معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ صفایی جندقی

یرزا احمد جندقى متخلص به «صفایی» دومین فرزند یغماى جندقى است که در سال ۱۲۳۶ ه.ق درخور، مرکز منطقهٔ جندق و بیابانک به دنیا آمد. مادر او هما سلطان از اهالى کاشان و از بستگان حاج ملا احمد نراقى (مجتهد مشهور شیعى) دومین همسر یغماى جندقى است. پدرش یغما، وی را به نام و تخلص ملا احمد نراقی که تخلص «صفایی» داشت «احمد» و «صفایی» نام گذاشت. میرزا احمد تحصیلات مقدماتى را در زادگاهش فراگرفت و سپس نزد پدر و برادرش (میرزا اسماعیل هنر) به تکمیل معلومات خود پرداخت. صفایى جندقى پس از سفرهایى به سمنان و تهران، روستاى جندق را براى اقامت برگزید و تا پایان عمر در همانجا از راه کشاورزى و دامدارى به امرار معاش پرداخت. صفایى جندقى در مدت حیات خود چهار همسر برگزید و از آنان داراى بیست فرزند شد که برخى از آنان اهل ادب و هنر بودند: محمدحسن کیوان ملقب به عمادالشعراء، میرزا محمدحسین متخلص به «فرهنگ» و متولد ۱۲۶۹ ه.ق، میرزا ابوالقاسم وفایى ادیب و خوشنویس و میرزا عبدالکریم که اغلب نسخه‌هاى دیوان صفایى جندقى به خط اوست. محمدحسن کیوان، فرزند ارشد صفایى جندقى از جانب ظل‌السلطان (حاکم اصفهان) به «عمادالشعراء» ملقب شده و در شعر از تخلص «خرد» استفاده مى‌کرده و منظومهٔ هزار و یکشب او حاوى داستان‌هاى نو و ابتکارى است و همو در شمار نخستین شاعرانى است که براى کودکان نیز شعر مى‌سروده‌است. فرزند او میرزا فتح‌الله مشهور به «کیوان ثانى» از شاعران منطقهٔ بیابانک بوده و در شعر «پرویز» تخلص مى‌کرده‌است. دیوان چاپى صفایى جندقى شامل غزلیات، انابت‌نامه، رباعیات انابیه، رباعیات عاشقانه، ماده تاریخ‌ها، مراثى عاشورایى در ۱۱۴ بند، مثنوى «رقیه‌نامه» حاوى ۳۱۵ بیت، نوحه‌ها و ترجیع‌بند است که با تصحیح آقاى سید على آل داود توسط چاپ و انتشارات آفرینش در سال ۱۳۷۰ چاپ و منتشر شده‌است. آثار وی از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : فلک سرگشته تر گردد که با ما

شمارهٔ ۲ : مر‌‌‌ا دل خسته تر باید ز خارا

شمارهٔ ۳ : کنون کز ملامت ترا نیست پروا

شمارهٔ ۴ : اگر رخ تو بدین دست دلبری کندا

شمارهٔ ۵ : اگر جفاست تلافی به مذهب تو وفا را

شمارهٔ ۶ : زنهار الا یار دلازار خدا را

شمارهٔ ۷ : به نیم پرده که برداشت روی زیبا را

شمارهٔ ۸ : ز یار دیده بدوز ای نظر تماشا را

شمارهٔ ۹ : ندارم فرصت از شوق گرفتاری تماشا را

شمارهٔ ۱۰ : میسر نیست آزادی ز تنها غیر تنها را

شمارهٔ ۱۱ : شهره نه از عشق ما حدیث تو یارا

شمارهٔ ۱۲ : به نام آنکه روان آفرید تن ها را

شمارهٔ ۱۳ : رو ترش ار کنی همی محتملم عتاب را

شمارهٔ ۱۴ : آن کز جفا آموخت رسم و ره بیداد را

شمارهٔ ۱۵ : ای آتش از رخت به درون لاله زار را

شمارهٔ ۱۶ : مردم عوض اشک فتد دیده ی تر را

شمارهٔ ۱۷ : آن کآفرید روز اول اشتیاق را

شمارهٔ ۱۸ : بهار آمد صبا زد چاک پیراهن به بر گل را

شمارهٔ ۱۹ : الا ای باغبان بگذار یا بلبل دمی گل را

شمارهٔ ۲۰ : کنون که سایهٔ تیغ تو بر سر است مرا

شمارهٔ ۲۱ : بس که دشنام دهی چون شنوی نام مرا

شمارهٔ ۲۲ : گر بدین سان اشک بارد دیده در دامان مرا

شمارهٔ ۲۳ : گر به سودای محبت رفت در پا جان مرا

شمارهٔ ۲۴ : به چنگ اگر کنم آن گیسوان پر خم را

شمارهٔ ۲۵ : اگر بهم زنم از گریه چشم پر نم را

شمارهٔ ۲۶ : الهی مهربان کن دلبر نامهربانم را

شمارهٔ ۲۷ : عشق توگرفت جای جان را

شمارهٔ ۲۸ : بیا به چشم تماشا کن اشکباران را

شمارهٔ ۲۹ : بر آن سرم که نهم سر به پای جانان را

شمارهٔ ۳۰ : دهد هرچشمی به وجهی طلعت جانانه را

شمارهٔ ۳۱ : بنده ی خاک درم عالم ربانی را

شمارهٔ ۳۲ : نگارم گر نکو دانسته رسم دلستانی را

شمارهٔ ۳۳ : گدای کوی تو کی خواست پادشایی را

شمارهٔ ۳۴ : مطرب خوش نوا دمی نای غزل سراگشا

شمارهٔ ۳۵ : در عهد غیر دلبر پیمان گسست ما

شمارهٔ ۳۶ : پیمان به پا فکنده ونالی ز دست ما

شمارهٔ ۳۷ : بگذر صبا به بزم جفا کرده یار ما

شمارهٔ ۳۸ : در پی وصل جفا جوی ستم پاره ی ما

شمارهٔ ۳۹ : جور است اگرتلافی مهر و وفای ما

شمارهٔ ۴۰ : ای در دلم زکاوش عشق تو خارها

شمارهٔ ۴۱ : مشاطهٔ زیبایی آراسته چنبرها

شمارهٔ ۴۲ : علی‌الصباح چه گل‌ها که در گلستان‌ها

شمارهٔ ۴۳ : چاره ی اندوه را ساقی نبینم جز شراب

شمارهٔ ۴۴ : لعل یار ار نبود لعل مذاب

شمارهٔ ۴۵ : دل چو پر خون شد بدو دادم به قصدی ناصواب

شمارهٔ ۴۶ : برای صبا به یارم امشب

شمارهٔ ۴۷ : ترک کاوش کرد کیوان کوکب آمد یارم امشب

شمارهٔ ۴۸ : به توصیف تو از فرط صباحت

شمارهٔ ۴۹ : نگارینا تو با چندین ملاحت

شمارهٔ ۵۰ : چو بخت از کین اختر غافلم ساخت

شمارهٔ ۵۱ : نه جان از طعن تیغم آن قدر سوخت

شمارهٔ ۵۲ : غمت بر تابه ی عشقم چنان سوخت

شمارهٔ ۵۳ : قضا چنانکه ترا طرز دلبری آموخت

شمارهٔ ۵۴ : دلی در آتش عشقت سمندری آموخت

شمارهٔ ۵۵ : دل از کسی نرباید بتم به جور و جلادت

شمارهٔ ۵۶ : خورشید تو رشک آفتاب است

شمارهٔ ۵۷ : ترا تا ساقی مجلس رقیب است

شمارهٔ ۵۸ : به هجرم صبح روشن شام تار است

شمارهٔ ۵۹ : مرا امروز اختر سازگار است

شمارهٔ ۶۰ : تا فتنه ی قامت توبرخاست

شمارهٔ ۶۱ : نوشین لب یاقوتیش ار لعل مذاب است

شمارهٔ ۶۲ : قتل عشاق نه از عارض او بیداد است

شمارهٔ ۶۳ : مرا بس شکرها از کردگار است

شمارهٔ ۶۴ : مرا چون تو یاری غم گسار است

شمارهٔ ۶۵ : چه بسته ای که به بند وفا گرفتار است

شمارهٔ ۶۶ : نه سر ز تیغ تو تنها بریدنم هوس است

شمارهٔ ۶۷ : در بزم عشق باده سرشک روان خوش است

شمارهٔ ۶۸ : تا صید تو شد مرغ مرا بال وبال است

شمارهٔ ۶۹ : با ساقی و مطرب همه را کار به کام است

شمارهٔ ۷۰ : آن باده که در ملت اسلام حرام است

شمارهٔ ۷۱ : گرچشم تو فتنه زمان است

شمارهٔ ۷۲ : آن نه ابروی و این نه مژگان است

شمارهٔ ۷۳ : مژده ای دل که روز قربان است

شمارهٔ ۷۴ : به جای دوستی ار دشمنی سزای من است

شمارهٔ ۷۵ : مرا درد از شکیبایی فزون است

شمارهٔ ۷۶ : گرنه در خورد یار دیرین است

شمارهٔ ۷۷ : لبت از بس لطیف و شیرین است

شمارهٔ ۷۸ : خون به رخسارم از جهان بین است

شمارهٔ ۷۹ : سرخوشم با لبت که نوشین است

شمارهٔ ۸۰ : گرچه این فن خلاف آیین است

شمارهٔ ۸۱ : روشن شب عالمی ز ماه است

شمارهٔ ۸۲ : شادم که شمارم اشک وآه است

شمارهٔ ۸۳ : سوای دل که به ترک تو مایل افتاده است

شمارهٔ ۸۴ : انجام عمر ما را آغاز عشق بازی است

شمارهٔ ۸۵ : غم بی تو مرا ز زندگانی است

شمارهٔ ۸۶ : کاهش ما هجر غم افزای تست

شمارهٔ ۸۷ : اگر مرا سر و جانی بود برای تو هست

شمارهٔ ۸۸ : تاب دلم ار تو را عیان نیست

شمارهٔ ۸۹ : ماهی که به رخ نگار مانی است

شمارهٔ ۹۰ : گر نه به دل هر نگهت خنجری است

شمارهٔ ۹۱ : هرکه یک دل به خطا درخم گیسوی تو بست

شمارهٔ ۹۲ : از جان و سر دریغ ندارم به پای دوست

شمارهٔ ۹۳ : با دو ابروی توام بر دل شمشیر چیست

شمارهٔ ۹۴ : دفع غم را ساقیا جز جام می تدبیر چیست

شمارهٔ ۹۵ : تا غایبی تو اهل صفا را حضور نیست

شمارهٔ ۹۶ : زاهد مرا که بی می و شاهد حضور نیست

شمارهٔ ۹۷ : سری کاینجا چو دامان در قدم نیست

شمارهٔ ۹۸ : از عشق تنی که ناتوان نیست

شمارهٔ ۹۹ : در هجر توام سری به جان نیست

شمارهٔ ۱۰۰ : سگی به از من سرگشته پاسبان تو نیست

شمارهٔ ۱۰۱ : کدام دل که نه آسیمه سر برای تو نیست

شمارهٔ ۱۰۲ : گناه عاشق و معشوق را عقابی نیست

شمارهٔ ۱۰۳ : دریغا کز دلازاری بری نیست

شمارهٔ ۱۰۴ : بر مهر تو مه را مشتری نیست

شمارهٔ ۱۰۵ : آن دل که بر او ناله ما را اثری نیست

شمارهٔ ۱۰۶ : ز نقص سروکش از برگ و بر کمالی نیست

شمارهٔ ۱۰۷ : بیا ساقی دمی کم همدمی نیست

شمارهٔ ۱۰۸ : جز کلبه ی عشاق تو بیت الحزنی نیست

شمارهٔ ۱۰۹ : دور پیمانه را بقایی نیست

شمارهٔ ۱۱۰ : گرم به قهر کشی با هزار طوع و اطاعت

شمارهٔ ۱۱۱ : به کوی خویش مترسانم از رسیدن آفت

شمارهٔ ۱۱۲ : یار از چهره چون نقاب گرفت

شمارهٔ ۱۱۳ : دامنم ز اشک دیده آب گرفت

شمارهٔ ۱۱۴ : خجلت مشتری آن مه ره بازار گرفت

شمارهٔ ۱۱۵ : یار در طرف چمن پرده ز رخسارگرفت

شمارهٔ ۱۱۶ : صفایی مگر ز نو نگاری دگر گرفت

شمارهٔ ۱۱۷ : نقاب از تمام رخ بتی شوخ برگرفت

شمارهٔ ۱۱۸ : قیامت از چه ترا گفته اند در قد و قامت

شمارهٔ ۱۱۹ : قیامت خوانمت بهر چه قامت

شمارهٔ ۱۲۰ : گر به خواری خون من ریزد به خاک آستانت

شمارهٔ ۱۲۱ : هر که آید به سیر جولانت

شمارهٔ ۱۲۲ : سزاوارم به هجران گر به چنگ آید گریبانت

شمارهٔ ۱۲۳ : شب وصلت نخواهم روز از آن رو زلف فتانت

شمارهٔ ۱۲۴ : تا نگردم غبار جولانت

شمارهٔ ۱۲۵ : به پای بوس توام دست و دل ز کار شد آوخ

شمارهٔ ۱۲۶ : با غم عشق تو مرا کار باد

شمارهٔ ۱۲۷ : بیدلی را چوتودلدار مباد

شمارهٔ ۱۲۸ : آنگونه سرشکم به غمت پرده در افتاد

شمارهٔ ۱۲۹ : مرا سودای جانان بر سر افتاد

شمارهٔ ۱۳۰ : دردا که ز دوران به غم خویشتن افتاد

شمارهٔ ۱۳۱ : عشقی که به سوز و ساز گردد

شمارهٔ ۱۳۲ : مسلسل زلف مشکین گرد آن رخسار می‌گردد

شمارهٔ ۱۳۳ : از آن دو زلف پریشان که خم به خم دارد

شمارهٔ ۱۳۴ : چون یار سخن راند وز نطق شکر بارد

شمارهٔ ۱۳۵ : مقابل مه ما مشتری کمال ندارد

شمارهٔ ۱۳۶ : گردون ماهی جوان ندارد

شمارهٔ ۱۳۷ : کس ره به دیار جان ندارد

شمارهٔ ۱۳۸ : آن پیر نه دل که جان ندارد

شمارهٔ ۱۳۹ : مرا خود از سر کوی تو ترسم آب برد

شمارهٔ ۱۴۰ : دلا خواهی توجه با خدا کرد

شمارهٔ ۱۴۱ : ندانم خویش کردم یا قضا کرد

شمارهٔ ۱۴۲ : صبا یک عقده از جعد تو وا کرد

شمارهٔ ۱۴۳ : قلم تا سر ز سودای تو درکرد

شمارهٔ ۱۴۴ : سروقامت قیام دیگر کرد

شمارهٔ ۱۴۵ : عشقم از اشک و رخ توانگر کرد

شمارهٔ ۱۴۶ : که جز من کاشکم اینسان دربدر کرد

شمارهٔ ۱۴۷ : دردا که اشک خون به رخم کشف راز کرد

شمارهٔ ۱۴۸ : کس نیست کش از قصه ی دل راز توان کرد

شمارهٔ ۱۴۹ : صفایی از سر کویت چوعزم بیرون کرد

شمارهٔ ۱۵۰ : نه او روزی دو، ترک بد سری کرد

شمارهٔ ۱۵۱ : بحمدالله که کوکب یاوری کرد

شمارهٔ ۱۵۲ : صفایی از سر کوی تو کی سفر می‌کرد

شمارهٔ ۱۵۳ : خلاف عادت اگر چرخ یاوری می کرد

شمارهٔ ۱۵۴ : سحرگهان که صبا نافه گستری می کرد

شمارهٔ ۱۵۵ : کس ار به دیده ی دل در نگار ما نگرد

شمارهٔ ۱۵۶ : چو ترک چشم تو ز ابروی خود کمان گیرد

شمارهٔ ۱۵۷ : بخت بد کآخر دمم شمشیر زد

شمارهٔ ۱۵۸ : دل ازجراحت تیغم نه آن قدر سوزد

شمارهٔ ۱۵۹ : تیر عشق تو بهر دل نرسد

شمارهٔ ۱۶۰ : بی تکلف دل ندارد هر که دلدارش نباشد

شمارهٔ ۱۶۱ : کس را چه تمنا که خریدار تو باشد

شمارهٔ ۱۶۲ : آن را که دو صد چشم بر انعام تو باشد

شمارهٔ ۱۶۳ : غم نیست دلی را که در او جای تو باشد

شمارهٔ ۱۶۴ : خیال هر دو جهان هرچه جز هوای تو باشد

شمارهٔ ۱۶۵ : دوش ازغم ما را دانی چگونه سر شد

شمارهٔ ۱۶۶ : مرا این مایه رسوایی مگر از دیده یا دل شد

شمارهٔ ۱۶۷ : تا جان به هوای دلبر آمد

شمارهٔ ۱۶۸ : جانم از سینه به حسرت چوگلوگیر آمد

شمارهٔ ۱۶۹ : گفتم آخر ز چه برعهد تو بنیاد نماند

شمارهٔ ۱۷۰ : ای گرفتار به سودای تو آزادی چند

شمارهٔ ۱۷۱ : هر که زین دور میسر شودش کامی چند

شمارهٔ ۱۷۲ : باده از خم به قدح ریز که با جامی چند

شمارهٔ ۱۷۳ : امان نداد جدایی مرا زمانی چند

شمارهٔ ۱۷۴ : فغان که نیست مرا در دهان زبانی چند

شمارهٔ ۱۷۵ : ز چاک سینه اگر بر کشم فغانی چند

شمارهٔ ۱۷۶ : داشت وجهی که ندادند ترا جانی چند

شمارهٔ ۱۷۷ : نیست در صومعه جز معنی حیوانی چند

شمارهٔ ۱۷۸ : به زلف جستم از آن دو خط گریز گاهی چند

شمارهٔ ۱۷۹ : برس به داد دل ما که پادشاهی چند

شمارهٔ ۱۸۰ : ستاده بر سر راه تو دادخواهی چند

شمارهٔ ۱۸۱ : بتان شهر ز ما هر زمان که یاد آرند

شمارهٔ ۱۸۲ : باید دلی که درک معانی کند ز پند

شمارهٔ ۱۸۳ : چون بگسلم نه زلف توکز هر شکنج و بند

شمارهٔ ۱۸۴ : عقل را گیسوی لیلی طلعتان مجنون کند

شمارهٔ ۱۸۵ : اگر سرشک منت خاک راه تر نکند

شمارهٔ ۱۸۶ : گر مهم چو مهر ز آن جمال و چهر با شروط مهر دلبری کن ...

