳۴ - کنب تاب

کنب تاب شوخ مه پر فسنم

ز سودای زلفش کنب می کنم

شمارهٔ ۳۳۵ - بادبرک ساز

نگار بادبرک ساز را من مسکین

به آسمان رود از پای و کشم زمین

شمارهٔ ۳۳۶ - یورمه دوز

نگار یورمه دوزم شود سراپا خشم

کسی که دوخته باشد به روی کارش چشم

شمارهٔ ۳۳۷ - خمیرگیر

شوخ خمیرگیر به پل هشت می زند

هر کس که دیر می رسد او مشت می زند

شمارهٔ ۳۳۸ - ریخته گر

نگار ریخته گر جانم آب کرد و گریخت

قفای او چو دویدم به قالب خود ریخت

شمارهٔ ۳۳۹ - لته فروش

ز ماه لته فروشم کسی نیاساید

چرا که از سخنش بوی لته می آید

شمارهٔ ۳۴۰ - نمک فروش

ماه نمکفروش که آشوب دهر شد

او را به خانه بردم و شوری به شهر شد

شمارهٔ ۳۴۱ - جامه فروش

نگار جامه فروشم خوش است بالایش

کشم چو جامه در آغوش قد رعنایش

شمارهٔ ۳۴۲ - خواص گوی

شوخ خواص گوی ز درد من آب شد

داروی کار داد و مقید به خواب شد

شمارهٔ ۳۴۳ - شیشه گر

نگار شیشه گرم غایب است در نظرم

اگر به دست من افتد به شیشه خانه برم

شمارهٔ ۳۴۴ - پتک فروش

ماه پتک فروش به پل کرده ماجرا

از دست او گرفتم و کردم به زیر پا

شمارهٔ ۳۴۵ - ارباب زاده

ارباب زاده رفت و دلم را فگار کرد

غمهای او به دهر مرا پای کار کرد

شمارهٔ ۳۴۶ - مشک ساز

ای دوستان ز شوخ مشک ساز الحذر

دوکان اوست پر ز مشک های گربه سر

شمارهٔ ۳۴۷ - غربال باف

دلبر غربال باف امشب مرا خوشحال کرد

همره من رفت و روی خانه را غربال کرد

شمارهٔ ۳۴۸ - سه تاری

شوخ سه تاری مرا هر روز می گردد دچار

لیک می آید به سوی خانه ام شبهای تار

شمارهٔ ۳۴۹ - سه تاری

شوخ سه تاری که می گوید به عشاقان نوا

خانه من رفت از تار سرش آمد صدا

شمارهٔ ۳۵۰ - بربند باف

دلبر بربندبافم را رگ جهانهاست تار

روز و شب باشد به عشاقان خود در عین کار

شمارهٔ ۳۵۱ - طراح

دلبر طراح من دارد عجب آی و روی

کرده پیدا از برای عاشقان طرح نوی

شمارهٔ ۳۵۲ - نقاش

دلبر نقاش من دارد رخ چون آفتاب

عاشقان را بیند از دور و زند نقشی بر آب

شمارهٔ ۳۵۳ - جلودار

با جلودار امردی گفتم مرا شو میهمان

دامن خود بر زد و شد پیش پیش من دوان

شمارهٔ ۳۵۴ - صابونفروش

دلبر صابون فروش از من دل غمناک برد

خانه من آمد و صابون خود را پاک برد

شمارهٔ ۳۵۵ - میخچه گر

نگار میخچه گر ساخته ز آهن ما

نشسته است به سودای میخ در یکجا

شمارهٔ ۳۵۶ - کلندگر

شوخ کلندگر که به جان شعله می زند

در هر زمین که دید مرا رود می کند

شمارهٔ ۳۵۷ - می فروش

می فروش امرد ز مستی با من امشب یار شد

در درون خانه من آمد و هشیار شد

شمارهٔ ۳۵۸ - توقوم دوز

شوخ توقوم دوز من هرگز مرا یاور نشد

پشت و رو شد کار و بارش توقومش دیگر نشد

شوخ توقوم دوز را نو جامه‌ای در بر نشد

تا نیامد خانه من توقومش دیگر نشد

شمارهٔ ۳۵۹ - علاف

دلبر علاف سودایش مرا دلخسته کرد

عاشقان را چون علف آورد بند و بسته کرد

شمارهٔ ۳۶۰ - علاف

دلبر علاف را بردم به سوی خانه دوش

گفت با من بوده‌ای گندم‌نمای جو فروش

شمارهٔ ۳۶۱ - کلابه کار

کلابه کار پسر دوش بر سر خم شد

سر کلابه من در دکان او گم شد

شمارهٔ ۳۶۲ - مکتب دار

شوخ مکتب دار پیش آمد مرا وقت سحر

کرد مکتب خانه را از دست من زیر و زبر

شمارهٔ ۳۶۳ - خورده فروش

دلبر خورده فروشم عاشقان را پیر کرد

خانه من آمد و درهای کو زنجیر کرد

شمارهٔ ۳۶۴ - میرشکار

شوخ میرشکار خون خلق بی اندازه ریخت

خانه من آمد و از طبل کوب من گریخت

شمارهٔ ۳۶۵ - میرشکار

شوخ میرشکار دارد طبل بار خوشنوا

خانه من آمد و شد طبل بارش بی صدا

شمارهٔ ۳۶۶ - کشتی بان

شوخ کشتی بان به خشکی کشتی خود راند و رفت

خانه من دوش آمد سینه پر نم ماند و رفت

شمارهٔ ۳۶۷ - سرکا فروش

دلبر سرکافروشم لطف بی اندازه داشت

خانه من آمد امشب ترشرویی را گذاشت

شمارهٔ ۳۶۸ - دلال پیاز

شوخ دلال پیازم داشت قصد ترکتاز

خانه خود بردم و کردم برهنه چون پیاز

شمارهٔ ۳۶۹ - چلپک فروش

دلبر چلپک فروش از عاشقان در رهن شد

خانه من آمد و مانند چلپک پهن شد

شمارهٔ ۳۷۰ - تحویل گر

دلبر تحویل گر با کهنه قال و قیل کرد

خانه من رفت و گفتا ماه نو تحویل کرد

شمارهٔ ۳۷۱ - زرشوی

دلبر زرشوی از من کرد جست‌و‌جوی زر

خانه خود بردم و با او نمودم جوی زر

شمارهٔ ۳۷۲ - جنگ مشتی

جنگ مشتی امرد من بود شوخ فتنه گر

کردم او را زیر دست خود به ضرب مشت زر

سیدای نسفی

دیوان اشعار

شهر آشوب