شمارهٔ ۱۸۷ : گل رخان کز خار مژگان دم به دم خنجر زنند

شمارهٔ ۱۸۸ : اگر یک چندم از دل برگشایند

شمارهٔ ۱۸۹ : عقل اگر حلقه ی زلف زره آسای تو بیند

شمارهٔ ۱۹۰ : چشم معنی نگر عارف اگر روی تو بیند

شمارهٔ ۱۹۱ : شرع در خون رود ار قامت دلجوی تو بیند

شمارهٔ ۱۹۲ : مرغ دل از قید غم های جهان آزاد بود

شمارهٔ ۱۹۳ : به بزمم دوش حورا پیکری بود

شمارهٔ ۱۹۴ : به مینو منظری دوشم سری بود

شمارهٔ ۱۹۵ : در دلم هر لحظه صد سودای باطل می‌رود

شمارهٔ ۱۹۶ : روی زمین ز گریه ی من گر شمر شود

شمارهٔ ۱۹۷ : رفت و دل رفت ز ره کز پی آن ماه شود

شمارهٔ ۱۹۸ : جز از لب جانانه که چندین شکر آید

شمارهٔ ۱۹۹ : نکهت نافه ز انفاس نسیم سحر آید

شمارهٔ ۲۰۰ : با حضور تو به لب جانم از آن دیرآید

شمارهٔ ۲۰۱ : مگو دل ها به طراری رباید

شمارهٔ ۲۰۲ : ازین پس دور من چندی نپاید

شمارهٔ ۲۰۳ : هزار کام ز لعل تو یک دقیقه برآید

شمارهٔ ۲۰۴ : ستم گری که جفا کیش اوست دل برباید

شمارهٔ ۲۰۵ : چشم و ابرویش به قهرم دل رباید

شمارهٔ ۲۰۶ : بر تو از دست صبا شام و سحر غیرتم آید

شمارهٔ ۲۰۷ : صاحب دلی به سیر کمانت نظر نکرد

شمارهٔ ۲۰۸ : نیست حاجت که دل از دست کسی او برباید

شمارهٔ ۲۰۹ : هر دمت کز مژه بر سینه ی من تیر نیاید

شمارهٔ ۲۱۰ : یک نظر از دیده ی ماروت دید

شمارهٔ ۲۱۱ : هرکه دلاویزی گیسوت دید

شمارهٔ ۲۱۲ : کار خونریزی لعلت چو به فرجام رسید

شمارهٔ ۲۱۳ : آوخ که یار برسر این ناتوان رسید

شمارهٔ ۲۱۴ : چون صبح عید هفتم ماه رجب رسید

شمارهٔ ۲۱۵ : فقیه شهر که سجاده ها برآب کشید

شمارهٔ ۲۱۶ : در آغاز پیری و انجام کار

شمارهٔ ۲۱۷ : مرا هست امشب بتی درکنار

شمارهٔ ۲۱۸ : رفت وگریم در رکابش زار زار

شمارهٔ ۲۱۹ : در این انجام عمر و آخر کار

شمارهٔ ۲۲۰ : رسد چندانکه از ترکانم آزار

شمارهٔ ۲۲۱ : ز خوبان جز تو ای ترک ستمکار

شمارهٔ ۲۲۲ : در گلستان رخ ار گشاید بار

شمارهٔ ۲۲۳ : دست عشقم گشود جایی بار

شمارهٔ ۲۲۴ : هر شب از یاد زلف و طره ی یار

شمارهٔ ۲۲۵ : با صبا همره است نکهت یار

شمارهٔ ۲۲۶ : تن از تیمار عشقم مانده بیمار

شمارهٔ ۲۲۷ : هزار چون تو و من مانده محو طلعت یار

شمارهٔ ۲۲۸ : ز صد ملک جم این جام خوشتر

شمارهٔ ۲۲۹ : بنگر به تیره روزی من در شمار هجر

شمارهٔ ۲۳۰ : مرا که نیست به جز خون دل شراب دگر

شمارهٔ ۲۳۱ : مرا نشان نظر باشد از نگار دگر

شمارهٔ ۲۳۲ : به پاس عشق مرا هردم از وفای دگر

شمارهٔ ۲۳۳ : حرف ها از خون دل خوش بر زبان آورده باز

شمارهٔ ۲۳۴ : باشد از آنروز طالعم فیروز

شمارهٔ ۲۳۵ : روان تسلیم دلبر دارم امروز

شمارهٔ ۲۳۶ : بیا ساقی عرق در جام زر ریز

شمارهٔ ۲۳۷ : دلا در عشق او رنگ دگر ریز

شمارهٔ ۲۳۸ : ای دوست سرگذشت من از اهل راز پرس

شمارهٔ ۲۳۹ : در رهش جان دادم اما هرکه دلبر بایدش

شمارهٔ ۲۴۰ : عاشق اول هدیه ای کز بهر جانان بایدش

شمارهٔ ۲۴۱ : به دستی برد از جا پای صبرم شوق دیدارش

شمارهٔ ۲۴۲ : نگر مژگان و اشکم لوحش الله عشق و گلزارش

شمارهٔ ۲۴۳ : ز مهرم خوب تر آن مهر مهوش

شمارهٔ ۲۴۴ : خیال خیل خالم نیست با زلف زره فامش

شمارهٔ ۲۴۵ : نهادی بر دلم دردی که درماندم به درمانش

شمارهٔ ۲۴۶ : دلم پیوست به ایشان در آن زلف و زنخدانش

شمارهٔ ۲۴۷ : گرفتم چون تو سروی را قبا پوش

شمارهٔ ۲۴۸ : به پایان رفت در بزمت مرا دوش

شمارهٔ ۲۴۹ : به ترک مست تو دستی رها کنم دل خویش

شمارهٔ ۲۵۰ : نهی مرهم به زخمم یا کنی ریش

شمارهٔ ۲۵۱ : به پای تا سر تسلیم سودمت برخاک

شمارهٔ ۲۵۲ : باغبان را بودی ار مغزی به سر بر جای خاک

شمارهٔ ۲۵۳ : کاش مغزی داشتی تا جای خاک

شمارهٔ ۲۵۴ : دلم از قید آن مشکین حمایل

شمارهٔ ۲۵۵ : منتی دارم به یاران کز بس افغان کرده‌ام

شمارهٔ ۲۵۶ : جاودان دولت بیدار به دیدار تو یابم

شمارهٔ ۲۵۷ : به مهر روی ماهی عهد بستم

شمارهٔ ۲۵۸ : دیده و دل تا به عقد گوهر و لعل تو بستم

شمارهٔ ۲۵۹ : قبولم کن که لالای تو گردم

شمارهٔ ۲۶۰ : ز میر کعبه زرقی چند دیدم

شمارهٔ ۲۶۱ : به عهد بتان اعتباری ندیدم

شمارهٔ ۲۶۲ : وفا و حسن در یاری ندیدم

شمارهٔ ۲۶۳ : از سرو سخنوری ندیدم

شمارهٔ ۲۶۴ : به دل نوید وفا دادم و جفا ز تو دیدم

شمارهٔ ۲۶۵ : ترا تا از دو عالم برگزیدم

شمارهٔ ۲۶۶ : من اول ره که رفتار تو دیدم

شمارهٔ ۲۶۷ : ز دل یک ناله در دام تو ای صیاد نشنیدم

شمارهٔ ۲۶۸ : تنی جز خاطر لیلی به غم دلشاد نشنیدم

شمارهٔ ۲۶۹ : بنامیزد بتی عیار دارم

شمارهٔ ۲۷۰ : تعالی الله یکی دلدار دارم

شمارهٔ ۲۷۱ : به گردون رشته تا زان دو زلف پر شکن دارم

شمارهٔ ۲۷۲ : به دست اگر چه متاعی به جز گناه ندارم

شمارهٔ ۲۷۳ : تار گیسوی تو برگردن دل سلسله دارم

شمارهٔ ۲۷۴ : ندانمش که به گردون چگونه بگذارم

شمارهٔ ۲۷۵ : وفای عهد راجاوید اگر مانم نگه دارم

شمارهٔ ۲۷۶ : چنان خیال تو انگیخت چاره در نظرم

شمارهٔ ۲۷۷ : ساقی بریز باده ی صافی به ساغرم

شمارهٔ ۲۷۸ : باخاک ره اگر فلک آرد برابرم

شمارهٔ ۲۷۹ : چرا به دوش بود منتی ز باده فروشم

شمارهٔ ۲۸۰ : دهی بشارت کوثر گر از زبان سروشم

شمارهٔ ۲۸۱ : به فر دوستی از افترای خصم چه باکم

شمارهٔ ۲۸۲ : خواهم از شوق زنم بوسه مکرر به دهانم

شمارهٔ ۲۸۳ : دوش از آن باده که پیمود بطی جانانم

شمارهٔ ۲۸۴ : به لب رسید به جانان رسید تا جانم

شمارهٔ ۲۸۵ : گر بود قابل قربان قدومت جانم

شمارهٔ ۲۸۶ : آن روز و شب به کام که من با تو سر کنم

شمارهٔ ۲۸۷ : تا نمیرم کی ز افغان چاره ی هجران کنم

شمارهٔ ۲۸۸ : تا سیر سرو و سوری آن سیم تن کنم

شمارهٔ ۲۸۹ : سرشک دیده اگر رشک آب جو نکنم

شمارهٔ ۲۹۰ : ای دل امشب چاره هجران به مردن می کنم

شمارهٔ ۲۹۱ : بیا ساقی بپیما ساغری زان صاف گلگونم

شمارهٔ ۲۹۲ : حاضر و غایب مگو خداست گواهم

شمارهٔ ۲۹۳ : سیه مستی فراز آمد به راهم

شمارهٔ ۲۹۴ : راندی آخر چون سگ از درگاه خود با خواریم

شمارهٔ ۲۹۵ : ساقی امشب ز تو ما چشم نگاهی داریم

شمارهٔ ۲۹۶ : من و یار ار همی باشیم با هم

شمارهٔ ۲۹۷ : گشودی طلعت از گیسوی درهم

شمارهٔ ۲۹۸ : صرف شد عمر گرانمایه به جمع زر و سیم

شمارهٔ ۲۹۹ : که گفتت تا بدین غایت شها روی از گدا گردان

شمارهٔ ۳۰۰ : الهی خاطرم فارغ ز قید ماسوا گردان

شمارهٔ ۳۰۱ : به جز خار جفا زین گل عذاران

شمارهٔ ۳۰۲ : بیا بنگر سرشک اشکباران

شمارهٔ ۳۰۳ : الا ماهم الا یارم الا جان

شمارهٔ ۳۰۴ : غمت گرفت فضای دلم چنان که در آن

شمارهٔ ۳۰۵ : شب و روز از غمت در باغ و زندان

شمارهٔ ۳۰۶ : به زندان بلا آونگ هجران

شمارهٔ ۳۰۷ : از آن طره ی مشکفام جانان

شمارهٔ ۳۰۸ : دردمندیم و دوای خویشتن

شمارهٔ ۳۰۹ : بست زاهد از ردای خویشتن

شمارهٔ ۳۱۰ : وه که نگذاری به جای خویشتن

شمارهٔ ۳۱۱ : نه از دلبر توان دل برگرفتن

شمارهٔ ۳۱۲ : مرا خوشتر ز جام عشق خوناب جگر خوردن

شمارهٔ ۳۱۳ : مرا چون شمع هرشب سوختن و آنگه سحر مردن

شمارهٔ ۳۱۴ : لبی زان لعل جان پرور کشیدن

شمارهٔ ۳۱۵ : مرا یک دم ز لعلت در کشیدن

شمارهٔ ۳۱۶ : نه از حکمت توانم سر کشیدن

شمارهٔ ۳۱۷ : دست را تا دارم امیدی به دامانت رسیدن

شمارهٔ ۳۱۸ : هر شبم چون شمع در بزمت به زاری سر بریدن

شمارهٔ ۳۱۹ : نگویم با من از روی حقیقت دوست داری کن

شمارهٔ ۳۲۰ : الهی نفس را من چاره نتوانم تو یاری کن

شمارهٔ ۳۲۱ : یک ره ای صبا سوی یار من، بگذر و بگو کای نگار من

شمارهٔ ۳۲۲ : اگر چه دور به فرسنگ هایی از برمن

شمارهٔ ۳۲۳ : یک رشحه از تراوش لعلت به کام من

شمارهٔ ۳۲۴ : از دست برد دین و دل ار دلستان من

شمارهٔ ۳۲۵ : رفت در پا از سر زلفش دل مفتون من

شمارهٔ ۳۲۶ : در کیش عشق گرنه مرض شد شفای من

شمارهٔ ۳۲۷ : آن گوی چوگان آزما چاه است یا سیمین ذقن

شمارهٔ ۳۲۸ : تعالی الله چه سیمین غبغب است این

شمارهٔ ۳۲۹ : خسرو پرویز گو در آتش ما بین

شمارهٔ ۳۳۰ : برد عیبم به دشمن یاریش بین

شمارهٔ ۳۳۱ : جائی که دل مریض و تو گردی طبیب او

شمارهٔ ۳۳۲ : مسکین کجا رود به شکایت ز دست تو

شمارهٔ ۳۳۳ : سر را نه دولتی که سپارم به پای تو

شمارهٔ ۳۳۴ : تا جان و سر فدا نکنم در وفای تو

شمارهٔ ۳۳۵ : بود فروغ چشم و دل صحبت جان فزای تو

شمارهٔ ۳۳۶ : دلم در قید آن زنجیر گیسو

شمارهٔ ۳۳۷ : گسستن کی توانم زان دو گیسو

شمارهٔ ۳۳۸ : در تب و تیمار هجر همچو پر کاه

شمارهٔ ۳۳۹ : به طور عم خون بریزی یا به اکراه

شمارهٔ ۳۴۰ : بیاکه این شب هجران ز بس دراز و سیاه

شمارهٔ ۳۴۱ : دیگر شدم اسیر نگاری به یک نگاه

شمارهٔ ۳۴۲ : چو اختیار به دست من و تو داد اله

شمارهٔ ۳۴۳ : پس از این سنگ به ساغر زنم ان شاء الله

شمارهٔ ۳۴۴ : عقلم از آن چه برد بو قصه ی عشق یار به

شمارهٔ ۳۴۵ : از توچون نام برم کز دهن آلوده

شمارهٔ ۳۴۶ : چون کنم یاد توای دوست من آلوده

شمارهٔ ۳۴۷ : زیر رخش آن گردن سیمین کشیده

شمارهٔ ۳۴۸ : دوش مرا در غم تو همدم و هم رای

شمارهٔ ۳۴۹ : دور چون با من رسید از بیخودی ساغر شکستی

شمارهٔ ۳۵۰ : گر دل هوای عشق تو بر سر نداشتی

شمارهٔ ۳۵۱ : برخاست از قیام تو ز آنسان قیامتی

شمارهٔ ۳۵۲ : گفتم بگویمت که صنوبر به قامتی

شمارهٔ ۳۵۳ : مگو از بندت ای صیاد خرسندم به آزادی

شمارهٔ ۳۵۴ : میثاق دوش را ز اول وفا نکردی

شمارهٔ ۳۵۵ : تاهمچو من از عشق گرفتار نگردی

شمارهٔ ۳۵۶ : چشم یوسف گر به خواب آن چهر عالمتاب دیدی

شمارهٔ ۳۵۷ : ماه کنعانی اگر در مصر معنی روت دیدی

شمارهٔ ۳۵۸ : رسید جان به لبم ز انتظار و تیغ کشیدی

شمارهٔ ۳۵۹ : به هجرانت مرا با جان خود جنگ است پنداری

شمارهٔ ۳۶۰ : نبود و نیست ترا جز جفای من کاری

شمارهٔ ۳۶۱ : به پایت حاصلم زین سر سپاری

شمارهٔ ۳۶۲ : به کیش من که حرام است غیر فکر تو کاری

شمارهٔ ۳۶۳ : سر به فتراکم نخواهی بست بعد از جان‌سپاری

شمارهٔ ۳۶۴ : ای چشم یار بس که دل آشوب و دلبری

شمارهٔ ۳۶۵ : ای زاغ زلف یار از آن رخ در آذری

شمارهٔ ۳۶۶ : ای زلف یار بس که پر از چین و چنبری

شمارهٔ ۳۶۷ : ای لعل نوش پرور جانان چه جوهری

شمارهٔ ۳۶۸ : ای قد یار بسکه دل آرای و دلبری

شمارهٔ ۳۶۹ : وه این میان یار چه باریک و لاغری

شمارهٔ ۳۷۰ : ای چهر یار وه که چه پاکیزه منظری

شمارهٔ ۳۷۱ : یار از رخ نکرده جلوه گری

شمارهٔ ۳۷۲ : شد مرا عمر در وفا سپری

شمارهٔ ۳۷۳ : تو نبودی نکوتر ار ز پری

شمارهٔ ۳۷۴ : بدین جمال که دل می بری ز دست پری

شمارهٔ ۳۷۵ : سعادتی است زمین را تو چون بر آن گذری

شمارهٔ ۳۷۶ : کنون که نام من از سلک دوستان نبری

شمارهٔ ۳۷۷ : روی در پرده نهان کرده پری

شمارهٔ ۳۷۸ : یار در پرده کند دل شکری

شمارهٔ ۳۷۹ : رخ نمودی اگر از پرده پری

شمارهٔ ۳۸۰ : نیست عشاق تو را در دو جهان دادرسی

شمارهٔ ۳۸۱ : ز رخ برداشت دوش آن مه جلیلی

شمارهٔ ۳۸۲ : ترسم که رسد از تو مرا پیک و پیامی

شمارهٔ ۳۸۳ : کاش چون مینا به دستت بودمی

شمارهٔ ۳۸۴ : دریغ و درد کز این لطمه های پنهانی

شمارهٔ ۳۸۵ : از این خشم و غرور و سرگرانی

شمارهٔ ۳۸۶ : زیانت خود چه بود از مهربانی

شمارهٔ ۳۸۷ : آه که گشتم ز عشق با همه دانی

شمارهٔ ۳۸۸ : دل از دستم ربود آن یار جانی

شمارهٔ ۳۸۹ : با آن همه لطف و مهربانی

شمارهٔ ۳۹۰ : بدین لطف و وفا و مهربانی

شمارهٔ ۳۹۱ : دلا معاونت اشک پرده در نکنی

شمارهٔ ۳۹۲ : راه دیار یا مرا ای صبا بپوی

شمارهٔ ۳۹۳ : مکن از برم جدایی به طریق بی وفایی

شمارهٔ ۳۹۴ : به میدانت از کشتگان نیست جانی

شمارهٔ ۳۹۵ : تا شدی ای دوست از کنار صفایی

شمارهٔ ۳۹۶ : ز فرق تا قدم از عضو عضو او به ادایی

شمارهٔ ۳۹۷ : فغان کآغاز عشق و آشنایی

شمارهٔ ۳۹۸ : اگر باری به باغ از در درآیی

شمارهٔ ۳۹۹ : بدین اخلاق و اوصاف خدایی

شمارهٔ ۴۰۰ : بدین اخلاص و صدق و بی ریایی

شمارهٔ ۴۰۱ : ترا آخر چه شدکز بی وفایی

شمارهٔ ۴۰۲ : نماند از تاب هجرانت مرا دیگر شکیبایی

شمارهٔ ۴۰۳ : عجب دارم تو با این خوب رویی

شمارهٔ ۴۰۴ : تعالی الله چه گویم ز آن نکویی

شمارهٔ ۴۰۵ : از تو ای دوست چه پنهان رهم افتاد به کویی

شمارهٔ ۱

فلک سرگشته تر گردد که با ما

ندارد هرگز آهنگ مدارا

چو بختم باژگون افتد که چون خویش

به دوران داردم پیوسته دروا

نه ازتوحید آسودم نه از شرک

نه طرف از کعبه بستم نه کلیسا

ز مستوری چه لافم یا ز مستی

نه کام از فسق حاصل شد نه تقوی

مرا کیشی برون از کفر و دین به

نه مسلم رهبرم باید نه ترسا

خدا را ناید از بیدل صبوری

دلی باید که تا پاید شکیبا

به صد جهد آخر از سودای عشقش

شدم چون حسن او در پرده رسوا

به کیش عشقم این زشت است باری

که بر دوزم نظر زان روی زیبا

نبندم دیده از دیدار خورشید

روا نبود که وامانم ز حربا

سراپا در منش بین تا بدانی

تهی از خود پرم از وی سراپا

صفایی من کیم کز عشق سرکش

خرد را گشت مشت خودسری را

شمارهٔ ۲

مر‌‌‌ا دل خسته تر باید ز خارا

که در دست غمت پایم شکیبا

بدین منظر به مینو گر درآیی

رود در پرده از شرم تو حورا

فلک تا نطفه راندت ای پری دخت

به بطن امهات از پشت آبا

چه خجلت ها کشد از روی آدم

چه منت ها نهد بر دوش حوا

ز دست حسنت اندر ملک خوبی

حدیث حسن خوبان رفته در پا

نه یاد از داستان ویس و رامین

نه راز از سرگذشت قیس و لیلی

چه تن ها را دل از دست تو مفتون

به سودای تو شیدا من نه تنها

هم از حسن تو در سر شور وامق

هم از عشق تو بر لب عذر عذرا

زید شیرین لبت کز یک تبسم

به جان بخشی سبق برد از مسیحا

به قتلم حاکمستی بی تکلف

چه امروزم کشی در خون چه فردا

دل از زلفش کجا برهد صفایی

ندارد دست مرغ رشته بر پا

شمارهٔ ۳

کنون کز ملامت ترا نیست پروا

بکش تیغ بر ما بکش بی محابا

به پای تو جان خواهم افشاند روزی

چه امشب به قتلم رسانی چه فردا

به خون ریزیم حکم کن بی غرامت

که نبود ز جانان جز اینم تمنا

به فرقم قدم رنجه فرما ز رأفت

به دست فراقم ببین چنگ فرسا

رود بی تو عمرم به افغان و زاری

شب و روز پیوسته پنهان و پیدا

رخ از اشک جاری چو تیغ سکندر

دل از زخم کاری چو پهلوی دارا

نثار ترا از درم گر در آیی

ندانم دل از دین نپایم سر از پا

دل مردم از سیر باید تسلی

نه چون من که شوقم فزود ازتماشا

هوای خودی در رضای تو بردم

چو مفتی خدا را ندادم به خرما

به جز درگهت خوابگه بی تفاوت

چه خارا و خارم چه کتان و دیبا

ترا نیست از چهر و لعلش نصیبی

صفایی بشو دست زین نان و حلوا

شمارهٔ ۴

اگر رخ تو بدین دست دلبری کندا

به مهر خود مه و خورشید مشتری کندا

از آن دو جادوی بیمار صد چو جالینوس

به یک کرشمه جانتاب بستری کندا

دو چشم کافرت ار خون عالمی بخورند

نه شه نه مفتی اسلام داوری کندا

ز روی شرم به زیر افکند سر اول پی

اگر بر سرو تو شمشاد همسری کندا

تو خود بری به دهان جام و رنه باده تلخ

کجا به آن لب نوشین برابری کندا

سرم به پای تو ساید به وقت جان سپری

گرم ستاره مسعود رهبری کندا

به بوی قرب درت زنده ام ولی غم هجر

ز جان خویشتنم هر زمان بری کندا

مگر کند فلک از رشک کام عیشم تلخ

مرا که تنگ دهان تو شکری کندا

ز صاف و درد صفایی دهن نیالاید

گرش تو ساقی و لعل تو ساغری کندا

شمارهٔ ۵

اگر جفاست تلافی به مذهب تو وفا را

هزار بار فزون کم بود جفای تو ما را

مبر به باغ و میفزا غمم ز غارت گلچین

به دام یا قسم بال و پر ببند خدا را

فراقت آتش جان بر دهد به باد هلاکم

به خاک پایت اگر باز جویم آب بقا را

دوای ما همه دردی که مرگ باشدش از پی

به عهد درد تو گر آرزوکنیم دوا را

محبت دگران را به مهر ما چه شباهت

تفاوتی بود از یکدگر سهیل و سها را

ز نخل و گلبن و شمشاد و ارغوان چه سرایم

که گرد قد توکوته حدیث سرو رسا را

تو از خلوص صفا روی برمتاب صفایی

اگر چه دوست پذیرد به جای صدق ریا را

شمارهٔ ۶

زنهار الا یار دلازار خدا را

در پا مفکن عهد و نگهدار وفا را

ترسم که در او برتو رسد تیر گزندی

آسایش خود بنگر و مشکن دل ما را

یادت طرب انگیز و فراقت تعب آمیز

عشقم چه خوش آمیخت بهم درد و دوا را

از روی منت شرم و حیا این همه تا چند

هر چند خود از روی تو شرم است حیا را

زان چشم به دل نیشم و زان لعل به لب نوش

جز پیش تو کشنید به هم رنج و شفا را

در عین وفا ساز جفایت عجب آرم

کز یک نظر اظهار کنی خشم و رضا را

وه زان لب شیرین سخن تلخ ندیدم

کس جمع کند چون تو به دشنام دعا را

لعل تو روانبخش و دهان تو نظر تنگ

با آن دو که آمیخته این بخل و سخا را

گاهی به من افکن نگهی چون شود آخر

سلطان بنوازد اگر از لطف گدا را

با خوف و رجا رو به تو آورد صفایی

مختار تویی درحق او اخذ و عطا را

شمارهٔ ۷

به نیم پرده که برداشت روی زیبا را

درید پرده ی پرهیز پیر و برنا را

ز صحن خیمه به صحرا شعاع طلعت دوست

برید از رخ خورشید مهر حربا را

رساست قد صنوبر ولی کجا با وی

کنند نسبت آن سرو ماه سیما را

به دستیاری لعلش که شرم خاتم جم

به پای رفته ببین معجز مسیحا را

ز شور آن لب شیرین به کام ما دوری است

که طعم تلخ تر از حنظل است حلوا را

به حبس یوسفش انگیخت رشک دیدن غیر

در این قضیه ملامت مکن زلیخا را

به سینه راز تو خواهم ز خلق پوشیدن

ولی چه چاره کنم رنگ روی رسوا را

به بددلی مکن انکار مهر من مپسند

به خویش طنز احبا و طعن اعدا را

صفایی از دو جهان جز رضای دوست مجوی

که من حرام شناسم خیر این تمنا را

شمارهٔ ۸

ز یار دیده بدوز ای نظر تماشا را

که حسرت است اگر حاصلی بود ما را

به دل نهفت توانم حدیث پنهانی

ولی علاج ندانم سرشک پیدا را

عجب مدار به غرقاب عشقم این زاری

چه احتیاط ز یاران غریق دریا را

به زیر پهلوی من در فراق و وصل تو فرق

به خاره خاره نباشد حریر و دیبا را

هم از وصول ملولم هم از فراق نژند

چه حالت است ندانم خود ردا را

بر آستان تو مجنون سر ار تواند سود

کند ز دست رها آستین لیلی را

رهی به خیل سگان تو یابد ار وامق

بخواهد از سر کوی تو عذر عذرا را

بدین غزال شکاری یک خرام به دشت

که صید خویش کنی آهوان صحرا را

به قتل گفتیت از غم رها کنم چه شود

اگر وفا کنی امروز عهد فردا را

صفایی از سر عهد تو بر ندارد دوست

تو شرط سابقه در پای نفکنی یارا

شمارهٔ ۹

ندارم فرصت از شوق گرفتاری تماشا را

مکن تعجیل صیاد اینقدر خون ریزی ما را

درین سودا چه سود اندرز من کز فرط حیرانی

نیابم فرق پای از سر که دانم زشت و زیبا را

به کفر و دین مفرما دعوت از عشقم که می ندهم

به صد تسبیح و زنار آن سر زلف چلیپا را

به نامیزد بتی شیرین که یکدم با دو نوشین لب

شفا بخشد ز صد عالم مرض چندین مسیحا را

چو در فردوس بخرامی بدین بالا عجب نبود

اگر با تیشه ی غیرت کنند از ریشه طوبی را

به جنت گر در آرندت بدین طلعت یقین دارم

که رضوان در حجاب شرم پوشد روی حورا را

بر او چون تو دختی رشک حورالعین خدا داند

که بر دوش بنی آدم چه منتهاست حوا را

ز شرم چشم گیرا بت مرارت ماند بر باده

ز رشک لعل سیرابت حلاوت رفت حلوا را

صفایی صبرم از دیدار مه رویان چه فرمایی

که نتوان دوخت چشم از دیدن خورشید حربا را

شمارهٔ ۱۰

میسر نیست آزادی ز تنها غیر تنها را

پس از تنها به تنهایی نزیبد سر زنش ما را

پس از پیر و جوان در خانقه زرق و ریا دیدم

به پیری لاجرم بر کعبه بگزیدم کلیسا را

ز خضر راه رو گردان بر گمرهان واثق

به خر کردند تبدیل از خری آخر مسیحا را

خدا مفتیم محشور خواهد گر بدان آیین

به تسبیح چنو مسلم دهم زنار ترسا را

مسلمان خوانم ار دانم مساوی محض نادانی

به صوت پند ناصح بانگ ناقوس نصارا را

دلم ز الحاد این اسلام دعوی کافران خون شد

به نفی غم بیا ساقی که ناچاریم صهبا را

ز دستم باده تا برده هان از پای ننشینی

مده زنهار جام از کف منه بر طاق مینا را

از این روهای دیو آسا دمی دیدی برآسایم

مدار امشب دریغ از می مباف اندیشه فردا را

صفایی اهل صدق آسوده جان نایند تا یکدل

بدین دونان بی دین وانیگذارند دنیا را

شمارهٔ ۱۱

شهره نه از عشق ما حدیث تو یارا

حسن تو مشهور ساخت قصه ی ما را

نکهت زلف تو خود خبر برد

یک مو از این ره خطا نرفت صبا را

با دل ما کرد ترک چشم تو یک رو

ورنه چه تقصیر بود زلف دوتا را

بگذر از این دست و پای مهر به سر نه

چشم به ره ماندگان سر و پا را

عاشق صادق کجا به فکر خود افتد

درد دگر بوده طالبان دوا را

نیش به از نوش در حریم وصالت

دردگمارندگان جام صفا را

زخم تو بالله ز مرهم دگران به

در ره ی عشقت مجاهدین ولا را

رحم کن ار ایستاده بر سر عهدی

رحم بر افتادگان خسته خدا را

جور نزیبد ز جانب تو کز اول

ما زتو آموختیم رسم وفا را

پاس محبت نکوست وزتو نکوتر

باد گران واگذار کیش جفا را

هست صفایی غلام همت آنان

کز پی قربت به جان خرند بلا را

شمارهٔ ۱۲

به نام آنکه روان آفرید تن ها را

زبان نهاد به کام از کرم دهن ها را

دهان و کام و زبانی به کار برد و در او

به لطف تعبیه فرمود این سخن ها را

صلای عشق به عشاق زد ز پرده ی شور

پر از خروش و فغان ساخت انجمن ها را

زچرخ در گذرد تا سرو بلبل و سار

فزود فرهی از سرو وگل چمن ها را

نهاد در کف ترکان مست ز ابرو تیغ

که خفته در دل خون بنگر دیدن ها را

نگاشت بر رخ خوبان زخط نقوش شگرف

که دل به چاه فتنه ها فتد و فتن ها را

سپاه غمزه به چشم سیه سپرد و شکست

به صرف نیم نظر قلب صف شکن ها را

عذار گل بدنان را لباس نسرین دوخت

که لاله گون کند از خون دل کفن ها را

اسیر زلف پریشان شوند تا جمعی

قرار داد به موی بتان شکن ها را

به قد سیم بران از حریر حسن برید

قبای ناز و قباکرد پیرهن ها را

صفایی از صفت تنهای خصم جان نبرد

مگر تو یار شوی این غریب تنها را

شمارهٔ ۱۳

رو ترش ار کنی همی محتملم عتاب را

ور همه تلخ تر دهی منتظرم جواب را

با لب نوش پرورت نیست کبابم آرزو

هست تفاوت این قدر مست تو و شراب را

ز آن گل رخ به غنچگان پاک کنی عرق مکن

بوی فزون کند همی تابش خور گلاب را

سیل سرشک چشم من بسته شود به آستین

گر همی از گریستن منع توان سحاب را

داد به باد نیستی هجر تو خاک هستیم

زانکه در آتش است جان ماهی دور از آب را

مهر رخت به یک نظر پیر جوان کند ز سر

دور قمر به عکس اگر شیب کند شباب را

درد فراق و صبر من می نکند برابری

صعوه ناتوان کجا پنجه زند عقاب را

خسرو حسن خویش گو از دل ما سکون مجو

شه ز خراج بگذرد مملکت خراب را

نیست صفایی ار ترا جای به صدر بزم او

بس که به جنب بندگان بوسه زنی جناب را

شمارهٔ ۱۴

آن کز جفا آموخت رسم و ره بیداد را

کاش از وفا آموزدت چندی طریق داد را

ما را فتاد این ماجرا، کس را چه باک از رنج ما

از صید پیکان بلا، نبود خبر صیاد را

لعلت که دل یاقوت او، خون جگرها قوت او

البته خونریزی است خو، خونخوار مادرزاد را

آن چشم و آن مژگان نگر، کآمد به خونریزی دگر

صد نیشتر یا بیشتر در کف یکی فصاد را

برقع ز روی دلستان، بردار تا سازی عیان

هم آتش نمرودیان، هم روضهٔ شداد را

از شور آن شیرین شکر، من سینه کندم او کمر

در پا فکندم سر به سر، افسانهٔ فرهاد را

در دل ستانی برده گو، خالش ز زلف وچشم و رو

عاجز نشد شاگرد او، تعلیم صد استاد را

در دام عشق افتاده ام، کاینسان دل ازکف داده ام

شنعت مزن کآماده ام، گه ناله گه فریاد را

عشق است و هرجا سرکشد، چون پادشه لشکر کشد

در بندطاعت درکشد، یک بنده صد آزاد را

از سنگ آمد سخت تر، دل کاندرو نبود اثر

ز آه صفایی کز شرر، مرهم کند پولاد را

شمارهٔ ۱۵

ای آتش از رخت به درون لاله زار را

صد داغ از بهشت تو بر دل بهار را

گر بر گل تو رخصت نالیدنش دهند

از شوق ناله جان به لب آید هزار را

خاری به دل خلیده مپندار بی جهت

در مرغزار ناله این مرغ زار را

مانی کجاست تا به معانی نظر کند

در طلعت تو صنعت صورت نگار را

ساقی میم از آن لب شیرین چنانکه کرد

مستغنی از شراب و شکر باده خوار را

در دوستی جفای تو سهل است چون کنم

بد عهدی زمانه ناسازگار را

اشک محیط زا چو گذشت از گهر چه فرق

فرقی اگر ز لجه ندانم کنار را

دامن به موج دیده کنم شرم زنده رود

تا جای زیبد این لب جو سرو یار را

ای دل به لعبتی چه درافتی که ترک وی

از یک نگه پیاده کند صد سوار را

تا در صفات یار صفایی نکو رسید

نشناخت سر حکمت پروردگار را

شمارهٔ ۱۶

مردم عوض اشک فتد دیده ی تر را

تا از نظر انداخته ای اهل نظر را

از زاری ما شد به جفا سخت ترش دل

وین طرفه که باران نکند نرم حجر را

با اشک من از دجله مگو باز که با بحر

هرگز بشماری نشمارند شمر را

گفتم نشد از ناله من سخت دلت نرم

گفتا نه اثر نیست در این خاره شرر را

دل نگذرد از ابروی آن ترک کمان کش

ز آن رو که ز شمشیر گذر نیست سپر را

از دیده مردم ز چه هر روز نهان است

بر مهر رخت غیرت اگر نیست قمر را

از خجلت دندان بتان بسکه عرق ریخت

یک بحر ز سر آب گذشته است گهر را

پیش دهن او دهن غنچه خود از شرم

وامانده گل آسا چه کند باد سحر را

جایش به فراخای جهان تنگ نمی بود

گرتلخ نکردی لبت اوقات شکر را

گو آتش عشق تو به بادم دهد ای دوست

با خاک درت می نخرم آب خضر را

بی رحم تر آمد دلت از آه صفایی

شک نیست که در سنگ تو ره نیست اثر را

شمارهٔ ۱۷

آن کآفرید روز اول اشتیاق را

کاش آفریده بود علاجی فراق را

ای دل سرشک برده ز کارم براو فکند

افکندم از نظر چو تو فرزند عاق را

جانم به لب رسید و دل از هجر وارهید

وه وه هزار فایده بود اتفاق را

فرمود مفتی از می و معشوق توبه ام

یا رب چه سازم این همه تکلیف شاق را

با چشم بازگویی از آن رونظر ببند

این صورتی است معنی مالایطاق را

بانفرت من از درش آواره شد رقیب

آباد باد خانه ی دولت نفاق را

با سالکان راه غمت رحمتی که نیست

شایستگی به رسم سلوک این سیاق را

با ابروی توام سروکاری به قبله نیست

محراب سجده ساختم این جفت طاق را

بی مهر او چراغ صفایی خموش به

شاهد دگر چه شمع فروزی وثاق را

شمارهٔ ۱۸

بهار آمد صبا زد چاک پیراهن به بر گل را

چرا چون فصل دی آهنگ خاموشی است بلبل را

من ازسودای زلف و طره ات مفتون، دلا تعجیل

تو بر بازو زنی زنجیر و پر گردن نهی غل را

گره شد در گلو گریه ز سیل دیده آسودم

اگر دانستمی ز اول به ره می بستم این پل را

دلم در کنج تنهایی به جان آمد ز تطویلش

مگر آموخت از زلفت شب هجران تطاول را

نه سر آویخت بر فتراک و نه خون ریخت بر خاکم

به دل چاک این تعلق را، به سر خاک این توسل را

نما خود نوری از تاب جمال خویشتن ورنه

که دارد در دوگیتی تاب دیدار آن تحمل را

به رحمت باز دارم چشم با صد محشر آلایش

اگر در روز فصلم چشم بگشایی تفضل را

صفایی اهل تسلیم است چون صوفی معاذ الله

به پیرامون نگردد کافری آن سان توکل را

شمارهٔ ۱۹

الا ای باغبان بگذار یا بلبل دمی گل را

که تاب هجر گل تا سال دیگر نیست بلبل را

به طرف گلشن از سودای چهر و زلف خود بنگر

به دل صد داغ سوری را به تن صد تاب سنبل را

عراق از حسن بگرفتی مسخر کن خراسان هم

ز قد وچهر بشکن سرو کشمر ماه کابل را

به عین هوشیاری گر نظر در ساغر اندازی

ز مستی های چشم از خویشتن بیرون بری مل را

اگر پایم به هجران کاوش عشقت مرا کافی

تو خود ای دوست چندی دست کوته کن تطاول را

خط وگیسوی جانان را به جان چون منتهی بینم

محقم گر ندانم باطل این دور و تسلسل را

تفرجگاه مشتاقان سر کوی تو بس زین پس

که با روی توازگلزار بی زاری است بلبل را

مرا در نشئه ی نقل دندان شکرخا بس

به حلواهای کل ملک ندهم این تنقل را

صفایی زان ذقن و آن لعل با حزم و حذر بگذر

که سر باز است این چه را و ره تنگاست این پل را

شمارهٔ ۲۰

کنون که سایهٔ تیغ تو بر سر است مرا

چه غم ز تابش خورشید محشر است مرا

به قتل من نهراسی ز داد خواهی غیر

که خون بها ز تو یک زخم دیگر است مرا

کفن قبا کنم از شوق در قیامت نیز

که این لباس در آنجا نه در خور است مرا

سرم به حلقه ی فتراک اگر چه بربندی

که باز شور وفای تو در سر است مرا

اگر به حشر هم از لعل و رخ دهی کامم

چه احتیاج به فردوس وکوثر است مرا

کمال شوق عنانم زکف رها نکند

وگرنه نقض وفای تو باور است مرا

دریغ کز شش و پنج سپهر شعبده باز

مدام مهره ی طالع به ششدر است مرا

عتاب خشم پسنان عنایت است و خوشم

به بخت خویش که یاری ستمگر است مرا

دلم خوش است صفایی به صبح وصل هنوز

که شام هجر صبوری میسر است مرا

شمارهٔ ۲۱

بس که دشنام دهی چون شنوی نام مرا

یک نفر نیست که آرد به تو پیغام مرا

این تویی بر سر من سایه ز مهر افکندی

یا همایی به غلط ساخته وطن بام مرا

از در رحمت اگر پرده ز رخ برفکنی

صبح بی منت خورشید دمد شام مرا

کیش زردشت به روی تو گرفتم تا بست

کفر زلف سیهت بازوی اسلام مرا

آشیان رفت درآن حلقه ی زلف از یادم

تا به گلزار رخ آویخته ای دام مرا

پیش بردم به صبوری همه جا وآخر عمر

بردی از نیم نظر حاصل ایام مرا

جان به لب آمد و یک دم به دهانت نرسید

حسرتی ماند دمادم لب ناکام مرا

ما درین بادیه مردیم خوشا زنده دلی

که از این وقعه بر او مژده دلارام مرا

شد یقینم به شهادت که صفایی ز نخست

بر سعادت شده تقدیر سرانجام مرا

شمارهٔ ۲۲

گر بدین سان اشک بارد دیده در دامان مرا

غرق گردد بی خبر زورق در این طوفان مرا

تا رود جویی ز هر سو نیست ممکن ضبط اشک

ورنه بحر انگیختن از خون دل مژگان مرا

خواستی پایم غمت را ورنه در یک چشم زد

لطمه ی این سیل برکندی ز جا بنیان مرا

در فراقت غنچه سان خونین درونم بنگری

همچو گل گر بازبینی با لب خندان مرا

بی نگارستان رویت ای نگار دل فریب

باز کی گردد دل از گشت نگارستان مرا

مفتی اسلامیان هر کفر من محضر نوشت

نیست هرگز نقص دین انکار این شیطان مرا

حکمت آل رسول از حرفت اهل اصول

فرق افزون از قوانین است با قرآن مرا

عارفان مغز جوی و زاهدان پوست بوی

ساخت روشن امتیاز مردم ازحیوان مرا

گر صفایی گفته اند از عشق ترکان توبه کرد

نیست غم کو بسته باشد حاسد این بهتان مرا

شمارهٔ ۲۳

گر به سودای محبت رفت در پا جان مرا

نیست غم کآمد بحمدالله به سر جانان مرا

تاگدای لعل شیرینت شدیم از یاد رفت

حشمت اسکندر وسرچشمه ی حیوان مرا

نیست برخاک درت با این سرشک تلخ و شور

شوق جوی سلسبیل و روضه ی رضوان مرا

گر به حشرم بی تو در فرخای جنت جا دهند

شکر باشد به جان از گوشه ی زندان مرا

گلشنم بی چهر و خطت گرنه گلخن از چه روی

خارها در دیده گوید لاله و ریحان مرا

دل ز تنگ لعل نوشینت چرا نامد برون

گر نه خون آلود آن یاقوت شد دندان مرا

یک دل از من پیش نگرفتی چرا از سیم اشک

در عوض هر چشمزد پر میکنی دامان مرا

نز تو کام من بد آمد نز دل من کار تو

داشتی در کوی خود یک عمر سرگردان مرا

صدر اسلام ار صفایی کافرم خواند چه نقص

حق نخواهد برخلاف ظن او بطلان مرا

شمارهٔ ۲۴

به چنگ اگر کنم آن گیسوان پر خم را

خطی به سر کشم این روزگار درهم را

نداده عشق چنان عادتم به غم که دگر

عوض کنم به دو صد عید یک محرم را

هر آنکه حسن ترا آن نشاط و ناز افزود

قرین عشق من آورد مرگ و ماتم را

به خلوت دل و جان جای دادمش همه عمر

مرا رواست که منت به سر نهم غم را

به تیر اولم افکندی باز علاج و خوشم

که منتی نبرد زخمی تو مرهم را

سری نماند که گردن بدین کمند نداد

علاقه هاست به زلف توجان آدم را

بدین جمال جهان آفرین چه منت هاست

که از وجود تو بر سر نهاد عالم را

یکی است زان لب نوشین دعا و دشنامم

حلاوت شکرت نبرد تلخی سم را

وصالت ار به جهنم، فراقت ار به بهشت

به آن بهشت عوض ندهم این جهنم را

صفایی آن دل خونین و چشم گریان بود

که دادت این لب خندان و جان خرم را

شمارهٔ ۲۵

اگر بهم زنم از گریه چشم پر نم را

به سیل اشک دهم دودمان آدم را

چنین که آتش عشقم به سینه شعله کشید

بسوزم از تف جان هر نفس جهنم را

زمام و لشکری را به دست غمزه مسپار

به پای در فکن از یک نگه دو عالم را

ز آشیان مپران صد هزار طایر دل

بهم مزن دگر آن زلفکان پر خم را

جراحت تو به دل مرهم است و منت نیز

ز زخم تیغ تو بر گردن است مرهم را

مرا به خاتمه آورده عشق بازی ختم

بتی که زیور از انگشت اوست خاتم را

ز حسن یار چو هردم خبر به ساحت دل

به مژده عشق ویم داد عالمی غم را

دو زلف در هم یار ار یکی به چنگ کنم

کنم شمار غم این روزگار درهم را

همان دلیل گناهش گواه عصمت اوست

چه غم ز سرزنش مردم است مریم را

سرت به پای نگار است و جان برای نثار

صفایی این همه تأخیر چیست یکدم را

شمارهٔ ۲۶

الهی مهربان کن دلبر نامهربانم را

به دل جویی برانگیز از تفضل دلستانم را

به درد عشق بی رحمی بکن چندی گرفتارش

بخر از دست این کافر دل بی رحم جانم را

به داغ گل رخی چون خود دلش در خار خار افکن

بداند تا چه سان افکنده آتش خان و مانم را

به رنج هجر چون من یک دو روزی آزمونش کن

براو بگمار چندی این غم افزا امتحانم را

فکن لیل وش از سودای مجنونش به سر شوری

که جوید رنج کمتر جسم و جان ناتوانم را

به دست چاره فرمایی مگر پوید به سر وقتم

رسان درگوشش ای پیک صبا یکره فغانم را

مگر پایی نهد از راه غم خواری به بالینم

بر او ساز اندکی مشهود اندوه نهانم را

از این خوشتر به خونم دامنی بالا زند دیدی

ببر زین تلخ کامی ها خبر نوشین دهانم را

روان کردم ز مژگان جوی و دارم چشم کز رحمت

بر این سرچشمه بنشانند آن سرو روانم را

ز خاکم بوی غم خواهی شنید ار بگذری بر من

پس از مردن که یابی مشت خاکی استخوانم را

اگر یک نکته جز راز وفایت گفته ام با دل

به کیفر لال بینی در دم رفتن زبانم را

به تو یک حرف جز شرح حدیث عشق بنگارم

الهی تیغ قهر از هم فرو ریزد زبانم را

چو رعد از فرط شفقت زار نالیدی بر احوالم

صفایی کوه اگر شطری شنیدی داستانم را

شمارهٔ ۲۷

عشق توگرفت جای جان را

جان نیست به جز غمت روان را

تا بخت بهار حسنت آراست

بستند براو ره ی خزان را

بر سر مزن آستین اکراه

نسپارده سر برآستان را

دادم به گدایی در دوست

سلطانی ملک جاودان را

چون پیش توکز زمانه شادی

اظهار کنم غم نهان را

با هجر کشیدگان توان گفت

رنج دل ماجرای جان را

دیری است که مرغ دل به دامت

بدرود سروده آشیان را

کردی به خموشیم ترحم

منت نکشم دگر فغان را

در کنج قفس دگر صفایی

بگذار هوای گلستان را

شمارهٔ ۲۸

بیا به چشم تماشا کن اشکباران را

که طعنه ها زند از قطره اشک باران را

تو اهل مغفرتی ورنه کیست تانگرد

به چشم فضل و ترحم گناه کاران را

ز خون دیده ی من حال بود روشن

ز لاله دید توان تاب داغداران را

پیادگان غمت سینه ساختند سپر

اجازتی بده آن تیغ زن سواران را

به محفلی که تو بخشی شکر ز لعل خوشاب

به جام باده چه حاجت شراب خواران را

جفا کنی ونیندیشی از جزای عمل

به جز وفا چه گنه بود امیدواران را

به حشر در نظر مدعی عیان آید

کرامتی که نهان است رستگاران را

به خاک ما گذری کن که بعد جان سپری

جز این امید به دل نیست جان سپاران را

به کس منال صفایی ز دست دشمن و دوست

نزیبد از دوجهان شکوه خاکساران را

شمارهٔ ۲۹

بر آن سرم که نهم سر به پای جانان را

کنم به دست ارادت نثار او جان را

خدا کند بهکرامت فزوده محض کرم

ز من قبول کند این کمینه قربان را

به جاه و دولت و دست و زبان ادا چو نشد

به جان قضا کنم از وی سپاس احسان را

مرا که چهر و لبت شد به کام دل چه کنم

حدیث کوثر و اوصاف باغ رضوان را

دلم کجا رهد از قید این پریشانی

مگرتو جمع کنی طره ی پریشان را

مطاف زلف پریشان حریم طلعت خویش

به گرد حور ببین جمع حزب شیطان را

هزار دامن خاک از کفت به سر کردم

کشیدی از کف من تا به خشم دامان را

به طول روز فراقت مرا شبی پاید

که با تو شرح کنم روزگار هجران را

ز بوی وصل جمالت به جان مهجورم

همان رسد که ز باد بهار بستان را

به راه عشق و ز اول پی از کفم بردی

درنگ و دین و دل اسلام وعقل وایمان را

صفایی از تو به جور و جفا نتابد روی

به لطف و مهر چه کار است بنده فرمان را

شمارهٔ ۳۰

دهد هرچشمی به وجهی طلعت جانانه را

فرق ها زینجا عیان شد کعبه و بتخانه را

قطره های اشک از آن پیوسته بارم متصل

تا زنم زنجیر بر گردن دل دیوانه را

کنج تنهایی اگر تاریک باشد بر سرشک

گو مرو کز آه روشن میکنم کاشانه را

غم به صد زنجیر پیوند از دل ما نگسلد

خوب خوکرده است این دیوانه این ویرانه را

بر بیاص رخ بخوان سودای دل کآمد نقط

قطره قطره اشک ما تحریر این افسانه را

چهر معشوق چو نبود در مقابل کور به

چشم عاشق گو نبیند مردم هم خانه را

ای رقیب از من بگو باری به طفلان تا کنند

سنگ کوی دلستان در دامن این دیوانه را

شمع بزم غیرش از غیرت بگو چون بنگرم

من که رشک آرم بر او جان بازی پروانه را

هر نشاطی را ملالی باشد از پی لاجرم

گریهٔ مستانه خیزد خندهٔ پیمانه را

رشتهٔ عمرم صفایی این بود و آن قوت روح

کی دهم نسبت به زلف و خال، دام و دانه را

شمارهٔ ۳۱

بنده ی خاک درم عالم ربانی را

قبله ی اهل نظر کامل کرمانی را

به تماشاگه ی جان پی نبری با همه نور

تا ز تن برندری پرده ی ظلمانی را

شیخ اسلام برافراخت چو خود رایت کفر

منتظر از چه زیم فتنه ی سفیانی را

با چنین نادره اسلام خوش آن شرک قدیم

نسبتی نیست به هم ناصب و نصرانی را

دیده ام تا حرم از دیر چه صوفی چه فقیه

کافری چند به خود بسته مسلمانی را

جاهلم نیز بخوانی اگر ای پیر حرم

برتو ترجیح سزد راهب ویرانی را

مالک عرش خودآیی چو صفایی سازی

قلب رحمانی اگر قالب شیطانی را

شمارهٔ ۳۲

نگارم گر نکو دانسته رسم دلستانی را

بحمدالله که داند تیر طرز مهربانی را

به عهد پیریم یاری وفا پرور به چنگ آمد

عبث کردیم صرف دیگران دور جوانی را

جهان ها حیف ننمودی مرا گر دسترس بودی

چو خاک افشاندمی جان ها بیا دلبند جانی را

دلارامی در آن ایام اگر بودی بدین صورت

قلم بر سر کشیدی بی سخن تصویر مانی را

به لعل کام بخشت نسبتش فی الجمله دادندی

اگر یاقوت دانستی نکات نکته دانی را

بر اشکم تا همی خندی مگو از گریه باز آیم

که این گوهر چکانی آرد آن شکر افشانی را

به وصفت کلک مشکین را بیان ها گر بدیع آید

از آن نوشین دهان آموخت این شیرین زبانی را

چو سگ بر آستانت منتی بگذار و بنشانم

که من ز او خوبتر دانم طریق پاسبانی را

گر از راز غمت خواهی خموش آیم بیا بنشین

که از سرو قدت آموخت طبعم این روانی را

به خاک حضرت جانان زجان بازی مگردان رو

صفایی گر همی جویی حیات جاودانی را

شمارهٔ ۳۳

گدای کوی تو کی خواست پادشایی را

که پادشایی خود یافت این گدایی را

تو با رقیب و فلک از من انتقام کشید

هزار مایه زیان بود بینوایی را

ز خضر صد رهم ایام عمر افزون است

اگر زعمر شمارم شب جدایی را

نشد به بخت من، آموخت اخترم گویی

ز سخت رویی او رسم سست رایی را

ز خویش رسته و بیگانه گشتم از همه کس

که با تو طرح کنم طرز آشنایی را

به قید زلف تو دل نیز یاد ما نکند

برتو خواند مگر درس بی وفایی را

به پاک بازی من بین که چشم پوشیدم

به یک نگاه تو سی ساله پارسایی را

برآ ز پرده و بیرون بیار تا نکند

ملامت دگران واعظ ریایی را

میان غنچه و نوشین دهانت این یک فرق

بس است کو نتواند سخن سرایی را

ز زخم تیغ تو بر سینه تا قیامت ماند

به دوش منت بسیار مومیایی را

چنان پر است به سودای عشق کز تنگی

به جان و دل نبود جای غم صفایی را

شمارهٔ ۳۴

مطرب خوش نوا دمی نای غزل سراگشا

رود کرب زدا بزن راه طرب فزاگشا

شاهد قبض و بسط من پرده بر آستان فکن

تکمه نقره ز آستین بند زر از قبا گشا

ساقی بزم می کشان، خیز و به آب زر فشان

تاب تنم فرو نشان، قفل دلم فراگشا

تافته از عبیر مو، صحن سرای و طرف کو

غالیه بیز و عطربو تاب ز طره واگشا

دور فراق دیر شد چند تغافل ای صنم

زود دری ز وصل خود بر رخم از وفا گشا

خواهی اگر چهار سو، ماه فشان و مشک بو

عقده زلف و عقد رو، هر دو ز هم جدا گشا

از سر دوش تا دمی سر به قدم سپاردت

بهر رهایی دلم زلف گره گشا گشا

زاهد پرده در نکو، بسته در سرا براو

محرم راز را سر از جام جهان نما گشا

طبع صفایی ار کند در خور خویش وصف تو

زآن دم عیسوی صفت نطق وی از دعا گشا

شمارهٔ ۳۵

در عهد غیر دلبر پیمان گسست ما

درد ا ز حسرت دل پیمان پرست ما

تا آرمت به مهر کنم با رقیب صلح

از بخت شوم خانه خصم است بست ما

مغرور هوش خود مشو ای دل که دیده ایم

صد مرد برنیامده با ترک مست ما

افتاد عاقبت سر زلفش به دست غیر

دیدی که جست ماهی دولت ز شست ما

شهری ز ملک خویش به تاراج داده اند

فتحی نکرده اند بتان در شکست ما

بادش به دست باده کوثر ز دست حور

گر شحنه این پیاله نگیرد ز دست ما

خط رست وکار بوسه ز لعلش به کام شد

شکر به یمن دمید از کبست ما

انکار عشق ما کند آری بود غریب

معنی به چشم عابد صورت پرست ما

از جان نصیحت تو صفایی کنیم گوش

روزی اگر زمام دل آید به دست ما

شمارهٔ ۳۶

پیمان به پا فکنده ونالی ز دست ما

فریاد از تو ای بت پیمان گسست ما

ما تا ابد به مهر تو میثاق بسته ایم

این است روزنامه ی عهد الست ما

دانسته اند قصه ی ما بیش و کم درست

با مدعی حدیث مکن در شکست ما

ما وهوای قد تو هیهات کی رسد

این جامه ی بلند به بالای پست ما

از پنجه ام گذشت و فغان کارگر نشد

یک تیر بر نشانه نیامد ز شست ما

سازم به تلخی شب هجران به ذوق وصل

روزی بود که شهد برآرد کبست ما

بی بهره باد از می کوثر به دست حور

زاهد گر این پیاله ستاند ز دست ما

دل بیشتر بری چو خوری باده بیشتر

جان ها فدای هوش تو ای ترک مست ما

دل رفت و غم فتاد صفایی به جان وی

دل دستگیر دلبر و غم پای بست ما

شمارهٔ ۳۷

بگذر صبا به بزم جفا کرده یار ما

با وی پس از سلام بگو کای نگار ما

ما را در التزام صبوری ز هجر خویش

مفشار ز پا دگر که شد از دست کار ما

سلطان غم به ملک دل افتاد و چاره چیست

گر تاب این سپاه نیارد حصار ما

ما تشنه ی زلال توایم ار نه سال هاست

کاین سیل اشک می گذرد از کنار ما

روزی قدم بر او ننهادی و زین امید

عمری تخفت دیده ی شب زنده دار ما

چون خاک سر به پای تو جاوید سودمی

در کف گذاشتی فلک از اختیار ما

خیزیم از آستان تو روزی که بخت نیک

بر طرف دامن تو نشاند غبار ما

سر در رهت فکنده و شرمنده ام بسی

پیداست شرمساری ما از نثار ما

یک بار اگر به تربت عشاق بگذری

جان ها به جای سبزه دمد از مزار ما

افتاد تا به نامه نوشتم حدیث شوق

آتش به خامه از نفس شعله بار ما

از عاشقی هر آنچه صفایی رقم زدیم

در صفحه ی زمانه بود یادگار ما

شمارهٔ ۳۸

در پی وصل جفا جوی ستم پاره ی ما

تا دل از هجر نشد پاره نشد چاره ی ما

یا فراقم بکشد یا به وصالت برسیم

تا چه اندیشه کند رای تو درباره ی ما

دیده در پوست نگنجد گه دیدار مگر

عین شادی شده پیوند به نظاره ی ما

دیگر ایام بهار آمد و وقت است که باز

عذر صد توبه بخواهد لب می خواره ی ما

شدم آشفته به عفوی کآید روشن

چشم صد یوسف از این پیراهن پاره ی ما

نشترم ز آن مژه بر سینه چنان زد که هنوز

می رود خون دل از دیده به رخساره ی ما

گفتم آرم به ترحم دلت از زاری گفت

چه کند قطره ی باران تو باخاره ی ما

گفتم از نوش لبت بخش من آخرکوگفت

می نسازد به مزاج توشکر پاره ی ما

الفتی هست صفایی به سهی قدانم

بوده از سرو مگرتخته ی گهواره ی ما

شمارهٔ ۳۹

جور است اگرتلافی مهر و وفای ما

نبود ورای بستن و کشتن سزای ما

از قتل ما مباش هراسان که روز حشر

یک زخم دیگر از تو بود خونبهای ما

زیبد قصاص کشتن ما کشتنی دگر

این است در قضای قیامت بنای ما

ما رابکش به یک خم ابروکه راستی

حیف است برکشیدن تیغ از برای ما

سرهای ما به حلقه ی فتراک باز بند

تنها نه کتشن است همین مدعای ما

تسلیم عاشقان و تقاضای عشق بین

کز درد می دهند طبیبان دوای ما

بیگانگی و نقص نگر کزکمال یأس

غم تیر یک نفس نشود آشنای ما

گم شد دلم به ظلمت زلفت ز راه لب

باید به غیر خضر کسی رهنمای ما

ما را چو دیگران سروکاری به غیر نیست

در کوی دلبر است صفایی صفای ما

شمارهٔ ۴۰

ای در دلم زکاوش عشق تو خارها

دستان سرای گلشن حسنت هزارها

از رشک سرو قامت شمشاد سایه ات

سیلاب اشک می رود از جویبارها

بویی مگر ز زلف توآرد برای وی

دارد چمن به راه صبا انتظارها

گر ره برند بر سر کویت بهار و دی

پهلو تهی کنند ز گلشن هزارها

نازم به چهره و زلف تو کز حسن رنگ و بوی

آزرم تبت آمد و شرم تتارها

دامن کشان به خاک شهیدان چو بگذری

آید هزار دست برون از مزارها

گه لابه گاه گریه گهی ناله گه خروش

عمری به بوی وصل تو کردم چه کارها

ما درمیان موج چنین قلزمی غریق

خلقی به ما نظاره کنان ازکنارها

محتاج تیپ غمزه و توپ دو زلف نیست

آن کو به یک اشاره گشاید حصارها

نوشین لب تو چیست میان سواد خط

شهدی که مور بسته به دورش قطارها

خالش به غمزدگان کند اغرای دلبری

در حکم یک پیاده ی او بین سوارها

یک بار اگر به فرق صفایی نهی قدم

از جان و سر به پای تو ریزد نثارها

شمارهٔ ۴۱

مشاطهٔ زیبایی آراسته چنبرها

زان سلسله تا بندد بر هر سر مو سرها

در بارگهت ایدر ره یافتم از هر در

تا روی رجا یکسر برتافتم از درها

عشاق نزیبد عشق با غیر تو ورزیدن

ز آنرو که ترا تنهاست حسن همه دلبرها

مهر تو برون افکند هر نکته که پوشیدیم

ورنه نشد این راز افسانه ی کشورها

چون خاک رود بر باد سرها به سر کویت

نبود عجب ار در پای افتد ز سر افسرها

گر شرح صباحت را تا حشر نگار آرند

از حسن توفصلی بیش نبود همه دفترها

در مجلس می خواران سرمستی و بیهوشیم

از جنبش ساقی خاست نز گردش ساغرها

از دست و زبان نامد توصیف کمالاتت

کآرایش دیگر داد زیب تو به زیورها

کونطق صفایی را کاوصاف تو بسراید

عاجز شده لب بستند زین باب سخنورها

شمارهٔ ۴۲

علی‌الصباح چه گل‌ها که در گلستان‌ها

زدند چاک ز رشک رخت گریبان‌ها

ز شوق روی تو در ناله‌اند ورنه بهار

بهانه‌ای است برای هزاردستان‌ها

به سِحر چشم تو نازم که با هزاران صید

به جای مانده هنوزش خدنگ مژگان‌ها

گرفتم آنکه ستادم دل از کفت چه کنم

کفی حریر که در وی نشسته پیکان‌ها

میان طالب و مطلوب مقتدا و مرید

به عهد حسن تو در هم شکست پیمان‌ها

به حلقه‌حلقهٔ زلفت دلم گرفتار است

برای یک تن تنها که دید زندان‌ها

به دفع درد مفرما مرا به سوی طبیب

که خستهٔ تو ندارد خیال درمان‌ها

ز فضل عشق همین فیض بس که هر شب و روز

عطا کند به من از نقد اشک دامان‌ها

دل شکسته که پامال زلف سرکش تست

مگو دل آمده گویی اسیر چوگان‌ها

شدم به مغلطه در جرگهٔ سگان درت

بدان امید که خوانی مرا یکی زآن‌ها

به پای دوست صفایی سر افکنم که روی

که نیست قابل قربان مقدمش جان‌ها

شمارهٔ ۴۳

چاره ی اندوه را ساقی نبینم جز شراب

هر قدر آبادم افزون خواهی افزون کن خراب

واعظ از نیران سخن راند من از کوثر بلی

باشد او را طبع آتش هست ما راخوی آب

فتنه ی بابل به بیداری دگر کس ننگرد

یک ره از هاروت جادوی ترا بیند به خواب

گر سحاب چشم من خون بارد از غم نی عجب

این عجب کآورده ای صد دجله آب از یک حباب

شد قوی سختش قوی تا دل بدان رخ دیده دوخت

کی فتور آید کتان را تار و پود از ماهتاب

از جزا مندیش اگر بی جرم ریزی خون خلق

هر گناهی کز تو سر زد می نویسندش ثواب

دیر وانگذاشتم و ز غم خلاصم خواست زود

دانمش زین بی حسابی یافت مزدی بی حساب

کشت و از هجران مرا یکباره جان آسود و تن

دولتی دیگر که تیغش رحمت آورد از عذاب

آنقدر بگریستم در آتش سودای عشق

کز کلامم می نیابی جز بخاری برتراب

سوختن ز آتش بود اما صفایی عشق بین

کم به دل افروخت چندین آذر از یک التهاب

شمارهٔ ۴۴

لعل یار ار نبود لعل مذاب

از چه بودش خواص باده ی ناب

لعل ماند به لعل نوشین لیک

پیش او لعل را نماند آب

وقت آن خوش کزین پیاله ی نوش

خود گناهی نکرد و خورد شراب

گر از این جام جرعه ای بچشد

اوفتد چشم محتسب به حساب

ترک چشمت چرا به دل مایل

گرنه مست است و برده بوی کباب

عشق گو بر دلم سپاه مکش

که زیانت رسد ز ملک خراب

جز تو کز تاب طره و تب

تن و جان را فزوده ای تب و تاب

نور کی صدمه می برد ز منیر

موی کی لطمه می خورد ز طناب

آنچه من دیدم از عقوبت عشق

کبک کی دیده در شکنج عقاب

در غمت روز و شب صفایی را

سینه بر آتش است و دیده پر آب

شمارهٔ ۴۵

دل چو پر خون شد بدو دادم به قصدی ناصواب

ساختم آماده مستی را شرابی با کباب

گفتمش در دور خط خواهم لبت بوسید گفت

تشنه را آری سراب از دور بنماید سراب

مهر کی زان کینه ورجویم که در هر باب و فصل

فصل مهر و کین زهم در کیش ترکان نیست باب

آنکه نتوانم ز غیرت همره او سایه دید

دیدمش خورشیدوش در چشم مردم بی حجاب

هرچه بهر مهرت افزودم به جان تن کاستم

جز تو نشنیدم کسی کآرد هلال از آفتاب

ملکجان از دولت عشقم سراپا پر غم است

این عجب جایی است کاندر عین آبادی خراب

شامگه خواندی سگم و ز کوی خود راندی سحر

لطف کردی مرحبا این هم عطایی با عتاب

پیش جانان عز خود، ذل رقیبان نزد دوست

زین دو بهتر یافت کی عاشق دعایی مستجاب

شد مرا مرهم پذیر از بوی زلفش زخم دل

کی جراحت دیده از زاهد زبان از مشک ناب

سر به سر تاریک و طولانی چرا بود اینقدر

راه ظلمات از برون آن طره پر پیچ و تاب

گر صفایی کام ها در پی حسابی یافت خصم

نزد حق یوم الحسابش نیست جز سودالحساب

شمارهٔ ۴۶

برای صبا به یارم امشب

کز دست غمت فگارم امشب

در پی کسیم بس این که ناچار

غم زیسته غمگسارم امشب

از شعله ی شوقت آتش افتاد

چون شمع به پود و تارم امشب

آتش رودش به جای خوناب

بر رخ دل داغدارم امشب

پروانه صفت چراغ دل فاش

جان سوخت به یک شرارم امشب

در تابه شوق و تاب دوری

چون زلف تو بیقرارم امشب

چون شمع سرشک آتشین ریخت

از دیده ی اشکبارم امشب

ای دل به تو هیچ کس نپرداخت

از روی تو شرمسارم امشب

زین صرصر فتنه زای هایل

برباد روم غبارم امشب

جز مرگ چه چاره ام صفایی

کافتاد اجل دوچارم امشب

شمارهٔ ۴۷

ترک کاوش کرد کیوان کوکب آمد یارم امشب

رفت ز اختر بد سری ها شد به سامان کارم امشب

فرهی آموخت دیگر بخت خواب آلوده ام را

خوی بی‌خوابی چه خوب از دیدهٔ بیدارم امشب

کی رقیب از دست دادی دوش یک دم دامنش را

لوحش الله خوش جدا افتادگنج از مارم امشب

برنگارین رخ نقاب از زلف مشکین بسته گویی

باز شد درها به بزم از تبت و تاتارم امشب

مه به مهرم مشتری و ز کین بری چون زهره کیوان

سعد و نحس از همت افلاک بین غم خوارم امشب

از بداعت های طالع و ز شگرفی های انجم

منتی سنگین تر از گردون به گردن دارم امشب

صبح عیدم شرم فروردین پدید از شام غم شد

در شبستان فصل دی گل ها دمید از خارم امشب

ریختم جان بر وصالش رستم از تیمار هجران

سخت خوش پرداخت دیدار وی از دل یارم امشب

روزگاری صبح کردم شام ها در غم صفایی

راست خواهی بالله از یک عمر برخوردارم امشب

شمارهٔ ۴۸

به توصیف تو از فرط صباحت

نیفزود از ستایش جز قباحت

به لعلت در حلاوت قیمتی داشت

اگر بودی شکر را این ملاحت

نماند بدر رخشانت در اخلاق

ندارد نطق تا داند فصاحت

اگر این است آن درج نمکسود

بسا ناسور خواهد شد جراحت

به هم چشمیت عبهر آمد از باغ

به جیبش سر در افتاد از وقاحت

بیا از من شنو اوصاف خود را

که در هر کشوری کردم سیاحت

نظیرت را نجستم در تنزه

ندیدت را ندیدم در سماحت

به دل تخم غمت اشکم ثمر داد

عجب محصولی استم زین فلاحت

غریق موج اشکم تن بدین تاب

سمندر را بیا بنگر سباحت

صفایی جان به حسرت دادم آخر

کتابت ختمم آمد زین صراحت

شمارهٔ ۴۹

نگارینا تو با چندین ملاحت

مرا بهبود یابد کی جراحت

منت مایل به راحت رنج خود را

تو در رنجم پسندی یا به راحت

حلالت باد خونم زانکه هجران

حرامم ساخت برجان استراحت

مرا ناصح نصیحت گو مفرمای

که جز حرصم نیفزود این نصاحت

قدت را سرو گفتم در روانی

رخت را ماه خواندم در صباحت

ولی داند کجا مه نکته دانی

ولی دارد کجا سرو این فصاحت

سپهر از مه به مهرت مشتری خاست

خرید آخر تحسر زین وقاحت

بر بالایت ار پایش بدی باز

نماندی در چمن سرو از قباحت

تو مفکن از نظر در بینواییم

ترا می باد جاوید استراحت

به یاد لطف و قهرت بگذرد عمر

صفایی را خود این بس رنج و راحت

شمارهٔ ۵۰

چو بخت از کین اختر غافلم ساخت

به مهر آن شمایل مایلم ساخت

به جهل اندر غمش افتادم آخر

کمال عشق مردی کاملم ساخت

به خونم تر نشد تیغش دریغا

که هجران شرمسار از قاتلم ساخت

چو میرم در غمت شادم که اقبال

به کار جان نثاری قابلم ساخت

هم آن زلف و ذقن دیوانه ام کرد

هم این زنجیر و زندان عاقلم ساخت

به مرگ زندگی معمار عشقت

عجب ماتم سرایی از گلم ساخت

تو گر با ما نکردی سازگاری

غمت نازم که عمری با دلم ساخت

به هجران بی توام جان برنیامد

غم روی تو آسان مشکلم ساخت

به دل تا بست صورت معنی دوست

خیال خود ز خاطر زایلم ساخت

ز مردن سخت تر شد ماندنم چند

به خون خوردن توان بی حاصلم ساخت

هلاک آن خواست از غرقم صفایی

که این حسرت سرا برساحلم ساخت

شمارهٔ ۵۱

نه جان از طعن تیغم آن قدر سوخت

که دل از طعنه ی تیر نظر سوخت

نه تنها دیده و دل کآتش عشق

سرا پای وجودم خشک و تر سوخت

به هجرانت خروشیدم چنان سخت

که کیوان را برافغانم جگر سوخت

ز اشکم رخنه در بام و در افتاد

ز آهم پای تا سر بوم و بر سوخت

سرشکم سیل در بحر و بر افکند

خروشم خاوران تا باختر سوخت

به تن صد تابم از مژگان برانگیخت

چه افسون ساخت کز پیکان پسر سوخت

مرا از داغ رویش روزگاری است

که دل چون شمع هر شب تا سحر سوخت

سموم غم به کشتم آتشی ریخت

که شاخ خرمی را برگ و بر سوخت

به دام روزگار از کاوش چرخ

همای دولتم را بال و پر سوخت

صفایی ز آن در آهم نیست تأثیر

که عشقم ناله را در دل اثر سوخت

شمارهٔ ۵۲

غمت بر تابه ی عشقم چنان سوخت

که زین سودا نه دل تنها که جان سوخت

جدائی در جوانی ساخت پیرم

بهارم سال ها پیش از خزان سوخت

مرا دل خواست تا سوزد به کیفر

از آن آتش که زد خود در میان سوخت

به پیری ز آن جوانم آتشی خاست

که هم پیر از شرارم هم جوان سوخت

مرا سوزاند و دودی برنیامد

کجا زین پخته تر کس را توان سوخت

کمانی راند در کف سینه ام را

که از تیر نخستینش نشان سوخت

که دامن زد بر آن دوزخ ندانم

کش از یک شعله سر تا پا جهان سوخت

شرارم نیست پیدا ورنه صدره

ز آهم هم زمین هم آسمان سوخت

حدیث عاشقی از من مپرسید

که ازتقریر یک حرفم زبان سوخت

صفائی نز شکیبائی خموشم

که زین آتش مرا بر لب فغان سوخت

شمارهٔ ۵۳

قضا چنانکه ترا طرز دلبری آموخت

مرا به راه جنون رسم خود سری آموخت

چرا ز اشک و رخم سیم و زر به دامان ریخت

اگر نه عشق مرا کیمیاگری آموخت

مرا به جای مناعت مسالمت آورد

ترا به جای عنایت ستمگری آموخت

نظام غمزه اش آن چار فوج خاصه مگر

جهان گشایی از افواج ناصری آموخت

دلم که خون جگر می خورد شگفت مدار

ز ترک مست تو قانون خون خوری آموخت

بدین کرامت و اعجاز اگر غلط نکنم

عصای موسی از آن زلف اژدری آموخت

شمیم باد صبا چون نسیم صبح بهار

ز چین طره ی او نافه گستری آموخت

نشسته هندوی خالت به چهر آتش خیز

ندانمش ز کجا کیش آذری آموخت

سبق گرفت صفایی ز انوری به غزل

به وصف حسن رخت تا سخنوری آموخت

شمارهٔ ۵۴

دلی در آتش عشقت سمندری آموخت

کز آب چشم بط آسا شناوری آموخت

ز دست تست دلی هرکجا به پای فتاد

که هر بتی ز تو آداب دلبری آموخت

به جادوی تو عیان دیده ام به رأی العین

که سامری هم از او رسم ساحری آموخت

از آن خطای تو خوانم جفای خوبان را

که خصلت تو به تکران ستمگری آموخت

مرا به سینه برانگیخت حالت سپری

به غمزه تو حکیمی که خنجری آموخت

نسیم صبح که بویی بود ز باد بهشت

ز نکهت خم زلف تو عنبری آموخت

چو چرخ داد به چشم تو علم صیادی

دل مرا به ضرورت کبوتری آموخت

گرت فتاد صفایی به خاک ره چه کند

سرش به پای تو از زلف همسری آموخت

شمارهٔ ۵۵

دل از کسی نرباید بتم به جور و جلادت

که دل خود از پی او می رود به صدق و ارادت

به زیر تیغت اگر صید عشق دستی و پایی

نزد، شگفت مدار از کمال شوق شهادت

به خون خویش حریصم به خاک پایت از آن رو

که کار کشته کوی تو ختم شد به سعادت

کسی که روی تواش قبله نیست با همه کوشش

به اعتقاد من او را درست نیست عبادت

هرآنچه رفت مرا بر سر از شکنج جدایی

اگر ملول نگردی کنم بر تو اعادت

شکیب ما و وفای تو رو نهاد نقصان

چنانچه حسن تو هردم چو عشق ماست زیادت

هزار بار مریضت وفات یافته بودی

نبودی ار ز تو یک ره در انتظار عیادت

مسلم است ز شیرینی کلام که کامم

به شهد شوق تو برداشت دایه روز ولادت

به یک صفایی تنها جفا و جور نزیبد

ترا که با همه مهر و وفاست خصلت و عادت

شمارهٔ ۵۶

خورشید تو رشک آفتاب است

خط تو سواد مشک ناب است

دل در خم زلف سرکشت راست

چون موی به عنبرین طناب است

از پرتو کوکب رخش تن

فرسوده کنان به ماهتاب است

وصل تو مرا کمال تکریم

هجران تو غایت عذاب است

صبر من اگر سبک عنان خاست

غم نیست غمت گران رکاب است

در صلح چو نیستت درنگی

برجنگ چرا چنین شتاب است

هست ارچه خلاف رسم اسلام

در کیش تو این رویه باب است

غم خواری دوستان روا نیست

دل جویی دشمنان ثواب است

این قطره ی خون که خوانیش دل

زین بیش نه لایق عتاب است

امید صفایی از خط یار

چون حسرت تشنه بر سراب است

شمارهٔ ۵۷

ترا تا ساقی مجلس رقیب است

از آن مینا مرا حسرت نصیب است

به هجران منعم از افغان مفرمای

که کمتر درد ما بیش از شکیب است

خدا را با که گویم وز که جویم

خود آن درمان دردی کز طبیب است

نگنجد در بیان احوال مشتاق

که این معنی فزون از صد کتیب است

به امید وصالت در جدایی

ز من چندین شکیبایی عجیب است

به جادوی تو مفتونم که تن ها

زنخدان تو صد بابل فریب است

ز هفت اقلیم هر هفتت ستد باج

ترا کآن زلف و مژگان توپ و تیب است

بنازم لطف لیمویت که در بوی

به از صد بوستان نارنج و سیب است

حدیث حسن خویش از من چه پرسی

که اوصاف تو بیرون از حسیب است

زگل او شکوه دارد و ز تو من شکر

تفاوت ها مرا با عندلیب است

صفایی را جفا مپسند هرچند

وفا در ملک مهرویان غریب است

شمارهٔ ۵۸

به هجرم صبح روشن شام تار است

لبم نالان و چشمم اشکبار است

مرا از شام هر شب تا سحرگاه

به یادت دیدگان اختر شمار است

چو در راه صبا زلف پریشانت

تن از تاب فراقم بی قرار است

شبان تیره ام پهلوی تب ناک

چو کانون از تف دل شعله بار است

مرا از دیده دامن غرق خوناب

مرا از سینه مسکن پر شرار است

سرشکم روی هامون گشته جاری

فغانم سوی گردون ره سپار است

رخم خجلت ده برگ خزانی

دلم شنعت زن ابر بهار است

ز مژگان ریختم بس اشک گلگون

بر و دامان و جیبم لاله زار است

از این آبم فتد کشتی در آتش

به هجرم گر ورای گریه کار است

مگو با دل صفایی راز او نیز

کجا کس محرم اسرار یار است

شمارهٔ ۵۹

مرا امروز اختر سازگار است

زمین پامرد و گردون دستیار است

سعادت همدم و دولت هم آغوش

که آن زرین میانم درکنار است

زهی یاری که کینش بی ثبات است

خهی ماهی که مهرش ا ستوار است

وفا پرور حیا خونی هوا خواه

که دلجویی و دلداریش کار است

ز مهرش پایه برتر بینم اما

ز فرط مهربانی خاکسار است

ولی با این کمال از غایت حسن

تنی نی کز کمندش رستگار است

چه دل ها کز فراقش در فغان است

چه تن ها کز برایش بی قرار است

چه لب ها کز دو لعلش پر خروش است

چه سرها کز دو چشمش پر خمار است

چه جان ها کز جمالش ناصبور است

چه رخ ها کز هوایش پر غبار است

از این جمع پریشان گرفتار

صفایی هم به جانش خواستار است

شمارهٔ ۶۰

تا فتنه ی قامت توبرخاست

شد هر طرفی قیامتی راست

زان خاست و زین نشست لابد

بنشست امان و فتنه برخاست

هر جا که تویی غریب نبود

در مرد وزن ار غریو و غوغاست

تعظیم قد ترا به ننشست

هر سرو که در چمن به پا خاست

تا حرف تو در میانه آمد

آشوب میان پیر و برناست

آنان که بلای عشق دیده اند

دانند که حق به جانب ماست

من خود به غم تو شادم ای دوست

دل را چکنم که ناشکیباست

هر شب که نه با توام به سر رفت

از رنگ رخم چو روز پیداست

خار است و خسک به زیر پهلو

درخوابگهم حریر و دیباست

از کوی تو کی رود اسیری

کز زلف تواش کمند برپاست

در ساغرم از خیال لعلت

خوناب جگر به جای صهباست

دندان بکن از لبش صفایی

مالک دارد نه مال یغماست

شمارهٔ ۶۱

نوشین لب یاقوتیش ار لعل مذاب است

در خاصیت ازچیست که بر عکس شراب است

پیمودن آن باده در اسام گنه شد

نوشیدن این باده بهر کیش ثواب است

نوشیدن این مایه ی انواع تنعم

پیمودن آن موجب اقسام عقاب است

این مولد هشیاری وآن مورث هستی

این داعی بیداری و آن داروی خواب است

درجام من آن تلخ تر از حنظل صرف است

درکام من این عذب تر از شکر ناب است

بوسیدن این آیت آرامش و آمال

نوشیدن آن علت اندوه و عذاب است

آن می همه ضعف آور و این می همه قدرت

آن اصل صداع استی و این نسل سداب است

بگذر ز می و صافی و دردی همه بگذار

در لعل وی آویز که بی درد و خوشاب است

مگرای سوی باره و بستان که شکم را

انباشتن از آب و علف کار دواب است

خواهی که خطا بر تو نگیرند صفایی

جام از لب وی جوی که بر وجه صواب است

شمارهٔ ۶۲

قتل عشاق نه از عارض او بیداد است

که در آیین وفا کشتن عارض داد است

کرد صیدم به نگاهی و نیامد به سرم

ناله ی من از این ناوک از آن صیاد است

از چه روی آه مرا قوت تأثیر نبود

گرنه آهن دل او سخت تر از پولاد است

پی خون ریزی مردم نگر آن چشم و مژه

که دو صد نیش فزون درکف یک فصاد است

تیغ ابروی و سپاه مژه و چنبر زلف

وادی دل وای که یک کشته و صد جلاد است

ریخت او شیر به جوی از پی شیرین من خون

فرق ها از من دل شیفته تا فرهاد است

غمم آن است که نایی به مزارم پس مرگ

ورنه دل با تعب هجر به مردن شاد است

جاودان بسته زنجیر ندم خواهد ماند

بنده ای نه که دل از بند طلب آزاد است

حال یوسف نتوان گفت صفایی برآن

که حدیث غم یعقوب به گوشش باد است

شمارهٔ ۶۳

مرا بس شکرها از کردگار است

که یارم در بر و غم بر کنار است

اگر سنگ از فلک بارد چه تشویش

حضور دلبرم رویین حصار است

به پای دوست نبود جز تو در دست

بپای ای جان که هنگام نثار است

جهان ماند به جانان زنده جاوید

چو او باشد مرا با جان چه کار است

دلارامی که قهرش بی دوام است

گل اندامی که لطفش پایدار است

نه نایی از گزندش ناله پرواز

نه چشمی از جفایش اشکبار است

ز پایش سر برآوردم کم اکنون

سراپا زین تغابن شرمسار است

به بوی وصل خرسندم ولی باز

دل از سودای مرگم زیر بار است

ترا این مایه با ما فرط الطاف

ز فر رحمت پروردگار است

خدایی را ثنا باید صفایی

که با چندین گناهت بردبار است

شمارهٔ ۶۴

مرا چون تو یاری غم گسار است

به غم شادم ور افزون از شمار است

الا ای گلستان اهل معنی

که گل های تو با آسیب خار است

به جام از شیر و شهدم گر شرابی است

به کامم دور از آن لب زهر مار است

به کوثر از آن دهانم دعوت از چیست

نپندارم که چونان خوش گوار است

مرا با این لب از تسنیم ننگ است

مرا با این رخ از فردوس عار است

به لب شرم رخ مرجان و یاقوت

به رخ رشک دل نارنگ و نار است

بداهت های آن نوشین دهن بین

که با چندین ملاحت شهد بار است

نعیم جنت ار باور نداری

ندیدش دیدم اینک بزم یار است

کز آسایش نعیم اندر نعیم است

و ز آرایش بهار اندر بهار است

صفایی بی وفایی های خوبان

گناه از بخت ما نز روزگار است

شمارهٔ ۶۵

چه بسته ای که به بند وفا گرفتار است

چه رسته ای که گرفتار قید اغیار است

مدان دل آنکه نه از دشنه ی محبت چاک

مخوان تن آنکه نه از تاب عشق بیمار است

بها لبی که ز سر پنجه ی بتی پر خون

خوشا رخی که به خون سرشک گلنار است

چه ناظری که نه از زخمه ی نگاهی زخم

چه خاطری که نه در فکر دوست افگار است

چه دیده ای که نه از تیغ ابرویی خون ریز

چه سینه ای که نه از غمزه ی سنان زار است

چه ساقی ای که نه از جام مهربانی مست

چه ساغری که نه از صاف شوق سرشار است

چه ساجدی که به جز ابروی تواش محراب

چه سالکی که نه روی ترا طلب کار است

چه عاقلی که نه سودای عشق را مجنون

چه گردنی که به او، جز قلاده ی یار است

بیا به کشتنم آسان و سهل آن همه کار

که بی تو زیستنم صعب و صبر دشوار است

دمی که دوش صفایی به زیر بار تو نیست

به دوش کردن او سر یکی گران بار است

شمارهٔ ۶۶

نه سر ز تیغ تو تنها بریدنم هوس است

به خاک پای تو در خون طپیدنم هوس است

زدی چو یک دو سه زخمم بدار دست که باز

دوگامی از پی قاتل دویدنم هوس است

به شوق دام و قفس در بهار نیز چو دی

ز آشیانه و گلشن پریدنم هوس است

چو ریخت طایر دل بال و پر به دام فراق

به گوشه ی قفس آرمیدنم هوس است

به غفلت ار نگرم بی رخت به گل نظری

به دیده رخسار حوادث خلیدنم هوس است

اگر خدنگ تو بینم نشسته در دل غیر

ز رشک با سر مژگان کشیدنم هوس است

چودل خیال ترا تا درآورم به کنار

از آن به گوشه ی خلوت خزیدنم هوس است

اگر غم تو به بازار عشق بفروشند

به ملک ومال دو عالم خریدنم هوس است

هزار خار خسانم به دل شکسته و باز

گلی ز گلشن چهر تو چیدنم هوس است

چه زهرها که شد از حسرتم به کام و هنوز

دمی از آن لب نوشین مکیدنم هوس است

به فسق و زهد صفایی چه کار واعظ را

مرا بس این که ملامت شنیدنم هوس است

رفوی خرقه تلبیسم از ریا نه رواست

کنون که جامه ی تقوی دریدنم هوس است

شمارهٔ ۶۷

در بزم عشق باده سرشک روان خوش است

جای سرود و مطرب ما را فغان خوش است

با روی زرد ناله ی دل زارتر نگو

مرغ مرا بهار نوا در خزان خوش است

از گلبن تو دیده ندوزم ز خار غیر

مشتاق باغ را ستم باغبان خوش است

دامن پر اشک چشمت و مینا ز می تهی

دور از بساط بزم تو جشنی چنان خوش است

پیداست حال کشته ات از تیغ خون چکان

او را زمان جای سپری این زبان خوش است

نشگفت اگر سرشک نگارم کند عذار

این قصه را ز خون جگر ترجمان خوش است

تیغ تو در جهان به سرم سایه کرد و نیز

از آفتاب محشرم این سایبان خوش است

بودت بهانه دادن بوسی بهای جان

ورنی هزار جان برایت رایگان خوش است

در پای دوست این سفر ای دل بریز جان

جانانه را ز دست تو این ارمغان خوش است

با تاج و تخت زر نتوان سر ز راه برد

ما را که سر به تربت این آستان خوش است

کس رو نتابد از تو ور اینت قبول نیست

قتل صفایی از جهت امتحان خوش است

شمارهٔ ۶۸

تا صید تو شد مرغ مرا بال وبال است

دانست که از دام تو پرواز محال است

نالیدم و صیاد ز باغم به قفس برد

دیگر نتوان گفت که دل بیهده نال است

در مرحله ی عشق که صد سلسله یک زلف

نشگفت اگر شیر ژیان صید غزال است

سوری ثمر سرو و سمن بار صنوبر

این گبن نو خیز ندانم چه نهال است

آراست فلک بدر و هلالی به دو هفته

کابروی و رخ ماه ترا این دو مثال است

بی جبهه ببین وجهش و بی جفت نگر طاق

شبه رخ و ابروی تو کی بدر و هلال است

یا رب چکند با غم ایام جدایی

آن را که غم از هجر تو در عین وصال است

می از کف آن شاهد خورشید شمایل

مسرای حرامم که بدین وجه حلال است

گر چشم نپوشی وکنی ترک تغافل

دانی که صفایت ز فراقت به چه حال است

شمارهٔ ۶۹

با ساقی و مطرب همه را کار به کام است

کاشانه ی ما بزم جم از دولت جام است

نقصان به غم افتاد و روان را طرب افزود

تا شاهد روز و شبم آن ماه تمام است

بدگیسوی او سور مرا، سیرت سوکی

بی طلعت او صبح مرا صورت شام است

فسق همه از رأفت او پرده ی پرهیز

ننگ همه از نعمت او شوکت نام است

بی سرمه ی خاک در او چشم خرد را

دیدار خطا، عدل جفا، نور ظلام است

در دیده ی و دل از دو جهان نام و نشان نیست

تا گوش و زبان راهی از نام توکام است

با عشق امل سوز دگر علم و عمل چیست

یا عاقبت اندیشی و تدبیر کدام است

ای مرغ دل از خال لبش خام نگردی

هشدار و بیندیش از این دانه که دام است

با سابقه ی لطف قدیمم چو صفایی

معشوق رضا، شاه گدا، خواجه غلام است

شمارهٔ ۷۰

آن باده که در ملت اسلام حرام است

از دست تو نوشم خود اگر ماه صیام است

کوته نظر ار ماه تمامت به مثل خواند

این نقص بس آنرا که نه از اهل کلام است

طوبی به قدت حیرت و حورا به رخت مات

پیش تو صنوبر که و خورشیدکدام است

بالای ترا پست بود نسبت شمشاد

با آن چم و خم حیف که قاصر ز خرام است

با قامت موزون چه کند سروکه ناچار

همواره به یک پای گرفتار قیام است

یک رشحه ز لعل تو و صد ساغر لبریز

با نشأه وی مستی می را چه دوام است

مگشا سوی گلشن ز قفس بال و پرم را

کز باغ ارم خوشترم این گوشه ی دام است

بر صدر دل از دیر و حرم نیست مقیمی

تا خیل غمت را به صف سینه مقام است

باز از چه کشیدی خط زنگار برابرو

افزون کشی امروزکه تیغت به نیام است

خشک و ترم از آتش دل سوخت صفایی

با عشق چه جای سخن از پخته و خام است

شمارهٔ ۷۱

گرچشم تو فتنه زمان است

غم نیست رخت ره امان است

ابروت فراز چشم خون ریز

یا تیغ به دست جاودان است

نی نی غلطم نه تیغ و جادو

اکلیل به فرق فرقدان است

آن غمزه و ابروی دلاویز

یا تیر به چله کمان است

عشق تو و شعله فلک تاب

سنجیده ام آتش و دخان است

جان دادم و بوسه ای ندادی

کالای تو بیش از این گران است

خون دلم از دو گوشه ی چشم

بر صفحه ی روی ترجمان است

در نصرت دیده خامه را نیز

خوناب جگر به ناودان است

کلکم شده هم نفس که زینسان

جان سوز بیان و تر زبان است

در دست تو این قلم صفایی

به نی به ورق شکرفشان است

شمارهٔ ۷۲

آن نه ابروی و این نه مژگان است

تیر بی پر و تیغ عریان است

آن نه قامت که سرو صدر نشین

و آن نه طلعت که شمس ایوان است

آن نه ابرو بود دو قبضه پرند

وان نه مژگان دو حصه پیکان است

رخ مخوانش که خجلت خورشید

لب مرانش که شرم مرجان است

دل در آویخت خوش بدان خم زلف

و ایمن از آن چه ی زنخدان است

پیش چشم تو نرگس از تشویر

سر چو نیلوفرش به دامان است

بودنم بی تو سخت و دشوار است

مردنم با تو سهل و آسان است

خوش صفایی دو اسبه می تازی

مگرت ره به کوی جانان است

باز کش خامه را عنان نگار

صفحه نامه این نه میدان است

شمارهٔ ۷۳

مژده ای دل که روز قربان است

حکم از یار و کار با جان است

عاشقانت چو خاک خفته به راه

که ترا باز عزم جولان است

تا مگر پا نهی بر او سرها

همه با خاک راه یکسان است

والهان منتظر تماشا را

هان برون آی وقت بستان است

پی دیدار گلشنت دل را

ناله های هزار دستان است

پرده برزن ز رخ که یاران را

سر سیر گل وگلستان است

یار چندان که راند خشم و عتاب

شوق یاران هزار چندان است

سر عاشق به پای مرکب دوست

گوی گویی به دست چوگان است

با صفایی مصاف غمزه یار

رزم سرباز و جنگ افغان است

شمارهٔ ۷۴

به جای دوستی ار دشمنی سزای من است

جفا ز جانب جانان کمین جزای من است

گذشت و حسرتم افزود از آنکه گفت طبیب

علاج این مرض از لعل جان فزای من است

پس از هلاک به بالینم آی و فارغ باش

که این ملاطفت افزون ز خونبهای من است

ترا به الفت بیگانه عادتی است غریب

مرا بس این که خیال تو آشنای من است

ز اقتضای قضا دور نبود این تقسیم

که قرب بهره غیر و غمت برای من است

اگر ز اهل رشادم وگر ز خیل ضلال

به دیر و کعبه دعای تو مدعای من است

ز غیب چهره برافروز وگو بمیر مرا

اگر شهود تو موقوف بر فنای من است

به بی وفاییت اندر جهان برآمد نام

جز این ترا چه ثمر دیگر از جفای من است

کجا ز دوست صفایی مرا فراموشی است

به ملک جان و دل از وی تهی کجای من است

شمارهٔ ۷۵

مرا درد از شکیبایی فزون است

که دل در سینه چندین بی سکون است

ز احوالم چه پرسی کاشک خونین

گواهم بر جراحات درون است

بگوخود بی تو چون پایم که در هجر

عنان طاقت از دستم برون است

مهل بار فراقم بردل ریش

که آن غم بیش از این یک قطره خون است

مرا دور از لبت هر لحظه در جام

به جای می سرشک لاله گون است

به عین رحمتم یک ره نظر کن

که اشکم در رهت رشک عیون است

خدا را از دل خود پرس باری

که شوقم بر وصالت چند و چون است

مرا گه درد و گه درمان فرستاد

ندانستم که عشقت ذوفنون است

خوری در دوستی خونم دریغا

که چرخم خصم و بختم باژگون است

به سودایت نشاطی دارم اما

نشاطی کم به صد غم رهنمون است

ز عهد زر به مهرت بسته میثاق

نه این سودا مرا در سر کنون است

صفایی را ز رسوایی مترسان

که با عشقت خردمندی جنون است

شمارهٔ ۷۶

گرنه در خورد یار دیرین است

تلخکامی به جان شیرین است

تا تو از چهره شرم مهر شدی

اشک ما نیز رشک پروین است

دل سرگشته ام به چنبر عشق

چون کبوتر به چنگ شاهین است

تا محرک صباست زلف ترا

کی دلی را امید تسکین است

در تو بیندکمال صنع حکیم

عارفی را که چشم حق بین است

جز تو با هیچ کس نورزم مهر

ور تو پیوسته با منت کین است

کارت از تیغ کج خود آمد راست

کی نیازت به تیر و زوبین است

سرکنم بی تو گر شبی به بهشت

خاک و خشتم فراش و بالین است

بست تا در تو جان صفایی را

نه غم دل نه ماتم دین است

شمارهٔ ۷۷

لبت از بس لطیف و شیرین است

دلت از بس گران و سنگین است

دلت آیات کوه فرهاد است

لبت آفات لعل شیرین است

چون فرازد قد و فروزد چهر

دشت شمشاد و باغ نسرین است

روز عالم به عکس کرد سیاه

آفتابی که مطلعش زین است

گر به قتل من آمدی برخیز

مدعای من از تو نیز این است

مگذر از کشتنم به علت ضعف

که سکوتم نشان تمکین است

دست از صید نیم کشته ی خویش

برنداری که بیم نفرین است

عشق و مستوری ای عجب با هم

شرر اندر شعار پشمین است

رفتی آخر صفایی از پی دل

وین خلاف طریقهٔ دین است

این چه تلبیس و این چه طامات است

این چه اسلام و این چه آیین است

شمارهٔ ۷۸

خون به رخسارم از جهان بین است

شرح حالم ببین چه رنگین است

اشکم افکنده راز خفیه به روی

چه کنم کار مدعی این است

از غمم بهره داد و این احسان

در خور صد هزار تحسین است

چه شباهت به مشکت ای گیسو

کز تو یک چین بهای صد چین است

شب هجران به تاب زلف توام

مارها در فراش و بالین است

لب و دندانت از ملاحت و طعم

نقل شور و شراب شیرین است

سرگرانی مکن به اینکه جفا

رسمی از روزگار دیرین است

با صفایی که دین و دل به تو داد

بی وفایی خلاف آیین است

شمارهٔ ۷۹

سرخوشم با لبت که نوشین است

ای دریغ از دلت که سنگین است

در میان نیست و ز بیان پیداست

این میان نیست نون تنوین است

تیغ ابروی و نافه گیسویت

دشت قبچاق و رسته ی چین است

سر زلفت به سرقت دل و دین

مو به مو مظهر شیاطین است

در شبستان گشایی ار بر و روی

چمن اندر چمن ریاحین است

راغ ها تاب سنبل و سوری

باغ ها داغ نخل و نسرین است

بنشین پیش سرو کاین رفتار

رشک آن شور چشم خودبین است

جز ز تأثیر لعل و کام تو نیست

که کلامم لطیف و شیرین است

من دیوانه چون به چنگ آرم

لعبتی را که عقل کابین است

تو صفایی کجا و دعوی عشق

پشه را کی مقام شاهین است

شمارهٔ ۸۰

گرچه این فن خلاف آیین است

منت از عارضت برآیین است

کلکم انواع نعت آنچه نگاشت

نزد حسن تو عین تهجین است

ذقن و چهر و چشم و غمزه و زلف

همه برهان قاطعم ز این است

عضو عضوت به فر حسن و کمال

بس زهر در خواری تحسین است

گویی از آفتاب صبح ازل

بی سخن جلوه ی نخستین است

اختلافی در اختیار طلب

ننگرد دیده ای که حق بین است

هر چه جویی ز حب و بغض بجوی

کج مرو راه مستقیم این است

جهد کن در دعای دولت شاه

که ز روح الامینش آمین است

حافظ ملک ناظم الدنیا

غوث اسلام ناصر الدین است

سر پیوند او صفایی و من

مثل مال دار و مسکین است

شمارهٔ ۸۱

روشن شب عالمی ز ماه است

و ز مهر تو روز من سیاه است

در راه تو دین و دل فکندیم

برخاک چه جای مال و جاه است

از ما همه جان و سر فشاندن

و ز جانب دوست یک نگاه است

از فتنه ی فوج غمزه دل را

در سایه ی زلف او پناه است

چون دست به فرق ما نسودی

بگذار قدم که خاک راه است

دل جویی عاشقان مسکین

در کیش شما مگر گناه است

با سرو و مه آن عذار و قد را

تشبیه کمال اشتباه است

نه مه را کس به برقبا دید

نه سروی را به سر کلاه است

از دیر سخن مران صفایی

با شیخ که ز اهل خانقاه است

شمارهٔ ۸۲

شادم که شمارم اشک وآه است

تا در غمت این دوام گواه است

با درد جدائیت صبوری

خود بی کم و بیش کوه وکاه است

با عمر دراز زلف کج راست

فرقی که نه جای اشتباه است

موی من از آن سفید چون روز

روز من از آن چو شب سیاه است

از تابش روی و تاب گیسوی

مشکوی تو پر ز مار و ماه است

ز آن ماه چه نعل ها در آتش

ز آن مار چه پشت ها دو تاه است

دل با همه زخم های کاری

باز از مژه ی تو عذرخواه است

از تیر نگاه و تیغ ابروی

گیسوی توام گریزگاه است

دل در صف غمزه اش صفایی

صیدی به مصاف یک سپاه است

شمارهٔ ۸۳

سوای دل که به ترک تو مایل افتاده است

کجا قتیل به سودای قاتل افتاده است

گواه صدق و ارادت بس است عاشق را

که پیش دیده ی معشوق بسمل افتاده است

مرا خیال تو خطی به لوح سینه نگاشت

که نقش غیر توام داغ باطل افتاده است

سحاب خشم تو بارد چنان تگرگ جفا

که کشت زار وفا هیچ حاصل افتاده است

دلا طمع ببر از نوش آن لبان خموش

که نیش غمزه ی او سهم سایل افتاده است

بگو به ناقه الاساربان که تند مرو

ترا به دوش و مرا بار بر دل افتاده است

شب افتاب نتابد فروغ طلعت دوست

به طرف بادیه گویی ز محمل افتاده است

خطر مراست که کشتی نشسته در گرداب

ترا چه خطره که پشتی به ساحل افتاده است

به عقل دعوتم از عشق می کند چون شد

که پیر صومعه با علم جاهل افتاده است

سر او فکنده صفایی به پای یار و خموشم

که ره نرفته و بارم به منزل افتاده است

شمارهٔ ۸۴

انجام عمر ما را آغاز عشق بازی است

هنگام خامشی ها وقت سخن طرازی است

آیین صدر اسلام درکیش حق ضلال است

ور خود به فضل صد بار برتر ز فخر رازی است

آزاد و بنده را عشق نبود به حسن صورت

آن مایه میل محمود بر معنی ایازی است

سهل است در ره دوست گر پایمال خصمم

آن ذلتی است عزت کاسباب سرفرازی است

سلطان ما سبب چیست یا رب که گاه و بیگاه

بر قلب بندگانش آهنگ ترکتازی است

چندین جفا ندانم بر ما چرا روا داشت

نازش دگر ندانم از باب بی نیازی است

ساقی به دور ما ریخت خون جای می به جا مم

نسبت به زیر دستانش خوش طرفه دل نوازی است

عشق ترا به دل ها پیوسته این کشاکش

بر صعوه گان مسکین انداز شاهبازی است

چون شمع پیش مردم راز درون مکن فاش

دیدی که سر بریدن مزد زبان درازی است

زنهار خود میالا دامن به خون عشاق

دانی هلاک ما را هجر تو کارسازی است

گر حالت صفایی پرسی به بیت احزان

چون شمع صبحگاهان سرگرم جان گدازی است

شمارهٔ ۸۵

غم بی تو مرا ز زندگانی است

ور خود همه عین شادمانی است

دوزخ کند اشتیاق بر ما

هر چندبهشت جاودانی است

برهان ز جداییم به کشتن

وین غایت لطف و مهربانی است

چون است که باکمال اکرام

با مات هوای سر گرانی است

دل ها همه بی بهار چهرت

چون باغ ز غارت خزانی است

بخرام که بیند آنکه می گفت

شمشاد چمن بدین چمانی است

دل خون شد و ریخت همره اشک

و اینها همه عیب دیده بانی است

صد مایه زیان ز یار نادان

سودم ز خواص کاردانی است

دردا که وفای اهل دل را

از دوست به جز جفا جزا نیست

گر من نیم از سگان این کوی

پس کار من از چه پاسبانی است

ناکامی عاشقان صفایی

او را ز شروط کامرانی است

شمارهٔ ۸۶

کاهش ما هجر غم افزای تست

رامش ما وصل طرب زای تست

با همه خاصیت و اخلاق خاص

خاتم چون لعل شکر خای تست

گردن دیر و حرم از کفر و دین

در شکن زلف چلیپای تست

بر سر کوی غمت افغان ما

ناله ی ناقوس کلیسای تست

در دل ما جز تو اگر دیگری

هست، همان خطره ی سودای تست

بر دل عشاق مخور غم که نیست

راه غم آن دل که در اوجای تست

تا تو به پا خاستی از پای و سر

بر سر پا شورش و غوغای تست

خوارتر ای دل ز تو در دست عشق

صبر تنک تاب سبک پای تست

تیغ به خونریز صفایی بکش

تا نظرش گرم تماشای تست

شمارهٔ ۸۷

اگر مرا سر و جانی بود برای تو هست

هلاک به ز حیاتم اگر رضای تو هست

خدا گواست که شادم به مردن از غم عشق

توگر حضورنداری ولی خدای تو هست

مرا به عمر دراز آنچنان تعلق نیست

که باکمند دو زلف گره گشای تو هست

به دوش گردنم اندر فراقت آمده بار

ز الفتی که سرم را به خاک پای تو هست

بیا برون کنش از جوی دیده همره اشک

اگر کسی به سرای دلم سوای تو هست

اگر چه عشق به دل جای دیگری نگذاشت

ولی تو هم گهی ای غم بیا که جای تو هست

مرا کجا خبر از دل تو حال او دانی

اگر به حلقه ی گیسوی مشک سای تو هست

هزار مرتبه پامال دست هجران شد

هنوز در سر شوریده ماجرای تو هست

به التفات تو ما خوش دلیم در همه حال

گرم وفای تو نبود چه غم، جفای تو هست

جفای یار صفایی کم از وفای تو نیست

اگر خطا نکنم بیش از این سزای تو هست

شمارهٔ ۸۸

تاب دلم ار تو را عیان نیست

سیل از مژه‌ام عبث روان نیست

هر کم دل و دیده دید بازش

بر لب سخنی ز بحر و کان نیست

در هجر روان ناتوان را

زین بیش تحمل و توان نیست

خاموشیم از سکون مپندار

ز آنست که نیروی فغان نیست

شب نیست که در فراقت ای ماه

انجم ز دو دیده ام روان نیست

بر مهر تو ترکتازی دل

ز آن بود که در کفم عنان نیست

جز سخت دلت به سینه ی نرم

خارا به حجاب پرنیان نیست

جز مهر تو کاستقامت ماست

از ماه سامت کتان نیست

افسوس که بنده ات به درگاه

در خیل سگان پاسبان نیست

بگریزم از او درو صفایی

کز هیچ طرف ره ی امان نیست

سر بر خط وی نهم علی الله

هر چند مرا مقام آن نیست

شمارهٔ ۸۹

ماهی که به رخ نگار مانی است

پیداست که جز نگار ما نیست

بر صورت عالمی قلم کش

کان ها همه عاری از معانی است

بردار ز رخ نقاب تا خلق

گویند که آفتاب ثانی است

بخرام که باغبان ببیند

تا سروکجا بدین روانی است

گفتی نکنی دل از وفایم

جانا به من این چه بدگمانی است

پابوس توام که دست ندهد

از نقص کمال ناتوانی است

قول ارنی ز هرکه سر زد

البته جواب لن ترانی است

بر خاک در تو یک اقامت

بهتر ز بهشت جاودانی است

تیغ تو مرا به فرق صد بار

خوشتر ز کلاه خسروانی است

درکار غم تو روز بردن

به از همه عمر شادمانی است

از درد توام دوا فرستاد

این خاصیت خدای خوانی است

این آخر پیریم صفایی

از عشق وی اول جوانی است

شمارهٔ ۹۰

گر نه به دل هر نگهت خنجری است

این همه پس دیده چرا خون گریست

نالشم از بس به سر آتش فشاند

بالش تن توده ی خاکستری است

خاک بلا باشد و پهلوی مرگ

در شب هجرانم اگر بستری است

زخم تو بر سینه بد از مرهمم

کآن به تماشای تو دل را دری است

دست غمت تا به تنم پا فشرد

هر بن موئیم سر نشتری است

توبه ده از توبه که امشب مرا

ساقی مجلس بت سیسنبری است

بیت من از طلعت او تبتی است

بزم من از قامت او کشمری است

حرمت می خاست به چندین وجود

خاصه چو از دست پری پیکری است

سر به قدم سود صفایی چراست

گرنه به سر با تو مر او را سری است

شمارهٔ ۹۱

هرکه یک دل به خطا درخم گیسوی تو بست

دل و جانی دگر از عهد به هرموی توبست

خط بطلان به سر قبله ی اسلام کشید

آنکه طاق کج محراب دو ابروی تو بست

در جهان فتنه ی هاروت سمر شد مگر او

صورت سحر خود از نرگس جادوی تو بست

هر سری عشق به سودای دلاشوب تو باخت

هر دلی مهر به بالای دلاجوی تو بست

هرکرا بود دلی در ره سودای تو برد

هرکرا بود سری بر سر گیسوی تو بست

غمزه و غنج و دلال آن چه در امکان ره داشت

بخت میمون تو برگردن آهوی تو بست

هرکرا کسوت غم زیب بدن سرخوش زیست

تا ز ثوب کفن احرام به مشکوی تو بست

ریختی خون دو کیهان ز سر انگشت و یکی

دست گردون نتوانست که بازوی تو بست

غمم از دست رقیب است و از او شادم باز

کو ره مدعیان را همه از کوی تو بست

بر رخ ابواب غم از نه فلکم باز گشود

هفت کوکب که ره از شش جهتم سوی توبست

صید تازی فتدش گرگ فلک چون روباه

هر که خود را چو صفایی به سگ کوی تو بست

شمارهٔ ۹۲

از جان و سر دریغ ندارم به پای دوست

هر دم به موجبی سر و جانم فدای دوست

تا عمر جاودان دهدم دوست در عوض

زیبد که زنده زنده بمیرم برای دوست

ای دل ز جان بدر شو و ترک حیات کن

گر در هلاک ما و تو باشد رضای دوست

از روی مهر گو نظری سوی ما فکن

تا روی ما طلا شود ازکیمیای دوست

نالند ناگزر به جهان هر کس از رهی

خلق از جفای دشمن و ما بر وفای دوست

او قصد قتل دارد و من چشم قرب کاش

سبقت برد دعای من از مدعای دوست

ای شه گدای دولت دنیا تویی نه ما

پس دیگر از چه فخر کنی بر گدای دوست

با طول روزحشر ز سر گیرم این حدیث

کوته فتد کجا به اجل ماجرای دوست

محروم از آستان چو صفایی مران دگر

آن را که دیده باز بود برعطای دوست

شمارهٔ ۹۳

با دو ابروی توام بر دل شمشیر چیست

پیش آن مژگان مرا در دیده نوک تیر چیست

من به ذوق جان سپاری و تو خون ریزیت کار

آفت تعجیل چبود علت تأخیر چیست

زلف لیلی بند برگردن گذارد عقل را

در دل مجنون من سودای این زنجیر چیست

تا ننالیدم گهی بر سر مرا می بود پای

جز تغافل سود افغان من از تأثیر چیست

دل ز ترکش مهر جو غافل ز کین غمزگان

در کفش صد قبضه خنجر فکر این نخجیر چیست

نیست عادت چون تو ای دل با گرفتاری مرا

بهر استخلاص این قیدم بگو تدبیر چیست

در غمت زین چشم و دل جز دامن تر کام خشک

سود اشک شامگاه و نالهٔ شبگیر چیست

آن دو قوت داد جان را وین درآمد قوت تن

پیش آن یاقوت و گوهر می چه باشد شیر چیست

او غیوری سخت دل من ناصبوری سست جان

با جوانی همچو او سودای چون من پیر چیست

فتنه ی جان جهانی گر نبودی از نخست

عشق ما بر یک طرف این حسن عالمگیر چیست

در هجوم غم صفایی رامش از دل رفت و گفت

این خراب‌آباد را خاصیت تعمیر چیست

شمارهٔ ۹۴

دفع غم را ساقیا جز جام می تدبیر چیست

غایت تعجیل پیدا موجب تأخیر چیست

دیده ماند انده به دل نزدیک شو هی زود زود

دور ساغر زود خوش رجحان دور و دیر چیست

در ره پیمانه باید باخت ساقی سیم و زر

ور ندانیم این عمل خاصیت اکسیر چیست

مهلتی در دست وی موجود و باقی اختیار

نفی غم ناکردن ازخود خرده بر تقدیر چیست

تا ز رنجت جان دهدرو جای در میخانه جوی

ورنه چبود جرم گیسوان یاگناه تیر چیست

گر ترا نبود پناه از گردش غم دور جام

در تطاول های چرخ از مهر و مه تقصیر چیست

شیر گیران را کباب از ران آهو بره بخش

کار نبود با فلک ذکر حمل یا شیر چیست

درجهان گر خانقه جایی است پس میخانه را

این هوای دل پذیر این خاک دامن گیر چیست

او خوردخون کسان و ما کشیم آب رزان

زهد شیخ شهر را با فسق ما توفیر چیست

مفتی ار ما را صفایی منکر توحید خواند

غیر شرک مخفی او رامورث تکفیر چیست

شمارهٔ ۹۵

تا غایبی تو اهل صفا را حضور نیست

با صد چراغ بزم مرا بی تو نور نیست

آنکش به التفات توان کشت دم به دم

خون ریختن به تیغ تغافل ضرور نیست

شاید به قتلم از غم هجران دهی فراغ

وین لطف از مکارم خلق تو دور نیست

ماندم تطاول تو کشم ورنه در رهت

تقصیرم از ندادن جان جز قصور نیست

بر ذیل آستین تو دست وصول نه

و ز خاک آستان تو پای عبور نیست

جاوید اگر جوار توام جایگه دهند

اندیشه ی قصور و تمنای حور نیست

هرگز شراب تلخ و ترش درمذاق من

چون بوسه های لعل تو شیرین و شور نیست

برمن سزد زبان ملامت کنند باز

کم اختیار نیک و بد از باب زورنیست

با لاف دوستی به فراق تو زنده ماند

دیگر مگوی هان که صفایی صبور نیست

شمارهٔ ۹۶

زاهد مرا که بی می و شاهد حضور نیست

تکلیف توبه چیست اگر حکم زور نیست

من نفی رنج را به ضرورت خورم شراب

در نهی بالضروره نزاعی ضرور نیست

کوثر بود از آن تو ساغر از آن من

و ز سهم خود نفور کس الا کفور نیست

روزی مبرده رشک به عیش مدام ما

می خوشگوارتر ز شراب طهور نیست

ما می کشیم ساغر و داریم اعتراف

و آن باده نیز قسمت اهل غرور نیست

یا رب بود که باز کرامت کنی به ما

وین مکرمت زخلق کریم تو دور نیست

بخشی به رغم مفتیم آرامگه ارم

هر چند بنده درخور حور و قصور نیست

با پیل برزنم اگر آید نوید عفو

اما در انتقام توام تاب مور نیست

با صد جهان گناه صفایی به فضل دوست

با کم ز طول برزخ و عرض نشور نیست

شمارهٔ ۹۷

سری کاینجا چو دامان در قدم نیست

بر ما یکسر مو محترم نیست

چنان پر شد فضای سینه از دوست

که دیگر در وجودم جای غم نیست

به قتلم وارهان از غم خدا را

چو درکیش توخون ریزی ستم نیست

به محرومان جفا زین بیش مپسند

دل محزون کم از صید حرم نیست

رقیب از رنج ما شاد است ورنه

مرا بر جور جانان جای غم نیست

به خیل غمزه ام دل برد و دانم

گنه زان شه که جرمی بر حشم نیست

چرا زان بهره نبود هیچ کس را

اگر چهر تو گلزار ارم نیست

به مرز دلبری سروی سرافراز

چو قد عالم آرایت علم نیست

میانت مویی افزون نیست اما

ز زلف پر خمت یک موی کم نیست

به پا بوست فرو افتاده گیسو

از آن رو همچو زلفت خم به خم نیست

جفا راندی و جز رسم وفایت

صفایی را به جان حرفی رقم نیست

مجو آزار حق جویان که زین جای

بهر سو ره سپاری راه امنیست

شمارهٔ ۹۸

از عشق تنی که ناتوان نیست

مغز هنرش دراستخوان نیست

از معنی آن زبان فرو بند

مشکل سخن است کش بیان نیست

سرچشمه اش از لجن برانبای

زان چشم که خون دل روان نیست

از دیر و حرم مگوکه ما را

پروای حدیث دیگران نیست

چشم تومیان مردم امروز

جز فتنه آخر الزمان نیست

در رسته ی عشق دل ستانان

مقدار دو جو بهای جان نیست

ازخواری خویش و خار گلچین

راهم به درون گلستان نیست

یا بایدم از چمن کشیدن

تا دست ستیز باغبان نیست

از صبر علاج هجر نتوان

شهباز شکار ماکیان نیست

از دوست صفایی این ستم ها

شایسته آن شکوه و شان نیست

رسم است بلی که پادشه را

غم خواری حال پاسبان نیست

شمارهٔ ۹۹

در هجر توام سری به جان نیست

با وصل تویادم از جهان نیست

اشکم به جروح دل گواه است

محتاج به شرح ترجمان نیست

تادر قفس غمت فتادم

دیگر هوسم به بوستان نیست

با یاد تو ذوق گلستان نه

در دام تو شوق آشیان نیست

بر وصل چو خود فشانمت جان

حاجت به فراق جانستان نیست

شاخی که بریزد از بهاران

محتاج به غارت خزان نیست

پیری که نه چون تواش دلارام

چون سعد من اخترش جوان نیست

دل دادم و جان به دل ستادم

سود آور عشق را زیان نیست

در راه محبتت صفایی

در بند حیات جاودان نیست

پا بر سر جان و تن چو بنهاد

زین بیش مجال امتحان نیست

شمارهٔ ۱۰۰

سگی به از من سرگشته پاسبان تو نیست

ولی چه سود که رویم بر آستان تو نیست

اگر چه از سر تیر تو اوفتادم دور

ولیک همچو ندانی که دل نشان تو نیست

اگر هزار خدنگ از کفت خورم دارم

هنوزحسرت تیری که درکمان تو نیست

ز رشک غارت گلچین به هیچ دام و قفس

شکسته بال تر از مرغ آشیان تو نیست

چه گلبنی که در دی هم استی چو بهار

میان بلبل وگلچین و باغبان تو نیست

غرور و خشم و تغافل، جفا و ناز و عتاب

به ملک دلبری امروز جز به شان تو نیست

خود از قفای تو آمد هر آنکه دل به تو داد

گناه جادوی خون ریز دل ستان تو نیست

چه خوش بود که به اهل وفا جفا نکنند

ولی چه فایده کاین رسم در زمان تو نیست

خود از نخست صفایی به بی وفایی هات

چنان شناخت که حاجت به امتحان تونیست

شمارهٔ ۱۰۱

کدام دل که نه آسیمه سر برای تو نیست

کدام سر که نه شوریده در هوای تو نیست

اجل دوید به بالین و خوش دلم به هلاک

ولی دریغ که امشب سرم به پای تو نیست

فلک نداد امانم که کشته ی تو شوم

هزار حیف که مرگم به مدعای تو نیست

من آگهم تو ندانی که در فراق چه کرد

غمت که ساخته با ما وآشنای تونیست

قسم به جان تو ورد ضمیر و ذکر زبان

به گاه نزع روان نیز جز دعای تو نیست

ز راه دیده به آبش دهیم همره ی اشک

دلی که سوخته ی آتش ولای تو نیست

تویی مسلم دوران دلبری کامروز

به ملک حسن و صباحت کسی سوای تو نیست

چو پادشاهی جاوید در گدایی تست

گداست پادشه ملک اگر گدای تو نیست

رسید جان به لب از حسرت و هنوز مرا

امید یک نظر از چشم دل ربای تو نیست

روا مدار که مردم ستم گرت خوانند

وگرنه هیچ دلی را غم از جفای تونیست

توخود به سخت دلی خو کنی وگرنه مرا

به قدر یکسر مو چشم بر وفای تو نیست

شهید عشق چو خوانندت ای صفایی بس

که این وکمتر از این نیز خون بهای تو نیست

شمارهٔ ۱۰۲

گناه عاشق و معشوق را عقابی نیست

در این گناه بود پس دگر ثوابی نیست

خطا به عهد مکن بیش از این جفا با من

که روزحشرت از آن ماجرا جوابی نیست

ز دور نوش دهان تا فکنده ای دورم

به ساغرم به جز از درد غم شرابی نیست

جدا فتاده لبم تا ز لعل خون خوارت

سوای لخت جگر درکفم کبابی نیست

از آن زلال که یک دم مرا نصیب نبود

علی الدوام به جز اشک دیده آبی نیست

دلیل عشق همین بس مرا که هر شب و روز

ز ترکتاز خیال تو خورد و خوابی نیست

بنازم آن کف رنگین که روزگاری رفت

که جز به خوندل مردمش خضابی نیست

از آن دلیر شدی جور و بی حسابی را

که بی حسابی جور ترا حسابی نیست

به قتلم این همه تأخیر تا کی ای صیاد

ترا که هیچ ز خون ریزی اجتنابی نیست

به تاب آتش دوزخ مرا مترسان باز

که سخت تر ز بلای غمت عذابی نیست

به درک عقل کهن ترک عشق تو نکنم

که بی تو با همه حزمم توان و تابی نیست

صفایی این غم مکتوم را به کس مسرای

که شرح عشق جهان سوز درکتابی نیست

شمارهٔ ۱۰۳

دریغا کز دلازاری بری نیست

بتی کو را گریز از دلبری نیست

به داغ لاله ی چهرش نباشد

رخی کز دست غم سیسنبری نیست

به شور لعل شیرینش نیابم

لبی کز خون دل نیلوفری نیست

به چین زلف مشکینش نبینم

تنی کز تاب حسرت چنبری نیست

نتابم سر ز فرمانت که یک موی

مرا درکار مهرت خود سری نیست

بگو شمشاد کز بالا بنالد

که او را بر قدت بالاتری نیست

بدان صورت نظر بگمار و بنگر

چه معنی ها که در صورت گری نیست

چوشیخت سر چرا در پای ننهاد

فقیه شهر اگر بالا سری نیست

مرا خود بس همین ز آغاز و انجام

که کارم عشوه های منبری نیست

در انگشت سلیمانی بزن دست

که چندان فضل در انگشتری نیست

ز سر بگذار سودای بتان را

صفایی عشق کاری سرسری نیست

شمارهٔ ۱۰۴

بر مهر تو مه را مشتری نیست

وگر باشد کسی جز مشتری نیست

به فر چهر و فرخ فالت ای ماه

تعالی الله عروس خاوری نیست

بدین اخلاق و خوشخویی ملک نی

بدین اندام وگلرویی پری نیست

به محشر از تماشای تو فردا

چو امروزم مجال داوری نیست

بتی از حلقه ی خوبان به عشاق

بدین مهر و محبت پروری نیست

تنی جز من ترا زین جان نثاران

بدین صدق و ارادت گستری نیست

به تعظیم قدت استاده بر پای

وگرنه سرو قصدش همسری نیست

مگر یک ره به بزمت زهره ره یافت

که آهنگش به جز خنیاگری نیست

به دامت مرغ دل از هجر نالد

خروش وی ز بی بال و پری نیست

نسودی بر سرم پای از حقارت

غم از سودای بی پا و سری نیست

صفایی را چودل بردی نگهدار

مگو این از شروط دلبری نیست

شمارهٔ ۱۰۵

آن دل که بر او ناله ما را اثری نیست

دل نیست که سنگی است کز او سخت‌تری نیست

گر حاج بیایند به طوف حرم ما

دانند که غیر از دل سنگت حجری نیست

نالم هم از ناله ی خود نی ز دل یار

آن را چه گناه است که این را اثری نیست

در فصل بهاران به بهای می گلرنگ

افسوس که جز اشک رخم سیم و زری نیست

خوشتر بود از طرف چمن حلقه ی دامش

مرغی که به کنج قفسش بال و پری نیست

درمان دل از جادوی بیمار تو جویم

کامروز به جز چشم تو صاحب نظری نیست

فرقی فره از خاک رهش هست سری کش

با خاک سر کوی خرابات سری نیست

انگیختم از دیده چنان دجله به دامن

کز رود ارس در نظرم خشک تری نیست

از صومعه برخیز و به میخانه بکش رخت

زیرا که صفایی به از اینت سفری نیست

شمارهٔ ۱۰۶

ز نقص سروکش از برگ و بر کمالی نیست

که پیش نخل تواش نیز اعتدالی نیست

جبین و جبهه مه را تجملی است وجه

ولی به وجه جمیل تواش جمالی نیست

به چهرت اهل نظر مصر را کجا سنجند

که چون تواش بر و بالا و زلف و خالی نیست

من و تحمل هجران مبند حمل محال

که پیش حول من اینگونه احتمالی نیست

ز زلف خویش پریشانیم نگر به فراق

ز کس مپرس که حاجت به شرح حالی نیست

به شوق قتل خود از سیر قاتل افتادم

بلی قتیل ترا آن قدر مجالی نیست

به دست دوست ندارم غمی ز کشته شدن

خدا گواست مرا غیر از این خیالی نیست

هر آنکه خاطرش از مهر دوستی خرم

ز کاوش دو جهان دشمنش ملالی نیست

به آشیانه و باغم مخوان ز دام و قفس

چه حاصلم ز گشودن که پر و بالی نیست

میان ما ز چه پیوند دوستی نگسست

دل ترا به دل منکه اتصالی نیست

به ترک قید ملامت بدان صفایی را

که پای بست تو در بند جاه و مالی نیست

شمارهٔ ۱۰۷

بیا ساقی دمی کم همدمی نیست

نمی در ده که دنیا جز دمی نیست

بیا بنگر که جز آیینه و جام

نشان ز اسکندر و نام از جمی نیست

به جز لعل می آلودت مکیدن

دل مجروح ما را مرهمی نیست

به کوی عشق هر کس ره ندارد

مر او را در دو عالم عالمی نیست

تنی راکز غمت قسمت ندادند

دل شادی و جان خرمی نیست

به جای سبزه جان جوشید ازین خاک

عجب جایی وز یبا سرزمینی است

گدای درگه شیرین کلامان

بود خسرو ور او را درهمی نیست

به چهرت فارغیم از گندم خال

درین جنت همانا آدمی نیست

جز این یک غم که شادی از غم ما

ز بیداد توام دیگر غمی نیست

قلم را زین قضیت قصه مسرای

که در عالم صفایی محرمی نیست

نه دل هم راز خود می پوش هر چند

حکیمی سر نگهداری امینیست

شمارهٔ ۱۰۸

جز کلبه ی عشاق تو بیت الحزنی نیست

وین فرق که برما گذر از پیرهنی نیست

درباره ی یوسف نکنم عیب زلیخا

پیروز جوانی که کم از پیر زنی نیست

مرد صف مژگان تو باشد مگر آن چشم

ز آنرو که ترا بهتر از این صف شکنی نیست

شدکور خرابات چنان امن که در وی

جز غمزه خون ریز بتان راهزنی نیست

گرکشته ام ازکوی تو بیرون نبردکس

دیگر به توجز کشتن خویشم سخنی نیست

شادم به شهادت که مرا بهر مباهات

از سایه ی دیوار تو بهتر کفنی نیست

شه را خبر از حال گدا نیست علی الرسم

دانم چوتویی را غم مانند منی نیست

رفتم به جوانی و هنوز از غمت افسوس

کافسانه ی ما قصه ی هر انجمنی نیست

زین دست که امروز خوری خون عزیزان

فرداست که در شهر ز عشاق تنی نیست

بستی دلما را به رخ آویز خم زلف

صیدی چو صفایی قفسش در چمنی نیست

شمارهٔ ۱۰۹

دور پیمانه را بقایی نیست

عهد جانانه را وفایی نیست

نزد خوبان وفای عاشق را

جاودان جز جفا جزایی نیست

شوق را پایه سخت و پنجه قوی

صبر را پای از آن به جایی نیست

وصل یا مردن است چاره ی هجر

دیگر این درد را دوایی نیست

ریز خونم که در شریعت عشق

کشته را برتو خون بهایی نیست

شکر لله که از عنایت دوست

به دو کیهانم اعتنایی نیست

از تغافل ملامتت نکنم

پادشه را غم از گدایی نیست

پیش بازار حسن زهره ما

مشتری را به کف بهایی نیست

با سهیل ستاره سوز رخش

ماه را تابش سهایی نیست

کی تواند کشید در آغوش

مهر و مه را که دست و پایی نیست

همه شهرش به جان طلبکارند

با صفایی ترا صفایی نیست

شمارهٔ ۱۱۰

گرم به قهر کشی با هزار طوع و اطاعت

به خاک پات که سر برندارم از ره اطاعت

به دامنت نگذارم زنند دست شهیدان

گرم خدای به محشر دهد مقام شفاعت

از این طرف همه عجز و نیاز و خشیت و خواری

وز آن طرف همه خشم و غرور و ناز و مناعت

ز دوستان وفا کیش و دشمنان جفا جو

به کار مهر تو برما ملامت است و شناعت

برای پندم از اجماع مردمان چه تفاوت

مرا همیشه پراکندگی بود ز جماعت

به ترک عشق توگفتن دل از تو باز گرفتن

کجا میسرم آید بدین شکیب و شجاعت

چرا نظیر تو استاد این نقوش نیارد

اگر نه نقش تو بست و شکست کلک صناعت

چوخال و غمزه به کنج دهان وگوشه ی چشمت

دل از فضای دو عالم به این دوکرد قناعت

توخود چه فتنه کنی گر دو روز روی نپوشی

که عقل و هوش ببردی ز شش جهت به دو ساعت

توچون به وصف در آیی که هر چه گفت صفایی

نداشت پیش کمال تو رنگ و بوی بداعت

شمارهٔ ۱۱۱

به کوی خویش مترسانم از رسیدن آفت

من آن نیم که بتابم رخ از محل مخافت

به قرب ایمنم از کید روزگار وگرنه

حجاب نیست میان من و تو بعد مسافت

بتی که پرده ی معصوم می درد به تبسم

مهی که خرمن ملهوف می برد به ظرافت

از او علاج ندارم مگر به وجه تحکم

از او گزیر ندانم مگر به حکم سخافت

به وصف چهر و لبت خجلت آیدم که بگویم

شراب و شیر بهشت است در صفا و لطافت

تو خوب رو به از آنی که در بیان من آیی

به حیرتم که ترا تا کجاست حد نظافت

به چشم مردم اگر خار گشته ام چه تغابن

مرا که عشق تو ورزم همین بس است شرافت

غذا ز لخت دل آبت دهم ز چشمه ی مژگان

اگر شبی تو بیایی مرا به خوان ضیافت

زخجلت توبه خود خیره ماند چشم صفایی

تو خود مگر نظریش افکنی ز دیدهٔ رأفت

شمارهٔ ۱۱۲

یار از چهره چون نقاب گرفت

پرده بر روی آفتاب گرفت

جلوه اش جان به مرد و زن بخشید

عشوه اش دل ز شیخ و شاب گرفت

سرو تن جان و دل نه من همه را

درد و تب داد و صبر و تاب گرفت

یاری عاجزان گناه شمرد

خواری عاشقان ثواب گرفت

غیر آن شه که دل ستاد از ما

که خراج از ده خراب گرفت

تاب یک موی آن دو زلف نداشت

دل که از طره تو تاب گرفت

مفتی شهر نان وقف ربود

صوفی دیر خمر ناب گرفت

سر و جان خاکپای رندی باد

کآتش از دست داد و آب گرفت

بنده ی همت صفایی باش

داد جان جرعهٔ شراب گرفت

شمارهٔ ۱۱۳

دامنم ز اشک دیده آب گرفت

بحر ما رونق از حباب گرفت

جز غمت کز دو چشم خونینم

سیل ها ز اشک بی حساب گرفت

از دو گلبرگ داغ دیده کجا

می توان اینقدر گلاب گرفت

قدرت عشق بین که دریاها

آب زین پاره ی سحاب گرفت

خون شد از هر خمی از او دل ما

زلفت از نافه خون ناب گرفت

طرفه آمد کمر میان ترا

طرفه بنگر که مو طناب گرفت

نه عجب گر غزال وادی عشق

از دل شیر نر کباب گرفت

شست اوراق قیل و قال علوم

هرکه یک درس از این کتاب گرفت

بر صفایی گشوده شد در خلد

جایگه تا بدین جناب گرفت

شمارهٔ ۱۱۴

خجلت مشتری آن مه ره بازار گرفت

مهر و مه را به یکی جلوه خریدار گرفت

نقد کی نسیه کجا مفت نه چون گفت به چند

دل و دین همه بی درهم و دینار گرفت

بیش و کم جان به تن بنده و آزاد فزود

پیش و پس دل ز کف خفته و بیدار گرفت

هجر خون خوار تو تب بر تن بی تاب گماشت

شوق دیدار تو صبر از دل بیمار گرفت

کشدم غیرت آمیزش با اغیارت

غیر گل چون تو که الفت همه با خار گرفت

تن سرگشته ز خاک قدمت دور مباد

که دلم جای در آن زلف نگون سار گرفت

از شبی وصل تو بهبود نشد روزی ما

بیش از اینها به فراق دلم آزار گرفت

به مداوای حکیمش که کند چاره ی درد

هرکه مانند من از عشق تو تیمار گرفت

خشک و تر خامه و اوراق به هم خواهد سوخت

ز آتش طبع صفایی که در اشعار گرفت

شمارهٔ ۱۱۵

یار در طرف چمن پرده ز رخسارگرفت

عرق شرم ز روی گل وگلنار گرفت

گاه از نازش قد صولت شمشاد شکست

گاه ازتابش خد رونق گلزار گرفت

خواب از دیده ی دیوانه و عاقل برداشت

تاب از سینه ی آزاد و گرفتار گرفت

به قیام از همه جا شور قیامت انگیخت

به خرام از همه کس قوت رفتار گرفت

چهر و زلفش نه ز من سبحه و سجاده ربود

کز کف و کتف برهمن بت و زنار گرفت

هرکه دید آن بت لیلی شکر شهر آشوب

بی خود از خانه چو مجنون ره کهسار گرفت

چشمش ار برد به شوخی دل مردم نه عجب

عجب آن است که مست آمد وهشیار گرفت

در رهش گر سر و جان رفت میندیش دلا

می توان داد جهانی که چنین یار گرفت

شرح تیمار صفایی قلم از دوده نگاشت

باز دود دلش از خامه ی و طومار گرفت

شمارهٔ ۱۱۶

صفایی مگر ز نو نگاری دگر گرفت

که پیرانه سر دگر جوانی ز سر گرفت

بدین رای و رو ترا که یارد ملک شمرد

بدین خلق و خو ترا که تاند بشر گرفت

تو با این وفا و مهر دل و دیده اش نبود

به مهر آن بی وفا که دل ز مهر تو برگرفت

زبان کوکش از بیان شکر ریزد از دهان

خجل آنکه از عمی رخت را قمر گرفت

به زلف ورخت مباح که مالم هبا شمرد

به چشم و لبت حلال که خونم هدر گرفت

صفایی زیان نکرد به سودای عشق تو

دلی داد و از غمت دو عالم جگر گرفت

شمارهٔ ۱۱۷

نقاب از تمام رخ بتی شوخ برگرفت

دل نیم سوز ما از این شعله در گرفت

بتان با کمان و تیر ز مردم ربوده دل

بت من هزار دل به لعل و گهر گرفت

گرآنان دل کسان به حنظل برند و زهر

دل از من نگار من به شهد و شکر گرفت

وفا داریم چو دید پسندید و برگزید

ز دل دادگان همه مرا در نظر گرفت

به خشک و تر از دو کون کسی سود و صرفه برد

که خاک در تو را به آب خضر گرفت

خرد خیره و خجل شد از نقص این کمال

که خاک ره ترا برابر به زر گرفت

صفایی یکی به چرخ بگو دیگر آفتاب

نتابد که شهر ما فروغ از قمر گرفت

شمارهٔ ۱۱۸

قیامت از چه ترا گفته اند در قد و قامت

که نیست فتنه همی در حسابگاه قیامت

صفات حور و صفای قصور باورش افتد

به خانه ی تو کندکافر ار دو روز اقامت

به ذل و مسکنت ار زندگی گذشت چه نقصان

مرا که دولت عشق است فزود عز و شهادت

به بوی حور جنان هر که بگذرد ز تو اینجا

عجب نه کارش اگر منتهی شود به ندامت

فراق با همه سختی مرا نکشت دریغا

بیا که در قدمت جان دهم به وجه غرامت

هر آن که شد به رهت کشته زنده ابدی شد

ترا برای تفاخر همین بس است کرامت

بتی که دل به نگاهش سپرد عارف و عامی

به ترک او مگشا لب که نیست جای ملامت

جدایی از رخ جانان مرا کدام صبوری

رهایی از غم هجران مرا کدام مقامت

دگر به دعوی هجران مرا چه کار صفایی

از این مخاطره گرجان برون برم به سلامت

شمارهٔ ۱۱۹

قیامت خوانمت بهر چه قامت

که نبود بی حسابی در قیامت

مرا هست از شکیبایی تزلزل

ترا بر بی وفایی استقامت

به دل دادن مکن کس را نکوهش

ترا باید ز دل بردن ملامت

به وصلت جان بدادم از ندانی

به هجرانم چه حاصل زین ندامت

بود جز چهر کاهی و اشک لعلی

علیل عشق را چندین ملامت

مباحت بود مالم بی تلافی

حلالت باد خونم بی غرامت

دلا تسلیم جانان زیبدت جان

چه باشد ور نه سودت زین سلامت

دلی بربود و صد جانم ببخشود

بزرگی بایدش با این کرامت

سعادت یار و یارم باز گشتی

اگر بختم گذشتی از شآمت

به پایش جان فشانم دست من نیست

نبود این سخت جانی از لآمت

صفایی نیست گر پا بست جانان

چرا کرده است در کویش اقامت

شمارهٔ ۱۲۰

گر به خواری خون من ریزد به خاک آستانت

به که بردارم به حسرت سر ز پای پاسبانت

ور به من داری روا جوری که بر دشمن پسندی

آن قدر کآید مصور دوست دارم بیش از آنت

پایمردی گر کند لطف قدیمم روزگاران

روی مالم بآستینت فرق سایم بآستانت

با همه کین در ره ی عشق تو دادم دین و دنیا

وه چه خواهم کرد با خود ببینم مهربانت

داد ما را در غم عشقت عجب صبری سبک پا

آنکه کرد از اقتضای حسن چندین سرگرانت

گرچه دقت ها ز مو باریک تر کردیم عمری

باز دانم نکته ها سر بسته در دل از میانت

وصف ما پیش کمالت ناقص است اما چه حاصل

میهمان خود که ز آن معنی که می زیبد به شانت

پیش چشم شور بختان تا توانی رو ترش کن

کز سخن تلخی برد بیرون لب شیرین زبانت

رنج هجران را صفایی صبر ورزیدن چه جبران

چاره ی این غم ندانم جز به جانان بذل جانت

شمارهٔ ۱۲۱

هر که آید به سیر جولانت

نبرد ره برون ز میدانت

دل ما را به حلقه ی گیسوی

هست زندان به از گلستانت

باز از آن چهر هر نظر دارد

صد گلستان به کنج زندانت

هرکه بندد دلت به چنبر زلف

غافل است از چه زنخدانت

دل خلقی ز دست بردی و نیست

خطره ای ز احتساب سلطانت

چون ز دیوان شه نداری باک

باری اندیشه ای ز یزدانت

ساخت کار دو عالم از چپ و راست

تیغ ابروی و تیر مژگانت

رفتی ای دل به گوشه ای که مگر

مشکل عشق گردد آسانت

دیدی آخر که احتمال شکیب

با غم او نبود امکانت

چون صفایی ضرورت است به جان

احتمال جفای جانانت

جاودان جز به درد خو کردن

مکن ارمان که نیست درمانت

شمارهٔ ۱۲۲

سزاوارم به هجران گر به چنگ آید گریبانت

مرا بار دگر و ز کف گذارم طرف دامانت

به سر وقتم به دست دل نوازی رنجه کن پایی

که بردارد سر از بالین مگر بیمار هجرانت

سپستانم دوپستان بس تبرخونم دو لب کافی

اگر درد مرا افتاده در دل فکر درمانت

ز لعل شور و شیرینت مزاجم گشته حار اکنون

به تبریدم مداوا را بس آن لیموی و رمانت

در آغاز جوانی توبه ام دادی بحمدالله

کفایت جستم از هر مسکری با لعل خندانت

ز بار منت حلوا فروشان فارغم کردی

ز شیر و شهد مستغنی شدم با نقل دندانت

به پیرامون کردن زلفت آمد عبرتی ما را

که آخر دود دل ها سر برآورد از گریبانت

به یاد لعلت اشک دیده عمان ساخت و اینها

پدید آمد خلاف رسم دریاها ز مرجانت

دریغ ار سدت رس بودی جهان ها جان صفایی را

که پی در پی در افکندی سری در پای دربانت

شمارهٔ ۱۲۳

شب وصلت نخواهم روز از آن رو زلف فتانت

مرا هر لحظه اندازد به فکر روز هجرانت

در آغوشت به یاد روز تا کردم غمین کردی

به دیدارم دو صبح صادق از چاک گریبانت

به خونریز خود از دست تو خرسندم که در محشر

به دستاویز خون خواهی زنم دستی به دامانت

به زخم دیگرش مرهم مگر سازند صیدی را

که برخاک هلاک افکند وقتی تیر مژگانت

چو رفتی از برم گفتی دهم کامت چو برگردم

نسازد طالع برگشته من گر پشیمانت

سعادت رهبری کردی و سعدم روشنی روزی

که سر بگذارمت در پای و بسپارم به ره جانت

تو ذل و ضعف و فقر و جهل و عجزم نزع میفرما

که با نقصان قابل نیز مشکل هاست آسانت

به عشقم خاطر از قید جهانی جمع شد اما

پریشانم ز سودای سر زلف پریشانت

جز این یک حاجت از جان آفرین نبود صفایی را

که بخشد هر نفس جانی به وی در خورد قربانت

شمارهٔ ۱۲۴

تا نگردم غبار جولانت

برنخیزم ز طرف میدانت

سر ندارم دریغ از آن خم زلف

بازم این گوش را به چوگانت

تا نبوسم کمان و شست ترا

بر نگردم ز تیر مژگانت

سخت تر از دل تو جان من است

که نمردم به درد هجرانت

تشنگان را سراغ آبی بود

که نمردند در بیابانت

مفشان از غبار من که بود

منتی بر سرم ز دامانت

نیست قید تعلقم بر پای

مگر از گیسوی پریشانت

نقشت از دیده کی رود که هنوز

هست در دل نشان پیکانت

من صفایی بدان امید که باز

نرود در هوای جانانت

دل و دینت ز کف گرفته و باز

کار دارد هنوز با جانت

شمارهٔ ۱۲۵

به پای بوس توام دست و دل ز کار شد آوخ

ز تن قرارم از آن زلف بی قرار شد آوخ

ندانمت چه رسد بر سرم ز فتنه ی مژگان

که چار فوج سپه با دلم و چار شد آوخ

وفا و شفقتم افزود وکاست تاب صبوری

جفا و جور چندانکه پایدار شد آوخ

به اختیار نهفتم به سینه مهرت و دیدم

سزای خویش که صبرم به اضطرار شد آوخ

کشید عشق به ملک وجود جیش غمت را

دلم مسخر سلطان نابه کار شد آوخ

کسی که ساده و نقشش به دیده فرق نکردی

اسیر پنجه ی سر پنجه ی نگار شد آوخ

ز چهر و زلف تو پیچم به خود چو مار گزیده

که باغ نسترنت خوابگاه مار شد آوخ

چه خارها که ز غیرت زند خطت به جگرها

که گلشنی چو رخت پایمال خار شد آوخ

صفوف غمزه کجا و دل ضعیف صفایی

تنی پیاده گرفتار صد سوار شد آوخ

شمارهٔ ۱۲۶

با غم عشق تو مرا کار باد

و ز همه کاری دگر انکار باد

هر که ز قید دو جهان باز رست

در خم زلف تو گرفتار باد

دل که طبیبی چو تو دارد به سر

همدم آنجا دوی بیمار باد

بر فلک از فخر فرازم کله

فرقم اگر فرش ره یار باد

جان و تن ار سهل براو نشمری

کار دو کیهان به تو دشوار باد

کعبه نهد جبهه به پا گر سرم

خاک در خانهٔ خمار باد

خوار ترا هر که نخواهد عزیز

با همه عزت بر ما خوار باد

جز رخ و زلفت کنم ار آرزو

مار بود گنج و گلم خار باد

سهل شمارم که وفایت کم است

صبر من از جور تو بسیار باد

ریختی خون صفایی به خاک

از دم تیغ تو سزاوار باد

شمارهٔ ۱۲۷

بیدلی را چوتودلدار مباد

دلبری چون تو دلازار مباد

رفتم از دست و به جا ماند غمت

کس چنین بی کس و غم خوار مباد

آنکه در دیده غیر است عزیز

نزد جانانه خود خوار مباد

هرکرا بی کسی آمد همه کس

کاش حاجت به پرستار مباد

نیست صیاد مرا حالت رحم

صیدش آن به که گرفتار مباد

از جایی برهانم سهل است

بکش از قتل منت عار مباد

جز مرا ز آن نمکین درج عقیق

مرهم سینه ی افگار مباد

به جز از شست توام درهمه عمر

ناوک دیده ی خونبار مباد

خون ما ترک ترا سیر نکرد

حکم در دست ستمکار مباد

رفتم ازکوی تو تا خطره من

رنجش خاطر اغیار مباد

دل بر احوال صفائیت نسوخت

کافری چون تو جفاکار مباد

شمارهٔ ۱۲۸

آنگونه سرشکم به غمت پرده در افتاد

کافسانه ی ما در همه عالم سمر افتاد

صافش همه دردی شد و آبش همه آتش

حسرت نگری هر که ترا از نظر افتاد

عیبم همه جویند و سرانجام جز این نیست

آنرا که چو من عیب پسندی هنر افتاد

افسوس که با آن همه سرسبزی و بالش

در باغ توام شاخ وفا بی ثمر افتاد

با این دل سوزان شررناک ندانم

کاین مایه چزا ناله ی ما بی اثر افتاد

جز اشک به چشمم نه و جز آه به لب نیست

تا آتش عشقم همه در خشک و تر افتاد

ای نخل محبت چه نهالی تو که جاوید

جان و دل عشاق ترا برگ و بر افتاد

صیدت نرود ناگزر از قید به جایی

کافتاد چو در دام تو از بال و پر افتاد

در گلشن و دامش نه نشان ماند نه نامی

آن مرغ که مسکین به کمند تو در افتاد

گرسعی رقیب از درت افکند مرا دور

صد شکر که او نیز چو من در بدر افتاد

تا از همه کس رو به تو آورد صفایی

از روی عنادش همه کس پشت سر افتاد

شمارهٔ ۱۲۹

مرا سودای جانان بر سر افتاد

جنون را باز طرح دیگر افتاد

چو عشقم بار در کاشانه بگشود

خرد را رخت هستی بر در افتاد

به یاد در و لعلت دامنی چند

مرا از جزع مرجان پرور افتاد

فزود از اشک چشمم تابش دل

از این آب آتشم سوزان تر افتاد

شش و پنجی فلک در کار من کرد

به بازی مهره ام در ششدر افتاد

دل از کف روبرو بردی ندانم

کی آن جادو چنین افسون گر افتاد

مرا کز رستخیز انکارها بود

از آن قامت قیامت باور افتاد

مگر ساقی شراب از چشم خود ریخت

که از دست حریفان ساغر افتاد

جدا از خاک پایت ماندم افسوس

رخم بی فر سرم بی افسر افتاد

ز بس دین و دل اندر پا فکندی

نشان از دین و نام از دل برافتاد

سرانجامم ولی پیداست ز اول

که با ترکان کافر دل در افتاد

سر از پا باز نشناسد صفایی

به سودای تو از پا و سر افتاد

شمارهٔ ۱۳۰

دردا که ز دوران به غم خویشتن افتاد

روزی که دلارام به سودای من افتاد

یوسف که به چاه فتن افتاد برآمد

بیچاره زلیخا که به چاه ذقن افتاد

منعم مکن از ناله که پنهان نتوان کرد

آن راز که افسانه ی هر انجمن افتاد

قدر قفس آن مرغ گفتار شناسد

کز قید تو یک بار رهش در چمن افتاد

بلبل که به گل نغمه سرودی به صد آهنگ

تا غنچه گویای تو دید از سخن افتاد

از سرو و سمن دیده ی امید فرو دوخت

چشمی که بر آن سرو قد سیم تن افتاد

بر بازوی عشاق ز هر سو رسن افکند

چون طره به دوش تو شکن در شکن افتاد

جان ها ز علایق همه زنجیر گسستند

تا زلف تو بر گردن دل ها رسن افتاد

با غنچه ی نوشین دهنت از عرق شرم

گل را چو من آتش همه در پیرهن افتاد

در باغ ز داغ رخ گلرنگ تو جاوید

بر خاک سیه لاله ی خونین کفن افتاد

سور و طرب از شور تو بر پیر و جوان رفت

شور و شغب از شوق تو در مرد و زن افتاد

در سینه چه پوشم دگر آن درد صفایی

کز دل به زبان رفت و به چندین دهن افتاد

شمارهٔ ۱۳۱

عشقی که به سوز و ساز گردد

افسانه ی آن دراز گردد

طالب مشمر که سوی مطلوب

گامی نسپرده باز گردد

محمود سری که دست آخر

پامال ره ایاز گردد

هر نیک و بدی که با تو درساخت

کارش همه جا به ساز گردد

ناز تو کشد که در دو گیتی

از غیر تو بی نیاز گردد

پست تو کند هر آن که خود را

در پای تو سرفراز گردد

بر خاک درت هوان و خواری

پیرایه غیر و ناز گردد

آهنگ سگان شدن درین کوی

سرمایه ی امتیاز گردد

اسرار غمت هر آنکه بنهفت

سر حلقه ی اهل راز گردد

برما نظری که نیست نادر

گر شاه گدا نواز گردد

آهم بفشان برآتش دل

زان بیش که جان گداز گردد

در وصف وی این غزل صفایی

دیوان ترا طراز گردد

شمارهٔ ۱۳۲

مسلسل زلف مشکین گرد آن رخسار می‌گردد

عجب ماری سیه پیرامن گلزار می‌گردد

مکن جمع از رخ رخشان دگر زلف پریشان را

که آن سرگشته هم چون من پی دیدار می‌گردد

به یک ره قتل کن عشاق را کز حرص جان‌بازی

ز کم کم پیش و پس گشتن سخن بسیار می‌گردد

به محشر کشتگانت را مجال دادخواهی کو؟

که در باب تو کار داوری دشوار می‌گردد

تو گر خونریزی خوبان عجب داری تماشا کن

که جان و سر در این سامان چه بی‌مقدار می‌گردد

ز چشم یار و چشم من کمال فرق بین تا چون

یکی خونخوار می‌افتد یکی خونبار می‌گردد

تو گر فریاد گفتی خامش آیم فکر دیگر کن

چه سازم چاره دل کز فغان ناچار می‌گردد

به روز فصل چندین وصل خواهد داشت بر یوسف

عزیزی کو به خاک آستانت خوار می‌گردد

چه باز او گوشهٔ خلوت فراز آمد صفایی را

دگر کآسیمه‌سر در کوچه و بازار می‌گردد

شمارهٔ ۱۳۳

از آن دو زلف پریشان که خم به خم دارد

به هر خمی دل جمعی اسیر غم دارد

ز اشک و رخ همه را سیم و زر به دامان ریخت

کدام شه به گدایان چنین کرم دارد

چرا ز دیده ی مردم نهفته رخ چو پری

اگر نه شرم از او گلشن ارم دارد

دلم به آهوی ببر افکنش نگردد رام

به شیر شرزه نگر کز غزال رم دارد

بگو به پادشه از من که جام جم به کف آر

که صرفه ای نبرد هر که ملک جم دارد

به لطف گو برهان بنده ای زبند بلا

چه چشمت آنکه حصاری پر از حشم دارد

به گاه نزع چه فرق است با گدا شه را

هزار قیصر و خاقان اگر خدم دارد

ز خاطری المی، از دلی غمی بردار

شبان مرا دست که غم خواری غنم دارد

صفای طبع صفایی چه خوش توان دریافت

از این لآلی دلکش که درقلم دارد

شمارهٔ ۱۳۴

چون یار سخن راند وز نطق شکر بارد

خاموشی آن لب را شکر چه دهن دارد

بی پرده یکی بخرام تا باز ببینم کیست

کز رخ چو تو مه سازد و ز قد چو تو سرو آرد

برخیز و به جای خویش بنشان همه خوبان را

کاین دست چمیدن ها سرو چمنی نارد

یک چین ز خم گیسو در راه صبا وا کن

تا نافه ی چین خود را گلبوی نپندارد

دهقان قدیم از نو گو درهمه جایش زین پس

تخمی به از این باشد نخلی به از این کارد

چشمی به سپهر افکن چهری بگشا بر مهر

تا باهمه رخشانی خود را چوتو ننگارد

بسرای که کس نشنید جز آن دهن نوشین

گر بسته نمک پاشد ور غنچه حدیث آرد

دعوی همه بی معنی آن طالب صورت را

کز رای تو رو تابد و ز خوی تو سر خارد

بازم به قدومت سر گر مرگ امان بخشد

ریزم به حضورت جان گر حادثه بگذارد

روزی بنواز از وصل زاو شب هجران را

دندان به جگر تا چند بر صبر بیفشارد

یک ره قدمی از لطف بر فرق صفایی سای

تا هست به کف جانیش در پای تو بسپارد

شمارهٔ ۱۳۵

مقابل مه ما مشتری کمال ندارد

همین دو نقص بس او را که زلف و خال ندارد

ز سرو نیست مسلم بر تو لاف تقابل

که از صفات کرامت جز اعتدال ندارد

از آن کمال فزایش بود محبت ما را

که آفتاب تو چون مهر ما زوال ندارد

دلی که خرمش از خطره یخیال تو خاطر

به خاطر از همه کون و مکان ملال ندارد

درست تا بشناسد قتیل قاتل خود را

به زیر تیغ غمت آنقدر مجال ندارد

طبیب بر سر و بیمار را ز شوق تماشا

چه حالت است که پروای عرض حال ندارد

مرا تحمل حرمان به حول خود ز تو تماشا

مبند حمل محالی که احتمال ندارد

رقیب در ره ی جانانم از هلاک مترسان

که هرکه پای فشارد جز این خیال ندارد

که کرد بیش و کم آگاهش از درون صفایی

اگر دل من و او با هم اتصال ندارد

شمارهٔ ۱۳۶

گردون ماهی جوان ندارد

بستان سروی روان ندارد

ماه فلکی زبان نداند

سرو چمنی چمان ندارد

دل در خم زلف سر کجت راست

یک مو سر این وآن ندارد

برچهر تو بلبل از تماشا

هرگز غم گلستان ندارد

ما را چو بهار عارضت کو

باغی که ز پی خزان ندارد

با درج تو غنچه را چه دعوی

تنگ است ولی دهان ندارد

از هر نگهت دلی است صد چاک

از غمزه کس این سنان ندارد

دل سوخت تمام و کس ندانست

یا آتش ما دخان ندارد

رسوای جهان شود صفایی

سر تو اگر نهان ندارد

شمارهٔ ۱۳۷

کس ره به دیار جان ندارد

تا روی به دلستان ندارد

دور از تو به دوش تن بود بار

آن سر که بر آستان ندارد

جز پوست مخوان و استخوانی

جسمی که ز عشق جان ندارد

تا مهر تو جا گرفت در جان

جای غم دیگران ندارد

بگذشت بهار وگل بیاراست

باغ تو مگر خزان ندارد

تاب و تب اشتیاق و دوری

صعب است ولی بیان ندارد

در راندن این حدیث خونین

مسکین قلمم زبان ندارد

حرفی ننگاشت تا ز مژگان

خوناب سیه روان ندارد

دل داد وگرفت جان صفایی

سودای وفا زیان ندارد

شمارهٔ ۱۳۸

آن پیر نه دل که جان ندارد

تا مهر بتی جوان ندارد

عیش گل و بلبلش همایون

آن باغ که باغبان ندارد

در دام تو مرغ دل ز شادی

اندیشه ی آشیان ندارد

ز ابرو فکنی سهام سفاک

بی چله کس این کمان ندارد

چشمت نخورد نظر که یکدل

از فتنه ی او امان ندارد

ما کشتی خود سبک نراندیم

یا بحر غمت کران ندارد

عشقت همه خورد خون عشاق

این گله مگر شبان ندارد

کس را نرسد به دامنت دست

تا جامه ی جان دران ندارد

مسکین چه کند اگر صفایی

گاهی ز غمت فغان ندارد

شمارهٔ ۱۳۹

مرا خود از سر کوی تو ترسم آب برد

وگرنه گریه من سبقت از سحاب برد

رود به عشوه ی ساقی ز مغز پایه ی هوش

کجا ز دست مرا نشأه شراب برد

شه احتساب نکردت به خون بی گنهان

عجب که ترک تو از محتسب حساب برد

فقیه کفر مرا گر به عدل فتوی داد

بدین عمل ز خدا اجر بی حساب برد

نهان و فاش به عهد تو خوبرو دگری

نه دین ز شیخ رباید نه دل ز شاب برد

مراست طالع بیدار و کوکبی فیروز

شبی که فکر توام از دو دیده خواب برد

چنان نبرد عتابش ز من سکون و ثبات

که لطفش از تن و جانم توان و تاب برد

صبا کجاست که عرض نیاز و ذوق حضور

یکی از جانب یاران به آن جناب برد

گرم به قصد رهایی ز هجر خواهد کشت

به کیش من چه قدر زین گنه ثواب برد

صفایی ازتف دل دست و خامه خواهدسوخت

اگر زعشق تو یک نکته درکتاب برد

شمارهٔ ۱۴۰

دلا خواهی توجه با خدا کرد

تغافل بایدت از ماسوا کرد

بدی از دوست با نیکی ز بدخواه

خطا بردی گمان کاینها خدا کرد

خدا نشناخت پیغمبر ندانست

هر آنکس کاین دو را از هم جدا کرد

ادای شکر حق باید دریغا

که نتوان شکر احسانش ادا کرد

به نومیدی مگردان روی از این باب

که هر کاری که کرد آخر دعا کرد

نیاز عاشق است و ناز معشوق

که عاجز را قوی شه را گدا کرد

جز آن بیگانه مشرب آشنایی

کجا چندین جفا با آشنا کرد

قفس به ز آشیان و... به از باغ

مرا عشق تو این حالت عطا کرد

به قید خویشتن سختم نگهدار

چرا باید چنین صیدی رها کرد

به گلگشت بهارانت گمان داشت

ز بیرون آمدن عبهر حیا کرد

چو دی را در شبستان آرمیدی

به چشم مردم از رخ پرده وا کرد

صفای دل محقر کلبه ام را

صفایی روضه ی دار الصفا کرد

شمارهٔ ۱۴۱

ندانم خویش کردم یا قضا کرد

مرا از دل ترا از من جدا کرد

درستی در شکست است این کمان را

که هر تیری رها کردم خطا کرد

وفا کردیم و جانان در مکافات

تلافی را تدارک از جفا کرد

خدا را با که گویم کآن جفا کار

به بی رحمی چها گفت و چها کرد

عجب کو با کمال مهربانی

به آزار من اظهار رضا کرد

از این درگو مران نومید و ناکام

کسی کو تکیه بر فضل شما کرد

به خونم داد مفتی حکم و بنیاد

جزای خیر اگر بهر خدا کرد

من استحقاق دارم زین بتر نیز

ولی او این عمل محض ریا کرد

خود از غیبت زبان در کام نکشید

مرا تهدید ز اصغای غنا کرد

بخوان آن کش خورش از نان اوقاف

چرا در شرب آبی منع ما کرد

حریفان نیست زاهد ز اهل اسرار

که در کار خدا چون و چرا کرد

مخوان گولم که با اوضاع این عصر

صفایی بایدم عمدا خطا کرد

شمارهٔ ۱۴۲

صبا یک عقده از جعد تو وا کرد

هوا را عطر بیز و مشک سا کرد

شکر خا لعلت از نوشین تبسم

دهن نگشوه مشت غنچه وا کرد

گل از تشویر رویت هر سحرگاه

گریبان شکیبایی قبا کرد

به دستم نیم جانی هست و در پات

خورم حسرت که نتوانم فدا کرد

بحمدالله که هجرم گشت وآسود

خوشم فارغ ز فکر خون بها کرد

بشارت باد اعدا را که محبوب

همه بیگانگی با آشنا کرد

به کیش کفر و دین منت روا نیست

اگر کس حاجتی از کس روا کرد

به جان صد درد بی درمانم افزود

ز دل گر سفله یک دردم دوا کرد

ملامت نیست برشاهی که گاهی

رعایت از گدایی بینوا کرد

چو مفتی می خورد خود خون ایتام

چرا نهی من ازاکل ربا کرد

گزند دوستان مپسند زین بیش

به دشمن کی توان چندین جفا کرد

ترا داد آنکه این حسن صفا خیز

صفایی را عجب عشقی عطا کرد

شمارهٔ ۱۴۳

قلم تا سر ز سودای تو درکرد

ورق را رخ ز خون دیده تر کرد

همان دود سیه کز خامه برخاست

از این آتش جهانی را خبر کرد

به فر حسن جانان عشق جان سوز

مرا با فرط گم نامی سمر کرد

غم آن یار هر جایی دریغا

که آخر همچو خویشم دربدر کرد

به نامیزد مهی کز یک تجلی

جهان رامات و حیران سر به سر کرد

به زنجیر سر زلفش در آن روی

مرا از زلف خود دیوانه تر کرد

ز غم شادم که هر دم ز اشک و رخسار

کنار و دامنم پر سیم و زر کرد

دلم تا بر کمر دیدت سر زلف

چو زلف سرکشت رو برکمر کرد

نه من تنها ز لعلت می خورم خون

لبت یاقوت را خون درجگر کرد

دهانت بس که مطبوع است و شیرین

ز غیرت زهره در کام شکر کرد

صفایی در غمش مردیم و رستیم

اجل غوغای ما را مختصر کرد

شمارهٔ ۱۴۴

سروقامت قیام دیگر کرد

دو قیامت به ساعتی برکرد

هم قیامت ز قد دلکش ساخت

هم کرامت ز چهر انور کرد

خاک در چشم ماه نخشب ریخت

بند بر پای سرو کشمر کرد

آنچه با عقل کرد سطوت عشق

کافرم مسلم ار به کافر کرد

شرم بادش ز نوش خنده ی تو

هرکه یاد از نبات و شکر کرد

نکند صد قرابه می با ما

آنچه آن چشم سحر پرور کرد

لعل سیراب و چهر سمائیت

قانعم از بهشت وکوثر کرد

لب و دندان شهد پرور تو

حلقه در گوش لعل و گوهر کرد

گر نی خامه ام به ذکر لبت

هر دم از نو بیان دیگر کرد

نه عجب هرکه قند ریزد باز

خوب تر هر چه را مکرر کرد

کلک نامحرم صفایی باز

داستان ها ز خون دل سر کرد

می ندانم که این بریده زبان

چون سر از سر سینه ام در کرد

شمارهٔ ۱۴۵

عشقم از اشک و رخ توانگر کرد

از یکی سیمم از یکی زر کرد

سیم تر از دلم به دامان ریخت

زر خشک از رخم مقرر کرد

ژاله ام از سمک فروتر بود

ناله ام از سماک برتر کرد

چون سمندر گهم درآتش سوخت

گه درآبم چو بط شناور کرد

پی فتح قلاع ملک ولا

زین دو ام ساز گنج و لشکر کرد

به دو گیتی فرو نیارد سر

هر که افسر ز خاک این در کرد

خطت از دیده خون گشود زیرا

خار این باغ کار خنجر کرد

فتنه ی قامت تو مردم را

فارغ از ماجرای محشر کرد

ترک مست ترا مگر ساقی

عوض باده خون به ساغر کرد

دیدگان از سرشک خشک ندید

هر که لب با شراب او تر کرد

نشد از دشمنان به ما ستمی

کان نکو نام نیک محضر کرد

خشم وکینی که کس به خصم نخواست

می به نتوان ز دوست باور کرد

چون صفایی نیافت محرم راز

شرح احوال دل به دفتر کرد

شمارهٔ ۱۴۶

که جز من کاشکم اینسان دربدر کرد

انیس خویش اشک پرده تر کرد

بنازم غمزه ات کز یک کرشمه

بنای تقویم زیر و زبر کرد

جزاک الله کنی منعم ز فریاد

کجا فریاد از این بهتر اثر کرد

مبارک اختری فرخنده بختی

که روزی با تو شب شامی سحر کرد

ز تاب لعلت آن کس کام دل یافت

که پی گیریش پیکانت سپر کرد

قلم غماز رازم شد ندانم

که از اسرار ما او را خبر کرد

به دل کشتم درختی کش ز هر شاخ

به جای هر گلم خاری به در کرد

نهال عشق زاد این میوه ما را

که سر تا پا ملامت برگ برکرد

نه جز فرقت به فرقم سایه انداخت

نه جز حسرت بر احوالم ثمر کرد

رقیب از بس گمان های غلط برد

صفایی از سر کویت سفر کرد

مرا ازدست او کوپای تمکین

که با دشمن تواند چون تو سر کرد

شمارهٔ ۱۴۷

دردا که اشک خون به رخم کشف راز کرد

بازم به کار پرده دری برگ و ساز کرد

طومار غم که دیده ز مردم همی نهفت

برداشت دست از دل و بی پرده باز کرد

واعظ علاج عشق به هجرم حواله داشت

حمل حقیقت غم ما برمجاز کرد

جانان مرا برات رهایی به مرگ داد

بس لطف با من آن شه مسکین نواز کرد

بازم غمت که باهمه لاقیدی از دوکون

ما رانیازمند تو ای سرو ناز کرد

کمتر تحکمی که شد از عشق برعقول

محمود را مسخر حکم ایاز کرد

بادش زجفت ابروی طاق تو شرم ها

عابد که رو به قبله مسجد نماز کرد

با تاج شه ز دولت فقرم سری نماند

عشقت مرا به ترک کله سرافراز کرد

طوبی به روز وصل هم ای کاش داده بود

آن کو شراب فراق تو چندین دراز کرد

با فر بخت خویش صفایی کنم سپاس

کاقبال عشقم از دو جهان بی نیاز کرد

شمارهٔ ۱۴۸

کس نیست کش از قصه ی دل راز توان کرد

شرحی ز غم دوست بدو باز توان کرد

انجام ندارد خبر عشق چه پرسی

این نیست بیانی که خود آغاز توان کرد

غم نیست ز بی بال و پری طایر دل را

پنداشت که از قید تو پرواز توان کرد

جز دل که مرا در شکن زلف تو آسود

گنجشک کجا همدم شهباز توان کرد

در وی نه چنان بسته تعلق که به زنجیر

از موی تو خوی دل ما باز توان کرد

هم رسم تو صیاد رسن تاب توان گفت

هم اسم وی استاد رسن باز توان کرد

یک ره ندهی کام من از لعل خود آخر

انصاف کجا شد چقدر ناز توان کرد

تا چند به خاک اشک زمین گرد توان ریخت

تاچند به چرخ آه فلک تاز توان کرد

خون زاد و غمم راحله ره آه و رفیق اشک

از خاک درت برگ سفر ساز توان کرد

با شرط تمامی مه تابان فلک را

نسبت نه بدان سرو سرافراز توان کرد

با خویش مکن نیز صفایی غم دل فاش

در برزخ بیگانه کجا باز توان کرد

شمارهٔ ۱۴۹

صفایی از سر کویت چوعزم بیرون کرد

یک نپرسی از او تا به فرقتم چون کرد

دلی که صبح وصال از ملال خالی بود

شب فراق ندانی چگونه پر خون کرد

چو حلقه ی سر زلف سیاه سرکش تو

ستاره ی اختر بختم سیاه و وارون کرد

دلم که بود از این نامه صاف تر به وفات

به خون خویش چو این نامه جامه گلگون کرد

دل خرابه ی من تختگاه عشق تو شد

چنان شهی عجبم در دهی چنین چون کرد

کنار دامن من کز رخ توگلشن بود

به نیم چشم زن سیل دیده سیحون کرد

فغان سینه ز داغ تو رو به گردون برد

سرشک دیده ز تاب تو ره به هامون کرد

غبار تا ننشیند به دامنت مژه بین

که خاک کوی تو با خون دیده معجون کرد

مرا کشاکش عشق تو صد ره افزون بود

از آن کرشمه که لیلی به کار مجنون کرد

گلم ز کف شد و خارم نشست در پهلو

ببین چها به من این نجم ناهمایون کرد

نشاط وصل کجا؟ انده فراق کجا؟

درین معارضه بختم چه سخت مغبون کرد

صفایی از تو به هجران غمش نخواهد کاست

که عشق مهر تو هر دم چو حسنت افزون کرد

شمارهٔ ۱۵۰

نه او روزی دو، ترک بد سری کرد

نه یک شب طالعم نیک اختری کرد

نه روی دولتم دیدار بگشود

نه یکبارم سعادت رهبری کرد

نه مرگم از غم هجران رهانید

نه مردی بر مرادم یاوری کرد

نه یارم از تعدی دست برداشت

نه عدل پادشاهم داوری کرد

پس از عمری به قتلم رانده تهدید

مرا جانان عجب یادآوری کرد

جز او در کسوت اسلام کشنید

مسلمانی که چندین کافری کرد

به جورش بردباری های من بود

که او را بر جفاجویی جری کرد

بدین سان بسملم بگذشت و بگذاشت

معاذ الل که این استمگری کرد

توهم گیری جهانی با سر انگشت

اگر جم کارها ز انگشتری کرد

صفایی رازت از مردم نهان داشت

وگر نظم سخن های دری کرد

برید اول زیان خامه و آنگاه

از این غم پاره ای را دفتری کرد

شمارهٔ ۱۵۱

بحمدالله که کوکب یاوری کرد

مهم زین صید غم یادآوری کرد

پس از دوری که در حرمان به سر شد

به سر وقت منش دل رهبری کرد

مهی کز وی تطاول رفت و تقصیر

رضا جویی ارادت گستری کرد

بتی کو را تغافل بود و تردید

وفا داری محبت پروری کرد

شرابی خوردم از لعلش که یک جام

مرا از جامه ی تقوی عری کرد

به عارض هرکه دیدش افعی زلف

یقین بر صدق سحر سامری کرد

به بالا سرو وگل را سرنگون ساخت

به سیما مهر و مه را مشتری کرد

نه از قد این قیامت ها ملک داشت

نه از رخ این کرامت ها پری کرد

بهشتی در نظر کردم هم آنجا

کم از دیدار حور العین بری کرد

دلیلی بر بلندی های او بود

صنوبر گر به سروت همسری کرد

تو با این وصف و اخلاق خدایی

توانی دعوی پیغمبری کرد

صفایی را دهی فرمان به هجران

به هجران کی توان فرمانبری کرد

شمارهٔ ۱۵۲

صفایی از سر کوی تو کی سفر می‌کرد

اگر فراقش از این ماجرا خبر می‌کرد

گرفت دامنش آخر ز شوم‌بختی‌ها

همان قضیه که عمری از آن حذر می‌کرد

قدم به در ننهادی ز آستان شهود

اگر فراق یکی سر ز غیب بر می‌کرد

به یاد آن رودش جاری اشک از مژه خون

که خاکپای ترا سرمهٔ بصر می‌کرد

هم از نخست اگر پند من شنیدی دل

کجا مرا چو خود اینگونه دربه‌در می‌کرد

به رویم از مژه خوناب دل نیفشاندی

دو دیده گو به رخش ترک یک نظر می‌کرد

ز آشیان نفتادی به دام طایر دل

دو روز اگر همه سر زیر بال و پر می‌کرد

مشبک است ز تیر تو ورنه دل خود را

فراز تیغ توام سینه‌سان سپر می‌کرد

چرا به فراق گذارد کسش صفایی تیغ

به طیب خاطر اگر خامه ترک سر می‌کرد

شمارهٔ ۱۵۳

خلاف عادت اگر چرخ یاوری می کرد

به خاک کوی توام بخت رهبری می کرد

سری به پای تو چون خاک سودن روزی

شبی ستاره اگر ترک بدسری می کرد

عنایت تو ز حد درگذشت ورنه چه چیز

مرا به جرم و جنایت چنین جری میکرد

نیافت رخصت از آن چشم ورنه دامن وار

دلم به ساق تو با زلف همسری می کرد

رضا به بیع نشد ورنه ماه و ماهی را

به مهر خود ز سر شوق مشتری می کرد

شد از دلایل چشمت درست بر مردم

که سامری هم از این دست ساحری می کرد

مرا زبان فصاحت صباحت توگشود

وگرنه لالی کی آهنگ شاعری می کرد

به لوح روی و خط سبز و خامه ی سر زلف

اگر خطا نکنم مشق دلبری می کرد

به جز غمش که زمانی ز ما کناره نجست

که این زمان به کس آنسان برادری می کرد

شدی قبول صفایی ولایتش به خدای

دل از عناد تو هر کو چو من بری می کرد

شمارهٔ ۱۵۴

سحرگهان که صبا نافه گستری می کرد

به باغ گل ز غمت پیرهن دری می کرد

به بوی موی تو سنبل به خویش می پیچید

به شوق روی تو بلبل سخنوری میکرد

هوا به رنگرزی درچمن چو بر می خاست

غمت به روی من آغاز زرگری میکرد

بدان امید که گردد بهای خاک درت

رخم مقابله با زر جعفری می کرد

توخود به دست کرامت ز پای بنشستی

وگرنه سرو کجا با توهمسری می کرد

نظر بدو توخود انداختی وگرنه کجا

به چشم شوخ تو نرگس برابری میکرد

صفایی از همه خیل خط فروشان کاش

خودی ز روی صفا از ریا بری می کرد

شمارهٔ ۱۵۵

کس ار به دیده ی دل در نگار ما نگرد

خطا کند نظرش گر به جز خدا نگرد

به ذره ذره وجودم اگر نداری جای

پس از چه هر که ببیند به من ترا نگرد

محبت توندانم چه کرد با دل ما

که ما جفا ز تو بینیم و او وفا نگرد

ز شرم مردم بیگانه بین چشم ترا

چه حالت است که کمتر به آشنا نگرد

به کام خصم برد عمر نیک خواهان دوست

کس ار قبول ندارد یکی به ما نگرد

فلک ز دیده ی مهرم به عمد کی نگریست

مگر که گاه به گاه از در خطا نگرد

ز کوی دوست دل از دست داده رفتم و چشم

چو حلقه ی سر گیسویش از قفا نگرد

نظر دریغ بود سیر زشت و زیبا را

بصر به جاست ولی خبر ترا چرا نگرد

شد از جهان همه هجرم حجاب دیده بلی

جمال یار چو می ننگرد کجا نگرد

به سهم حادثه دور از توکور به جاوید

اگر سوای تو چشمم به ما سوا نگرد

حرام باد حلالش حلال باد حرام

صفایی ار ز تو در روضه ی صفا نگرد

شمارهٔ ۱۵۶

چو ترک چشم تو ز ابروی خود کمان گیرد

بگو به تیر نخستین مرا نشان گیرد

فریب عشق به حرب بتی کشید مرا

که از رخش سپر از قامتش سنان گیرد

سپاه شاه که شهری به چار مه نگرفت

نظام ماه من از یک نگه جهان گیرد

ز داغ آن مه محمل نشین بترس و بپای

مباد ز آه من آتش به کاروان گیرد

دو اسبه در پی دل می روم رکاب گشای

کجاست مرد رهی تا مرا عنان گیرد

گران فروش مخوانش که باشد ارزان باز

اگر بهای نگاهی هزار جان گیرد

دو نیم رشحه زلال لبت عجب که یکی

چهار نهر جنان در ازای آن گیرد

هر آنکه اهل نظر شد ز صحبت تو دمی

نمی دهد که عوض عیش جاودان گیرد

پس از وقوف به خاک درت کمال خطاست

به عهد بلبل اگر راه گلستان گیرد

بهارت از خطر صرصر ایمن است بلی

سپاه غمزه سر راه بر خزان گیرد

صفایی از در جانان به در نخواهد شد

ور این قبول ندارد مرا ضمان گیرد

شمارهٔ ۱۵۷

بخت بد کآخر دمم شمشیر زد

جان بر آمد زود و جانان دیر زد

خواستم مجروح تر بودن ز غیر

هر چه زد دردا که بی توفیر زد

چشم بندی بین که ترکی شیرگیر

از دوآهو یک جهان نخجیر زد

این غزال از بس جری در صید خاست

هم پلنگ آویز شد هم شیر زد

گفتگوها داشتم با وی هنوز

زخم کاری بود و بی تأخیر زد

نازم استادی صیادی که زه

بر کمان نابسته آنسان تیر زد

در پی زلفش نرفتن دست کو

آنکه بر بازوی دل زنجیر زد

کی جوانان جان از او دارند صف

طفل خردی کو ره ی صد پیر زد

گوهرش در لطف و لعلش در صفا

طنزها برانگبین و شیر زد

شرم باد از صورتش نقاش را

تا قلم بر صفحه ی تصویر زد

عشق تر دستم عیار عقل زد

یار سر مستم ره تدبیر زد

تا ترا گردد صفایی خاک پای

پای در این خاک دامنگیر زد

شمارهٔ ۱۵۸

دل ازجراحت تیغم نه آن قدر سوزد

که نوک ناوک غیرت مرا جگر سوزد

توشمع سوزی و من سوزم از حسد که چرا

به بزم عیش توجز من یکی دگر سوزد

به جرم دیده دلم سوخت ز آتش تو بلی

به نیستان چو فتد شعله خشک و تر سوزد

مرا نسوخت جفای تو سخت دل چندان

که روز و شب دلم ا زآه بی اثر سوزد

سرشک سوز درونم نکاست بلکه فزود

در آب آتش عشق تو بیشتر سوزد

نبود از دلم آگه سوای دیده کسی

مرا مخالفت اشک پرده در سوزد

چنان ز تابش رخ برفروخت شعله حسن

که دین و دانش و هوشم به یک شرر سوزد

دل ازخیال تودرسینه هر شبم تا کی

چوشمع در لگن از شام تا سحر سوزد

نسوخت نشتر الماس دشمنان هرگز

مرا چنان که دل از ناوک نظر سوزد

صفایی از پی بدرود من تو زودتر آی

مباد آتش عشقم که بی خبر سوزد

شمارهٔ ۱۵۹

تیر عشق تو بهر دل نرسد

سهم دیوانه به عاقل نرسد

چیست خرمن گیسو که از آن

خوشه ای بهره به سایل نرسد

مانده در لجه ی اشکم مردم

چون غریقی که به ساحل نرسد

میرد از ذوق گرفتاری دام

کار صیدت به سلاسل نرسد

عشق کوه است و شکیبایی کاه

هرگز این بار به منزل نرسد

از خطت خار خطر رست مرا

کشت این باغ به حاصل نرسد

وای برحال قتیلی کاو را

دست بر دامن قاتل نرسد

به سعادت نشود کارم ختم

کرم او بر سر بسمل نرسد

یک دم از حسرت نوشت نکشیم

کم به لب زهر هلاهل نرسد

ناوک ناله ی آتشبارم

درتو هشدار که غافل نرسد

نگسلد از تو صفایی به جفا

در دلت خطره باطل نرسد

شمارهٔ ۱۶۰

بی تکلف دل ندارد هر که دلدارش نباشد

از حیاتش چیست حاصل هر که او یارش نباشد

وصل گل را هر که نارد احتمال خار هجران

از دی و دی زین گلستان بهره جز خارش نباشد

زلف را لابد شکست است از پریشانی ولیکن

این سه فیروز افتد گرچه سردارش نباشد

سرو بستانی که همسر می ستایندت به بالا

یک قدم همراه سروت پای رفتارش نباشد

گفتمش عذر رقیب است امشب بخواه از بزم گفتا

روز هم دارد خطرها گنج اگر مارش نباشد

غنچه خاموشی گزید ازبی زبانی یا ز خجلت

پیش آن نوشین دهان یارای گفتارش نباشد

پنجه افکندم به سیمین ساعدی کز خیل مژگان

رستم رویین تن افکن مرد پیکارش نباشد

بی جمالت بر صفایی روز روشن تیره شب شد

تا توهم خوابش نگردی بخت بیدارش نباشد

شمارهٔ ۱۶۱

کس را چه تمنا که خریدار تو باشد

کش نیست بهایی که به مقدار تو باشد

جان چبود و تن کیست دریغا که متاعی

در دست ندارم که سزاوار تو باشد

آن طالب صورت خبرش نیست ز معنی

بیش و کم اگر در غم آزار تو باشد

از دادن یک دل به تو حاصل نکند کام

از جان گذرد هر که طلب کار تو باشد

زنهار اگر دست گشایی پی خونریز

اول بکش آن را که به زنهار تو باشد

دام از چمنش بهتر و بندش ز رهایی

خوش بخت اسیری که گرفتار توباشد

نیشش همه نوش آمد و دردش همه داروست

دردی کش غم کیش که بیمار تو باشد

کالای وفا قحط شد از فقد خریدار

این جنس مگر در صف بازار تو باشد

دستی ز دلازاری احباب نگهدار

تا پاس وفا حرز و نگهدار تو باشد

می باش خدا را به صفا یار صفایی

الطاف خدایی همه جا یار تو باشد

شمارهٔ ۱۶۲

آن را که دو صد چشم بر انعام تو باشد

مپسند که عمری همه ناکام تو باشد

یک لحظه جز آزار منت کار دگر نیست

حیف است که این حاصل ایام تو باشد

زین پس بخروشیم ز دست توگر ای دوست

بی تابی ما موجب آرام تو باشد

یک ره به دوحرفش بنواز آنگه شب و روز

صد دیده به ره گوش به پیغام تو باشد

آخر به یکش جرعه چرا دست نگیری

گرتفته دلی تشنه لب جام تو باشد

دین رفت بیا چون دلم از دست ربودی

آغاز من این تا چه سرانجام تو باشد

با آن همه صیدت عجب این است که جاوید

برجاست همان دانه که در دام تو باشد

بالش به پر افشاندن مینو نشود باز

مرغی که مقامش به لب بام تو باشد

از ننگ چه پرهیز و به ناموس چه پرواش

سودا زده ی عشق که بدنام تو باشد

با شیخ چه کردی دگر امروز صفایی

کش کام پر از لعنت و دشنام تو باشد

مفتی که کند کافرش از کفر تبرا

حق دارد اگر منکر اسلام تو باشد

شمارهٔ ۱۶۳

غم نیست دلی را که در او جای تو باشد

شادی همه آنجاست که مأوای تو باشد

در خلوت ما غیر تو راه دگران نیست

ور هست همان داعی سودای تو باشد

در دیده کشم میل اگر میل تو بینم

بر سینه زنم تیغ اگر رای تو باشد

سایم به رهت روی و امید است که جاوید

بر جبهه ی من نقش کف پای تو باشد

از نام نیفزایم و از ننگ نکاهم

وین منزلت آنراست که رسوای تو باشد

کی باز شود سیر گلستان ارم را

آن چشم که سرگرم تماشای تو باشد

بس زشت نماید به نظر حور بهشتی

آن را که نظر بر رخ زیبای تو باشد

خون کرد که نوشد به ملاحت جگرم را

این لقمه هم از لعل شکر خای تو باشد

با پاس شه امروز مگر آفت مردم

در شهر همان عبهر شهلای تو باشد

اول پی خونریز صفایی بگشا دست

گر کشتن عشاق تمنای تو باشد

شمارهٔ ۱۶۴

خیال هر دو جهان هرچه جز هوای تو باشد

برون کنیم ز سامان جان که جای تو باشد

جدا مکن ز خود آن را که از کمال محبت

رضا شود به جدایی اگر رضای تو باشد

مزن به تیغ تغافل به دست مرحمتم کش

اگر عطای تو موقوف بر جفای تو باشد

به قتل بر سر جانم گذار منت وافی

گر این کمینه نوا در خور فدای تو باشد

شکنج عشق و شمار شکیب را تو چه دانی

غمی که بهره ی من شدکجا برای تو باشد

ز سر به دوش میفکن کمند طره چه حاصل

از آن که دو دل خلق در قفای تو باشد

مزار مسکنت خود به سلطنت نفریبی

که شه گدای کسی شد که او گدای تو باشد

به سر درآیم و بوسم گذر که همه کس را

بدان امید که شاید محل پای تو باشد

به گاه نزع نگه نیز از او مجوی صفایی

بهای جان تو چه بود که خونبهای تو باشد

شمارهٔ ۱۶۵

دوش ازغم ما را دانی چگونه سر شد

هر دو دم از درون خاست صد شعله ام به سر شد

چون شمع ز آتش دل اشکم همی به رخ ریخت

بگداختم سراپای تا شام من سحر شد

با کس حدیث عشقت ما گفتگو نکردیم

حسن تو پرده در بود وین داستان سمر شد

عهد تو و شه ما پرسش ندارد از پی

مالی اگر هبا رفت خونی اگر هدر شد

صبرم به رنج هجران چندانکه سست تردید

دردم به کاوش عشق هر لحظه سخت تر شد

هر روز و شب به جایی است پا بست دلگشایی است

تن در بدر ز دل بود دل نیز دربدر شد

از دولت سر عشق بی هیچ گنج و لشکر

در ملک غم گدایت سلطان تاجور شد

تهدید قتلم از یار نشنیده مژده آورد

در حیرتم که زین راز قاصد کجا خبر شد

بر صبر دل نهادن مفتاح کامیابی است

این است در دو گیتی زهری اگر شکر شد

سودای این سفر پخت هر کس چو من صفایی

سودش همه زیان زاد امنش همه خطر شد

شمارهٔ ۱۶۶

مرا این مایه رسوایی مگر از دیده یا دل شد

به شیدایی کشد کارش هر آن کز خویش غافل شد

ز دست دیده کی با کام دل خاکی به سر کردم

سرا پا آستانش چشم تا برهم زدم گل شد

فکند از پا و برد از دستم آن ترک کمان ابرو

جز این نبود جزای آن که با پیکان مقابل شد

به گلشن بالم ای صیاد زنهار از قفس مگشا

چه داند فرق دام و آشیان صیدی که بسمل شد

تسلی یافت دل ها در خم زلفش کرامت بین

که از تأثیر یک زنجیر صد دیوانه عاقل شد

غم من خور که خفتم بر سر تیرت زهی شادی

شهیدی را که گامی چند از دنبال قاتل شد

به وصلش تن زدم و اینک به هجرم جان سپاری بین

به یک بی فکری دل بنگر آسانم چه مشکل شد

سپردم دور از اوجانی که نزدیکش نیفشاندم

تغابن بود زین سودا مرا سودی که حاصل شد

صفایی را چون کشتی شکست از موج این دریا

که بعد از قرن ها یک تخته نتواند به ساحل شد

شمارهٔ ۱۶۷

تا جان به هوای دلبر آمد

از دانش و دین ودل برآمد

بختم چو نکرد دستگیری

پای طلبم به سر در آمد

از هجر اجل رهاییم داد

شادم که زمان غم سرآمد

هر خون دلی که با تو خوردیم

خوشتر ز شراب و شکر آمد

ساقی عوض از سیم عرق ریخت

این سیم به ام از آن زر آمد

بشکسته دل از عرض درستم

تا کامروا زجوهر آمد

دل بست به رخ ز زلفش این بود

ماری که به گنج رهبر آمد

نازم قد و چهرت ای دلارام

کز پرده حسن تا درآمد

شنعت زن ماه کاشغر شد

خجلت ده سرو کشمر آمد

ماهی که زمردش براندام

سروی که طبر زدش برآمد

تا مالک ملک غم صفایی

بی منت گنج و لشکر آمد

با آنکه قدم به عرش می سود

با خاک در تو همسر آمد

شمارهٔ ۱۶۸

جانم از سینه به حسرت چوگلوگیر آمد

یار آمد به سرم زود ولی دیر آمد

تا خورد خون مرا فاش از آن ابروی و چشم

ترک مست نگهش دست به شمشیر آمد

تا کرا بستهٔ گیسوی و سرین خواسته باز

بی جهت نیست که باکنده و زنجیر آمد

گر ندارد سر بوس کف پای تو چو ما

پس چرا طره ات از دوش سرازیر آمد

قوت آمدنم در پیت از ضعف نبود

ورنه از زلف دراز تو چه تقصیر آمد

دوش در واقعه ترکی به دو تیغم خون ریخت

خوابم امروز ز ابروی تو تعبیر آمد

کاری از پیش نبرد اشک سحرگاه مرا

اینک ای ناله ترا نوبت شبگیر آمد

از پی دوست صفایی دل و جان دادم باز

پیش عشاق مرا مایهٔ تشویر آمد

شمارهٔ ۱۶۹

گفتم آخر ز چه برعهد تو بنیاد نماند

گفت یک حرفم از آن عهد وفا یاد نماند

شور سودای تو ای خسرو شیرین دهنان

در جهان ذکری از افسانه فرهاد نماند

بنده ی طره ی دلبند تو کاندر همه شهر

به غلط هرگز از او گردنی آزاد نماند

تا تو زنار سر زلف فکندی بر دوش

ساکن کعبه به کف سبحه ی اوراد نماند

هر کجا پادشه حسن تو زد نوبت عشق

دل خیلی به خیال غم او شاد نماند

تا به سرو و سمنت دیده فرو دوخت نظر

در نظر نام و نشان از گل و شمشاد نماند

شد رقم نقش وجود تو چو بر لوح شهود

جفت بیرنگ تو در صفحه ی ایجاد نماند

آنچه ره داشت در امکان همه زیباتر ازین

صنعتی در قلم قدرت استاد نماند

نه لب از ناله به آرامش دل گشته خروش

بی تو از گریه مرا فرصت فریاد نماند

در جدایی همه گویند کنم کسب شکیب

غافل از آنکه مرا صبر خداداد نماند

کی فراموش کند از تو صفایی حاشا

تا تو در خاطری از خویشتنم یاد نماند

شمارهٔ ۱۷۰

ای گرفتار به سودای تو آزادی چند

متعلق به غمت خاطر ناشادی چند

جز دل من که اسیر خم آن کاکل و زلف

نشنیده است کسی صیدی و صیادی چند

زان دو لب نیست ما کام که ازشاه وگدا

هست شیرین ترا خسرو و فرهادی چند

داشتم چشم رهایی ز صف غمزه و لیک

نیم کشتی نرهد ازکف جلادی چند

ریزدم خون دل از دیده به نوک مژگان

کس کجا دیده روا یک رگ و فصادی چند

خالت از طره و چشم و ذقن آموخت وفا

بود شاگرد ترا صنعت استادی چند

موجب قتل من آید مگر این، ورنه مرا

رستن از قید محال است به فریادی چند

وقت جان بازیم از سر مرو ای دوست که باز

رستم از تیغ تو مشتاق به امدادی چند

راه مقصود صفایی ز حرم گم شده و دیر

دارد از پیر مغان دیدهٔ ارشادی چند

شمارهٔ ۱۷۱

هر که زین دور میسر شودش کامی چند

بایدش خورد هم از خون جگرجامی چند

بلبلی در چمن آسوده دمی چند بخواند

کش فراسوده نشد بال و پر از دامی چند

که صباحی دو گذشتش به تمنای نشاط

که بر او در غم و تشویش زند شامی چند

تا گروهی زیدآزرده دل از خار جفا

چرخ از خاک بر انگیخت گلندامی چند

هرکه آزار دلی را به ستم سهمی راند

باش کوکردنش آماده صمصامی چند

محض قطع امل از عهد ازل این شده حکم

که قتیل از پی قاتل نرودگامی چند

حسن دارند بهترکان که ز سر پنجه ی ناز

بردرد پرده ی پرهیز نکونامی چند

طایف کوی تو محرم نه ز دنیا هیهات

بست اول قدم از آخرت احرامی چند

از گریبان تو تا سر نزدی آتش حسن

کی شدی پخته به سودای غمت خامی چند

گو بخور خاک و به خون غلت صفایی همه عمر

تات روزی بنوازند به اکرامی چند

شمارهٔ ۱۷۲

باده از خم به قدح ریز که با جامی چند

غالب آن است که حاصل نکنی کامی چند

چیست تا حاصلت از صحبت صوفی و فقیه

بر کن ای خواجه دل ازپخته خور خامی چند

هیچ کس ننگ ز رسواییت ای عشق نداشت

بلکه معروف شد از فضل توگمنامی چند

درجهان بیش و کم این بوالعجبیها که شنید

جز رخ و زلف تو یک صبح و در او شامی چند

عجب از طره و خالت که کنی ای همه صید

وین عجب ترکه به یک دانه نهی دامی چند

عضو عضو تو مرا بند هوس بست به پای

چکنم یک دل و سودای دلا را می چند

باهمه سوختگی ز آتش عشق و غم دوست

هان صفایی نشدی پخته چرا خامی چند

شمارهٔ ۱۷۳

امان نداد جدایی مرا زمانی چند

که التماس کنم از اجل امانی چند

دلا به سینه ی جانان گذر مکن زنهار

که بسته نرخ نگاهی به نقد جانی چند

عمارت دل ویران مجوی از آن که به هیچ

به باب فتنه دهد خاک خاندانی چند

جز اوکه پرده رخسار کرده کاکل و زلف

هر آفتاب که گسترده سایبانی چند

اثر نکرد در اوآه ما نخورد چرا

بر این نشان همه یک تیر از کمانی چند

زعضوعضو تویا رب چها رود برما

که راندی از مژه بر سینه ام سنانی چند

قدت که غیرت طوبی رخت که رشک ریاض

چو گلبنی است ولی شرم گلستانی چند

زنیم بوسه ی چندت مگر به پای رکاب

عنایتی است نگهداری از عنانی چند

گرفت در همه زلفت دل صفای جای

که دیده غیر تو یک مرغ و آشیانی چند

به تار طره ی ترکان تعلقی است

ترا چو مرد رسن باز و ریسمانی چند

شمارهٔ ۱۷۴

فغان که نیست مرا در دهان زبانی چند

که از معانی حسنت کنم بیانی چند

کجا مجال که تا صبح حشر هر نفسی

کنم ز شام فراق تو داستانی چند

غم تو سوخت ریاضم به می چه خواهد ماند

به یک بهار اگر برخورد خزانی چند

نه باغبان و نه گلچین مرا به داد رسید

به سینه ماند همان حسرت فغانی چند

مگر به چنگ کنم یک ره آستین را

هزار ناحیه سودم بر آستانی چند

ز خوف و خشیت و خواری ز صبر و صدق و صفا

به عرض عشق تو آورد به ارمغانی چند

به چاک سینه ام از زخم آخرین پیداست

ز تیرهای نخستین به دل نشانی چند

مرا سپار به سگ های کوی خویش کنون

که نیست از همه هستی جز استخوانی چند

کجاست جز تو که آرایش صد انجمنی

صنوبری که بود زیب بوستانی چند

به قدر چهر خود آزادکن صفایی را

ز سرو و سوری و شمشاد و ارغوانی چند

شمارهٔ ۱۷۵

ز چاک سینه اگر بر کشم فغانی چند

به یک نفیر بهم بر زنم جهانی چند

سرشک دل نکند تا سرای تن ویران

نهادم از مژه بردیده ناودانی چند

به جان فشانی و سربازیم اشارت کن

اگر به عهد حرام یابد امتحانی چند

سوای مهر تو عشاق را بسته که دید

ستاره ای که شود ماه آسمانی چند

مرا شمر سگ این آستان به حکم وفا

یکی حساب کن از خیل پاسبانی چند

ز طره تو به زلف بتان چه فرق که نیست

چنان که نسبت ثعبان به ریسمانی چند

فتم اسیر تو زلفا چه دوده ای که فتاد

اسیر هر خم موی تو دودمانی چند

چه پرسی از دل خود کشتگان خفته به خون

فتاده بر سر کوی تونیم جانی چند

ز تار زلف تو پیران خمیده جز تو جوان

که بست یک ره از این دست بدگمانی چند

مرا صفایی و سودای خوب رویان چیست

کجا برآمده یک پیر با جوانی چند

شمارهٔ ۱۷۶

داشت وجهی که ندادند ترا جانی چند

تا تصور نکنی یکدل و جانانی چند

وقت دل خوش که مرا هر نظر از ظلمت تست

باز در گنج شبستان در بستانی چند

ذوق یک بوسه بهکام من از آن نوش دهان

هست صدبار به از چشمه ی حیوانی چند

روید از بوی تو هم خواب ترا عمر دراز

هست بر دعوی من زلف تو برهانی چند

نیست کس لایق و رشکم نهلد ورنه همی

بخشم از لعل توخاتم به سلیمانی چند

دل بهر عضو تو صد جاست گرفتار فسون

کس ندیده است گنه کاری و زندانی چند

تا زنی چشم بهم زان دوکمان بی زد و خورد

صیدت آید همه این شهر به پیکانی چند

بر رخ آویخته گیسوی کجت گفتی راست

داشت در کف ید بیضای تو شعبانی چند

ترسمت خاطر نازک زید از ناله ملول

کردمی ورنه دلت نرم به افغانی چند

پی یک درد که دارد چو صفایی همه عمر

از وجود طرب انگیز تو درمانی چند

شمارهٔ ۱۷۷

نیست در صومعه جز معنی حیوانی چند

بگسل ای دوست دل از صورت بی جانی چند

راست خواهی مثل پیر مغان با فقها

همچنان است که یک آدم و شیطانی چند

با تولای تو ای پیر مغان آمده ایم

کارد از کیش کهن تازه مسلمانی چند

از پریشانی ما حالت ما را دریاب

خود چه پرسی خبر عشق ز حیرانی چند

از تماشای حرم تا ابد آیی محروم

همچو من تا نکنی قطع بیابانی چند

نشکفد غنچه مقصد تو از روضه ی قدس

در جگر تا نخلی نخل خار مغیلانی چند

ترسم از خاک درت آب برد گرد مرا

ورنه انگیختمی از مژه عمانی چند

از تو آباد شد اجزای وجودم ای عشق

جز تو کس دید کجا گنجی و ویرانی چند

حرفی از دفتر حسن تو صفایی ننگاشت

گرچه پرداخت در اوصاف تو دیوانی چند

شمارهٔ ۱۷۸

به زلف جستم از آن دو خط گریز گاهی چند

ز کید دور قمر یافتم پناهی چند

به خط و طلعت او بین که باغبان بهشت

دو دسته ی گل تر بسته بر گیاهی چند

بیاض جبهه و زخ با سواد زلف تو چیست

دمیده در شب تاریک مهر و ماهی چند

به قد و چهر تو تشبیه سرو و ماه خطاست

مرنج اگر به غلط کردم اشتباهی چند

نداده جان به وفایت ز بخت بد مائیم

به جرم هستی خویش از تو عذر خواهی چند

به بندگی نپذیرد چو من گدایی را

بتی که بنده ی فرمان اوست شاهی چند

بر آنچه که غمت با وجود ما کم و بیش

نکرد آتش سوزان به پر کاهی چند

دل از تطاول عشقم فتاده از تعمیر

گذشت بر ده ویران ما سپاهی چند

کمان چو ساخت صفایی قدت ستیز رقیب

تو نیز بفکنش از پی خدنگ آهی چند

شمارهٔ ۱۷۹

برس به داد دل ما که پادشاهی چند

رسیده اند به فریاد داد خواهی چند

گهی به زخمی و گاهم به مرهمی بنواز

به سوی ما فکن از مهر و کین نگاهی چند

کشد فراق چو ما را بدو سپار چرا

به گردن تو فتد خون بی گناهی چند

به خون من چه بود پاسخت که هست مرا

ز زلف و غمزه و خال و رخت گواهی چند

کدام شب به امیدی که روز از آن گذری

به سر نکرده ام از عمد خاک راهی چند

به صید صوفی و زاهد به دیر و کعبه خرام

خراب ساز کلیسا و خانقاهی چند

به حلقه حلقه ی گیسو بری ز ره دل ما

به راه خلق کنی از طناب چاهی چند

به دیده طره ی ترکان مرا نماید راست

ز خجلت خم زلف تو رو سیاهی چند

مبند باد به چنبر، به هاون آب مسای

چسود زین دو صفایی در اشک و آهی چند

شمارهٔ ۱۸۰

ستاده بر سر راه تو دادخواهی چند

هزار ناله به لب هرکرا ز راهی چند

گناه نقض وفا را به کشتگان چه نهی

کنون که رنجه ی خون بی گناهی چند

چرا به یک نگهم نیم بسمل افکندی

تمام کن عمل ناقص از نگاهی چند

به موج اشک زنم دست و پا و فایده نیست

غریق بحر بلا را خود از شناهی چند

قد خمیده رخ زرد چشم تر لب خشک

به صدق عشق خود آورده ام گواهی چند

به ملک دل غم ترکان جدا جدا همه زیست

نساخت چون به یک اقلیم پادشاهی چند

برون که برد به خبر ترک سر که زین میدان

تهی فتاده ز سر افسر وکلاهی چند

از این خرابه به آن خانه نیست جز قدمی

توقف ار نکنی در حسابگاهی چند

صفایی از کس و ناکس به دوست گردان روی

خلاف عهد مبر سجده بر الهی چند

شمارهٔ ۱۸۱

بتان شهر ز ما هر زمان که یاد آرند

مسلم است که آهنگ قتل ما دارند

خدای را خبرم ده که کیستند این قوم

که دشمنی همه با دوستان روا دارند

به شیرگیری ترکان نگر که با همه شور

نه خوف حشر و نه اندیشه ی جزا دارند

مبین ز چشم حقارت به ما که درویشان

ز دولت سر عشق تو کیمیا دارند

به یاد شورش عشاق بین که هر شب و روز

ز رشک بر سر کویت چه ماجرا دارند

حدیث غنچه ی خاموش تست با دل تنگ

که بلبلان سحر خیز با صبا دارند

ز راز دل نگشایم زبان به محضر غیر

وگر بسوختم همچو شمع واره وا دارند

به تیر غمزه اگر ساخت کار من نه شگفت

شهان گهی نگهی خاص با گدا دارند

ز زلف سرکشت آن قصه های دور و دراز

حکایتی است که از نافه ی ختا دارند

چه چشم ها نگران در قفاست خوبان را

ز حلقه حلقه کمندی که در قفا دارند

ز فصل گلشن چهرش صفایی این اسفار

روایتی است که از روضه ی صفا دارند

شمارهٔ ۱۸۲

باید دلی که درک معانی کند ز پند

باید سری که گوش دهد پند سودمند

هوشی مرا که فهم سخن می نمود نیست

دیوانه را چه سود سرون به گوش پند

او خود نبود حور و بر این حیرتم که بود

پیدا چو سمع ساعد سیمینش از پرند

ز آن زلف مشکسا گرهی بر رخم گشای

گر بسته ای کمر که رهانی دلم ز بند

ز آن چهر و قد چو سرو و چو سوری که حسن یار

حجت فراشت در نظر کوته و بلند

خوارم اگر به چشم تو دارم ولی امید

کز عز خاکبوس درت گردم ارجمند

افغان و اشک و انده و آسیب تا به کی

تاب و توان و طاقت و تسلیم تا به چند

نامد صفایی ار مژگان منع اشک ما

کس کی به راه سیل ز خاشاک بسته بند

شمارهٔ ۱۸۳

چون بگسلم نه زلف توکز هر شکنج و بند

تنها ز من هزار دل آوره در کمند

نتوان بریدنم ز تو پیوند دوستی

ور بند بندژ من همه از هم جدا کنند

منع از گدای خود مکن ای شه که عیب نیست

هستیم اگر به دولت حسنت نیازمند

یکسر برون خرام که پنهان کنند روی

از خجلت جمال تو خوبان خود پسند

قد برفراز تا همه آیند سر به زیر

سرو و صنوبر و گل و شمشاد و ناروند

پستم چنین به خاک ره ی خویشتن مبین

باشد به دستبوس تو روزی شوم بلند

جان رایگان به پای تو ریزم که بی دریغ

در باب این متاع مرا نیست چون و چند

چل سال یک نفس غمت از من جدا نزیست

بودم به چشم مردم اگر شاد اگر نژند

دور از تو خود بگو که صفایی کند چه کار

ناچار اگر همی نتواند دل از تو کند

شمارهٔ ۱۸۴

عقل را گیسوی لیلی طلعتان مجنون کند

با دل مجنونم این زنجیر یارب چون کند

تا به گونا گون بسوزد روز هجر این دل مرا

در شب وصلم به عمد الطاف گوناگون کند

با کمال تنگدستی منت ایزد را که عشق

هر دمم زین اشک و رخ چون سیم و زر قارون کند

کید اندازد نقاب از رخ یکی خورشیدوار

پرتو مهرش زمین را خجلت گردون کند

حسن او بی کوشش صیاد چندین دل برد

عشق او بی جنبش جلاد چندین خون کند

رشحه ای از لعل نوشین خند شکر خای او

در مذاقم کار صد خم باده گلگون کند

بر سر بالین من مگذر که هر شب تف دل

از تنور سینه ام کاشانه چون کانون کند

دل نهادم بر فراق اما صفایی شوق قرب

هر نفس از حد حلم و حالتم بیرون کند

شمارهٔ ۱۸۵

اگر سرشک منت خاک راه تر نکند

ترا ز حالت من دیگری خبر نکند

ریاض حسن ترا خرمی است اردی و دی

مگر به باغ تو باد خزان گذر نکند

ستودن تو دریغ آیدم به سنگدلی

ور از هزار فغانم یکی اثر نکند

جفا به اهل وفا خاصه داد خواهان کی

رواست کو ستمت در جهان سمر نکند

به خاکساری ما صد هزارت استغناست

که گفت لابه ی کس در بتان ثمر نکند

مگربه خاک درت خضر آب حیوان را

کند معاوضه کز زندگی ضرر نکند

بر آن سرم که کنم خاک درگهت سر خویش

اگر ز رشک مرا چرخ دربدر نکند

ز بسط و طول صفایی ملول خواهم شد

اگر بیان غم خویش مختصر نکند

شمارهٔ ۱۸۶

گر مهم چو مهر ز آن جمال و چهر با شروط مهر دلبری کند

شیخ و شاب را سر به خط کشد، مهر و ماه را مشتری کند

بی خطا به عمد بی هراس و باک، خون عالمی ریزدار به خاک

شیخ کی دهد فتوی دیت، پادشه کجا داوری کند

زلف سرکشش از یکی کمند، صد هزار دل آورد به بند

چشم بی هشش از یکی نگاه صد حکیم را بستری کند

سر کند به زیر خوار و شرمسار، از حیا و شرم پیش گل چو خار

اولین قدم سرو جویبار، گر به سرو او همسری کند

ای نگارچین پرده از جبین، بر فکن تمام تا که بعد از این

نه کسی مثل از ملک زند، نه کسی سخن از پری کند

غمزه ی تو هست گر نه تیر زن، گه به قصد جان گه به قتل تن

ز ابروی کمان در عروق من، دم به دم چرا نشتری کند

دیگ آرزو روز و شب پزم، تا دمی به کام لعل او گزند

چون صفایی آن قوت جان مزم، بختم ار به صدق یاوری کند

شمارهٔ ۱۸۷

گل رخان کز خار مژگان دم به دم خنجر زنند

کاش مشتاق تماشا را دم دیگر زنند

پادشه را هم بر این ترکان کافر حکم نیست

ور به خون مسلمین بی پرده دامن بر زنند

ترسم آید موجب صد جرم شور عاشقان

آه اگر خوبان قدم در عرصه ی محشر زنند

دادخواهی را مگر سازند دستاویز خویش

در قیامت کشتگان دستت به دامان در زنند

می برد پایان سامان غمت را کو مجال

کز گریبان دست بردارند تا بر سر زنند

دلبران در پرده و بیرون فتاد از پرده دل

وای بر ما آن محل کز پرده چون مه سر زنند

بر نتابد پنجه شان با ساعد روح القدس

ورنه با این دست و بازو راه پیغمبر زنند

جامه گلناری کنند از خون حلق آنگه به عکس

خیمه زنگاری از خط بر لب کوثر زنند

آن دوچشم از یک نگه خوردند خونم بی شراب

چیست تدبیرم صفایی پس اگر ساغر زنند

شمارهٔ ۱۸۸

اگر یک چندم از دل برگشایند

از آن بهتر که صد پندم سرایند

به دستی کو مرا پا بست خود ساخت

ندانم دیگرانم چون گشایند

به مرغان اسیر اغرای پرواز

چه حاصل تا رسن بردست و پایند

مرا مهر بتی کیش است و ترسم

همه عالم بدین آیین گرایند

هر آنکو منکر صنع خدایی است

ترا کو یک نظر بروی نمایند

به محشر چون در آیی حور و غلمان

به مینو بی تو یک ساعت نپایند

گر آنجا بنگرندت اهل جنات

به بنگاه جحیم از سر درآیند

کند دعوی عشقت هر کس اما

چنین جان ها مر آن غم را نشایند

به می ساقی نه بی مطرب مپندار

غبار رنجم از خاطر زدایند

صفایی لعل میگون جزع خونخوار

مرا در عین غم شادی فزایند

شمارهٔ ۱۸۹

عقل اگر حلقه ی زلف زره آسای تو بیند

دین و دل واله و زنجیری سودای تو بیند

کفر و اسلام معلق نگرد بسته به مویی

که بدین دست کس آن سلسله در پای تو بیند

صد چو فرعون نهد گردن تسلیم خدا را

که دو ثعبان مبین بر ید بیضای تو بیند

پیرهن پاره کند همچو گل از دست تغابن

یک نظر بلبل اگر غنچه ی گویای تو بیند

از کف ساقی تسنیم فتد ساغر صهبا

گر یکی لعل نمک خند شکر خای تو بیند

تا رقیبت شده بیدار نظر بازی مردم

دیده در خواب مگر طلعت زیبای تو بیند

مهر با ناخن غیرت بخراشد رخ رخشا

گر به عبرت نظری چهر دلارای تو بیند

ریزد انجم عوض اشک و عرق از رخ گردون

گر درست از نظر پاک سراپای تو بیند

سرو را نیست به قد تو سر همسری اما

سر کشید از سر دیوار که بالای تو بیند

در صف واقعه خود را کشد از رشک صفایی

چون صفاصف همه را محوتماشای تو بیند

شمارهٔ ۱۹۰

چشم معنی نگر عارف اگر روی تو بیند

صنع ایزد همه در صورت نیکوی تو بیند

سلسبیلش چو حمیم آید و فردوس چو نیران

خازن جنت اگر کوثر و مینوی تو بیند

عقد پرویز به دامان گسلد دیده ی گردون

در شکر خند اگر رسته ی لولوی تو بیند

مشک در نافه ی چین خون شود از رشک دگر ره

گر شکن در شکن و خم به خم موی تو بیند

جاودان طعنه سراید عوض نغمه به سوری

عندلیب ار به گلستان رخ گلبوی تو بیند

نتوان داشت به صد کنده و زنجیر نگاهش

سرو کشمیر اگر ره به لب جوی تو بیند

اجل از دامن عشاق کشد دست تطاول

اگر آزار رقیبان جفا جوی تو بیند

سر سودائیم ای کاش در آغوش تو بودی

تا سر خویش یکی بر سر زانوی تو بیند

گاه بر کرده سر از جیب که در پای تو افتد

گاه آورده نگون پشت که پهلوی تو بیند

آنکه در عشق تو دارد سر اندرز صفایی

کاش برد لشکری قوت بازوی تو بیند

شمارهٔ ۱۹۱

شرع در خون رود ار قامت دلجوی تو بیند

عقل مجنون فتد ار حلقه گیسوی تو بیند

چشم ها دوخته گردون به زمین هر شب از انجم

تا نهان از همه مردم نظری سوی تو بیند

شمس لایق بود ار سر به کف پای تو ساید

سرو مایل شود ار ره به سر کوی تو بیند

هرکه مهر فلک و چهر تو سنجد به تقابل

اختران را همه چون سنگ ترازوی تو بیند

تا قیامت به خود افسون دمد از خوف حوادث

چشم هاروت اگر فتنه ی جادوی تو بیند

آن چنان کش نتوان بردن از آن جا به سلاسل

شیر گردد سگ کوی تو گر آهوی تو بیند

هوش از مغز پرد گر نفس زلف تو بوید

چشم ازکار رود گر نظری روی تو بیند

باقی عمر نبینی دگرش روی به قبله

پیر سجاده نشین گر خم ابروی تو بیند

نکند شکوه ز بیداد تو با آنکه صفایی

در خود این آتش سوزان اثر خوی تو بیند

شمارهٔ ۱۹۲

مرغ دل از قید غم های جهان آزاد بود

تا به کام خویشتن در دام آن صیاد بود

روبرو شاگرد نقاشی دل از دستم ستاد

کو به فن دلبری استاد صد استاد بود

سینه کندم درغم جانان و شادم کز وفا

نقل ما شیرین تر از افسانه ی فرهاد بود

بعد عمری یک رهم بر سر رسید این هم نه خود

ز اهتمام بخت من، کز طالع فریاد بود

وقت جان دادن قتیلت نز رهایی در طرب

با غم هجران به مرگ زندگانی شاد بود

کشت و پس برتربتم گیسو فشان بگریست زار

گوئیا آشفتگی های من او را یاد بود

کشتن فرهاد از آن شیرین دهان بیداد نیست

هر چه با ما کرد آن خسرو کمال داد بود

خوی خون ریزی پدر یادش نداد از روی عمد

کاین جوان از کودکی خونخوار مادرزاد بود

هر چه گفتی جز حدیث لعل آن نوشین دهن

از شکر تا زهر در گوش صفایی باد بود

شمارهٔ ۱۹۳

به بزمم دوش حورا پیکری بود

که هر عضوش به فردوسم دری بود

در آن مستی ندانستم سر از پای

که در سرم نهان با وی سری بود

دلی بگرفت و صد جانم عوض داد

درین سودا عجب سودآوری بود

نکردی ترک بالفرضش ز آغاز

در امکان ممکن ار زین بهتری بود

مذاق تشنه کامان را دمادم

به نوشین درج مرجان کوثری بود

به اخذ ملک بی سامان دل ها

به مژگان صف آرا لشکری بود

به منع سرکشی برگردن عقل

ز مشکین طره پیچان چنبری بود

دل و دینم ربود از یک تجلی

صفایی را عجب غارتگری بود

شمارهٔ ۱۹۴

به مینو منظری دوشم سری بود

که جنات از جمالش مظهری بود

دل از دستش نیارستم ستادن

که زین مشکل مرا مشکل تری بود

مسلمان زاده ی این مایه بی باک

غریب اسلام دعوی کافری بود

ز درد امروز اگر نالم عجب نیست

که دل را هر نگاهش خنجری بود

به خونریز من از هر نیش مژگان

بهر عضوم سرا پا نشتری بود

به رخ زان حلقه ها زلفش زره سار

چو بر گنجی نگهبان اژدری بود

به تسخیر دل و جان بی عزایم

ز چشم فتنه جو جادوگری بود

رخش رخشان چو روز از زلف شب تاب

به عقرب به ز خورشید اختری بود

مرا شوری چنان نز خوی خود خاست

که آن وجد و سماع از دیگری بود

سخن کوته صفایی کی ترا کام

شود شیرین که گویی شکری بود

شمارهٔ ۱۹۵

در دلم هر لحظه صد سودای باطل می‌رود

تا چه پیش آید کسی را کز پی دل می‌رود

دل نگهدار از صف مژگان او کز فرط حرص

صد سوار اینجا پی یک نیم‌بسمل می‌رود

هست عذرایی مگر در کاروان امشب که باز

از قطار اشک وامق ناقه در گل می‌رود

دیدم از شوق شهادت بارها در کوی عشق

نیم کشتی کز قفای تیغ قاتل می‌رود

عشق را بازی نپنداری که نقش مهر دوست

در دل آسان آید اما سخت مشکل می‌رود

غرقهٔ غرقاب این قلزم همین ماییم و بس

ورنه هرکس زورقی دارد به ساحل می‌رود

نیست با این کاروان گر آفتابی پس چرا

سایه‌آسا هرکس از دنبال محمل می‌رود

خون‌بهای ماست زخمی دیگر از شمشیر دوست

تا نریزد خونم این حسرت کی از دل می‌رود

نور مقبول ار صفایی در تو کامل‌تر شتافت

نیست دور این بحث‌ها بر نقص قابل می‌رود

شمارهٔ ۱۹۶

روی زمین ز گریه ی من گر شمر شود

مشکل که ز اشک من کف پای تو تر شود

از چنگ غمزه دل نسپارم به دست زلف

مجنون ما ز سلسله دیوانه تر شود

سودای آشیان چو ندارم غمیم نیست

کو مرغ دل به دام تو بی بال و پر شود

غمهای عشق را ندهد جای در درون

الا دلی که تیغ جفا را سپر شود

او با رقیب راغب و ترسم که چرخ نیز

آخر رفیق آن بت بیدادگر شود

رسوایی ار نتیجه عشق از نخست نیست

بر عاشق اشک و آه چرا پرده در شود

باشد سیه تر از شب مرگم هزار بار

روزی که در بهشت مرا بی تو سر شود

این است شرط پی سپری های راه عشق

کاول قدم رونده ز خود بی خبر شود

دستان اگر به ذیل هنر در زند همی

نزد خرد صفایی ما با خطر شود

شمارهٔ ۱۹۷

رفت و دل رفت ز ره کز پی آن ماه شود

این رفیقی است که صدمرحله همراه شود

جای پا سر به قدم باز نهم در همه عمر

رهروی را که به رفتار تو از راه شود

رسدش دست به دامان حکیمی بینا

هر که از روی عمی پیرو اشباه شود

نکته ی عشق از این پس ننویسم به کتاب

که مباد قلم از راز من آگاه شود

مگرم طول شب هجر کشد ورنه کجا

قصه ی عشق من و حسن تو کوتاه شود

چند در آتش و آب از دل و چشم تر و خشک

کاش یکباره هم این اشک و هم آن آه شود

دلم از زلف تو مشکین رستی تافت دراز

تا به بوی بر سیمین تو در چاه شود

گلشنت زد رقمی با خط ریحان که هلا

ره به منزل نبرد هر که از این راه شود

چون هما سایه فکن بر سر این بی سر و پای

کاین گدا نیز در اقلیم غمت شاه شود

مگذر از قتل صفایی که همین خواهد بود

آرزویی که مرا از توبه دلخواه بود

شمارهٔ ۱۹۸

جز از لب جانانه که چندین شکر آید

کشنید که تنگ شکر از لعل تر آید

تا صدق نباشد چه اثر ناله ی کس را

نادر بود ار تیره خطا کارگر آید

در پیکر خارا سر خار ار بتوان کوفت

حاشا که به دل آه منت پی سپر آید

افغان مرا در دل سندان تو ره نیست

کاری مگر از ناله ی صاحب اثر آید

بر نایبه ی عشق نپاید مگر آن دل

کز روی رضا تیغ بلا را سپر آید

در راه وفای تو دیغ از سر و جان نیست

تحصیل مراد تو گر از جان و سر آید

در عشق تو یک دور به پایان شد و غم نیست

عمی همه شادم که بدین دست سر آید

برتابد اگر در شب تارم رخ چون صبح

چون روز شبم روشن و شامم سحر آید

پامال تو خواهد سر و تن بی همه افسوس

از دست صفایی اگر این کار برآید

شمارهٔ ۱۹۹

نکهت نافه ز انفاس نسیم سحر آید

گویی از غارت آن سلسله نافه گر آید

مویی افتاده ز گیوس تو در دست صبا را

کاین چنین غالیه گستر به همه بوم و بر آید

تویی آن گلبن بیخار که از شوق تماشا

بلبل باغ ترا جان عوض ناله برآید

بس که شیرین و مطبوع و دلاویزی و دلجو

زهر از دست توام با همه تلخی شکر آید

جای در خلوت جان دادمش آخر که مبادا

غمت از رخنه ی دل نیز چو من در بدر آید

تر نشد پای دلم در شکن زلف تو روزی

زین چه حاصل که سرشکم همه شب تا کمر آید

خود گرفتم دل خوبان همه خاراست به سختی

این قدر ناله ی عشاق چرا بی اثر آید

دل مجروح مرا یک نظر از چشم تو کافی

وین بود مرهم زخمی که ز تیر نظر آید

ساختم با غم جانان همه ایام صفایی

تا دگر او به که سازد چو مرا عمر سرآید

شمارهٔ ۲۰۰

با حضور تو به لب جانم از آن دیرآید

که ز دیدار مگر دیده و دل سیر آید

تا به تعجیل ز بالین نرود عمر عزیز

نه عجب جان اگر از سینه به تأخیر آید

اثری هست عجب خاک سر کوی ترا

که درد هر که نهد پای زمین گیر آید

چین به ابرو زده چشم سیهش تا چه کند

ترک بد مست اگر دست به شمشیر آید

این غزال از چه نژاد است که در نیم نگاه

کمترین صید شکار افکن او شیر آید

شد عیان صورتی از پرده که بامعنی دی

عالمی در نظرم پرده ی تصویر آید

فتح دل ها همه ز ابرو کند اینک شمشیر

کرد کاری که کم از مالک تدبیر آید

گرنه جعد به خمت شعبده باز است چرا

موبه مو در نظرم حلقهٔ زنجیر آید

راند برصفحه ی رخ اشک صفایی غم دل

کاین نه شرحی است که از خامه به تحریر آید

شمارهٔ ۲۰۱

مگو دل ها به طراری رباید

که با رغبت دل از دنبالش آید

به بستان پیش آن قد سرو بی روی

بگوتا خویش را کمتر ستاید

که هستش گرچه قامت دلکش اما

در آغوش وی آسودن نشاید

جز این از برگ و بارش چیست حاصل

که سر تا ساق گیسویت نماند

چه گیسویی که چون زلف عروسان

نه عنبر بیزد و نه مشک ساید

کجا سرو از وفا و مهربانی

بدین لطف و صفا با کس برآید

قیامش را قعودی دلنشین کو

نشست و خاستی مخصوص باید

نه در گلزار پهلویت نشیند

نه در بازار همراهت بیاید

نه رفتاری که زان رنجی بکاهد

نه گفتاری که زان غنجی فزاید

کمال حسن و زیبایی همین بود

به از وی صورتی کی رخ گشاید

خدا از ترک اولی منع فرمود

کجا خود ترک اولی می نماید

مگر او خود صفایی در دوگیتی

مرا گرد غم از خاطر زداید

شمارهٔ ۲۰۲

ازین پس دور من چندی نپاید

مگر دوران هجرانم سرآید

مرا زان حسن روز افزون که جان کاست

به دل هر روز صد حسرت فزاید

پس از مرگم به بالین آمد آری

قیامت گرچه دیر آید بیاید

گل بی خار آن رخ دید و بلبل

بلادت بین که بر گلبن سراید

سرانگشت نگارین هر که دیدش

سر انگشت از حیرت بخاید

اگر دیدی است مه را پیش آن چهر

چرا خود را به مردم می نماید

نقاب از روی دلبند ار کند باز

در فردوس بر عالم گشاید

مکن حیرت که آن حور پری زاد

مرا دیوانه و حیران نماید

گرم جویی شفا زین دردمندی

شرابم شربت آن لعل باید

به یاقوت تو مرجان ماندی حیف

که زو این نکته پردازی نیاید

صفایی را چه سود از پند ناصح

بگوتا بندم از دل برگشاید

شمارهٔ ۲۰۳

هزار کام ز لعل تو یک دقیقه برآید

مرا که هیچ کلیدی گره ز دل نگشاید

جزای حسن عمل پس مرا همان بر و بالا

که بی تو طوبی و فردوس جز غمم نفزاید

ثواب طاعت خویش از خدای جز تو نخواهم

خوش است نعمت باقی و لیک بی تو نشاید

ز طلعت تو نبندم نظر به عارض رضوان

وگر هزار در از روضه ام به روی گشاید

به ذوق نوش لبت کوثرم نماند تمنا

مریض عشق ترا شربت از زلال تو باید

به هفت کشوم ار سروری دهند چه حاصل

که بی تو هشت بهشتم دو جو به کار نیاید

اگر به ساحت جنت بدین جمال درآیی

کس از حضور تو هرگز به حور عین نگراید

وگر به گلشن رضوان ریاض رخ بگشایی

ز شرم بلبل مینو دگر به گل نسراید

شب وصال ملولم به یاد روز جدایی

مگر به مردنم این طرفه زندگی به سر آید

مزن تو رای علاجم که غیر یار صفایی

کسی غبار غم از لوح خاطرم نزداید

شمارهٔ ۲۰۴

ستم گری که جفا کیش اوست دل برباید

ندانم ار به وفا خو کنند چه فتنه نماید

بتی که با همه کین عالمیش عاشق و حیران

خدا نکرده چه خواهد شد ار به مهر گراید

چو عمر رفت و وعیدم به قتل داد دریغا

فزودم انده دیگر که عهد بست و نپاید

مرا ز پای درآورد و دل خورم که ندانم

پس از هلاک من آیا غم تو با که برآید

هلاک خود به فراق اختیار کردم و شادم

که بی تو مرگ مرا ممکن است و صبر نشاید

من و غم تو و دنیا و آخرت دگران را

اگر ملال بکاهد وگر نشاط فزاید

مرا ز خانه به گل گشت بوستان نفرستی

که بی توام ز تماشای باغ دل نگشاید

اگر تو روی نپوشی میان مردم ازین پس

کسی ز شرم تو باغ بهشت را نستاید

یکی در برابر واعظ بیا و پرده برافکن

حدیث حور بگو دیگر این قدر نسراید

تحمل غم هجران مجو دگر صفایی

که این امور خود از شخص ناصبور نیاید

شمارهٔ ۲۰۵

چشم و ابرویش به قهرم دل رباید

گوهر و لعلش به لطفم جان فزاید

ز آن دو تلخی ها به کارم برد و خود را

زین دو صد چندان به شیرینی ستاید

آن دو رنگ رامش از نفسم ستاند

این دو رنگ انده از عقلم زداید

آن به رخ ابواب تقدیمم فرازد

وین به گوش آیات تکریمم سراید

آن دو با دل شق گمانی می سگالد

این دو با جان مهربانی می نماید

تن از آن تا پای دارد می گریزد

جان به این تا جای بیند می گراید

نیست گر قصد جفا آن بی وفا را

از چه این را بست و آن را می گشاید

پای تا سر دل نشین آمد دریغا

کز مناعت عهد یاری می نیاید

دل به وصلم باز جو کز رنج هجران

بیش از این بالله مگر خوردن نشاید

هر چه فرمایی بپیچم سر ز فرمان

جز شکیبایی که هیچ از من نیاید

بر منت دل سوختی با وصف سختی

گر ز حالم با تو کس رمزی سراید

در تو کافر دل تولای صفایی

هرکه بیند پای تا سر حیرت آید

شمارهٔ ۲۰۶

بر تو از دست صبا شام و سحر غیرتم آید

کو چرا دست تطاول به سر زلف تو ساید

سوده بر سنبل گیسوی تمنای تو دستی

که به بستان دگر از جیب صبا بوی گل آید

داغ گلبرگ رخت ماند چنان بر دل خونین

که گل سرخ ز خاکم عوض سبزه برآید

داند ار واعظ ما شادی قرب و غم دوری

دیگر از دوزخ و فردوس حدیثی نسراید

نفسی چند به کنج قفس آسوده کشیدی

لاجرم سیر چمن جز غمت ای دل نفزاید

دور ریزد به گلو صد خم خونش به تلافی

هرکه یک دم ز شکر پاره ی لعل تو بخاید

نکشم منت دربان، ندهم زحمت حاجب

دانم آن در که تو بندی دگرم کس نگشاید

چه به کامم برسانی چه به حسرت بنشانی

رو به غیر تو درآیین من ای دوست نشاید

چون صفایی همه ایام نشینی به تحیر

اگر آن حور جنانت نظری رخ بنماید

شمارهٔ ۲۰۷

صاحب دلی به سیر کمانت نظر نکرد

تا سینه پیش آن صف پیکان سیر نکرد

اشکش به آستین تو از رخ نکرده پاک

تا خاک آستان تو سرمه ی بصر نکرد

صوفی ما به ترک کله صرفه ای نبرد

مسکین که خاکپای ترا تاج سر نکرد

صیدت به یاد بال افشانی آشیان

از خوشدلی به دام تو سر زیر پر نکرد

یوسف خود ار نبود گرفتار کس چرا

بر وی گذشت قرنی و یاد از پدر نکرد

چهری که آستین تو بر دیدگان نسود

چشمی که آستان تو از گریه تر نکرد

دردا که کس به حضرت جانان نجست جای

کاو را ز رشک دور فلک دربدر نکرد

ز آتش به سنگ رخنه نیفتاده کس ندید

جز در دل تو کآه صفایی اثر نکرد

شمارهٔ ۲۰۸

نیست حاجت که دل از دست کسی او برباید

که خود اندر پی او دل نتواندکه نیاید

رو به هر سو کند آن فتنه ی دیوانه و عاقل

دل هر عاقل و دیوانه به دنبال وی آید

قیدکردن نکند رفع جنون از من شیدا

مگر آن بند که یارم زده بر دل بگشاید

باغبان با همه کوته نظری گو قد او بین

تا دگر قامت سروش به بلندی نستاید

آب در چشم فلک نیست وگر باشد از این پس

پیش رویت مه و خورشید به مردم ننماید

با لب شوق مکرر دهن خویش ببوسم

هر زمانی که زبانم سخنی از تو سراید

سوختن با تو مرا بر سر آتش سزد اما

ساختن یک نفسم بی تو به فردوس نشاید

کی برآیم ز پریشانی و غم تا سر زلفت

گرد روز سیه از گونه ی زردم نزداید

نیست بهبود صفایی به مداوای اطبا

شربت این مرض از لعل شکر بخش تو باید

شمارهٔ ۲۰۹

هر دمت کز مژه بر سینه ی من تیر نیاید

خورم افسوس که خونریز منت دیر نیاید

با دل ریش من آن ترک سیه مست ز ابرو

خوفی انگیخت که از ضارب شمشیر نیاید

ذوق دندان شکر خای تو افکند خرابم

تا نگویند دگرکار می از شیر نیاید

به دو چشمت به نگاهی دل مردم ز کف آری

سبک صیادی آهوی تو از شیر نیاید

بر سر کوی خود از فتنه ی عشاق حذر کن

که کس آنجا ننهد پا که زمین گیر نیاید

تاب و تیمار تعلق که به طومار نگنجد

درد و اندوه تعشق که به تحریر نیاید

پاره ای از دل خود پرس پریشانی ما را

کاین حدیثی است نهانی که به تقریر نیاید

اثر عشق نگر با کشش زلف صفایی

دل به مویی ز کفم رفت و به زنجیر نیاید

شمارهٔ ۲۱۰

یک نظر از دیده ی ماروت دید

صد اثر از جادوی هاروت دید

عقل خرد پیشه ی هشیار را

واله و زنجیری گیسوت دید

گردن صد رستم و سهراب را

سخره ی و سیلی خور بازوت دید

دیر و حرم را همه ز اسلام وکفر

سجده گر قبله ی ابروت دید

از نمکین لعل شکر پرورت

قوت روان در دم یاقوت دید

سینه ی عشاق وفا کیش را

سوخته ی نایره ی خوت دید

شادم از آن رو که غمش می خورم

دوست مرا لایق این قوت دید

پیر و جوان بنده و آزاد را

حلقه به گوش در هندوت دید

عقل صفایی صفت آغاز عمر

خویشتن از عشق تو فرتوت دید

شمارهٔ ۲۱۱

هرکه دلاویزی گیسوت دید

خسته دلی بسته ی هر موت دید

فتنه ی سحاری هاروت را

در نظر نرگس جادوت دید

معجز جان بخشی روح القدس

در دهن لعل سخنگوت دید

نافه گری های دم صبح را

شمه ای از غالیه ی بوت دید

قدرت استادی نقاش صنع

در بر و بالای بلاجوت دید

چهر تو سنجید چو با آفتاب

صد فلک افزون به ترازوت دید

زهره که بودش فلکی مشتری

مشتری خاک سرکوت دید

از پی صیدی چو شدی شیرگیر

شیر فلک را سگ آهوت دید

تا به قدت چشم صفایی است باز

سرو و صنوبر همه تابوت دید

شمارهٔ ۲۱۲

کار خونریزی لعلت چو به فرجام رسید

ناگهان از دو طرف خط شبه فام رسید

جمع شد خاطرم از زلف پریشان که ز خط

آفتاب مهم اینک به لب بام رسید

گلم آید به نظر خار از آنرو که ز خط

وهن ها بررخت ای سرو گلندام رسید

رخ نبودش خبر از آتش دل ها ناگاه

دود آن سوختگان بین که بدین خام رسید

بردی از زلف چه دل ها به اسیری که ترا

به جزای عمل این دانه از آن دام رسید

هر که بیند خط رخسار تو گوید این است

دوده ی کفر که بر بیضه ی اسلام رسید

حاصل خرمن حسنت به سیه کاری زلف

آخر این خوشه ی خط شد که سرانجام رسید

آنکه جز خار به خاصان رسدی می نرساند

اینک از باغ گلش بهره بهر عام رسید

هیچ و پوچ از خط او رفت صفایی در خط

زانکه هر صبح دمید از پی آن شام رسید

شمارهٔ ۲۱۳

آوخ که یار برسر این ناتوان رسید

وقتی که از شکنجه هجران به جان رسید

فرصت نیافت یار و به پایان شتافت عمر

مهلت نداد مرگ و اجل بی امان رسید

جانان به پرسش آمد و جان گرم رفتن آه

خارم به دیده فصل بهارم خزان رسید

پی کن به پهنه ی هوس ای دل رکاب عیش

حالی که وصل و هجر عنان بر عنان رسید

از کینه ی چرخ وکاوش اختر به ما نرفت

چندان جفا که زان مه نامهربان رسید

دل با نگاه اولش از کار شد مگر

یک تیر سهم سینه ی ما ز آن کمان رسید

آن فتنه از زمانه بر اهل زمین نخاست

گر چشم او به فتنه آخر زمان رسید

در فرقت تو ناله ام از گریه بازداشت

اقبال و بخت من بین که به دام فغان رسید

سرها به از کفم چو صفایی به پای رفت

سودم ز شکوه چیست که چندین زیان رسید

شمارهٔ ۲۱۴

چون صبح عید هفتم ماه رجب رسید

از شش طرف نوید هزاران طرب رسید

دل گفت جان به مقدم او کن فدا که باز

غارتگر عجم شه ی ترکان عرب رسید

سرگرم قتل کیست که چون مهر بامداد

با جامه ی غضب همه تن در غضب رسید

بهر اسیری دل و داغ درون من

با طره ی به تاب و عذاری به تن رسید

بستم زبان شکوه به شکرانه ی وصال

زان غم که در فراق تو هر روز و شب رسید

صبح و صال قصه نرانم زشام هجر

کاین یک شکنجه آمد و آن یک تعب رسید

دیگر ره از مشاهده دل زنده شد مرا

هر چند در مجاهده جانم به لب رسید

بر نخل نازت از شکرین بوس های تر

کو زهر خود چسود که ما را طلب رسید

تکیف می مکن به صفایی کش این دو روز

بی می ز لعل یار نشاطی عجب رسید

شمارهٔ ۲۱۵

فقیه شهر که سجاده ها برآب کشید

شکست توبه و با صوفیان شراب کشید

نوید باد شما را به باده خوردن فاش

که محتسب به جماعت شراب ناب کشید

سرود مژده ی رحمت وصول می همه را

دگر نبایدم از حسرتش عذاب کشید

دمید اختری از آسمان تاک امروز

که ماه از خجالت در احتجاب کشید

به کاخ ناز درآی و بکوب پای نشاط

که شاخ دختر رز را ز رخ نقاب کشید

ندیده روی ترا دیده اشک ها افشاند

گلی نچید از این باغ و بس گلاب کشید

به خون ما کف و سر پنجه را نگار نمای

ترا دریغ بود منت ازخضاب کشید

غمت به غارت ملک دلم شبیخون برد

شهی قوی سپهی بر دهی خراب کشید

مرا مجال فرار از کمند عشق نماند

که بی درنگ فرو بست و با شتاب کشید

نبود پای گریزم ز جنگ کاکل و زلف

که سخت بست به زنجیر و با طناب کشید

روم به کوکب ناسعد خویش گریم زار

کنون که چرخ ترا دور مه سحاب کشید

به دل نماند صفایی توانی و تاب نماند

دلی به سینه ام از بس که درد و تاب کشید

حضور تا نفتد کی میسر است مرا

بیان حالت دل زانچه در غیاب کشید

شمارهٔ ۲۱۶

در آغاز پیری و انجام کار

مرا باز بخت جوان گشت یار

نکو محضری مهربان دلبری

به نامیزد آمد مرا درکنار

در آمد به کاخم بتی ماه روی

بتی کارساز و مهی سازگار

گل اندام و گل بوی و گل پیرهن

گل آگین و گل رنگ و گلگون عذار

به طلعت چو ماهی ولی کام بخش

به قامت چو سروی ولی کامکار

بدن کوه مرمر ولی راهرو

دهن تنگ گوهر ولی باده خوار

به پیکر بهاری ولی بی خزان

به عارض ریاضی ولی بی حصار

دهان خوان نعمت که جانش خورش

زبان کان شکر که شکرش مدار

به گیسویش از عنبر و مشک ننگ

به لیمویش از نار و نارنگ عار

چه نسبت شکر را به مرجان دوست

چه قیمت گهر را به دندان یار

شکر کی شود این چنین شهد ریز

گهر کی بود اینقدر آبدار

صفایی چه غم گر غمم زو فزود

هم او نیز باشد مرا غم گسار

شمارهٔ ۲۱۷

مرا هست امشب بتی درکنار

که رویش گلم در نظر کرده خوار

ز چهرش به مینو مرا نیست میل

ز لعلش به کوثر مرا نیست کار

ز لب غیرت لعل های بدخش

ز زلف آفت مشک های تتار

به رخ داغ گل های باغ بهشت

به بو رشک انفاس باد بهار

شب و روز می آیدم در نظر

دو چهرش دو ماه و دو زلفش دو مار

چنان ماه و ماری که چه شب چه روز

نه این را غروب و نه آن را قرار

چه ماری که با ماه پهلو زده

چه ماهی که با مار دارد جوار

ولی مار او را نباشد گزند

ولی ماه او را نگیرد غبار

چو خاکش به پا سر نهادم و لیک

از این هدیه گشتم بسی شرمسار

جفا همچو صبر منش بی درنگ

وفا همچو مهر منش پایدار

به غم خواری و مهربانی و لطف

چو عهد صفایی دلش استوار

شمارهٔ ۲۱۸

رفت وگریم در رکابش زار زار

تا به دامانش بنشیند غبار

من ز هجران گریم او نالد به وصل

مر مرا صد فرق باشد با هزار

زلف را بر چهره ات آرام نیست

من کجا دور از درت گیرم قرار

بخت میمونم نیاید پایمرد

دورگردونم نگردد دستیار

تا چو دل تنگت نگیرم در بغل

تا چو جان جفتت نجویم درکنار

از سر زلفم مشوش ساختی

زان دو مار از من برآوردی دمار

گفتمی سروت به قد سروی اگر

چون تو بودی بذله گوی و باده خوار

لعل می خواندم لبت گر لعل بود

کام بخش و کام جوی و کامکار

پیش بالایت کی استادی به دشت

باز بود ار پای سرو جویبار

دین و دل در پایت افکندم ولی

گشتم از ننگ بضاعت شرمسار

کشته ی او زنده ی جاوید ماند

جان به اقدامش صفایی در سپار

فرق عزت تا برافرازی به چرخ

روی ذلت ز آستانش برمدار

شمارهٔ ۲۱۹

در این انجام عمر و آخر کار

بحمداله که آمد کوکبم یار

به دست آمد مرا زیبا نگاری

نگای مهر پرورد وفادار

وفای جوی وفا سنج و وفا فهم

وفا دان و وفا کیش و وفا کار

بهر تاب و تبم دلخواه و دلجوی

بهر درد و غمم دلبند و دلدار

مرا درکارها همراه و همدم

مرا در رنج ها انباز و غم خوار

به کین سازی و قهرش سست پیوند

به دل سوزی و مهرش عهد ستوار

نکو روی و نکو رای و نکو خوی

نکو دید و نکو گفت و نکوکار

شکرخای و شکر خوی و شکر خند

شکر بخش و شکر بیز و شکربار

نه چون دیگر بتان بی باک و مغرور

نه چون دیگر شهان خونریز وخونخوار

نه قهر آویز بی مهری جفا جو

نه کین انگیز بی رحمی دلازار

مرا با زندگی زیبد صفایی

بمیرم در رهش هر لحظه صد بار

شمارهٔ ۲۲۰

رسد چندانکه از ترکانم آزار

کند مهر تو افزون در دلم کار

ز دیدار توام باور شد امروز

که حور این نشئه نیز آید پدیدار

نه سروت می توان گرفتن به قامت

نه ماهت می توان خواندن به رخسار

کدامین ماه می گنجد در آغوش

کدامین سرو می آید به بازار

چه سرو است آنکه بارش ماه و خورشید

چه ماه آنکه برجش باغ و گلزار

تنک ریزی چو فرمایی تبسم

شکر بیزی چو بازآیی به گفتار

شکر خندت تنک ریزد به خرمن

شکر بیزت شکر ریزد به خروار

جدا گشتن برایت آنقدر سهل

که از رویت جدایی سخت و دشوار

دمی را هم غنیمت دان صفایی

که در دنیاست حور العین ترا یار

شمارهٔ ۲۲۱

ز خوبان جز تو ای ترک ستمکار

ندیدم دلبری چندین دلازار

جفاهای تو بر ما عکس عادت

کسی نشنیده کز گل بردمد خار

به چهر دلگشا یک راغ سوری

به لعل جان فزا یک باغ گلنار

توانم خواندت سروی به قامت

توانم گفتنت کبکی به رفتار

اگر سرو سهی خیزد غزل خوان

وگر کبک دری شیند قدح خوار

ولی کبکی که در پیکر گلش بر

ولی سروی که درطلعت مهش بار

ندانم کت به گردون چون گذارم

دلی کش برده ای پنهان پری وار

سزد زین غم که کردی پشت بر من

نشینم تا قیامت رو به دیوار

بهای خاک پایت نیز در دست

ندارم چون تراکردم خریدار

صفایی مگسل از وی گرچه دانم

بود قطع امید انجام این کار

شمارهٔ ۲۲۲

در گلستان رخ ار گشاید بار

گلبن اید خجل ز روی هزار

خاک بیزد صبا به فرق چمن

چون کشدپرده ماهم از رخسار

تا شد از چشم و لب نهان و پدید

روز و شب باده بخش و باده گمار

تا ز رخسار و خط بهم پیوست

انگبین با کبست وگل با خار

زان لب و چشم دیده ها خون ریز

زان خط و چهر سینه ها افگار

لب و زلفش بتی است در زنجیر

رخ و خطش مهی است در زنجار

گر بدین سان بود کشاکش حسن

جان بدر ناورد یکی ز هزار

وگر این است موج قلزم عشق

عجب ار کشتی ای رسد به کنار

دل صفایی دگر به کف ناید

برد او را نبودمی انکار

شمارهٔ ۲۲۳

دست عشقم گشود جایی بار

که فرو بست پایم از رفتار

چاه ها در طریق تن زیمین

ماه ها در کمین دل زیسار

جرگه ای از قد آیت گلبن

دسته ای از رخ آفت گلنار

همه از چهر نخل آتش بر

همه از زلف سرو افعی بار

این ز قد شرم صد خیابان سرو

وان به رخ غیرت هزار بهار

یکی از غمزه غارت خلخ

یکی از عشوه فتنهٔ فرخار

همه سنگین دلان سیمین بر

همه نوشین لبان شیرین کار

مر مرا یک دل است و صد دلبر

مر مرا یک سر است و صد دیوار

دل صفایی ز دست رفت و هنوز

هست جانانه را به جانم کار

شمارهٔ ۲۲۴

هر شب از یاد زلف و طره ی یار

پر بود بسترم ز عقرب و مار

دل ز مژگان و سینه ام ز ابروی

همه شمشیر بار و پیکان زار

زیر و بالا بلند و پست نگر

خال و خطش قرین زلف و عذار

خال مشکین و چهر گلشن سیر

زلف پرتاب و خط سوسن سار

سر موری فتاده در برگل

دم ماری نهاده بر سر خار

یا خلیلی طپیده در آتش

یا کلیمی گرفته در کف مار

هندویی دست بسته با زنجیر

و آفتابی نشسته در زنجار

چهر او بین اگر ندیدستی

آتش سرد و آب آتشبار

لب و دندان او مگو به مثل

در خندان و لعل شکر خوار

نقل شور و شراب شیرین است

امتحان را چشیده ام صد بار

تا صفایی اسیر عشق نشد

نشد از بخت خویش برخوردار

شمارهٔ ۲۲۵

با صبا همره است نکهت یار

یا به جیبش نهفته مشک تتار

مگر از خاک یار کرده عبور

که وزد بوی خون ز باد بهار

عشق در دل مرا نهایی گشت

کو غمم برگ و رنجم آرد بار

روید از شاخه هاش بند به بند

عوض هر گلم هزاران خار

گشت بر ما ز سختی غم هجر

مردن آسان و زندگی دشوار

دل عنانم گرفت از کف و رفت

من ز پی نیز رفتمش ناچار

تا کجا پای او به سنگ آید

کاین چنین می رود گسسته مهار

پیش بیگانگان نامحرم

لب نشاید گشودن از اسرار

رو صفایی زبن ببند و مگوی

از حدیث دل اندک و بسیار

مشفقی اهل دل رفیق طریق

تا نیابی خموش زی زنهار

راستی را چو مدعی کژ خواند

بی سخن خامشی به از گفتار

شمارهٔ ۲۲۶

تن از تیمار عشقم مانده بیمار

توچندی بایدم پایی پرستار

پی پرسش به سر وقتم شتابی

اگر گردی ز احوالم خبر دار

بیا بنگر که چون این زار مهجور

به بستر خفته با یک عالم آزار

ز شیرین شربت آن لعل نوشین

ز بس نوشیدم آمد طبع من حار

ز عناب و سپستان تو باید

به تبریدم دوایی برد درکار

مگر زان لب شفا جویم وگویی

نخواهم برد جان زین تاب و تیمار

دل آنجا با وصالت رفته از دست

تن اینجا در فراقت مانده از کار

دل آنجا با خم زلفت هم آغوش

من اینجا با غم هجرت گرفتار

دلم واپس ده ار خونم نریزی

صفایی را از این سودا برون آر

شمارهٔ ۲۲۷

هزار چون تو و من مانده محو طلعت یار

بهانه ای است بهار از برای بانگ هزار

هزار مرحله مردم فکند از ره عقل

مرا فتاد به سامان عشق تا سر و کار

نشاط و کیف مرا چشم غمزه زن کافی است

چه حالتی به از این دیگرم به باده چه کار

نوای بربط و نای آنقدر غمم افزود

که از هزار درین لاله زار ناله ی زار

سزدکه دیو سلیمان فرشته اهرمن است

در این زمان که زید فضل عار و عزت خوار

فتاده ام از نظرها چنان که نیست تنی

نه یار مهر مدارم نه خصم کینه گذار

تو از نشاط برافشانده چتر چون طاوس

من از ملال فرو برده سر چو بوتیمار

تو می روی و بود از قصور دیده ی من

اگر نشست درین ره به دامن تو غبار

بیا صفایی از این لعب که بر سر صدق

بریم عذر کبائر حریم عفوکبار

شمارهٔ ۲۲۸

ز صد ملک جم این جام خوشتر

صبوحی بی گزاف از شام خوشتر

اگر عمرم رود درگردش جام

بسی از گردش ایام خوشتر

بپیماییم مستان را بطی چند

که الاکرام بالاتمام خوشتر

اگر مهر تو کفر آمد در اسلام

مرا این کفر از آن اسلام خوشتر

خود از رسوایی عشقم چه پروا

چنین ننگی ز چندین نام خوشتر

برو واعظ که دشنام از اعادی

مرا زین وعظ بی هنگام خوشتر

فتوحی نز حرم نز دیر دیدیم

به کیش ما صمد ز اصنام خوشتر

خرامیدن خوش از شمشاد قدان

وی زان سرو سیم اندام خوشتر

به زلفت قید خالم نیست یک موی

از آن صد دانه این یک دام خوشتر

صفایی منشأ شادی چو غم هاست

بگو ناکامیم از کام خوشتر

شمارهٔ ۲۲۹

بنگر به تیره روزی من در شمار هجر

نوری فشان ز وصل به شبهای تار هجر

تا چند به زنجیری و با صیقل وصال

ز آیینه ی دلم ننشانی غبار هجر

مرغان به باغ نغمه سراسر خوش از وصول

تبدیل کند تو هم به گل وصل خار هجر

شنعت مران به نقص کفایت همی مرا

گر بستم از وثاق وصال تو بار هجر

از دست من به عنف برون شد زمام وصل

چو نانکه در کف تو نبود اختیار هجر

شد باز وقت آنکه علی رغم مدعی

بسپارمت ز بارگی وصل بار هجر

با قرب دادها برم از امتداد بعد

در وصل شکوه ها کنم از روزگار هجر

کارم تمام خواست رقیب از فراق و من

دیدی چگونه ساختم از وصل کار هجر

دستم رسد اگر به میان وصال باز

کامل نهم جزای عمل در کنار هجر

یابی ره وصول صفایی به بزم قرب

برگردد ار طبیعت ناسازگار هجر

شمارهٔ ۲۳۰

مرا که نیست به جز خون دل شراب دگر

به جز جگر به کف آرم چرا کباب دگر

به سیل ها نشود زرع تشنگان سیراب

مرا به ابر دگر حاجت است وآب دگر

نتافت پنجه شه دست بی حساب ترا

بپاست عهد ترا لاجرم حساب دگر

رسید پیری و شرح غمت نگشت تمام

شدی دریغ میسر اگر شباب دگر

گنه به منع از عشق می کنی ناصح

نبود در همه عالم مگر ثواب دگر

بیا شروط محبت بخوان ز دفتر ما

که رسم صدق و وفا نیست درکتاب دگر

به یک نظر همه را دین و دل فکند به پای

چه فتنه ها کند ار بر زند نقاب دگر

عتاب کردی و راندی ز پایگاهم لیک

من از تو روی نتابم به صد عتاب دگر

عبث عبث به سر از خشمم آستین چه زنی

که ز آستان تو رو ناورم به باب دگر

جواب کرد و به نومیدیم صفایی راند

ولی هنوز مرا گوش بر جواب دگر

شمارهٔ ۲۳۱

مرا نشان نظر باشد از نگار دگر

چرا ورای خیال تو نیست کار دگر

به یادگار تو زخمم به دل رسید و خوشم

که ماند تیر تو درسینه یادگار دگر

به یک خدنگ شکار افکنی که چون تو شنید

که هر قدم به زمین افکند شکار دگر

در آی فصل بهارم به باغ و رخ بگشای

که از جمال توام بشکفد بهار دگر

به خاک راه تو ریزم روان و حیف خورم

که نیست جان دگر تا کنم نثار دگر

به یک شرر همه راسوخت خشک و تر چه کنم

اگر به ما رسد از آتشت شرار دگر

ز بی قراری زلفت بس این که هرنفسی

به بی قراری ما می دهد قرار دگر

به طرف چشمه ی چشمم خرام و جای گزین

که نیست لایق سرو تو جویبار دگر

بیان شوق به پایان نمی رسد همه عمر

درین رساله مشروح و صد هزار دگر

زدی نه لاف وفا با تو اینقدر به گزاف

اگر صفایی دل داده راست بار دگر

شمارهٔ ۲۳۲

به پاس عشق مرا هردم از وفای دگر

تلافی از تو نزد سر به جز جفای دگر

مرا به ضربت دیگر بکش چو زخم زدی

عنایتی کن و لازم شمر عطای دگر

به بی وفایی و بد عهدیم سمر کردی

هنوزم از تو بود خوف افترای دگر

گرم به جز تو صنم بوده دیگری معبود

به کیش عشق پرستیده ام خدای دگر

به ماجرای قیامت خوشم که آنجا نیز

کنیم تازه به ذکر تو ماجرای دگر

مگر غم تو که مأوا گرفت در دل ما

جز این خرابه به عالم نیافت جای دگر

نوای مطربم آرد به خود ز پرده نخست

ولی برون برداز پرده ام نوای دگر

به جز من از همه بیگانه وار رو برتافت

مگر سراغ ندارد غم آشنای دگر

طبیب کو به حبیبم رسان که درد مرا

معالجت نتوان کردن از دوای دگر

به سعی مرده کدورت نکاست بلکه فزود

حضور یار صفایی مرا صفای دگر

شمارهٔ ۲۳۳

حرف ها از خون دل خوش بر زبان آورده باز

خامه ای ز اسرار سودایت سری در کرده باز

کلک مشکین غصه ی پنهانی دل فاش کرد

وه که ناید قصه ای کز پرده شد در پرده باز

ز آفتاب سایه پرورد ارتفاع عیش گیر

یعنی آن بیضا که دهقانش به خم پرورده باز

لعل شیرین دیگر امروز از تبسم بسته تنگ

خاطر از فریاد فرهادش مگر آزرده باز

گوشه گیری خواستم ز ابرو ولی آن طره ام

بر سر بازار رسوایی کشان آورده باز

دیده ی امیدم از مردم سرا پا بسته چشم

دیده گان تا مردم چشمم به رویت کرده باز

دیده ی بد دور از آن طلعت که گویی دست صنع

در شقایق پرده ای از نسترن گسترده باز

عقل هشیاران ربود از فرط حیرت آنکه کرد

چشم مستت نرگسی کاندر پیش پرورده باز

پرتو وصل از وفا بفکن صفایی را به فرق

کش ببینی زنده در صد ره به هجران مرده باز

شمارهٔ ۲۳۴

باشد از آنروز طالعم فیروز

که در آیی به چهر مهر افروز

روز روشن شود مرا شب تار

به محرم در آیدم نوروز

سال ها ز آب و تاب دیده و دل

در فراق تو هر شبم تا روز

بر زمین ریخت اشک کوکب ساز

بر فلک رفت آه کیوان سوز

گرنه از جان و سر عزیزتری

تو بدان طلعت ستاره فروز

سر به پایت چرا نهم هر شب

جان برایت چرا دهم همه روز

حیفم آید ترا که بار آیی

خشم پرور ستمگری کین توز

قهر بر ما مران که کس نکند

جور با دوستان مهر اندوز

به جفا از تو رو نگرداند

از صفایی وفای عهدآموز

شمارهٔ ۲۳۵

روان تسلیم دلبر دارم امروز

غمی از روی دل بردارم امروز

به میمون طلعت از نوشین لبانت

به یک مینو دو کوثر دارم امروز

بدین چهر فروزان حاش لله

به مهرت کی برابر دارم امروز

ز شست ابروی و پیکان مژگانت

دلی پرتیغ و خنجر دارم امروز

جدا ز آن لعل لب جز خون دل نیست

شرابی گر به ساغر دارم امروز

به مستی تا ز سودای تو برهم

هوای باده در سر دارم امروز

بیا کز انتظارت چشم امید

به ره چون حلقه بر در دارم امروز

میم در جام و جامم ریز در کام

دماغی ز آن مگر تر دارم امروز

خودآرایی کند ترکم به هر هفت

که جنگ هفت لشکر دارم امروز

صفایی از درونت گشتم آگاه

چو خود دستی برآذر دارم امروز

شمارهٔ ۲۳۶

بیا ساقی عرق در جام زر ریز

در آب خشک مروارید تر ریز

هلالی جام را شکل قمر کش

به بزم می کشان طرح دگر ریز

حریفان را به قدر وسع پیمای

چو دور افتاد با من بیشتر ریز

ز پا دامان زنگاری به بر زن

ز سر گیسوی مشکین برکمر ریز

وگر خواهی مرا محروم و ناکام

بیا وز فرقتم نقشی بتر ریز

به عین وصل هجرانم به یاد آر

نشاط و اندهم بر یکدگر ریز

مرا گر آه سوزان از جگر کش

مرا گر اشک غلطان از بصر ریز

ز آب دیده دامانم شمر ساز

ز تاب سینه نیرانم به بر ریز

ترا چندانکه شکر ریزد از لعل

مرا از جزع دریازا گهر ریز

پس از آن مایه زاریها به پاداش

به کام از بوسه ام تنگی شکر ریز

صفایی غافل از مژگان به پایش

اگر دستت دهد خاکی به سر ریز

شمارهٔ ۲۳۷

دلا در عشق او رنگ دگر ریز

به جامی اشک خون از چشم تر ریز

نماندت آب اگر در دیده ای دل

ز مژگان پاره ای لخت جگر ریز

چو لعل دلکشم دامن به خون کش

چو سنگ آتشم برجان شرر ریز

چو شمع روشن از رگ ها به رخسار

سرشک آتشینم تا سحر ریز

گهی دود درونم بر فلک بر

گهی سیلاب خونم بر پدر ریز

به گردون گاهم از افغان علم زن

به هامون گاهم از مژگان درر ریز

رهی بگشای رخ و ز رشک آن باد

فلک را خاک رسوایی به سر ریز

به ایوانم چو طوبی قد برافراز

به دامانم ثمرها زان شجر ریز

هم از مرجان به جامم باده خشک

هم از گوهر به کامم نقل تر ریز

گهی برزخم دل ریشان نمک پاش

گهی در جیب درویشان شکر ریز

صفایی با قفس خو کن نه گلشن

خود ار آسوده خواهی بال و پر ریز

شمارهٔ ۲۳۸

ای دوست سرگذشت من از اهل راز پرس

در کار عشق حال دل از دیده ی باز پرس

سوز دل خراب ز چشم پر آب جوی

روز شب فراق ز زلف دراز پرس

گفتی چگونه بست به یک مو هزار دل

این راز را از آن شه اقلیم ناز پرس

تا عجز دل به چنبر زلفش بدانیم

از اضطراب فاخته در چنگ باز پرس

محمود را به عشق غلام آنکه جست عیب

گو شرحی از محامد حسن ایاز پرس

پرسی مراد دلبر از آزار دوست چیست

این نکته نیز از آن بت دشمن نواز پرس

در پایت آنچه داشت صفایی به دست باخت

وین را به راستی خود از آن پاکباز پرس

شمارهٔ ۲۳۹

در رهش جان دادم اما هرکه دلبر بایدش

هرنفس عمری درین ره جان دیگر بایدش

بهر جانان غرق اشکم گر ببینی ترمیا

کی براندیشد ز دریا آنکه گوهر بایدش

آن ستمکاری کش از آزار یاران باک نیست

از برای امتحان یاری ستمگر بایدش

هرکه بسته از تو جامی بی تو ز آن پس جاودان

جای می خارا به مینا خون به ساغر بایدش

ملک غم را مسلم شد ز فر حسن تو

حالی از خاک درت اورنگ و افسر بایدش

قصد من گم کردن آثار پی تنها نبود

هرکه سوی دوست پوید پای از سر بایدش

دارد از مژگان و رخ ترکم تدارک ها بلی

شه که کشور می گشاید گنج و لشکر بایدش

رفت نور از دیده تا از روی یار افتاد دور

راست خواهی سرمه ای از خاک آن در بایدش

غم صفایی می خرم از عشق با رخسار زرد

هرکه بفروشد متاعی مشتری زر بایدش

شمارهٔ ۲۴۰

عاشق اول هدیه ای کز بهر جانان بایدش

دست شستن از جهان دل کندن از جان بایدش

طالب جمع حواس خاطر و حفظ حضور

حلقه ها در گردن از زلف پریشان بایدش

گو به زلفی بند و زنجیر علایق در گسل

هرکه چون من رستگاری از دو کیهان بایدش

روی گو در خدمت پیر مغان برخاک سای

مفتی اسلامیان گر عقل و ایمان بایدش

ناله را تأثیر در نوشین لبان نبود بلی

هرکه سیمین ساعد آمد دل ز سندان بایدش

لعل سیراب تواش چون نیشکر باید مکید

جاودان گر تشنه کامی آب حیوان بایدش

هرکه خواهد دست دولت عقد کردن دوست را

رشته ها لعل تر از مژگان به دامان بایدش

دیر یا زود از غمت شادم که خواهم شد هلاک

نیست در خور مرمرا دردی که درمان بایدش

با کمال نقص از خلوت صفایی را مران

تا شناسد قدر صحبت از چه هجران بایدش

شمارهٔ ۲۴۱

به دستی برد از جا پای صبرم شوق دیدارش

که دایم خود نخواهم زیست تا بینم دگر بارش

ز غیرت پیش اغیارش چو نارم برزبان نامی

که آیا غیر دل از مال من سازد خبر دارش

طبیبم گر پی درمان میا برسر که می ترسم

چو لب زین درد بگشایم کنم چون خویش بیمارش

دل خونین به دستم ماند و دست از چاره کوته شد

چو آن بسمل که بیماری به سر باشد پرستارش

به رنج و راحت از جانان نباشد شکوه عاشق را

بود فریادم از دست رقیب مردم آزارش

ندانم ترک سرمست وی از دست که نوشد می

همی دانم که هرگز کس نخواهد دید هشیارش

از این یک قطره خون کش دل شماری روز و شب عمری

معاذالله کجا سیراب گردد ترک خون خوارش

ز بخت ما مگر چشم تو خواب آلوده تر باشد

که با چندین فغان یک لحظه نتوان کرد بیدارش

زخون کشتگان خاک سرکویت بهار آمد

چه باغ است اینکه در عین خزان سبز است گلزارش

حرامم باد خرسندی گرم غمناک بینندی

چه باک از غم صفایی را اگر باشی تو غمخوارش

شمارهٔ ۲۴۲

نگر مژگان و اشکم لوحش الله عشق و گلزارش

که جای گل به دامن خون دل می جوشد از خارش

زند مژگان به چشمم خارها از سیر این بستان

من آن گلزار میخواهم که شکرخاست گلنارش

همه عمر آنکه در کویت دل گم کرده می جوید

چه باشد گر تو دل جویی کنی از لطف یکبارش

خود از حالم نپرسیدی غمت اما نشد غافل

دلی را خورد باید غم که غم باشد پرستارش

من از عشقت برم جان حاش لله کی توانم کرد

خصوص اکنون که هجران در هلاکم شد مددکارش

به ناصح یک نظر بنمایمت گر رشک بگذارد

که جاویدان به درد خویشتن سازم گرفتارش

مباش ای دل به زهد مفتی اسلامیان مفتون

که در هر دانه تسبیح است چندین حلقه زنارش

چه پیش آمد ندانم خواجه را در بزم می خواران

که چون خشت سرخم پای حوض افتاده دستارش

صفایی چندی از دست تو پا پیچید در دامان

کشید از کنج خلوت شوق دیگر ره به بازارش

شمارهٔ ۲۴۳

ز مهرم خوب تر آن مهر مهوش

از آن زر خوشترم این سیم بی غش

مرا مگذار با این مایه تردید

مرا مپسند در چندین کشاکش

مده خاکم به باد از خشم و خواری

بزن از رحمتم آبی برآتش

دمی سیرابم آر از لعل خوشاب

گهی سرمستم آر از چشم سرخوش

به خاک افکنده چندین صید و صیاد

هنوزش تیرها قایم به ترکش

پریشان تر شود زلفت که چون خویش

مرا پیوسته می دارد مشوش

هم از طیبش مرا بادامه در پاش

هم از تابش مرا رخساره زرپش

ترا برکتف و کش خوش رام و آرام

مرا چون مار خشمین سخت و سرکش

منت کافی ز عشاق وفا کیش

ترا تنها صفایی بس جفا کش

شمارهٔ ۲۴۴

خیال خیل خالم نیست با زلف زره فامش

چو مرغ افتد به دام از دانه کی حاصل بود کامش

درین وادی ز خود گم گشتم اول پی نمی دانم

رهی کآغازش این باشد چه خواهد بود انجامش

به جز تهدید قتلم نیست قاصد را به لب حرفی

ولی دل بوی غم خواری شنید از سبک پیغامش

دل از اظهار یاری های او ذوقی دگر دارد

وگرنه داشت کی ما را دعا فرقی ز دشنامش

شرابی خوردم از لعلش که دوران ها بهر دوری

گرم مقدور بود افشاندمی صد جان به یک جامش

مرا بر مهر مه رویان ملامت گو مکن تا صبح

دل آرام از کجا گیرد اگر نبود دلارامش

صفایی را درون صاف است با جانان و می ترسم

کند روزی به آلایش رقیب از رشک بدنامش

شمارهٔ ۲۴۵

نهادی بر دلم دردی که درماندم به درمانش

فکندی در سرم شوری که ممکن نیست سامانش

نهادم روی در راهی که آغاز است انجامش

در افتادم به دریایی که پیدا نیست پایانش

فلک دیوی است افسون فر مشو غافل ز نیرنگش

زمین زالی است زیور گر مباش ایمن ز دستانش

به جامش خون زهرآمیز و انگاری که آن آبش

بخوانش لخت مرگ آویز و پنداری که آن نانش

ترا جز تلخکامی حاصلی زین آب و نان نبود

میالا لب هم از اینش بکن دندان هم از آنش

مرا در دیده و لب هرکه دید این نوحه و زاری

فراموش آمد از خاطر حدیث نوح و طوفانش

به شکر مالک الملک ار صفایی لب فرا داری

چرا در دل شکایت رانی از گردون گردانش

چو مفتی لاف دین داری مزن با این تبه کاری

خدا را کی پرستید آنکه از ره برد شیطانش

شمارهٔ ۲۴۶

دلم پیوست به ایشان در آن زلف و زنخدانش

چه محکم شد فراهم کنده و زنجیر و زندانش

به تیغ اشتیاقم کشت و خرسندم که در محشر

به دستاویز خونخواری زنم دستی به دامانش

مگر بار غم از جانم خود آخر وهله برداری

که این دردی است کز اول فرو ماندم به درمانش

مریض عشق را لابد طبیبی چون تو بایستی

که داری شربتی در خور از آن عتاب خندانش

نبود ار تنگدل از داغ لعلت غنچه در معنی

چرا چون جیب گل بی پرده چاک آید گریبانش

چه باغ است اینکه در عین بهار از غایت حرمان

به جای نغمه افغان می کند مرغ گلستانش

به زلف او چو دل بستی ز احوال من آگه شو

که آن سرگشته هم شبهی است از شب های هجرانش

چنان تاریک و طولانی که بی یک مو خلاف آمد

سواد شام هجران مو به مو زلف پریشانش

از آن نالم که نامد بر سرم چون زخم زد ورنه

گرانی نیست دل را یکسر سوزن ز پیکانش

به صد شمشیر و ناوک نامد از دشمن صفایی را

جراحاتی که دارد سینه ام ز ابروی و مژگانش

شمارهٔ ۲۴۷

گرفتم چون تو سروی را قبا پوش

چه حاصل کی مرا گنجد در آغوش

مرا باید مهی سیمین حمایل

مرا زیبد بتی زرین سر آغوش

غزل خوان لعبتی ماهی سخن سنج

بتی طیبت سرا سروی قدح نوش

حیا پرور جفا گاهی ریاکار

نواگستر ولاکیشی وفا کوش

خداگویی هوا سوزی صفا ساز

رضا جویی عطا بخشی خطا پوش

چه نسبت مار را با آن سر زلف

چه قیمت ماه را با آن بناگوش

کجا مار اینقدر مولد دلاویز

کجا ماه این چنین پوید زره پوش

چه خون ها خوردم از حسرت که یکدم

بنوشم جرعه ای زان چشمه ی نوش

دل از تاب رخت جوشد خدا را

به آب لب فرو بنشانش از جوش

فغان از مدعی باز آی کامشب

سخن ها دارمت با لعل خاموش

نگویم یاد من کن گاه و بیگاه

به عمد از خاطرم ناور فراموش

بطی پیمود عشقت بر صفایی

که ناید تا قیامت بر سر هوش

شمارهٔ ۲۴۸

به پایان رفت در بزمت مرا دوش

که از حور و قصورم شد فراموش

کشیدم باده از مینای آن لعل

که دارد عقل را مخمور و مدهوش

به گرمی دم و گیرایی چشم

ربودی هوشم از سر تابم از توش

می از چشمت خورم وز غمزگان زخم

عجب نیشی مرا دادی پس از نوش

اگر آب جمالت تاب جان نیست

چرا چون مر...آورده در هوش

چه کام از سرو بن جویی که ناکام

به یک موقف بود موقوف و خاموش

بجو سروی لغزرانی نظر دزد

بجو ماهی قصب پوشی قدح نوش

دلارامی سخندان مالک چشم

گلندامی غزل خوان صاحب گوش

که در چشمش بود از جور دل دید

که در گوشش بود از جنس جان هوش

به فرط کاوش از خویشم بری ساخت

ز بدخواهم چه منت هاست بر دوش

صفایی را به سهو ار ناوری یاد

به عمد از خاطرش ناور فراموش

شمارهٔ ۲۴۹

به ترک مست تو دستی رها کنم دل خویش

نهم به گردن صیاد خون بسمل خویش

چنان به شوق طپیدم به زیر خنجر عشق

که دیده باز نکردم به روی قاتل خویش

اثر نداشت یکی از هزار ناله ی من

ندانم از دل او، یا بنالم از دل خویش

ز بس به کین تمایل نگار مهر نهاد

مرا بسی عجب آید که هست مایل خویش

فغان از این دل مفتون که تا به خاک فنا

نریخت خون من آسان نیافت مشکل خویش

شب است و راه به واماندگان قافله گم

برون کند مگر آن مه سری ز محمل خویش

مقابل مه ی ما مهر مشعلی نه فزون

هزار مشعله افروزد ار مقابل خویش

زمام ناقه اگر در کف است لیلی را

دهد به محضر مجنون قرار منزل خویش

مرا سری است صفایی که بسپرم روزی

سری به پایش و شرم آیدم ز حاصل خویش

شمارهٔ ۲۵۰

نهی مرهم به زخمم یا کنی ریش

بود کی با توام پروایی از خویش

به حال مهر و کین روی سوی من باش

چه جلابم فرستی یا دهی بیش

خوشم تا با منت باشد توجه

دهی نوشم به رحمت یا زنی نیش

به وصل از یاد هجرانت ملولم

نیرزد قرب با این مایه تشویش

نشاندی تیرسان نالان به خاکم

ز شست ترک ای ترک جفا کیش

ز ترس مدعی گم گشته ام را

کجا دارم ز کس یارای تفتیش

ندانم از کجا این دردها را

کنم درمان که هست از صبر من بیش

به مرگ از زندگی بیزاریم داد

بسی منت به دوشم از بد اندیش

لباس عاریت چو از هردو شد سلب

چه دانی فرق دولتمند و درویش

صفایی رو به اسباب خدا داشت

امید ار داشت از بیگانه یا خویش

وگرنه ما سوی الله مردگانند

ز غیر زنده کی کاری رود پیش

شمارهٔ ۲۵۱

به پای تا سر تسلیم سودمت برخاک

گرفت پایه ی من دست برتری ز افلاک

سرت به پای نهم تا مگر به دست گریم

کنی زگونه ی زردم سرشک گلگون پاک

به ناز و قهر و عتاب از تو برنتابم روی

ولا اتکاء بغیرک و ما ارید سواک

نه با زلال وصالم به عذب کوثر شوق

نه در عذاب فراقم ز تاب دوزخ باک

تویی که هر نگهت کرد صد خم می

فدای خاک رهت باد خون دختر تاک

مرا به کار تو جز کام خشک و دامن تر

چه حاصل از دل غمگین و دیده ی نمناک

نسود دست به دامان دوست تا صد ره

نکردم از پی او چون قبا گریبان چاک

خوشم که کرد چو تن پایمال سم سمند

پس از هلاکم اگر سر نبست برفتراک

خلاص کن چو صفایی به قتلم از غم هجر

که از حیات مرا بهتر است بی تو هلاک

شمارهٔ ۲۵۲

باغبان را بودی ار مغزی به سر بر جای خاک

جاودان چون خاک بنهادی سر اندر پای تاک

من که مستوری نمی جویم ز رسوایی چه بیم

من که هشیاری نمی دانم ز بد نامی چه باک

گردن دوت برافرازم به گردون از شرف

دست فضلم گر کندگرد گناه از گونه پاک

سینه مجروح از چه رو گر تن نیامد تیر سفت

دیده خون ریز از چه رو تا دل نباشد زخمناک

سوختم در آتش عشقت چنان کز بعد مرگ

جای گردم دود خواهد خاست چون تیغ از مغاک

گر خود از خونم بحل خواهی خدا را بی دریغ

چو افکنی بر خاکم از بالین مرو پیش از هلاک

دل ندارد دولتی تا گویمت قلبی لدیک

جان ندارد قیمتی تا خوانمت روحی فداک

دستگیری کن تو کز غرقاب غم برهانیم

ورنه چون آیم برون زین ورطه با این انهماک

آسمان سا شد صفایی فرق فخرم در دو کون

تا مرا بر خاک کویش با سگان است اشتراک

شمارهٔ ۲۵۳

کاش مغزی داشتی تا جای خاک

پیر دهقان سرفکندی پای تاک

گر نبودی سفله پرور چرخ دون

غیر رز هرگز نروییدی زخاک

برده دل ها در ید آن شوخ چشم

مست را اری چه باک از انتهاک

هوش تا نبود ز بدنامی چه ننگ

عقل تا نبود ز رسوایی چه باک

نازم آن قاتل که با چندین قتیل

دامنش ز آلایش خون است پاک

تا نگردد متهم در خون من

گو به بالینم بیا بعد از هلاک

جان و تن وقف تو شد قلبی لدیک

دین و دل رهن تو شد روحی فداک

آستین بر اشک ما مفکن که نیست

این علاج سینه های زخمناک

گر به تلبیس از تو پوشم حال دل

چیست حالی چاره این جیب چاک

داغ جانان بر جبین من به حشر

چون صفایی را برآرند از مغاک

شمارهٔ ۲۵۴

دلم از قید آن مشکین حمایل

اگر خواهی رها بازش فرو هل

چو جان را دید با سامان تر از دل

غمت در جان از دل ساخت منزل

وطن غربت شد از عشقت چو برمن

سفرکردم که غم واماند از دل

سفرکردن چه حاصل زانکه آمد

غمت همراه دل منزل به منزل

ره کوی تو بر من چشم تر بست

بخشکان کشتیم افتاده درگل

درین بحرم چنان زورق فرو رفت

که هرگز تخته ای ناید به ساحل

چو صیادش تویی خود میرد از شوق

نیفتد کار صیدت با سلاسل

به دستان برد در پا عقل و هوشم

به خود مشغول و از خود ساخت غافل

چو شهری شاد باشند از غم ما

دلا ز اظهار ناکامی چه حاصل

صفایی مقبل جاوید گردی

که نامد عشق راکس چون تو قابل

شمارهٔ ۲۵۵

منتی دارم به یاران کز بس افغان کرده‌ام

خاطر از آزار یارانش پشیمان کرده‌ام

بر سرم یک ره نسودی پای از این سودا چه سود

بهر من کاندر رهت با خاک یکسان کرده‌ام

تا کمان‌ابروی تیرانداز ما صورت نمود

بالله ار تشویش از شمشیر و پیکان کرده‌ام

حیف باشد بر زمین رفتن ترا با آنکه من

بهر جولانت فضای سینه میدان کرده‌ام

خاطر دل جمع شد در حلقهٔ زلفت ولی

حلقه‌های جمع از این سودا پریشان کرده‌ام

بر قدومت جان‌فشانی نیست مقدور ار نه من

جد و جهدی درخور افزون زآنچه نتوان کرده‌ام

تا بر این مجنون فرو ناید ز دیگر جای‌ها

کودکان را سنگ کوی او به دامان کرده‌ام

شرح غم ننگاشتم خود کی سرایم پیش غیر

من که سرّ عشق یار از خامه پنهان کرده‌ام

ناقه و چهر تو در چشم صفایی رخ گشود

خجلتم باد ار نظر بر سرو و بستان کرده‌ام

شمارهٔ ۲۵۶

جاودان دولت بیدار به دیدار تو یابم

روز عیدم بود آن شب که درآیی تو به خوابم

خون خود خورن و خواری ز رقیبان تو بردن

عزت انگارم و ازخاک درت روی نتابم

جان فدای لب شیرین و دهان شکرینت

که برآسود ز شهد و شکر و شیر و شرابم

من که صدجام پیاپی ز سرم هوش نبردی

چشم مخمور تو از یک نظر افکند خرابم

تخم مهر تو به دل کشتم و امید که روزی

رسد از خرمن حسن تو نصیبی به نصابم

سوخت اختر ز فغان ماند به گل پای ز اشکم

چه توان کرد که بود این ثمر و آتش و آبم

داد عشاق ستم دیده ستانم ز جدایی

رهنمونی کند ار بخت به دیوان حسابم

حاش لله که به پیری شکنم عهد وفا را

من که صرف غم عشق تو شد ایام شبابم

سوخت دل ز آتش رخ در خم زلفش که صفایی

به مشام از بن هر موی رسد بوی کبابم

شمارهٔ ۲۵۷

به مهر روی ماهی عهد بستم

که عهد مهر مه رویان شکستم

شدم تابنده ی آن سرو آزاد

ز بند بنده و آزاد رستم

مرا تنها کجا بود اینقدر دل

که چندین دل بهر عضو تو بستم

نظر نتوانم از روی تو برداشت

بخوان گو شیخ و صوفی بت پرستم

خوشم کاین خاکساری سربلندی است

اگر بالای سروت ساخت پستم

چو دامن سر به پایت سودمی باز

رسیدی گر به دامان تو دستم

به یاد آید ترا ز اول که گفتی

چو دیی ر کمندت پای بستم

ز نوش وصل مرهم خواهمت ساخت

چو از نیش فراقت سینه خستم

بدین امید در راهت شب و روز

گهی برخاستم گاهی نشستم

به جان تن زندگی دارد دریغا

عجب دارم که من چون بی تو هستم

دگر ننهم ز خلوت پای بیرون

گر از دست تو ای صیاد جستم

روا نبود ملامت بر صفایی

که من هم رشته طاقت گسستم

شمارهٔ ۲۵۸

دیده و دل تا به عقد گوهر و لعل تو بستم

بر رخ از جزع یمان بس رشته مرجان گسستم

جان سپاری را به پایت سرفکندم و ز رقیبان

مردم از خجلت که ماند غیر این کاری ز دستم

دور چون با من رسد ساقی مرا ساغر مپیما

من مدامم از چشم خون ریز تو می ناخورده مستم

تا به شور انگیز جامم باده شیرین چشاندی

بی ترش رویی شراب تلخ را ساغر شکستم

تا به قید طره ات بستم تعلق یکسر مو

بی گزاف از قید غم های دو گیتی باز رستم

بر وصالت جان فشانم رستگاری راهم امشب

تا نپنداری که یک روز از فراقت صبر هستم

خاست تاز آتش رخ دود خط من زین تغابن

آذر آسا بر سر کویت به خاکستر نشستم

کی به من کردی دراز از آستین دست تطاول

دیدی ار کوته تری افلاک از دیوار دستم

شکوه از دوران مینایی سپهرم نیست در خور

چون صفایی خون دل قسمت شد از دور الستم

شمارهٔ ۲۵۹

قبولم کن که لالای تو گردم

بلا گردان بالای توگردم

هزارم جان عطا فرمای و هر روز

بیا تا دور اعطای تو گردم

برم بینی ز فکر روشن ای دوست

اگر خالی ز سودای تو گردم

مبرا جستم از عالم سراپای

که پا تا سر تولای تو گردم

خرد سر بر خطم بنهاد از آنروز

که هر شب مست صهبای توگردم

برو اخلاق خویش از دیگران پرس

که من محو تماشای توگردم

دل از جان کی شناسم یا سر از پای

در آن معرض که شیدای تو گردم

به خاکم آسمان ساید سر فقر

اگر خاشاک صحرای توگردم

کجا برخیزم از رایت بهر باد

مگرخاک کف پای تو گردم

کجا برخیزم از رایت بهر باد

مگر خاک کف پای تو گردم

نیندیشم ز ننگ زشت نامی

همان بهتر که رسوای تو گردم

ز عین رحمتم باری مینداز

قتیل چشم شهلای تو گردم

مرا هم خط به سرکش چون صفایی

اگر یک لحظه از رای تو گردم

شمارهٔ ۲۶۰

ز میر کعبه زرقی چند دیدم

که زین کافر مسلمانی رمیدم

فکندم خرقهٔ تلبیس و طامات

به تن پیراهن تقوی دریدم

شعار زهد آوردم به بر چاک

قبای ننگ و بدنامی بریدم

ز مفتی بسکه بردم بوی سالوس

سر از دلق ریایی برکشیدم

کشیدم خط رسوایی به رخسار

ز بدگویان ملامت ها شنیدم

خراباتم برید از خانقه راه

که زین سو سیرت انصاف دیدم

نه پیر دیر از میر حرم خاست

که حسرت حاصل آمد از امیدم

از آن مغرور این رندم خوش افتاد

که از وی بوی غم خواری شنیدم

بحمدالله که محکم پنجه زد دست

به ذیل مرد آگاهی رسیدم

به سربازی صفایی شد سرافراز

از آن خواری بدین عزت رسیدم

شمارهٔ ۲۶۱

به عهد بتان اعتباری ندیدم

چو دوران گردون قراری ندیدم

از آن چشم خونریز چون زلف سرکش

به جز دلبری شعاری ندیدم

به ملک دل از شورش خیل عشقت

در اقلیم تقوی حصاری ندیدم

به دریای عشق تو چندان که کشتی

سبک راندم آخر کناری ندیدم

غمم خورد یک عمر و نسرود با کس

ز دل خوب تر غمگساری ندیدم

به قدر وفای من افزودم انده

خود از عشق به، حق گزاری ندیدم

به خون غلتم ای کاش بر خاک راهش

که زین به در آن کوی کاری ندیدم

به خاک محبت گذشتم سراپا

تهی از شهیدان مزاری ندیدم

به دوران حسنت دگر چون صفایی

به پیمان خود پاسداری ندیدم

شمارهٔ ۲۶۲

وفا و حسن در یاری ندیدم

به هم حسن و وفا آری ندیدم

نظیرت را پری رویی نجستم

ندیدت را وفا داری ندیدم

نه از بیگانگان نز آشنایان

ز فضل حسنت انکاری ندیدم

ز ترکان چون تو با این مایه خوبی

رضا جویی کم آزاری ندیدم

کمال صورت و معنی که در تست

دگر با هیچ دلداری ندیدم

به عین هوشیاری اینقدر مست

به جز چشم تو بیماری ندیدم

به آب و رنگ آن رخسار و مژگان

گلی نشنیدم و خاری ندیدم

چو مشکین خال و زلف تابدارت

سر مور و دم ماری ندیدم

به دین وکفر کاندر کعبه و دیر

چنین تسبیح و زناری ندیدم

به طرز طره ات هرگز کمندی

به دستان تو طراری ندیدم

مرا خود روز و روشن تیره شب ساخت

چو گیسویت سیه کاری ندیدم

به غیر دل که در قید تو سرخوش

رها از غم گرفتاری ندیدم

صفایی راستی کز خیل خوبان

بدین صدق وصفا یاری ندیدم

شمارهٔ ۲۶۳

از سرو سخنوری ندیدم

وز ماه صنوبری ندیدم

حوری چو تو در لباس مردم

نشنیده ملک پری ندیدم

با زلف تو نافه ی ختا را

یک موی برابری ندیدم

از باد بهار و بوی بستان

این غالیه گستری ندیدم

جز طره ی او در آتش چهر

از مار سمندری ندیدم

نخل و گل و یاس و ارغوان را

با سرو تو همسری ندیدم

هجر تو و صبر خویشتن را

کاری است که سرسری ندیدم

با آن همه رم دل آمدت رام

از چرخ کبوتری ندیدم

دل بردن و زیر پا فکندن

زیبنده دلبری ندیدم

از جوق بتان به جز تو کس را

در جور چنین جری ندیدم

از دشمن و دوست هم به بدخواه

این پایه ستمگری ندیدم

توحید مجو صفایی از خویش

کز شرک ترا بری ندیدم

جز مو نستردن از تو یک موی

قانون قلندری ندیدم

شمارهٔ ۲۶۴

به دل نوید وفا دادم و جفا ز تو دیدم

چه مایه خجلت از این وعده ی خلاف کشیدم

کدام روز شب آمد کدام شام سحر شد

که با خیال تو در کنج خلوتی نخزیدم

مگر به عشق تو از حالتم کسی نبرد پی

ز الفت همه هم صحبتان کناره گزیدم

به رسته ای که ز عشقت فروختند متاعی

کدام درد و بلاکش به نرخ جان نخریدم

شکار ترک کمان دار خویش تا دگری را

نبینم از سر تیرش به پای رشک رمیدم

فزود مهر تو در من خلاف خواهش مردم

ملامتی که به ترک محبت تو شنیدم

فغان که قاتلم از ناز دیرتر به سر آمد

اگر چه زودتر از همگنان به قتل رسیدم

به دست نامدم ازکفر و دین طریق ترقی

هر آنچه در ره ی کوشش به فرق جهد دویدم

مراد خویش نیابم ز میر کعبه صفایی

عبث نه پیر خرابات را به صدق مریدم

شمارهٔ ۲۶۵

ترا تا از دو عالم برگزیدم

دو عالم را قلم بر سر کشیدم

به سودای غمت در رستهٔ عشق

دلی بردم جهان ها جان خریدم

عذاب دوزخش نارد تلافی

دمی کز لعل سیرابت مکیدم

شراب کوثرم زهر است درکام

لبی تا طعم این شکر چشیدم

به جنات جنان نارم مقابل

گلی کز گلشن چهر تو چیدم

زمانی سیر صیادم هوس بود

عبث از صیدش این ساعت رمیدم

پی رفع گمان ها بود چندی

اگر پای از سر کویت کشیدم

نبودم با خیالت گر هم آغوش

چرا در کنج تنهایی خزیدم

ز تاب زلف و چهرت شاهدستی

بدین روز سیه موی سفیدم

صفایی عشق را باید بسی شکر

اگر در راه او سازد شهیدم

شمارهٔ ۲۶۶

من اول ره که رفتار تو دیدم

به درد این گرفتاران رسیدم

به دستی دامن از دستم کشیدی

که از دستت گریبان ها دریدم

به هشیاری شکستم شیشه و جام

شراب از چشم سرمستت کشیدم

ز قتلم تا دگر نایی پشیمان

به زیر تیغت اینسان آرمیدم

شهم در ششدر نرد غمت مات

به دل تا مهره ی مهر تو چیدم

به میدان بلا از تیر مژگان

چو ابروی کمان دارت خمیدم

ز حرمان من آخر حاصلت چیست

مکن چندین خدا را ناامیدم

فشانم باد را برخاک ره جان

رساند از وصالت گر نویدم

به شوق قتل خود زان دست مخضوب

نماید تیغ خنجر برگ بیدم

به قیدی دل برو بستم صفایی

که از قید دو عالم وارهیدم

شمارهٔ ۲۶۷

ز دل یک ناله در دام تو ای صیاد نشنیدم

اسیری در گرفتاری چنین آزاد نشنیدم

به دور لعلت ای خسرو چو بینم شور مشتاقان

عجب دارم که یک شیرین و صد فرهاد نشنیدم

چه خوب آموخت خال از غمزدگانت طرز خون ریزی

مگو دیگر که یک شاگرد و صد استاد نشنیدم

به جز چشمت که با مژگان مرا شریان گشود از دل

ز صد نشتر فزون در دست یک فصاد نشنیدم

مهی از جنس مردم مهر منظر مشتری سیما

پری پیکر ملک پرور دو حوری زاد نشنیدم

سراپا نقش بستت صانع از جان ورنه من هرگز

چنین صورتگری از خامه ی ایجاد نشنیدم

جز آن کآباد غم وز باده ی عشقت خرابستی

دلی خرم درین دیر خراب آباد نشنیدم

صفایی منعم از افغان مکن هنگام جان بازی

به بالینم چرا فرمود اگر فریاد نشنیدم

شمارهٔ ۲۶۸

تنی جز خاطر لیلی به غم دلشاد نشنیدم

سری جز گردن مجنون به بند آزاد نشنیدم

هلاکم در صفوف غمزه ات نبود غریب اما

مروت بین که من یک صید و صد صیاد نشنیدم

مدد جست از میانت طرگان در دل ربایی ها

طناب از موی دارد چشم استمداد نشنیدم

بنای عشق محکم تر ز سیل دیده شد دل را

ز ویرانی بلادی را چنین آباد نشنیدم

به جز یاد تو کآمد منتهای کام ناکامان

عروسی را به خلوتگاه صد داماد نشنیدم

به قتلم خاستی کز ناله ام آسوده بنشینی

بدین زودی چنین تأثیری از فریاد نشنیدم

بدین دستم که دل پامال در میدان آن مژگان

شهیدی در سیاستگاه صد جلاد نشنیدم

به ترک عشق بس تهدید ها راندم صفایی را

جوابی از وی الا هر چه بادا باد نشنیدم

شمارهٔ ۲۶۹

بنامیزد بتی عیار دارم

که با او از دو عالم عار دارم

چه غم گر دارم از وی دیده خونبار

که چونان لعبتی خونخوار دارم

ز تیغش تا قیامت سینه مجروح

ز لعلش دیده گوهر بار دارم

به عکس عادت از یک سرو بالاش

به یک کاشانه صد گلزار دارم

هزارش گل به بار اما چه حاصل

که از هر غنچه اش صد خار دارم

دلم با خود نبردی زانکه دیدی

غم صد مرده بر وی بار دارم

فراقم کاست از هر در ولی شکر

که غم از دولتت بسیار دارم

همه خلق جهان نالند ز اغیار

خلاف من که داد از یار دارم

برو ناصح به زهد و پارسایی

مخوانم غیر این هم کار دارم

الا یار وفا پرور ندانی

کت از غم تاکجا تیمار دارم

ز شرح تاب و تیمار جدایی

بیا برخوان که صد طومار دارم

صفایی فسق و زهد از من میاموز

که زین کفر و دین انکار دارم

شمارهٔ ۲۷۰

تعالی الله یکی دلدار دارم

که با رویش ز گلشن عار دارم

ز چهر تابناک آبدارش

گلستان ها گل بی خار دارم

ز سرو قد خورشید جمالش

به محفل نخل آتشبار دارم

ز چشم شوخش اندر هر نگاهی

دو مست عاشق بیمار دارم

ز مژگان دلاشوبش بهر چشم

دو جعبه تیر بی سوفار دارم

ز ابروی کماندارش به سینه

دو قبضه تیغ جوهر دارم دارم

ز درج کامبخش نوشخندش

دو یاقوت شکر گفتار دارم

ز سیمین کوی پستانش دو نارنگ

که آن خون ها به دل چون مار دارم

ز تأثیر لب شیرین زبانش

نی آسا خامه شکر بار دارم

ز گیسوی رسای مشک سایش

چه افعی های مردم خوار دارم

به دست وگردن از زلفش شب و روز

عجب هم سبحه هم زنار دارم

چه نعمت های جان بخش از وجودش

که بایستم نهان ز اغیار دارم

دل از مهرش نپردازم صفایی

که من با او هزاران کار دارم

شمارهٔ ۲۷۱

به گردون رشته تا زان دو زلف پر شکن دارم

چرا بر وش یک مومنت از مشک ختن دارم

دل از چاه زنخدانت برآید کی معاذ الله

ز پیچان طره ات با آنکه صد مشکین رسن دارم

نباشد چشم درماندم ز جایی درد عشقت را

کجا مرهم پذیر افتد چنین زخمی که من دارم

چو دل تا در بغل نارم به یک پیراهنت با خود

چو گل هر روز چاک از داغ رویت پیرهن دارم

تو آنجا در وثاقت کام بخشایی رقیبان را

من اینجا در فراقت سر به زانوی محن دارم

به بوی پیرهن مشتاق و محتاجم بشیری کو

که درکوی غمت هر گام صد بیت الحزن دارم

به سروقت دلم در لب رهی بنما که من با وی

حکایت های خونین از درون خویشتن دارم

به بالینم شبی تا روز بنشین و آتشم بنشان

که با لعلت نهانی بی زبان چندین سخن دارم

حدیث حسنت از مردم نهان ماند مگر چندی

به بزم خویش و بیگانه از آن پاس دهن دارم

غریب آسا هنوز از نو سر بیگانگی داری

به من با آنکه عمری شد که در کویت وطن دارم

صفایی سال و ماه و هفته چون باید جدایی را

تواند زیست او یک روز بی رویت نپندارم

شمارهٔ ۲۷۲

به دست اگر چه متاعی به جز گناه ندارم

ولی چه چاره که غیر از درت پناه ندارم

هم از تو پیش تو نالم خلاف مردم عالم

کجا روم که جز این در گریزگاه ندارم

کم نداد پناهی تو ره به خویشتنم ده

که آشکار و نهان غیر سوی تو راه ندارم

بهای وصل تو بسیار و من بضاعتم اندک

به خورد عشق دریغا که دستگاه ندارم

از این نوای دمادم و زین سرشک پیاپی

به دیده اشک نماند و به سینه آه ندارم

بریز خون من امشب کجا مجال تظلم

مرا که روز قضا جز یکی گواه ندارم

به یمن عشق تو عمری است ای گدای تو شاهان

که هیچ بیم و امید از گدا و شاه ندارم

گرم ز فرط کرم روسفید خواهی و فارغ

به حشر واهمه از نامه ی سیاه ندارم

به تاج زر نتوان سر ز راه برد صفایی

مرا که بر سر کویشبه سر کلاه ندارم

شمارهٔ ۲۷۳

تار گیسوی تو برگردن دل سلسله دارم

کی تن اندر پی هر سلسله مویی یله دارم

روزگاری است که در رهگذر صدق و ارادت

جان و تن بهر نثار قدمت یکدله دارم

سعی سودی نکند ورنه من از راه امانی

پای دل در طلب دوست پر از آبله دارم

وعده ی وصل به تأخیر مینداز خدا را

تاب کو صبرکجا من چو تو کی حوصله دارم

پاس پیمان وفای تو مرا بند زبان شد

ورنه از دست جفای تو هزاران گله دارم

بی رخت روز مرا تیره تر از طره ی خود بین

گرچه شب ز آتش دل مصطبه پر مشعله دارم

از میانت که نشد هیچ کس آگه به حقیقت

با تو باریک تر از موی بسی مسئله دارم

از کجا گوش کنم موعظه پیر خرد را

منکه چون عشق جوان بخت یکی عاقله دارم

تا چه حاصل بود آخر سفر عشق بتان را

منکه زادم همه خوف است و رجا راحله دارم

بوکز آن یار سفر کرده رسد پیک و پیامی

چشم حسرت گه و بی گه به ره قافله دارم

خامه ی خویش به زرگیرم از این چامه صفایی

بوسه ای گر ز دو لعل شکرینش صله دارم

شمارهٔ ۲۷۴

ندانمش که به گردون چگونه بگذارم

دلی که برد نهانی ز کف پری دارم

مرا که از دو جهان نیست غیر جان و تنی

بدین بضاعت اندک ترا طلبکارم

من گدا که به کف جز غمیم وافر نیست

هوای صحبت شاهی عجب به سر دارم

ز غم گذشته متاعی جز اشتیاقم چیست

که بی بها من مسکین ترا خریدارم

به یمن عشق به دوشم ز تست منت ها

که از غم دو جهان ساختی سبکبارم

ز آشیان و قفس فارغم بحمدالله

به قید حلقه ی این دام تا گرفتارم

مجال گفتن رازت که بازگویم کو

ببست نطق تو محکم زبان گفتارم

شکنجه ذقن و زلف و چشم و چهر تو برد

خیال عاقل و مجنون و مست و هشیارم

مرا به خواب هم امکان دیدن تو نماند

که راه خواب ببستی ز چشم بیدارم

تو خود به کار صفایی عنایتی فرمای

که رفت کار من ازدست و دست از کارم

شمارهٔ ۲۷۵

وفای عهد راجاوید اگر مانم نگه دارم

ولی دانم که ز اقسام جفا جبران کند یارم

غرور و قهر وی چندان قصور و عجز ما چندین

هلاکم گیر اگر الطاف او ناید مددکارم

به خام زلف بندی هر دلی کز غمزه بربایی

عجب از پخته کای های آن سرمست هشیارم

چو نی نالان و زرد و زار و خشک و لاغرم کردی

که درکوی غمت چون گاه بینی رو به دیوارم

کند سیر توام غافل ز رنج زخم خوردن ها

بفرمای اندکی تعجیل تا سرگرم دیدارم

به سودای دگر سودایت از سر نفکنم حاشا

خود از روی یقین هر چند خوانی اهل پندارم

به عهد ترک مستت فتنه ها بیدار شد آری

مگر در خواب بیند این زین پس چشم بیدارم

به صبرم بر ستیز باغبانان خنده کمتر کن

که دیدی بردمد روزی گل امید از این خارم

ندانستم صفایی با همه حزم آن سیه جادو

چه لعبی باخت کز یک نظره چون خود ساخت بیمارم

شمارهٔ ۲۷۶

چنان خیال تو انگیخت چاره در نظرم

که هر طرف نظر آرم ترا همی نگرم

شدی به روی چو درهای شادمانی باز

چو صبح عید شبی گر درآمدی ز درم

مرا به دیده و لب دگر اشک و آه نماند

شرار آتش عشق تو سوخت خشک و ترم

مپرس حالت من کزغمت به روز سیاه

هزار بار ززلف تو دل شکسته ترم

من آن نیم که بتابم سر ارادت دوست

اگر سرم رود از تن نمی روی ز سرم

به کام دشمنم ار بندبند در گسلی

گمان مبند که پیوند دوستی ببرم

فنای هستی خود را به جلوه ی رخ یار

چو شمع برابر آفتاب منتظرم

دریغ نیست صفایی گرم بود مقدور

به مژدگانی وصلش هزار جان سپرم

شمارهٔ ۲۷۷

ساقی بریز باده ی صافی به ساغرم

کاین آتش اکتفا کند از آب کوثرم

با این شراب تلخ کجا در بهشت نیز

حاجت به شیر و شهد و شراب است و شکرم

فتوی به ترک می دهد ار شیخ مسلمین

اول کسی منم که بدین کیش کافرم

بروعده های نسیه واعظ چه اعتماد

من خوش به نقد از کفت این می همی خورم

از دست حور ساغر صهبای سلسبیل

ناید خوش آن چنان که می از دست دلبرم

بر ما طریق کعبه حاجت گم است کاش

صاحب دلی شود به خرابات رهبرم

دیگر به در نمی روم از کوی می فروش

خوشتر ز تخت تاجوری خاک این درم

افشانم آستین تفاخر برآسمان

فرسود تا به تربت این آستان سرم

از کین مهر و ماه صفایی مرا چه باک

تا جام باده برکف و جانانه در برم

شمارهٔ ۲۷۸

باخاک ره اگر فلک آرد برابرم

نگذارد از حسد که نهی پای بر سرم

در ره گذاشت چشمم و بر خاک ره گذشت

خاکم به فرق باد که ازخاک کمترم

آرام دل به زلف دلارام بسته بود

دردا که رفت دلبر و نگذاشت دل برم

من با کمال یاسه به وصلت امیدوار

این دولت از کجا شود آیا میسرم

در گلشنم ز بال فشانی چه دل گشود

ای کاش پیش از این به قفس ریختی پرم

بی سایه ی سهی قد سروت به سیر باغ

بر دیده برگ بید زند تیغ خنجرم

تف دلم ز خشک لبی گر یقینت نیست

اینک گواه سوز درون دیده ترم

با روی زرد و اشک روان خوشدلم که شد

ملک غمت مسخر از این گنج و لشکرم

نتوان علاج هجر صفایی به صبر کرد

باید درین مجاهده تدبیر دیگرم

شمارهٔ ۲۷۹

چرا به دوش بود منتی ز باده فروشم

که ترک مست تو کافی است بهر غارت هوشم

ثواب طاعت سی ساله ام بخر به نگاهی

که رفته عمر به سودای این خرید و فروشم

کشیم تهمت جان چند در شکنجه هجران

به فرق تیغ زن و منتی گذار به دوشم

گواه خوش دلی این بس مرا به شوق شهادت

که تیغم از پی کشتن کشید و باز خموشم

به ترک عشق زبان بستم از جواب تو ناصح

که از حدیث تو حرفی فرو نرفت به گوشم

مدار چشم صبوری مکن شکیب تمنا

بدین تحمل و تسلیم و تاب و طاقت و توشم

کجا به من نظر انداختی ز چشم ترحم

بکوش اگر چه ترا بارها رسید خروشم

نخیزم از سر کوی تو جز به مژده وصلی

وگر بشارت رضوان رسد به صورت سروشم

صفایی از لب جانان به کوثرم چه فریبی

چه کار با لب حوض از کنار چشمه ی نوشم

شمارهٔ ۲۸۰

دهی بشارت کوثر گر از زبان سروشم

به ترک باده حدیث تو نیست در خور گوشم

از آن به عجب فتادم و زین به عذر ستادم

شراب خوردم امروز به ز توبه ی دوشم

فلک ز پای فکندم کجاست پیر مغان کو

نهد به یک خم می منتی شگرف به دوشم

به جنتم چه طمع کآن دهان و لب که تو داری

نکوتر است ز شیر و شراب و شکر و نوشم

حبیب کو دل و جانم به یک جراحت کاری

بخر به کیش وفا کافرم اگر نفروشم

تو با رقیب به شادی خوری شراب و من از غم

مقیم زاویه چون خم می به جوش و خروشم

به راه عقل مخوانم که حکم عشق به حکمت

نهاد پنبه غفلت به گوش پند نیوشم

به پاس عهدوفا رفت جاه و حشمتم از کف

خوشم که دولت حسن تو ساخت خانه فروشم

چرا برم بر دشمن ز دوست شکوه صفایی

که لطف اوست که از کید خصم داشته گوشم

شمارهٔ ۲۸۱

به فر دوستی از افترای خصم چه باکم

بس است دامن پاکت گواه دیده ی پاکم

نکرد پرده دری یار پرده دار و گرنه

نشد به رشته ی تقوی رفوی خرقه ی چاکم

ذلیل عشق تو بودن قتیل تیغ تو گشتن

خوش است ورنه چه حاصل خود از حیات و هلاکم

مرا نشاط همین بس ز بعد جان سپری ها

که داغ عشق تو باشد چراغ تیره مغاکم

به یاد تابش و تابم ز زلف و عارض خود بین

دمد چو سنبل و سوری به جای سبزه ز خاکم

اگر خموش نشستم مرا صبور ندانی

که ناله سوخت بنای از درون نایره ناکم

چه خاست ز اشک و خروشم به روز خویش که هر شب

دوید آن به سمک یا رسید این به سماکم

مرا شکیب به نقصان و عشق رو به افزایش

ترا به عکس دمادم غرور بیش و وفاکم

به چنگ طفل مسلمانیم اسیر صفایی

که کافرانه خورد خون چو شیر دختر تاکم

شمارهٔ ۲۸۲

خواهم از شوق زنم بوسه مکرر به دهانم

گاه و بیگاه که نام تو برآید به زبانم

گویم این غایت حسن است و ملاحت که تو داری

باز چون بنگرمت در نظر آیی به از آنم

در کمالات تو چندانکه سخن می کنم آخر

ناتمام است معانی که نگنجی به بیانم

سنگ و خاک ره دشمن شود از پستی و خواری

سر و جان در قدمت گر به محبت نفشانم

در جدایی تو عجب نیست که از من بشکیبی

من چه تدبیر کنم کز تو تحمل نتوانم

تا نیایی و به جای دل تنگم ننشینی

تو چه دانی که درین زاویه چون می گذرانم

بیش وکم راز تو تا گوشزد غیر نگردد

یک نفس جز دل خود کس نشنیده است فغانم

درمیان تو و من واسطه دل بود و خبر شد

ورنه او هم نشدی واقف اسرار نهانم

کس ندانست که گریان کیم ورنه صفایی

چشم مردم همه دیده است به رخ اشک روانم

شمارهٔ ۲۸۳

دوش از آن باده که پیمود بطی جانانم

نه چنان بیخود و مستم که سر از پا دانم

دست از دامنم ای بدرقه بردار و برو

که سفر کردن از این در قدمی نتوانم

دولت و زندگیم جان و دلی بیش نبود

دل فکندیم به پا تا چه رود بر جانم

در خرابات مغان گم شده ای هست مرا

بی جهت نیست که آشفته و سرگردانم

مگر از مرگ کنم چاره غم هجران را

که جز این صارفه مشکل نکند آسانم

داده بودند مرا از دو جهان دین و دلی

این خود ازکف شد و دل کند بباید زآنم

رایگان داده ز کف گوهر و بر خامی خویش

مضطر و سوخته و غمزده و حیرانم

درد و درمان همه از تست خدا را مپسند

که من از چاره ی درد تو به خود درمانم

سحر جادوت ز خود بی خبرش کرد و ربود

ورنه دل بود کجا ایمن از آن مژگانم

تب و تابم مکن انکار صفایی زنهار

کآب چشم آمده بر آتش دل برهانم

شمارهٔ ۲۸۴

به لب رسید به جانان رسید تا جانم

چه خوش به وقت به بالین رسید جانانم

شکست دست و غمم تخته بند هجران ساخت

عجب مبین که قبا ننگری گریبانم

به رحمت ازلی یابم از مرض بهبود

طبیب کو نکند سعی سوی درمانم

نهد به زخم درون مرهمم حکیم خبیر

خبر دهید به جراح گول نادانم

زوال یافت اگر منادیم خود ازخاطر

عوض رسید ز غم نعمتی فراوانم

رسدعنایت غیبی به داد سوختگان

چه غم که داد ندادند اهل دورانم

امیدوار و دل آسوده ام به خاطر جمع

که کارهای پریشان رسد به سامانم

کسیم گر نخورد غم کشیده باد مدام

به فرق سایه فضل خدای سبحانم

معاشران همه کافر اگر نیند چرا

کنند رنجه مرا من خود ار مسلمانم

به ذیل لطف خدایی زنم صفایی چنگ

گر احتساب نفرمود عدل سلطانم

شمارهٔ ۲۸۵

گر بود قابل قربان قدومت جانم

بی وفایم که به جان در طلبت درمانم

خرم آن روز که قیدم بگشایند ز پای

و ز قفس باز پرد طایر بال افشانم

بسپرم راه گلستان وفا دست نشان

پر کنند از گل مقصود مگر دامانم

گر به پای سگ کوی تو بسایم سر و روی

تارک فخر و شرف بگذرد از کیوانم

ور به خاک در خود بخشیم آرامگهی

فرق خورشید بود در قدم دربانم

گر نه زنجیر ی سودای تو بودم ز نخست

پس چرا عدل تو فرمود بدین زندانم

بر کریمی زکرامت شودم خضر طریق

چند دارند سراسیمه و سرگردانم

نه کنون عجز خود از قرب تو معلومم شد

روزگاری است که در نقض همم حیرانم

گر به دامان توام دست تمنا نرسید

شکر لله که به گوش تو رسید افغانم

نهیم از ناله مفرمای صفایی که نماند

بیش از این تاب تحمل ز تاب هجرانم

شمارهٔ ۲۸۶

آن روز و شب به کام که من با تو سر کنم

صبحی به شام آرم و شامی سحر کنم

گاهی چو طره تارک تمکین نهم به پات

گه دست بندگی به میانت کمر کنم

گه بنگرم طرایف لطف ترا به خویش

گه در رخ تو صنع خدا را نظر کنم

از بوسه ی دو لعل تو هر دم زبان وکام

تشویر جام باده و تنگ شکر کنم

تاگیرمش به بر شب هجران به یاد تو

گویی حدیث وصل و من از شوق برکنم

درداکه در حضور ز رشکم کسی نگفت

پایم مقیم حضرت و ترک سفر کنم

آن شب که با تو رفت به خلدم گذشت عمر

و امروز بی تو زندگی ای در سقرکنم

خواهم که خاک کوی توگردم ولی فراق

نگذارد آنقدر که من آنجا گذر کنم

پیکی اگر به دست فتد ز اهل دل مرا

عنوان نامه ی تو به خون جگر کنم

صیاد چرخ چون اجلم بال بست و برد

پاسی امان نداد که سر زیر پر کنم

برحسرت وصال صفایی شدم هلاک

وز سختی فراق سخن مختصر کنم

شمارهٔ ۲۸۷

تا نمیرم کی ز افغان چاره ی هجران کنم

درد هجران را به جان کندن مگر درمان کنم

دامن از دستم کشیدی دیگرم زین در مران

تا مگر خاکی به سر از دست آن دامان کنم

صد جهانم جان و سر در پای او ممکن نبود

ورنه نرخ جان و سر می خواستم ارزان کنم

جان ندادم شام هجران صبح دیدار ای دریغ

با کدامین چشم و رو، رو در روی جانان کنم

دل زدن بر قلب مژگانت چو مردم مردوار

چشم دارم و آن نیم کاندیشه از پیکان کنم

برد زلف سرکشت سودای عیش از سر مرا

کی بدین آشفتگی فکر سر و سامان کنم

وه چنان بینم که بیند چشم مردم رو به رو

من که درغیرت ترا ازچشم خود پنهان کنم

تا عقیق لعلت از الماس خط فیروزه فام

هر دم از جزع یمان صد شاخه مرجان کنم

جان دهم و ز رنج هجرانش صفایی وارهیم

مشکلی این سان به کاری مختصر آسان کنم

شمارهٔ ۲۸۸

تا سیر سرو و سوری آن سیم تن کنم

حاشا که یاد سرو و هوای سمن کنم

هر کین که می کشد فلک از من ولی دگر

محکم به مهر آن مه پیمان شکن کنم

صد پیرهن قبا کنم امروز تا شبی

با دوست جایگه به یکی پیرهن کنم

خاک در تو گردم اگر آسمان ز رشک

راضی شود که بر سر کویت وطن کنم

چندان به زخم تیغ تو شادم که وقت نیست

تا فکر چاره دل خونین بدن کنم

در دست دلبر است دل اما قیاس حال

از درد و داغ لاله گلگون کفن کنم

کو فرصتی که با غم عشق و خیال دوست

تدبیر حال شیفته خویشتن کنم

صد جام زهر بی تو فرو ریزدم به کام

هر دم که یاد آن لب نوشین دهن کنم

گر دل قدم برون نهد از خط بندگیت

بر گردنش از آن خم گیسو رسن کنم

جان خار تن صفایی و تن خاک راه باد

با او اگر مضایقه از جان و تن کنم

شمارهٔ ۲۸۹

سرشک دیده اگر رشک آب جو نکنم

به خاک پای تو تحصیل آبرو نکنم

نشان خاک درت بر جبین من پیداست

به آب چشمش اگر پاک شست و شو نکنم

مرا به وادی عشق تو نیست یک سر خار

که هر دقیقه به دل صد رهش فرو نکنم

اگر به هجر نباشد مرا امید وصال

خدا گواست که جز مردن آرزو نکنم

مرا رضای تو باید به سهو اگر کاری

خلاف رای تو کردم دگر بگو نکنم

خبر ز راز من ای خامه می بری به رقیب

گناه من که دگر با توگفتگونکنم

به عشق دوست مرا از قدیم الفت هاست

به حکم عقل نوآموز ترک او نکنم

کجا بر آن سر زلف دو تا زنم دستی

اگر به پای تو بالای خود و تو نکنم

هزار چاک به دامان تقویم نگری

اگر به تار ریا دم به دم رفو نکنم

درست نیست صفایی مرا به کیش وفا

هر آن نماز که با خون دل وضو نکنم

شمارهٔ ۲۹۰

ای دل امشب چاره هجران به مردن می کنم

آخر این دشوار را آسان به مردن می کنم

عشق را درمان به هجران هجر را درمان به صبر

کردم اینک صبر را درمان به مردن می کنم

دوست فرمانم به هجران داد و هجرانم به مرگ

ناگزیر امضای این فرمان به مردن می کنم

هر دم از نو بهر ما اندیشه آزاری چرا

نفی این غم از دل جانان به مردن می کنم

در جدایی شد شکیبایی ز مرگم صعب تر

سلب یک گردون ملال از جان به مردن می کنم

جان ندارم بی تو و خوانند خلقم زنده باز

از خود اکنون رفع این بهتان به مردن می کنم

سینه بر دل تنگ شد چون جایگه برتن مرا

جان خویش آزاد ازین زندان به مردن می کنم

راز عشق دوست کز دشمن نهفتم سال ها

آشکارا بر سر میدان به مردن می کنم

زندگی را در قفا جز مرگ نبود دیر و زود

مشق عمر جاودانی زان به مردن می کنم

نالش سر پنجه ی هجرم چنان در هم شکست

کش صفایی ناگزر جبران به مردن می کنم

شمارهٔ ۲۹۱

بیا ساقی بپیما ساغری زان صاف گلگونم

به خم بنشسته بنگر حکمت افزون از فلاطونم

به جامی ملک جم چون کی برابر کی کنم حاشا

که یک دم گنج آسایش به از صد گنج قارونم

دو کیهان را نپندارم به میزان تو مقداری

دو چندان گر به یک مویت ستانم باز مغبونم

ترا غم خوار خود دانم و زانت بی وفا خوانم

که فارغ دارد از رشک رقیب این نقش وارونم

اگر دوزخ ترا موقف مرا مینو معاذ الله

از آنجا جذبه ی مهرت برد بی وقفه بیرونم

مگر مفتون حسن لعبتی چون خویشتن گردی

چه دانی ورنه با چندان تغافل کز غمت چونم

به چشم لطف یک ره بنگرم زان بیش کز زاری

برد سیل سرشک دیده آب از نیل و جیحونم

کمان دارم هنوزش تیر در ترکش تماشا کن

ز پا افتاده بر خاکم به سر غلطیده در خونم

صفایی یا تا با من سر صدق و صفا دارد

چه باک از کید کیهانم چه خوف از خشم گردونم

شمارهٔ ۲۹۲

حاضر و غایب مگو خداست گواهم

کز دو جهان من به جز تو هیچ نخواهم

دین و دلم رفت و جان و سر برود نیز

برخی راهت تمام حشمت و جاهم

دولت پابوس دوست گر دهدم دست

با همه پستی رسد به عرش کلاهم

نیستم ایمن مگر به حضرت جانان

ور به حریم حرم دهند پناهم

بنده ی خویشم بخوان که با همه خواری

در گذرد شوکت و شکوه ز شاهم

آن قدر از بسترم مرو، چو زدی زخم

کز قدمت عذر خون خویش بخواهم

چشم تو گر کار باده می نکند چون

مست و خراب افکند به نیم نگاهم

از شب هجران مگو قیاس مفرما

زلف پریشان خود به روز سیاهم

کشت مرا با کمال مهر و محبت

هیچ کس آخر نبرد ره به گناهم

تا همه دانند بی وفایی او را

بعد شهادت فکند بر سر راهم

دامن تر بود و کام خشک صفایی

فایده ی آب اشک و آتش آهم

شمارهٔ ۲۹۳

سیه مستی فراز آمد به راهم

که چشمش دل ربود از یک نگاهم

به دل کز وی غم آبادی است ویران

کشید از غمزه پی درپی سپاهم

نشاند از عضو عضو خود سراپای

چو چشم خویش بر خاک سیاهم

به محشر نیز از او نارم تظلم

که حق با اوست با چندین گواهم

هنوزش جان و سر خواهم به پا ریخت

چه غم کافکنده در پا دستگاهم

گرم بر سر نهد نام غلامی

کند فخر از غلامی پادشاهم

به خاک آستانش فقر و خواری

از آن به کز برون تشریف و جاهم

بدین خردی دریغ آن کنج لب نیست

چوخال از فتنه ی مژگان پناهم

نباشد غیر رسوایی دریغا

به سودای تو سودی ز اشک و آهم

صفایی نزد جانان سر فرو رفت

به جیب شرمساری از گناهم

نخواهم دیده از خجلت گشودن

مگر فضل وی آید عذر خواهم

شمارهٔ ۲۹۴

راندی آخر چون سگ از درگاه خود با خواریم

مرحبا دادی عجب پاداش خدمتکاریم

از توام جز حسرت و بیگانگی حاصل نرست

خوب آوری به جا شرط وفا و یاریم

مشکلم زاری نکرد آسان به حکم آزمون

غمزه ات خون خوارتر شد هر دم از خونباریم

نازم آن دل کز غرور و قهر و نازت کم نشد

هر چه دیدی بیشتر عجز و نیاز و زاریم

آب کو طاقت کجا چندم تحمل صبر چون

سنگ و سندان نیستم آخر چه می پنداریم

تیرها کردی رها بر سینه ام وانگه ز مهر

مرهمی نگذاشتی بر زخم های کاریم

جز ارادت جز صفا جز مهربانی جز وفا

خود چه دیدی تا چنین خونین جگر می داریم

دل مقیم آستان چشم از قفا غم پیش روی

تن روان است از سر کویت به صد ناچاریم

شب خیالت در بغل روز از فراقت در فغان

بارک الله مرحبا زان خواب و این بیداریم

شیر چرخم صید رو به آید ای آهو خرام

از سگان کوی خود یکبار اگر بشماریم

در ره جانان صفایی زاری ما سهل بود

از دو لعلش می کشد اظهار آن بی زاریم

شمارهٔ ۲۹۵

ساقی امشب ز تو ما چشم نگاهی داریم

بی ریا قصد ثوابی به گناهی داریم

منع ما گو نکند محتسب از می که شگرف

جرم بخشنده خطاپوش الهی داریم

نهراسیم اگر سنگ ببارد ز سپهر

ما که در سایه ی میخانه پناهی داریم

هر کس از شهر به گلگشت بهاران برخاست

ما نشستیم و چو دل سوی تو راهی داریم

باش کو روشنی روز خلایق خورشید

شب ما خوش که ز رخسار تو ماهی داریم

شاه را خاطر اگر شاد به سرهنگ و نظام

ما ز چشم و مژه سلطان و سپاهی داریم

خصم گو خم به کمان ستم افکن سوی ما

راست ما هم به دل تیر تو آهی داریم

خوار در ما منگر کز اثر دولت عشق

بس گداییم ولی عزت و جاهی داریم

دل ز شبرنگ سر زلف نگهدار که ما

رایت از گیسوی او روز سیاهی داریم

نیست هر چند صفایی ز جهان هیچ مرا

لیکن از دولت فقر آنچه بخواهی داریم

شمارهٔ ۲۹۶

من و یار ار همی باشیم با هم

چه لازم دیگرانم در دو عالم

برو ساقی مرا با دوست بگذار

که او بس درغم و شادیم همدم

نه پر کن کوزه از خم هی پیاپی

نه خالی کن به ساغر هی دمادم

مجوکامی ز می کاسباب این کار

اگر ناید ترا یک ره فراهم

همی برخیزی از قهرش به غوغا

همی بنشینی از بهرش به ماتم

میالا کام شیرین از شرابی

که در تلخی سبق ها برده از سم

هم ازتحصیل آن باید ترا سیم

هم از نقصان آن زاید ترا غم

به مینا باید از خم کرد هر روز

به جام از شیشه باید ریخت هر دم

مرا زان درج باید لعل نابی

که صدکوثر نیرزد زان به یک نم

بهر بوس از لبش نوشم مدامی

که زان ناید مدامم رشحه ای کم

لب و دندان شیرینش بری ساخت

مرا از شیر مرغ و جان آدم

به هر قیمت که یکبارش خریدی

ترا جاوید خواهد شد مسلم

نباید در بهایش داد دینار

نباید از برایش ریخت درهم

بجوی از لعل جانان جام و خوش باش

که دیگر ره نیابد در دلت غم

چو زان صهبا صفایی سر خوش آیی

به خاطر دار از یاران مراهم

شمارهٔ ۲۹۷

گشودی طلعت از گیسوی درهم

نمودی صبح عید از شام ماتم

بهر قرنی فلک یک ره جهان را

محرم آرد و نوروز با هم

تو هر روز و شب از آن زلف و رخسار

به نوروزم قرین داری محرم

مگر با این تعلق مام گیتی

مرا با مهر جانان زاده توام

بدید ار اشتیاقم آمد افزون

شکیبم در فراقت هر چه شد کم

به چشمم بی جمالت در گلستان

چو مژگان خار می آید سپر غم

مرا بیم است کز دست جوانان

نهم در عهد پیری سر به عالم

جز آن ترک ملک خوی پری روی

ندیدم حور عین از نسل آدم

نه کارم ساخت از زخم دگر دوست

نه بر زخمم نهاد از مهر مرهم

صفایی را زد آن پیکان که هرگز

نخورد اسفندیار از شست رستم

شمارهٔ ۲۹۸

صرف شد عمر گرانمایه به جمع زر و سیم

و اندرین رسته نگیرند به جز قلب سلیم

وای زین خجلت و خوف و خطر و خبط و خطا

که امانم همه باک است و امیدم همه بیم

سفرکوی تو حد نیست گدایی چو مرا

مگرم بدرقه ی راه کنی لطف قدیم

جهل من بین که بدین ضعف و حقارت رفتم

زیر باری که ابا جست از آن عرش عظیم

خلق را خلق کریم تو و اوصاف حسن

حجتی بود مبین ز آیت احسن تقویم

روی دل در دو جهان تافت زهر رتبه مقام

هر که گردید به خاک سر کوی تو مقیم

در بهشتم همه جا تا بودم قرب جوار

که شراری است مرا ز آتش هجر تو جحیم

نام پرهیز مبر لاف کرامات مباف

که صفایی تو نه ای قابل اکرام کریم

شرک را عار ز توحید تو با این تمکین

کفر را ننگ ز اسلام تو با این تسلیم

شمارهٔ ۲۹۹

که گفتت تا بدین غایت شها روی از گدا گردان

ز بی رایی بگردان خوی و رویی سوی ما گردان

تماشای ترا بر کشته ی خویش آرزو دارم

بیا وین یک تمنا را پس از مرگم روا گردان

رخی بنما که سیمای ترا پایم ثنا گستر

قدی بر کش که بالای ترا گردم بلا گردان

یکی درخانقه باز آی و پیر پاک دامان را

به تن پیراهن تقوی گریبان وش قبا گردان

نگردانم دل از مهرت به کاوش های پی درپی

به طر آزمون یک چند کیش خود جفا گردان

جفا نیز ار نرانی دوستت دارم بحمدالله

ور این باور نمی داری شمار خود وفا گردان

ز چهر گلشن آرا خانه ام خلد برین آور

ز لعل روح بخشا کلبه ام دار الشفا گردان

به قرب و بعد از رایت نتابم رو ولی گفتم

که صبرم از خدا در خواه یا دردم دوا گردان

نعیم آخرت از دیگران ما را بس این مینو

بیا بزم صفایی را زرخ دار الصفا گردان

شمارهٔ ۳۰۰

الهی خاطرم فارغ ز قید ماسوا گردان

ز خود بیگانگی بخشای و با خویش آشنا گردان

به باطل یاوه گویی را ز خوی خود سری و آخر

ز حق بی راهه پویی را به راه خویش وا گردان

بیابان است و ره گم گشتگان را پشت بر مقصد

بپای ای کاروان سالار و رویی با قفا گردان

به ذل و عز و فقر و دولتم تسلیم و تمکین ده

بری ز اندیشه چند و چه و چون و چرا گردان

گر آزادم ز خود خواهی به بند بندگی درکش

چنان کز من رضا گردی مرا از خود رضا گردان

نه تاب دوزخت دارم نه باب جنتم یا رب

به خاکم با زمان وآسوده اندر ماجرا گردان

ز دست نفس بدفرما حقوقی کز تو در باشد

فکن در پای و ز دست عطا یکسر ادا گردان

به خواری شرمساری سوگواری مسکنت زاری

شماری گر تو ای دل فوت شد اکنون قضا گردان

تولای ترا صدق و صفا شرط است می دانم

صفایی را به صدق خویش صافی از ریا گردان

شمارهٔ ۳۰۱

به جز خار جفا زین گل عذاران

مرا نامد نصیب از خیل یاران

شدم پیر از فراقش در جوانی

نهالم را دی آمد در بهاران

گراییدم به عشق از شوق رفتم

به پای ناودان از زیر باران

کمان ابروی ما را گو به پرهیز

ز تیر ناله شب زنده داران

بیا واعظ ببین آن گونه تا من

نمایم با تو داغ سوگواران

تو تا خود زخم تیغش برنداری

خبر نایی ز سوز داغداران

به چشم عبرتش یک ره نظر کن

ولی غافل مشو ز آن تیر باران

ز جانان جور و ناز آمد تلافی

به پاداش وفای حق گزاران

ز صد گلزار بیزاری بجویند

بدین رخ گر ببینندت هزاران

نه تنها شد صفایی پای بندت

چو من سرگشته داری صد هزاران

شمارهٔ ۳۰۲

بیا بنگر سرشک اشکباران

که تا چون برده آب از اشک باران

ز راز ما مگر آگه نکردند

بهر نام مرا کمتر ز یاران

خدا را تا ز هجرانم رهانی

مرا اول بکش زین جان نثاران

به امیدی به پایت سر سپردم

که سایی پا به فرق سر سپاران

اگر خواهی که نومیدت نمانند

ترحم کن براین امیدواران

دل و دین تا به یک مجلس ببازند

در آ در خلوت پرهیزگاران

به جای باده بنهادی از آن لب

چه منت ها به دوش باده خواران

خرامت را خجل نبود اگر کبک

چرا ناید به شهر از کوهساران

ز بس کز خجلت قدت عرق ریخت

به گل شد پای سرو جویباران

مرا بس چهرت از بهر تماشا

گلستان را گذارم با هزاران

صفایی را ز زاری می کنی منع

غریق بحر کی ترسد ز باران

شمارهٔ ۳۰۳

الا ماهم الا یارم الا جان

گلستانم گلستانم گلستان

جدایی تا گزیدم زان سر کوی

پشیمانم پشیمانم پشیمان

ز سودای سر آن زلف سرکش

پریشانم پریشانم پریشان

من و صبر از فراقت حاش لله

هراسانم هراسانم هراسان

ز محنت های هجران در وصالت

گریزانم گریزانم گریزان

چنان آسان چرا از دست دادی

گریبانم گریبانم گریبان

زکف مگذار اگر بازت رسد دست

به دامانم به دامانم به دامان

بیا زنهار از آن سان تندخویی

مرنجانم مرنجانم مرنجان

چه بردریا جدا زانرو چه در دشت

به زندانم به زندانم به زندان

چو نی هردم پریشان در جدایی

خروشانم خروشانم خروشان

شمارهٔ ۳۰۴

غمت گرفت فضای دلم چنان که در آن

نمانده یکسر مو جای فکرت دگران

به قید زلف تو دل تا کمند الفت بست

گسست رشته مهر و وفای سیم بران

مثال موی و میانت مرا رود ز نظر

اگر دقایق حکمت رود به گوش گران

ملامتم نکند هرکست که دیده و لیک

منت چگونه نیابم به چشم بی بصران

تو بی پدر صنم آن دختری که مادر دهر

ز شوی خویش خجل شد ز زادن پسران

سبک شمردی ومیثاق مهر بشکستی

مگر محبت ما بود بردل تو گران

رسان به قافله سالارم از طریق خلوص

اگر چه بس عقب افتاده ام از هم سفران

خجل مخواه به دل خواه دشمنم ای دوست

بپوش عیب صفایی ز چشم بی هنران

شمارهٔ ۳۰۵

شب و روز از غمت در باغ و زندان

در افغانم در افغانم در افغان

کجا بی باغ رویت دل گشاید

ز بستانم ز بستانم ز بستان

بیا و ز دیده بنگر سیل خونین

به دامانم به دامانم به دامان

برون شد نعمت قرب تو از دست

به کفرانم به کفرانم به کفران

چه دولت ها کم از کف زایل آمد

به طغیانم به طغیانم به طغیان

گدازد این سفر هم جان و هم جسم

به هجرانم به هجرانم به هجران

اگر کردی خبر دل خواهدت سوخت

به حرمانم به حرمانم به حرمان

چسان دل آب ناید ز آتش هجر

نه سندانم نه سندانم نه سندان

دریغا کز نظر خوارم فکندند

عزیزانم عزیزانم عزیزان

پریشان نامه ام برخوان صفایی

به جانانم به جانانم به جانان

شمارهٔ ۳۰۶

به زندان بلا آونگ هجران

ز بس ماندم شدم دلتنگ هجران

بیا تا صیقل قربت زداید

مرا ز آیینه ی دل زنگ هجران

به رخش وصل برنه زین راحت

ز زین رنج واکن ننگ هجران

دودگلگون اشکم بر رخ این بس

چه تازی بردلم شبرنگ هجران

نشاندی بر سر خاک سیاهم

بریز از دامن آخر سنگ هجران

من و آهنگ هجران حاش لله

نگر برما همی آهنگ هجران

به بوی وصل کردم حیلتی چند

نرستم آخر از نیرنگ هجران

سپاهی بی کران سان دیده از اشک

به سر دارم هوای جنگ هجران

دگر دامان وصلت ندهم از دست

گر این ره داریم از چنگ هجران

مگر بوی وصالم سرخوش آرد

نبینم کاش زین پس رنگ هجران

صفایی تاج دار ملک غم شد

چو پا بنهاد بر اورنگ هجران

شمارهٔ ۳۰۷

از آن طره ی مشکفام جانان

افتاد دلم به دام جانان

از ناوک غمزه ترک او ریخت

خون دل ما به جام جانان

جان می دهمش به مژدگانی

آرد کس اگر پیام جانان

یک روز وصال و سال ها هجر

فریاد ز انتقام جانان

برخیز و بریز خون که شادم

گر قتل من است کام جانان

قطع از خود و ماسوا علی الفرض

شرطی است از التزام جانان

ترکش به جنود غمزه دل برد

نالیم ز خاص و عام جانان

بهتر ز حلال هردو گیتی است

این یک تکه حرام جانان

صدکوه ز زر پخته اولی است

یک صفحه سیم خام جانان

با رسوایی خوشم صفایی

چون ننگ من است نام جانان

شمارهٔ ۳۰۸

دردمندیم و دوای خویشتن

چشم داریم از خدای خویشتن

هرکرا دست دعایی برخداست

من به فکر مدعای خویشتن

از من ای ناصح زبان کوتاه دار

واگذارم با بلای خویشتن

بوکه یارم بار دیگر محض جود

زنده سازد از ندای خویشتن

نیست طالب آنکه با مطلوب دوست

هست در قید رضای خویشتن

کشته جانان حیات جاودان

یافت باقی در فنای خویشتن

تا در افتادم به دام او مراست

منتی بر سر ز پای خویشتن

گو فدا کن دین و دل در راه دوست

هرکه جان خواهد فدای خویشتن

نیست سنگی سیم و زر را پیش ما

قانعم با کیمیای خویشتن

پند واعظ کی به گوش آید مرا

می زند حرفی برای خویشتن

دل نگردانم صفایی از غمش

من در این بینم صفای خویشتن

شمارهٔ ۳۰۹

بست زاهد از ردای خویشتن

پرده بر روی خدای خویشتن

هرچه پنهانتر کند پیداتر است

هرکه معبودش هوای خویشتن

روی تا کردم بدو، انداختم

گفتگوها در قفای خویشتن

پیش آن نوشین هان گو غنچه را

وامکن بند قبای خویشتن

دل گذشت از سینه و باقی گذاشت

آتش و دودی به جای خویشتن

بر سرم آمد چو افغانم شنید

آمدم ممنون ز نای خویشتن

تا ننالیدم به خونم برنخاست

شادم امروز از نوای خویشتن

می نهم سر دوست را برآستان

می کشم ز اندازه پای خویشتن

شاه را ز انعام درویشان چه عیب

گو مران از در گدای خویشتن

غیر من کاینجا مقیمم هرکه بود

رفت از راهی به رای خویشتن

غرق خواهی شد صفایی عنقریب

زین سرشک بحر زای خویشتن

شمارهٔ ۳۱۰

وه که نگذاری به جای خویشتن

یک دل از زلف دو تای خویشتن

ترک تیرانداز چشمت عنقریب

زنده نگذارد سوای خویشتن

من به غم سازم تو با بیگانگان

هرکسی با آشنای خویشتن

ما شدیم از جان شیرین سرد و او

سیر نامد از جفای خویشتن

بود بی حاصل در اما پیش عشق

سرفرازیم از وفای خویشتن

از غمت هرچند بیمارم ولی

زین مرض یابم شفای خویشتن

نکشم از دارو فروشان منتی

من که خون سازم غذای خویشتن

با نگاه آخرینت گاه نزع

صلح کردم خونبهای خویشتن

خوش دلم کاندر قیامت هم به دوست

فارغیم از ماجرای خویشتن

دل بهر گامی که پوید سوی یار

می نهد بندی به پای خویشتن

شه به جانم شد صفایی خواستار

خواند تا یارم گدای خویشتن

شمارهٔ ۳۱۱

نه از دلبر توان دل برگرفتن

نه امکان دل از دلبر گرفتن

به مهر آن جوان در عهد پیری

جوانی بایدم از سرگرفتن

همی خواهم میان خلق روزی

نقاب از رخ تمامت برگرفتن

که هرکت بنگرد بیند خطا نیست

ز حور العین ترا بهتر گرفتن

مرا دور از لبت زهر است در کام

ز تنگ دیگران شکر گرفتن

به خوبانت شهی زیبد که دانی

به خیل غمزه صد کشور گرفتن

رسد امروزت اندر ملک خوبی

هزار اقلیم بی لشکر گرفتن

رود در کیش رندان حرمت از می

ز دست چون تویی ساغر گرفتن

قصور رای و تقصیر نظرهات

به قدت سرو را همسر گرفتن

برابر با حیات جاودانی است

دمی چون جان ترا در برگرفتن

درین آتش که سودایت برافروخت

بیاموز از صفایی درگرفتن

شمارهٔ ۳۱۲

مرا خوشتر ز جام عشق خوناب جگر خوردن

که چون شیر از لب شیرین به شیرینی شکر خوردن

چنان بر من گوارا نیست حلوای ترش رویان

که زهر قاتل از دست ای شیرین پسر خوردن

مرا زد بر دل از تیر نظر زخمی که بس کاری

ندارد مرهم الا زآن کمان تیر دگر خوردن

دریغا چشم گل چیدن مرا بود از گلستانی

که بارش نیست الا خار حصرت بر جگر خوردن

به تیر ناگهان ز اندیشه ی مرهم شدم فارغ

نصیب کس مباد اینسان خدنگی بی خبر خوردن

بساز از بار این باغ اول ای دل برگ آزادی

اگر داری از آن سرو روان امید برخوردن

ره او رو به ناچاری رهی می باید ار رفتن

غم او خور به ناکامی غمی می باید ار خوردن

به خون خود چنان گرمم که از خاک سرکویش

نه برگردم به نومیدی نه سرخارم ز سر خوردن

صفایی از رقیب کینه پرور مهر می جویی

ز نخل خشک می‌داری طمع، خرمای تر خوردن

شمارهٔ ۳۱۳

مرا چون شمع هرشب سوختن و آنگه سحر مردن

بس آسان است و مشکل بی تو روزی را به شب بردن

نمی کردم تمنای هلاک خویشتن باری

اگر می بود ممکن در فراقت زندگی کردن

چو صیادم تویی از بخت خود شادم خوشا خونی

که زیبد آب آن شمشیر و گردد زیب آن گردن

کجا صیدی اسیر افتد چو من در قید صیادان

که غم ناکم به آزادی و خرسندم به آزردن

ز دست دل ستان بادت حلال ار زهر بستانی

که جام از دوست نگرفتن حرامستی نه می خوردن

چه نسبت با چو من پیری جوانی چون ترا جانا

ترا آغاز سرگرمی مرا انجام افسردن

فغان کافکند بر سر سایه روزی ابر نوروزی

که آمد چون گل چیده مرا هنگام پژمردن

مبر نام گنه خط بر خطا کش خجلتم مفزا

که جرم عذرخواهان را سزاوار است نشمردن

صفایی باغبانم بست ره زین بوستان وقتی

که بود آن گلبن نوخیز را آغاز پروردن

شمارهٔ ۳۱۴

لبی زان لعل جان پرور کشیدن

به از صد جامم از کوثر کشیدن

مرا با نشأه این لعل نوشین

نشاید منت از شکر کشیدن

فزون از هر شرابم سر خوشی خاست

می از جام تو سیمین برکشیدن

بنازم صنع استادی که آموخت

به ابروی تو این خنجر کشیدن

ترا هرگز بدین حسن خداداد

نزیبد منت از زیور کشیدن

مرا هم نیز با این اشک و سیما

چرا منت ز سیم و زر کشیدن

به یک ره خون به خاکم ریز تاکی

توان خجلت ز چشم تر کشیدن

برو صوفی که بهر فسق پیدا

از این دلق ریا برسر کشیدن

مرا کآمد شبان فرقتت پیش

نباید عقبه ی محشر کشیدن

صفایی را که شادی در غم تست

چرا رنج از ره ی دیگر کشیدن

شمارهٔ ۳۱۵

مرا یک دم ز لعلت در کشیدن

به از صد خم ز جام زر کشیدن

بدین بستیم دیگر انتظارم

چرا در راه آن کوثر کشیدن

شبی تا روز و شامی تا سحرگاه

ترا خواهم چو جان در برکشیدن

به پایت سر سپردم تا نوازی

به دست رأفتم بر سرکشیدن

مگر آبی توان با رشته ی زلف

از آن چاه زنخدان برکشیدن

ز کلک آفرینش نیست ممکن

از آن رو صورتی بهتر کشیدن

مه و مهر جهان آرای او را

خطا بینم به یکدیگر کشیدن

صفایی طایر دل را بیاموز

سراندر زیر بال و پر کشیدن

ترا بر وصل جانان دسترس کو

چرا ز اندازه پا برتر کشیدن

شمارهٔ ۳۱۶

نه از حکمت توانم سر کشیدن

نه مهرت را قلم برسر کشیدن

نه امکان داشت در بزمت مرا بار

نه بار از آستان بردر کشیدن

نه کامم حاصل از سیب زنخدانت

به ماتم خویش از این چه برکشیدن

نه تن ماندن تواند زنده بی دل

نه دل ممکن ز زلفش در کشیدن

نه چشم از دل توان پوشیدنم باز

نه دست از دامن دلبر کشیدن

نبود این رسم جز ما را در اسلام

مسلمان خواری از کافر کشیدن

ندانی بایدم در هر نگاهی

چها زان مست افسونگر کشیدن

که یادت داد در کشور گشایی

رقیب غمزه این لشکر کشیدن

نپندارم خود از نقاش ایجاد

از این به صورتی دیگر کشیدن

وگر با نرگس مست دلارام

نزیبد نازم از عبهر کشیدن

سزد نظم درروارت صفایی

به گوش هوش چون گوهر کشیدن

شمارهٔ ۳۱۷

دست را تا دارم امیدی به دامانت رسیدن

حاش لله کی توانم پای در دامان کشیدن

آفرین بر نقش بندی کو تواند ز آفرینش

آدمی زادی پری پیکر چنین خواب آفریدن

باشد افزون نه برابر با حیات جاودانی

یک نفس بوی تو بردن یک نظر روی تو دیدن

گر طپیدن های دل پوشم همی از چشم مردم

خود چه گویم با رقیبان عذر رنگ از رخ پریدن

با وجود قرب مقصد سهل باشد پیش سالک

خاک ها بر سر فشاندن خارها در دل خلیدن

قید دل در خانه ی صیاد از این محکم تر اولی

صید ما را نیست عادت جای دیگر آرمیدن

سر به ره دارم چه حاجت دیگر از ابروی و مژگان

در خم تیری فکندن، برسرم تیغی کشیدن

گر وصالت حاصل آید سهل باشد روزگاری

برامید شهد عشرت زهر ناکامی چشیدن

دامن مطلوب گیرم یا به ره میرم صفایی

این بیابانم سراپا گر به سر باید دویدن

شمارهٔ ۳۱۸

هر شبم چون شمع در بزمت به زاری سر بریدن

به که ناکام از سر کویت به خواری پا کشیدن

زندگی چبود به هجران پیش رویت، هست ما را

لذتی بر خاک خفتن دولتی در خون تپیدن

سرخوشم برخون خویش اما امان از زخم کاری

کز قفای قاتلم گامی دو نگذارد دویدن

سر به زیر بال در کنج قفس یا قید دامی

به که بهر آشیان در طرف گلزارم پریدن

زخم تیغ آشنا از مرهم بیگانه اولی

از دعای غیر به دشنامم از دلبر شنیدن

لوحش الله چون تو نقشی کی تواندکلک مانی

معنی چندین ملک در ضمن یک صورت کشیدن

ریخت دوارن زهر هجرانت به جام شوربختان

تا به کام دشمن آید لعل شیرینت مکیدن

چشم بگشایم اگر بر لاله بی گلبرگ آن رخ

گل نماید جای خارم در نظر خنجر خلیدن

ز اتفاق باغبانانم صفایی دسترس کو

نوبری ز آن باغ خوردن یا گلی ز آن شاخ چیدن

شمارهٔ ۳۱۹

نگویم با من از روی حقیقت دوست داری کن

به دل نیز ار نباشد گاه گاه اظهار یاری کن

مرا دانم نداری دوست در بزم رقیب اما

به رغم دشمنم گاهی حدیث غم گساری کن

ز چشم خود مدار دل درین خون خوردنم بنگر

ز زلف خود قیاس حالتم در بی قراری کن

به تیر غمزه ات هرگز چنین از پای نفتادم

بیا تدبیر من با این جراحت های کاری کن

غبار خود مگر با گریه از دل ها فرو شویم

تو نیز ای دیده امدادی مرا در اشکباری کن

رقیبان خفته ناصح رفته یاران غافل ای کوکب

بیا یک شب خلاف عهد ترک تیره کاری کن

به ششدر ماتم از نرد شش و پنجت یکی با من

تو ای چرخ مشعبد ترک چندین بد قماری کن

ترا در عمر خود نگذاشتم تنها تو نیز امشب

به پاداش رفاقت با من ای غم حق گزاری کن

بتم در فکر دل جویی و من سرگرم جان بازی

تو هم یک امشب ای بخت صفایی سازگاری کن

شمارهٔ ۳۲۰

الهی نفس را من چاره نتوانم تو یاری کن

سزاوار عذابم رحمتم بر شرمساری کن

به زیبائیت از رسوائیم چیزی نیفزاید

به ستاری خود بر زشتی من پرده داری کن

گناهی کش به محشر نیست ره کردیم و جا دارد

به استغنای خویش از بیش و کم آمرزگاری کن

کمالات تو بی پایان جهان نقص ما بی حد

به جاه و عزت خویشم نظر برفقر و خواری کن

ز دریاهای فیض و رحمتت یک رشحه کم ناید

ز ابر مکرمت برکشته ی ما آبیاری کن

به عجزم ز احتمال کیفر کردار بد بنگر

به حلم خویش بربار گرانم بردباری کن

چو خوبان فاش و پنهانم به خیر خویش ره بنما

به حفظ خویش از شر بدانم پاسداری کن

به هیچم برندارد کس ز ارباب هنر دانم

تو با چندین عیوب از فضل خاصم خواستاری کن

غنا و قدرت حق را به زور و زر چه می سنجی

صفایی سر به خاک درگهش بگذار و زاری کن

شمارهٔ ۳۲۱

یک ره ای صبا سوی یار من، بگذر و بگو کای نگار من

غم ز مرگ من داد کام تو، دل ز هجر تو ساخت کار من

من به کنج غم مانده دردناک، گه زنخ به کف گه جبین به خاک

غیر اشک خون کس نکرده پاک، گرد بی کسی از عذار من

ای مه چگل شرم آب و گل، راز و آشکار آب جان و دل

تا فتاده تن از تو منفصل، گشته متصل غم دوچار من

نوبت دگر از درون خاک، سر برآورم تا به صدق پاک

جان کنم فداک گر پس از هلاک، بگذری یکی بر مزار من

مرهمم به ریش هل به دست خویش، تا رود به کام کار دل ز پیش

پس نیوفتد نوش جان ز نیش، ورنه وای وای حال زار من

دل به مقدمت جان و سر نهاد، هرچه رد و راد در ره ی تو داد

بازش از کمی خجلتی زیاد، در به رخ گشاد از نثار من

در ریاض عیش یاد وی کجا، خرمی گذاشت تا فرو نریخت

صرصر هلاک خام و پخته پاک، خشک و تر به خاک برگ و بار من

پیش دشمنم مغز اگر ز پوست، یا خود آبروی کم ز آب جوست

نیست غم که دوست محض مکرمت، فخر و عز اوست عیب و عار من

شد صفایی ام دور از آن نگار، تن ز بس ضعیف دل ز بس فگار

ننگری نزار جز خطی غبار، گر کنی گذار، از کنار من

شمارهٔ ۳۲۲

اگر چه دور به فرسنگ هایی از برمن

ولیک می نروی یکدم از برابر من

هوای آب وصال تو زنده داشت مرا

اگر نه ز آتش هجران گداخت پیکر من

به داغ لعل تو یک چشمزد نشد که نریخت

به طرف دامن رخ دیده عقد گوهر من

دمی نرفت که دور از دهان نوش لبت

نریخت ساقی غم خون دل به ساغر من

ثواب طاعت خود خواهم هم از خدای که ترا

که چهر و لعل تو زیبد بهشت و کوثر من

مرا از آن لب و دندان به نقل و باده چکار

که زین دو باد مهیا شراب و شکر من

مران ز خاک درم تا مگر شبی روزی

سگان کوی تو پایی نهند برسر من

بر آستان تو سرها به عجز خواهم سود

که خاکپای تو گردد طراز افسر من

مرا امید رهایی ز قید زلف تو نیست

اسیر چنگل شهباز شد کبوتر من

دوباره بال گشایم به سیر گلشن انس

قضا اگر از قفس هجر واکند پر من

صفایی از تف دل تا رقم زدم نه شگفت

که بوی حسرت وطنم بشنوی ز دفتر من

شمارهٔ ۳۲۳

یک رشحه از تراوش لعلت به کام من

خوشتر که ریزد آب خضر جم به جام من

شیر و شراب و شکر و شهدم به کار نیست

تا کوثر دهان تو باشد به کام من

رسواییم ز عشق تو افزود و ننگ نیست

این قرعه از الست برآمد به نام من

پیداست انقلاب من از اضطراب وی

پیک صبا چو پیش تو آرد پیام من

ویران ترم نسازد ازین باش گو سپهر

تا روز حشر در صدد انهدام من

سعی من از تو بیش بود در هلاک خویش

دیگر تو بگذر ای فلک از انتقام من

ادبار بین که مهر من افزود کین او

اقبال بین که دانه ی او گشت دام من

فرقم برآستان تو پامال غیر شد

تاب لگد ندارد ازین بیش بام من

گر مشتری به مهر من آن ماه خرگهی است

گردد هزار توسن بهرام رام من

تا خاک فقر را چو صفایی شدم مقیم

بس رشک برده شاه و گدا برمقام من

شمارهٔ ۳۲۴

از دست برد دین و دل ار دلستان من

سهل است گو به پای فکن جسم و جان من

گفتم خزم ز فتنه ی مژگان به گوشه ای

گفتا مدار چشم امان در زمان من

آرایش رخ تو فزود اضطراب دل

در خاصیت بهار تو آمد خزان من

نازم به دولت سر عشقت که پخت و ساخت

از اشک چشم و لخت جگر آب و نان من

باری برون خرام به دشت از وثاق خویش

وز سنگ و خاک بادیه بشنو فغان من

تا حشر سر ز زانوی غم برنیاوری

یک ره به گوشت ار برسد داستان من

این آب چشم و آتش دل تا خبر شوی

خاکم دهد به باد و نبینی نشان من

برتربتم گذر کن و بنشین و گوش دار

بشنو چو نی نوای غم از استخوان من

جان را صفایی این سفر از ملک عشق نبست

جز قطع دل ز کون و مکان ارمغان من

شمارهٔ ۳۲۵

رفت در پا از سر زلفش دل مفتون من

شد به خاک از برج عقرب کوکب وارون من

تیغ برمن راند و زخم کاریش برغیر خورد

تازه دیگر بر دمید این اختر از گردون من

زد به ما پیکان و خون مدعی بر خاک ریخت

وین لعب نبود عجب از بخت نامیمون من

داشت بدنامی که قتلم را به هجران واگذاشت

ورنه دلبر دامن آلودی خود اندر خون من

خود کنم تسلیم جانان تا ز هجران وارهیم

جای دارد گر بود جان جاودان ممنون من

گر بداند بی وفایی های این گلزار را

بلبل آموزد نوا از ناله ی محزون من

آب ها جوشد ز گل چشم مرا سرچشمه ی دل

چشم بگشا فرق بین از دجله تا جیحون من

زلف لیلی عقل را دیوانه سازد کیست دل

کی زید فرزانه از زنجیر او مجنون من

از کمال حسن در وصف همان بالای وی

برنیامد نکته ای از طبع ناموزون من

باد اگر جویم صفایی بزم می بی لعل دوست

نغمهٔ افغان و اشک لعلی بادهٔ گلگون من

شمارهٔ ۳۲۶

در کیش عشق گرنه مرض شد شفای من

درد تو پس چراست نکوتر دوای من

آنجا که ما به رد و قبول آزمون شدیم

بالای دل فریب تو آمد بلای من

خونم ترا بحل که همان دست رنج تو

افزون بود هزار ره از خون بهای من

شادیم با غم تو ولی ترسم آسمان

نگذارد از حسد که شود آشنای من

از دیگران برید و به ما برد روزگار

عشقت نکو شناخت مرا از وفای من

ننمودم از فراق تو کس راه چاره ای

جز غم که شد به جان سپری رهنمای من

بگداختی در آتش هجران دلت چو موم

بودی اگر تو با همه سختی به جای من

جز ناامیدی من و امید مدعی

حاصل ترا چه بود ز چندین جفای من

مرگ خود از خدای بخواهیم یا رقیب

تا زین دو خود چه خواسته باشد خدای من

از حسن و عشق این دو صفایی به ما رسید

ناز از برای یار و نیاز از برای من

شمارهٔ ۳۲۷

آن گوی چوگان آزما چاه است یا سیمین ذقن

وآن طره اژدرنما مار است یا مشکین رسن

چوگان شکن گویش نگر، شیر افکن آهویش نگر

در هرخم مویش نگر، شهری پر آشوب از فتن

پیچان مویت کفر و دین، حیران بویت ماء و طین

شیدای خویت مهر و کین، یغمای رویت جان و تن

وصف تو در هر کشوری، حرف تو در هر دفتری

فکر تو در هر خاطری، ذکر تو در هر انجمن

سرمست وصلت عارفان، بیمار هجرت عاشقان

مجنون زلفت عاقلان، مفتون عشقت مرد و زن

ساقی بگردان جام می، مطرب بیا بنواز نی

شاهد کجا شد گو به وی، برخیز و برقع برفکن

رطلی از آب زرفشان، آن جوهر آتش فشان

اول صفایی را چشان، و آنگه بطی پیما به من

شمارهٔ ۳۲۸

تعالی الله چه سیمین غبغب است این

بنامیزد چه شیرین مشرب است این

وصال و هجر آن یا سور و ماتم

جبین و زلف یا روز و شب است این

حجر یا روی و آهن یا دل است آن

نمک یا لعل و شکر یا لب است این

ز سودای غمت در تن ندانم

شرار عشق یا تاب تب است این

مخوان خط گرد رخسارش که ما را

ز دود آه یا رب یا رب است این

به تیرم زد کمان ابروی دلبند

مگر سلطان رخ را حاجب است این

فکندم نیم بسمل برسر راه

ز ملت ها کدامین مذهب است این

رسید از گرد ره آن شه نظر کن

دل ما یا غبار موکب است این

زمین و آسمان خون ریز و خون خوار

صفایی را چه بخت و کوکب است این

شمارهٔ ۳۲۹

خسرو پرویز گو در آتش ما بین

کآذر بردل کجا و آذر برزین

نرم بر احوال او چرا شد اگر نه

تیشه ی فرهاد خورد بردل شیرین

یار که آمد کسی نیافت سر از جان

شوق که آمد کسی ندید دل از دین

آنچه دل از عشق او کشید ندیده است

صعوه پر بسته زیر پنجه ی شاهین

خوار و خجل گرد نبود از آن بر و بالا

بید معلق فکند سر ز چه پایین

چشم سپهر ار به عقد گوهرت افتد

بگسلد از رخ به خاک رسته ی پروین

گوهر دندان و لعل نوش لبت را

دیده ام آن نقل شور و این می شیرین

وصف ملاحت ز بس شنیده ام از آن

طعم حلاوت ز بس چشیده ام از این

دید صفایی صفات حق همه در یار

هرکه چو من برگشود دیده ی حق بین

شمارهٔ ۳۳۰

برد عیبم به دشمن یاریش بین

خورد خونم چو می غم خواریش بین

عطا مقطوع و ممنوعم هم از خواست

تماشا کن فقیر آزاریش بین

دلم برد از کف و افکند در پای

عفاالله حبذا دلداریش بین

بهر زخمی به زخمم مرهمی بست

به افتادم ز زخم کاریش بین

به مستی جادویش هشیار بنگر

به عین خواب در بیداریش بین

پریشان روزگارم چون خم زلف

شبه فام از خطر زنگاریش بین

به تردستی وی در دلبری ها

بیا دستان نگر طراریش بین

چه خون ها گیردش دامن به محشر

قبای اطلس گلناریش بین

گرفتارت فتاد از قرب محروم

عزیزی دیدی اکنون خواریش بین

به راه عشق رفتی ای دل آسان

ولی برگشتن و دشواریش بین

صفایی را به استغنای خود بخش

به زور و زر ننازد زاریش بین

دل از مهرت به چندین کین نپرداخت

به پاس دوستی پا داریش بین

شمارهٔ ۳۳۱

جائی که دل مریض و تو گردی طبیب او

غم نیست باشد ار همه دردی نصیب او

با مهر چون تویی چه غم از کین دشمنم

فرخنده بخت هرکه تو باشی حبیب او

زان طوبیم گذشت توان کی که در بهشت

ندهم به باغ ها همه بویی ز سیب او

چون من به وصف حسن رخت هرکه خامه راند

از فرط شرم روسیه آمدکتیب او

از قهر دوست با همه سنگین دلی نرفت

برما اهانتی که رسید از رقیب او

یارا کنی پیاده بگو چون روم که رفت

دل ها عنان گسسته دوان در رکیب او

ترکت ز زلف و غمزه ام آراست لشکری

مشکل که جان به در برم از توپ و تیب او

زنهار برصفایی زارت خدای را

رحمی که چون وفای تو کم شد شکیب او

شمارهٔ ۳۳۲

مسکین کجا رود به شکایت ز دست تو

سرگشته بیدلی که بود پای بست تو

ما هرچه دل به مهر تو بستیم استوار

شد سخت تر به کین دل پیمان گسست تو

در دلبری به زلف تو یک مو گرفت نیست

صد صید دیگر ار ببری مزد شست تو

دانی به فضلم ار بنوازی که نیست باز

رحم و رضا متاع عهد الست تو

تا مدعی درست نداند حدیث ما

با وی سخن کنم همه جا در شکست تو

بی صرف باده مستم از آن منتی شگرف

دارم به دوش جان ز لب می پرست تو

دوری گذشت کز مدد بخت سازگار

بی می مدام سرخوشم از ترک مست تو

ای زلف بس عجب ز تو کآمد درست و راست

بست و گشود ما ز کجی یا شکست تو

با این تطاولات صفایی مگر سپهر

کوته تری نیافت ز دیوار پست تو

شمارهٔ ۳۳۳

سر را نه دولتی که سپارم به پای تو

تن را نه قیمتی که سرایم فدای تو

جان را بهای خاک رهت نیست ورنه من

صد ره چو خاک ریخته بودم به پای تو

کس را چو نیست قیمت وصلت به هیچ وجه

من می خرم به جان همه درد و بلای تو

مرغ دلم به دام غمت ریخت بال و باز

پرواز همچنان کند اندر هوای تو

از رامش رقیب ملولم وگرنه من

شادم بهر غمی که رسد از جفای تو

یک دل ز ما گرفتی و بس خرمم که داد

صد جان به ما تبسم معجز نمای تو

دام او فکنده ی حلقه ی زلفت به راه دل

یا چشم حسرتی است فراز از قفای تو

رای ترا به صدق و صفا سر نهاده باز

ور هست در هلاک صفایی صفای تو

شمارهٔ ۳۳۴

تا جان و سر فدا نکنم در وفای تو

حاشا که تن زند سر و جان از هوای تو

سودم همین بس است به سودای زندگی

کانجام کار جان و سر آید فدای تو

جز حسرتم چه حاصل از این عمر یافت

هر روز اگر به شوق نمیرم برای تو

چون زلف پیچ پیچ تو خواهم به کام دل

صد دیده ام فراز بود در لقای تو

گه بر جبین برآیم و گه در روم به جیب

گه سرنهم به دوش و گه افتم به پای تو

نگشاید آن گره که ز لعلت بدل مراست

جز خنده ای ز حقه ی مشکل گشای تو

با دعوی خلوص به جای بقای خویش

باقی مباد هرکه نخواهد بقای تو

در کشتنم مکن دو دلی کز کمال شوق

عین دعای ماست همان مدعای تو

کار صفایی از تو نیاید به کام من

با طبع زود رنجش دیر آشنای تو

شمارهٔ ۳۳۵

بود فروغ چشم و دل صحبت جان فزای تو

کشت گزند جسم و جان هجرت جان گزای تو

تا ز درم دوباره بازآیی و غم بری ز من

رفتی و آب ها فشاند اشک من از قفای تو

با همه لاف دوستی زیسته ای به هجر من

آه که نیست محتمل صبر من از جفای تو

خواهی اگر رضای من تیغ بکش برای من

مایه ی زندگی تویی ای سر و جان فدای تو

آن گرهی که هجر زد باز کند که از دلم

تا نفتد به چنگ من زلف گره گشای تو

سرنکشم ز بندگی تا اثر از وجود من

هرچه کنی به جای خود حاکم ماست رای تو

از دو جهان برید دل، تا به تو گشت متصل

کو همه بندها گسل هرکه شد آشنای تو

تاخبری ز مهر و کین، تا اثری ز کفر و دین

تیغ ترا تنم رهین جان من از بلای تو

هست صفایی این اگر چشم تو و اشکش اینقدر

غرق کند سفینه ات قطره بحرزای تو

شمارهٔ ۳۳۶

دلم در قید آن زنجیر گیسو

توگویی صید شاهین گشته تیهو

نه از سودای او خالی شوم من

نه از افکار من بیرون رود او

رسید اندر غمش آهم به هرجا

دوید اندر رهش اشکم بهرجو

رود آهنگ افغانم به افلاک

رسد سیلاب مژگانم به زانو

ز زلفین زره ساز گره گیر

که داری حلقه ها بر صفحه ی رو

در آتش نعل ها افکنده گویی

به احضار دلم آن چشم جادو

منت گر حور خوانم یا فرشته

بدین اوصاف خوش و اخلاق نیکو

عدیلت نیست در گلزار مینا

نظیرت نیست در جنات مینو

مرا وصل تو کی گردد میسر

به زور پنجه و نیروی بازو

که مقدار بهای خاک پایت

زر و سیمم نباشد در ترازو

صفایی پا منه در وادی عشق

که آنجا شیر گردد صید آهو

شمارهٔ ۳۳۷

گسستن کی توانم زان دو گیسو

که بستم صد هزارش دل به هر مو

سر شکم آبرو برد ای دریغا

که ناید باز آب رفته در جو

نخواهد ماند دل در دست یک تن

کمان و تیر آن مژگان و ابرو

به چهر لاله گونت خال مشکین

در آتش رفته گویی طفل هندو

تعالی الله در اوصافت چه گویم

بدین حسن و بدین رای و بدین رو

ز صنف آفرینش کس ندیدم

بدین خلق و بدین خلق و بدین خو

لبت نوشین بطی میگون و می خوار

رخت سیمین بتی گل رنگ و گلبو

به عکس دلبران دلخواه و دلبند

خلاف دیگران دل دار و دلجو

کم آزاری که لطفش عادت وکیش

وفاداری که مهرش خصلت و خو

ستم درعصر او بر بال عنقا

جفا در عهد او بر شاخ آهو

صفایی تا به زلفت دل فرو بست

به چوگان تو سر بنهاده چون گو

شمارهٔ ۳۳۸

در تب و تیمار هجر همچو پر کاه

روی به دیوار حسرتم گه و بی گاه

شرم و غرور و تغافل این همه تا چند

کاش نمی کردمت ز عشق خود آگاه

روز به روزت جفا و ناز فزون شد

رحم ندارد مگر به سخت دلت راه

چشم وفا هر که داشت از تو جفا دید

آمده از روی طوع و رفته به اکراه

قصه ی عشقت همی درازتر آید

هر چه کنم داستان حسن توکوتاه

هر نگهی در رخ تو دارم و صد اشک

هر نفسی از دل تو دارم و صد آه

چندگزایم به یاد لعل مذابت

دست تغابن ز شام تا به سحرگاه

غیر تو ای مه که کاستی چو هلالم

کاهش خود بوه است خاصیت ماه

دل به وفای تو بسته بودم و اینک

تن به جفا بایدم نهاد علی الله

مسکنت کوی تست دولت جاوید

نیست مرا حاجتی به سلطنت شاه

هرکه صفایی چو من ندید چه از ره

لاجرم از ره به سر درآمده در چاه

شمارهٔ ۳۳۹

به طور عم خون بریزی یا به اکراه

نتابم گردن از تیغت علی الله

چنان گردم به خاک مقدمت پست

که گردم می نتابی رفتن از راه

دریغا حسرتا کم برنتابد

به آمال دراز این عمر کوتاه

عوض کردی قضا کاش ازتفضل

به وصل بهجت افزا هجر جانکاه

به جور خلق خوکردم درین عهد

چه منت ها به گردن دارم از شاه

نیابد حظ معنی اهل صورت

شناسد فرق زفتی کی ز آماه

به مغز از پوست حاشا چون گراید

جز آن کز این به آن پیداکند راه

همان عشقم سبب شد ورنه هرگز

از این غفلت نکردی عقلم آگاه

بزن پایی و در فرگاه رحمت

برآر از جیب خجلت دست در خواه

بنه روی پریشانی به حضرت

بریز اشک پشیمانی به درگاه

چه سود آخر صفایی جز زیانت

از این خورد شب و خواب سحرگاه

بشور این نامه آلوده از اشک

بسوز این چامه فرسوده از آه

شمارهٔ ۳۴۰

بیاکه این شب هجران ز بس دراز و سیاه

کس احتیاج ندارد چو من به تابش ماه

مرا به دیده نشین تا دگر نریزد اشک

مرا به سینه گذر تا دگر نخیزد آه

مکن خیال که خون مرا نهان داری

که از دو چشم تو دارم به قتل خود دوگواه

به فرق کو قدمی رنجه دارم ای قاتل

که با تو صلح کنم خون خود به نیم نگاه

نصیب ماست همین اشک سرخ و گونه ی زرد

ز چهرهای سفید و ز چشم های سیاه

دلم در آن صف مژگان فتاد تا چه کند

پیاده ای به مصاف چهار فوج سپاه

کشید ظلمت خط جدولی به گرد لبش

که دل به چشمه ی حیوان او نیابد راه

به عمرهای طویل این زبان قاصر من

حدیث زلف دراز تو کی کند کوتاه

مرا به دور خط و طره تو اندک و بیش

همیشه روز سیاه است و روزگار تباه

به صدهزار عتاب از تو برنتابم روی

من از کجا و ملالت کجا معاذ الله

مران صفایی مشتاق را ازین سر کوی

گدای راه نشین نیست ننگ شوکت و شاه

شمارهٔ ۳۴۱

دیگر شدم اسیر نگاری به یک نگاه

دل باختم به غمزه ی یاری به یک نگاه

تقوی و عقل و دین و دل از دست من ربود

آهوی شیر گیر نگاری به یک نگاه

تن را نماند تاب و توانی ز یک نظر

دل را نماند صبر و قراری به یک نگاه

تا ز آستانه اش نتوانم به در شدن

پیرامنم کشید حصاری به یک نگاه

آن کش به سر هوای شکار پلنگ بود

گردید صید شیر شکاری به یک نگاه

بر عصمت تو سر نهم ای شیخ بی سخن

گر مال و جان فداش نیازی به یک نگاه

یک ره نظر کن آن مه ی منظور بی نظیر

تا پا و سر نگاه نداری به یک نگاه

شنعت به ما مزن توگرش نیز بنگری

دنیا و دین خود بسپاری به یک نگاه

او را ببین و موعظه آغاز کن تو خرد

سر در قدومش ار نگذاری به یک نگاه

لشکرکشی ز ترک وی آید که می برد

سودی به یک کرشمه سواری به یک نگاه

گفتی صفایی از نگهی باخت دین و دل

دادم هر آنچه داشتم آری به یک نگاه

شمارهٔ ۳۴۲

چو اختیار به دست من و تو داد اله

درین میانه من ار بد کنم ترا چه گناه

به ذره ذره عالم چو بنگری نگری

ز شر و خیر در آنها نهاده اند دو راه

چو باطل از جدل آید پدید و حق به مثل

به صد شناخت توان جا به جا سفید و سیاه

چه بحر عالم امکان چه بر عرصه کون

رهی رود به کلیسا رهی به بیت الله

چو ناخدای که چون در سفینه بنشینی

بهر طرف که بخواهی ترا برد زان راه

نه بردنی که در آن بردنت دهد تفویض

نه رفتنی که از آن رفتنت بود اکراه

اگر به دیر خرامی و گر به سوی حرم

ترا به منزل مقصود آید او همراه

جهان چو قلزم و اعضای این بدن کشتی

تویی مسافر و آن ناخدا مشیت شاه

سپرده در کف مرد و زن اختیار طلب

از این دو راه یکی را بپای وکن در خواه

به امر اوست که هستی ز نیستی موجود

دقیقه ایت گذارد به خود معاذ الله

دمادم ار نفرستد مدد نخواهی بود

چه جای آن که به جای آوری ثواب وگناه

چو در ثواب شتابی ترا دهد توفیق

چو برگناه گرایی ترا کند آگاه

نصیحتی است که کردم دگر تو دانی و حق

چه پا به راه نهی یا به سر روی در چاه

صفایی از در دونان بتاب روی امید

گدای اوست که منت نمی کشد از شاه

ببر طمع ز لئیمان که کوه کوه نهند

به دوش منتت اندر ازای یک پر کاه

ترا ز رحمت حق کار بسته بگشاید

بیا بنه سر بیچارگی برین درگاه

شمارهٔ ۳۴۳

پس از این سنگ به ساغر زنم ان شاء الله

می ز پیمانه ی دیگر زنم ان شاء الله

هم کباب از جگر خویش خورم بی تشویش

هم شراب از لب دلبر زنم ان شاء الله

به قدش عقده مجدد بگشایم ز ضمیر

به لبش بوسه مکرر زنم ان شاء الله

گاه بر چهر منورکشمش دست مراد

که بر آن جعد معنبر زنم ان شاء الله

گه گزم لعل خوشابش چو می از جام عقیق

گاه بر مخزن گوهر زنم ان شاء الله

کردمش دست و بغل گاه به گردن چون زلف

که چو گیسوش به پا سر زنم ان شاء الله

گر کند بار دگر عزم جدایی به خدای

دست بر دامن او در زنم ان شاء الله

تا بسوزد دل سختش به جگر خواری من

سنگ بر سینه نه بر سر زنم ان شاء الله

صله ی این غزل از یار بود بوسی چند

کش صفایی بدو عبهر زنم ان شاء الله

شمارهٔ ۳۴۴

عقلم از آن چه برد بو قصه ی عشق یار به

وز همه نشاط ها ذکر غم نگار به

نقدی اگر به کف ترا به سر او فدا نکو

جائی اگر به لب ترا در قدمش نثار به

ناله ی ما نوای نی خون جگر به جای می

کیست که نوش و نای وی باشد ازین شمار به

عشاق صادق ترا در پی کام چشم و لب

اشک زمین گذر سزاه آه فلک گذار به

با غم هجر خویشتن خنده مجویم از دهن

کاین دل داغ دار را دیده اشکبار به

جام عقیق لعل خود از لب ما به دورخط

منع مکن که بزم می طرف بنفشه زار به

در غمت اشک من ببین آی و به دیده ام نشین

ز آنکه صنوبری چنین بر لب جویبار به

تا نگرم ز هر طرف لشکر غم کشیده صف

پاس وجود را به دف ساغر می حصار به

هست صفایی آرزو، زاری و خاکساریم

کز همه کارها مرا بیش وکم این دوکار به

شمارهٔ ۳۴۵

از توچون نام برم کز دهن آلوده

لاجرم سر نزند جز سخن آلوده

چه خبر پرسی از احوال دل خون شده ام

که شهادت دهد این پیرهن آلوده

گلشن از خار و بهارش به خزان ارزانی

بایدم رفت به در زین چمن آلوده

رخ رنگین بتان را خط مشکین ز قفاست

خارم آید به نظر نسترن آلوده

رخت برون بر ازین بحر گل آگین که دلا

نتوان شست بدین لای تن آلوده

کعبه بسپار بدان مجتهد پاک زبان

دیر بگذار بدین برهمن آلوده

چه تنعم کنی از آن صمد مظنونی

چه تمتع بری از آن وشن آلوده

خیمه برتر زنم از نه فلک ان شاء الله

غربت پاک به ازین وطن آلوده

ترک مست تو ندارد به صفایی سر صدق

دل بپردازم ازین راهزن آلوده

شمارهٔ ۳۴۶

چون کنم یاد توای دوست من آلوده

نام پاک تو کجا وین دهن آلوده

گرگ عشقت اگرم یوسف دل پاره نکرد

چیست پس ز اشک من این پیرهن آلوده

در قیامت مگرم خلعت رحمت پوشند

ورنه سر بر نکنم از کفن آلوده

گیرم از خلق نهفتم دل ناپاک ولی

خود چه تدبیر کنم با بدن آلوده

دل خونین به کفم ماند و در آن رسته ترا

چون خریدار شوم زین ثمن آلوده

ما بماندیم درین کوی خوشا وقت کسی

که به غربت رود از این وطن آلوده

روی برتابم از این زال که لایق نبود

صحبت همسر پیمان شکن آلوده

دیدی از برگ گلش خار خط آخر سر زد

دست در شوی دلا ز آن ذقن آلوده

آسمان گو پس از این تخم میفشان به زمین

حاصلت چیست ازین مرد و زن آلوده

وصف تنزیه ترا عقل صفایی شیداست

خاک بر فرق من و این سخن آلوده

شمارهٔ ۳۴۷

زیر رخش آن گردن سیمین کشیده

صبحی است بلند از پس خورشید دمیده

تیغت به نیام است و کشد خلق، چه تشبیه

ابروی خمت راست به شمشیر کشیده

آنجا مژه سرگرم نظر بازی و اینجا

صد خار مرا در دل خون بار خلیده

تیرت به کمان است و کنی صید چه نسبت

مژگان کجت راست به پیکان پریده

چون راز تو پوشم که دو صد لؤلؤی غماز

نگشاده لب از درد فرو ریخت ز دیده

پنهان چه کنم درد که تکذیب زبان کرد

خون دلم از دیده که بر روی دویده

دل در شکن زلف تو دانی به چه ماند

آن کبک که در چنگل شهباز طپیده

کوته نکند دست و به پایت ننهد سر

زلف از چه اگر لعل تو یک ره نگزیده

من با همه دوری چه کنم کابروی او نیز

بالای وی از حسرت آن لعل خمیده

چشم تو دلم در نظر آورد و رها کرد

صیادکجا دیده کس از صید رمیده

خط نیست که این در غم ما خون سیاه است

کز چشم قلم بر رخ اوراق چکیده

برجای مدادم خوی خجلت چکد از کلک

در حسن رخت و آنهمه اوصاف حمیده

یک دفتر از اسرار غمت راند صفایی

هر چند زبانش چو قلم بود بریده

شمارهٔ ۳۴۸

دوش مرا در غم تو همدم و هم رای

آه سبک خیز بود و اشک گران پای

تا سحر از سینه خاست آه فلک سوز

تاکمر از دیده ریخت اشک شمرزای

مقروح افتاد هم زگریه مرا چشم

مجروح افتاد هم ز ناله مرا نای

گاه به خاکم نشست اشک زمین سیر

گه به سپهرم گذشت آه فلک سای

اشک جهانگیر من دوید بهر جوی

آه فلک گرد من رسید بهر جای

بسترم از آب دیده ماند تراتر

پیکرم از تاب سینه سوخت سرا پای

رفت به چرخم فغان هاویه پیوند

ریخت به خاکم سرشک بادیه پیمای

دیده ام از افتراق گریان چون ناو

سینه ام از التهاب نالان چون نای

شب همه هم راز و هم نشین صفایی

ناله ی جانکاه بود و اشک غم افزای

شمارهٔ ۳۴۹

دور چون با من رسید از بیخودی ساغر شکستی

غم مخور ساقی به جان معذور داریمت که مستی

پرده از رخ بر زدی و ز غیرت آن زلف و عارض

پرده ی دل ها دریدی رشته ی جان ها گسستی

دام زلف و دانه خال ار بدیدی شیخ شهرت

سبحه بگسستی ز گردن بر میان زنار بستی

هندوی خال ترا داریم حیرت کز چه یا رب

خیمه زد در صحن جنت کافر آتش پرستی

آفتاب محشر رخ سوختت ای خال اما

عاقبت خوش بر کنار چشمه ی کوثر نشستی

پایم از ره ماند و این حسرت مرا در دل که یک ره

دلستانم محض دلجویی کشد بر فرق دستی

طره بر دوش تو و عشاق را گردن به زنجیر

صید دل ها را مخور غم زانکه اری طرفه شستی

کج مرو با عقل آگه رو متاب از رای ناصح

گر صفایی راستی روزی ز بند عشق رستی

شمارهٔ ۳۵۰

گر دل هوای عشق تو بر سر نداشتی

ما را چون خویش واله و مضطر نداشتی

در قتل من بس آن هم ابروی و قد راست

حاشا نکن که نیزه و خنجر نداشتی

حال درون چه گویمت ازعشق و کی ترا

باشد خبر که دست در آذر نداشتی

دل ها به زلف بستی و یک مو در این عمل

خوف از صراط و شورش محشر نداشتی

نازم غرور حسن که خون های بی گناه

با خاک راه خویش برابر داشتی

بنگر به تاب زلف پریشان بی قرار

احوال دل که گفتم و باور نداشتی

ای سیل اشک رو به من آورده ای چرا

ویران تری ز من مگر آخر نداشتی

عمری است کم ز لعل لب آورده ای خراب

با آنکه هیچ باده به ساغر نداشتی

گر دل به پا فتاد صفایی ز دست دوست

دلخور مباش چاره ی دیگر نداشتی

شمارهٔ ۳۵۱

برخاست از قیام تو ز آنسان قیامتی

کآن را بود قیام قیامت علامتی

بی بند برده ای دل و بی تیغ کرده خون

بی دعوی امامت از اهل کرامتی

در پای رفت جان و سر از دست دل مرا

برچشم بیگناه نباشد غرامتی

ازتاب آفتاب حوادث مرا چه غم

تا بر سر است سایه ی شمشاد قامتی

گفتند نرخ بوسه به جان بسته است یار

زین وعده باز ترسمش آید ندامتی

جز صبر ما به جور چنیت جوی نکرد

بر ما رواست گر به تو باید ملامتی

جان خواست تا به پای تو بازد که دیر ماند

دل را نبود ورنه درین ره لآمتی

خاک درت نگشتم و دردا که دور چرخ

ما را نداد بر سر کویت اقامتی

بستی ره ی رقیب صفایی ز کوی تو

بودی گرش به نزد تو چون وی مقامتی

شمارهٔ ۳۵۲

گفتم بگویمت که صنوبر به قامتی

دیدم در آن نبود چنان استقامتی

مژگان ز موج اشک کنم رشک آبشار

تا جا به جوی دیده کند سرو قامتی

از سحر زلف و چهر تو با آن عصا و دست

بالله نبود معجز موسی کرامتی

تنها نه من سر از تو نپیچم که هیچ کس

از جان خویش بر تو ندارد لآمتی

خونی که ریخت چشم تو نبود سیاستی

نهبی که کرد ترک تو نبود غرامتی

امری که نهی تست نباشد تأسفی

کاری که بهر تست ندارد ندامتی

از مدعی عیان بود آثار صدق و کذب

دعوی عاشقی نبود بی علامتی

مردیم اجل نیامده بر سر بلی نبود

کس را به شهر عشق تو چندان اقامتی

خیرم نخواست بلکه صفایی ز رشک بود

راند ار کسم ز شیوه ی رندی ملامتی

شمارهٔ ۳۵۳

مگو از بندت ای صیاد خرسندم به آزادی

که صید عشق را باشد رهایی قید و غم شادی

مرا انسی است با صیاد خود کز شوق جان دادن

نه غمناکم به آزردن نه دل شادم به آزادی

به حسن و دلبری لیلی کمین شاگرد مجنونت

ندانم از کجا آموختی این مایه استادی

به خون خفت از نخستین تیر صیدت کاش صیادان

بیاموزند از آن شست و بازو رسم صیادی

به چشمم مو نمود اول به گردن شد طناب آخر

مگر آموخت از فرهاد زلفت طرز شیادی

ز چشم مست و نوشین لب ز چشم افکند یکبار

مرا هم ناب خلاری و هم دکان قنادی

بیا اسرار راه عشق را از رهروان بشنو

که ما پیدا و پنهان واقفیم از وضع آن وادی

ورای مگ ناکامان و خون کشتگان آنجا

نیابی بوی آسایش نبینی رنگ آبادی

صفایی گر سفر خواهی به شهر عاشقی کردن

وداع عقل کن کاین ره جنون می بایدت هادی

شمارهٔ ۳۵۴

میثاق دوش را ز اول وفا نکردی

و آخر به جای پاداش الا جفا نکردی

سهل است جور خوبان زان غم خورم که هرگز

بربی وفایی خویش نیز اعتنا نکردی

چندان ستم که راندی بر بیدلان ناکام

جبران ما مضی را باری قضا نکردی

یک ره به آب یاری و ز باب غم گساری

گردم ز رخ نشستی دردم دوا نکردی

در بزم باده هر شب تا دل شکسته گردم

دشنام روبرو را مستی بهانه کردی

درحق اهل تسلیم از روی لطف و رأفت

برترک تندخویی خود را رضا نکردی

قانون مهربانی دانم که نیک دانی

دردا که جز تغافل نسبت به ما نکردی

در وصل کشته بودی به کز فراق ما را

بودیم ما سزاوار لیکن به جا نکردی

مفتی به حکم باطل می ریخت خون به خاکم

با احتساب خسروحق گر ابا نکردی

دیدی که چون صفایی در راه قرب جانان

دارای دل نگشتی تاجان فدا نکردی

شمارهٔ ۳۵۵

تاهمچو من از عشق گرفتار نگردی

از کشمکش هجر خبردار نگردی

هرگز نشماری غم عشاق به یک مو

تا بسته ی آن طره طرار نگردی

کارت به طبیبان جفا پیشه نیفتاد

کآگاه ز حال دل بیمار نگردی

چون زلف سیه روز و پریشان شوی ای دل

زنهار دگر گرد رخ یار نگردی

دامن مکن آلوده به خون دلم ای خواب

پیرامن این دیدهٔ بیدار نگردی

ترسم که بسوزی تو هم از آتشم ای غم

گرد دل پرتاب و شرربار نگردی

سر در قدم یار عزیزت نکند جای

تا خاک صفت در ره او خوار نگردی

بر حیرت من بین و از آن روی نظر بند

تا فتنهٔ آن جادوی سحار نگردی

تا سینه ز فکر رخ و زلفش نکنی پر

خالی ز خیال بت و زنار نگردی

ز آن می که صفایی اثرش بی خودی آمد

شرط خرد آن است که هشیار نگردی

شمارهٔ ۳۵۶

چشم یوسف گر به خواب آن چهر عالمتاب دیدی

حاش لله گر دگر چشمش به عالم خواب دیدی

خشک کردی پیر دهقان سرو و سوری بهر هیزم

گر به بستانت خرامان گلبن سیراب دیدی

گر صبا بر لاله و سنبل گذشتی در حضورت

روی آن بیرنگ خواندی زلف آن بی تاب دیدی

کاش ناصح پنجه کردی با تو کاندر دلبری ها

زور بازوی تو بیش از رستم و سهراب دیدی

فاتحه وارونه خواندی قبله ی بیت الحرم را

گر امام مسجدت ابروی چون محراب دیدی

خود تصور کن که حالش چیست در شبهای هجران

آنکه در ایام قربش آنقدر بی تاب دیدی

در فراقت خود بگواز گریه چون حالی کند دل

آنکه در عین وصالش دیده پرخوناب دیدی

از سر دنیا و دین مشتاق بر می خاست صد ره

گر حصول وصل را سودی در این اسباب دیدی

خدمتت را من نیم درخور ولی فخرم همین بس

چون سگم تا قابل دربانی آن باب دیدی

با تو از طومار غم کوته نکردی این سخن را

کرده چندانت صفایی کار از اطناب دیدی

شمارهٔ ۳۵۷

ماه کنعانی اگر در مصر معنی روت دیدی

زال‌سان از فرط حیرت خویش را فرتوت دیدی

تا ابد بستی در دکان سحاری و افسون

چشم هاروت ار به خواب آن نرگس جادوت دیدی

سوختی از تاب خجلت خون شدی از غیرتش دل

گر یکی لعل شکرخای ترا یاقوت دیدی

دیده ز اول گر بدیدی خود بدین دستت خرامان

سَروْبُن را دار خواندی نخل را تابوت دیدی

دل شدی چون نافه خون از شرم آهوی ختن را

گر عبیرانگیزی آن زلف چون هندوت دیدی

برد چشمت شیرمردان را به تحریک تو از ره

اوستادی خود و صیادی آهوت دیدی

بار چندین دل کشیدی مدتی بر دوش و کس را

نیست تقصیر این تطاول‌ها خود از گیسوت دیدی

زخم را کاری زدی هان یک دم از بهر تماشا

مفکنم یک باره از پا قوت بازوت دیدی

کاش آن کو پهلو از غیر تو خالی کرده یارب

جای دل یک شب به کام خویش در پهلوت دیدی

یک نفس دور از تو از زانوی حسرت برندارم

آن سری کش گه به پا گه بر سر زانوت دیدی

خود نپرسیدی صفایی را که کبود چیست کارش

روز و شب با آنکه عمری شد کش اندر کوت دیدی

شمارهٔ ۳۵۸

رسید جان به لبم ز انتظار و تیغ کشیدی

فدای دست تو زودم بکش که دیر رسیدی

زدی چو زخم و فکندی نکشته مگذرم از سر

که دیده بر سر راهت گشوده ام به امیدی

نه درد دل به توگفتم نه رازی از تو شنفتم

مرا نداد تماشا مجال گفت و شنیدی

ترا چه شد که ز قهر و غرور و ناز و مناعت

پس از فکندن و بستن، ز صید خویش رمیدی

مرا به عشق تو زین پس ملامتی نکندکس

چرا که پرده پرهیز شیخ و شاب دریدی

گزند غارت گلچین به سیر باغ نیرزد

به گوشه ی قفس ای مرغ دل چرا نخزیدی

ز گلشنت همه در دل خلید خار تغابن

عبث ز حلقه ی دامش به آشیانه پریدی

ز ناله های من آسوده نیست خاطر جانان

چه بودی ار عوض اشک دل ز دیده چکیدی

غم حبیب به چشم رقیب می ننمودم

گر اشک پرده در از دیده بر رخم ندویدی

به شست و بازوی صیاد نازمت که چو بسمل

به یک خدنگ صفایی به خون خویش طپیدی

شمارهٔ ۳۵۹

به هجرانت مرا با جان خود جنگ است پنداری

فرا خای دو عالم بردلم تنگ است پنداری

شکستن های دل در پنجه عشق قوی بازو

چو برسنجم حدیث شیشه و سنگ است پنداری

زهی کز خون ناحق کشتگان خاک سر کویت

چو طرف باغ فروردین شفق رنگ است پنداری

به سر می بایدم پیمودن آن وادی که اول پی

هزاران رخش دستان در رهش لنگ است پنداری

دلم گاهی سمندر وش ز تاب سینه در آتش

گهی در شیوه ی شیون شباهنگ است پنداری

به یک خال سیه صد مرغ دل سر در خط آوردش

نگویی دانه آن کش دام نیرنگ است پنداری

حبیب از باب دل جویی فراز آمد صفایی را

به خون ریز رقیب امروز آهنگ است پنداری

شمارهٔ ۳۶۰

نبود و نیست ترا جز جفای من کاری

ز حسن خویش چه دیگر برای من داری

گلم نبود تمنا از آن دریغ خورم

که نیست بهره ازین گلشنم به جز خواری

هنوزم از تو مداوا نگشته درد نخست

نهی به روی دل از درد دیگرم باری

به بزم می تو اگر غایبی مرا چه حضور

رقیب اگر چه به رحمت نواز دم باری

چو رخ نهفت بهاران و دی پدید آمد

هزار خوش نکند دل به هیچ گلزاری

چه شد بهای محبت که در دیار شما

نشد پدید وفای مرا خریداری

وفا به قیمت جان می خرم ولی چه کنم

که این متاع ندیدم به هیچ بازاری

کنی زبان ملامت ز عاشقان کوته

اگر کمند بلا را چو من گرفتاری

من از برای تو اغیار خوانده یاران را

تو برخلاف من آوخ که یار اغیاری

صفایی او چو وفا را جفا کند کیفر

تو بیش ازین به ستم های او سزاواری

شمارهٔ ۳۶۱

به پایت حاصلم زین سر سپاری

چه باشد گر نباشد جان نثاری

میفشان دامن از صیدم خدا را

به چندین حسرت و امیدواری

فزود از حسن و استغنا و نازت

مرا عجز و نیاز و خاکساری

به عشقت رستم از غمهای بسیار

سزد گر منتم بر جان گذاری

ترا در خورد آن چندان کرامت

ندارم هدیه ای جز شرمساری

به چرخ خواجگی سایم سر فخر

که یک ره بنده خویشم شماری

چو زلف تابدارت هر شب از سر

به خود پیچم ز تاب بی قراری

به داغ لعلت از جزع در ربار

گهر ریزم چو ابر بهاری

مرا بردی ز خاطر بارک الله

مگر این بود شرط حق گزاری

بیا کز حد غمم بگذشته در هجر

اگر داری هوای غمگساری

صفایی گر ترا اعزاز باید

به عهد دوست تن در ده به خواری

شمارهٔ ۳۶۲

به کیش من که حرام است غیر فکر تو کاری

نظر حلال نباشد به ماسوای تو باری

دل اختلاط ترا برگزیده از همه عالم

که دیده در همه عالم ندیده چون تو نگاری

به طرف عارضت آن زلفکان تافته مانا

به گرد لاله ز سنبل کشیده اند حصاری

خطت دمید ز رخ یا قضا به خامه ی قدرت

ز مشک بر ورق گل نگاشت خط غباری

مرا به ملک دل این سان که عشق تاخت دو اسبه

غریب نیست که گیرد حصارها به سواری

شدی و بر سر راهت فشاندم اشک از آن رو

که گرد ره ننشاند به دامن تو غباری

به یاد وادی عشقت کشم چو غنچه به مژگان

مرا به پای دل آنجا خلیده هر سر خاری

علاج هجر تو دانم تحمل است و ندارم

توان و طاقت و تابی سکون و صبر و قراری

خدای را به صفایی نظر دریغ مفرما

عزیز را چه زیان زاید از رعایت خواری

شمارهٔ ۳۶۳

سر به فتراکم نخواهی بست بعد از جان‌سپاری

تا مرا باز از رقیبان حاصل آید شرمساری

گر ز خویشم رانده بودی خو به حرمان کرده بودم

نیست الا ناامیدی حاصل امیدواری

جز دل من کز پی زلف دلاویز تو خون شد

حاش لله خون ندیدم خیزد از مشک تتاری

دفع غم را می خورم و امید کاندازد به حشرم

عدل حق برگردن هجران گناه می گساری

گل کنم ز اشک آستانت و آستین ها گوهر آرم

دانم ار وصلت به زر گردد میسر یا به زاری

در شب هجران به خود پیچیم چون زلف تو تا کی

دل ز رشک بی قراران من زتاب بی قراری

نذر کردم تا فرو ریزم به مزد شست و بازو

جان به پاس قاتل ار بیرون برم زین زخم کاری

خواری اغیار بردم تا عزیز آیم دریغا

شد همینم پیش یاران مایهٔ بی‌اعتباری

راز دل آخر صفایی اوفتاد از پرده بیرون

ز آستین چندانکه کردم در نظرها پرده داری

شمارهٔ ۳۶۴

ای چشم یار بس که دل آشوب و دلبری

از یک نگاه آفت هفتاد کشوری

بی هوشی است علت بیماریت نه ضعف

ز آن رو به کار دل شکری بس دلاوری

اسلامم از تو خفت به خون راستی چرا

چندین سیه درون و کژ آیین وکافری

قلب صفوف جان و دل ار صد وگر هزار

چون چار فوج غمزه به یک لحظه بر دری

اندوه هر درونی و آشوب هر دیار

غوغای هر سرایی و سودای هر سری

از تیغ غمزه با همه کژی به قتل ما

با نیزه های خطی خون ریز همسری

داغ درون و زخم دلم را بهر نظر

با صد هزار دشنه و زوبین برابری

نازم به جادوی توکه با صد هزار چشم

در عمر خویش چون تو ندیدم فسون گری

بیمار تندرستی و سرمست هوشیار

هندوی پاسبانی و سالار لشکری

از هر نظاره غیرت صد راغ آهویی

از هر اشاره خجلت صد باغ عبهری

مستغنیم ز می به تو کز هر نگاه گرم

از صد پیاله صاف ز دل غم زدا تری

یک رشحه از شراب تو کم ناید ای شگفت

نشنیده هیچ کس چو تو ساقی و ساغری

بهر نشاط و نشاه ی خود دانم آنقدر

کز باده بهتری و ندانم چه جوهری

از دامن وفای تو تا دست نگسلم

در پای دل مرا عوض خار خنجری

چون کار من ز حالت عاشق خراب تر

چون بخت من ز روز صفایی سیه تری

شمارهٔ ۳۶۵

ای زاغ زلف یار از آن رخ در آذری

با وصف بال و پر غرابی سمندری

طاوس باغ قدسی و چون من مشوشی

شهباز راغ خلدی و چون من مکدری

در رنگ و تاب زاغ و پرستو سرایمت

زاغ و پرستویی که پر از پای تا سری

گه بر جبین برآیی و گه در روی به جیب

خوش می پری و لیک ندانم چه طایری

با دوش همنشینی و با گوش هم سخن

با سینه هم سرایی و با ساق همسری

از گردنش معلق و در دامنش نگون

با ساعدش همال و به سیماش هم بری

نعلش یکی ببوس چو دستت همی رسد

لعلش یکی بخای چو نزدیک شکری

سرگشته ای تو نیز چون من در غمش چرا

با آنکه روز و شب به کنار وی اندری

زان حلقه حلقه کز پی دلها فراهم است

با صد هزار دیده بر آن روی ناظری

من دور از او فتاده که شوریده ام چرا

با قرب او تو اینقدر آشفته خاطری

بر خویش می طپی مگرت سر بریده اند

یا عقربت گزیده که پیچان و مضطری

مانی به عود سوخته برطرف عارضش

یا حلقه حلقه دود بر اطراف مجمری

مانا ز تیپ غمزه و توپ نگاه یار

شاه شکست خورده ی برگشته لشکری

یا خود به بوی چشمه ی نوشین دهان دوست

در جستجوی آب بقا چون سکندری

بخت صفایی ار ز تو باری سیه تراست

لیکن تو در سلوک از آن کج روش تری

شمارهٔ ۳۶۶

ای زلف یار بس که پر از چین و چنبری

دلبند و دل پذیر و دل آویز دلبری

مویی ولی چه موی که بهر شکست ما

پیچیده تر ز مار و قوی تر ز اژدری

تر دست و چابک و چالاک در عمل

گرچه سیاه و سوخته و خشک و لاغری

در هر خم کمند تو نالان هزار دل

مگشا ز هم که گویمت آشوب محشری

پیداست زین کژی و سیاهی که مو به مو

چون هر سیه درون کژ آیین ستمگری

بر چهر مهر تابش وی عاشقی مگر

کآشفته روزگار و پراکنده خاطری

یا پای بست آن لب و دندان نوشخند

یا پاسبان مخزن یاقوت و گوهری

گه دست بر رخش کش وگه سرفکن به پای

آخر چرا ز بخت پریشان مکدری

در آفتاب رخ ز عطش سوختی چرا

با آنکه بر کناره تسنیم وکوثری

جان بخش درحضوری و دور از تو در غیاب

وز عضو عضوم از سر هر موی نشتری

زین پس لقب نه مشک و نه عنبر نهم تو را

کز هر چه خوانمت به ستایش فزون تری

از هر شکنج و چین و خم و پیچ و تاب و بند

صد نافه مشک نابی و صد توده عنبری

خوشبوتری ز عنبر سارا و مشک چین

ور باز این دو گویمت از جای دیگری

گل بویی آنقدر که زهر تار تار موی

تاتارها چو جیب صبا نافه گستری

از فضل زلف یار صفایی ترا صلت

این بس که از سرایت وصفش معطری

شمارهٔ ۳۶۷

ای لعل نوش پرور جانان چه جوهری

کز آب و رنگ غیرت یاقوت احمری

چندان صفا و فرو بها درگهر تراست

کاندر صفات بر همه آن سنگ ها سری

آب از تو غرق خوی شد وآتش ز شرم سوخت

رونق فزای رسته نیران وکوثری

نتوان سرودت آتش و آب ای عجب که باز

در طینت آب خشک و به تاب آتش تری

در رنگ به ز باده سرخ مروقی

در طعم به ز قند سفید مکرری

با آن ملاحتت که سرشته اند در نهاد

شیرنی و جان فزاتر از آب سکندری

رنگین چنانکه صاف تر از انگبین ناب

شیرین چنان که خوبتر از قند جوهری

سایغ تری ز شهد و گواراتری ز شیر

نافع تر از شراب و نکوتر ز شکری

در تازگی لطیف تر از برگ لاله ای

در نازکی رقیق تر از موی لاغری

آن خود غذای جسم و تو جاوید قوت جان

در خاصیت هزار ره از باده بهتری

آن را طراوت از چه و این را طرب کجاست

نه دیده ی خروس و نه خون کبوتری

از خجلت آب بسکه عرق ریخت شد روان

تا دید مر ترا که چنین تازه و تری

عقد درر نهفته از جزع من به جیب

چون قفلی از عقیق که بر گنج گوهری

بس تنگ تر ز چشم بخیلی که لاجرم

دروعده بی ثبات تر از باد صرصری

دل بر سرت نهاد و دهد جان به پات نیز

شاید غم صفایی از این بیشتر خوری

شمارهٔ ۳۶۸

ای قد یار بسکه دل آرای و دلبری

برخاست از خرام تو هر گام محشری

شاخ کدام سروی و سرو کدام باغ

کز فرق تا قدم همه دل جوی و دلبری

جانست و دل ز شاخ تو جو شد اگر گلی

روی است و سر به پای تو ریزد اگر بری

هر نوبری به خانه ز باغ آید ای شگفت

کز خانه آمدی تو و در باغ نوبری

قامت مگو که دیده ی دهقان سال خورد

هرگز ندیده چون تو به سیما صنوبری

تشویش صد هزار فلک ماه نخشبی

تشویر صد هزار چمن سرو کشمری

بالای دلبری نه که غوغای خاص و عام

آزرم کشمری نه که آشوب کشوری

سروی هنوز چون تو ز کشمر نیامده است

سروی ولی به زعم من از جای دیگری

گیتی نپروریده نهالی نظیر تو

مانا مگر ز خاک جنان و آب کوثری

شاخی فزون نه ای و به اوصاف مختلف

شمشاد و بید وگلبن و آزاد و عرعری

نخلی که از شمامه ی گیسوی شاخ شاخ

شرم هزار چین و تتر مشک و عنبری

دوران محشر از توبه سر کی رسد که هست

در محشر از خرام تو هرگام محشری

جز در تو این دو جمع بهم نامد ای عجب

کز چهر و جبهه جامع خورشید و اختری

ای سرو پیش سرو دلارام سرمکش

با وی مکن تصور باطل که همسری

دعوی همسری همه نبود به عرض و طول

مفتی بیار اگر چه به صورت رساتری

یک قامتی و بیش صفایی بهر قیام

صد بار با قیام قیامت برابری

شمارهٔ ۳۶۹

وه این میان یار چه باریک و لاغری

کز لاغری به یک موی باریک هم بری

آن نیست را که خالق هست آفرید و نیست

چون بنگرم به چشم دقایق تو مظهری

این حیرتم که هیچ نه ای در میان و باز

در رهزنی به صد قد موزون برابری

وین طرفه تر به دوش تو اندام زفت او

مویی ضعیف حامل یک کوه مرمری

سلطان وقت خویشی و داری علی الدوام

از آن سرین و سینه عجب تخت و افسری

دل می بری ز دست حریفان عشق خود

بیش از دو زلف گرچه ز یک موی کمتری

بودی هزار جان و سر ای کاش در کفم

تا هر نفس ز من سر و جانی به پا بری

با آن فروتنی که ترا پیش ساعد است

چون غمزه در شکستن دل ها دلاوری

پندارمت ز عشق چنین گشته ای نزار

پیوسته درکشاکش سودای دلبری

چون من به قید حلقه ی گیسو مقیدی

چون من به سحر نرگس جادو مسحری

گه در بلای فتنه ی حسنش مفتنی

گه در حصار حلقه ی زلفش مسخری

مطعون تیغ ابروی خون ریز نابکار

مفتون تیر چشم جفا کیش کافری

گردن به بند طره طرار تابدار

سر درکمند زلف دلاویز چنبری

در خیل یار گردنت از مو ضعیف تر

وز بهر ما چو ساعد سیمین تناوری

دستت کنم همی به کمر خواهد ار خدای

تا خود کجا به کام صفایی میسری

شمارهٔ ۳۷۰

ای چهر یار وه که چه پاکیزه منظری

کز هر نظاره در نظرم دل رباتری

شکلی ز بس بدیع و جمالی ز بس جمیل

در فر و تاب خجلت خورشید و اختری

حور و پری ز شرم تو پوشد به پرده روی

از بس که پاک پروز و پاکیزه پیکری

دل جویی و ملاحت و حسن و جمال را

مانا تمام جلوه تو مجلی و مظهری

گر شرح حسن صورت خوبان کنند جمع

دیباچه صحیفه وآغاز دفتری

از تابش تو خانه اسلام و کفر سوخت

یک طشت زر فزون نه و یک دشت آذری

هر دم ز چشم و چهر و زنخدان و زلفکان

دل تاز و دل نواز و دل انداز و دلبری

راغی که تاب سنبل و سودای یاسمن

باغی که داغ لاله و آزرم عبهری

ماهی که با کمال ملاحت غزل سرای

مهری که با فنون فصاحت سخنوری

جسمی ولی ز فرط لطافت لطیف جان

جانی ولی چو روح قدس روح پروری

آنگونه جانفزا و جهانتابی از چه وجه

گر خود نه آب خضر و نه جام سکندری

پندارمت که زآن لب و دندان نوش بخش

کان عقیق و بسد و یاقوت و گوهری

پیرامنت چو حلقه زند زلف مشکبار

باغ شقایقی که به سنبل مجدری

بر دی سبق ز ثابت و سیاره کز فروغ

صد چرخ ماه نخشب و خورشید خاوری

از پرتو تو روز صفایی سیاه شد

هر چند بر شب دگران مهر انوری

شمارهٔ ۳۷۱

یار از رخ نکرده جلوه گری

هست دل را خیال پرده دری

کردی انکار حسن شاهد ما

نیست این جز گناه بی بصری

روی از این در به درگه که کنم

که مرا نیست خوی دربدری

وقت شد کز رخم بشویی گرد

خاک بیزی بس است و خون جگری

در مقامی که جز هنر نخرند

تا چه ازرم به عیب بی هنری

تا خبر گشتم از تو دورترم

خرما روزگار بی خبری

شب و روزم به خوشدلی پرداخت

گریه ی شام و ناله ی سحری

جویی از ملک جاودان ای دل

خاکساری بخر به تاجوری

تا صفایی کشید باده ی عشق

زهر درکام وی کند شکری

شمارهٔ ۳۷۲

شد مرا عمر در وفا سپری

تو هنوز از جفا نگشته بری

مرغ این باغ را چه سودا خاست

که کند جای نغمه نوحه گری

گشته رسوای روی او چه کنم

گل نداند ورای پرده دری

جهد کردم که دل بدو ندهم

آدمی دست چون برد ز پری

غنچه را غیرت گلش در باغ

داشت هر صبحدم به جامه دری

دادم آخر به کشتن از ناله

شاکرم با کمال بی اثری

دل در آن زلف مشکبو آموخت

از دو لعل تو رسم خون جگری

عیب جویی صفایی از همه وجه

عیب باشد ز مردم هنری

کامل آن یک تن است و باقی را

هست نقصی بهر که در نگری

شمارهٔ ۳۷۳

تو نبودی نکوتر ار ز پری

می نکردی به پرده دل شکری

شادم از بخت خود کم آخر کار

کرد سوی غم تو راهبری

سر ز خجلت نهاد درکهسار

تا خرام تو دید کبک دری

روی و موی تو رنگ و بوی ببرد

از گل سرخ و نافه ی تتری

بیش وکم دیر و زود فاش و نهان

دل و دین از جوان و پیر بری

ای دریغا که پرده داری دوست

داد عادت مرا به پرده دری

پشت بر رامشیم و روی به رنج

گشته ام تا ز حضرتش سفری

شاخ امید در زمین طلب

بر نشان با وجود بی ثمری

چون صفایی مکن به ترس زیان

ترک سودا خلاف پیله وری

شمارهٔ ۳۷۴

بدین جمال که دل می بری ز دست پری

زهی سعادت آیینه کاندرو نگری

ز بس به راه تو ریزد ستاره دیده خلق

زمین به چرخ کشد سر، تو چون برآن گذری

اگر نبود ز شرم تو رشک حور و ملک

چرا نهفت ز مردم جمال خویش پری

تو آن بتی که ز لطف و صفا و مهر و وفا

ز دلبران همه دل برده ای به خوب تری

چرا به سیر گلستان ز دشت ناید باز

اگر خجل ز خرام تو نیست کبک دری

درون پرده و دل ها بری ز پرده برون

چها کنی اگر آیی برون به پرده دری

به بوی زلفت اگر خون خود خورم نه عجب

دلم ز لعل تو آموخت رسم خون جگری

به حسرتم رود اوقات و شادمانم باز

که زندگانی من در غمت شود سپری

صفایی از تو بگو صبر چون کند که گذشت

غم جدائیت از حد طاقت بشری

شمارهٔ ۳۷۵

سعادتی است زمین را تو چون بر آن گذری

کرامتی است فلک را تو چون در آن نگری

دریغ و درد که آغاز آشنایی ما

به کام غیر چو عمر عزیز می گذری

به ناامیدی و افسوس وحسرتم مپسند

کدام تاب و تحمل که بینمت سفری

چه کرده ام که سزاوار رنج هجرانم

خدای را که هلاکم مکن به خون جگری

بریز خون من آنگه عزیمت سفر آر

چرا به دست فراقم به زندگی سپری

اگر به دست خود اکنون مرا کشی به از آن

که عمر در غم هجران همی شود سپری

ببر سر من و بار از برم ببند و برو

دلت ز صحبت ما گر ملول گشت و بری

حدیث عشق بپوشیدمی ز دشمن و دوست

اگر سرشک نکردی به خیره پرده دری

دلت ز آه صفایی به رحم نامد نرم

ثمر نبود فغان را ز فرط بی اثری

شمارهٔ ۳۷۶

کنون که نام من از سلک دوستان نبری

چه می شود که ز سگ های آستان شمری

بتی به جای تو در جان و دل ندارد جای

وگر شوند مرا جن و انس حور و پری

ز اشک شامگهی کار ما به کام نشد

هم از خدات بخواهم به ناله ی سحری

به چشم خلق چه حاصل ز پرده داری ما

چنین که چهر تو دارد بنای پرده دری

نهان ز دیده و دل ها ز شوق کردی چاک

تبارک الله از آن رخ به گاه جلوه گری

ز صبر حاصلم این شد که بردباری من

ترا به جور و جفا پایدار کرد و جری

رقیب حمل ریا بست صدق یاران را

چو ننگریست به ما از طریق حق نگری

نشد به حسن تو مفتون و عشق ما ناصح

ز روی بی بصری، یا ز راه بی خبری

صفایی از تو به ملک دوکون نارد روی

به فرق خاک درت به ورا ز تا جوری

شمارهٔ ۳۷۷

روی در پرده نهان کرده پری

که مبادا دلش از دست بری

آهم از حسرت ماهت همه شب

بر ثریا شد و اشکم به ثری

نیست جز چشم من و طلعت تو

پرده داری که کند پرده دری

سر و جان در قدمت خواهم باخت

بخت نیکم کند ار راهبری

دیده تا دل به لبت بست مرا

بهره ای نیست به جز خون جگری

چین ازین و آن دگر از چین این است

فرق زلف تو و مشک تتری

می درد پرده ات ای گل زنهار

پیش آن روی مکن جلوه گری

زلف برگرد رخش از دو طرف

درنگر فتنه ی دور قمری

دل صفایی ز کفش نتوان برد

برو از کف بنه این حیله وری

شمارهٔ ۳۷۸

یار در پرده کند دل شکری

وای بر ما کند ار جلوه گری

مرغ دل مان به دامت همه عمر

شد نشاطم غم بی بال و پری

ذل و فقرم سبب قرب تو گشت

خرما دولت بی پا و سری

تا شرف یافتم از خاک درت

جانم آسوده دل از دربدری

جز به مهر تو مرا دید و شنود

باشد از غایت کوری و کری

هست تا اشک سفید و رخ زرد

نیست ما را غم بی سیم و زری

آنکه چون اشک شد از دیده مگر

بازش آریم به آه سحری

همه از سخت دلی های تو نیست

ناله را علت این بی اثری

سر صفایی به رهت ساید و هست

خاک پای تو به از تاجوری

شمارهٔ ۳۷۹

رخ نمودی اگر از پرده پری

سجده کردی به تو در خوب تری

روشن آمد همه را کوری مهر

کرد تا پیش مهت جلوه گری

نسبت سرو به بالای تو کرد

باغبان از در کوته نظری

قدمی در نظرش باز خرام

تا خجل گرد از آن بی بصری

با گل روی تو مسکین بلبل

سوی گلشن رود از بی خبری

محو رفتار توآمد که نهاد

جاودان سر به کمر کبک دری

دلم از لعل تو دندان نکند

گرچه حاصل بودش خون جگری

انس و جان نیست به غیر تو مرا

انس و جان اگر حور و پری

مفتی از منع صفایی در عشق

ریش گاوی کند از کوی خری

شمارهٔ ۳۸۰

نیست عشاق تو را در دو جهان دادرسی

ورنه داریم ز بیداد تو فریاد بسی

چه گشایم بر بیگانه زبان از غم دوست

کآشنا نیست به افسانه ما گوش کسی

رازم از دیده برون می‌فکند همره اشک

بایدم جست به جز دل پس از این هم‌نفسی

سیر گلشن چو قرین با غم گلچین نگرم

خوشتر از گوشه دامی نه و کنج قفسی

عشقت از صید دلم گر برمد نیست عجب

ننگ شاهین بود البته شکار مگسی

بگذر از قرب عزیزان که درین ره هر چند

بیش کوشش کنی و پیش روی باز پسی

تابش طور کجا نور کلیم‌الله کو

بر نیفروخته مصباح کس از هر قبسی

حبذا روضه رویت که نباشد مه و سال

لاله و سوریش آلوده هر خار و خسی

گفتمش کام من آخر ندهی گفت به ناز

چه کنم با تو صفایی چقدر بلهوسی

شمارهٔ ۳۸۱

ز رخ برداشت دوش آن مه جلیلی

تجلی کرد بر رویم سهیلی

از آن رو روز من چون شب سیه شد

به روز آوردم از غم طرفه لیلی

به چرخم خاست ز آه سینه ابری

به خاکم ریخت ز آب دیده سیلی

مرا تنها روا نبود ملامت

که دارم در فراقش وای و ویلی

پریشان درکمندش مانده جمعی

خروشان از خیالش گشته خیلی

عیان گشتی عیار زهد و پرهیز

گرش مقداد دیدی یا کمیلی

وفا و مهرش اندر سینه بسیار

حیا و شرمش اندر دیده خیلی

مرا بر سر ز سودایش نه شوری

مرا در دل به دیدارش نه میلی

که آن آید به میزانی و وزنی

که این گنجد به مقداری و کیلی

صفایی عشق ما و حسن او برد

ز یاد افسانه ی مجنون و لیلی

شمارهٔ ۳۸۲

ترسم که رسد از تو مرا پیک و پیامی

آن روز که از من نه نشان است و نه نامی

ای مرغ دل از گلشن و باغت چه غم افزود

کآسوده به کنج قفس و گوشه ی دامی

روز اشک به دامان و شبم ناله به گردون

بر ما گذر و چند چنین صبحی و شامی

لب تشنه چه پایی به ره دیر مغان پوی

شاید که مغان دست تو گیرند به جامی

ز ایوان مناجات به میدان خرابات

تبدیل کن البته درنگی به خرامی

مستوری و مستی نتوان داشت بهم جمع

دستی زن و بردار سوی میکده گامی

چون بر در میخانه رسی بهر خود آنجا

می جو ز مقیمان خرابات مقامی

در محفل می با همه نومیدی و نقصان

تحصیل کن از شاهد و مطرب همه کامی

دل در خم زلفین دلاویز دلارام

در چنگ دو شهباز فرومانده حمامی

از آتش دل سوخت صفایی تر و خشکم

عشق است و کجا فرق کند پخته و خامی

شمارهٔ ۳۸۳

کاش چون مینا به دستت بودمی

پیش روی چشم مستت بودمی

همچو خال ایمن ز آفات دوکون

با دو لعل می پرستت بودمی

فارغ از فکر دو گیتی تا ابد

سرخوش از جام الستت بودمی

گه به طرف چهر و گه اطراف دوش

چون دو زلف پرشکستت بودمی

قایم و ساجد به خدمت بنده وار

گه بلند وگاه پستت بودمی

شهد و زهر و لطف و قهر و صلح و جنگ

قرن ها با هر چه هستت بودمی

جان به مهرت می نبستم گر ز کین

چون دل پیمان گستت بودمی

کردمی از دست غم ز اینجا سفر

گرنه زینسان پای بستت بودمی

پر گشودی مرغ اقبالم اگر

چون صفایی صید شستت بودمی

شمارهٔ ۳۸۴

دریغ و درد کز این لطمه های پنهانی

نهاد کشور دل باز رو به ویرانی

ز دیگران بشنو شرح حال من که مرا

خبر ز خویش نباشد ز فرط حیرانی

چه زخمها که به دل خورد و تن بجاست هنوز

مرا بسی عجب آید از این گران جانی

ببند طره ی دلم باز جو ترا چه گناه

که پرسشی بکنی ز آن غریب زندانی

به چشم کفر ندارم چرا سپاری دل

که این معامله دور است از مسلمانی

خیال وصل تو خرسند داردم ورنه

ز هجر حاصل من چیست جز پشیمانی

به خلد بی تو کنم زندگی به دشواری

به همره تو به دوزخ روم به آسانی

به حرمت قد و تعظیم قامتت ننشست

که ایستاده به یک پای سرو بستانی

اگر نه شرم غزال تو بند خاطر اوست

نیاید از چه به شهر آهوی بیابانی

صفایی ار ز خدایت امید مغفرت است

چرا بری همه فرمان نفس شیطانی

به کام خواهی اگر کارهای هر دو جهان

متاب روی ز درگاه وجه یزدانی

جهان دانش و دین آفتاب فضل و شرف

سپهر مجد و کرامت حکیم کرمانی

شمارهٔ ۳۸۵

از این خشم و غرور و سرگرانی

وزین بی رحمی و نامهربانی

ملامت ها کشد بر بی وفایی

قیامت ها کند در دلستانی

شکایت با که گویم ز آن پری روی

که دل بربود از دستم نهانی

به تیر اولم از پا در افکند

مرا آخر کشد زین شق کمانی

صنوبر گفتمش ماند به بالا

ولی آنرا نباشد این روانی

خرامان می رود گویی در این مرز

به راه افتاده سرو بوستانی

فرازان قامتی چون شاخ شمشاد

فروزان طلعتی چون نقش مانی

مگر دارد سرکشور گشایی

مگر دارد دل گیتی ستانی

بیا واعظ به خلوت خانه ی خاص

اگر خواهی خواص از زندگانی

عوام الناس را بگذار و بگذر

چه حاصل باشدت زین خرچرانی

صفایی در صفاتش من چه گویم

که نطقم بسته شد با این روانی

شمارهٔ ۳۸۶

زیانت خود چه بود از مهربانی

که کردی با سبک روحان گرانی

به سختی های هجرانت نمودم

ولی می میرم از این سخت جانی

ترا تا دامن از دستم رها شد

نگستردم بساط کامرانی

ز خاکم بوی غم خواهی شنیدن

چو من رحلت کنم زین دار فانی

مرا از دیگران افزون بزن زخم

که در حشرم شناسی زین نشانی

چو سگ های سر کوی تو ای کاش

مرا بودی مقام پاسبانی

ترحم کن بر این پیر گرفتار

که یا رب کام یابی از جوانی

به سودای غمت شادم ولی باز

غمم حاصل بود زین شادمانی

چه خسروها که فرهاد توگشتند

به شور حسنت ای شیرین ثانی

صفایی کردی از عشقش تبرا

مرا انداختی در بدگمانی

شمارهٔ ۳۸۷

آه که گشتم ز عشق با همه دانی

عاشق آن ترک بچه همدانی

از چه نهان شد ز چشم مردم اگر خود

لعبت ما نیست شرم صورت مانی

مرغ دل از قید گیسویش سوی گلشن

پر نگشاید به ذوق بال فشانی

خاک به فرقم اگر همی دهم از کف

خاک سر کوی او به تاج کیانی

بهر خدای ای صبا به بزم دلارام

بگذر و از من پس از سلام رسانی

با تب و تیمار و سوز و زاری و افغان

از غم و دردم چنانکه دیده و دانی

شرح و بیانی نه مختصر که مفصل

سرکن و با وی بگوکه گفت فلانی

سوختنم بیش از این مخواه خدا را

چاره ی دردم بکن چنانکه توانی

نیست وفای نهانیت به من اما

گه به گهم دل بجو به مهر زبانی

کین ضمیر از درون به روی میفکن

گرچه به دل نیستت محبت جانی

آنقدر از نام من که عشق تو پیداست

نظم صفایی ز حسن تست نشانی

شمارهٔ ۳۸۸

دل از دستم ربود آن یار جانی

نبودش گرچه قصد دل ستانی

مسلمانی از آن کافر بیاموز

که با صد کینه دارد مهربانی

به عهد پیریم یاری وفادار

به دست آمد دریغ از جوانی

ندانستم که می گردم گرفتار

وگرنه می نکردم دیده بانی

به بالا رستخیزی کرده بر پای

کجا بود این بلای ناگهانی

به تحریر حدیث حسن جانان

قلم را نیست چندان تر زبانی

بیا بنگر میانش را به دقت

بدون لفظ دریاب آن معانی

به شرط دسترس در پایت ای دوست

مرا ناید دریغ از جان فشانی

مرا محکوم خود فرما که زیبد

ترا بر جسم و جانم حکمرانی

صفایی از وفایت نگسلد دل

مکن درباره ی او بدگمانی

شمارهٔ ۳۸۹

با آن همه لطف و مهربانی

داری سر خشم و سر گرانی

پیداست از آن دو چشم جادو

اقسام رموز دل ستانی

بالای تو در زمین برانگیخت

صد چرخ بلای ناگهانی

بشتاب به سیر باغ کآنجاست

گسترده بساط کامرانی

برخیز که سرو قامتان را

جاوید به جای خود نشانی

بخرام که بر سر است ما را

در پای تو شوق جان فشانی

کاندر قدمت هلاک صد بار

بهتر ز حیات جاودانی

برخاک تو خون خویش خوردن

ما را به از آب زندگانی

گفتی که به فرقتم بنه دل

تا باز مرا به خود رسانی

دل کو که نهم به صبر کاو را

بردی ز کفم چنانکه دانی

زنهار تو رسم صابری را

آموز به ما اگر توانی

در پیریم او غلام خود خواند

صد حیف صفایی از جوانی

شمارهٔ ۳۹۰

بدین لطف و وفا و مهربانی

نداری چاره ای از دل ستانی

از این صورت چه حیرتها دهد دست

که دارد صورتی چندین معانی

مرا رخ زعفرانی شد ز حسرت

ترا تا گونه گردید ارغوانی

شدم ز آرایش رویت پریشان

بهارت کرد بر شاخم خزانی

بدین صورت اگر بودی در آن عهد

کشیدی خامه بر تصویر مانی

دهم یاقوت را نسبت بدان لعل

چه حاصل کو نداند نکته دانی

به دندان توگوهر را چه پیوند

کجا او راست این شکر فشانی

شباهت غنچه راکی با دهانت

که او را نیست این شیرین زبانی

به دوزخ با تو ایم بی تو لیکن

نمی خواهم بهشت جاودانی

صفایی گر نمیری در ره دوست

ثمر چبود ترا زین زندگانی

شمارهٔ ۳۹۱

دلا معاونت اشک پرده در نکنی

ز راز خود همه آفاق را خبر نکنی

به عمد پرده ز کارم برافکنی تا کی

بس است سعی به رسواییم دگر نکنی

به خاک این درم الفت گرفته سر همه عمر

مرا ز مسکن مألوف دربدر نکنی

به سیل اشک دهی از درش به باد مرا

ازین مخاطره آخر چرا حذر نکنی

به چشم مهر چو کس ننگرد به گریه ی من

عبث تو دامنم از دیده گو شمر نکنی

اسیر غم همه کس اول از نگاهی شد

نگاه کن که سر اندر سر نظر نکنی

بس آنچه آب رخم ریختی ز گریه مرا

به چشم مردم از این مایه خوارتر نکنی

ز آب چشم منش آستان مکن همه گل

چه می کنی اگر این خاک را به سر نکنی

به اشک و آه صفایی مراست عادت و بس

نظر به چشم و لبم دار باور ار نکنی

شمارهٔ ۳۹۲

راه دیار یا مرا ای صبا بپوی

از تاب هجر و حسرت وصل منش بگوی

کای سست عهد ماه ستمکار کند مهر

وی سخت خشم یار دلازار تند خوی

ای شاه زود رنج من ای یار دیر صلح

ای ماه مهر سوز من ای ترک جنگجوی

یار رقیب بازم و شاه عدو نواز

ترک بهانه سازم و ماه لطیفه گوی

دانی شکستگی دل از حسرتم اگر

وقتی به تجربت زده ای سنگ بر سبوی

نزدیک شد به گردن جانم طناب مرگ

تا دورم از کشاکش آن زلف مشکبوی

زد زخمه ی فراق تو زخمی بدل مرا

کز تار موی و سوزن مژگان سزد رفوی

عشق تو و تن من باد وزان و خاک

شوق تو و دل من آب روان و جوی

با فر عشق کش همه شاهان گدای در

شد جان و سر به کوی تو کمتر ز خاک کوی

یکبار در تو آه صفایی اثر نکرد

آه از دلت که سخت تر از آهن است و روی

شمارهٔ ۳۹۳

مکن از برم جدایی به طریق بی وفایی

که نیرزد آشنایی به کشاکش جدایی

به شکنجه و گزندت نکشم سر از کمندت

که گرم کشی به بندت به از آن که پر گشایی

چو اجل ز در درآید همه شادیم فزاید

به امید آنکه شاید دهد از غمم رهایی

تو و التزام دوری من و بند ناصبوری

تو و لعل عیسوی دم من و درد بی دوایی

سر ما ز خاک این در همه عمر کرده افسر

که گدایی تو خوشتر ز شکوه پادشایی

دمی ای ندیم بی غم بزن از نصیحتم دم

من و فسق عذر توام تو و عجب پارسایی

برو این غرور از سر بگذر و زود بگذر

که خود اعتذار بهتر ز عبادت ریایی

تو یکی به حال ما رس که نمانده جز توام کس

همه را به داوری بس تو خصوص بر صفایی

شمارهٔ ۳۹۴

به میدانت از کشتگان نیست جانی

که بتوان به دلخواه زد دست و پایی

مرا بر مگردان ز دنبال محمل

اگر باید این کاروان را درایی

پس از قتلم انداختی بر سر ره

ندانستمت اینقر بی وفایی

به کین سازی و مهر سوزی بنازم

عجب سخت رویی عجب سست رایی

دل افتادگان را به جای تفقد

در اندیشه ی جور و فکر جفایی

به دستی زدی زخم و افکندی از پا

که نبود مرا مهلت مرحبایی

بپرداز از تیر دیگر رفویی

بفرمای از درد دیگر دوایی

جدایی فتاد از غمت جسم و جان را

چو از دل شکیب از برم تا جدایی

مریضت به رقص آید از بعد مردن

به رسم عیادت به بالینش آیی

پی صید یک دل مرا زان دو گیسو

بهر سوی گسترد دام بلایی

مگر بر سر رحمش آری ز افغان

صفایی چنین سر به زانو چرایی

شمارهٔ ۳۹۵

تا شدی ای دوست از کنار صفایی

شد چو دل از کف ز دل قرار صفایی

بو که کند بخت رهبری که دگر بار

بر سر کویت فتد گذار صفایی

سعد سعیدش نبود ورنه از آن در

نیست جدایی به اختیار صفایی

با همه ضعف احتمال بار فراقت

صبر مفرما که نیست کار صفایی

دی رود ار صد ره و بهار درآید

بی تو کجا بشکفد بهار صفایی

کی ننشیند مرا به جای تو در دل

مهر تو کافی است غمگسار صفایی

در دو جهانم بتی به جز تو نباید

یاد جمالت بس است یار صفایی

گوی بدان ترک تندخو که بیاموز

طرز وفا داری از نگار صفایی

شکر خدا کاین صنم ز لطف برانداخت

رسم شکایت به روزگار صفایی

گفتیت از در چو صبح عید درآیم

تا چه کند حکم کردگار صفایی

از اثر داغ عشق بعد شهادت

خون چکد از سبزه ی مزار صفایی

باشد اگر لطف دوست با همه نقصان

نور صفایی زند به نار صفایی

شمارهٔ ۳۹۶

ز فرق تا قدم از عضو عضو او به ادایی

به ذره ذره وجودم نشست تیر بلایی

به راه این دل مسکین ز تار طره ی مشکین

فکند پیش و پس از هر طرف کمند رسایی

فتاده بر سر میدان شهیدت آن قدر از پا

که جای نیست تهی تا زنند دستی و پایی

به اشک و آه دلم کرده خو مرانم ازین در

که خوشتر از سر کویت ندیدم آب و هوایی

ز ترک افغان فارغ مدان اسیر غمت را

خموش می نشد ار می رسید ناله به جایی

طبیب گو قدمی بر سر مریض بفرما

رسید وقتم اگر می دهی ز لطف دوایی

به دست تست حیات و هلاک عامی و عارف

که با وجود توکس را نماند حکمی و رایی

تو گوش دار دلم را کت آمد از پی محمل

که کس به ناقه از این خوبتر نبسته درایی

چو زلف زار دراز و سیاهی ای شب هجران

چرا به سر نرسیدی اگر نه روز جزایی

علاج صید هوایت نه دام بود و نه گلشن

که ناله می کند این مرغ هر نفس به نوایی

ز خوان نعمتم ای شه مران چه می شود آخر

اگر شود متنعم به دولت تو گدایی

صفایی از تو ننالد به کس اگر چه تو کافر

به عمد خون مرا ریختی بدون خطایی

شمارهٔ ۳۹۷

فغان کآغاز عشق و آشنایی

ز جانان بایدم جستن جدایی

رقیبم مدعی شد ورنه در سر

نبود او را هوای بی وفایی

براو آسان رسوم مهربانی

براو روشن رموز آشنایی

مرا در کوی جانان گر گذارند

گدایی خوشتر است از پادشایی

به یک تن عشق او صد گنج غم داد

از این در بایدم کردن گدایی

به خاک پای خود در خون من کاش

فرو بردی سرانگشت حنایی

به قتلم حکم کن کز قید فرمان

نپیچم سر به هر بی اعتنایی

به بازار غمت جان را چه قیمت

که نقشش می دهند از ناروایی

به هر صورت خدا بخشد ترا کام

که من خو کرده ام با بینوایی

وفا خوب است و از خوبان نکوتر

جفا بد باشد الا بر صفایی

شمارهٔ ۳۹۸

اگر باری به باغ از در درآیی

در فردوس بر گلشن گشایی

شبت مه در مقابل رخ برافروخت

نهان شد روز با آن روشنایی

به شب خورشید از آنرو، روی بنهفت

که شرمش آید از بی دست و پایی

به هم چشمیت عبهر دیده بگشود

عجب ثم العجب زین بی حیایی

الا ای سرو با آن چهر و بالا

برو بگذار از سر خودنمایی

در و یاقوت جانان را چه نسبت

به مرجان و گهر در جان فزایی

نه گوهر را بود این آبداری

نه مرجان را بود این شهد خایی

چرا مهر منت در سینه انداخت

نبود این کار اگر کار خدایی

سیه پوشید زلفت از چه گر نیست

به داغ کشته ی عشقت عزایی

بکن چندانکه خواهی سخت رویی

که ناید از صفایی سست رایی

شمارهٔ ۳۹۹

بدین اخلاق و اوصاف خدایی

ترا نبود گریز از دل ربایی

به دام و آشیان مرغ غمت راست

بسی بهتر اسیری از رهایی

دل از قیدم رهان کاین رشته برپای

ندارد فرق بندی یا گشایی

قوی تر بر وفایت عهد بستم

ز خوبان هر چه دیدم بی وفایی

شکیبایی مدار از ما تمنا

گذشت از صبر کارم در جدایی

چه دولت ها دهد دستم که یکبار

به سر وقتم به پای پرسش آیی

چو زلفت بار غم در هم شکستم

مرا ز آن حقه باید مومیایی

سرم بر عرش ساید گر کند باز

به چشمم خاک پایت توتیایی

مرا باشد شفا از آن لب تو مپسند

که من گردم هلاک از بی دوایی

به دوزخ رفتنش مشکل نباشد

توگر همراه باشی با صفایی

شمارهٔ ۴۰۰

بدین اخلاص و صدق و بی ریایی

بدین پرهیز و زهد و پارسایی

گرفتار بتی گشتم که زیبد

کنیزش خوب رویان ختایی

رضاجویی حیاخویی صفا دوست

بری از رسم و راه بی وفایی

لبش خندان دلش خرم سرش گرم

به کار دوستی و آشنایی

دلم را برد و نیکو داشت وه وه

به دل داریش بعد از دل ربایی

بیا ای پادشه ز آنچشم و ابرو

بیاموز آیت کشور گشایی

چو گلبن قامتش در جلوه سازی

چو سنبل گیسویش در مشک سایی

ولی گلبن کجا وین استقامت

ولی سنبل کجا وینسان رسایی

ترا باید ستایش بر وفایت

نزیبد دیگران را خودستایی

چنان کز وی نیاید جز محبت

شکیبایی نیاید از صفایی

شمارهٔ ۴۰۱

ترا آخر چه شدکز بی وفایی

نکردی در محبت عهد پایی

جدا از دین و دل دیوانه بودم

که کردن از تو آهنگ جدایی

به فردوسم مخوان زنهار از این در

که آنجا نیست چندین دل گشایی

دلم آمیخت از لعلت به خوناب

قدم آموخت از زلفت دوتایی

مگر خود از وفاداری و رحمت

علاج رنج مهجوران نمایی

که فرقی نیست شرح درد و غم را

بگوش غیر با دستان سرایی

بدین سامان و ثروت کم فراهم

به کویت نایدم عار از گدایی

صنوبر گو مکش سر پیش بالاش

که حسنت چیست الا یک رسایی

مرا زین پس نزیبد پارس موطن

که عشقم توبه داد از پارسایی

رود در دوستی از وی ستم ها

که از دشمن نیاید بر صفایی

شمارهٔ ۴۰۲

نماند از تاب هجرانت مرا دیگر شکیبایی

عجب نبود اگر زین پس کشد کارم به رسوایی

دلم در سینه جوشد ز آتش رویت مکن حیرت

تو آتش را به جوش آری بدین گرمی و گیرایی

ز سودای رخ و زلفت دو سود آمد مرا حاصل

دلی خودرای و دیوانه، سری پرشور و سودایی

عجب دارم که چون آموختی آن لعل گویا را

کجا کی از دم گرم که اعجاز مسیحایی

در اوصافت عرق ریزد به جای دوده بر کلکم

که آمد صفحه ای از دفتر حسن تو زیبایی

مرا با دین و دنیا نیست کاری مال و جان چبود

نتابم روی از رایت بهر چم حکم فرمایی

بهر حال از تو منتها مرا بر دوش جان باشد

به قهرم گر بسوزانی ور از لطفم ببخشایی

تو خود گاهی مگر دست ترحم سائیم بر سر

که نبود با غم عشقت مرا چشم تن آسایی

به یاد لعل میگونت مدام ار خون خورم شاید

که دل آموخت ز آن مژگان مرا رسم جگرخایی

جوانان را ملامت کردمی از عشق و خود ناگه

به عهد پیری آخر سر بر آوردم به شیدایی

تو گویی دل برو واپس ستان و من درین فکرت

که چون بیرون برم جان از کف آن ترک یغمایی

صفایی من که می کردم مداوای گرفتاران

به کار خویش درماندم به صد تدبیر و دانایی

شمارهٔ ۴۰۳

عجب دارم تو با این خوب رویی

نیندیشی چرا از تند خویی

امان از چشم فتانت که دارد

به عین شرم چندین فتنه جویی

کنم گوشت به فرمان ه رچه باشد

نهم گردن به حکمت هر چه گویی

دمیدت آفتاب از پیش رو باز

زهی بی شرمی و بی آبرویی

به زلفت داشتی زنجیر پیوند

اگر بودی مر او را نافه جویی

به قدت نسبتش بودی اگر سرو

نبودی عاری از این مشک مویی

به چشمم با هزاران دور پایی

نسودی پا فغان زین دیر پویی

مرا هجر تو و آنان را جوار است

دریغ از منصب سگ های کویی

نگنجد در قلم حسنت که بی حرف

سبق بردی ز خوبی در نکویی

بیانت خام و معنی ناتمام است

صفایی در صفاتش هر چه گویی

شمارهٔ ۴۰۴

تعالی الله چه گویم ز آن نکویی

که نیکوتر بود از هر چه گویی

پری در کسوت مردم پدیدار

ملک در جلد انسان رفته گویی

مرا باور نمی شد کآدمی زاد

بدین حد می رسد در خوب رویی

بدین خلق از خدا خواهم کرا باز

بدین مهر از کجا جویم چو اویی

نه کاره یابمش بر ترک پر خاش

نه مایل بینمش بر جنگ جویی

به صد منزل گریزان از مناعت

به صد فرسنگ دور از تند خویی

به نامیزد بتی خوش خوکه او راست

امان بختی به جای فتنه جویی

به میدان تو تنها گشته پامال

به چوگان تو سرها کرده گویی

به سیر بوستان برخیز کز شرم

به جای خود نشیند سرو جویی

مجاور مانم آن در را که پائی

مسافر آیم آن ره را که پویی

صفایی را بکش یا پیش خودکش

خلاصم کن خدا را زین دورویی

شمارهٔ ۴۰۵

از تو ای دوست چه پنهان رهم افتاد به کویی

که دل افکند مرا در هوس روی نکویی

دلبری جان شکری پرده دری نکته درایی

گلرخی سرو قدی سنگ دلی سلسله مویی

گل نوشین دهنی سرو صنوبر حرکاتی

سنگ خارا شکنی سلسله غالیه مویی

لعبت لاله عذاری صنم باده گساری

سرکشی سیم تنی نوش لبی نادره گویی

رسدش مو به میان با همه خردی عجب آرم

وین عجب تر که میانش نرسیده است به مویی

خاک دل رفت به بادم به هوای سر زلفی

آب رخ ریخت به خاکم همه از آتش رویی

سوزن و رشته ز زلف و مژه می ساز فراهم

تا مگر زخم مرا زین دو توان کرد رفویی

گر نشیند چه شود بار برین دیده ی گریان

سروی آنسان نکند جای مگر بر لب جویی

صرف جانان شد اگر عمر صفایی مخور انده

جاودان زنده بمانی توکه جان داده اویی

انابت‌نامه

شمارهٔ ۱ : الهی خاطرم فارغ ز قید ماسوی گردان

شمارهٔ ۲ : الهی نفس را من چاره نتوانم تو یاری کن

شمارهٔ ۳ : به دست اگر چه متاعی به جز گناه ندارم

شمارهٔ ۱

الهی خاطرم فارغ ز قید ماسوی گردان

ز خود بیگانگی بخشای و با خویش آشنا گردان

به باطل یاوه گوئی را ز خوی خودسری وآخر

ز حق بیراهه پوئی را به راه خویش وا گردان

بیابان است و ره گم گشتگان را پشت بر مقصد

بپای ای کاروان سالار و روئی با قفا گردان

به ذل و عز و فقر و دولتم تسلیم وتمکین ده

بری ز اندیشه چند و چه و چون و چرا گردان

گر آزادم ز خودخواهی به بند بندگی درکش

چنان کز من رضا گردی مرا از خود رضا گردان

نه تاب دوزخت دارم نه باب جنتم یا رب

به خاکم با زمان وآسوده از هر ماجرا گردان

ز دست نفس بد فرما حقوقی کز تو در پا شد

فکن در پای و وز دست عطا یکسر ادا گردان

به خواری، شرمساری، سوگواری مسکنت، زاری

شماری کز تو ای دل فوت شد اکنون قضا گردان

تولای تو را صدق و صفا شرط است می دانم

صفائی را به صدق خویش صافی از ریا گردان

شمارهٔ ۲

الهی نفس را من چاره نتوانم تو یاری کن

سزاوار عذابم رحمتم بر شرمساری کن

به زیبائیت از رسوائیم چیزی نیفزاید

به ستاری خود بر زشتی من پرده داری کن

گناهی کش به محشر نیست ره کردیم و جا دارد

به استغنای خود از بیش و کم آمرزگاری کن

کمالات تو بی پایان جهان نفس ما بی حد

به جاه و عزت خویشم نظر بر فقر و خواری کن

ز دریاهای فیض و رحمتت یک رشحه کم ناید

ز ابر مکرمت بر کشته ی ما آبیاری کن

به عجزم ز احتمال کیفر کردار بد بنگر

به حلم خویش بر بار گرانم بردباری کن

چو خوبان فاش و پنهانم به خیر خویش ره بنما

به حفظ خویش از شر بدانم پاسداری کن

به هیچم برندارد کس ز ارباب هنر دانم

تو با چندین عیوب از فضل خاصم خواستاری کن

غنا و قدرت حق را به زور و زر چه می‌سنجی؟

صفائی سر به خاک درگهش بگذار و زاری کن

شمارهٔ ۳

به دست اگر چه متاعی به جز گناه ندارم

ولی چه چاره که غیر از درت پناه ندارم

هم از تو پیش تو نالم خلاف مردم عالم

کجا روم که جز این در گریزگاه ندارم

کسی نداد پناهم تو ره به خویشتنم ده

که آشکار و نهان جز سوی تو راه ندارم

بهای وصل تو بسیار و من بضاعتم اندک

به خورد عشق دریغا که دستگاه ندارم

از این نوای دمادم وز این سرشک پیاپی

به دیده اشک نماند و به سینه آه ندارم

بریز خون من امشب کجا مجال تظلم

مرا که روز قضا جز یکی گواه ندارم

به یمن عشق تو عمری است ای گدای تو شاهان

که هیچ بیم و امید از گدا و شاه ندارم

گرم ز فرط کرم رو سفید خواهی و فارغ

به حشر واهمه از نامه ی سیاه ندارم

به تاج زر نتوان سر ز راه برد صفائی

مرا که بر سر کویش به سر کلاه ندارم

رباعیات انابیه

شمارهٔ ۱ : یا رب می ملعنت به جامم نکنی

شمارهٔ ۲ : غیر از نیکی ز نیک ناید کاری

شمارهٔ ۳ : یک عمر ز حضرت تو رخ تافته ام

شمارهٔ ۴ : یارب مفتون هیچ کارم نکنی

شمارهٔ ۵ : عزت که دهد اگر تو خوارم خواهی

شمارهٔ ۶ : با آن همه رحمت ار امانم ندهی

شمارهٔ ۷ : محشر محشر اگر گناه است مرا

شمارهٔ ۸ : برخیز دلا که ملک بی چون طلبیم

شمارهٔ ۹ : روزی که رجوع جان به تن خواهد بود

شمارهٔ ۱۰ : آن روز که سوی توست راه همه کس

شمارهٔ ۱۱ : غم نیست که بندگی بسی نیست مرا

شمارهٔ ۱۲ : یا رب به محبت خود انبازم کن

شمارهٔ ۱۳ : با یاد تو روز و شب شمار است مرا

شمارهٔ ۱۴ : یا رب به مقربین درگاه قسم

شمارهٔ ۱۵ : در پای تو جز مرگ هوس نیست مرا

شمارهٔ ۱۶ : یارب به بیاض سینه ی طور قسم

شمارهٔ ۱۷ : از خود همه تا نمرد کس زنده نشد

شمارهٔ ۱۸ : کس را نبود حال تباهی که مراست

شمارهٔ ۱۹ : با یاد خودم دوام دمسازی بخش

شمارهٔ ۲۰ : رو سوی که آرم ار تو راهم ندهی

شمارهٔ ۲۱ : یا رب ز کرم بر من غمناک ببخش

شمارهٔ ۲۲ : جز فضل تو کس یافت کجا دادرسی

شمارهٔ ۲۳ : یا رب چه شود اگر کنی بعد هلاک

شمارهٔ ۲۴ : آن را که ز هر جهت نباشد به تو راه

شمارهٔ ۲۵ : یارب تو به فضل و رحمتم در بگشای

شمارهٔ ۲۶ : یارب مأیوسم از در خویش مکن

شمارهٔ ۲۷ : چون نیست مرا در دو جهان غیر تو کس

شمارهٔ ۲۸ : آن عهد درست کز ازل بستم نیست

شمارهٔ ۲۹ : یارب به رخم ز فضل درها بگشای

شمارهٔ ۳۰ : در حق خود ازگناه بی حد کردن

شمارهٔ ۳۱ : هر چند به فر کرمت مغروریم

شمارهٔ ۳۲ : دشمن کامیم اگر منافق باشیم

شمارهٔ ۳۳ : این بار نه حکم نصر جاری کردی

شمارهٔ ۳۴ : بس اشک ز دیده متصل رفت مرا

شمارهٔ ۳۵ : یا رب به شکیبائی ایوب قسم

شمارهٔ ۳۶ : رفتیم بر نگار هرکارهٔ خویش

شمارهٔ ۳۷ : تا عشق مرا ذکر تو در سینه سرشت

شمارهٔ ۳۸ : ای دوست کمال از تو و نقصان از ماست

شمارهٔ ۳۹ : گر مرد ثواب اگر ز اهل گنه است

شمارهٔ ۴۰ : عصیان تو پیش خلق خوارم کرده است

شمارهٔ ۴۱ : افتادکجا سوی گدائی نگهش

شمارهٔ ۱

یا رب می ملعنت به جامم نکنی

وز جام غرور و تلخکامم نکنی

در محشر عام پیش خاصان درت

انگشت نمای خاص و عامم نکنی

شمارهٔ ۲

غیر از نیکی ز نیک ناید کاری

کشنید ز بد به جز بدی کاری

تسلیم رضای تو شدم بی اکراه

در ساختن و سوختنم مختاری

شمارهٔ ۳

یک عمر ز حضرت تو رخ تافته ام

و امروز خجل سوی تو بشتافته ام

بر خجلت من ببخش کز چشم امید

بخشنده راستین تو را یافته ام

شمارهٔ ۴

یارب مفتون هیچ کارم نکنی

بر طاعت خویش امیدوارم نکنی

در حشر میان یک جهان دشمن و دوست

امید که خوار و شرمسارم نکنی

شمارهٔ ۵

عزت که دهد اگر تو خوارم خواهی

طاعت چه کند چه شرمسارم خواهی

در رسته ی رستخیز با قید دو کون

غم نیست اگر تو رستگارم خواهی

شمارهٔ ۶

با آن همه رحمت ار امانم ندهی

بایست خود از نخست جانم ندهی

محروم کجا روم از این در یارب

تا رحمانی چو خود نشانم ندهی

شمارهٔ ۷

محشر محشر اگر گناه است مرا

عفو تو چه غم که عذرخواه است مرا

دل با همه امید دو نیم است ز بیم

دو دیده گریان دو گواه است مرا

شمارهٔ ۸

برخیز دلا که ملک بی چون طلبیم

بس موهبت از حساب بیرون طلبیم

در آخرت از حیات دنیا همه چیز

هفتاد هزار نوبت افزون طلبیم

شمارهٔ ۹

روزی که رجوع جان به تن خواهد بود

تن را بدل جامه کفن خواهد بود

هر کس چو من از لباس پرهیز عری است

انگشت نمای مرد و زن خواهد بود

شمارهٔ ۱۰

آن روز که سوی توست راه همه کس

بر ماهی و ماه اشک و آه همه کس

گر بر سر ما تاج کرامت ننهی

افتد پس معرکه کلاه همه کس

شمارهٔ ۱۱

غم نیست که بندگی بسی نیست مرا

کاندر دو جهان جز تو کسی نیست مرا

برگردم اگر ز آستانت محروم

فریاد که فریادرسی نیست مرا

شمارهٔ ۱۲

یا رب به محبت خود انبازم کن

درهای یقین به روی دل بازم کن

با آه شراره خیز دمسازم کن

با اشک ستاره ریز همرازم کن

شمارهٔ ۱۳

با یاد تو روز و شب شمار است مرا

از غیر تو هر چه هست عار است مرا

از قهر تو در لطف تو آویخته ام

با دوزخ و فردوس چه کار است مرا

شمارهٔ ۱۴

یا رب به مقربین درگاه قسم

یا رب به مجاهدین فی الله قسم

کز خویشتنم رهی گشائی سوی خویش

با کوشش سالکین آن راه قسم

شمارهٔ ۱۵

در پای تو جز مرگ هوس نیست مرا

دردا که امید دسترس نیست مرا

بر کنگره ی تو بال سیمرغ شکست

افسوس که پرواز مگس نیست مرا

شمارهٔ ۱۶

یارب به بیاض سینه ی طور قسم

یا رب به سواد دیده ی حور قسم

زی نور ز ظلمتم دری باز گشای

با چارده اسم آیت نور قسم

شمارهٔ ۱۷

از خود همه تا نمرد کس زنده نشد

تا پست نشد سری فرازنده نشد

در خدمت خاک درگهت طلعت کس

تابنده نشد چو مهر تابنده نشد

شمارهٔ ۱۸

کس را نبود حال تباهی که مراست

تاریک تر از روز سیاهی که مراست

فضل تو مگر شفیعم آید که گذشت

دشوار نماید از گناهی که مراست

شمارهٔ ۱۹

با یاد خودم دوام دمسازی بخش

در کوی رضا مقام جان بازی بخش

از سلطنتم دولت بی زاری ده

وز تاج کرامتم سرافرازی بخش

شمارهٔ ۲۰

رو سوی که آرم ار تو راهم ندهی

سوی که گریزم ار پناهم ندهی

سر بر نکنم ز جیب خجلت همه عمر

تا مژده عفو ازگناهم ندهی

شمارهٔ ۲۱

یا رب ز کرم بر من غمناک ببخش

آلایش و ناپاکی من پاک ببخش

خود چیست و جود من به جز یک کف خاک

یا رب یا رب بر این کف خاک ببخش

شمارهٔ ۲۲

جز فضل تو کس یافت کجا دادرسی

داد دل کس به جز تو کی داد کسی

من گرچه تو را داده‌ام از یاد بسی

زنهار تو داده گیر بر باد خسی

شمارهٔ ۲۳

یا رب چه شود اگر کنی بعد هلاک

آلایش من به آب رحمت همه پاک

تاجم بر تارک ار تو گیری دستم

خاکم بر سر ار تو برنداریم ز خاک

شمارهٔ ۲۴

آن را که ز هر جهت نباشد به تو راه

از پیش و پسش در دو جهان نیست پناه

مقبول کلاه و تخت غفران نبود

خذلان تو هر که را کند تخته کلاه

شمارهٔ ۲۵

یارب تو به فضل و رحمتم در بگشای

از درگه رأفتم مران در دو سرای

هر چندخلاف آنچه گفتی کردم

پاداش خلاف آنچه کردم فرمای

شمارهٔ ۲۶

یارب مأیوسم از در خویش مکن

مأنوس به نفس دوزخ اندیش مکن

مغرور کرامت تو بودن سهل است

ما را مفتون طاعت خویش مکن

شمارهٔ ۲۷

چون نیست مرا در دو جهان غیر تو کس

از روی کرم دوکار کن با من و بس

عذر گنهی که پیش از این شد بپذیر

توفیق اطاعتم ببخشا زین پس

شمارهٔ ۲۸

آن عهد درست کز ازل بستم نیست

یک توبه که صدبار به نشکستم نیست

فضل تو مگر بیفشرد پای که من

جز عجز و امید هیچ در دستم نیست

شمارهٔ ۲۹

یارب به رخم ز فضل درها بگشای

کار من بینوای دروا بگشای

چون بست وگشاد کارها درکف توست

بی منت خلق و زحمت ما بگشای

شمارهٔ ۳۰

در حق خود ازگناه بی حد کردن

بد کردم و توبه کردم از بد کردن

یا رب که کند قبول عذرم ز گناه

خواهی تو اگر توبه ی من ردکردن

شمارهٔ ۳۱

هر چند به فر کرمت مغروریم

لیکن به دعا در طلبش مأموریم

نزدیکتری ز ما به ما اما

دوریم و اجابت نکنی تا دوریم

شمارهٔ ۳۲

دشمن کامیم اگر منافق باشیم

در دعوی دوستی نه صادق باشیم

یا رب توفیقی از تو باید ما را

تا در قول و عمل موافق باشیم

شمارهٔ ۳۳

این بار نه حکم نصر جاری کردی

وز شر عدو نگاهداری کردی

هر جا که فتاده کار در غیب و شهود

ما را به جنود غیب یاری کردی

شمارهٔ ۳۴

بس اشک ز دیده متصل رفت مرا

پا در ره جستجو به گل رفت مرا

اول قدم از کمال بی تابی و شوق

تن ماند میان راه و دل رفت مرا

شمارهٔ ۳۵

یا رب به شکیبائی ایوب قسم

یا رب به جگرخائی یعقوب قسم

آنجا که میان خوب و بد فرق نهند

بگذر ز بدم به حسن هر خوب قسم

شمارهٔ ۳۶

رفتیم بر نگار هرکارهٔ خویش

تا داروی دل کنیم یا چارهٔ خویش

اندیشه‌ای از وجود ما بیش نماند

آن هم همه حیرت است دربارهٔ خویش

شمارهٔ ۳۷

تا عشق مرا ذکر تو در سینه سرشت

رفت از دل و جان نشاط زیبا غم زشت

منظور توئی از دو جهان ورنه مرا

کی خوف جهنم است یا شوق بهشت

شمارهٔ ۳۸

ای دوست کمال از تو و نقصان از ماست

سرمایه و سود از تو خسران از ماست

با صدق دل این دو را به جان معترضیم

احسان کم و بیش از تو عصیان از ماست

شمارهٔ ۳۹

گر مرد ثواب اگر ز اهل گنه است

جز من همه کس را به کسی روی و ره است

در محشرم ار تو نیز رحمت نکنی

چون نامه ی خویش روزگارم سیه است

شمارهٔ ۴۰

عصیان تو پیش خلق خوارم کرده است

رسوا و زبون و شرمسارم کرده است

خوف و خطر و خجلت و خسران و خطا

الله الله ببین چه کارم کرده است

شمارهٔ ۴۱

افتادکجا سوی گدائی نگهش

کز دولت بندگی نیاورد شهش

چون سرمه به چشم مردمم ساخت عزیز

تا خوار شدم چو خاک برخاک رهش

رباعیات

شمارهٔ ۱ : رفتی و غمت به سینه ام جای گرفت

شمارهٔ ۲ : امروز دلم بی سر و سامان شده باز

شمارهٔ ۳ : گفتم دلت از ناله کنم نرم چه سود

شمارهٔ ۴ : بگذاشت مرا دو مه که زان چشم سیاه

شمارهٔ ۵ : نه چشم تو را بر اشکم آمد نظری

شمارهٔ ۶ : نه شب به غمت دیده من خفت دمی

شمارهٔ ۷ : چون زلف توعشق بی قرارم کرده است

شمارهٔ ۸ : یک روز به چشم من بینداز نگاه

شمارهٔ ۹ : چون چشم من از فراق بینی باران

شمارهٔ ۱۰ : سازی اگرم به سینه مأوا چه شود

شمارهٔ ۱۱ : فریاد ز ضرب دست آن چشم سیاه

شمارهٔ ۱۲ : گفتی ز چه دوش آن همه جاری کردی

شمارهٔ ۱۳ : گفتی مکن اینقدر صفائی زاری

شمارهٔ ۱۴ : از روی محبت و سر غم خواری

شمارهٔ ۱۵ : تا دیده ز دیدار تو دور افتاده است

شمارهٔ ۱۶ : باز آی که نالان غمت خواهم بود

شمارهٔ ۱۷ : نه طاقت آن کز تو قراری گیرم

شمارهٔ ۱۸ : در فقر و فنا بسی کم از خاک رهم

شمارهٔ ۱۹ : از لعل شکر لب تو دوری چه کنم

شمارهٔ ۲۰ : مستان همه کام یاب از دختر رز

شمارهٔ ۲۱ : هشیار خرد خراب از دختر رز

شمارهٔ ۲۲ : ننهد همه کس باره ی عشق درون

شمارهٔ ۲۳ : برآتش غم جگر کباب است مرا

شمارهٔ ۲۴ : برخیز و بیا شکسته حالیم نگر

شمارهٔ ۲۵ : روزی گفتم به یار، کای لعبت چین

شمارهٔ ۲۶ : واعظ به خدا که رفته از کف دل من

شمارهٔ ۲۷ : کشنید ز دور شش و هفت و سه و چار

شمارهٔ ۲۸ : گر عمر به مستی گذرد ور به هشم

شمارهٔ ۲۹ : از لعل تو خون جگرم ماند به دل

شمارهٔ ۳۰ : از مهر تو روزگار دل گشت سیاه

شمارهٔ ۳۱ : ای دوست ز دست تو به دردم شب و روز

شمارهٔ ۳۲ : تا کی به امید وصل آن حور وشم

شمارهٔ ۳۳ : گر شیوه ی یار بی وفائی بودی

شمارهٔ ۳۴ : دی یارم رفت و شد رقیبش ز قفا

شمارهٔ ۳۵ : دردا کآخر رقیب عدوان اندیش

شمارهٔ ۳۶ : صد شکر خدا را که وفا دارستی

شمارهٔ ۳۷ : گفتی که هزار حیلت انگیخته ایم

شمارهٔ ۳۸ : یک لحظه رقیب برنخیزد ز برت

شمارهٔ ۳۹ : گفتم اگر ای نگار از کین رقیب

شمارهٔ ۴۰ : چونان که مرا رقیب کین پرور تو

شمارهٔ ۴۱ : از دست رقیبم ارچه دل بود فگار

شمارهٔ ۴۲ : برجور رقیب کش خوشی کاوش ماست

شمارهٔ ۱

رفتی و غمت به سینه ام جای گرفت

سودای توام جا به سراپای گرفت

چندانکه گذشت سیل اشکم ز میان

باران دو دیده در رخم جای گرفت

شمارهٔ ۲

امروز دلم بی سر و سامان شده باز

سرگشته و بی خود و پریشان شده باز

آشفته و بی قرار چون حلقه ی زلف

در روی تو دیوانه و حیران شده باز

شمارهٔ ۳

گفتم دلت از ناله کنم نرم چه سود

در سنگ تو آتش مرا راه نبود

چندان که مرا عمر و شکیبائی کاست

هر روز جفای تو و حسن تو فزود

شمارهٔ ۴

بگذاشت مرا دو مه که زان چشم سیاه

مردم همه ز انتظار یک نیم نگاه

در دیده و دل شوق و غمت جای گرفت

چندان که دگر نه جای اشک است و نه آه

شمارهٔ ۵

نه چشم تو را بر اشکم آمد نظری

نه آه مرا در دل سنگت اثری

این حسرت دیگر که غمت کشت مرا

وز حسرت من نیست هنوزت خبری

شمارهٔ ۶

نه شب به غمت دیده من خفت دمی

نه روز به هجرت تنم آسود همی

سودی که ز سرمایه عشق تو مراست

در سینه تفی دارم و در دیده نمی

شمارهٔ ۷

چون زلف توعشق بی قرارم کرده است

سرگشته و تیره روزگارم کرده است

تاب و تب اشتیاق و اندوه فراق

برخیز و بیا ببین چه کارم کرده است

شمارهٔ ۸

یک روز به چشم من بینداز نگاه

کز چشم تو چشم من چنین گشته تباه

در دیده نماند دیگر از شوق تو اشک

در سینه نمانده دیگر از مهر تو آه

شمارهٔ ۹

چون چشم من از فراق بینی باران

زنهار ملامتم مکن چون یاران

برگریه ام ار خنده ات آید نه شگفت

رسم است که باغ بشکفد از باران

شمارهٔ ۱۰

سازی اگرم به سینه مأوا چه شود

در دیده ی روشنم کنی جا چه شود

هر روز به خاک کوچه ها می گذری

یک شب به سر من ار نهی پا چه شود

شمارهٔ ۱۱

فریاد ز ضرب دست آن چشم سیاه

کافکند مرا به خاک ناکرده گناه

از صد نگهم نراند کس زخمی و تو

صد زخم زدی بر دلم از نیم نگاه

شمارهٔ ۱۲

گفتی ز چه دوش آن همه جاری کردی

وز ناله ی خود مرا به جوش آوردی

زخمی که ز تیر غمزه راندی به دلم

گر برتو زدند و زنده ماندی مردی

شمارهٔ ۱۳

گفتی مکن اینقدر صفائی زاری

باری چه رسیدت که چنین می باری

پائی به سرم سپار و دستی به دلم

تا برمنت از دیده شود خون جاری

شمارهٔ ۱۴

از روی محبت و سر غم خواری

گوئی چه شدت که روز و شب می زاری

از سوز دلم چگونه گردی آگاه

تا دست خود از دور بر آتش داری

شمارهٔ ۱۵

تا دیده ز دیدار تو دور افتاده است

جان نیز چو سینه ناصبور افتاده است

دل با همه تلخکامی از زهر فراق

از شوق شکر لبت به شور افتاده است

شمارهٔ ۱۶

باز آی که نالان غمت خواهم بود

جان بر سر کف به مقدمت خواهم بود

در راه تو باد سر به صد چشم امید

چون حلقه ی زلف پرخمت خواهم بود

شمارهٔ ۱۷

نه طاقت آن کز تو قراری گیرم

نه رغبت آن که جز تو یاری گیرم

نه صبر که بر امید وصل آرم زیست

نه شوق که یک دم پی کاری گیرم

شمارهٔ ۱۸

در فقر و فنا بسی کم از خاک رهم

وین رتبه به ملک هردوگیتی ندهم

بی منت گنج و لشکر از دولت عشق

شادم که به کشور ....پادشهم

شمارهٔ ۱۹

از لعل شکر لب تو دوری چه کنم

در طیبت آن به بی حضوری چه کنم

گیرم که تو بی من گذرانی همه عمر

من بی تو ز فرط ناصبوری چه کنم

شمارهٔ ۲۰

مستان همه کام یاب از دختر رز

سرخوش همه شیخ و شاب از دختر رز

آباد بنای طرب از دولت جام

بنیاد ورع خراب از دختر رز

شمارهٔ ۲۱

هشیار خرد خراب از دختر رز

بیدار به خواب از دختر رز

صحرای نشاط خرم از سایه ی تاک

دریای ریا سراب از دختر رز

شمارهٔ ۲۲

ننهد همه کس باره ی عشق درون

زین راه نرفته غیر ارباب جنون

قاتل ز نیام تیغ ناورده برون

مقتول به خاک خفته در لجه ی خون

شمارهٔ ۲۳

برآتش غم جگر کباب است مرا

از دود درون دیده پر آب است مرا

هجران قوی پنجه و اعضای ضعیف

افسانه ی صعوه و عقاب است مرا

شمارهٔ ۲۴

برخیز و بیا شکسته حالیم نگر

در دام بلا بی پر و بالیم نگر

مردم همه از کاوش دشمن نالند

ما را که ز دست دوست نالیم نگر

شمارهٔ ۲۵

روزی گفتم به یار، کای لعبت چین

در پای توام ز دست شد دولت و دین

خندید و به لعل غنچگان سود و سرود

کامشب سر و جان نیز نهی بر سر این

شمارهٔ ۲۶

واعظ به خدا که رفته از کف دل من

وز پند تو آسان نشود مشکل من

این موعظه ها به گوش آن باید راند

کآمیخته عشق دلبران در گل من

شمارهٔ ۲۷

کشنید ز دور شش و هفت و سه و چار

غیر از من و یار و صد رقیبش به کنار

یک خسته دل و در پی او این همه خصم

یک دسته گل و در ره وی این همه خار

شمارهٔ ۲۸

گر عمر به مستی گذرد ور به هشم

از دست رقیب یک نفس نیست خوشم

با این همه کین باز کند مهر اظهار

فریاد از این طبیب بیمار کشم

شمارهٔ ۲۹

از لعل تو خون جگرم ماند به دل

وز دست رقیب پای امید به گل

گاهی گریم از تو و گه نالم از او

تا آه و سرشک را چه باشد حاصل

شمارهٔ ۳۰

از مهر تو روزگار دل گشت سیاه

وز قهر رقیب کار تن ماند تباه

یکسو روی تو یک طرف خوی رقیب

زین جنت و دوزخ است اشک من و آه

شمارهٔ ۳۱

ای دوست ز دست تو به دردم شب و روز

با هجر قرین ز وصل فردم شب و روز

این گشت رقیب وآن دهد پند مرا

با دشمن و دوست در نبردم شب و روز

شمارهٔ ۳۲

تا کی به امید وصل آن حور وشم

باید ز رقیب زهر حرمان بچشم

در پیش وی اعتبار او نیز نماند

زین پس پیش اوفتاده منت نکشم

شمارهٔ ۳۳

گر شیوه ی یار بی وفائی بودی

با ماش سر قهر و جدائی بودی

بی رحم خدا نکرده بودی چو رقیب

کی زیست میسر صفائی بودی

شمارهٔ ۳۴

دی یارم رفت و شد رقیبش ز قفا

دردا که نداشت آگهی از دل ما

از فکرت همراهی آن دیو و پری

مشکل اگر امروز کشم تا فردا

شمارهٔ ۳۵

دردا کآخر رقیب عدوان اندیش

بیگانه مرا فکند از دلبر خویش

آوخ که ندانستم و مردم به فراق

کز کشتن من چه کام دیدآن بدکیش

شمارهٔ ۳۶

صد شکر خدا را که وفا دارستی

نه همچو دگر بتان جفا کارستی

جان جای کند چو دل به زلف تو اگر

از چنگ رقیب جنگجو وارستی

شمارهٔ ۳۷

گفتی که هزار حیلت انگیخته ایم

تا طرح جدائی این دو را ریخته ایم

خود را بکشی رقیب اگر دانی باز

کامروز چگونه با هم آمیخته ایم

شمارهٔ ۳۸

یک لحظه رقیب برنخیزد ز برت

تا بنشینم به سایه سرو برت

ای شاخ امید ترسم از خار خسان

زین باغ برون رویم ناخورده برت

شمارهٔ ۳۹

گفتم اگر ای نگار از کین رقیب

در عشق توام رسد هزاران آسیب

آزرده نگردم و نگردانم راه

اینک ز توام دور و به دوریت قریب

شمارهٔ ۴۰

چونان که مرا رقیب کین پرور تو

ز اقسام فنون فکند دور از در تو

از دور سپهر امید دارم که چو من

او هم روزی جدا فتد از بر تو

شمارهٔ ۴۱

از دست رقیبم ارچه دل بود فگار

اما نه چنین به حسرت روی تو زار

جز من که ز قرب روبه غربت کردم

نارفته به پای خود کس از خلد به نار

شمارهٔ ۴۲

برجور رقیب کش خوشی کاوش ماست

خرسندم اگر چه دورم از بزم تو خواست

کز قرب ورا پایه ی عزت نفزود

وز بعد مرا مایه خواری ها کاست

ترکیب ۱۱۴بندی عاشورایی

بند ۱ : ای از ازل به ماتم تو در بسیط خاک

بند ۲ : باز از افق هلال محرم شد آشکار

بند ۳ : پرورده ی معاویه تخم زنا یزید

بند ۴ : بست آشمان کمر چو به آزار اهل بیت

بند ۵ : تنها نه خاکیان به تو جیحون گریستند

بند ۶ : برعون باطل آه که ابنای روزگار

بند ۷ : آن راد سر به نوک سنان بر سزا نبود

بند ۸ : در کامش ای فلک زدی آتش به جای آب

بند ۹ : شه زاده آن زمان که چو خورشید شد سوار

بند ۱۰ : آن نعش نازنین تو بی سر کجا رواست

بند ۱۱ : شط فرات از آتش حسرت کباب شد

بند ۱۲ : قاتل به قصد قربت اگر تیغ کین کشید

بند ۱۳ : برحالت غریبی او آسمان گریست

بند ۱۴ : تخم جفا به خاک شقا ریخت تا یزید

بند ۱۵ : یک تیر از کمان حوادث برون نشد

بند ۱۶ : امروز روز قتل شهیدان کربلاست

بند ۱۷ : نگذاشت ظلم اهل زنا در جهان دریغ

بند ۱۸ : گشتند کشته چون همه انصار اهل بیت

بند ۱۹ : با گریه گفت کای پدر نامدار من

بند ۲۰ : کای خواهر ای ستم کش بی غم گسار ما

بند ۲۱ : کای یار بی کسان سخن جان گزا زدی

بند ۲۲ : کاطفال را یتیم و مرا خون جگر مخواه

بند ۲۳ : کز جد و مادر و پدر ای یادگار ما

بند ۲۴ : کز اختر فلک‌زده وز طالع زبون

بند ۲۵ : کاندیشه‌ناکم از غم بی‌یاری شما

بند ۲۶ : درداد تن به مرگ چو کارش ز جان گذشت

بند ۲۷ : چون نوبت قتال ز یاران به شه فتاد

بند ۲۸ : تن‌های یاوران همه در خاک و خون طپان

بند ۲۹ : بیمار کربلا به تن از تب توان نداشت

بند ۳۰ : تا طیلسان ز تارک آن تاجور فتاد

بند ۳۱ : زین برق شعله‌بار که در بحر و بر فتاد

بند ۳۲ : اکنون سپهر خاک سیه ریخت بر سرم

بند ۳۳ : دردا که سربرهنه چو خورشید از این درم

بند ۳۴ : آمد رباب کای شوی بی یار و یاورم

بند ۳۵ : دردا و حسرتا و دریغا که شوهرم

بند ۳۶ : کاش آن زمان که نهب نمودند لشکرم

بند ۳۷ : کای باب زار بی‌کس مظلوم و مضطرم

بند ۳۸ : کآیا تو نیستی پدر مهرپرورم

بند ۳۹ : بفکن ز لطف بار دگر سایه برسرم

بند ۴۰ : کای میر نامور پدر مهر پرورم

بند ۴۱ : رفتی پدر تو تفته جگر از جهان دریغ

بند ۴۲ : بردار ای صبا قدمی سوی مادرم

بند ۴۳ : غلطان به خون و خاک تو را پاره‌تن دریغ

بند ۴۴ : کای از غمت برادر با جان برابرم

بند ۴۵ : کای باب ما مگر نه ز آل پیمبریم

بند ۴۶ : بگشای چشم و قافله را در گذار بین

بند ۴۷ : برخیز و وضع حال من از روزگار بین

بند ۴۸ : کای کشتهٔ جفا سوی ما یک نظر ببین

بند ۴۹ : چون عمر خویش قافله را در گذر ببین

بند ۵۰ : کز هر جفا که رفت و رود برسرم دریغ

بند ۵۱ : رفتی تو خشک لب ز جهان ای پدر دریغ

بند ۵۲ : کز کربلا به دیدهٔ خونبار می‌رویم

بند ۵۳ : کز نینوا اسیر و گرفتار می رویم

بند ۵۴ : دشمن گرفت سخت سخت و منت واگذاشتم

بند ۵۵ : نالید آنقدر که زبان از فغان فتاد

بند ۵۶ : تا ماجرای ماتم او در میان فتاد

بند ۵۷ : در کربلا نه آب به قیمت گران فتاد

بند ۵۸ : در شرح این ستم که نگفتم یک از هزار

بند ۵۹ : دشمن بر او زیاده از این قصد کین نداشت

بند ۶۰ : بر پا ستاده قدوه قوم شقا دریغ

بند ۶۱ : دردا که بعد واقعه ی کربلا هنوز

بند ۶۲ : خون خدا چو ریخت به خاک از در ستم

بند ۶۳ : در ماتم تو تا نچکید اشکم از قلم

بند ۶۴ : این بود آخر اجر رسول از پیمبری

بند ۶۵ : اقسام ظلم ها که در امکان خلق بود

بند ۶۶ : گفتی که خود نکرد کس آن کشته را کفن

بند ۶۷ : خود بر تو عرش و فرش نه تنها گریستند

بند ۶۸ : بر تشنه کامیش نه همین بحر و بر گداخت

بند ۶۹ : ای وا دریغ کآل پیمبر جوان و پیر

بند ۷۰ : دردا که دیو و دام بیابان کربلا

بند ۷۱ : این کشته سر نهاد به دامان کربلا

بند ۷۲ : نوح غریق یونس عمان کربلا

بند ۷۳ : جز داغ و درد و تاب و تن از خوان کربلا

بند ۷۴ : بیع و شرای آب همانا روا نبود

بند ۷۵ : در شرع رسم رأفت و رحمت بنا نبود

بند ۷۶ : نازل ز آسمان به زمین یک بلا نشد

بند ۷۷ : داری اگر به سر سر سودای کربلا

بند ۷۸ : نفسی که خواند از در حشمت پیمبرش

بند ۷۹ : ازکید خیل کفر خداوند دین دریغ

بند ۸۰ : گیتی پس از تو دایره اش بی مدار باد

بند ۸۱ : جسمی که جامه زیبدش از یاسمن دریغ

بند ۸۲ : چون صدر دین امام مبین مقتدای راد

بند ۸۳ : چون شاه دین به لشکر کین روبرو فتاد

بند ۸۴ : آن کش به ما سوا سزد از فضل برتری

بند ۸۵ : بهرام از عنان نشناسد رکاب را

بند ۸۶ : از گل تهی فتاد چو گلزار کربلا

بند ۸۷ : ای رفته از ازل به مصیبت قضای تو

بند ۸۸ : اقطار اشک می دمد از تاک کربلا

بند ۸۹ : طی کن دلا به پای رجا راه کربلا

بند ۹۰ : ای صحن بارگاه توام روضه ی نعیم

بند ۹۱ : هر گه به سیر لاله نظر در چمن کنم

بند ۹۲ : ای طایف حریم تو اعیان کاینات

بند ۹۳ : صدری که سوده روح به پا صد رهش جبین

بند ۹۴ : قومی که امتیاز صواب از خطا کنند

بند ۹۵ : آنانکه نفس خویش جری بر جفا کنند

بند ۹۶ : قومی که اجتماع به بزم عزا کنند

بند ۹۷ : گر جن و انس در قدمت جان فدا کنند

بند ۹۸ : ناکس نه درک خشم خدا از رضا کند

بند ۹۹ : عجز است نفس ناطقه را از بیان حال

بند ۱۰۰ : چتوان سرودن آن همه با این زبان لال

بند ۱۰۱ : هرگه کنم به واقعه ی کربلا مرور

بند ۱۰۲ : چو از داستان سوگ تو یک نکته سر کنم

بند ۱۰۳ : در سوگ این ستم زدگان بحر و بر گریست

بند ۱۰۴ : بر اشک او مکین و مکان بوم و بر گریست

بند ۱۰۵ : بر حال آن صبی نه همان طشت زر گریست

بند ۱۰۶ : بر درج خشک اوکه و مه لعل تو گریست

بند ۱۰۷ : آن ناکسان که پخته ز جان خام میکنند

بند ۱۰۸ : قومی که بر قتال تو اقدام کرده اند

بند ۱۰۹ : کز هر شکنج و غم که در امکان سراغ داشت

بند ۱۱۰ : گو خصم دل چرا به ستم رام می کنی

بند ۱۱۱ : چون تن به خاک مقتلش از پشت زین رسید

بند ۱۱۲ : می گرید از غم تو فلک روزگارها

بند ۱۱۳ : ذکری ز ما که در خور حال محمد است

بند ۱۱۴ : یارب چه ها گذشت بر آن شاه بی سپاه

بند ۱

ای از ازل به ماتم تو در بسیط خاک

گیسوی شام باز و گریبان صبح چاک

ذات قدیم بهر عزاداری تو بس

هستی پس از حیات تو یکسر سزد هلاک

خود نام آسمان و زمین آنچه اندر او

از نامه ی وجود چه باک ار کنند پاک

تا جسم چاک چاک تو عریان به روی دشت

جان جهانیان همه زیبد به زیرخاک

ارواح شاید ار همه قالب تهی کنند

تا رفت جان پاک تو از جسم تابناک

پیر و جوان پدید و نهان مرد و زن همه

آن به که بی تو جای گزینند در مغاک

تخت زمین به جنبش اگر اوفتد چه بیم

رخش سپهر از حرکت ایستد چه باک

هم آه سفلیان به فلک خیزد از زمین

هم اشک علویان به سمک ریزد از سماک

خون تو آمده است امان بخش خون خلق

خون را به خون که گفته نشاید نمود پاک

تن ها مقیم بارگهت قلبنا لدیک

سرها نثار خاک رهت روحنا فداک

برگرگ چرخ و شیر سپهرش غضنفری است

آن گربه را که با سگ کوی تو اشتراک

خاک سیه به فرق قدح خواره ای که فرق

نشناخت خون پاک تو از شیر دخت تاک

آری درند پرده ی شرع رسول خویش

قومی که بیم و باک ندارند از انتهاک

خاکم به سر ستور به نعش تو تاختند

وآنگاه کشته چو تو آن گونه چاک چاک

خوناب دل ز دیده صفایی بیا ببار

شرحی ز سرگذشت شهیدان کن آشکار

بند ۲

باز از افق هلال محرم شد آشکار

برچهر چرخ ناخن ماتم شد آشکار

نی نی به قتل تشنه لبان ار نیام چرخ

خون ریز خنجری است که کم کم شد آشکار

یا بر افراشت رایت ماتم دگر سپهر

و اینک طراز طره پرچم شد آشکار

یاراست بهر ریزش خون های بی گنه

پیکانی از کمان فلک خم شد آشکار

یا از برای زخم شهیدان تشنه لب

از جیب مهر نسخه ی مرهم شد آشکار

یا فر و نهب پرده گیان رسول را

از مهر و مه صحیفه و خاتم شد آشکار

یا می خرند اشک عزا کز نجوم و ماه

جام بلور و دامن درهم شد آشکار

دل ها گشاید از مژه سیلاب لعل رنگ

از نوک ناوکی که در این دم شد آشکار

این ماه نیست نعل مصیبت در آتش است

کز بهر داغ دوده ی آدم شد آشکار

صبح نشاط دشمن و شام عزای دوست

این سور ماتمی است که با هم شد آشکار

باز از نهاد نوحه سرایان فراز و پست

آشوب رستخیز به عالم شد آشکار

آهم به چرخ رفت و سرشکم به خاک ریخت

اکنون نتیجه دل پر غم شد آشکار

ز افغان سینه ابر پیاپی پدید گشت

ز امواج دیده سیل دمادم شد آشکار

آهم شراره خیز و سرشکم ستاره ریز

این آب و آتشی است که توام شد آشکار

نظم ستارگان مگر از یکدگر گسیخت

یا اشک این عزاست که گردون ز دیده ریخت

بند ۳

پرورده ی معاویه تخم زنا یزید

در عهد باطل امر خلافت بدو رسید

تا حکمران کشور کفران و شرک شد

لشکر ز کین برابر سلطان دین کشید

بستند راه چاره ز هر در برآنکه بود

ز انگشت قفل دوزخ و فردوس را کلید

تا رسم بود شاه و رعیت نشد جسور

ز اینسان به قتل و غارت مولای خود عبید

تا زین شکست و فتح که آمد به دین و کفر

این راست شام ماتم و آن راست صبح عید

دورش گرفته خصم زهر سو چو دایره

او مانده فرد نقطه صفت در میان فرید

اعدا ز هرکناره چو اعضا به گرد او

او در میان ستاده به یک پا چو دل وحید

اعضا ولی ز فرط مرض منقطع ز قلب

دل نیز از مطاوعه ی عضو ناامید

افغان و استغاثه ز چرخش فرا گذشت

اما کجا به گوش تنی ز آن سپه رسید

با کام خشک و دیده ی تر بر لب فرات

ناکام شد به کام خسان تشنه لب شهید

اسلام از این مصیبت کبری به خاک خفت

توحید از این رزیت عظمی به خون طپید

تا آرمید پیکر پاکش به خون و خاک

آرامش از زمین و زمان جاودان رمید

بر آفریدگان همه ظلمی چنان نرفت

تا آفریدگار جهان ظلم آفرید

در کام دیر و کعبه شکر زهر و آب خون

از شربتی که لعل تو زان جرعه ای چشید

باطل اگر به قتل تو چندی سرور یافت

حق را مباد غم که ازین ره ظهور یافت

بند ۴

بست آشمان کمر چو به آزار اهل بیت

بگشود در زمین بلا بار اهل بیت

بر یثرب و حرم دو جهان سوخت تافتاد

با کربلا و کوفه سر و کار اهل بیت

روزی لوای آل علی شد نگون که زد

خرگه به صحن ماریه سردار اهل بیت

ز آن کاروان جز آتش حسرت به جا نماند

چون کوچ کرد قافله سالار اهل بیت

لب تشنه جان سپرد مگر برد دجله را

سیل سرشک دیده ی خون بار اهل بیت

دشمن ندانم آتش کین در خیام زد

یا در گرفت ز آه شرر بار اهل بیت

گردون چرا نگون نشد آن دم که از حرم

شد بر سپهر ناله ی زنهار اهل بیت

از آتش سموم مخالف به کربلا

یک گل نماند در همه گلزار اهل بیت

بعد از برادران و عزیزان و همرهان

حسرت سپاه و آه علمدار اهل بیت

تشویش و خوف و واهمه غم خوار بی کسان

اندوه و رنج و حسرت و غم یار اهل بیت

زنجیر و غل و بند نگهدار پور و دخت

شمشیر و تازیانه پرستار اهل بیت

خاشاک و دشت مرهم اعضای کشتگان

خوناب چشم شربت بیمار اهل بیت

خفتی به خاک و خون تو و در ماتمت ندید

جز خواب مرگ دیده بیدار اهل بیت

نگذاشت خصم سفله حجابی به هیچ وجه

جز گرد ماتم تو به رخسار اهل بیت

این جور از سلاله ی آدم زیاد بود

عشری از آن هم از همه عالم زیاد بود

بند ۵

تنها نه خاکیان به تو جیحون گریستند

در ماتم تو جن و ملک خون گریستند

خاکم به سر، برآر سر از خاک و درنگر

تا بر تو آسمان و زمین چون گریستند

چون سیل خون نشست زمین را که عرش و فرش

از حد و نظم و ضابطه بیرون گریستند

تا از عطش کبود شدت لب فرات و نیل

از رود دیده سیل جگرگون گریستند

تا بر سنان سرت سوی گردون بلند شد

بر فرشیان ملائک گردون گریستند

هرچند خود ز اهل زمین سر زد این عمل

افلاکیان بر اهل زمین خون گریستند

یک تن ز صد هزار کست جرعه ای نداد

با آنکه برتو آن فرق دون گریستند

بر تشنگان کشته ی کوی تو کاینات

از زخم کشتگان تو افزون گریستند

شد جیب روزگار به خون رشک لاله زار

خلقی ز بس به پهنه و هامون گریستند

افسردگان بزم عزایت به جای اشک

از آتش درون همه کانون گریستند

عبهر به دشت و لاله به بستان و گل به باغ

از جویبار دیده طبرخون گریستند

شد این عزای خاص چنان عام تا به هم

هشیار و مست و عاقل و مجنون گریستند

آن روز خون خود به رکاب ار کست نریخت

در ماتم تو عالمی اکنون گریستند

بعد از تو زندگان جهان را کم است باز

صد بحر اگر به طالع وارون گریستند

سوزند آفرینش اگر در غمت سزاست

برداغ ابتلای تو این سوختن بجاست

بند ۶

برعون باطل آه که ابنای روزگار

در نفی و سلب حق همه جویند اعتبار

تا کربلا ز کوفه به خونریز یک بدن

پر تا به پر پیاده و سر تا به سر سوار

با دعوی خدای پرستی خدای سوز

از التزام ظلم به رحمت امیدوار

ذکر رسول بر لب و بغض ولی به دل

در چشم ها کتاب عزیز اهل بیت خوار

در هیچ امتی عملی سرنزد چنین

ای شرک و کفر را خود از این کیش و ننگ عار

تا راز درم و رسم جدل در جهان که دید

آید برون برابر یک مرد صد هزار

می بین ستیز باطل و بنگر سکون حق

این صبر و این ستم به جهان ماند یادگار

چون شد که عدل حق نکشید انتقام ظلم

ز آن قوم کفر کیش خطاکوش نابکار

جان پلید کاش تنی زان شرار قوم

بیرون نبردی از دم شمشیر آبدار

از تاب تشنه کامی او جاودان کم است

جوشد به جای آب اگر خون ز چشمه سار

زین غم مگر شکسته سراپای آب نهر

بس تن برهنه سرزده برسنگ آبشار

از سبطیان تشنه لبت ای فرات شرم

تا کی به کام قبطی و این گونه سازگار

کاش ای سحر شبت نشود روز هان مخند

شرمی بدار باری از آن چشم اشکبار

از دیده ی تر و لب خشکت نصیب من

اشک زمین گذر شد و آه فلک گذار

ناحق به خاک با بدن چاک چاک خفت

الحق که حق ز فرقه ی ناحق به خاک خفت

بند ۷

آن راد سر به نوک سنان بر سزا نبود

و آن پاک تن به لجه ی خون در سزا نبود

آن جسم تابناک و سر پاک را مگر

جز خون و خاک بالش و بستر سزا نبود

آن تن که خلعت آمدش از حله های خلد

عریان به خاک معرکه بی سر سزا نبود

وقت قتال شاه ملایک سپاه را

از آه و اشک رایت و لشکر سزا نبود

چون صید تیر خورده به چنگ سگان شام

شیرحجاز واله و مضطر سزا نبود

بر داغ نوجوان پسر آن ناتوان پدر

اشکش به خاک و آه بر اختر سزا نبود

بر قصد یک تن ار همه خود بت پرست نیز

یک دشت تیغ و نیزه و خنجر سزا نبود

یک قلب وتیغ های مجدد زهی ستم

یک جسم و تیرهای مکرر سزا نبود

آن را کش اختران زره و خود و مهر و ماه

از خار و خاره جوشن و مغفر سزا نبود

و آنرا که اطلس فلکش طرف آستین

خاک سیاه خلعت پیکر سزا نبود

شمعی که چشم عقل از او کسب نور کرد

خامش فتاده در ره صرصر سزا نبود

فلک نجات و لنگر ایجاد و بحر جود

در شط خون چو حوت شناور سزا نبود

ظلمی که رفت بر شه دین زان سپاه دون

در حق هیچ ظالم کافر سزا نبود

آهنگ قتل و غارت و انداز اخذر و اسر

بر زادگان شافع محشر سزا نبود

آری همیشه پیشه ی دوران چنین گذشت

گردون به کام دشمن ارباب دین گذشت

بند ۸

در کامش ای فلک زدی آتش به جای آب

خاکت به حلق باد بدین گونه احتساب

با این ستم هنوز ترا چشم آفرین

با این گنه هنوز ترا بویه ی ثواب

آبی به حلق سوخته ی او نریختند

با آنکه دجله آب شد از فرط التهاب

تا دیده و دلش ز عطش ماند خشک و تر

بایست خون دل رود از دیده ی سحاب

گرم از شهادتش سر و جان از حیات سرد

دل بر فراق داغ و درون از عطش کباب

رایی به سوی مقتل و رویی به خیمگه

جانش سبک عنان و عنانش گران رکاب

دل خالی از علاقه دهان از وداع پر

در این عمل درنگش و برآن امل شتاب

زین قصد ناصواب نگشتند محترز

ز آن خون بی گناه نجستند اجتناب

پوشید خلعتی اگر او بود خاک صرف

نوشید شربتی اگر او بود خون ناب

نه چرخ منقلب شد ازین شغل بی محل

نه خاک مضطرب شد ازین ظلم بی حساب

با تفته کامی وی و اصحاب تشنه لب

ای کاش نیل و قلزم و جیحون شدی سراب

ازتاب تشنه کامی اطفال در خروش

خاک سیه به دیده ی بی آب آفتاب

تا در عراق و شام حریم تو دربدر

دل شاد آن غمین فتد آباد این خراب

در خون خود چو خفت جگرگوشه ی بتول

بر خاک ره فتاد چو فرزند بوتراب

پشت زمین ز اشک ملایک تباه باد

روی فلک ز آه اناسی سیاه باد

بند ۹

شه زاده آن زمان که چو خورشید شد سوار

پیرامنش نوازن زن و فرزند ره سپار

آسیمه سر به دامنش آویخت پور و دخت

او بدر و اهل بیت بر اطراف هاله وار

او غرق اشک جاریه چون قطب و اهل بیت

چون پره های چرخ سراسیمه ز اضطرار

آنان به باد بعد خزان گونه برگ ریز

و او را شکفته رخ به بوی قرب چون بهار

اهل حرم چو جمع عزا سر به جیب غم

او در میان چو شمع به رخساره اشک یار

او را به یاد وصل چو معشوق دل قوی

و آنان به تاب هجر چو عشاق تن نزار

او چهر برفروخته چون گل به شاخ زین

و آنان چون عندلیب خروشان ز هرکنار

در دیده موج اشک و به دل کوه های درد

بر سینه خیل داغ و به لب ناله های زار

از فرط بی قراریشان گر کنم حدیث

معنی به لفظ و لفظ نگیرد به لب قرار

هم چرخ را به یاری اشرار اهتمام

هم خصم را ز خواری اخیار افتخار

غی و غرور باطل و صبر و سکون حق

ماند این دو جاودان ز فریقین یادگار

گلبن چو نخله خار برآوردش از خدنگ

برجای گل چرا ندمد خار لاله زار

تا تلخ شد زبان شکر بارش از عطش

زهر است در مذاق جهان آب خوشگوار

این آتش ار به آب رضا می نشد خموش

بی وقفه سوختی همه کیهان به یک شرار

بر دورش اهل بیت خروشان کشیده صف

گریان به گرد چشم چو مژگان زهر طرف

بند ۱۰

آن نعش نازنین تو بی سر کجا رواست

و آن سر جدا فتاده ز پیکر کجا رواست

یک قلب و تیغ ها همه تا قبضه ای دریغ

یک جسم و تیرها همه تا پر کجا رواست

آن حنجری که بوسه گه خاتم رسل

دندان گزای دشنه و خنجر کجا رواست

گیرم صواب گرچه خطا هرچه برتو رفت

اسبت بکشته تا ختن آخر کجا رواست

نو خط برادران ترا تشنه لب دریغ

کشتن فراز دیده ی خواهر کجا رواست

سرگشته خواهران ترا خسته دل فسوس

بستن به پیش چشم برادر کجا رواست

فرزند اگر فرنگی و مادر اگر مجوس

قتل پسر برابر مادر کجا رواست

یک حلقه خواهران و زنان را اسیر و عور

بازو به بند و نای به چنبر کجا رواست

زن های بی برادر و اطفال بی پدر

خشم آزمای خصم ستمگر کجا رواست

آن گونه تاب تشنگی آن طرفه قحط آب

براهل بیت ساقی کوثر کجا رواست

ذل اسیری و غم قتل و نهیب نهب

در حق خاندان پیمبر کجا رواست

برچهره ی حریم خدا ز آستین و کف

در چشم خلق پرده و معجز کجا رواست

آن کاروان بی سر و سالار را به راه

قید و طپانچه قاید و رهبر کجا رواست

در بزم کربلا شهدا را ز دور چرخ

از خون حلق باده و ساغر کجا رواست

تا کربلا به پاست بلایی چنین که دید

جوری چنان که کرد و جفایی چنین که دید

بند ۱۱

شط فرات از آتش حسرت کباب شد

وز تشنگیش از عرق خجلت آب شد

در حلق ساکنان بهشت آب سلسبیل

بر یاد تشنه کامی او خون ناب شد

جبریل دست برسر و سر برد زیر بال

چون دست برعنان زد و پا در رکاب شد

خود پس چرا نداد کسی داد اهل بیت

کز آن غریور و غلغله روز حساب شد

امر شکیب کرد حرم را و خویشتن

بر ناشکیبی همه بی صبر و تاب شد

عمر از فراز روی و اجل در قفای او

این بی درنگ آمد و آن با شتاب شد

از صدر تا به صف همه لرزید عرش و فرش

در صف چو صدر زین تهی از آن جناب شد

اجزای کاینات سراپا بلند و پست

هر ذره ذره بی سر و پا ز اضطراب شد

چرخ از روش ستاد و زمین در طپش فتاد

زیر و زبر جهان همه پر انقلاب شد

از آه و اشک سینه و دامان باغ و دشت

صحرای آتش آمد و دریای آب شد

تا خون حلق اوکف صحرا نگار کرد

از خون دیده دامن زهرا خضاب شد

با آنکه جای غم نه ازین داغ ناگزیر

در باغ خلد فاطمه بی خورد و خواب شد

ساکن شو ای فلک که درین دور دیر پای

بطحا و یثرب از حرکاتت خراب شد

ز آن خون بی گناه عجب تر که آن گروه

خشنود ازین شدند که کاری ثواب شد

آه از دمی که فارس میدان کربلا

چون اشک خود فتاد به دامان کربلا

بند ۱۲

قاتل به قصد قربت اگر تیغ کین کشید

خاکش به دیده تیغ چرا بی گنه برید

قتل تو ماتمی است جهان را که جاودان

با وی برابری نکند صد هزار عید

پی چون نشد ستور که دشمن برآن سوار

بر نعش چاک چاک تو او راند و آن دوید

تا از عطش گلت شده نیلوفری رواست

سوسن وش ار به چشم چمن خارها خلید

کام جوان و پیر به یک رشحه تلخ ساخت

آن می که کام خشک تو زان جام ها کشید

این غم کجا برم که غمت هیچ کس نخورد

جز خواهران بی کس و اطفال ناامید

دهر از ازل گرفته عزایت که روز و شب

گیسو برید شام و سحر پیرهن درید

اکرام بین که بعد شهادت چه کرد خصم

از نی جنازه بستش و از خون کفن برید

پرداخت محملی که نظیرش ملک نیافت

آراست خلعتی که ندیدش فلک ندید

تا نام روز رفت و نشان شب این ستم

بر نیک و بد نرفته سیه بوده یا سفید

قاتل براین قتیل نه تنها گریست زار

تیغی که سربریدش از آن نیز خون چکید

در بطن مادران همه طفلان خورند خون

ز آبی که طفلش از دم پیکان کین مکید

نامد به خیمه گاه چرا با کمال قرب

چون شط فغان العطش از تشنگان شنید

خود گر نه پای دجله به زنجیر بسته بود

دست قضا چرا نه به سر سوی وی چمید

از کشتن این چراغ که نورش زیاد شد

هرچش عدو نهفت ظهورش زیاد شد

بند ۱۳

برحالت غریبی او آسمان گریست

تنها نه آسمان همه کون و مکان گریست

چون سوی مقتل آمد و برکشتگان گذشت

بر هر جوان و پیر خروشان چنان گریست

کزتاب شرم در رخ او ماسوا گداخت

و ز باب رحم بردل او کن فکان گریست

هم بر رجال کشته بی کفن و دفن سوخت

هم برنساء زنده ی بیخانمان گریست

از ناله اش خروش به خلد برین فتاد

وز گریه اش بتول به باغ جنان گریست

برسینه و لبش همه صحرا و باغ سوخت

بر دیده و دلش همه دریا و کان گریست

گل ها به خاک ریخت چو گلشن به باد رفت

بلبل به حسرت آمد و بر باغبان گریست

دل هرچه داشت خون جگر سوی دیده راند

چشم از پی نثار رهش ناتوان گریست

چون انس جان برید ز جان جان انس و جان

تن انس جان گذارده بر انس و جان گریست

لب تشنه نحر شد لب نهر فرات آه

با آنکه نهر در غمش آب روان گریست

تا پیکر امام زمان برزمین فتاد

روح الامین به حال زمین و زمان گریست

جسم جهان فتاد تهی ز آن جهان جان

جان جهانیان به عزای جهان گیست

بریک جوان و پیر وی ابقا نکرد خصم

هرچند زان سپه همه پیر و جوان گریست

براین غریب دشت بلا نفس و عقل سوخت

براین قتیل تیغ جفا جسم و جان گریست

جانم به تاب ز انده بی تابیت حسین

خاکم به باد ز آتش بی آبیت حسین

بند ۱۴

تخم جفا به خاک شقا ریخت تا یزید

کس حاصلی به جز غم از آن زرع ندروید

منت خدای را که خود از ریشه ای که کاشت

جز بار لعن و خار ملامت گلی نچید

تا رفته وصف ظلمت و نور این جفا نرفت

برهیچ آفریده شقی بوده یا سعید

رحم از زمانه شست عدو ورنه اهل بیت

نزدیک و دور ویله ی وا العطش شنید

ز آن فرقه یک تنش همه فریاد رس نخواست

ورنه به گوش ها همه فریاد او رسید

تنها نه راست قامت مه زین عزا خم است

برداغ این ستم زده نه آسمان خمید

آن کش دو کون قیمت یک مشت خاک پای

از پا به سر درآمد و در خاک و خون طپید

بعد از صدور این ستم از شرم انبیا

روح القدس به بنگه غم انزوا گزید

زیبق به گوش ریخته بود آن فریق را

ز آنان تنیش ورنه به فریاد می رسید

با آن خروش و شورش و آشوب و انقلاب

عالم چه شد که باز برین وضع آرمید

از داغ چهر و زلف جوانان نسوخت باز

دیگر ز باغ سوری و سنبل چرا دمید

تا در میان جان من این غم گرفت جای

شادی ز دل به گوشه ی افسردگی خزید

ضنت مکن ز گریه صفایی درین عزا

کز دیده بایدت عوض اشک خون چکید

بفروش قلب غفلت و نقد سرشک خر

کز نیم قطره دولت باقی توان خرید

دشمن ستیزه کرد و به رویش کشید تیغ

تیغ از بریدن آه که سروانزد دریغ

بند ۱۵

یک تیر از کمان حوادث برون نشد

کآنرا قدر به سینه ی او رهنمون نشد

در حیرتم که با همه سنگین دلی سپهر

از تاب آتش جگرش آب چون نشد

آبی که بسته ماند براسباط مصطفی

در کام قبطیان ظلوم از چه خون نشد

عرش وجود عرشه ی زین ساخت ذیل خاک

افلاک سربلند چرا سرنگون نشد

معمار هشت روضه ی مینو ز دست رفت

این طاق نه رواق چرا بیستون نشد

زینش ز پشت رخت نگون از چه رو دگر

تخت فلک چو بخت زمین باژگون نشد

پیش از برون کشیدن و حنجر بریدن آه

خنجر چرا به پهلوی قاتل درون نشد

میراب زندگی به عطش مرد و باز هم

ماء معین معاینه خون در عیون نشد

با آنکه موج خون شهیدان به چرخ رفت

یا للعجب که روی فلک لاله گون نشد

دردا که سیل اشک یتیمان نکرد سست

اوتاد و کوه را و زمین بی سکون نشد

گردون دون نگر که به میدان کفر و دین

جز بر مراد مردم بی دین دون نشد

ظلمی که شد برآل پیمبر به هیچ کس

از ابتدای خلق جهان تاکنون نشد

سری نهفته اند درین، ورنه انبیا

یک تن به صد هزار بلا آزمون نشد

آن مایه ظلم ها که به خیل رسل رسید

با کوه این جفا پرکاهی فزون نشد

در حق یک تن این همه جور و ستم چرا

برروی یک دل این همه اندوه و غم چرا

بند ۱۶

امروز روز قتل شهیدان کربلاست

صحرای حشر عرصه ی میدان نینواست

مال حلال و خون حرام مجاهدین

بی جرم این هدر همه وآن بی گنه هباست

پشت حسینیان حجاز از ملال خم

صوت مخالفان عراق از نشاط راست

از طرف خیمگه همه فریاد الامان

وز سمت حربگه همه آواز مرحباست

از دختران بی پدر افغان وا حسین

وز خواهران خون جگر آشوب وا اخاست

عزمش پی شهادت و جزمش بر اهل بیت

آموده ی اسیری و آماده ی فداست

یک سو نوای ناله و یک سو نفیر نای

گوشی فرا به معرکه گوشی به خیمه گاه است

رایش به رزم ثابت و پایش به راه سست

رویش سوی حرامی و دل در حرم سراست

برجان فشانی خود و تشویش اهل بیت

یک چشم رو به قتل و یک چشم بر قفاست

در قتل ایل حیدر و نفرین آل حرب

یک دست بر کمرگه و یک دست بر خداست

برخون آهوان حرم گرگ سان حریص

سگ های دشت ماریه شیر خدا کجاست

رخ ها پر از غبار و جگرها پر از عطش

لب ها پر از شکایت و دل ها پر از عزاست

تنها دوان به دشمن و جان ها روان به دوست

آن از در مجاهده و این از سر رضاست

در حلق تشنگان همه جز تیر کین نجست

از جان کشتگان همه جز دود دل نخاست

یک دودمان به خاک مذلت شهید گشت

تا دوری آسمان به مراد یزید گشت

بند ۱۷

نگذاشت ظلم اهل زنا در جهان دریغ

جز یک مریض ز آل پیمبر نشان دریغ

میر قضا به مجلس غم خاک شین فسوس

دیو دغا به مسند جم حکمران دریغ

عیسی صلیب پنجه جوقی جهود وای

موسی جریح زخمه ی خیل شبان دریغ

افتاده طایران ریاض رسول و آل

در دام فتنه کبک و هما ز آشیان دریغ

طاوس وسار در رسن از عنکبوت آه

شاهین و چرخ در قفس از ماکیان دریغ

با میهمان کس این همه بی حرمتی نراند

یکباره رفت شرم و حیا از میان دریغ

با کافر این معامله کافر نکرد هم

در یک کف آب خود که کند زین و آن دریغ

در هیچ ملتی همه گیتی ز شرب آب

در حق میهمان نکند میزبان دریغ

از صرف آب صرف زهر ملحدی عنود

هرگز نکرده هیچ کس از انس و جان دریغ

آن را که بسط ید ز محیطش سبق ربود

مقطوع بین ید از ستم ساربان دریغ

آن تن که با رسول امین زیر یک عبا

خفتی به روی خاک و به خون شد طپان دریغ

همواره آسمان و زمین را چه شد که بود

با اهل عصمت آن همه نامهربان دریغ

در میزبانی تو به جز کوفیان شوم

از میهمان نداشته کس آب و نان دریغ

از دور جان فشانیت اکنون که مانده دور

ماند از غم تو قسمت ما جاودان دریغ

فرعون کفر بین که عزیز است و کامکار

موسای دین به چنگ اراذل ذلیل و زار

بند ۱۸

گشتند کشته چون همه انصار اهل بیت

شد نوبت شهادت سالار اهل بیت

دل پر خروش از غم یاران و لب خموش

آمد به خیمه بر سر بیمار اهل بیت

برداشت سر ز بستر و بگذاشتش به بر

کای بعد من معین و مددکار اهل بیت

دیدی که زین سموم خزان خیز غیر تو

دیگر گلی نماند به گلزار اهل بیت

خفتند اقربا همه در خون خویشتن

زین پس تویی به محنت و غم یار اهل بیت

حکم قضا و امر قدر خوش زدند راه

بر نجم ما و بخت نگون سار اهل بیت

این بود سرنوشت که زین سرزمین مرا

افتد به حشر وعده دیدار اهل بیت

رفتند هم رهان و من اینک روانه ام

ای مونس نهان و پدیدار اهل بیت

حالی که شد صغیر وکبیر سپه هلاک

زیبد به خاک خفته سپهدار اهل بیت

رفتم کنون که بود شهادت نصیب ما

پاس خدا نصیر و نگهدار اهل بیت

عرش آن زمان طپید که میگفت و می گریست

بیمار اهل بیت به سردار اهل بیت

من خود هلاک داغ عزیزانم ای پدر

بعد از توکیست محرم و غمخوار اهل بیت

حرمان و حسرتم همه در باب کشتگان

تشویش و حیرتم همه درکار اهل بیت

نالید و سخت وگفت به پاسخ صبور باش

باشد خدا کفیل و پرستار اهل بیت

ناگه سکینه آمد و باچشم اشکبار

سد بست پیش پای وی از خیمه سیل وار

بند ۱۹

با گریه گفت کای پدر نامدار من

ای مایه ی قرار دل بی قرار من

بنشین و آن مخواه که زین باد فتنه خیز

برخیزدت ز گوشه ی دامن غبار من

یک ره به دامنم بنشان تا به صد زبان

بر شاخ گلبن تو بنالد هزار من

دل را نظر همین به تو باشد رضا مشو

کافتد به خاک نخل تو از جویبار من

چشمم ز انتظار عزیزان سفید ماند

دیگر تو خود سپاه مکن روزگار من

پیش از شکفتن گل و گلبانگ عندلیب

از تند باد فتنه خزان شد بهار من

فصل بهار ز آتش بی آبیم دریغ

پیش از شکوفه سوخت همه شاخسار من

لب بین کبودم از عطش این بس دگر مخواه

نیلی کند طپانچه اعدا عذار من

وا خجلتا ز فاطمه گر بی تو اوفتد

بار دگر به جانب یثرب گذار من

سر زد به سنگ و خاک به سر ریخت کای پدر

صبر از غم فراق شما نیست کار من

برداشت از زمینش و بگرفت در کنار

کی زیب بخش دامن و جیب کنار من

داغ برادران وجوانان مرا نسوخت

چندانکه ناله های تو ای دل فگار من

صبر از خدای خواه و بپرهیز بیش از این

دامن مزن بر آتش دوزخ شرار من

تسلیم امر حق شو و با هجر من بساز

خواهد ترا یتیم چو پروردگار من

پس پیش خوانده خواهر برگشته حال خویش

بروی شمرد شمه ای از شرح حال خویش

بند ۲۰

کای خواهر ای ستم کش بی غم گسار ما

دیدی چگونه گشت سرانجام کار ما

دشمن به دودمان من انداخت آتشی

کآتش فکند در دو جهان یک شرار ما

بر خاندان من شرری شعله زد که زو

دودی فلک بود ز دم شعله بار ما

زین تندباد حادثه انگیز فتنه خیز

گلشن به باد رفت و خزان شد بهار ما

سرو و صنوبر وگل و شمشاد و ارغوان

یکباره شد قلم همه از جویبار ما

رفتیم و اشک حسرت و داغ فراق ماند

درچشم و سینه های شما یادگار ما

واقع به وقعه ای شده کز فرط بی کسی

خون گلوی ماست وقایع نگار ما

سرهای سروران به سر نی از آن کنند

کز سمت حربگه نکشید انتظار ما

از پایمال سم ستواران باد پی

برطرف دامنت ننشیند غبار ما

زین خاک بردمد همه گل های آتشین

از عکس داغ های دل داغ دار ما

باغی به جای سبزه پر از لاله بنگری

روزی اگر گذار کنی بر مزار ما

از شرح شکوه فرصت دیدار چون فتد

افتد فراز جد و پدر چون گذار ما

برداغ نوخطان همه صبر از خدا طلب

بخشد جزای خیر ترا کردگار ما

پس گفت یا رب این همه سهل است و مختصر

صد جان و سر به پای تو کمتر نثا رما

زینب به زاری آمد و زد صیحه ای بلند

وز برق آه شعله به هفت آسمان فکند

بند ۲۱

کای یار بی کسان سخن جان گزا زدی

کآتش به جان دوده ی آل عبا زدی

داری سرشکستن دل های ما که تیغ

بستی به قصد دشمن و بر قلب ما زدی

داغی که بود در خور اعدای سخت جان

از ماجرای خود به دل ما چرا زدی

آن ضربتی که سینه ی بیگانه را سزاست

بی دست و تیغ بر جگر آشنا زدی

آتش زدی به خلوتیان حریم قدس

بی پرده زین سخن که به ما بر ملا زدی

دم درگلوی ما همه شد آتشین گره

در پاسخ تو تا دم از این ماجرا زدی

دامن کشیدی از من و کلثوم گوییا

دامن بر آتش دل خیر النساء زدی

خود را قتیل و اهل حرم را اسیر گیر

پندار خود که بر صف قوم دغا زدی

رفتی به سوی مقتل وگشتی نگون ز اسب

خفتی به روی خاک و به خون دست و پا زدی

ایل حجاز ساز حسینی کنند راست

تا با مخالفان عراق این نوا زدی

از پرده ی جگر همه چون نی نوا زنند

تا تو قدم به ناحیه ی نینوا زدی

کیوان فراشت رایت کرببلای ما

تا تو علم به بادیه ی کربلا زدی

کردی به دست خویش سر خویش و اقربا

گوی ولا و بر سر کوی بلا زدی

در پای دوست دست فشاندی ز ماسوا

در راه قرب بر دو جهان پشت پا زدی

این گفت و رفت از خود و افتاد بر زمین

برخاست بار دیگر و با گریه گفت این

بند ۲۲

کاطفال را یتیم و مرا خون جگر مخواه

کلثوم را اسیر و مرا دربدر مخواه

آزار دخترانت ازین بیشتر مجوی

تشویش خواهرانت ازین بیشتر مخواه

آن زار مرده فاطمه را بی پسر مساز

وین شوی کشته فاطمه را بی پدر مخواه

خود رارسیده خون گلو برکنار شط

ما راگذشته سیل سرشک ازکمر مخواه

آتش به کشت زار من از خشک و تر مزن

تاراج شاخسار خود از برگ و بر مخواه

بر انتظار رجعتت از حرب تا به حشر

چشمم به راه مانده وگوشم به در مخواه

این سینه را که مخزن اسرار علم غیب

پیش هزار دشنه و خنجر سپر مخواه

کامت که ز آتش عطش از نافه خشک تر

با خون حلق سوخته ی خویش تر مخواه

صد چاک ازین مجاهده خود را به تن منه

صد خاک از آن مشاهده ما را به سر مخواه

در خون چو لاله قالب خود غوطه ور مکن

بر نی چو هاله تارک خود جلوه گر مخواه

خود را چو باغ ثوب شفق گون به تن مپوش

ما را چو داغ کسوت نیلی به بر مخواه

صد قبضه تیغ بر سر خود کارگر مخر

صد جعبه تیر در دل خود پی سپر مخواه

ما را ذلیل زمره ی بی پا و سر مدار

خود را قتیل فرقه ی بیدادگر مخواه

لب تشنه ایم و غم زده سرگشته ایم و مات

احوال اهل بیت نبی زین بتر مخواه

گفت این و سر چو خاک رهش در قدم فکند

و افغان اهل بیت بر افلاک شد بلند

بند ۲۳

کز جد و مادر و پدر ای یادگار ما

آقای ما برادر ما شهریار ما

داریم التماسی ازین التهاب بیش

فرمای التفاتی ازین به به کار ما

هفتاد و یک جراحت کاری به روی هم

زین کشتگان رسید به جان فگار ما

دگر هزار و نهصد و پنجاه زخم غم

از داغ خود مزن به دل داغ دار ما

بر پای دوستان مفکن ز اضطرار بند

در دست دشمنان مپسند اختیار ما

از خون مخواه خلعت لعلی لباس خویش

وز غم مساز کسوت کحلی شعار ما

رحمی به حال فاطمه کآن طفل بی پدر

تا حشر دیده دوخته بر انتظار ما

سوی مزار فاطمه چون بگذریم اگر

افتد ز کوفه بی تو به یثرب گذار ما

دل داده ای به دست که این سان اثر نکرد

بر سینه ی تو ناله ی گردون سپار ما

دل پاره پاره از سر مژگان فرو چکید

در روضه ی تو طرفه گلی داد خار ما

دردا که تر نشد لب خشکت به نیم نم

چندان که رفت سیل سرشک از کنار ما

چون شد که راه معرکه را بر شما نبست

ای خاک بر سر مژه ی اشک بار ما

خود جرم ما چه بود که نگذشته تا گذشت

خونخوار دشمن از سر یک شیرخوار ما

گر سخت تر ز خاره نبود از چه دل نسوخت

این قوم را به روز تو در روزگار ما

پس دست بر عنان شه بی سپه زدند

وز دل شرر به خرمن خورشید و مه زدند

بند ۲۴

کز اختر فلک‌زده وز طالع زبون

گردون زمانه را به جفا گشت رهنمون

عصری است بی‌مروت و عهدی است بی‌امان

دوری است پر دواهی و دهری است پر فنون

هم خاک مهرسوز و هم افلاک کینه‌ساز

از سعد بی‌سعادت و از بخت باژگون

هم دوست بی‌حمیت و هم خصم بی‌حیا

این از شکیب کمتر و آن از بلا فزون

نعش معاشران همه عریان به مهد خاک

جسم برادران همه غلطان به موج خون

این یک ز نی سرش به فلک رفته سربلند

وین یک ز زین تنش به زمین گشته سرنگون

از موج خون خسته‌دلان خاک بی‌قرار

وز تیر آه تشنه‌لبان چرخ با سکون

روی هوا ز دود جگرهاست دوده‌رنگ

پشت زمین ز خون بدن‌هاست لاله‌گون

استاده پیش چشم تو اینک به جنگ جای

با تیغ و نی صفوف جفاجوی کالجفون

با آنکه یک تن از صف میدان نگشت باز

رفتند یاوران و تو هم می روی کنون

از شست ما به تیر قدر می‌شوی رها

وز دست ما به حکم قضا می‌روی برون

ما بی‌کسان زار و غریبان بی‌پناه

بعد از تو درمیان بلا چون کنیم چون

جمعی اسیر و عور و پریشان و خوار و زار

وین قوم تند و سرکش و بی‌دین و رذل دون

از ما مدار چشم صبوری در این سفر

اسپند را چگونه بر آتش بود سکون

شاه غریب از همه گیتی گسسته‌دل

این گفت و کاینات شد از روی او خجل

بند ۲۵

کاندیشه‌ناکم از غم بی‌یاری شما

در تابم از خیال گرفتاری شما

دادم تنی به مرگ و نهادم دلی به صبر

هرچند دل خورم ز جگرخواری شما

ناچار خاطر همه آزردم ارنه من

هرگز رضا نی‌اَم به دل‌آزاری شما

عباسم از جهان شد و با آه و اشک ماند

سقایی بنات و علمداری شما

قطع نظر کنید ز من هم که بعد از این

با نیزه است نوبت سرداری شما

زیبد گلی ز خون گلو روی زرد من

تا کاهی از عطش رخ گلناری شما

کمتر کنید سینه و کمتر به سر زنید

کاین لحظه نیست وقت عزاداری شما

آبی بر آتشم نتوانید زد ز اشک

افزود تابش دلم از زاری شما

این بود سود گریه که اعدای رحم‌سوز

خون‌خوارتر شدند ز خون‌باری شما

اطفال بی‌پدر همه را مادری کنید

تا شادمان زیَند به غم‌خواری شما

در حق این مریض پریشان مستمند

جمع است خاطرم به پرستاری شما

کم نیست اگر به ذل اسیری کنید صبر

از عزت شهادت ما خواری شما

در کارها خداست وکیل و کفیل من

کافی است حفظ او به نگهداری شما

هم خشم او کند طلب خون ما ز خصم

هم نصر او رسد به مددکاری شما

پس پیش راند و رو به سپاه ستم نهاد

صد داغ تازه بردل اهل حرم نهاد

بند ۲۶

درداد تن به مرگ چو کارش ز جان گذشت

بگذاشت پای بر سر جان وز جهان گذشت

آمد به حرب‌گاه و به هر گام ز اهل‌بیت

صد رستخیز عام بر آن ناتوان گذشت

چندان به کشتگان خود از چشم و دل گریست

کآب از رکاب برشد و خون از عنان گذشت

پیر فلک خمید چو آن پیر خسته‌جان

بر نعش چاک‌چاک جوانی چنان گذشت

بی‌اختیار کشتهٔ او را به بر کشید

با حالتی که کار غم از امتحان گذشت

رخ بر رخش نهاد و به حسرت سرشک ریخت

این داند آن‌که از پسری نوجوان گذشت

کاینک رسم ز پی که به داغت زیَم صبور

آسان وگرنه از چو تو کی [می‌]توان گذشت

دشمن ز شق‌کمانی خود دست برنداشت

هرچند تیر نالهٔ وی ز آسمان گذشت

از تاب زخم و کوشش حرب و غم حریم

جان ناگذشته از سر تن تن ز جان گذشت

و آنگه به روی خاک در افتاد و کار او

از گرز و تیغ و دشنه و تیر و سنان گذشت

در موج اشک و خون گلو تشنه جان سپرد

وز پیش چشمش آن دو سه نهر روان گذشت

برق ستیزه خشک و ترش برگ و بار سوخت

بر یک بهار گلشن او صد خزان گذشت

در ماتمش ز سینهٔ مجروح تشنگان

دل‌ها برون فتاد چو کار از فغان گذشت

مردان به خاک و خون همه خفتند تشنه‌کام

با آنکه موج اشک زنان از میان گذشت

تنها به راه دوست نه دست از حرم کشید

بفشرد پای و بر سر خود هم قلم کشید

بند ۲۷

چون نوبت قتال ز یاران به شه فتاد

پاسی پس از مقاتله در قتلگه فتاد

چون زخم‌های خویش به گرداب خون نشست

چون مرغ پر به خون زده بر خاک ره افتاد

با یک هزار و نهصد و پنجاه زخم بیش

او را چو نوک تیر به خون جایگه فتاد

یا از عناد اهل حسد یوسفی عزیز

با پاره‌پاره پیکر عریان به چه فتاد

چون شمس شامگه که به سرخی کند غروب

طلعت نهفت و صبح جهانی سیه فتاد

بر داغ مرگ او دل اسلام و کفر سوخت

و آتش به جان بتکده و خانقه فتاد

آن ساعت از تراکم اطوار مختلف

با روز رستخیز بسی مشتبه فتاد

از بادهای زرد و سیه کآن زمان وزید

شد کهربا زمین و فلک چون شبه فتاد

پس فوجی از سپاه چو سیلاب فتنه‌خیز

از حرب‌گاه آمد و در خیمگه فتاد

هر سفلهٔ حریص در آزار اهل‌بیت

از فرط ناکسی به خیالی تبه فتاد

از اضطراب زینب و کلثوم و عابدین

لرزید عرش و رعشه به خورشید و مه فتاد

اموال شاه کشته به تاراج قوم رفت

هر چیزشان به چنگ یکی ز آن سپه فتاد

برروی بانوان حرم برقعی نماند

از فرق آفتاب سزد گر کله فتاد

خاک خیام ز آتش خصمش به باد رفت

و آن کاروان بی سر و سامان به ره فتاد

پس راه کوفه پیش گرفتند آن گروه

پیچید بر خود آن در و دیوار و دشت و کوه

بند ۲۸

تن‌های یاوران همه در خاک و خون طپان

سرهای همرهان همه بر نیزه خون‌چکان

خونابهٔ گلوی وی از چوب نی چکید

یا خون گریست با همه آهن‌دلی سنان

دلْ‌شان به داغ انده و تشویش هم رکاب

تنْ‌شان به تاب حسرت و تیمار هم عنان

تن‌ها قتیل تیغ‌گذاران لشکری

سرها دلیل ناقه‌سواران کاروان

افغان به ماتم شهدا رفته در خروش

ماتم به حالت اسرا گشته نوحه‌خوان

پهلوی شاه بی‌کس و همراه اهل‌بیت

تن‌ها به خاک خفته و سرها به ره دوان

تن‌ها به پاس شه همه بر آستان مقیم

سرها به سرپرستی اهل حرم روان

نالان از این رزیت و آشوب وحش و طیر

گریان از این مصیبت و آسیب انس و جان

تن‌ها گواه حسرت سرهای تشنه‌لب

سرها نشان پیکر مجروح کشتگان

هم اشک در عزای شهیدان سرشک‌ریز

هم آه در هوای اسیران به سر زنان

تن‌ها کنایتی ز معادات دهر دون

سرها علامتی ز ستم‌های آسمان

زین ماجرا عجب نه اگر خون به‌جای اشک

جاری بود ز دیدهٔ جبریل جاودان

هم کر شد از شنفتن این سرگذشت گوش

هم لال شد ز گفتن این داستان زبان

سرگشته گشت کلک صفایی در این حدیث

ز آن ره سه چار قافیه آورد شایگان

هر شعله آه دل الفی زین روایت است

هر قطره اشک خون نقطی زین حکایت است

بند ۲۹

بیمار کربلا به تن از تب توان نداشت

تاب تن از کجا که توان بر فغان نداشت

گر تشنگی ز پا نفکندش غریب نیست

آب آن‌قدر که دست بشوید ز جان نداشت

در کربلا کشید بلایی که پیش وهم

عرش عظیم طاقت نیمی از آن نداشت

ز آمدشد غم اسرا در سرای دل

جایی برای حسرت آن کشتگان نداشت

جامی به کام تفتهٔ طفلان از آن نریخت

کو غیر اشک در نظر آبی روان نداشت

در دشت فتنه‌خیز کز آن سروران تنی

جز زیر تیغ و سایهٔ خنجر امان نداشت

این صید هم که ماند نه از باب رحم بود

دیگر سپهر تیر جفا در کمان نداشت

یا کور شد جهان که نشانی از او ندید

یا کاست او چنان‌که ز هستی نشان نداشت

از دوستانش آن‌همه یاری یقین نبود

وز دشمنان هم این‌همه خواری گمان نداشت

آن گرچه سوخت از عطش این بود خون صرف

جز اشک چشم و لخت جگر آب و نان نداشت

از بهر دوستان وطن غیر داغ و درد

می‌رفت سوی یثرب و هیچ ارمغان نداشت

تا شام هم ز کوفه در آن آفتاب گرم

بر فرق جز سر شهدا سایبان نداشت

از یک شرار آه چرا چرخ را نسوخت

در سینه آتش غم خود گر نهان نداشت

وز یک قطار اشک چرا خاک را نشست

گر آستین به دیدهٔ گوهرفشان نداشت

چون مرغ سر بریده و چون صید خورده تیر

جان از حیات سرد و دل از زندگیش سیر

بند ۳۰

تا طیلسان ز تارک آن تاجور فتاد

از فرق شهسوار فلک تاج زر فتاد

کیوان و تیر و زهره و بهرام و مشتری

چون مهر و ماه افسر زرشان ز سر فتاد

اکلیل بر زمین زده از فرق فرقدین

تا جبهه و جبین تو با خاک درفتاد

درماتم تو دیر و حرم پیر و دیر سوخت

این خود چه دوزخی است که در خیر و شر فتاد

افلاک و عرش و کرسی و لوح و قلم همه

در هر یک التهاب به سبکی دگر فتاد

این تابشی است تیره که در کفر و دین فروخت

وین آتشی است خیره که در خشک و تر فتاد

با آنکه خصم با تو کمان خطا کشید

تیری خطا نرفت و همه کارگر فتاد

گیرم به التماس تو یک تن نخاست نرم

دل‌ها ز نالهٔ تو چرا سخت‌تر فتاد

مغزی نبود ورنه نه یک چشم کور ماند

هوشی نبود ورنه نه یک گوش کر فتاد

با سخت‌جانی دل پولادخای خصم

چون شد که ننگ سنگ‌دلی بر حجر فتاد

کس را ز فرط غم خبر از خویشتن نماند

تا این خبر به ساحت گیتی سمر فتاد

این خاکدان کهنه مرمت‌پذیر نیست

زین سیل خانه‌کن که به هر کوی درفتاد

خوناب لجه‌پای بهر بوم و بر دوید

سیلاب دجله‌زای به هر جوی و جر فتاد

سودای خام پخت که خصمت خیام سوخت

صد دوزخ آتشش به سقر زآن شرر فتاد

تا جان تابناک وی از جسم پاک رفت

جان وجود و پیکر هستی به خاک رفت

بند ۳۱

زین برق شعله‌بار که در بحر و بر فتاد

آتش نهان و فاش به هر خشک و تر فتاد

پهلو تهی کنند زمین و آسمان همه

از حمل این بلیه که کوه از کمر فتاد

ای نخل نینوا چه نهالی تو کز نخست

جان بود و سر به پای تو هر برگ و بر فتاد

زین داستان دو سوی فلک صبح و شام بین

کش جای اشک از مژه خون جگر فتاد

در باغ دین ز تیشهٔ بیداد دم‌به‌دم

نخلی ز پا درآمد و سروی به سر فتاد

بعد از تو عذب کوثر و تسنیم کی عجب

در کام کاینات اگر ناگور فتاد

تا پایمال پهنه شد آن چهر خاک‌سود

در بحر خون ز بام فلک طشت زر فتاد

پیر و جوان شدند طلب‌کار قتل خویش

آن خانواده را چو به مقتل گذر فتاد

جان‌ها به‌جای ناله ز دل‌ها به لب دوید

دل‌ها به جای قطره ز رخ‌ها به بر فتاد

هر داغدیده دیدهٔ او هرچه کار کرد

بر کشته‌های پارهٔ بی‌سر نظر فتاد

خواهر ز یک طرف به برادر نگاه دوخت

مادر ز یک جهت نظرش بر پسر فتاد

یک سو رقیه قالب اصغر به بر کشید

یک سو سکینه بر سر نعش پدر فتاد

بی‌سر به خاک خفته به‌خون‌غرقه پیکری

کز دیدنش به جان اسیران شرر فتاد

زینب دوید و خم شد و رخ کند و اشک ریخت

وآنگه به ناله گفت و بدان کشته در فتاد

کآیا تو خود برادر جان‌پرور منی

آیا به‌راستی پسر مادر منی

بند ۳۲

اکنون سپهر خاک سیه ریخت بر سرم

کافکند بر زمین ز سر آن طرفه افسرم

از بس مرا وسیلهٔ حیرت شد این حدیث

گویی هنوز نامده قتل تو باورم

با آنکه پیش چشم من افتاده‌ای به خاک

باز این صور به مد نظر درنیاورم

تن بر زمین طپان و سرت بر سنان ولی

حاشا که من گمان چنین حال‌ها برم

از برج بخت صد فلکم ماه تیره رست

تا رخ نهفتی از نظر ای مهر انورم

هفتاد چرخه کوکب نحسم گشود روی

تا شد فروز برج شرف سعد اکبرم

خود میر مجلسم و عجب کز نخست دور

جز خون نریخت ساقی دوران به ساغرم

مشتاق مرگ خویش چو عطشان به آب ساخت

ذل اسیری خود و ذبح برادرم

بودی به دست آن‌قدرم کاش مهلتی

تا جان چو سر به پای تو یکباره بسپرم

مقهور خصم و نیست پناهم به هیچ سو

جز راه مرگ چاره نمانده است دیگرم

ما رهسپار شام و تو قاصر ز همرهی

این خطره‌ها خطور نکردی به خاطرم

داغی که شرح آن نتوانم به قرن‌ها

بر دل نهاد واقعهٔ عون و جعفرم

تا رستخیز، هر دو جهانم زیاد بر[د]

هنگامهٔ شهادت عباس و اکبرم

جد و پدر به خلد و تو غلطان به خون و خاک

داد از غرور خصم جفاجو کجا برم

بنشست باز در بر آن جسم چاک‌چاک

رخ کند و گفت وای اخی روحنا فداک

بند ۳۳

دردا که سربرهنه چو خورشید از این درم

دشمن برد علانیه کشور به کشورم

مژگان به چشم خنجرم آید به خون و خاک

آغشته‌ات چگونه بدین‌حال بنگرم

نز خصم رخصتم که به بر گیرمت چو خاک

خاکم به فرق باد که از خاک کمترم

نز چرخ مهلتی که زمانی به اشک خویش

این گرد و خاک و خون ز جبین تو بسترم

نز دور دولتم که علی‌رغم بدسگال

جان نیز جبهه‌سا به قدوم تو بسپرم

نز بخت فرصتم که سپارم تنت به خاک

دفنت نکرده می‌روم ای خاک بر سرم

با اهتمام قوم جز اینم علاج نیست

بگذارمت به ناحیه برجای و بگذرم

قتل تو خود نمونه پس از کفر و ارتداد

اسلام این جماعت از آن نیست باورم

هجده تن از نژاد محمد به خون و خاک

بی‌جرم خفته، پیش که این ماجرا برم

جمعی دگر اکابر دین را به تیغ کفر

سرها جدا فتاده ز پیکر برابرم

اینک روم به یثرب و دارم به حمل خویش

صد کاروان غم از پی سوغات مادرم

این غل و دستگیری بیمار اهل‌بیت

آن پایمال کردن نعش برادرم

یک جا شهادت تو و فرزند و اقربا

یک جا اسیری خود و بیچاره خواهرم

پس گفت یارب این‌همه را قدر هیچ نیست

صد جان و سر به درگهت ار تحفه آورم

باری نگاه لطف به آل رسول کن

در فضل خویش هدیهٔ ما را قبول کن

بند ۳۴

آمد رباب کای شوی بی یار و یاورم

افتاده‌ای به خاک چرا خاک بر سرم

ای عمر گو برو اگر این کشته از رباب

ای مرگ گو بیا اگر این است شوهرم

روزی سیه‌تر از شب ظلمانی‌ام دمید

تا شد نهان ز چشم فروزنده اخترم

برخیز و بین اسیر حرامی حریم خویش

بی‌پشت و [بی]‌پناه و پریشان و مضطرم

مرگ تو را چه چاره توانیم و اقربا

سهل است سلب جامه و تاراج زیورم

بنشین و دیده باز کن آنگه ببین که چون

فرسودهٔ جفای سپاهی ستمگرم

رخصت ز خصم و مهلتم از روزگار کو

کاین خاک و خون ز روی تو با اشک بسترم

دانی به کودکان یتیمت چرا نسوخت

چون تار و پود شمع سراپای پیکرم

بگذاشتم زمانه که رسوایی تو را

گرداند از غرض چو گدایان به هر درم

زادم وفا و راحله مهر، اندهم رفیق

دل محرم طریق و سر توست رهبرم

جان کردمی فدا که رها گردم از بلا

بالله گر این مجاهده بودی میسرم

با ذلت اسیری و آسیب این سپاه

از مرگ خود معالجه‌ای نیست بهترم

کاش از نخست کور و کر از مام زادمی

تا این قضیه نشنوم این فتنه ننگرم

رفتیم و التهاب فراقت ز یاد برد

درد اسیری خود و سودای دخترم

گیسو گشود و سور حسینی حجاز کرد

در هر قطار موی خود این نغمه ساز کرد

بند ۳۵

دردا و حسرتا و دریغا که شوهرم

در خون و خاک خفته به میدان برابرم

این فتنه ام رسید ز دوران کجا به گوش

این وقعه کی گذشت به اندیشه اندرم

امروز نحس کوکب بختم طلوع یافت

گر سر برفت و سایه ی این سعد اکبرم

چرخم کنون نشاند به خاک سیه که برد

از پیش چشم پرتو این شمس انورم

گردون فکند چادر کحلی به سر مرا

حالی که برد خصم جفا جامه معجرم

از خون قبای سرخ قضا برقدت برید

ثوب سیه چو سوک توآراست در برم

لؤلؤی لعلت ار نشدی دست سود خاک

کس می نبرد رسته ی یاقوت و گوهرم

باقی نماند داغ تو دستی برای ما

تا جای پیرهن ز غمت سینه بردرم

سر بر سنان تنت به زمین بعد از این حرام

جز خار و خاره بالش و جز خاک بسترم

زین روضه ام ز بال گشایی چو گل شکفت

پس کاش پیش از این به قفس ریختی پرم

داغ تو زد به گلشنم آتش چنانکه سوخت

از شاخ و بال بن همه هم خشک و هم ترم

انگیخت صرصری به بهارم غمت که ریخت

چون وی به خاک بادیه هم برگ و هم برم

کس داوری نکرد میان یزید و ما

خوش دل ولی به حکم خداوند داورم

هم خشمش انتقام کشد از خصیم ما

هم عدلش احتساب کند روز محشرم

لیلا چو دید آن تن خون سود خاک سفت

نالید و موی کند و بدوروی کرد و گفت:

بند ۳۶

کاش آن زمان که نهب نمودند لشکرم

دشمن ربوده بود سرم جای زیورم

پرواز سیر و باغ تو را دارم آرزو

وین دامگه نه بال به‌جا ماند و نه پرم

بر آتش فراق تو سندان و سنگ بود

ورنه گداختی سر و پا چار گوهرم

کاش آن شرر که سوخت خیام تو سوختی

چون تار و پود خیمه سراپای پیکرم

من زنده و تو کشته به خون خفته چاک‌چاک

خاکم به دیده باد که این حال ننگرم

می‌خورد بیوگی و اسیری مرا به گوش

اما به راستی نمی‌افتاد باورم

صد بار از آن بتر که شدی گوشزد مرا

آمد ز ماجرای تو امروز بر سرم

یک جا بلیت خود و تیمار اهل‌بیت

یک جا مصیبت پسر و داغ شوهرم

بر داغ اکبرم چه تسلی دهند دل

درمان چه می‌کنند درین سوک اکبرم

بر دوش جان هلاک جوانم گران نمود

صد ره فزون فراق تو آمد گران‌ترم

یارب مباد اسیر و غریبی زبون و زار

چونان‌که من ذلیل و پریشان و مضطرم

تا رفت این پدر ز نظر و آن پسر مرا

غارب شد آفتاب و فرو ریخت اخترم

می‌خواستم هلاک خود اما ز بخت شوم

آخر کسی نشد به‌سوی مرگ رهبرم

من ره‌نورد کوفه تو در کربلا مقیم

این‌ها کی از زمانه گذشتی به خاطرم

پس مویه‌گر سکینه چو جانش به بر گرفت

بنیاد بانگ وا ابتا را ز سر گرفت

بند ۳۷

کای باب زار بی‌کس مظلوم و مضطرم

ای شاه بی‌پناه و علمدار لشکرم

گفتم مکن شتاب و زمانی درنگ دار

تا جان خویش بهر تو در توشه آورم

رفتی و گوئیا که نبودی در این خیال

کز بعد من چه بگذرد آیا به دخترم

او در رخ تو کام‌روا من اسیر شام

رشک ار برم رواست به مرگ برادرم

زیبد به بزم تعزیه مثل تو شوی را

پوشد جهان سیاه به سودای مادرم

برجای آن طناب جفا بست روزگار

از گردن ار گشود عدو عقد گوهرم

دلشان ز خاره سخت‌تر ار نیستی چرا

بر جان تنی نسوخت مسلمان و کافرم

پرسد خدا نکرده گر از ماجرای ما

با این زبان جواب چه گویم به خواهرم

دوران به‌جای می چو به جام تو زهر ریخت

از خون به بزم ماریه انباشت ساغرم

از غیرت ار نظر ز تو آرم به روی غیر

کوبد به دیدگان مژه چون نوک نشترم

بی سایهٔ سهی قد سروت به سیر باغ

در دیده برگ بید زند تیغ خنجرم

قتل تو و برادر و اعمام و اقربا

چندین هزار گونه تعب‌های دیگرم

باری گران که کوه و کمر زآن به درد و آه

بر دل نهاده و هدیهٔ خواهر همی برم

این گفت و ناصبوری‌اش از تن توان ربود

آرام از سپاه و دل از کاروان ربود

بند ۳۸

کآیا تو نیستی پدر مهرپرورم

لختی فزون نرفته که رفتی خود از برم

چاکم به دل که زد به تن این زخم‌ها تو را

از تن سرت که کرد جدا خاک بر سرم

دشمن عبث به نعش تو رهبر نشد مرا

دانست کاین حدیث عجب نیست باورم

ای مرغ پرشکستهٔ وامانده ز آشیان

شهباز سربریدهٔ بی‌بال و بی‌پرم

ای سر برا[و]فتادهٔ از پا درآمده

با گرز و تیغ و ناوک و زوبین و خنجرم

واحسرتا که غایلهٔ ماتم تو برد

از یاد خاطره‌یْ خود و سودای مادرم

سر نیستت به تن ولی از فرط بی‌کسی

باز از زمانه شکوه به‌سوی تو آورم

می‌خواستم که گل کنمت آستان ولیک

کو وقت کآستین یکی از اشک بفشرم

یک سوی سلب سلوت و سامان برگ و ساز

یک سوی مرگ خواهر و داغ برادرم

نهب سوار و رسته و خلخال و گوشوار

سلب کلاه و چادر و دستار و معجرم

از تاب درد و حسرت و اندوه چه بارها

همراه دارم از پی سوغات خواهرم

قتل تو را و وقعهٔ هفتاد و یک شهید

مخصوص جد و جده ره‌آورد می‌برم

تا زنده‌ام پس از تو به جز خون و خاک چیست

آبی اگر بنوشم و نانی اگر خورم

پس گفت ای سپه چه بود عذر این گناه

این‌گونه خوار و زار چو بیند پیمبرم

نالید پس رقیه که اینجاست جای من

منزل مبارک ای پدر بینوای من

بند ۳۹

بفکن ز لطف بار دگر سایه برسرم

می کش به روی دست گرم بار دیگرم

کس چون شما یتیم نوازی نمی نمود

بنشین و پاره ای بنشان باز در برم

با دست مرحمت چو یتامای دیگران

گرد یتیمی از لب و دستار بسترم

گر باورت نه از لب خشکم تفوف دل

اینک دلیل تاب درون دیده ی ترم

با روی زرد و اشک روان دل خوشم که من

ملک غمت مسخر از این گنج و لشکرم

من با کمال یأس به وصلت امیدوار

این دولت از کجا شود آیا میسرم

دستم ز آستین نکند آسمان رها

ورنه ز آستان تو یک گام نگذرم

گیرم که خصم پیش تو نگذاردم به عنف

آن چشم کو که سوی سوای تو بنگرم

گر برکنم دل از تو و برادرم از تو مهر

آن مهر برکه افکنم آن دل کجا برم

چاهی است هرقدم که درافتم به سر در او

راهی که از قفای تو با فرق نسپرم

حاشا که سر ز کوی تو تابم به اختیار

خوشتر ز تخت تاجوری خاک این درم

گر هستمی پس از تو جز اینم امید نیست

بر خاک بارگاه تو عمری به سر برم

یارب ببند دست تعدی چرخ باز

بردارد ار ز تربت این آستان سرم

رفتم کجا ولی من و این راه دیر پای

وان ره چسان روم که نباشی تو رهبرم

تابان چو شعله فاطمه با چشم اشک بار

گفت این حدیث با خود و لختی گریست زار

بند ۴۰

کای میر نامور پدر مهر پرورم

ای مایه ی غم همه کس خاصه مادرم

چون شد که محض خدمت خویش این سفر مرا

با خود نبردی ای شه فردوس محضرم

آخر چه شد که بی کس و مضطر گذاشتی

در کاوش و کشاکش این قوم کافرم

بردار سر ز خاک و ببین خوارتر ز خاک

در چنگ این جماعت بی داد گسترم

نگذاشت جای غم به دل اندر غمت مرا

از بهر داغ قاسم ناکام شوهرم

این شام تیره را چه شبی بودکز قفا

صبحی دمید از دل کافر سیه ترم

این برق شعله بار چرا موم سان نسوخت

سختا ز سختی دل پولاد پیکرم

خوش داشتم به کوی تو عمری گریست زار

مهلت ندادکوکب وارونه اخترم

گلبرگت از عطش شده نیلوفری فسوس

گلنار لعل گشته ازین داغ گل پرم

تا شد شبه عقیق لبت جاودان بجاست

گر ریزد از دو جزع ز بیجاده گوهرم

من زنده بازمانده تو غلطان به خون و خاک

بالله رواست زین پس اگر خاک و خون خورم

هرتار موی در تن از آن خط خاک سود

کاری تر است صد کرت از نوک نشترم

تمثال ابرویت که به جانم گرفته جای

نشگفت گر کند به جگر کار خنجرم

حالی که ناگزیر رفتم از برتو دور

امید آنکه محو نخواهی ز خاطرم

بر سر زنان زبیده به بالینش اشک بار

بنشست کای خلاصه ی این خیل داغ دار

بند ۴۱

رفتی پدر تو تفته جگر از جهان دریغ

بگذشت آب دیده مرا از میان دریغ

رستن پس از تو نیست سزاوار حال ما

پایم از آنکه دست ندارم به جان دریغ

تحصیل جرعه ای نتوانستم از برات

آب اینقدر گران شد و جان رایگان دریغ

قتلم نصیب نامد و عمرم به سر نرفت

از بخت واژگونه این شد نه آن دریغ

بگذاشتی میان اعادی مرا و خود

کردی سفر به جشنگه جاودان دریغ

در خدمت تو آمده و اینک ز نینوا

با خصم هم سفر سوی شامم روان دریغ

غم را مجال شرح و زبان مقال کو

طول زمان بباید و طی لسان دریغ

مهجور از آستان تو کردم ولی مدار

یک لحظه چشم رحمت ازین ناتوان دریغ

در چشم مردمم چه کند ستر روی باز

نه برقعم به رخ نه برسر طیلسان دریغ

زین پیش ساعتی تو بخواندی مرا به صبر

و اکنون به مقتل تو منم نوحه خوان دریغ

احفاد آل صدق و صفا دربدر فسوس

اولاد اهل کذب و دغا کامران دریغ

از سرو تا سمن همه برباد رفت و ماند

حسرت جزای زحمت این باغبان دریغ

این حرص و کین چه بود که گلچین کربلا

نگذاشت جز گلی همه زین گلستان دریغ

کلثوم زد به سینه و با گریه زار زار

این گفت و ساخت موی خود از مویه تار تار

بند ۴۲

بردار ای صبا قدمی سوی مادرم

ساز آگهش درست ز حال برادرم

از مرگ کودکان یتیمش ز تشنگی

از قتل عون و قاسم و عباس و اکبرم

از منع آب و قطع رجا و آرزوی موت

از کام خشک و تاب دل و دیدهٔ ترم

از ذبح نوخطان به‌خون‌خفته خاک‌پوش

نز سلب نعل و چادر و ساماک و معجرم

پیران سال‌خورد و جوانان خوردسال

هفتاد و یک شهید به جان یار و یاورم

بی‌سر برادران و رفیقان و همرهان

در خاک و خون فتاده تناتن برابرم

نفی دو تن یتیم ز اولاد مجتبی

فوت دو طفل تفته‌درون زین برادرم

باری ز سر بگیر و به پایان بر این مقال

هرچه این سفر ز اهل جفا رفته بر سرم

برگرد و با مکین نجف باب من بگوی

شیر خدا امیر نبی میر صفدرم

چندین تغافل از چه که در عرض هفت روز

ننهادی از ره پدری پای بر سرم

یا خود نگفتی از همه آشوب کربلا

آیا چه رفت برسر کلثوم دخترم

قهر تو بهر چیست که با قرب راه نیز

یک ره قدم نمی‌نهی از مهر در برم

بگذر به نینوا نظری بی‌نوا ببین

در پنجهٔ شکنجهٔ این قوم کافرم

من ز اهل اعتنا و ترحم نیَم ولی

یک ذره التفات بفرما به خواهرم

رخ ژاله‌بار ز اشک و دل از داغ لاله‌زار

افغان کشید باز که آه ای قتیل زار

بند ۴۳

غلطان به خون و خاک تو را پاره‌تن دریغ

عریان ستاده بر سر نعش تو من دریغ

مقطوع از برادر و خواهر غریب من

ممنوع از اعانت فرزند و زن دریغ

بالقطع از کشاکش غم کردمی قبا

خصم ار گذاشتی به تنم پیرهن دریغ

بعد از تو زنده‌ایم و ندارم به‌هیچ‌وجه

عذری از این گناه به وجهی حسن دریغ

دست ار دهد سر افکنمت در قدم چو خاک

حاشا که بر تو آیدم از جان و تن دریغ

ببر دمان غریق دم از روبه دمن

شیر خدای حیدر اژدرفکن دریغ

جم را ز جور جن دغا جایگه به خاک

دارای تخت و تاج و نگین اهرمن دریغ

جز نقص و نفی نسل نبی نیست در نظر

جایی که جانشین صمد شد وثن دریغ

ماند از غم بنین و بناتت نهان و فاش

جاوید روز و شب همه بر مرد و زن دریغ

پیش از شهادت تو چرا منشی قضا

کرد این‌قدر مسامحه در مرگ من دریغ

نخلت نگون و نسترنت غرق خون و باز

سرسبز و تازه سرو سمن در چمن دریغ

هر جانبم غمت به میانم گرفته تنگ

نتوان کناره کردنم از خویشتن دریغ

از خوی خصم خیره و از خون زخم‌ها

ما رخ آلاله رنگ و تو گلگون بدن دریغ

نسپردمت به خاک و گرفتم طریق شام

انداختم میان رهت بی‌کفن دریغ

از بانگ وا اخاه به گردون نوا فکند

آتش به جان ناحیهٔ نینوا فکند

بند ۴۴

کای از غمت برادر با جان برابرم

غربال دور خاک بلا بیخت بر سرم

چون زخم‌های خود نگری از ستاره بیش

داغ درون خویش اگر بر تو بشمرم

گفتم رها کنند مگر زین قفس مرا

اما چه سود بال کدام است و کو پرم

خصمم کشید و از سر کویت به عنف برد

این هم غمی دگر که ندانم کجا برم

ذبح تو باورم نشدی لیکن این قضا

امروز شد مشاهده ز الله و اکبرم

در پای ذوالجناح تو نامد ز دست ما

خود را فدا کنیم از این باب دلخورم

ز آن حرب و ضرب و زخمه و اخراج و ترک‌تاز

زین خشم و کینه‌خواهی خصم ستمگرم

ز آن تابشی که تافت به دل‌های تفته‌جان

ز آن آتشی که سوخت به خرگاه و چادرم

داغ بنات زار درون‌ریش دل‌پریش

نهب بساط و پرده و بالین و بسترم

نالان به پشت ناقه یتیمان بینوا

عریان به روی بادیه عباس و اکبرم

با این تطاولات و تعدی هنوز دل

خالی نکرده خصم جفاکیش کافرم

خواهر بمیردت که نشد پیش‌مرگ تو

کی سازمت علاج و کدامین غمت خورم

نیرنگ داغ و نقش فراقت ز لوح دل

زایل فتد مگر به قضا گاه محشرم

پیش از بیان حال به پایان بریم عمر

وین داستان تمام نخواهد شد آخرم

حیرت به‌جای حفظ و تزلزل به‌جای تاب

بیمار کربلا به پدر کرد این خطاب:

بند ۴۵

کای باب ما مگر نه ز آل پیمبریم

نز خاندان حضرت زهرای اطهریم

گویی کم از یهود و مجوسیم اگرچه ما

ذریهٔ محمد و اولاد حیدریم

رخصت نداد خصم ستیزنده از غرور

تا نعش چاک‌چاک تو در خاک بسپریم

قتلای ما به ناصیه ناکرده دفن ماند

ما گوییا به مذهب این قوم کافریم

مسلم نه‌ایم بلکه ز ملحد کفورتر

مؤمن نه‌ایم بلکه ز زندیق ب‍[‍د]تریم

از ما بدین رویه که کردند منع آب

از دام و دد نه کز سگ و خنزیر کمتریم

مردند پیش چشم من از فرط التهاب

اطفال ما و ساقی تسنیم و کوثریم

در دست قوم خواری خود نایدم شگفت

ما پای‌بند عهد خود از عالم ذریم

عرض بلا کنند چو در رستهٔ ولا

ما خواستار دشنه و پیکان و خنجریم

حجت چو غالب است چه باک ار در این دو روز

مغلوب قهر مردم بیدادگستریم

دشمن هرآنچه خواسته بد کرده لیک ما

دلگرم وعده‌های خداوند داوریم

زین قوم دون سگال دغاساز دادسوز

جز پیش کردگار شکایت کجا بریم

بس داغ و دردها که فراپیش جد و مام

سوی مدینه محض ره‌آورد می‌بریم

تا جای باده درد به جام تو ریخت دهر

ما جای آب زیبد اگر خون دل خوریم

پس سجده برد بر سر و رو کرد با سنان

کای از نخست قافله سالار کاروان

بند ۴۶

بگشای چشم و قافله را در گذار بین

ما را چو عمر از در خود ره‌سپار بین

از سینه‌ها خروش به جای جرس شنو

از دیده‌ها سرشک به جای قطار بین

این بسته را پیاده نگر بر رکاب عیش

و آن دسته را به خیل خشونت سوار بین

زنجیر و غل به گردن و بازوی پور و دخت

سر در کمند چون اسرای تتار بین

جای جهاز و محمل سیم و جلیل زر

از رنج و تاب ناقهٔ ما زیر بار بین

آوای ساربان خصیم از یمین شنو

غوغای کاروان اسیر از یسار بین

در دیده‌ها بنات نبی را میان خلق

جای نقاب گرد عزا بر عذار بین

یک سو تظلم از پسر ناتوان شنو

یک ره تحکم از سپه نابکار بین

در قتلگاه بر سر بالین خویشتن

از اهل‌بیت شور نشور آشکار بین

برخی به خواهران تبه‌خانمان نگر

لختی به دختران سیه‌روزگار بین

یک لحظه بر سکینهٔ آسیمه سر بپای

یک ذره بر زبیدهٔ محزون زار بین

دل‌ها ز بس ضعیف و دواهی ز بس قوی

اینک به مرگ خود همه را خواستار بین

ما را چنان غم از همه‌سو در میان گرفت

کز ضبط پا و سر، سر و پا برکنار بین

ما زندگی کنیم و تو خسبی به خون و خاک

وارونه بازی فلک کج‌قمار بین

پس بر زمین فتاد و زمانی گریست سخت

کای پادشاه ساخته از خاک تاج و تخت

بند ۴۷

برخیز و وضع حال من از روزگار بین

با صد جهان شکنجه و دردم دچار بین

با آنکه در زمانه خود امروز مرکزم

بیرون در ز دایره‌ام حلقه‌وار بین

گه از رضا چو تن به زمین با سکون نگر

گه از قضا چو سر به سنان بی‌قرار بین

از تابش غم خود و اصحاب و اهل‌بیت

چون شمع آتشم همه در پود و تار بین

عطشان تو جان سپردی و با کام خشک و تر

عذب فرات را به لبم زهرمار بین

درخور نبود رفع عطش را وگرنه ز اشک

برخیز و جیب و دامن من جویبار بین

بی چهر و قامت گل و سروم به باغ و جوی

بر دل خدنگ بنگر و بر دیده خار بین

باقی گذاشت کافکندم از در تو دور

بدعهدی زمانهٔ ناسازگار بین

اولاد خویش را که خود اهل مودتند

خورد و درشت و دخت و پسر خوار و زار بین

از خال و خط و زلف جوانان ساده‌روی

دامان دشت ماریه را پر نگار بین

وز خون نوخطان خداخوان خاک‌خفت

چون طرف باغ بادیه را لاله‌زار بین

این خیل داغ‌دیدهٔ هجران‌کشیده را

سوی مزار مادر خود ره‌سپار بین

زن‌ها و خواهران و یتیمان خویش را

چون اشک دل ز دیده روان زین دیار بین

از صدمهٔ پیاده‌روی‌ها برهنه‌پای

پای برهنگان یتیمت فگار بین

چون قطع جان و دل به رضا زآن بدن نکرد

گفت این مقاله دیگر و قطع سخن نکرد

بند ۴۸

کای کشتهٔ جفا سوی ما یک نظر ببین

ما را چو باد زین سر کو پی‌سپر ببین

بگشای چشم و پرده‌نشینان قدس را

سیاره‌سار گرد جهان دربه‌در ببین

این کاروان قافله‌سالار کشته را

پایی ز پیش و دل ز پس آسیمه‌سر ببین

خود را چو اشک دیدهٔ ما خاک شین بجوی

ما را چو زخم سینهٔ خود خون‌جگر ببین

پویم به پای خوف و خورم خون دل به راه

اسباب زاد و راحله‌ام زین سفر ببین

هم خاک و خون مرا عوض آب و نان بیاب

هم اشک و رخ مرا بدل سیم و زر ببین

هر بامداد مائده‌ام لخت دل نگر

هر شامگاه ساقیه‌ام چشم تر ببین

در هر نفس که بی تو کشم صد بلا به‌پای

در هر قدم که بی تو روم صد خطر ببین

این خواهران که روح‌قدس پرده‌دارشان

عریان اسیر طایفهٔ پرده‌در ببین

دل سخت‌تر شد این‌همه را ز اشک و آه ما

بر کوه برق و بارش ما را اثر ببین

این خاندان که فرض شد اکرامشان به خلق

خواری‌کش از اراذل بی پا و سر ببین

بعد از قتال و غارت و اخراج و نفی و سلب

بر ما ستیز خصم جفاجو بتر ببین

سفر وجود خویش چو قرآن مندرس

اجزای آن گسیخته از یکدگر ببین

داغ درون ما به غم خویش برشمار

از زخم‌های خویش یکی بیشتر ببین

ز انبوه غم نهاد دگرباره رخ به خاک

نالید و گفت وا ابتا روحنا فداک

بند ۴۹

چون عمر خویش قافله را در گذر ببین

از کربلا به کوفه مرا ره سپر ببین

تشویش و اضطراب بهر جان و دل بجوی

تغییر و انقلاب بهر بوم و بر ببین

هر روز و شب به منزل و ره این سفر مرا

از ریگ راه و اشک روان خواب و خور ببین

بنیان عیش و مرگ مرا در حضر بپای

سامان ساز و برگ مرا در سفر ببین

دل همنشین و ناله ندیم اشکم آشنا

رهزن رفیق و سلسله ام راهبر ببین

بعد از تو ای پدر به جهان سینه ی مرا

ناچار پیش تیر بلاها سپر ببین

چشمی به این غریب مریض از تعب نگر

لختی به این اسیر و یتیم از پدر ببین

یک چشم برخود افکن و یک چشم سوی من

هم بر پدر نظر کن و هم بر پسر ببین

این بی حیا حرامی هیچ احترام را

سوی حریم خود همه نظاره گر ببین

هر شنعتی که خصم زند در درون ما

صد ره فزون بتر ز سنان سینه در ببین

مرغان آشیان خود از چرخ تا تذرو

پابند دام نایبه بی بال و پر ببین

اینجا سرت به نیزه و فوجی نظرکنان

در محضر یزید هم از این بتر ببین

تا خون گرفت آن مژه هردم به دل مرا

از داغ خویش یک رگ و صد نیشتر ببین

ما را که پیشگاه بود بارگاه قرب

منزل بهر خرابه ی بی بام و در ببین

سامان رزمگه ز سرشکش گل اوفتاد

ز آن رو مرور میر و سپه مشکل اوفتاد

بند ۵۰

کز هر جفا که رفت و رود برسرم دریغ

کس نیست واقف از دل غم پرورم دریغ

از ما گذشت و رفت و در آغوش خاک خفت

خاکم به سر ز خاک ببین کمترم دریغ

الا به مرگ دامنش از کف ندادمی

کشتی کس ار به جیب اجل رهبرم دریغ

آن پایمال پهنه شد این دستگیر قوم

افسوس بر برادر و بر خواهرم دریغ

عنوان نامه خون جگر کردمی اگر

می رفت قاصدی به سوی مادرم دریغ

ایام غم در این همه آتش که سوختم

دردا که یک شب آب نشد پیکرم دریغ

ز اول شرر که سوخت مرا چون شدی که پاک

رفتی به باد صارفه خاکسترم دریغ

با انده فراق تو سازم به یاد مرگ

نبود جز این معالجه ی دیگرم دریغ

صبر از جداییم نه و خصم به رو به عنف

ناچار مشکل آمده مشکل ترم دریغ

دفن ترا به خا ک ندادند مهلتم

در کیش این فریق کم از کافرم دریغ

عمری به تربت تو بباید گریست زار

مهلت نداد دشمن بدگوهرم دریغ

صد کوه غم به دل ز تو دارم که تا ابد

یک موی آن نمی رود از خاطرم دریغ

کو وقت تا به ذل یتیمان خورم فسوس

کو عمر تا به ذبح شهیدان برم دریغ

طوفان فتنه خاک سکونم به باد داد

کشتی شکست و رفت به پا لنگرم دریغ

پس گفت چون روان شد و رو سوی راه کرد

وز دود آه روی ملک را سیاه کرد

بند ۵۱

رفتی تو خشک لب ز جهان ای پدر دریغ

ما جوی ها گریسته از چشم تر دریغ

جان داده تشنه کام تو با آنکه بارها

ما را گذشت سیل سرشک از کمر دریغ

گل کردم آستان ترا ز آستین تر

خاکی نمانده خشک که ریزم به سر دریغ

تو تفته دل بمیری و من زنده غرق اشک

جاوید خورد خواهم ازین رهگذر دریغ

هر تیر و تیغ و نی که زنندت به عضو عضو

اعضای ما یکی نشد آن را سپر دریغ

همراهی خود این ره دور و دراز را

کردی چرا خود از من خونین جگر دریغ

سر در کمند کوفی و پا در طریق شام

رخ تافتم ز خاک درت ناگزر دریغ

هرسو که بنگرم فتدم چشم بر عدوت

اما تو روی کرده مرا از نظر دریغ

در خدمتت به ماریه از یثرب آمدم

با خصم سوی کوفه شدم همسفر دریغ

پیکی نبرد زودتر این راه دیرپای

از حال ما به حضرت زهرا خبر دریغ

کاولادت از ذکور و اناث ای ستوده مام

یا کشته ی ستم شده یا دربدر دریغ

مردان ما قتیل وفا تن به تن فسوس

نسوان ما ذلیل جفا سربه سر دریغ

از هر غمت به داغ جوانان که سوخت سخت

شد خواری اسیری ما سخت تر دریغ

در دام فتنه ریخت پس از نقل آشیان

پیش از قفس نماند مرا بال و پر دریغ

زینب دگر زبان به تکلم فرا گشاد

داد تظلم از طرف اهل بیت داد

بند ۵۲

کز کربلا به دیدهٔ خونبار می‌رویم

وارسته آمدیم و گرفتار می‌رویم

خفتند همرهان همه پیر و جوان به خاک

با یک اسیر بستهٔ بیمار می رویم

از دولت سر تو برادر به کربلا

با عزت آمدیم و کنون خوار می‌رویم

ما را مقیم تربت این در نخواستند

در حضرت حضور تو ناچار می‌رویم

باشد قصور ما همه‌جا عذر این گناه

خود واقفی که ما به چه هنجار می‌رویم

حالی که دست‌های گل از ما به‌باد رفت

با دست و دامنی همه پرخار می‌رویم

جان در بهای آب روان نافروش ماند

ز اینجا به جستجوی خریدار می‌رویم

حاشا به زیر محمل ما کی رود سبک

پی برد ناقه هم که گرانبار می‌رویم

گر دست‌ها تهی بود از ارمغان چه باک

با بارهای حسرت و تیمار می‌رویم

سودی که داشتیم ز سودای این سفر

رهزن به پا فکند و زیان‌کار می‌رویم

یک‌باره ز آستین تو شد دست ما رها

ما نیز از آستان تو یک‌بار می‌رویم

گم شد و گر تحمل دل گو تمام باش

صد شکر با شکایت بسیار می‌رویم

طی لسان ندارم و طول زمان دریغ

چون نزد جد و جده به زنهار می‌رویم

با این شرار ناکس بیگانه‌خوی شوم

بی آشنا و محرم و غم‌خوار می‌رویم

پس بانگ وا اخا ز ثری بر سپهر برد

طاقت ز مه ربود و تحمل ز مهر برد

بند ۵۳

کز نینوا اسیر و گرفتار می رویم

در خیل کوفیان جفاکار می رویم

جمعی چو ما زنان اسیران داغ دار

بی مونس و معین و مددکار می رویم

چون بندگان زنگ به بازار این سفر

با دست بسته برسر بازار می رویم

بر ناظر است جرم نظر ورنه پور و دخت

ما در میان خلق پری وار می رویم

ما را اگر چه کس نتواند به کس فروخت

لیکن به امتحان خریدار می رویم

در امر ما شکست که فتحی درست بود

هرجا که باشد از پی اظهار می رویم

هان ساربان به پای و میفکن ز دست راه

کاین کاروان بی سر و سالار می رویم

بیداد بیش از آنچه توان، گو کنند قوم

ما رو به حکم حضرت دادار می رویم

بر اضطرار ما مگر آرند رحمتی

سوی مزار احمد مختار می رویم

تا کربلا رفیق طریق اولیای خاص

و اینک به کوفه همره کفار می رویم

در دست این سپاه سیه بخت سخت دل

بی یک تن از مهاجر و انصار می رویم

با عز و اعتبار و شرف آمدیم و جاه

زار و ذلیل و مضطر و افگار می رویم

برخاک مانده کشته یاران نگشته دفن

خاکم به سر که بسته تر از بار می رویم

اقبال ما تویی و قصورت ز همرهی است

زان راه بی تو با همه ادبار می رویم

چون نی نوا فکند به ارکان نینوا

تنها نه نینوا همه ذرات ماسوا

بند ۵۴

دشمن گرفت سخت سخت و منت واگذاشتم

بر خاک ره فکند تنت واگذاشتم

نسپردمت به خاک دریغا که از قصور

غلطان به خاک و خون بدنت واگذاشتم

همراه کاروان بسرآیی ولی چه سود

پیکر برهنه بی کفنت واگذاشتم

خاکم به سر که برسر خاکت نکرده دفن

عور از ردا و پیرهنت واگذاشتم

صد پشته خار در دل ما از غمت خلید

تا همچو گل درین چمنت واگذاشتم

ای خجلت نگین جم آخر ز جور دور

دیدی به دست اهرمنت واگذاشتم

پیراهنت به چنگل گرگان غره ماند

عریان به کلبه ی حزنت واگذاشتم

در دام چرخ صعوه و سارت زبون و زار

ای عندلیب با زغنت واگذاشتم

ترسم ورق ورق دهدت دست وی به باد

بی باغبان چو نسترنت واگذاشتم

رفتم ز خاک کوی تو ز فرط بی کسی

با روزگار پر فتنت واگذاشتم

بی یاوری معین من آمد که روز رزم

با یک سپاه تیغ زنت واگذاشتم

تا عطرسا فتد همه اطراف کربلا

در خون چو نافه ی ختنت واگذاشتم

آتش به جان ما همه افتاد شعله وار

تا شمع وش در انجمنت واگذاشتم

در تاب و پیچ و شورش سودای کربلا

چون چین زلف پر شکنت واگذاشتم

زین بیش با توام نه مجال تظلم است

نه قوم را به ما ز تظلم ترحم است

بند ۵۵

نالید آنقدر که زبان از فغان فتاد

یا خود فغان ز بی اثری از زبان فتاد

در رسم این رزیه قلم را بنان شکست

یا خود بنان ز فرط قصور از زبان فتاد

رخت از جهان کشید برون عیش ایمنی

ز اول که نام کرببلا در جهان فتاد

تنها نه آسمان و زمین در همند و بس

این غم نصیب جان مکین تا مکان فتاد

این دود دیده کوب بهر دودمان وزید

وین رودخانه روب بهر خاندان فتاد

این تاب بهره ی تن آزاد و عبد گشت

وین داغ قسمت دل پیر و جوان فتاد

آمد غم تو بر همه ذرات منقسم

تنها همین نه سهم زمین یا زمان فتاد

زین صلح و جنگ و لوله در وحش و طیر ماند

زین نام ننگ غلغله در انس و جان فتاد

خوش میزبان که جای میش خون به جام ریخت

با میهمان خویش عجب مهربان فتاد

شرع کنار رزمگه آب از دم سیوف

این آبگه شریعه ی آن کاروان فتاد

گلشن به باد رفتش و گل ها به خاک ریخت

زین روضه داغ قسمت آن باغبان فتاد

زین غم درید سینه فلک جای پیرهن

وین رخنه آیتی است که در کهکشان فتاد

یک باره مغز و پوست سراپای ملک سوخت

گویی زبان غمش از تن به جان فتاد

با حق به عهد دولت باطل چه ها رسید

بریک بهار آفت چندین خزان فتاد

تا کربلا ز شام یزید آتشی فروخت

کز یک شراره یثرب و بطحا تمام سوخت

بند ۵۶

تا ماجرای ماتم او در میان فتاد

اندوه و شادی از دو جهان برکران فتاد

ذرات ملک را همه پست و بلند سوخت

این طرفه آتشی است که در کن فکان فتاد

یکباره بنیه اش همه ازکف به باد رفت

این بار بس که بردل گیتی گران فتاد

این مایه فتنه سایه بگسترد برزمین

تا بر زمین سپهر برین سایبان فتاد

از تاب و پیچ و شورش و سودای این غم است

این عقده ها که در خم زلف بتان فتاد

ز اول که داد دولت باطل به دست خصم

ناوک به ناله آمد و خم در کمان فتاد

ز انداز ناصبین زمین این شنیعه رفت

چون شد که ننگ ها همه بر آسمان فتاد

هفتاد جان به جامی از آن برنداشت کس

آب از چه باب اینقدر آیا گران فتاد

دیدی که مام دهر در اعصار اهل بیت

با پور و دخت خویش چه نامهربان فتاد

بر طایران بام تو دامی فکند چرخ

کز صعوه تا هما همه از آشیان فتاد

برخی به خاک خفته و برخی به نیزه رفت

جمعی به کربلا که از آن کاروان فتاد

زین شعله سوخت سوری و خس خشک و تر بلی

سوزد به هم چو نایره در نیستان فتاد

آن را که خوان مائده از آسمان رسید

اشک روان و لخت جگر آب و نان فتاد

گیتی بر او گماشت غمی محض آگهی

هرجا که چشم او به دلی شادمان فتاد

کید زمانه بنگر و کین سپهر بین

نامهربانی مه و انداز مهر بین

بند ۵۷

در کربلا نه آب به قیمت گران فتاد

نز چشم ها چو چشمه ی حیوان نهان فتاد

یا خود بهای آب فزون از نفوس بود

یا خون و جان فاطمیان رایگان فتاد

البته سبطیان همه میرند از عطش

منع و عطای آب چو با قبطیان فتاد

از فرط التهاب و عطش پیش چشم وی

هامون سحاب دوده و گردون دخان فتاد

از دست دل زمان صبوری به پای رفت

تا پای از رکابش و دست از عنان فتاد

آن را که زلف حور به سر چتر می کشید

در آفتاب ظل سنان سایبان فتاد

در ترکتاز چرخ به مرغان باغ دین

شاهین و کبک بیش و کم از آشیان فتاد

سرها به نی چو پیشرو اهل بیت شد

غوغای کودکان جرس کاروان فتاد

شهباز کشته خفت به زندان خامشی

تیهوی زنده در قفس از آشیان فتاد

غمگین و شاد را به غم نینوای وی

چون نینوای غم همه از استخوان فتاد

جز ز اشک و آه شرح نیارم نگاشتن

آن راز را که خون جگر ترجمان فتاد

افسانه های کهنه و نو برکنار رفت

تا این حدیث کهنه و نو در میان فتاد

چون مو ز شرم سوخته با آنکه کلک من

در بسط این مصیبه بسی تر زبان فتاد

کی می توان شمرد کجا می توان نوشت

این غم که همچو وصف عدو بی کران فتاد

بگذار و بگذر ای قلم از نقل این سخن

کاین لقمه، لقمه ای است که بیش است از دهن

بند ۵۸

در شرح این ستم که نگفتم یک از هزار

چون نامه رو سیاهم و چون خامه شرمسار

آن داستان کجا و کجا این بیان سست

از گفت خویش آمدم اینک به اعتذار

این امر ناصواب که شد وضع در زمین

تغییر یافت تا ابد اوضاع روزگار

هر صبح و شام گه ز افق گاه از شفق

گردون ببر لباس غضب پوشد آشکار

روح القدس هر آینه با صد هزار چشم

تا حشر گرید از غم این کشته زار زار

در سوگ این ستم زده فرزند مام دهر

هر شام گیسوان کند از مویه تارتار

دهقان به فرق سنبل و ریحان بهار و دی

خاک سیاه ریزد از این غصه باربار

تا در صف محاربه مخضوب شد به خون

چون لاله خط و زلف جوانان گل عذار

کش آبیار ابر به دامان دشت و کوه

سیلاب خون روان کند از چشم جویبار

گلبرگ وی ز تاب عطش تا بنفشه رنگ

خنجر به جای خیره بروید ز مرغزار

هر شب به فرق اهل عزا تا سحر سپهر

انجم به جای دامن گوهر کند نثار

یک نم به چشم دجله و شط آب شرم نیست

خشکیدی ار نه ز آتش خجلت سراب وار

آمد خزان بهار جوانان هاشمی

یارب دگر مباد خزان را ز پی بهار

آویزدت به دامن دل خارهای غم

روزی اگر به خاک شهیدان کنی گذار

جم بر حصیر ذلت و جن بر سریر جاه

از کین مهر شکوه کنم یا ستیز ماه

بند ۵۹

دشمن بر او زیاده از این قصد کین نداشت

یا از قصور قدرت کین بیش ازین نداشت

هر کفر و کین و کاوش و کیدی که داشت دهر

جز بهر قتل و غارت ابنای دین نداشت

جز خون و مال خسرو دین را سپهر دون

یک سهم در کمان سپهی در کمین نداشت

مریخ جز مقاتله عزمی رزین نبست

برجیس جز محاربه حکمی متین نداشت

درکفر این فریق همین بس که شاه دین

در رزمگاه ماریه یک تن معین نداشت

غیر از سیوف جاریه رکنی شدید نه

غیر از صفوف حادثه حصنی حصین نداشت

جز یاد بیکسان حرم همدمیش نه

جز زخم های تیغ ستم همنشین نداشت

یا للعجب مطاع زمان پیشوای کل

یک تن مطیع در همه روی زمین نداشت

در خون طفل شیری گهواره خفت وی

خوفی کس از خصومت روح الامین نداشت

کوفی بدین گناه گمان ثواب برد

بی شک خود انتقام خدا را یقین نداشت

با لاف دین و پاس شرایع زهی شگفت

شرمی ز روی واضع شرع مبین نداشت

با دعوی امانت و ایمان امان مجوی

زان کاعتنا به آل رسول امین نداشت

آن کش وجود حاصل ایجاد غیر از او

گیتی نتیجه ی دگر از ماء و طین نداشت

دردا که آبروی خود و اشک آل وی

در چشم قوم قیمت ماء معین نداشت

از نیش این عزا رگ دل بایدم گشود

تا سیل های خون رود از دیده رود رود

بند ۶۰

بر پا ستاده قدوه قوم شقا دریغ

بر سر فتاده سبط پیمبر ز پا دریغ

در حرب حق و باطل و توحید شرک شد

آل رسول سخره ی اهل زنا دریغ

فلک نجات رنجه ی جوق دغا فسوس

نوح حیات غرقه ی بحر فنا دریغ

از تشنگی سکندر اقلیم جان هلاک

پنهان به چشمه خضر آب بقا دریغ

با انبساط نهر چه شد کآبروی او

ننهاد کس برابر آبش بها دریغ

بروی کمان کشیده قدر از در خطا

لیک از قضا نکرد خدنگی خطا دریغ

هفتاد و یک تنش همه قربان شدند و باز

از بهر این ذبیح نیامد فدا دریغ

بیگانگی نگر که ز چندین هزار تن

جز تیغ و تیر کس نشدش آشنا دریغ

آن کش وجود موجب ایجادما سوا

غلطان به خون و زنده زید ماسوا دریغ

از تیر و تیغ و دشنه و زوبین و گرز و نی

شد پاره پاره پیکرش از هم جدا دریغ

در خاک و خون محرک افلاک و مانده باز

ساکن به جای خود همه ارض و سما دریغ

آن کو به جود خود دو جهان را وجود داد

خود رفت و ماند ماتمش از بهر ما دریغ

افغان ازین تغابن و افسوس ازین فتن

او تشنه کام گشته و ما زنده وا دریغ

در راه شام قافله ی اهل بیت را

سرهای کشتگان ستم رهنما دریغ

با این عمل به حیرتم از کافری که داشت

دعوی دین و مذهب پیغمبری که داشت

بند ۶۱

دردا که بعد واقعه ی کربلا هنوز

از کین پر است سینه ی اهل جفا هنوز

با این خطا که خواست ندانم برای چیست

تأخیر امر محشر و حکم جزا هنوز

خون دو عالم ار همه ریزند در قصاص

این قتل را وفا نکند خون بها هنوز

خود گر نبود جان جهان آن جهان جان

پس چیست کز میان نرود این عزا هنوز

بر قصه های کهنه و نو قرن ها گذشت

هر روز تازه تر بود این ماجرا هنوز

چون مشک بوی خون به مشام آمد ای عجب

از خاک و ریگ ناحیه ی نینوا هنوز

گر گوش هوش سوی حریمش فرا دهی

خواهی شنید صیحه ی وا احمدا هنوز

اعضای وی به تیغ ستم منقطع ز هم

اجزای آسمان و زمین جا به جا هنوز

دشمن به قصد بر تن چاکش ستور تاخت

خاکم به سر نکرده سر از تن جدا هنوز

برکشته اش به عمد فرس راند و نرم ساخت

و این را به کیش خویش نخواندی خطا هنوز

معمار عرش و فرش درآمد ز پا دریغ

وین عرش و فرش سایر و ثابت به جا هنوز

گرم اسیری حرمش خصم و او زدی

چون مرغ سر بریده به خون دست و پا هنوز

تا آسمان کشیده کمان درکمین حق

الا به عمد نامده تیری خطا هنوز

نعش تو پایمال و بنات تو دستگیر

اما بنات نعش فلک خودنما هنوز

کوری نگر که روز به خون خدا بلند

دستی که بود شب به خدا در دعا بلند

بند ۶۲

خون خدا چو ریخت به خاک از در ستم

شیرازه ی وجود چرا نگسلد ز هم

دشمن نشان آل علی از جهان سترد

تا نام زشت خویش به عالم کند علم

غافل که این چراغ به کشتن نشد خموش

نوری ز سر بریدنش افزود دم به دم

دردا که شد اسیر حرامی حریم آن

کز احترام او حرم افتاده محترم

چهر یکی ز تاب عطش زرد چون زریر

چشم یکی ز سوز غضب سرخ چون بقم

ز اندوه خویش و شادی دشمن به راه شام

بر بی کسان گذشت دو محشر بهر قدم

هر شام در شکنجه ی یک دودمان غریب

هر صبح در کشاکش یک آسمان الم

بر پور و دخت زخمه ی زنجیر پی در پی

بر طاق و جفت طعنه ی شمشیر دم به دم

هر لحظه داغ و حسرت و اندوه و درد بیش

هر نظره تاب و طاقت وآرام و صبرکم

در هر گذر هزار فلک خوف و باک و بیم

در هر نظر هزار مدر مرگ و رنج و غم

از گریه ی شمرزه و اشک ستاره ساز

دامان و دیده غیرت گردون و رشک یم

هر دم شکنج خواری و سودای سوگ قوم

هر دم گزند زاری و غوغای زیر و بم

گردون نفاق گوهر و گیتی گناه دوست

شامی شقاق شیمه و کوفی جفا ستم

قائم به صدر حکم به کین قاطع طریق

قائد به قید ظلم زمین قائد امم

شد بر یزید ختم علامات کافری

ز آنسان که بر حسین مقامات صابری

بند ۶۳

در ماتم تو تا نچکید اشکم از قلم

حرفی ازین حدیث به دفتر نزد رقم

ننگاشت خامه نکته ای از شرح این عزا

نآورد تا چه رگ ز غمت خون دل به دم

ماندند تا عزای تو دارند کاینات

ورنه شدی وجود سوی بنگه عدم

هر شب نثار بزم عزاداری تراست

تا روز حشر دامن گردون پر از درم

چشمی محیط حوصله باید سحاب زای

کاین گریه نیست لایق چندین سفینه غم

آبش ز اشک دیده و خوانش ز لخت دل

این بود پاس حرمت مهمان محترم

ز آب دیده تاب درون گر نمی نشاند

می سوخت ز آتش عطش از فرق تا قدم

از چرخ تیره اختر و ز خصم خیره کش

بدخواه وی چو داهیه بسیار، دوست کم

قسمت نمود بر دو طرف عضو عضو خویش

طرف حرامی و حرم اعضای منقسم

برسر هوای حرب و به دل حزن اهل بیت

رایش سوی حرامی و رویش سوی حرم

تنها میان قوم دغا مانده آن دریغ

کارواح در معسکر این کمترین حشم

اجرام خرد و برد بهم مجتمع هنوز

و اندام او به تیغ ستم منقطع ز هم

از آتش ستیزه خصمش خیام سوخت

برپا چراست پایه ی این آبگون خیم

خضمش طمع کند پی خدمت ز پور و دخت

شاهی که قدسیان به حریمش کمین خدم

ز آن ره که عهد دولت باطل کشید طول

حق را ملامتی نه ولی اهل حق ملول

بند ۶۴

این بود آخر اجر رسول از پیمبری

کامت شد از مودت اولاد او بری

حق پایمال باطل و دین دست سود کفر

حیفا که یافت شرک ز توحید برتری

ابر عطا و بحر کرم با دهان خشک

در خون خویش کرد بط آسا شناوری

بیع و شرای آب به جان هم نداد دست

از قحط آن متاع نه از فقد مشتری

خون خدا به خاک بلا خفت تشنه کام

ای دل کم است زین غم اگر اشک خون گری

در شو زمین ز اشک و بسوز آسمان ز آه

کاین وقعه را رواست چنان تعزیت گری

انباز این عزا بود از انس تا ملک

دمساز این نوا زید از دیو تا پری

مجنون گذشت از سر سودای عاشقی

لیلی گذاشت شیوه ی شیوای دلبری

وامق برید میل ز عذرای گل عذار

عذرا کشید میل به چشمان عبهری

هم آه فرشیان سمک رفت تا سماک

هم اشک عرشیان ز ا ثری ریخت برثری

بر شامیان شوم شیم ختم شد ستم

بر وی چنانکه ختم شد اقسام صابری

سعد فلک به نحس درین دوره شد بدل

آموخت خوی کینه ز مریخ، مشتری

در حیرتم که با همه رفعت سپهر دون

تا کی به خاک نفکند این سفله پروری

کیوان به کام خصم کند سیر تا کجا

کی وا شود ز خوی خیالات خودسری

دردا که شد شهید شهی کآمد از ازل

ایجاد کن فکان همه را عله العلل

بند ۶۵

اقسام ظلم ها که در امکان خلق بود

امت به خاندان نبودت قضا نمود

زین مردم آنچه رفت بر احفاد مصطفی

با وصف کفر سر نزد از عاد یا ثمود

از مسلمین ناصبی این اهتمام رفت

بر نفی وی نخاست نصارا و نه یهود

آبش نداد جز دم خنجر که دیده آه

خیلی چنان بخیل و عداتی چنان عنود

شامی نکرده شرم دل از دشنه اش شکافت

کوفی نبرده رحم رگ از خنجرش گشود

هم سنگ خاک شد تنش از پایمال اسب

آن کآسمان به خاک جنابش برد سجود

عریان فتاد پیکر بی سر در آفتاب

آن را که سایبان خم گیسوی حور بود

از خاک پهنه زرد شد از خون جبهه سرخ

گلنار لب کش آمده بود از عطش کبود

از تیغ و نی درید چه دل های حق نگر

در خاک و خون طپید چه رخ های حق نمود

فرسوده شد به تیغ چه لب های لعل تاب

آلوده شد ز خاک چه خطهای مشک سود

حق در زمان اگر کند این قتل را قصاص

تا حشر خون رود به زمین صد چو زنده رود

باید عذاب نامتناهی جزای قوم

دور است این معامله از عرصه ی حدود

زین غم شکیب ماتمیان لحظه لحظه کاست

چندانکه ماتمش غم ما دمبدم فزود

تا جای بر غمش نشود تنگ جاودان

آثار شادی از دو جهان ماتمش زدود

کورانه هر که دعوی پرهیز می کند

خنجر به قصد خون خدا تیز می کند

بند ۶۶

گفتی که خود نکرد کس آن کشته را کفن

با آنکه بود پیکر او را دو پیرهن

بادش ز خاک بادیه پرداخت خلعتی

ز آن پس که گشت کسوت خونش طراز تن

صد قرن بل فزون نتواند نگاشت نیز

یک نکته زین نوائب جانکاه کلک من

ز ابنای احمد آن تن رنجور رنج کوب

جمعی دگر زنان پریشان ممتحن

و آن کودکان نورس ناکام خردسال

برجای مانده باز ز دوران پر فتن

آن رنجه جان به جامعه چون شمس در کسوف

و آنان بتاب نایبه چون موی درشکن

سرگشتگان چو صید حوادث به صد هراس

پر بستگان چو عقد جواهر به یک رسن

آن بسته را خیال اسیران نه فکر خویش

وین دسته را غم وی و سودای خویشتن

سازی ز سینه ها به فلک دود شعله تاب

جاری ز دیده ها به مدر سیل خانه کن

نسبت به خاندان نبی آن فریق را

جز حرف های سخت نرفتی به لب سخن

نفرین و لعن و شنعت و دشنام برزبان

تکفیر و طنز و طعنه و توبیخ در دهن

هرگام صد قیامت کبری بدو نمود

غوغای خاص و عام و تماشای مرد و زن

یک تن کجا و کوب دو کشور پر از کلال

یک دل کجا و حمل دو محشر پر از حزن

زار و زبون به محضر بیگانه و آشنا

شمعی چو او نسوخته در هیچ انجمن

والی امر سخره ی اشرار ناس آه

حق پایمال ز فرقه ی حق ناشناس آه

بند ۶۷

خود بر تو عرش و فرش نه تنها گریستند

اقطار کاینات سراپا گریستند

بر بی کیست جن و ملک را جگر گداخت

بر تشنگیت دجله و دریا گریستند

تنها نه دوست را دل و جان ز آتش تو سوخت

بر حالت غریبت اعدا گریستند

دل ها تهی نشد چو از آن گریه های خاص

اعیان ملک از همه اعضا گریستند

برحال اهل بیت نبی نشأتین سوخت

تنها همین نه یثرب و بطحا گریستند

از اختصاص این ستم استی که خاص و عام

با هم در این معاهده یکجا گریستند

هرچند سرزد این عمل از مسلمین ولی

در ماتمت یهود و نصارا گریستند

ز اسلامیان تنی به تو یک مو نگشت نرم

لیک از غم تو هندو و ترسا گریستند

برمحنت تو وامق و مجنون ملول و مات

برعترت تو لیلی و عذرا گریستند

دامان چرخ از شفق آمد عقیق خام

یا عرشیان به طارم خضرا گریستند

بزمی نچید ساقی دوران که جای می

خوناب دل نه جام و نه مینا گریستند

بنیان طرح تعزیه ات را خدای ریخت

ز آن سال ها که آدم و حوا گریستند

این تخته ی گل آب شد از فرط التهاب

تا قدسیان به صفحه ی غبرا گریستند

بر این عزیز مصر که صد یوسفش غلام

با دیگران عزیز و زلیخا گریستند

این وقعه از اعالی اسلام اگرچه خاست

اما مجوس و ناصب ازین شیمه عذر خواست

بند ۶۸

بر تشنه کامیش نه همین بحر و بر گداخت

گیتی تمام زیر و زبر خشک و تر گداخت

تنها فرات ز آتش خجلت بر او نسوخت

از شرم وی محیط همی تا شمر گداخت

دریا و رود از دم وی برمدر گریست

صحرا و کوه از غم او برحجر گداخت

ثابت به جای خود ز سها تا سهیل سوخت

سایر به پای خود ز زحل تا قمر گداخت

این آتش از چه خاست که تا شعله برکشید

ذرات ملک جمره صفت سر به سر گداخت

از فرقه تا ردا همه را تار و پود سوخت

از صعوه تا هما همه را بال و پر گداخت

کیهان به کید عشق بتان را بهانه کرد

عشاق تن به تن همه را آن شرر گداخت

از تیشه ی تحسر و تأثیر سوگ اوست

فرهاد اگر به سر زد و مجنون اگر گداخت

اصناف خلق، دیو و پری تا بهیمه سوخت

افراد نوع جن و ملک تا بشر گداخت

حیوان خود از نبات و نبات از جماد بیش

انسان ز جن و جن ز ملک سخت تر گداخت

تنها به خوف خواهر و دختر نخورد خون

هم سوخت بر برادر و هم بر پسر گداخت

بر خواهران خوار غریبش کمر خمید

بر دختران خرد یتیمش جگر گداخت

برآن نساء یاره و سنجوق سیم سوخت

برآن بنات خاتم و خلخال زر گداخت

آن بزم را که سقف و زمین عرش و فرش بود

از اشک و آه زیر فرو شد زبر گداخت

از کج مداری فلک این فتنه راست شد

درباره ی حسین، آنچه خواست شد

بند ۶۹

ای وا دریغ کآل پیمبر جوان و پیر

یکباره گشته کشته و یکباره شد اسیر

خیلی به زیر سم فرس خفته پایمال

جوقی به چنگ اهل جفا رفته دستگیر

اعضا چنان گسیخته از هم که گاه دفن

نارستش از زمین حرکت داد بی حصیر

سیمای زرفشان که نیابد کسش بدل

بالای پر نشان که نبیند کسش نظیر

شمسی عیان که جای شفق ز آن چکیده خون

نخل روان که جای رطب زان دمیده تیر

از مکر خوک پیله سگ آغال گرگ چرخ

شد چنگ سودگربه و روباه، ببر و شیر

عریان حریم آل علی چو آفتاب روز

و اهل شقا چو شب پره در ستر شب ستیر

خود خواستی جسارت خصم ارنه خاص و عام

نشنیده عنکبوت به نیرو عقاب گیر

ز آن پس که تفته کام تو گردد مرا چه فیض

کآمد ز دیده دامنم آزرم آبگیر

جان برخی رهت که تو کردی قبول و بس

این ذل زود به آن عز دیر دیر

خون دل اشک دیده ز دور غمت به جام

خوشتر مرا ز شکر و شهد و شراب و شیر

ذرات کاینات تعب ناک ازین غم اند

انوار تیره به جو همی تیره شد منیر

در نظم این رزیه چه گویم که قاصر است

صد قرن از نگارش یک نکته کلک تیر

از ضبط این مصیبت عالی بشوی دست

کافزون بود ز حوصله صد فلک دبیر

در ماتمش که منشأ غم های عالم است

تحریر ما حکایت طوفان و شبنم است

بند ۷۰

دردا که دیو و دام بیابان کربلا

بردند تخت و تاج سلیمان کربلا

اشک آب سرد و لخت جگر نان گرم بود

آماده در تدارک مهمان کربلا

فلکی به جودی آمد و فلکی به خون نشست

طوفان نوح بنگر و طوفان کربلا

برد و سلام نار خلیل ار خموش کرد

روشن پس از جهان همه نیران کربلا

شمشاد و سرو یاس و گل از تیشه ی ستم

شد بیش و کم قلم ز خیابان کربلا

نز قطع نخل های طری خسته شد چه سود

نه شرم داشت از رخ دهقان کربلا

پنداری از تسامح و تقصیر خصم بود

این یک خلف که ماند ز سلطان کربلا

گلچین به باغبان نه ترحم نه ترس داشت

این گل نچید اگر ز گلستان کربلا

از هیچ اعتنایی و غفلت به جای ماند

این یک سپرغم از همه بستان کربلا

در خون وی مساهله نز باب رحم رفت

قتلی دگر نبود در امکان کربلا

دهر از جهات دست تطاول بر او گشود

چون پا برون نهاد ز سامان کربلا

پیداست التهاب و عطش پیش اهل دل

از آب و رنگ گوهر و مرجان کربلا

تا بنگری به چشم خود آیات تشنگی

بگذر به خاک و ریگ بیابان کربلا

با صد زبان و دست نیارم نوشت و گفت

تا حشر یک حدیث ز دستان کربلا

ظلمی که بی گزاف برون رفته از حساب

حاشا کی از ضمیر توان برد در کتاب

بند ۷۱

این کشته سر نهاد به دامان کربلا

کافزود بر حرم شرف و شان کربلا

روح القدس ز قدر وی ار می نبود کی

سودی جبین به مقدم دربان کربلا

بر تربتش ملایکه ساجد نبود اگر

او پا نسوده بود به سامان کربلا

شاهد شهادت شهدا شاید ار به عرش

دعوی برتری کند ایوان کربلا

تفریق کفر و دین به تبرای قوم کرد

دارای دین مبارز میدان کربلا

مقور بندگان جسور از چه ره شدی

خود گر نخواستی دل سلطان کربلا

معمار کائنات نهاد از نخست عهد

بر سبک سوگ و تعزیه بنیان کربلا

روزی که سرنوشت مکان ها نگاشتند

شد داغ و درد قسمت دیوان کربلا

با صد محیط نایبه طوفان نوح نیست

یک نیم قطره در بر طوفان کربلا

یک باره هر بلا که در امکان دهر بود

آورد سر برون ز گریبان کربلا

جاه شرف به چاه تلف نسبیتش نیست

زندان مصر بنگر و زندان کربلا

نگرفت قالبش به بغل تا به جای قلب

مانند روح تازه نشد جان کربلا

شد زلف و خط و خال جوانان چو خاک سود

تعبیر یافت خواب پریشان کربلا

دل های لخت لخت و جگرهای ریش ریش

جوشید جای لاله ز بستان کربلا

زقوم کفر و زندقه و شاداب و شادخوار

طوبای حق ز تشنگیش خشک برگ و بار

بند ۷۲

نوح غریق یونس عمان کربلا

خضر ذبیح یوسف زندان کربلا

مقهور دیو کفر سلیمان ملک و دین

سلطان یک سواره ی میدان کربلا

میخ خیام تا به زمین استوار کوفت

شد بی قرار چون فلک ارکان کربلا

بفروخت خون و مال و خرید ابتلا و کرب

چبود جز این متاع به دکان کربلا

جان های فدای همت آنان که از نخست

دست ولا زدند به دامان کربلا

یا للعجب که صدر زمان روز رزم دید

هفتاد و یک تن از همه جا سان کربلا

با صوت رود رود برآن طفلکان هنوز

خواند مدام مرغ خوش الحان کربلا

شط با کمال قرب و وفور از چه رو نکرد

سیراب دم یکی لب عطشان کربلا

از داغ لعل لاله رخان سر زند هنوز

گل های آتشین ز گلستان کربلا

تا سر ز ساق برگ و برش آتش است و دود

نخلی که بردمد ز خیابان کربلا

هوشی اگر به گوش تو ره دارد از ازل

خواهی شنید تا ابد افغان کربلا

نازم به درس عشق که جز ترک جان و سر

حرفی نخواهد کس ز دبستان کربلا

در برکشید جان جهان خواستی چو دل

صورت گرفت عاقبت ارمان کربلا

ریزد ز تاب دل به رخم اشک آتشین

هرشب ز رشک شمع شبستان کربلا

دیو زمانه دست به ابن زیاد داد

تا تخت و تاج خاتم جم را به باد داد

بند ۷۳

جز داغ و درد و تاب و تن از خوان کربلا

قوتی نبود قسمت مهمان کربلا

زهر کشنده رست نه حلوای کامه بخش

برعکس نیشکر ز نیستان کربلا

از شرم تشنگان عجب آرم که چون نسوخت

دامان و دشت و کوه و بیابان کربلا

بر داغ زخم های تو گلگون کفن دمید

هم رنگ لاله سنبل و ریحان کربلا

از یادکام خشک تو هرچ آب خورده بیش

پرتو ز خون دل شده رمان کربلا

بر آتش غم تو سراپای من نسوخت

حیرت خورم به شمع شبستان کربلا

تا روز حشر در شب قتل توکاش باز

بستی زبان خروس سحرخوان کربلا

آن خرم ایستاده تو غلطان به خاک و خون

اف برحیای نخل خیابان کربلا

ز اهریمنان دولت باطل به باد رفت

تاج و نگین و تخت سلیمان کربلا

در ماتم رجال به جا مانده مویه گر

جمعی زنان موی پریشان کربلا

محنت رسیدگان جگرتاب تفته دل

غم دیدگان واله و حیران کربلا

پر بستگان بی کس آواره از وطن

سرگشتگان بی سر و سامان کربلا

نگذاشت خصم شوم که شامی کنند صبح

با آن غریب کشته ی عریان کربلا

با سرعت حساب زمان کوته است و بس

حق کی کند رجوع به دیوان کربلا

روزی که دادخواه نبی حکمران ولی است

فاروق اهل باطل و حق مرتضی علی است

بند ۷۴

بیع و شرای آب همانا روا نبود

یا مال و جان آل نبی را بها نبود

یک جرعه کس چرا به عوض یا گرو نداد

گر خون و مالشان این هدر آن هبا نبود

میثاق و مهربانی و مردانگی مگر

در کار بستگان پیمبر سزا نبود

در کربلا چو باطل و حق روبرو شدند

مولا و عبد فارغ از آن ماجرا نبود

خون ریز یک تن از شهدا را که پیش خصم

از هیچ ره مجال عوض یا فدا نبود

این یک مریض هم نه خود از باب رحم زیست

کس را به او ز فرط غرور اعتنا نبود

برقتلش اهتمام ندانم چرا نرفت

جز آنقدر که حکم قوی از قضا نبود

مقتول تیغ عمد چو نامد مگر خطا

کو در خور زیاده از آن ابتلا نبود

رفتی ز دست یکسره غیب و شهاده پاک

بعد از پدر اگر پسر آنی به پا نبود

خصمش نخواست زنده ولی در وجود وی

دیگر برای جور بداندیش جا نبود

کوته شد از قصور بر او دست روزگار

یا دهر را گشایش چندان جفا نبود

بستند پا که باز کنندش دری ز درد

افتادنش ز ناقه و ماندن بهانه بود

بی بال کی توان ز قفس به آشیان پرید

حاجت به قید بازو و زنجیر پا نبود

چون یافتی شفا که خود از اشک وخون دل

هر روز و شب جز این دو شرابش دوا نبود

عفریت کفر شاد و سلیمان دین غمین

با این مدار اف به فلک وای بر زمین

بند ۷۵

در شرع رسم رأفت و رحمت بنا نبود

یا بود همان به آل پیمبر روا نبود

باید یکی ز مردم دنیاش بشمرند

گیرم حسین در ره دین پیشوا نبود

از منبع عطاو نوا منع آب چیست

گیرم حسین مالک منع و عطا نبود

چون شد حقوق مذهب و اسلام زادگی

گیرم حسین زاده ی خیر النساء نبود

عفو ازگناه بی گنهیش از چه ره نکرد

گیرم حسین شافع روز جزا نبود

سلبش ز سر عمامه و تن بی ردا به خاک

گیرم حسین خامس آل عبا نبود

حب بتول و حرمت قرب رسول کو

گیرم حسین محرم خلوت سرا نبود

تجویز طنز و طعنه و تهجین بر اوکه راند

گیرم حسین لایق مدح و ثنا نبود

اسناد کفر و جهل و جنون بروی از چه وجه

گیرم حسین قاید راه هدا نبود

خوار اینقدر عزیز خدا در میان خلق

گیرم حسین نزد شما اوصیا نبود

پامال کردن آن تن بسمل چه وجه داشت

گیرم حسین تاج سر انبیاء نبود

از خاک و خون چرا کفن آراست دشمنش

گیرم حسین کشته ی کوی وفا نبود

دندان گزای خوک دریغ آهوی حرم

گیرم حسین وارث شیر خدا نبود

برکشته ای چنین نسزد قطع اشک و آه

گیرم حسین رهن گناهان ما نبود

آبی مگر برای خود آری به روی کار

ای دیده در مصیبت این کشته خون ببار

بند ۷۶

نازل ز آسمان به زمین یک بلا نشد

کآن راقضا به حضرت او رهنما نشد

از ابتدای خلق جهان تاکنون کسی

از خاصگان چو وی به بلا مبتلا نشد

از شست دور سخت کمان کی جز او تنی

صد تیرکش خدنگ خطا را نشانه شد

تا تیر چرخ و قوس فلک بوده چون بر او دگر

یک سهم از کمان حوادث رها نشد

یک تن از آن زخمه ی چندین ستم نزاد

یک دل نشان ناوک چندین بلا نشد

تا مام دهر پیر و جوان داشت پور و دخت

پیری چو او به داغ و جوانان دو تا نشد

از قلع و قمع و غارت و اخراج و قتل و اسر

امکان دگر چه داشت که در کربلا نشد

با این معاملت عجب آرم که از چه باب

میزان عدل نصب و قیامت به پا نشد

معمار کن فکان به سر از پا درآمد آه

وین دستگاه کون و مکان بی بنا نشد

غفران خلق هم همه او را بها نبود

قتلش ولیک رحمت یزدان بهانه شد

در حیرتم که علت ایجاد را چرا

یک جرعه آب روز عطش خون بها نشد

ز اصناف خلق فاش و نهان در جهان کجاست

آنجا که از عزای تو ماتم سرا نشد

تا با تو روبه رو نشد آن جیبش کفر کیش

باطل ز حق و شرک ز ایمان جدا نشد

هر خطره کان به خاطر خصمت خطور خاست

در کار اعتساف تو یک مو خطا نشد

عقل اندرین قیاس مرا محور و مات ماند

کو تشنه لب به شاطی شط فرات ماند

بند ۷۷

داری اگر به سر سر سودای کربلا

دستی بزن به ذیل تولای کربلا

امروز درج مهره مهرش به دل بچین

خواهی اگر شفاعت فردای کربلا

آن می که درد سر ز قفا نیستش بجوی

جامی بیا بنوش ز صهبای کربلا

مگر ای جز به درد غمش گرچه دور ریخت

در ساغر اشک ناب ز مینای کربلا

تیمار و تاب و انده، آزار و داغ و درد

بینی بس آشکار ز سیمای کربلا

ز انبوه داغ و آتش حسرت گداختی

بودی سپهر هم خود اگر جای کربلا

روزی که خشت آن به میان گل آب بود

کرب و بلیه بود تقاضای کربلا

تجدید عهد غم کن و تجبیر رنج هجر

از وصل روح بخش دلاسای کربلا

بنگر ز خون و خاک کفن های سرخ و زرد

چشمی فراز کن به تماشای کربلا

بر وجه صدق اهل یقین را عیان نشد

آشوب رستخیز ز غوغای کربلا

دردا که دفن ناشده عریان به خاک ماند

انصار دین قیمت قتلای کربلا

شمسش به روز رزم چنان تافت بر زمین

کآتش نمونه بود ز گرمای کربلا

یا گفتی از اثیر به احراق آن طریق

نیران فکنده اند به صحرای کربلا

خونش به خاک بادیه آمیخت کز شرف

سودند سر ملائکه در پای کربلا

لب تشنه مرد ساقی خضر حیات آه

شد غرق خون سفینه نوح نجات آه

بند ۷۸

نفسی که خواند از در حشمت پیمبرش

خون خدا ببین که چها رفت بر سرش

از تن سرش به نوک سنان رفت در هوا

پس پایمال پهنه ی کین گشت پیکرش

خونی که نسبتش به خدا بود ز احترام

آمیخت خصم خیره به خون های دیگرش

شاهی که روز رزم سزاوار شأن اوست

چندین هزار فوج ملک در معسکرش

در کربلا برابر یک دشت کینه خواه

هفتاد و یک تن از همگان بود لشکرش

نوری که در لطافتش از تن به تب

عریان در آفتاب تن افتاد بی سرش

جسمی که بود خاک رهش بوسه گاه روح

کردند شرحه شرحه به شمشیر و خنجرش

شمعی که کرد روح قدس اخذ نور از او

افکند دست حادثه در راه صرصرش

روشن شد آتشی به بلایای او که سوخت

شش سوی تا نهم فلک از نیم اخگرش

فرسود خیزران شد و آمود خاک و خون

لعلی که بوسه داد پیمبر مکررش

جان بر شهادتش همه تعجیل و حرص بود

دل سوختی ولیک بر احوال خواهرش

بر طفل شیرخوار شهیدش جگر نسوخت

چندانکه در غم دو یتیم برادرش

اندیشه ی اسیری فرزند و زن به جان

نگذاشت جای ماتم عباس و اکبرش

دست از سرش عدوی ستم باره برنداشت

با آنکه استخوان شده با خاک همسرش

خونش به خاک معرکه از جسم پاک ریخت

زین آتش آب حق همه الحق به خاک ریخت

بند ۷۹

ازکید خیل کفر خداوند دین دریغ

در خاک و خون طپید به میدان کین دریغ

جم از وفا به صفحه ی خاکش مکان فسوس

دیو از دغا به سینه ی چاکش مکین دریغ

صدری که روح در صف بزمش گزید جای

شد رمح و تیغ در تن وی جاگزین دریغ

قطبی که عرش سایه و او شاخص اوفتاد

یکسان به خاک سایه صفت بر زمین دریغ

قلبی که خون فاطمه اش داد پرورش

در حربگه به خاک سیه شد عجین دریغ

در مقتل آخرین نفسش نیز کس نشد

الا سنان به پهلوی وی همنشین دریغ

تا صف ز صدر مورث تنظیم شرع و کون

غلطید غرق خون به صف از صدر زین دریغ

از حالت رکوع به زانو درآمد آه

بر هیأت سجود به خاکش عجین دریغ

شاهی که فرش بارگهش عرش کبریاست

از جنبش فلک نگرش خاک شین دریغ

آبش به حلق سوخته آخر نریخت کس

جز از دم سیوف دم واپسین دریغ

مغلوب شرک آمده توحید و برده دست

اصحاب ظن و وهم بر اهل یقین دریغ

از رای سست و سختی روی آل حرب بست

زنجیر کین به بازوی حبل المتین دریغ

طول زمان و طی لسان فرض بایدم

اما نه آن به چنگ و نه در کامم این دریغ

بس عاجزم ز شرح مصیبات کربلا

از گفت ناتمام خودم شرمگین دریغ

در ماتم تو هر چه سرایم کم است باز

صد همچو این سفینه نمی ز آن یم است باز

بند ۸۰

گیتی پس از تو دایره اش بی مدار باد

افلاک با درنگ و زمین بی قرار باد

تا تلخ شد زبان به دهان تو از عطش

شهد و شکر به کام جهان ناگوار باد

از حسرت تو شربت تسنیم و سلسبیل

غلمان و حور را به دهان زهرمار باد

با وصف تشنه کامیت اندر کنار شط

جاری به دجله خون دل از چشمه سار باد

دردا چوکربلا به میان پا نهاد گفت

از شرق وغرب امن و امان بر کنار باد

تا پود و تار جسم تو پامال پهنه گشت

موجود را گسسته ز هم پود و تار باد

رفع عطش چو از تو نشد جاودان چه سود

کز اشک دیده دامن ما جویبار باد

ممنوع از آب مالک آب است وا دریغ

ز آن خانواده دجله و شط شرمسار باد

ز اهل دغا تقاص جفا تا کشند زود

تیغ قصاص حق ز قراب آشکار باد

هرکه از قبول داغ تو پهلو کند تهی

جاوید با شکنج دو کیهان دچار باد

ز اندیشه ی حدیث تو هر دل که وارهید

محصور حکم حادثه روزگار باد

بر هر تنی که سوگ تو ناسازگار شد

فرسوده ی زمانه ی ناسازگار باد

گر در غمت ندیده صفایی دوام عیش

مفتون این سراچه ناپایدار باد

چشم شفاعت ار ز تو دارد به دیگری

دور از جوار رحمت پروردگار باد

شاها به خویشم از همه کس بی نیاز خوا ه

در حشرم از شفاعت خود سرفراز خواه

بند ۸۱

جسمی که جامه زیبدش از یاسمن دریغ

در خاک و خون فتاده چو گل بی کفن دریغ

جای سیه به سوگ جوانان خویش دوخت

ثوب گلی ز خون گلو بر بدن دریغ

نوشین لبان نورس ناکام نینوا

مشکین خطان گل رخ سیمین ذقن دریغ

خفتند خشک لب همه بر خاک و خونشان

تر کرد لاله و خس ربع و دمن دریغ

در نینوا به نصرت دین نبی نبود

افواج ناصری سپه صف شکن دریغ

بودی اگر به ماریه نگذاشتی به جای

این تیپ یک تن از همه آن تیغ زن دریغ

قمری خموش در قفس از بوم شوم وای

گرم نوا به شاخ امانی زغن دریغ

در بنگه غمت همه عمرم گذشت و گشت

حرمان و حسره حاصل بیت الحزن دریغ

شرح رزیت تو رقم کردمی تمام

بیرون نبود اگر ز حدود سخن دریغ

اینک عقیق و لعل تو شد خاک سود و باز

نام از بدخش مانده و یاد از یمن دریغ

کودست ورنه جامه ی جان کردمی قبا

نز سینه حیفم آید و نز پیرهن دریغ

اهل حرم اسیر حرامی زبون و زار

رسوای خاص و عام به هر انجمن دریغ

امت نگر که آل رسول کریم را

بستند جای رسته به بازو رسن دریغ

با قصد قربت ایل علی را به عمد ساخت

از پور و دخت سخره هر مرد و زن دریغ

مردان بی حمیت و نسوان بی حجاب

این بودشان معامله با آل بوتراب

بند ۸۲

چون صدر دین امام مبین مقتدای راد

دل سان وحید در صف کرببلا فتاد

آمد به خیمگه پی بدرود اهل بیت

تسکینشان به صبر و تسلی به اجر داد

هم در وداع حمد خدای مجید کرد

ز آن پس زبان به نعت رسول امین گشاد

پس بر فزع وعید و مالی بزرگ راند

بر صابری نوید ثوابی شگرف داد

بگشود عقد خاطر و بربست رای حرب

دل سرد از جدایی و جان گرم بر جهاد

پا در رکاب سخت و لگامش به دست سست

پهلو نبی برابر آن ناکسان ستاد

اتمام حجت از همه در کرده گفت پس

هان ای سر سپه پسر سعد شوم زاد

بیگانه ز آشنای قدیمی کرانه جوی

درباره منت چه شد آن مایه اتحاد

چون شد که سال های درازت زیاد رفت

آن دعوی ارادت و آن لاف اتحاد

عزمت چرا سوابق صحبت به پا فکند

حزمت چرا سو الف الفت ز کف نهاد

تعریف جاه و منصب و مالت گر از غرور

یک باره رفت آیت قربی چرا ز یاد

با ما مصاف و لاف مسلمانی ای عجب

لعنت بر این نفاق کند شرک و ارتداد

گفتم هر آنچه قابل آنی ولی چه سود

اندرز من به گوش قبول تو بود یاد

برداشت هر که کامت و نافت هر آنکه چید

بالفطره کاش دست و زبانش بریده باد

چار اسبه رو به آتش ممدود می روی

هشدار هان که پشت به مقصود می روی

بند ۸۳

چون شاه دین به لشکر کین روبرو فتاد

اتمام امر را به نصیحت زبان گشاد

فرمود ای امیر معسکر چرا نکرد

فهمت تمیز تیه ظلال از ره رشاد

دیدی غرور جاه چسان بردت از نظر

آن دورها مودت و آن طورها وداد

بی طول وقت و عرض زمان خود چه شد که رفت

در حق من حسین منی ترا ز یاد

با آن گذشت چیست ترا با من این گرفت

با آن وداد چیست ترا با من این عناد

اجرای امر تا رود از جانب یزید

امضای حکم تا شود از زاده ی زیاد

ریزی به خاک خون مرا بهر ملک ری

رو رو که بهره تو دو جو گندمش مباد

پنداشتی درستی کار از شکست من

حشر تو با یزید بدین گونه اعتقاد

امر خدا به زیر پی انداختی چو خس

نهی نبی به گوش دل انگاشتی چو باد

فخرت به اعتنای یزید است و ز غرور

بر التفات ابن زیاد است اعتماد

در چنگ خوک چون تو نیابدکس ایمنی

بر پر کاه چون تو نجوید کس اعتضاد

گفتم من آنچه بایدم اظهار کرد و گفت

لیکن تو در صلاح کنی سعی یا فساد

در هر عمل که جازم آنی ز خیر و شر

از طیب و خبث عدل خدایت جزا دهاد

دادی به دست حرص و هوا هوش و رای خویش

رفتت به باد صارفه چون خاک دین و داد

هر لحظه نو به نو دل من سوختی دگر

بر خویش آتشی عجب افروختی دگر

بند ۸۴

آن کش به ما سوا سزد از فضل برتری

کردند سر به نیزه اش از روی خودسری

او برستم کش همه چندانکه صبر کرد

دشمن فزودش از همه ره بر ستم گری

محمل به ضعف بنیه فحلی قوی مبند

بر بردباری وی اگر خصم شد جری

ناچار بین که گه به گه از باب اختیار

سبقت برد عبید ز مولا به برتری

با هم مسنج و نسبت آنرا به این مکن

مور ضعیف و قوت بازوی حیدری

ببر دمان و شیر ژیان چون حریف خواست

از موش و گربه زشت نماید غضنفری

با این ستم که رفت ز اسلامیان براو

بالله رواست طعن یهودان خیبری

یک جرعه آب خواست به هفتاد جان و باز

اکراه هم نداشت به دل زان گران خری

بفروخت مال و جان که خرد آب در عوض

آخر تنی نیافت در آن رسته مشتری

تا ناف نای وی ز عطش نافه وار خشک

وز فرط باره تلخ چو صبر سقوطری

شد دیده ها چرا همه خون ریز اگر نکرد

نیش غم تو در دل ذرات نشتری

خود کاش روز رزم تو من بودمی و باز

بودی به اختیار من افواج ناصری

ره بستمی به جز در مرگ از چهارسوی

بر روی هر که بود رعایا و لشکری

در مقدم تو ریختمی خون خویشتن

کانجام کار نیست جز این شرط دیگری

حالی که این سعادتم از دست شد برون

ریزم به اغت از مژه در دامن اشک خون

بند ۸۵

بهرام از عنان نشناسد رکاب را

ناهید از ملال نداند رباب را

گیتی هم از هراس نجوید امید را

گردون هم از درنگ نداند شتاب را

زین ره به کاینات فتوری قوی رسید

کو آنکه فرق بنگرد از مو طناب را

غیب و شهاده فاش و نهان پارسا و رند

زیبا و زشت خورد و کلان شیخ و شاب را

این غم نه گر ز مغز جهان کاست عقل و هوش

پس از چه خاست شورش یوم الحساب را

نقصان کمال یافت به سامان عیش من

در پا فکند سوگ توام خورد و خواب را

جاوید عذر از اهل زمین خواستی سپهر

خواندی روا گر این روش ناصواب را

هم ناله ساخت با نی بزم عزای تو

از جغد تا هما و زغن ذباب را

زد ماتم تو شعله به ارکان شرق و غرب

آتش به باد داد غمت خاک وآب را

از امتیاز باطل و حق هر که کور ماند

در کیش خود گناه شمارد ثواب را

پنداشت در هلاک تو دشمن حیات خویش

آب روان به بادیه دیدی سراب را

با خود هنوز نسبت اسلام می دهند

خاک نفاق و کین به سر این انتساب را

امر قصاص وی که به محشر فکند حق

دنیا نداشت وسعت چندان عذاب را

جایی کش استد او برون باشد از حسیب

لازم شمردکیفر این بی حساب را

حکم جزای قاتلش ار یافتی صدور

ضیق زمان و تنگی جا یافتی ظهور

بند ۸۶

از گل تهی فتاد چو گلزار کربلا

سهم جهانیان همه شد خار کربلا

آمیخت خون پاک وی آنسان به خاک دشت

کانگیخت بوی نافه ز اقطار کربلا

ای دل به اشک خون گره خاک می بشوی

کاین گونه گریه نیست سزاوار کربلا

فیروزه فام پهنه شد از خون عقیق گون

شنگرف بردمید ز زنگار کربلا

وین آب دیده آتش دوزخ خموش کرد

شد موجبات نور جنان نار کربلا

جان در بهای آب روان می فروختند

کس مشتری نداشت به بازار کربلا

اینجا به عدل و داد دلش را ندادکس

در رستخیز تا چه شود کار کربلا

طومار عمر طی شد و ناگفته این حدیث

کو دهر را تحمل تیمار کربلا

با طول روز حشر هم ای دل به هیچ وجه

نبود مجال خواندن طومار کربلا

دل وارهد ز بار و فتد بازم از فتوح

بندیم اگر به عزم سفر بار کربلا

از هر مصیبه دست به دامان صبر زن

پایی اگر مجاور دربار کربلا

سر بر ندارم از در خاکش مگر به مرگ

ور تیغ بارد از در و دیوار کربلا

با این زبان به طرف دهان چون بیان کنم

الا کم از مصایب بسیار کربلا

یا رب خود اعتماد صفایی به فضل تست

محشورش آر در صف زوار کربلا

منگر کمال ذلت و نقصان طاعتم

کز شاه کربلاست امید شفاعتم

بند ۸۷

ای رفته از ازل به مصیبت قضای تو

وضع بلا نشد به جهان جز برای تو

از سخت و سست جمله بلایای انبیاء

کاهی فزون نبود ز کوه بلای تو

نگذاشت در زمانه به جا جز بلا و کرب

تا رستخیز واقعه ی کربلای تو

الا بهر بلا که ترا بیش و کم رسید

جاری نشد قضای خدا بی رضای تو

کردی فدای دین خدا جان و مال خویش

جاوید انس و جان همه را جان فدای تو

حاشا که کس ز عهده بر آید قصاص را

ز آن در که نیست ملک دو کیهان بهای تو

از صفحه ی وجوب اگر امکان محو داشت

هر روز تازه تر نشدی ماجرای تو

در نیل غم زدند سراپرده ی سپهر

و افراختند بر سر ماتم سرای تو

از مهر و ماه مشعل و شمع ضیاء و نور

افروختند در خور بزم عزای تو

از خلق و امر قدر تو گر برتری نداشت

در حکم حق نبود خدا خون بهای تو

حق خواست کاین مصایب جانکاه تا ابد

باد ایت از فضایل حیرت فزای تو

از ذره ذره ملک نه تنها شنیده اند

از نی نوای نایبه ی نینوای تو

با فرط امتداد هنوز آیدم به گوش

افغان استغاثه و بانگ نوای تو

تا باشدش به خاک درت فر مسکنت

سلطانی دو کون نخواهد گدای تو

بایع خدا متاع بلا مشتری حسین

شد راست زین معامله تا حشر شور و شین

بند ۸۸

اقطار اشک می دمد از تاک کربلا

جای عنب زهی عجب از خاک کربلا

از گردش سپهر سها تا سهیل ریخت

در خاک و خون کواکب افلاک کربلا

ظلمی که برنژاد علی ز آل حرب رفت

کی درک گنه آن کند ادراک کربلا

بر نسخه ی نشاط دو کیهان قلم کشید

یک حرف از حدیث تعب ناک کربلا

گلزار دین ز تاب عطش خشک و تر دریغ

از خون نوخطان خس و خاشاک کربلا

هفتاد روضه لاله و گل داد بی دریغ

بر باد فتنه صرصر هتاک کربلا

نه ابطال را گذاشت نه ز اطفال درگذشت

جلاد رحم خواره ی بی باک کربلا

در بذل آب و ریزش خون های محترم

اسراف صرف بنگر و امساک کربلا

ای شهد شوق کوی شهادت بیا که برد

شیرینی تو تلخی تریاک کربلا

جیحون و نیل و دجله کند کی برابری

با بحر اشک دیده ی نمناک کربلا

در محشرش سمند سعادت کنند زین

سر هر که ساخت زینت فتراک کربلا

بطحا و یثرب و نجف و کوفه خود مگر

شفع گنه کنند بر اشراک کربلا

روزی که میر کعبه کشد ز انتقام کین

از خیره خصم خونی صفاک کربلا

شایدکه دست عدل و عطا مرهمی نهند

بر زخم های سینه صد چاک کربلا

ترسم که کربلا چو به محشر قدم زند

نگشوده لب صفوف قیامت بهم زند

بند ۸۹

طی کن دلا به پای رجا راه کربلا

بسپار سر به تربت فرگاه کربلا

با تنگی انس و رز به سختی صبور زی

سهل است محنت گه و بیگاه کربلا

از حر و برد دور همینت دو چیز بس

آبت ز اشک و آتش ز آه کربلا

پرتو ز عرش ملک گذشتش ولی چه سود

یک نی فزون بلند نشد ماه کربلا

از عظم جای و عز جوارش عجب نیست

برده است سبقت ار به حرم جاه کربلا

پیداست کز کرامت قبر دو ذوالکرم

رفعت ز عرش یافته پاگاه کربلا

انبوه این مصائبش از مرگ و زندگی

یکسان نموده رغبت و اکراه کربلا

پیراهنش به چنگ سگان درنده ماند

این یوسف افتاده چو در چاه کربلا

خوش دار دل کش آب به نیران سراب شد

آن کو بسوخت خیمه و خرگاه کربلا

حکم قصاص قاتل وی زجر سرمدی است

افتاد این محاکمه دل خواه کربلا

ز آن در که جای کیفر آن مایه ظلم نیست

عرض زمان و مدت کوتاه کربلا

صدق از ریا شناسد و کژی و راستی

غافل مپای از دل آگاه کربلا

بودش سبک تر از پر کاهی به دوش دل

آن کوه کوه آفت جانکاه کربلا

آلایشم پر است صفایی ولی چه غم

چشم شفاعتم بود از شاه کربلا

امیدم آنکه وا نگذارد مرا به من

اصلاح کار من کند از فضل خویشتن

بند ۹۰

ای صحن بارگاه توام روضه ی نعیم

دور از درت مراست جهان حفره ی جحیم

بر تختگاه چرخ زمینش بود مقام

آن سالکی که بر سر قبر تو شد مقیم

حاشا که حالت تو فرامش فتد مرا

آندم که ناگزر دل خود ساختی دو نیم

خالی ز هر علاقه و مملو ز هر ملال

نیمی سوی حرامی و نیمی سوی حریم

دل بی گزاف شادی خود در غم تو یافت

جان را ز فیض تو رزقی بود کریم

کشتت چو ز اعتساف عدو و انقلاب عصر

حسرت کشیده بیوه زنان کودکان یتیم

پیر فلک خرف شده کاش ایستد عنن

زال زمین فلک زده کاش اوفتد عقیم

تا شد به پهنه پیکر پاک تو پایمال

بایست عرش و فرش سرا پا شدی رمیم

از خاک بربدن کفن آراستت صبا

بادش نوید گر تو جزایی برد جسیم

هر جا ز شرح بزم تو سوگی کنند طرح

خوناب دل به رخ رود از دیده ی ندیم

باطل به ظلم حق کند افشای راز دل

وین نیست طرح تازه که رسمی بود قدیم

چشمم به بخشش تو و خوفم ز خشم تست

شادم که نیست از دگرانم امید و بیم

خواهی اگر سلامت دنیا وآخرت

قلبی بجو صفایی از الطاف حق سلیم

بغض عدو چو حب ولی فرض می شمار

زین سوی زن قدم که صراطی است مستقیم

نبود عجب که عذر گناهان پذیردم

در هر سه جا شفاعت او دستگیردم

بند ۹۱

هر گه به سیر لاله نظر در چمن کنم

یاد از علی اکبر گلگون کفن کنم

اوراق گل چو بنگرم آمود خاک و خون

نسبت به نعش قاسم خونین بدن کنم

شاخی چو سبز و تازه ز نخلی فتد جدا

گشتن جدا تصور دستی ز تن کنم

یاد از دو دست میر علمدار کربلا

عباس آن دلاور اژدر فکن کنم

تا گشت نخل و نسترنش چنگ سود خاک

حاشا که رای سرو و هوای سمن کنم

جاوید نفس ناطقه لال آید از مقال

گر شرحی از سکینه ی شیرین سخن کنم

گر ممکن آیدم همه کیهان فراز و شیب

در هر قدم به سوگ تو صد انجمن کنم

زانگیز حزن و حسرت و اندوه این عزا

دل ها به سینه ها همه بیت الحزن کنم

تا داغ لعل و جزع تو نقشم بدل شود

نام از بدخش رانم و یاد از یمن کنم

تنها به تاب شورش سودای کربلا

آشفته تر ز زلف شکن برشکن کنم

از باز پس افتادن عهد بلای وی

تا رستخیز سرزنش خویشتن کنم

او تشنه وگرسنه سزد جای آب و نان

من خاک و خون سرشته به هم در دهن کنم

دل سرد بر بقای تن از داغ یان غریب

در بنگه فناست روا گر وطن کنم

ذکر مصیبتی که خدا بایدش سرود

دارد کمال نقص بیانی که من کنم

دامان و دست و دیده و دل پاک کرده اند

اصحاب وی که ثوب ریا چاک کرده اند

بند ۹۲

ای طایف حریم تو اعیان کاینات

ذرات ملک زایر کوی تو از جهات

تو گشته زیر خاک و من اسوده بر زمین

ما را هلاک در همه حالت به از حیات

ما را ز داغ خود زدی آتش به دلی ولی

تا بخشی از شکنجه جاویدمان نجات

سودند سر به تیغ اعادی مجاهدینت

دادند تن به قید اسیری مخدرات

بودند ای عجب همه با این گنه هنوز

دارنده ی صیام و گزارنده ی صلات

با قصد قتل و غارت حق چیست حال کس

صد قرن اگر نماز کند یا دهد زکات

با دعوت امام مبین دعوی یزید

فرقان حق کجا و کجا آن مزخرفات

باطل نایستد بر حق نیست مشتبه

آن ترهات سست بدین طرفه محکمات

این صید زار خسته ی بشکسته بال و پر

از آشیان فتاده ی سرگشته در فلات

تر کردی ار کست به یکی جام کام خشک ما

یک غرقه بیش کم نشدی بالله از فرات

شد راست دود و خیمه ی گردون سیاه کرد

ز آن آتشی که خصم زدت در سرادقات

گشتند دراقامه ی سوگ تو متفق

از صدر بزم صومعه تا صف سومنات

برخاست شور و لوله از کعبه تا کنشت

ارباب کفر و دین همه بنشسته در عزات

هم وحش و طیر غم زده در محنت تو محو

هم جن و انس دل شده در ماتم تو مات

درباره ی تو هر که کند بیش و کم ستم

کیفر ز هفت دوزخش افزون بود نه کم

بند ۹۳

صدری که سوده روح به پا صد رهش جبین

در صف به خون و خاک نگون شد ز صدر زین

افراخت اختر تعب از خاک تا سماک

انداخت فرش تعزیت از عرش تا زمین

هر پیکری ز رامش و آرام و امن و فرد

هر خاطری به حسرت و تیمار و غم قرین

سوگ سکون و صبر ز امکان و کون برد

تمکین شد از مکان و تمکن شد از مکین

صد جعبه تیر از پی یک سینه درکمان

صد قبضه تیغ در ره یک جثه در کمین

نادیده ظلمی از همه کیهان کس اینقدر

نشنیده جوری از همه دوران کس این چنین

از جویبار شرع قلم شد چه سروها

با تیشه ی تطاول ارباب کفر و کین

فتحی مبین شکست نمازادت این مصاف

با آنکه بودت از همه سو بی کس معین

با فرط استغاثه یاریت جز دو دست

یک تن نه از یسار برآمد نه از یمین

بر اهل بیت از همه حالات غم فزون

حسرت خورم به حالت بدرود واپسین

از دور ماجرای تو تا تن فتاده دور

با آه هم نشانم و با اشک هم نشین

قتلم نبود قسمت و مرگم نداد دست

از بی سعادتی نه نصیبم شد آن نه این

ز اسلام ناصبین نبود تا در این عمل

چون بنگری بهر یک ازین تخمه مسلمین

سبع المثانیش به لسان لیک عقد قلب

ایاک نعبدش نه و ایاک نستعین

اسلام خلق را به ریا خود صلا زدند

وآتش به دودمان رسول خدا زدند

بند ۹۴

قومی که امتیاز صواب از خطا کنند

خود کاش اختیار وفا بر جفا کنند

کلک قدر نگاشت قضایای نینوا

بر لوح زر که باطل و حق را جدا کنند

از قهر و قتل و غارت و اخراج و دستبرد

هر محنتی که می شد از امکان به پا کنند

بود اقتضای حکمت مخصوص کز نخست

نامی به نام خامس آل عبا کنند

در ملک غم سپه کش سلطان کربلاست

هر کش فزون به بند بلا مبتلا کنند

با مهر دوست کین عدو سهل می شمار

سری است حق که ساز بلا للولا کنند

آن سان که او شد امت مرحومه را کفیل

خواهند اگر تلافی چندین عطا کنند

تا رستخیز هر نفس ازروی مسألت

روزی هزار مرتبه خود را فدا کنند

هر ذره ذره ملک چه پنهان چه آشکار

کی وز کجا تدارک این خون بها کنند

باور مکن که طایفه ی غیر مسلمین

بر اهل بیت فاطمه چندین جفا کنند

اسلام بین ز کفر بتر کامت از عناد

نسبت به خاندان نبوت چه ها کنند

دین کجا و کفر چه کز ننگ این گناه

ز اسلامیان یهود و نصاری ابا کنند

کژ راست کی شود، نرسد اهل غی به رشد

روزی مگر رجوع به صدق از ریا کنند

ممکن نبود بهتر از این عکس مدعا

گر باید امت اجر رسالت ادا کنند

یک دل کشد تطاول یک دهر غم کجا

یک تن کند تحمل چندین ستم کجا

بند ۹۵

آنانکه نفس خویش جری بر جفا کنند

چون صبر بر شکنجه روز جزا کنند

بهر قتال آل نبی تیغ ها به دست

با آنکه دین وی به زبان ادعا کنند

ترک تغافل اهل ستم را چو رسم نیست

کاش اندکی به حالت خویش اعتنا کنند

قومی که در عقوبتشان افتراق نیست

دارند اگر نماز به پا یا زنا کنند

برخویش گشته مانع نعمای سرمدی

منع نوا ز مالک منع و عطا کنند

نه خجلت از بتول و نه خشیت ز بوتراب

نه حرمت از رسول و نه شرم از خدا کنند

دردا که خیل فصل خداوند وصل را

در خاک و خون فکنده سر از تن جدا کنند

خون حرام وی به تهور هدر دهند

مال حلال وی به تقلب هبا کنند

پیراهنی که فاطمه اش رشته پود و تار

بر تن سگان گرگ شعارش قبا کنند

و آن کشته را به نعل ستوران خاره سای

در چشم خاک سرمه روش توتیا کنند

دارند پاس حرمت قرآن ولی چه سود

تا خود نه امتیاز خلوص از ریا کنند

ز الفاظ اگر مراد معانی است بی گزاف

معنی ندارد آنکه به لفظ اکتفا کنند

ز اهل ضلال یک سر مو کوتهی نشد

در دفع حق هر آنچه توان دست و پا کنند

واسومتا به حالت امت که در نشور

خود با چه رو به روی نبی دیده واکنند

جز نفی حق نخواسته در هر نشست و خاست

دعوی کنند باز که حق درمیان ماست

بند ۹۶

قومی که اجتماع به بزم عزا کنند

تا استماع واقعه ی کربلا کنند

هم عرشیان ز بال به خاک افکنند فرش

هم قدسیان به قاتل و سامع دعا کنند

طیر و وحوش ناله ی واویلتا زنند

جن و سروش ویله ی واحسرتا کنند

جبریل از اشک اهل عزا را دهد گلاب

تا چشم دل به صاحب آن روضه وا کنند

کو چون نوای نایره انگیز فاطمه

از نوحه صحن غمکده را نینوا کنند

پیش خود ار نیند خجل از درون شاد

بر حسرت رسول حجاب از خدا کنند

لب کی به خنده باز فتد داغ دیده را

شرمی ز روی حضرت خیر النساء کنند

مادر چو گرید از غم فرزند با چه روی

در محضرش دهان به تبسم فرا کنند

ما نیز دل شکسته نشینیم اگر مزاح

در محفل مصیبت فرزند ما کنند

برگ طرب مساز که ترک ادب کنی

هر جا که شرح ماتم آل عبا کنند

بگشای گوش هوش و فروبند کام نطق

تا سینه ات به سر قضا آشنا کنند

نبود جز اشک و آه سزاوار این جلوس

فرض است گر قیامت عظمی کنند

گردن کشند و دیده گشایند خیر خیر

سهل است امر ما به امام اعتنا کنند

این موقعی است در خور مردان پاک باز

حیف است امتزاج ورع با ریا کنند

محکم کناد محض عنایت خدای ما

بر دامن ولای تو دست رجای ما

بند ۹۷

گر جن و انس در قدمت جان فدا کنند

حاشا کی از حقوق تو یک جو ادا کنند

کار خدا و خلق چو با هم قیاس شد

انکار صدق غایله ی کربلا کنند

با آنکه این معامله در زر و قوع یافت

ارباب ریب حیرت ازین ماجرا کنند

بیش از حساب حکمت این بیع وآن شری است

امر حکیم را ز چه چون و چرا کنند

در ملک غم جوار حسینش نصیب شد

روز بلی هر آنکه نصیبش بلا کنند

گردن به بند بندگیت هر که در نهاد

در محشرش برات رهایی عطا کنند

حب مکان کوی تو چون خود ز نیک و بد

کی ز استخوان و مغز صفایی فرا کنند

بر دامن رضای تو دستی زد استوار

دستی که در ولای تو از تن جدا کنند

بال و پرش به دام شکستن کجا رواست

مرغی کش از قفس به ترحم رها کنند

امید کاولیای نعم روز بازخواست

در خواستی صواب ازین نز خطا کنند

اجرام من که هست برون از حدود و ثبت

جبران به فضل و رحمت بی منتها کنند

ای دل مپوش جز ره دارالشفای دوست

درد تو و مرا مگر آنجا دوا کنند

با صدق و کذب منکر فضلم چه اعتناست

دشنام اگر دهند به جد یا دعا کنند

هست از ولات امر مرا چشم هر سه جای

کز چشم مرحمت نظری سوی ما کنند

ما را بر آستان عنایت پناه بخش

وز فر خاکبوس درت عز و جاه بخش

بند ۹۸

ناکس نه درک خشم خدا از رضا کند

کی ترک اعتراض به امر قضا کند

پرواز چون تواند ازین دام مرغ دل

الا ز خوف بالی و بالی جدا کند

وجه حسینیش آنکه نه وجهه است در اصول

گر در فروع هم به یزید اقتدا کند

کی سایه آفتاب و سرابش نماید آب

صاحب دلی که فهم اله از هوا کند

حسن وفاق و قبح نفاق از هزار سوی

پی برد چون تمیز خلوص از ریا کند

حقیت امام چو بطلان مدعین

دانست آنکه فرق امام از ورا کند

خون حسین هر که نه خون خدای خواند

در امر این قضیه کجا اعتنا کند

زین بیش اگر چه نسیت جفا ممتنع ولی

دشمن چو خسته شد ستم از کف رها کند

اکوان دگر به بنگه امکان برد فرو

زین خون اگر خدای تقاصی بجا کند

در معرض سوال و جوابم امیدوار

کز روی فضل پرسشی از حال ما کند

ز انعام عام بو که خود از یک نگاه خاص

سازد ریا تقدس و رویم طلا کند

منع عطا عجب ز کریمی نظیر تست

گر خاک را به فر نظر کیمیا کند

تاج شرف به تارک فخرش فرانهی

چون سایه هر که زیر لوای تو جا کند

گر ره به پای بوس سگانت دهی مرا

دیهیم دولتی است که بر سر نهی مرا

بند ۹۹

عجز است نفس ناطقه را از بیان حال

ورنی ازین قضیه نبستی زبان قال

چندین هزار غم که یکش نیست گفتنی

چتوان نگاشت زین الف و با و جیم و دال

در شرح شمه ای ز مصیبات سرمدی است

نه دهر را زمان نه زمان را بود مجال

تفضیل این رزیت جان سوز یک به یک

گنجد کجا به وجه کمال اندرین مقال

آنچه از مصایب تو سرودیم سخت و سست

یک صفحه ز آن صحیفه نخواندیم تا به حال

در سنت از حلال و حرامش چه جرم رفت

تا خصم خیره خون حرامش کند حلال

خون که ریخت تا به قصاصش برند سر

حق که سوخت تا به تقاصش برند مال

بر دستگیری که و اهل که پا فشرد

کش خوار و در بدر به اسیری رود عیال

درباره ی که داشت روا سوء قول و فعل

کافتد چنین ز کشمکش خلق در نکال

کی پایمال کشته کس را گشود دست

تا گرددش به نعل فرس جثه پایمال

بر بازوی عیال که بست از جفا رسن

تا حاسدش به حلق حریم افکند حبال

بودند قاصر ار ستمی را گذاشتند

او را نبود ورنه فتوری از احتمال

بر فرق عرش پای شرف سایم از علو

تا سوده ام به خاک درت روی ابتهال

در روز فضل امیدکم از فضل بشمری

ز ارباب اتصال نه ز اصحاب انفصال

قسمت مباد جهل و غرورم که چون یزید

تعذیب جاودان همه بر جسم و جان خرید

بند ۱۰۰

چتوان سرودن آن همه با این زبان لال

افسانه ای که رفت برون از حدود فال

ظلمی که ماند و خصم نکرد از قصور بود

او خود نداشت ورنه نکولی ز هر نکال

سخت آن چنان دو طفل نمردی ز تشنگیش

نرم ار شدی بر او دل بی رحم بدسگال

کی خاطرش ز خطره ی کین خالی اوفتد

تا کس کند به ظلم خیالی پس از خیال

امکان اگر که داشت ستم بیش از آن، ولی

تمکین نماند کون و مکان را به هیچ حال

محض رضای دوست فکندی به پا ز دست

در راه دوستان زن و فرزند و جان و مال

یابند هر دم از تن و جانی تمام خلق

وآن را به خاک پای تو ریزند لایزال

هر صبح و شام بیش و کم از عمر روز و شب

از روی طوع و رغبت و اقبال و امتثال

تا رستخیز بر نتوانند آمدن

از عهده ی سپاس حقوق تو بالمآل

ذرات مکن فکان همه نارند ادا نمود

یک روز حمد جود تو از صد هزار سال

خیرات مستقر اگر ای دل طلب کنی

صلوات مستمر به محمد فرست و آل

نیک و بدم به شادی و غم هر چه عمر رفت

جز زاریم به سوگ تو نفزود جز وبال

زین وقعه دولتی است شگرفم به آه و اشک

کز مویه رشک مو شوم از ناله شرم نال

پرواز باغ چون کند آن مرغ کز نخست

پر ریخت در قفس چو به دامنش شکست بال

بندم زبان به فردگشایم به طبع گوش

معذورم از حدیث غمت گر زیم خموش

بند ۱۰۱

هرگه کنم به واقعه ی کربلا مرور

مغزم رود ز هوش و فتد عقلم از شعور

تا در نظر نوایب این فتنه نقش بست

دل جست نفرت از تن و تن شد ز جان نفور

هر جا حدیث حادثه زای تو سر کنند

حسرت حصول یابد و غیبت کند حضور

در امر سرگذشت تو چون سر کنم مقال

حیرت به حیرتم همه افزاید آن امور

بر یاد اشک و آه یتیمان تشنه کام

آهم به شیون آید و اشکم فتد به شور

با آنکه ابتلا همه مخصوص انبیا است

از انبیا که بود به چندین بلا صبور

اظهار این قضیه نفرمودی ار چنین

کی امتیاز باطل و حق یافتی ظهور

سلب لباس و اسرکه از وی صدور یافت

کاهل و عیال خود همه دیدی اسیر و عور

هر روز تازه تر شود از روزگار پیش

این قصه کهن که بود نو پس از دهور

دردا که عهد دولت باطل به دفع حق

دست جفا رساند به جایی بنای زور

کآل رسول دربدر آواره در فلات

و اهل فضول ایمن و آسوده در قصور

ختم ستم ز خصم تو شد بر تو ورنه کی

در خاطری کند همه این خطره ها خطور

جز کوفیان شوم دغا هیچ دشمنی

هرگز نرانده بر تن مقتول خود ستور

این ظلم ها که هست در امکان بر اهل بیت

راندی عدو اگر نشی مانعش قصور

در سوگ این سلیل ولی سبط مصطفی

چشم شناس باشد و طوبی لمن بکی

بند ۱۰۲

چو از داستان سوگ تو یک نکته سر کنم

عنوان صد صحیفه به خون جگر کنم

ناید کهن که تازه تر است از چه این حدیث

تا حشر هر دقیقه بیانی دگر کنم

از سلک مسلمین چو تو مظلوم و صابری

یک تن نبینم آنچه زهر در نظر کنم

با این وفور اشک میسر نشد دریغ

کآن کام خشک را به یکی جرعه تر کنم

ای تشنه لب ترا چه ثمر زین سرشک ماست

کو دامن از دو دیده دمادم شمر کنم

تر تا گلوی خشک تو خود نارم از نمی

سودم چه کآستان توگل سر به سر کنم

بر جای برگ و ساز سرشکم همین بس است

از دولت تو گر هوس از سیم و زر کنم

حلم تو بنگرم چو براین مایه ابتلا

حیرت ز طاقت بشری اینقدر کنم

چو اصحاب با وفای خود افزا سعادتم

تا سینه پیش تیغ نوایب سپر کنم

تغییر وضع را دهیم کاش قدرتی

تا عرش و فرش را همه زیر و زبر کنم

بر قتل آن و اسیری این بس مرا فسوس

نام از پدر سرایم و یاد از پسر کنم

داغش مجاور دل من گشته دیر باز

هر جا مجاور آیم و هر سو سفرکنم

یک ذره حاصلم چه ازین ظلم بی حساب

صد ره تظلم ار به شه دادگر کنم

خواهد خدای از ستم قومی شکوه ها

در حضرت امام به حق منتظر کنم

فرزانه سبط فاطمه فرزند عسکری

آرایش امامت و زیب پیمبری

بند ۱۰۳

در سوگ این ستم زدگان بحر و بر گریست

هرچ اندر آسمان و زمین خشک و تر گریست

آن شب زمین به خواریشان سختتر گداخت

آن شب زمان به زاریشان زارتر گریست

کاندر خرابه دختر خردش رقیه نام

چون شمع صبح از سر شب تا سحر گریست

از شور گریه اش همه بینا و کور سوخت

وز سوز ناله اش همه شنوا و کر گریست

صحرا به تاب سینه ی وی چون شرر گداخت

دریا به آب دیده ی وی چو شمر گریست

شمعی به بزم ماتمیان همچو او نسوخت

چندانکه غریق اشک فتد تا کمر گریست

چون مرغ نیم کشته گم کرده آشیان

بر پای دام حادثه سر زیر پر گریست

نز زخم نای و آبله پای و طعن نی

نز رنج راه و سختی و طول سفر گریست

نه چشم آب و نان نه تمنای برگ و ساز

نی طمع خوان نه بر هوس ما حضر گریست

نی در هوای چادر و ساماک و روی پوش

نی بر غم برهنگی پا و سر گریست

نه اعتنای یاره نه پروای گوشوار

نه برسوار سیم و نه خلخال زر گریست

نی دل به تیته و تل و طوق و تمیمه داشت

نی بهر رسته در و عقد گهر گریست

بهر پدر نه دربدری های خویش بود

هرچ اندر آن خرابه ی بی بام و درگریست

ز اندیشه ی مدار وی آن روز شمس سوخت

در فکرت حیات وی آن شب قمر گریست

دردا که این قضیه هنوز است ناتمام

چندانکه بختم از تف دل بازمانده خام

بند ۱۰۴

بر اشک او مکین و مکان بوم و بر گریست

سامان شام را همه دیوار و در گریست

ناگه چو شمع صبحگهی سر به پای برد

خوابش ربود و باز فرو جست و درگریست

کای وا دریغ کو پدرم شد دگر چرا

از سر گرفت ناله و این ره بتر گریست

گویی پدر به خواب وی آمد که محو و مات

در جستجو برآمد و نظاره گر گریست

هر سوگشود دیده وکس را ندیده باز

آشفته مو به رخ زد و آسیمه سر گریست

اسلوب بانگ وا ابتا را ز نو فکند

آشوب وای فاطمتا را دگر گریست

فریاد کو پدر پدرم را به پای کرد

بنیاد کو پدر پدرم را ز سر گریست

افکند شور و ولوله ای کز خروش آن

در قصر خود یزید قساوت سیر گریست

گفت این حدیث کهنه که آغاز کرده نو

وین طفل امشب از چه سبب اینقدر گریست

گفتند سرگذشت و به تن خورد پیچ و تاب

مغز آگهی نیافته دل بی خبر گریست

با آنکه این ستم خود از او سر زد از نخست

زین وقعه خود هم آن سگ بی دادگر گریست

گفت آن سرش برید محاذات چشم و روی

چهر پدر چو دید نخواهد دگر گریست

طفل است و فرق مره نداند ز زنده باز

یابد قرار خود گر از این رهگذر گریست

بردند سر به مقدم آن سر چو خاک سود

بی پرده روبروی و نظر بر نظر گریست

از حال خویش ثابت و سایر به در شدند

چون مهر و ماه گرد جهان دربدر شدند

بند ۱۰۵

بر حال آن صبی نه همان طشت زر گریست

نه طشت واژگون فلک سر به سر گریست

پیچید زین رزیه به خود و اینقدر گداخت

غلطید زین قضیه به سر و آنقدر گریست

کاو یک طرف فتاد و سر از کف به یک طرف

نشگفت گر به حالت آن طفل سر گریست

آبش به خاک در شد و نازش به باد رفت

جان بر به جای اشک روان از بصر گریست

از کف سرش چو رفت، در افتاد و جان سپرد

بر مرگ و زندگانی وی خواب و خور گریست

از شام و کوفه برد شکایت به جد و باب

نی از قضا به سر زد و نی از قدر گریست

زین داغ تازه شیون و شوری به پای شد

پس هر که ز اهل بیت بر آن بی پدر گریست

از مرگ آن یتیم بر آن بی کسان گذشت

حالی که جای اشک درون ها شرر گریست

در انتظار ظالم اینان سعیر سوخت

برانتقام قاتل آنان سقر گریست

دریا و دشت و کوه از آن ناله های زار

صد بحر بر رقیه ی خونین جگر گریست

مینا به جان جن و ملک ریخت آب تلخ

صهبا به کام دیو و پری لعل تر گریست

بود اقتضای ماتم وی هر کجای ملک

مام ار به دختری پدری بر پسر گریست

سوزان دوید برق و به گردون شرر فکند

افغان کشید رعد و به هامون مطر گریست

مولود آسمان و زمین هر چه بود سوخت

تنها گمان مکن که همان جانور گریست

در رسم این رزیه زبان نیست خامه را

عاجز نه خامه، حوصله تنگ است نامه را

بند ۱۰۶

بر درج خشک اوکه و مه لعل تو گریست

بر جای اشک لعل دل از هر بصر گریست

هر فردی از وحوش به سبکی دگر گداخت

هر صنفی از طیور به طرزی دگر گریست

غمناک و شاد نوع ملک در فلک فسرد

آزاد و عبد جنس بشر سر بسر گریست

هر ذره ذره در همه آفاق تحت و فوق

بر کشتگان کوی وفا بود اگر گریست

ابری سیه ز آه یتیمان به پای خاست

از شش طرف هوا به زمین پر به پر گریست

در بزم این عزا پدر چرخ و مام خاک

نالید هم به دختر و هم بر پسر گریست

اکناف شرق و غرب سرا پا تمام سوخت

اطراف خاوران همه تا باختر گریست

این مجلسی است عام که از اختصاص آن

مسکین ره نشین و شه تاجور گریست

افتاد رخنه در دل سنگ او هجوم غم

از ضعف بنیه کوه به سر زد کمر گریست

زیبا و زشت پیر و جوان مرد و زن گداخت

پنهان و فاش پست و فرا بوم و بر گریست

درکارخانه مالک هر تار و پود سوخت

بر آشیانه صاحب هر بال و پر گریست

چون این دو نیز موجب اجرای کارهاست

هم سوخت بر رقیه قضا هم قدر گریست

بر این یتیم با همه بی رحمی و غرور

دشمن ز بسکه سوخت دلش ناگزر گریست

هامون و دشت و دره بر آن کام خشک سوخت

جیحون و نیل و دجله بر آن چشم تر گریست

در ماتم رقیه که سرمایه ی غم است

خون گرید از زمین و زمان باز هم کم است

بند ۱۰۷

آن ناکسان که پخته ز جان خام میکنند

پیداست ز اول آنچه سرانجام می کنند

آبش نداده تشنه لبش سر بریده باز

یا للعجب که دعوی اسلام می کنند

عار یهود و ننگ نصاراست دینشان

اسلام را به مغلطه بدنام میکنند

یک جرعه اش ز صاحب تسنیم شد دریغ

آبی که منقسم به دد و دام می کنند

بر سلب حق نباشد اگر سعیشان چرا

در بأس باطل این همه ابرام میکنند

بایستشان مکان ملکوت اینک از غرور

خود را به چهل اضل از انعام می کنند

تا پیش اهل ملعنت آیند رو سفید

روز خود از ستیزه شبه فام می کنند

واحیرتا که در ره دین لاف مهتری است

آن راکه کفر و شرک از اسلام او بری است

بند ۱۰۸

قومی که بر قتال تو اقدام کرده اند

برخود شکنج آخرت الزام کرده اند

صیاد در کمین و به صید تو کامجوی

غافل از آنکه دانه ی خود دام کرده اند

جای دغا و بذل و تقرب به اهل راز

عادت به طعن و نفرت و دشنام کرده اند

با آنکه از گرانی و ارزانی گزاف

هفتاد جان برابر یک جام کرده اند

بر پا نخاست کس به یکش غرقه دستگیر

آبی که بذل بر همه انعام کرده اند

تا باب شام آل علی را زکربلا

حالت چبود صبحی اگر شام کرده اند

اطفال پا برهنه و زن های دستگیر

آیا چگونه طی ره شام کرده اند

نازم به فر همت سلطان دین حسین

یاسین چارنامه امام مبین حسین

بند ۱۰۹

کز هر شکنج و غم که در امکان سراغ داشت

در عهد زر خرید و بر اعضای خود گذاشت

در نینوا لوای نبی زد به خاک و خون

در یثرب آن علم که ابوبکر برفراشت

آبش ز خون آل علی داد این عمر

هر تخم کین که آن عمر اندر یزید کاشت

جان در بهای آب در آن رسته شاه دین

ارزان همی فروخت ولی مشتری نداشت

مهمان نکشته کس دگر از دشمنان هنوز

با آنکه بدعتی است که دشمن بنا گذاشت

در خیمه اشک دیده زنان را به جای شرب

در پهنه زخم سینه یلان را به جای چاشت

کلکش زبان بریده و دفتر سیاه روی

شد هر کرا حدیثی ازین داستان نگاشت

یا رب به خون و خاک شهیدان کربلا

می بخش ایمنی به صفایی ز هر بلا

بند ۱۱۰

گو خصم دل چرا به ستم رام می کنی

هر لحظه اش به یک ستم آرام می کنی

آخر چرا شکنجه جاوید این دو روز

از بهر جان خویش سرانجام می کنی

برگ قتال قاسم ناشاد می نهی

ساز مصاف اکبر ناکام می کنی

با مذهبی که کفر تبری کند از آن

خاکت به حلق دعوی اسلام میکنی

خون خدا به خاک خطا ریختی و باز

کورانه ازکتاب وی اعظام می کنی

روی از در صمد که محل وقوف بود

برتافتی و سجده ی اصنام می کنی

با اهل صدق گر بودت عمر سرمدی

طبعت عداوت است که مادام می کنی

روز جزا که قطع شد از هر درت امید

حشر تو با یزید و عذاب تو بایزید

بند ۱۱۱

چون تن به خاک مقتلش از پشت زین رسید

وجه خدا ز روی رضا بر زمین رسید

غلطید از اسب راکع و حمد خدای گفت

در سجده اوفتاد و به خاکش جبین رسید

روح الامین ز اشک به فرقش فشاند آب

فریادش از عطش چو به عرش برین رسید

از امت اجر زحمت یاسین اگر نبود

این ظلم ها چرا به امام مبین رسید

شد با اجل دچار چو در دست بوالحنوق

تیری سه شعبه به دل از شست کین رسید

از چوب و سنگ و اسلحه ی دیگرش مپرس

ز آن زخم ها که بر بدن نازنین رسید

بی خود یهود و گبر و نصاری گریستند

زین مایه وهن ها که به ارباب دین رسید

ننهاد هرکه بر دل و جان داغ ماتمت

جاوید بی نصیب شد از شادی غمت

بند ۱۱۲

می گرید از غم تو فلک روزگارها

کاین آب ها روان بود از جویبارها

تا کار دوستان گنه کار بگذرد

از دست دشمنت به سر آمد چه کارها

بر سرو قامتان گلندام کوی تست

بر سرو صوت قمری وگلبانگ سارها

برغارت ریاض توگشتند نوحه گر

نالد اگر به طرف چمن ها هزارها

تا دست دی ز باغ تو گل ها به خاک ریخت

در دل خلیدکون و مکان را چه خارها

تا شد شقایق تو شبه گون ز تشنگی

گل های آتشین دمد از لاله زار ها

سیراب از اشک ما چو نشد تشنه ای چه سود

سیلم فرا گذشته ز سر و رنه بارها

از خویش امیدم آنکه نراند ز نشأتین

والی هشت روضه ولی خدا حسین

بند ۱۱۳

ذکری ز ما که در خور حال محمد است

صل علی محمد وآل محمد است

صد بطن از معانی و الفاظ مغز و پوست

قرآن تمام وصف کمال محمد است

نور ازل که مظهر غیب و شهاده بود

یک پرتو از شعاع جمال محمد است

بر نهب و اسر آل علی عذر قوم چیست

یا داشت شبه کس که عیال محمد است

سیراب سرمدی زیم از هر عطش بلی

جامی نصیبم ار ز زلال محمد است

از ناصرین شاه شهیدش کند شمار

نفسی که خواستار خصال محمد است

دانیم ازین شگرف فدا در ره خدای

فوز خیال خلق خیال محمد است

یا رب به فضل خاص مرا بهره مند ساز

از دید وجه حق که مثال محمد است

بخشای جرم ما به علی اکبر حسین

جد و برادر و پدر و مادر حسین

بند ۱۱۴

یارب چه ها گذشت بر آن شاه بی سپاه

در حرب خشمگین سپهی خصم کینه خواه

دردا که آهوی حرم از عنف گرگ چرخ

افتاد همچو یوسف و نامد برون ز چاه

هر داغدیده بیوه زنی دختری یتیم

از باژگونه کوکب و از طالع تباه

آن دشمن از کشاکش این دشمنش مفر

این رهزن از تطاول آن رهزنش پناه

جز زیر خاک گشته نه کس را مقام امن

نه جز هلاک مانده تنی را گریزگاه

رو باز و سر برهنه حریم تو زین سبب

نبود عجب ز خجلت خورشید و شرم ماه

بر روی دل سزد پر کاهی هزار کوه

آن را که کوه خواسته مغلوب پر کاه

کندش یکی ردا و یکی پیرهن درید

بردش یکی عمامه، ربودش یکی کلاه

حیرانم از تهور قومی که بی دریغ

قائم به روی خون خدا می کشند تیغ

رقیه‌نامه

بخش ۱ : هیچ دریایی ندیدم بی کنار

بخش ۲ : داشت شاه تشنه کامان دختری

بخش ۱

هیچ دریایی ندیدم بی کنار

جز تو ای عشق جهان آشوب یار

عقل سر بر آستانت مستکین

بنده ی حکم تو صد روح الامین

انبیا گردن به امرت داده باز

روی بر خاک درت بنهاده باز

اولیا دستت به دامان در زده

دامن همت به خدمت برزده

پیش نورت نارموسی یک قبس

نسر طایر نزد شهبازت مگس

تیر و بهرامت به میدان صد هزار

خائف از سهمت چو طفلی نی سوار

پیش دستت دجله تا جیحون نمی

هفت دریا پیش سیلت شبنمی

رهروت را زیر پا زوبین و تیر

از کمال شوق می آید حریر

نیست در خورد هر میدان ترا

نه فلک تنگ است جولان ترا

ز آفرینش راد و رد بالا و پست

زشت و زیبا دور و نزدیک آنچه هست

آنچه از امکان به اکوان آمده اند

در خور خود تابع امرت شده اند

والهان خاصت از یک تا هزار

ز ابتدای خلق تا انجام کار

در نداده تن به فرمانت ولی

یک ولی مثل حسین بن علی

گر تو پای اندر میان نگذاشتی

ور تو رایت در جهان نفراشتی

کی خریدار بلاگشتی حسین

ره سپار کربلا گشتی حسین

قطع جان یا ترک سرکردی کجا

سردی از مهر پسر کردی چرا

کی به نی می رفت سرها خاک ناک

کی به خون میخفت تنها چاک چاک

کشته در پا رفته اصحابش چرا

دستگیر دشمن احبابش چرا

کی گرفته پنجه با پیکان و تیغ

کشته دیدی شش برادر بی دریغ

چون شکیبایی نمودی کز عناد

خصم بندد بازوی زین العباد

طاقت آوردی کجا کآن قوم دون

از خیام آرد حریمش را برون

کی رضا دادی که زینب خواهرش

با سر عریان بنالد برسرش

چون شدی تسلیم کآن ارذال خلق

دخترانش را رسن بندد به حلق

صبر ورزیدی کجا خود کز ستیز

دشمن انگارد بناتش را کنیز

پر که بر کوه کی پهلو زدی

چرخه چون با چرخ هم زانو شدی

کی هما را صید کردی ماکیان

پیل فرسودی به پنجه ی بیشگان

نور از ظلمت کجا خود کم شدی

زنده رود ونیل سخره ی نم شدی

هم ترازو با گلستان خس چرا

شاهبازان طعمه کرکس چرا

دوزخ از تابت کند پهلو تهی

زین روش دیوانه گردد آگهی

کاین شبانان دست موسی تافتند

جوی ها بر دجله سبقت یافتند

کرگدن شد گربه ای را صید شست

شیر را روبه به گردن قید بست

رفت با شاهین مگس را کارزار

عنکبوتی را عقاب آمد شکار

باز در چنگال زاغان شد اسیر

بلبل اندر بند بومان دستگیر

باد را از پشگان آمد گزند

جوق جن جم را به نام افکنده بند

عشق مو را قوت زنجیر داد

مور را عشق افتراس شیر داد

زلف دلبر زیبد از وی اژدری

ناید از زلف عروسان دلبری

الغرض هر جا که چهر افروختی

خرمن شاه و گدا را سوختی

رایت حسن بتان افراختی

کار جان بازان خود را ساختی

سرگذشتی دارم از سر گوش دار

هر چه جز سرکام از آن خاموش دار

کز سری بشنو چه سرها سر زده

وین سخن آتش به جان ها در زده

بخش ۲

داشت شاه تشنه کامان دختری

دختری خورشید رخ فرخ فری

اختری فرخنده کی فردوس فال

کش به دامان پروریدی ماه و سال

و آن رقیه نامش ناکامی صغیر

کآمدی از لب هنوزش بوی شیر

با وجود کودکی آن مستمند

بازویش در بند وگردن در کمند

از نوای ناله ی بیگاه و گاه

شد درای کاروان در عرض راه

عمر بس کوتاه و اندوهش دراز

ساز بی برگیش خوش با برگ ساز

در صبی گیسویش از غم شد سفید

شام عیدش صبح عاشورا دمید

دست بردش زد خزان ها بر بهار

سوختی پیش از شکفتن برگ و بار

هر قدم جای تسلی سیلی اش

از طپانچه رخ چو برقع نیلی اش

از زمین نینوا تا باب شام

باب جستی زان اسیران گام گام

از پدر هر لحظه کردی گفتگوی

گفتگویی ناف تا لب جستجوی

با خیالش نرد حسرت باختی

بر وصالش خاطری خوش ساختی

هر نفس نام از پر بردی به وای

وز هوایش گریه کردی های های

عمه اش گفتی جواب ای دل فروز

کز سفر باز آیدت باب این دو روز

عنقریب از در فراز آید ترا

آب از جو رفته باز آید ترا

هر چه ز آن بهتر نباشد در جهان

زین سفر بهر تو آرد ارمغان

برگ آرامش فرا پیش آردت

ساز آرایش کما بیش آردت

شیر مرغ و جان آدم از جهات

بی تعب آماده فرماید برات

گفت ای یاران چرا ناید به سر

این سفر را چیست تأخیر این قدر

خود مسافر را مگر برگشت نیست

علت تعویق چندین بهر چیست

می نخواهم در دو گیتی جز پدر

نیست از دورم تمنایی دگر

رشته ی مهرش مرا باید بنای

عقده ای نگشاید از گوی طلای

عقد گوهر گو نیارد کس مرا

طوق اتباعش به گردن بس مرا

هست در گوشم چو حلقه انقیاد

حاش لله گوشوارم گو مباد

باید این زنجیر بازو بند من

زیب گردن مر مرا زیبد رسن

بند بر پا خوشترین خلخال ماست

قید تقوی قاید آمال ماست

تیته ام بر جبهه داغ بندگی است

این مرا پیرایه فرخنده گی است

پای را حاجت بدین خلخال نیست

حلقه ی زر زیور اقبال نیست

لخت دل نانم سرشک دیده آب

آب و نانم چیست گو باز آی باب

هر قدم می رفت و اختر می فشاند

تا رکاب از بار و خیل از کار ماند

چون به شهر شام بار افتادشان

خصم در ویرانه منزل دادشان

در خرابه ی شام آن خونین جگر

سوخت آن شب شمع آسا تا سحر

آه آتشبارش از گردون گذشت

و اشک طوفان زایش از دریا و دشت

خستگی ها از روانش تاب برد

چشم را در عین زاری خواب برد

باب ماجد جلوه گر در خواب دید

دید نقش خود ولی بر آب دید

با دلی خونین لبی خندان و شاد

با روانی بسته با رویی گشاد

در طرب زان که دست از روزگار

در کرب زان در که اهلش خوار و زار

ازعنایات خدایی با سرور

وز مقاسات جدایی بی حضور

شادیش بر فضل های لایزال

اندهش بر حسرت فرزند وآل

نیمه ی دل ز اهل بیتش در تعب

نیم دیگر ز امتانش در طرب

رخ به تعظیم پدر برخاک سود

وز تشرف موزه بر افلاک سود

سود چون بر خاک اقدامش جبین

بوسه ی چندین زد برآستین

برق سان بگرفت طرف دامنش

وز فغان زد آتش اندر خرمنش

گفت از روی تشکی با ادب

ای عجب ثم العجب ثم العجب

این تویی باب وفا آیین من

کآمدستی بر سر بالین من

تن به جانم از جدایی های تو

حیرتم بر بی وفایی های تو

باورم ناید ز بخت خویشتن

کاین من استم با تو در یک انجمن

این تغافل های پی در پی چه بود

کز شما درباره ی ما رخ نمود

از شما نامهربانی ناد راست

ترک احسان از توام کی باور است

ای پدر چون شدکه در این ماجرا

هجرت اندر کربلا جستی ز ما

گر رقیه لایق الطاف نیست

جرم دیگر خواهرانم بر تو چیست

از زن و فرزند مهجوری چرا

بی گناه از بی کسان دوری چرا

زان سوی پل در جهاندی بارگی

چشم پوشیدی ز ما یکبارگی

ای پدر یک دم به عرضم گوش دار

تا چه پیش آورد ما را روزگار

ظهر عاشورا که اندر کربلا

طلعتت مخفی شد از انظار ما

شامی و کوفی چو طوفان سپه

جمله آوردند سوی خیمگه

دوزخی از خشم و کین افروختند

چون دل ما خیمه ها را سوختند

بس سراری تا جواری سر به سر

شد اسیر آن گروه دد سیر

بعد سلب سلوت و تاراج مال

جمله را بستند بر بازو حبال

خسته جان خونین جگر خاطر نژند

پور در زنجیر و دختر در کمند

آنکه نتوانستی اش در پای خار

دید اینک بین به زنجیرش فگار

سایه آن را کش ز خورشید احتجاب

سر برهنه بنگرش در آفتاب

آنکه را دست تو عقد نای بود

حلق بین فرسوه از قید حسود

آنکه پروردی چو دل در دامنش

پیرهن بیگانه بربود از تنش

خواب بد دیدی که امشب بی خبر

بر یتیمان بلا کردی گذر

صحبت جد و پدر بگذاشتی

بر یتیمانت نظر بگماشتی

ترک مام و جده گفتی در جهان

روی آوردی بدین آوارگان

دامنت غلمان چسان از دست داد

خازنت بر هجر چون گردن نهاد

خود ملاقات بزرگان در بهشت

در پی ما چون دلت ازدست هشت

با عموم نعمت دار الصفا

ای عجب یادآوری کردی ز ما

زلف حورا هرکرا باشد کمند

نیست نسبت با غل و زنجیر و بند

بر بهر وجهم فدایت جان و تن

خاک پایت توتیای چشم من

چون میان دشمنانم بی پناه

رفتی و بگذاشتی این چندگاه

گاه و بی گه چون درین ربع و دمن

روز یا شب بین این سهل و حزن

کردمی زاری به حال زار خویش

بودمی آسیمه سر درکار خویش

جای دل جویی به سیلی های سخت

خستیم هر لحظه خصم تیره بخت

ضجر هر ساعت به زجری دیگرم

زخم کردی دل شکستی خاطرم

پایم از رفتار چون سنگین شدی

شمر دون تا زانه ام بر سر زدی

شامگاهان تا سحر در ولوله

بود هر روزم درای قافله

خسته از رفتن چو می آمد تنم

کعب نی برکتف می زد دشمنم

جای چتر دیبه ام در آفتاب

تامگر کمتر بسوزم ز التهاب

هر دم از دست عنودی شوم پی

سایه گستردی به فرقم تیغ و نی

گر بپرسی صبح و شامم ز آب و نان

لخت دل نان بود وآب اشک روان

جز دلم کس فکر غم خواری نکرد

غیر قیدم کس نگهداری نکرد

ناله همدم هم نشین زنجیر و بند

آفتابم سایه بر سر می فکند

هر کجا این کاروان محمل گشود

منزل و مأوای ما ویرانه بود

خود نبودی تا ببینی این سفر

حال ما ز آنسان که گفتم صد بتر

بی گزاف از فرط سختی دیر و زود

وز فراقم هر نفس صد قرن بود

بر شما چون هست حالاتم عیان

بستن اولی از مقالاتم زبان

ای پدر آن دم که زی میدان شدی

بر نگشتی وز نظر پنهان شدی

عمه ام گفتی مسافر شد حسین

خود سفر را نیست در خور شور و شین

هر دمم ز آن پس که در حرمان گذشت

دل ز تن بگسست و تن از جان گذشت

هر چه از احوال شما پرسیدمی

جز نوید رجعتت نشنیدمی

می شنیدم گاهی از گوشه کنار

که حسینی کشته شد در کارزار

باورم می نامد اما یک به یک

زین خبر اعضا سراپا داشت شک

شکر لله کآن سخن ها شد دروغ

حرف دشمن بود دودی بی فروغ

و اینک از فر جمال روشنم

مهروش سر بر زدی از روزنم

ناامیدی عاقبت امید زاد

شاخ حسرت خاطر دل خواه داد

کامشب از اقبال بخت مقبلم

گشت رخسارت سراج محفلم

خود ندانم دیگر آن کودک چه گفت

یا جواب از باب خود هر چه شنفت

دل تهی ناکرده ازتیمار و درد

بخت خواب آلوده اش بیدارکرد

برجهید از جای و هر سو بنگرید

یک مثالی از پدر با خویش دید

گفت واویلا دگر بابم چه شد

آنکه رخ بنمود در خوابم چه شد

ای دریغا ای دریغا ای دریغ

کآفتابم رفت دیگر زیر میغ

محو و مات از هر طرف کردی نگاه

هی زدی بر فرق گفتی وا اباه

آتشی بر رستش از دل شعله بار

سوخت مغز و پوستش اسپندوار

هی گرستی زار و هی بستی نظر

هی کشیدی آه و هی گفتی پدر

گوش افلاک از خروشش کر فتاد

تخته ی خاک از سرشکش تر فتاد

آتشی از تابش دل برفروخت

کآن غریبان را به داغی تازه سوخت

دید چون این حالت از آن طفل خرد

زینب از خواب وی اندک بوی برد

ناصبوری طاقت از دستش ربود

مویه گر رخ کند و گیسو برگشود

زار و نالان اهل بیت از هر کنار

شعله سان پیرامنش اخگر شمار

شام را صبح نشور آن نیم شب

اجتماع صبح و شام آمد عجب

شیون از در شورش از دیوار خاست

شام گفتی صبح محشر کرده راست

شام را صبح قیامت شد قیام

با هم آمد ای شگفت این صبح و شام

گبر کافر کین یزید کفر کیش

فارغ از ذکر خدا غافل ز خویش

در خمار خمر آن دوزخ درون

از کسالت تا دمی آید برون

سر به دامان ندیم اندر نهاد

خفت پاسی تن به خواب مرگ داد

خواب سنگین است آری مرده را

خاصه آن مردود شیطان برده را

ماند سر بر زانوی طاهر بلی

دامن طاهر بلند آمد ولی

و آن سر آموده از خون خاکسود

در کنار تخت آن دل سخت بود

از کرامت های شاه کربلا

شد بلند از طشت زرین در هوا

ایستادش روبه رو بالای سر

گفت ای بد عهد از حق بی خبر

از چه فرموش آمدت ای با نهی

نکته ی اولادنا اکبادنا

من چه کردم با تو باری ای لئیم

که نمودی طفلکانم را یتیم

چیست خود جرم من ای مشترک نهاد

کز جفا خاک مرا دادی به باد

در عمل بندیش هان غافل مپای

اندکی بیدار شو باهوش آی

آنچه کردی بیش و کم ازخبث طیب

جمع گردد بر تو بی شک عنقریب

هر چه کاری بدروی روزجزا

تخم را آری برویاند خدا

تلخ خواهی کام خود حنظل بکار

جویی از شیرین بیا خرما بیار

طاهر آن غوغای شهر آشوب را

کز شکیب آرد برون ایوب را

وز تکلم کردن آن کام و لب

هوشش از سر کاست و افزودش عجب

لختی اندیشید و با خود شد فرو

رخت اشکش ز التهاب دل برو

قطره ی چندش چو از مژگان دمید

قطره ای بر چهر آن ملحد چکید

سر برآوردش ز دامان شعله سار

سخت جان پیچید برخود ماروار

گفت این غوغا و شورش بهر چیست

داعی این داستان در شهر کیست

گفت طاهر این سؤال از ما چرا

با تو باید گفتگو زین ماجرا

خود تو این بیداد بر پا کرده ای

هر کرا با تست رسوا کرده ای

نیک بنگر کآتشی افروختی

خرمن اسلامیان را سوختی

ظلم خود کی بوده بر کافر روا

وانگهی بر آل پیغمبر روا

این گناهی کز تو سر زد در جهان

کس نخواهد دید دیگر از انس و جان

نز فرنگی نز مجوسی نز هنود

نز نواصب نز نصاری نز یهود

کس بهم کیش خود این استم نکرد

این جفاها کس به کافر هم نکرد

دعوی اسلام و با حق کبر و کین

کفر را ننگ است خود ز اینگونه دین

آری آنان دل ز رحمت کنده اند

کاین ستم ها در جهان افکنده اند

باز آگه نامد آن خوک عنود

رست و خواهد بود بر حالی که بود

بندگی در مغز آن کافر رود

میخ آهن چون به سنگ اندر شود

لحظه ای باخود براندیشید و خواند

کس پی تحقیق زی ویرانه راند

رفت و باز آمد که طفلی از حسین

دارد امشب بهر باب این شور و شین

کوه و صحرا از دمش بریان همه

دشت و دریا بر دلش گریان همه

مادران از بچگان گشته نفور

شوی و زن زنده گراید سوی گور

این جفا را حق اگر کیفر کند

هر دمت صدبار خاکستر کند

دست تا نفتاده ناچارت ز کار

تا ز دستت کاری آید زینهار

سنگ ها بر سینه می زن زین غرور

پیش از آن که سنگ چینندت به گور

بر سر افشان خاک ها ز آن شور و شر

پیش از آنکه خاک ریزندت به سر

ما مضی را کن تلافی پاره ای

بهر این طفلک بفرما چاره ای

هان بیندیش از مکافات ای یزید

شام ماتم زایدت زین صبح عید

این نصایح چون به گوشش باد بود

از کجا بئس المصیرش یاد بود

گفت این سر مجلس آرایی نکوست

رنج او را چاره فرمایی از اوست

طفل نارد مرده از زنده شناخت

شایدش زین راه دردی چاره خاست

برد باید تا فرا پیشش نهند

طفل را زینسان تسلی ها دهند

برد خادم سر بدان ویران سرای

گنج را آری به ویرانه است جای

روی پوش از طشت زر برداشتند

پیش رویش بر زمین بگذاشتند

نیم شب از مشرق آن طشت زر

همچو شعرا بر غریبان تاخت سر

بی کسان پروانه سان و آن سر چو شمع

با پریشانی به دورش گشته جمع

ظلمت شبشان از آن سر نور شد

ز آنسر آن ماتم سرا معمور شد

صفحه تقویمشان آن خط و روی

بخت خود خواندند در وی مو به موی

نخل امید رقیه جای بر

بس که آبش داد بار آور سر

چون سری خون سود و خاک آلود دید

جامه ی جان جای پیراهن درید

چشم افکندش به چشم و روبه رو

دوخت لختی دیده ی حسرت بدو

آتشی دیگر به جانش در گرفت

واحسینا را فغان از سر گرفت

گشت دریا ز آتش آهش سراب

گشت صحرا ز انجمش دریای آب

وحش از مرتع به هامون در خزید

طیر در بستان سر اندر پر کشید

رخ به سر بنهاد و گفت ای وای باب

وه که کرد از خون سر ریشت خضاب

یا رب آن کافر درون کی بودکی

کاو یتیمم ساخت در این کودکی

ای پدر آن کت رگ گردن گشاد

کیست دستانش الهی قطع باد

هان مرا وقت یتیمی زود برد

سنگدل بود آنکه این جرأت نمود

هر که ما را ساخت زینسان دل دو نیم

یا رب اولادش چو ما گردد یتیم

کاش نابینا ز مادر زادمی

بر سرت زینسان نظر نگشادمی

در جهان پشت و پناهم بعد از این

کیست ای پشت و پناه عالمین

کشته تو من زنده و شرمندگی

خاک بر فرق من واین زندگی

قتل من والله ثوابستی به تیغ

تیغ کو قاتل کجا جویم دریغ

حق مگر درد مرا درمان کند

فضل وی دشوار من آسان کند

چاره فرمایی به از مرگم کجاست

ای دریغ آ نهم برون از دست ماست

تا دم مردن ادب از کف نداد

سر به خاک پای آن سر در نهاد

شمع وش برتار و پودش دل فروخت

پای تا سر بی نفیر و ناله سوخت

سر بدین سرماند و او آن سر فتاد

جان شیرین بر سر آن سر نهاد

گفت پیغمبر که چون کوبی دری

عاقبت زان در برون آید سری

لیک در کوبنده ای از هیچ در

سر نیاوردش به در اینگونه سر

هر تنی دارد ز سر پایندگی

هر دم از سر گیرد از سر زندگی

وین یتیمک را عجب زین ماجرا

عمر بر سرآمد از این سر چرا

زینب از این مرگ نو گیسوی کند

ام کلثوم از تحسر روی کند

ماتم آرا مویه گر دیگر زنان

نوحه افزا کودکان بر سر زنان

آه دردا حسرتا کاین طفل ما

زندگی رفتش به سر زین سر هلا

پیر و برنا زنده از سر روز و شب

وین صبی را مرگ از سر ای عجب

اهل بیت از داغ وی مبهوت و مات

مرگ خود را خواستاران از جهات

بر فنای خویشتن راغب همه

سوختن را بر به جان طالب همه

ز آن میان آمد سکینه خواهرش

زار نالید و نشست اندر برش

که خوشا حال تو ای فرخ لقا

کآمدی از زحمت عالم رها

تو به گور آسوده خواهی خفت و من

روز و شب از جور اعدا در محن

تا به حشرم جای دارد کز غمت

زندگی پوشد سیه در ماتمت

کاش خواهر پیش مرگت گشتمی

از جهان پیش از تو در بگذشتمی

راست با این زندگی کن باورم

رشک گر بر مرگت ای خواهر برم

ممکنات از مرگ وی بر سر زدند

بیرق ماتم به گردون بر زدند

مصطفی محو از ملال مرتضی

مرتضی مات از خیال مجتبی

مجتبی اندوه ناک از فاطمه

نوح آدم عذر خواهان از همه

انبیا انگشت از حیرت به لب

که عجب یک طفل و صد گیتی تعب

زین خبر مریم ز سر معجز کشید

آسیه پیراهن اندر تن درید

ماه شاماخ ملمع چاک زد

مهر خود در نشان بر خاک زد

تیر طومار حساب چون و چند

پاک در پیچید و برطاق اوفکند

لخشه ها مریخ را رخ برگشاد

رخش خود پی کرد و تیغ از دست داد

مشتری زد بر زمین دستار خویش

ماند حیران زین قضا در کار خویش

زهره آهنگ حسینی برنواخت

سینه را بربط فغان را نغمه ساخت

بریکایک جمله ذرات وجود

زین تعب کیوان نحوست ها فزود

در جنان زهرا عقیق از جزع ریخت

رشته ی یاقوت در دامان گسیخت

عاشقان از یاد معشوقان ملول

در عزا آرایی آل رسول

ورقه و گلشاد سیر از جان و تن

ویسه و رامین نفور از خویشتن

شام گشت از کار دل بازی خجل

شد برون مهر پری دختش ز دل

جان مهر از عشق ماهش سرد شد

چهر ماه از این رزیت زرد شد

بیژن از مهر منیژه شرمسار

عیش شیرین هر دو را شد زهرمار

نام عفرا عروه را از یاد رفت

آب و خاک و آتشش برباد رفت

مهر رامین از رخ شهرویه کاست

رایت این تعزیت کردند راست

ناله ی نل را زین عزا گردون سپار

ز اشک دامان دمن چون جویبار

این غم از جمشید سوز عشق برد

ذکر خورشیدی به صدر سینه برد

عشق بازی بر همه بس تلخ گشت

غره عیش همایون تلخ گشت

سر به دریا برد زین داغ اندروس

گشت هارورا رخ از غم سندروس

تاب بر گلچهره و اورنگ خورد

شیشه ی تسکینشان بر سنگ خورد

لیلی از رخسار مجنون شرمسار

قیس بر داغ جوانان بی قرار

زین جفا فرهاد و شیرین دل پریش

تلخ کام خسرو از سودای خویش

وامق و عذار سر اندر جیب غم

ناز آن ناله، نیاز این ندم

بر غریبی چند جوقی سوگوار

بر یتیمی چند فوجی داغدار

بر اسیری چند و جمعی دل پریش

بر مریضی چند و خیلی سینه ریش

بر صغیری چند و مشتی دردمند

خود چه گویم تا چه کرد این کوب و کند

مرگ آن کودک بلند آوازه شد

مرد و زن را داستانی تازه شد

با همه بی اعتباری هایشان

خلق را دل سوخت از سودایشان

تا به گوش نحس آن بدبخت خورد

برق سوزانی به کوهی سخت خورد

نی دلش یک مو به رحمت نرم گشت

نز سر مظلوم آزاری گذشت

گفت تا وی را به مغسل آورند

مرغ چون مرد از قفس بیرون برند

برد غسالش چو صرصر کز چمن

فصل دی بیرون برد برگ سمن

کرد چون پیراهنش از تن برون

پای تا سر دیدش از خون لاله گون

پشت و پهلو کتف و بازو دست و پای

یافتش آموده از خون هر کجای

آن بدن عضوی سیه عضوی کبود

ساق تا سر یا ورم یا زخم بود

گشت واویلا بمیرد مادرت

چیست اینها کآمدستی بر سرت

اشک ریزان با زبانی پر گله

زار جویان با دلی پر ولوله

روی از مغسل به آن ویرانه کرد

جای در ویرانه چون دیوانه کرد

گفت وای ای خواهران ممتحن

از عناد خصم ممنوع از وطن

موجبات مرگ این طفلک چه شد

علت بیماریش ز اول چه بد

کش بدن گر ناله زنبور نیست

لاغر اندامی و چندین زخم چیست

پای تا سر پیکری مجروح و ریش

زخمش از ذرات صد خورشید بیش

این هزال و نوبت و ضعف از چه خاست

این جراحت ها بر اندامش چراست

خود مگر این بچه را مادر نبود

یا پرستارش پدر برسر نبود

تا گشودم دیده بر وی ز التهاب

دل کبابم دل کبابم دل کباب

کاش خود بی بهره بودم از بصر

تا بر این طفلم نیفتادی نظر

زینب آن سرگشته ی بی خانمان

ترجمان حالت آن بی کسان

از جروح یثرب و آسیب راه

تا ورود کربلا در خیمه گاه

از قدوم دشمنان رحم سوز

وز هجوم آن سپاه کینه توز

ز ازدحام شامیان بی حیا

ز اجتماع کوفیان بی وفا

منع آب و قطع امید از جهات

تشنه لب بر شاطی شط فرات

قتل مردان بلاکش بیش و کم

خفته در میدان کین شه تا حشم

اسر نسوان سلب سامان نهب مال

دستگیر اینان و آنان پایمال

زیر پی تن های بی سر چاک چاک

زیب نی سرهای خون آلود پاک

ز اتفاق ناصبین پر نفاق

ز افتراق ناصرین کم دقاق

با وی از هر ماجرایی طرح کرد

شطری از احوال خود را شرح کرد

باز آن ویرانه شد ماتم سرای

شور غوغایی ز نو آمد به پای

صابری رخت از جهان بیرون کشید

ایمنی پیراهن اندر خون کشید

از نوا شد نینوا آن غم سرا

آری آری کل ارض کربلا

تا صفایی زین مصیبت دم زدی

آتش اندر دوده ی آدم زدی

بردی ازتن مرد و زن را صبر و تاب

کردی از غم انس و جان را دل کباب

به که بر سوزی بنان و خامه را

به که در شویی کتاب و نامه را

بار الها محض فضل خویشتن

گوشه ی چشمی فراز آور به من

امر این سرگشته حال شرمسار

با رقیه ی شاه مظلومان گذار

تا به رستاخیز از این رو سیه

آورد پیش پدر عذر گنه

بوکه زین غرقابه ام بیرون کشند

پیش از آنکه زورقم در خون کشند

نوحه‌ها

شمارهٔ ۱ : تا کی ای کوکب این ستمکاری

شمارهٔ ۲ : شه لب تشنه ی بی غمگسارم پدر

شمارهٔ ۳ : فردا به زمین افتد از سر همه افسرها

شمارهٔ ۴ : جز ماریه آمد کی پیش رخ خواهرها

شمارهٔ ۵ : فلک زینب شد آخر بی برادر ز جفایت

شمارهٔ ۶ : هیچ داغی از غم فرزند مشکل تر نباشد

شمارهٔ ۷ : ای تازه جوان جان جهانم علی اکبر

شمارهٔ ۸ : ای قاسم ای سرو روان ای مادر

شمارهٔ ۹ : ای شاه بی لشکر پدر، ای سرور بی سر پدر

شمارهٔ ۱۰ : مدر پیراهن طاقت غریبان را

شمارهٔ ۱۱ : فلک را دیده گریان است امروز

شمارهٔ ۱۲ : آنکه آمد نه فلک نیم آستانش

شمارهٔ ۱۳ : غم هجر دلگزا برد از سرم هوش

شمارهٔ ۱۴ : ساختی از کینه بی اکبر مرا داد ای فلک

شمارهٔ ۱۵ : سرها همه بر نیزه و تن ها همه بر خاک

شمارهٔ ۱۶ : شاهی که برد سجده به خاک درش افلاک

شمارهٔ ۱۷ : بار غم بنشسته سنگین بر دلم

شمارهٔ ۱۸ : از دور نیلی سپهر

شمارهٔ ۱۹ : یکی ای صبا تو برای خدا

شمارهٔ ۲۰ : دردا که از زین سرنگون افتاد بر خاک اکبرم

شمارهٔ ۲۱ : حسین ای خسرو لب تشنگانم

شمارهٔ ۲۲ : دمید از طرف گردون ماه ماتم

شمارهٔ ۲۳ : افراشت علم در صف گردون شه ماتم

شمارهٔ ۲۴ : افتاده در خون ای پدر از گرز و تیغ و خنجرم

شمارهٔ ۲۵ : قلم از ازل ندانم چه نوشته بر سر من

شمارهٔ ۲۶ : به من ای صبا ز رحمت پدارنه یک نظر کن

شمارهٔ ۲۷ : یکی ای نسیم یثرب سوی خستگان گذر کن

شمارهٔ ۲۸ : ای شه مظلوم حسین وای وای

شمارهٔ ۲۹ : ای اکبر ای رعنا جوان وای وای

شمارهٔ ۳۰ : چو شد قسمت ز آغازم جدایی

شمارهٔ ۳۱ : افتاد از عرشه ی زین آسمانی

شمارهٔ ۳۲ : از حرم تا شام گردون بر زمین گسترد دامی

شمارهٔ ۳۳ : ای صبا سوی نجف از کربلا بردار گامی

شمارهٔ ۳۴ : عدل یزدان را به حق هر روز باید قتل عامی

شمارهٔ ۳۵ : سوی یثرب از زمین کربلا آمد حمامی

شمارهٔ ۳۶ : چرخ را سنگین سکونی خاک را چابک خرامی

شمارهٔ ۳۷ : توعریان خفته در خون ما مهیای گرفتاری

شمارهٔ ۳۸ : جنبشت ای آسمان گردد سکون

شمارهٔ ۳۹ : خصم جان کوکب تو دشمن تن اختر ما

شمارهٔ ۴۰ : دردا که ماند در دل بس حسرت از جوانان

شمارهٔ ۴۱ : آه کزین سفر نشد جز تب و تاب حاصلم

شمارهٔ ۴۲ : تا شدی از کنار من نیست جز این دو حاصلم

شمارهٔ ۴۳ : دل همی خواست که ریزد سر و جان در پایت

شمارهٔ ۴۴ : دیدی آخر که فلک ریخت چه خاکی به سرم

شمارهٔ ۴۵ : آه که شد برادرم غرقه به خون برابرم

شمارهٔ ۱

تا کی ای کوکب این ستمکاری

آخر آرزمی فلک زین دلازاری

چند در دورانت ای چرخ زنگاری

دودهٔ عزت همی از تو در خواری

هر امیری را رو به جنگ آمد

پشت خاک از خون او لاله رنگ آمد

هر صغیری را حلق و لب پاره

تیر پستان، شیر خون، خاک گهواره

هر شهیدی را رخ به خاک افتاد

از سم اسبان تنش چاک چاک افتاد

هر قتیلی را زین چو وارون شد

کسوت از خاک سیاه خلعت از خون شد

هر عزیزی را رنج خواری ها

در زمین و آسمانش قطع یاری ها

هر مریضی را تن به تاب آمد

صبح و شامش خون و خاک خورد و خواب آمد

هر غریبی را ناله بر گردون

و اشک مرجان رنگش از دیده بر هامون

هر اسیری را خون روان از دل

ناقهٔ عریان از او مانده پا در گل

هر یتیمی را کف و مو بر سر

پیش چشم ناکسان پرده و معجر

شد صفایی راخاطر خرم

در غم لب‌تشنگان محفل ماتم

شمارهٔ ۲

شه لب تشنه ی بی غمگسارم پدر

سرور سینه محزون زارم پدر

شهید بی کفن آه ای پدر جان

به خونت غرقه تن افتاده عریان

شدت سر به نی بر

تنت چاک به خون در

بر جای بالین زرت واویلا

شدخاک خواری بسترت واویلا

شه اقلیم غم آخر سرت کو پدر

سپهدارت کجا شد لشکرت کو پدر

قتیل خنجر کین یاورانت

ذلیل قید دشمن دخترانت

بدن چاک کفن خاک

ستم کش تعبناک

میر علمدارت چه شد واویلا

اولاد و انصارت چه شد واویلا

سرت بر نیزه چون مه جلوه گر شد پدر

تنت در لجه چون بط غوطه ور شد پدر

به داغت جامه ی جان چاکم اولی

وزین غم بر سر من خاکم اولی

به یکبار شدم خوار

نه محرم نه غمخوار

چاک گریبانم نگر واویلا

آهنگ افغانم نگر واویلا

یکی از روی میدان کن نگاهم پدر

به سیلاب سرشک و سوز آهم پدر

سرشکم موج خون انگیخت بر خاک

فغانم برد دود دل بر افلاک

دم آمیز یم انگیز

جگرسوز شرربیز

مژگان گهر ریزم ببین واویلا

افغان فلک خیزم ببین واویلا

صفایی زین رزیت در فغان شد پدر

به استدعای بخشایش نوان شد پدر

که فرمایش در محشر عنایت

کنی احوالش از رحمت رعایت

نبخشی گر آنجا

گناهش سراپا

طومار اعمالش سیه واویلا

سامان احوالش تبه واویلا

شمارهٔ ۳

فردا به زمین افتد از سر همه افسرها

افسر چه بود کز تن ریزد به زمین سرها

از جیب قضا دستی پیدا شده بگشاید

بر روی بنی احمد از فتنه بسی درها

مرغان حرم را چرخ گسترد چنان دامی

کاندر قفسش ریزند شاهین و هما پرها

از برج جفا نجمی امشب به نحوست رست

کز شومی آن فردا غارب شود اخترها

زین شام سیه کوکب یک جمره کین سرزد

کز حدتش اژدرسا سوزد همه آذرها

از دور فلک برخاست در بزم غم آن ساقی

کز خون گلو انباشت تا لب همه ساغرها

بی پرده و بی پروا بی پرسش و بی پرهیز

خون پسران ریزند در دامن مادرها

ز آن غایله خواهد خاست شوری که جهان آشوب

ز آن حادثه آید راست در ماریه محشرها

در خون خطا خسبند از پا همه نوخطان

بر خاک بلا غلطند از سر همه پیکرها

فردا شه مظلومان در حیرت و در ماتم

از وحشت فرزندان وز حسرت یاورها

مایل به خیامش دل بریاد زن و فرزند

در رفتن خود عاجل از داغ برادرها

گاهی به حریمش رای گه سوی حرامی روی

دل بسته موقوفین تن جانب لشکرها

تا سر ز قدم خندان از شادی جانبازی

تا لب ز درون پر خون از خواری خواهر ها

خاطر ز طرب خالی تن از تعبش مملو

دل مضطرب از تشویش درماندن دخترها

بربند صفایی لب، دم درکش و خامش زی

صد قرن نیاری راند این راز به دفترها

شمارهٔ ۴

جز ماریه آمد کی پیش رخ خواهرها

چون لاله ستان دشتی از خون برادرها

فرزند پیمبر رایک تن نکند یاری

زان پهنه ی پهناور با آن همه لشکرها

انصاف و مروت کو اجحاف و تعدی بین

یک پیکر و صد پیکان یک حنجر و خنجرها

صد قاتل و یک مقتول یک کشته و صد جلاد

کی بوده خود این بیداد از دأب ستمگرها

ای شمرها بد اندیشه تا کی ستمت پیشه

خود برتو چه خواهد رفت از لطمه کیفرها

کبری که ترا بر سر، کینی که ترا در دل

دوزخ کندت کیفر و آن عقرب و اژدرها

با باطلت آمیزش و ز حق همه بیزاری

نیران به تو میمون باد و آن حفره و آذرها

اولاد علی را سلب سازند پس از بستن

از تن همه پیراهن وز سر همه معجرها

در دیده مادرها بی توبه و بی توبیخ

زنجیر جفا بندند بر بازوی دخترها

ساعد همه را خسته از کشمکش زنجیر

گردن همه را مجروح از زخمه چنبرها

شد نیزه کین چوگان وز پیکر جانبازان

چون گوی که در میدان غلطیده به خونسرها

بازان همافر را دربند جهانی بوم

بر خاک زبونی بال آغشته به خون پرها

اصحابش و انصارش سرها به سنان رفته

پیران و جوانان را در بادیه پیکرها

جان فارغ و دل خرسند از رفتن و جان دادن

تن خسته و سر در گرو از حسرت خواهرها

یکباره صفایی سار سر در قدمش بسپار

از شاه و گدا بگذر جویی چه از این درها

شمارهٔ ۵

فلک زینب شد آخر بی برادر ز جفایت

درین ماتم زد اندر نیل معجر ز جفایت

به نی رفتش سر پاک ز جفایت

به خون آغشته پیکر خفته بر خاک ز جفایت

نگون افتاد بر خاک آسمانم ز جفایت

به خون زد دست و پا جان جهانم ز جفایت

شهیدان بی کفن افتاده در خون ز جفایت

گلستان کرده از خون روی هامون ز جفایت

یکی را لاله زار از خون کنار است ز جفایت

یکی را دامن از خون لاله زار است ز جفایت

تن قومی تپان در لجهٔ خون ز جفایت

سر خیلی ز نوک نی به گردون ز جفایت

یکی را سینه طبل افغان ترانه ز جفایت

یکی را اشک در دامن روانه ز جفایت

یکی را خون و خنجر جام و باده ز جفایت

چو مستان به خاک ره فتاده ز جفایت

یکی را غم ره آورد و ره انجام ز جفایت

بسیج اندیش یثرب از ره شام ز جفایت

یکی را بالش از خون بستر ازخاک ز جفایت

یکی را معجر از کف چادر از خاک ز جفایت

یکی را دامن هامون قرار است ز جفایت

یکی بر ناقه عریان سوار است ز جفایت

یکی را ز آتش جان دست بر دل ز جفایت

یکی را ز آب مژگان پای در گل ز جفایت

نه تنها شد صفایی نوحه پرداز ز جفایت

درین ماتم دو عالم گشته انباز ز جفایت

نبی رفتش سر پاک ز جفایت

به خون آغشته پیکر خفته برخاک ز جفایت

شمارهٔ ۶

هیچ داغی از غم فرزند مشکل تر نباشد

در جهان چون من الهی هیچ کس مادر نباشد

در مصیبت ها صبوری کار دل باشد ولیکن

چاره چبود عاجزی را کش دل اندر بر نباشد

رفته بر نی کشته جاری خفته در خون مانده برجا

گر سری را تن نبینی یا تنی را سر نباشد

جز ترا کاین وقعه ی کبری به کیهان گشت واقع

درکمان صد جعبه پیکان بهر یک پیکر نباشد

جز ترا در رزم شامی با کمال تشنه کامی

بر میان صد قبضه خنجر بهر یک حنجر نباشد

جز توکز جان مشتری گشتی جهان ها ابتلا را

تاب خونریزی تنی را با چنان لشکر نباشد

زیستم تاممکنم بود از غم یاران شکیبا

جز هلاکم هست درمان طاقت ار دیگر نباشد

می روم از کویت اینک با هزاران درد و ما را

جز غمت همدرد نبود جز سرت رهبر نباشد

نامه ی من نیز باشد روسیه چون خامه ی من

گر مرا لطفش صفایی شافع محشر نباشد

شمارهٔ ۷

ای تازه جوان جان جهانم علی اکبر

جانم علی اکبر

ای جان جهان تازه جوانم علی اکبر

جانم علی اکبر

بگذاشتیم درکف اشرار و گذشتی

ای مرغ بهشتی

دردا که خطا بود گمانم علی اکبر

جانم علی اکبر

باز آی و مرا از قفس غم بگسل دام

زان بیش که ناکام

پرواز کند مرغ روانم علی اکبر

جانم علی اکبر

خون بدنت جای کفن در تن صد چاک

ای بر سر من خاک

بعد از تو اگر زنده بمانم علی اکبر

جانم علی اکبر

با آنکه روان کرده ام ای کشته ی عطشان

یک دجله به دامان

لب تر نشدت ز آب روانم علی اکبر

جانم علی اکبر

ای سرو روان خیز و به چشمم قدمی تاز

کت بار دگر باز

در دامن این چشمه نشانم علی اکبر

جانم علی اکبر

یا رب چه شود مهر دل افروز تو روشن

سازد نظر من

بنما رخ و از غم برهانم علی اکبر

جانم علی اکبر

تدبیر علاج دل غم پرور ما کن

این درد دوا کن

تا باز به لب نامده جانم علی اکبر

جانم علی اکبر

باکم ز گنه چیست بدین نوحه سرایی

تا همچو صفایی

در ماتم تو مرثیه رانم علی اکبر

جانم علی اکبر

شمارهٔ ۸

ای قاسم ای سرو روان ای مادر

سوی عدو آهسته ران ای مادر

دل را به هجرانت شکیبایی کو

ای نور چشم دلستان ای مادر

باشد کجا آرام و طاقت جان را

بی رویت ای آرام جان ای مادر

قصد قتال قوم طاغی کردی

بر قتل خود بستی میان ای مادر

چندان مکن تعجیل و این سفر را

تأخیر فرما یک زمان ای مادر

رجعت نبینم در پی این رفتن را

صبر از فراقت کی توان ای مادر

خود چون شود گر رخش جانبازی را

یکدم نگهداری عنان ای مادر

از بهر تیراندازی تو امروز

خم گشته قدم چون کمان ای مادر

در هر نفس مرگی فراهم آید

بعد از تو ما را در جهان ای مادر

یکدم بیا و قامت سرو آسا

بر چشمه ی چشمم نشان ای مادر

مخرام و چون سرو چمان زمانی

بنشین بر این جوی روان ای مادر

شد کشته ی تیغ جفای اعدا

اعوان ما پیر و جوان ای مادر

بی سر نگر تن های یاوران را

یکسر به خاک و خون تپان ای مادر

بی تن ببین سرهای سروران را

آویزه ی نوک سنان ای مادر

درهای غم بگشای بر صفایی

از نوحه گر بندد زبان ای مادر

شمارهٔ ۹

ای شاه بی لشکر پدر، ای سرور بی سر پدر

مقطوع از خواهر پدر، مظلوم بی مادر پدر

عباس کو؟ کو اکبرت، کو قاسم و کو اصغرت

کو عون و چون شد جعفرت، مقهور و بی یاور پدر

باقی نماند از همرهان، خرد و کلان پیر و جوان

جز یک مریض ناتوان، ما را تنی دیگر پدر

از خنجرت حنجر برید، جسمت به خاک و خون کشید

آخر به فرمان یزید، شمر جفا گستر پدر

گشت از ستیز این سپه، غلطان به خاک قتلگه

بی جامه در دامان ره، صد پاره ات پیکر پدر

گرخصم بگذارد همی، از اشک بگذارم دمی

بر زخم هایت مرهمی، یک ره ز پا تا سر پدر

افسوس کاندر هر نظر، چندان مرا نبود خطر

تا همچو خاک رهگذر، گیرم ترا در بر پدر

ازخاک و خاکستر ترا، شد بالش و بستر چرا

با آنکه زیبد سرترا، بر دیبه ی گوهر پدر

در چنگ جمعی ز اهل کین، خوارم پریشانم حزین

بر پای هین برخیز و بین، گر نیستت باور پدر

هم گوش کیوان کر کنم، هم جیب کیهان تر کنم

گر من شکایت سر کنم، زین فرقه ی کافر پدر

ازخاک آتش بر کنم، افلاک خاکستر کنم

عالم پر از آذر کنم، از آه سر تا سر پدر

آفاق را جیحون کنم، چو شد پر خون کنم

ربع و دمن گلگون کنم، از دیدگاه تر پدر

گفتی شکیبایی نما، در معرض این ماجرا

دیگر چه سازم در بلا، طاقت نیارم گر پدر

ما را اسیر و خوار بین، در ورطه ی کفار بین

بی مونس و غم خوار بین، با جان غم پرور پدر

آید صفایی روسیه، چون نامه ی خویش از گنه

کآمرزیش از یک نگه، در عرصه محشر پدر

شمارهٔ ۱۰

مدر پیراهن طاقت غریبان را

مزن دامن بر آتش ناشکیبان را

برادر جان علی اکبر

از این رفتن بیا بگذر

سفر خواهی اگر خاکم به سر خواهی

اگر خاکم به سر خواهی سفر خواهی

ز ما پیر و جوان هرکس به میدان شد

در اول پی به خون و خاک یکسان شد

تن سر دادگان در خون تپان بنگر

سر آزادگان بر نی روان بنگر

یکی را سر به نوک نیزه عریان بین

ز چوگان ستم چون گوی غلطان بین

یکی را تن به خاک ازچرخ دون بنگر

چو خاک از بخت وارونش زبون بنگر

ز ما هفتاد تن یک یک برون آمد

که خاک از خون پاکش لاله گون آمد

پدر تنها عدو بی رحم و ما بی کس

غریبان را همان داغ شهیدان بس

پس از خود خواری ما را توهم کن

بر این مشت اسیر آخر ترحم کن

رعایت کن زمهر این جمع مضطر را

برادر را و خواهر را و مادر را

دل ازکف داده گانت را صبوری کو

تنی کش دل نباشد تاب دوری کو

چو لایق باشد الطاف خدایی را

چه خوف از فتنه محشر صفایی را

شمارهٔ ۱۱

فلک را دیده گریان است امروز

ملک را سینه بریان است امروز

جهان را در عزای نوجوانان

سر غم در گریبان است امروز

به داغ نوخطان روح القدس را

سر زاری و افغان است امروز

که ذرات دو عالم پست و بالا

درین ماتم خروشان است امروز

به حسرت متفق مقبول و قابل

سراپای دو کیهان است امروز

چو عشاق دل ازکف داده کیهان

به کار خویش حیران است امروز

چو زلف خوبرویان ختایی

جماعت ها پریشان است امروز

ز خون چشم گردون دامن دشت

نظیر کان مرجان است امروز

سر خورشید از این غم تا قیامت

چو ماتم دیده عریان است امروز

هوا بر خاک از جزع درر بار

چو انجم گوهر افشان است امروز

به روی روزگار اشک پیاپی

روان چون ابر نیسان است امروز

ز خون گلعذاران طرف وادی

چو اطراف گلستان است امروز

ز هر سوخفته در خون نیکبختی

مگر خود عید قربان است امروز

بنای صبر هرویران و آباد

ز سیل دیده ویران است امروز

سراسر آفرینش را ز یزدان

به امر نوحه فرمان است امروز

چو دور افتاده از جانان جهان را

وداع جسم با جان است امروز

چو صبر عاشق از دل مرد و زن را

شکیبایی گریزان است امروز

یکی اشکش به هامون است فردا

یکی آهش به کیوان است امروز

ز خون دیدگان دامان صحرا

بدخشان در بدخشان است امروز

چو دوش از تاب این آتش نشد آب

به سختی سنگ و سندان است امروز

صفایی را به یاد تشنه کامان

سرشک از دل به دامان است امروز

شمارهٔ ۱۲

آنکه آمد نه فلک نیم آستانش

بی دریغ افکند بر خاک آسمانش

فخر بودی جاودان روح القدس را

فرق سودی گر به پای پاسبانش

آنکه جان از پرتو جسمش جهان را

شد لگدکوب مخالف جسم و جانش

خصم از بی مغزی و هیچ استخوانی

نرم کرد از نعل مرکب استخوانش

آنکه قطب دایره امکان گرفتند

ای دریغا مرکز آسا در میانش

ناصبی تن خست از نوک خدنگش

ملحدی دل سوخت از رمح سنانش

کافری بگداخت بر داغ صغیرش

مشرکی بشکست برمرگ جوانش

آب بست این سگ به روی اهل بیتش

آتش افکند آن دد اندر دودمانش

آه از آن طوفان که نوح نینوا را

غرق شد زورق به بحر بی کرانش

تا علم سازد عدو نامی به عالم

خواست کز عالم براندازد نشانش

شکر لله زین عمل جز لعن و نفرین

نیست تا محشر جزایی در جهانش

چون در آرندش به محشر نیز باشد

کیفر کفران عذاب جاودانش

بر تولای و تبرای صفایی

کاین معانی هست پیدا از بیانش

بنگر ای شاهنشه ملک شفاعت

رحمتی هم آشکارا هم نهانش

هر زمان در کاه عمر دشمنان را

هر نفس بفزای عز دوستانش

شمارهٔ ۱۳

غم هجر دلگزا برد از سرم هوش

دم وصل جان فزا کردم فراموش

اکبر بیا خواهر مرو جانم به غم مشکر مرو

از این سفر بگذر مرو

دل را پر از خون می کند هجرت ای برادر

سینه را محزون می کند هجرت ای برادر

سوی رزم شامیان بستی میان تنگ

همه را به داغ خودخواهی سیه پوش

روزم مکن چون شب سیه حالم مخواه از غم تبه

جویی چه کام از قتلگه

طاقتم از تن می بری آخر ای برادر

صبر دل از من می بری آخر ای برادر

دمی از وفا بیا ای جان شیرین

ره دیگرت چون گیرم در آغوش

ترسم نیایی زین سفر تا بینمت بار دگر

یک لحظه رو آهسته تر

اشکم به هامون می بری تا کی ای برادر

آهم به گردون می بری تا کی ای برادر

سر سوگ اکبر از داری صفایی

بنشین به کنج غم وز درد بخروش

آهی برآور جان گسل اشکی ببار از خون دل

بسرای ازین غم متصل

تا نام دوری می بری کم کم ای برادر

از ما صبوری می بری دم دم ای برادر

شمارهٔ ۱۴

ساختی از کینه بی اکبر مرا داد ای فلک

کردی آخر خاک غم بر سر مرا داد ای فلک

داد ای فلک داد ای فلک

صد داد و بیداد ای فلک

در عزای اکبر گلگون کفن داد ای فلک

نیلی افکندی به سر معجر مرا داد ای فلک

تا شکستی بلبلم را پر و بال داد ای فلک

ریخت در دام مصیبت پر مرا داد ای فلک

تا در آمد سرو نوخیزم به خاک داد ای فلک

ریخت از شاخ طراوت بر مرا داد ای فلک

تا چه بود این ماه کز تاری هلال داد ای فلک

سوخت در هفت آسمان اختر مرا داد ای فلک

می ندیدم کشته ی فرزند خویش داد ای فلک

می نزادی کاشکی مادر مرا داد ای فلک

تا نبینم مرگ او مژگان من داد ای فلک

گو بزن بر دیدگان خنجر مرا داد ای فلک

چند چند از دور مینایی سپهر داد ای فلک

خون دل از دیده در ساغر مرا داد ای فلک

تاکی از چشم سفید ای دل سیه داد ای فلک

هر دم افروزی به جان آذر مرا دادای فلک

تشنه لب دیدن غمی بر روی دل داد ای فلک

کشته گشتن ماتمی دگر مرا داد ای فلک

تا شدی چون گوهر لالا ز جزع داد ای فلک

دیده شد دریای پهناور مرا داد ای فلک

بربه یاد کاکل و زلف و خطت داد ای فلک

موی بر تن می زند نشتر مرا داد ای فلک

آتش غم سوخت پیکر وز ستیز داد ای فلک

صرصر کین برد خاکستر مرا داد ای فلک

اینک از کویت گرفتم راه شام داد ای فلک

قید و چنبر قاید و رهبر مرا داد ای فلک

خود صفایی را چه باک از بازخواست داد ای فلک

چون شفیع استی تو در محشر مرا داد ای فلک

شمارهٔ ۱۵

سرها همه بر نیزه و تن ها همه بر خاک

از کین زمین آه و ز بی مهری افلاک

تا هوش همی راه سپارد سر بی تن

تا دیده همی کار کند پیکر صد چاک

تن ها همه انباشته در خاک و به خون در

سرها همه آویخته از حلقه ی فتراک

بر هرتن مجروح و دل ریش و لب خشک

صد چشمه روان بیشتر از دیده ی نمناک

در ریختن خون عزیزان همه اسراف

در بذل کمین شربت آبی همه امساک

ای وای بر آن قوم که حرمت نشناسند

از خون تن پاک تو تا خون دل تاک

در حیز امکان مگر این است اگر هست

جوری که بدو پی نبرد پایه ی ادراک

سیراب تر از باغ بهشت آل نبی بود

چاره ی لب خشک ار شدی از دیده ی نمناک

این باد مخالف ز کجا خاست که آمیخت

هفتاد چمن لاله و گل با خس و خاشاک

نگذاشت اثر اهل زنا ز آل پیمبر

چو از دولت جمشید نشان صولت ضحاک

ران بر رگ دل نشتر این داغ صفایی

وز اشک بشو نامه ی آلوده ی ناپاک

شمارهٔ ۱۶

شاهی که برد سجده به خاک درش افلاک

آغشته به خون خفت به خاکش تن صد چاک

آن سر که ز گیسوی نبی داشتی افسر

لب تشنه و مجروح شد آویزه ی فتراک

یک دشت فزون خیره کش بی گنه آویز

نز قهر ولی بیم و نه از خشم خدا باک

زین سو همه سستی تن و سختی پیمان

زان سو همه تیغ ستم و بازوی چالاک

سرهای عطش سوخته یکسر همه برنی

تن های لگدکوفته یکسان همه با خاک

تن ها به تب آشفته تر از سینه مجروح

جان ها به لب آزرده تر از خاطر غمناک

ز آن سفله ی شامی به بنات شه یثرب

خاکم به دهان قصد پرستاری حاشاک

بی دیده حشمت نگرستن به چه زهره

چهر حرم حرمت کل صرصر هتاک

ذوق تو فرامش نکند ذایقه ی صبر

شیرینی شکر نبرد تلخی تریاک

خون تو امان بخش دماء دو جهان است

حرف است که خون می نتوان کرد به خون پاک

بی فر تولای تو توحید صفایی

آمیخته کفری است به صد زندقه و اشراک

شمارهٔ ۱۷

بار غم بنشسته سنگین بر دلم

ناقه کی خیزد به زیر محملم

آخر ز دلازاری شرمی ای فلک

تا به کی ستمکاری شرمی ای فلک

او شهید و ما اسیر اینک به راه

خود چه بود این حسرت افزا منزلم

یا رب این وادی کجا کز هول آن

ماند بر سر دست و دستی بر دلم

سینه و جان را دریغا زین سفر

نیست غیر از داغ و حسرت حاصلم

گلعذاران را که بستر خون و خاک

پایی اندر راه و پایی در گلم

چون دل از تن های بی سر برکنم

یا کی از سرهای بی تن بگسلم

شد گرفتار دو جا یک قطره خون

سخت افتاده است کاری مشکلم

بعد آن خورشید اختر سوز باد

آه آتشبار شمع محفلم

آه کز موج سرشک تشنگان

کشتیم بشکست و دور از ساحلم

سوخت ما را جان درین آتش هنوز

ای عجب برخاست رویین هیکلم

داغ مرگ نوخطان پاکباز

کرد نقش کامرانی باطلم

شد صفایی با غم آن کشتگان

مردن آسان زندگانی مشکلم

شمارهٔ ۱۸

از دور نیلی سپهر

وز گردش ماه و مهر

ناله نزنم چه زنم چه زنم

از دور زمان داد و بیداد

وز جور جهان آه و فریاد

در سوگ گل عذاران

وز داغ مرگ یاران

دل خون نشوم چه شوم چه شوم

از بخت آتش فروز

وز اختر مهر سوز

افغان نکشم چه کشم چه کشم

از تاب لب تشنگان

در ماتم کشتگان

جامه ندرم چه درم چه درم

با یاد وصل جانان

وز هجر نوجوانان

حسرت نخورم چه خورم چه خورم

در تاب زلف اکبر

و آن کاکل معنبر

گیسو نبرم چه برم چه برم

با ذلت اسیری

و آسیب دستگیری

چهره نکنم چه کنم چه کنم

زین قوم کینه گستر

سوی مزار مادر

شکوه نبرم چه برم چه برم

با صد جفا و دشنام

در راه کوفه و شام

سیلی نخورم چه خورم چه خورم

هردم صفایی از غم

در این عزا و ماتم

نوحه نکنم چه کنم چه کنم

شمارهٔ ۱۹

یکی ای صبا تو برای خدا

قدم از مدینه رنجه نما

برو از وفا سوی نینوا

به پدر بگوی و برادرم

که غریب کوی ولا پدر

نه اسیر بند بلا پدر

نه قتیل تیغ جفا پدر

ننهی چرا قدس به سرم

نه شروط برادری چنین

نه خود آیین پدری چنین

نه طریقه ی مادری چنین

که من این رویه به سر برم

نه رفیق غمم شدی اخا

نه به پرسشم آمدی اخا

نه برم قدمی زدی اخا

ز شما کنم گله یا پدرم

همه مهر برادری چه شد

شم و شیوه خواهری چه شد

رگ و ریشه مادری چه شد

که چنین فکنده از نظرم

ز فساد سپهر و ستیز قمر

ز غرور قضا و عناد قدر

ز چه همره خود نبرده پدر

چو دگر کسان درین سفرم

تو بیا به تاب و تبم ببین

غم و انده و تعبم ببین

گذران روز و شبم ببین

ز گلوی خشک و چشم ترم

همه شب ز غمت چو شمع سحر

رودم ز دو دیده خون جگر

چه شود که نهی قدمم به سر

که به خاکپای تو جان سپرم

پی سیر آن روضات صفا

پر و بال من ز قفس بگشا

نشدم ز داغ غمت رها

که شکسته بال و گسسته پرم

به درون پر شررم نگر

لب خشک و چشم ترم نگر

به دم پدر پدرم نگر

که نفس نفس همه دم بترم

عجب آیدم ز وفای تو

ز وفای جفانمای تو

به که رو کنم ز جفای تو

ز تو شکوه خود به کجا برم

همه پاره ی دل غذای من

همه اشک دیده دوای من

نبود اگر این دو برای من

چبود دوا و غذای دگرم

به مرض شده تاهمه مبتلا

به رضای حق آمده ام رضا

ولی از تو تا شده ام جدا

نه رضا ز قضا و نه از قدرم

نه صفایی ازین عزا همی

عبث آمده نوحه سرا همی

که رقم کنی به عطا همی

ز سگان خاصه ی این درم

شمارهٔ ۲۰

دردا که از زین سرنگون افتاد بر خاک اکبرم

خاک دو عالم بر سرم

بر خاک خواری اوفتاد از فرق امروز افسرم

خاک دوعالم برسرم

با زندگانی زین سپس ارمان ندارم یک نفس

درمان من مرگ است و بس

بر جای این افسر سپهر ای کاش بربودی سرم

خاک دو عالم بر سرم

خاک بهی و آب بقا زین آتشم برباد شد

وین خانه از بنیاد شد

آری نباشد سختر از سنگ و سندان پیکرم

خاک دو عالم بر سرم

این صرصر طوفان ثمر وین شعله نیران شرر

کم سوخت تا پایان ز سر

در نینوا بر باد داد از بیخ و بن خاکسترم

خاک دو عالم بر سرم

آهم دمادم همزبان، هم زانویم اشک روان

داغ جوانم ارمغان

غم هم سفر، ره راحله، دل زاد و سرها رهبرم

خاک دو عالم بر سرم

دشمن همی دانی چرا بی ساز و سامانم کند

وز عمد عریانم کند

تا کسوت کحلی فلک آراید از نو در برم

خاک دو عالم بر سرم

گردون سراندازم ربود از دست خصم شوم پی

و اینها گمانم بود کی

تا از نو اندازد به سر این کهنه نیلی معجرم

خاک دو عالم بر سرم

تو تشنه لب جان بسپری من زنده با این چشم تر

ماندن ز مردن تلخ تر

کاش از جهان دریا و جو خشک آمدی آبشخورم

خاک دو عالم برسرم

صد بحر مرجانم برفت از کف که مرجانش بها

داد از که جویم زین جفا

در لجه ی کین تا فرو شد این گرامی گوهرم

خاک دو عالم بر سرم

صد آسمان کیوان نحس از برج اقبالم سیه

سر زد که زان حالم تبه

در خاک تا بنهفت رخ رخشنده تابان اخترم

خاک دو عالم برسرم

دوران چو شد ساقی همی بر سنگ زد مینای من

کز غم کند صهبای من

در بزم عاشورا کنون انباشت از خون ساغرم

خاک دو عالم بر سرم

بر آستان بندگی تا رخ نهاد از مسکنت

دارد صفایی سلطنت

ور در قیامت نشمری باز از سگان این درم

خاک دو عالم بر سرم

شمارهٔ ۲۱

حسین ای خسرو لب تشنگانم

برادر

برادر جان برادر

فروغ چشم و بازوی توانم

برادر

برادر جان برادر

فلک تا از حجازت پرده افراخت

برادر

رهی جانسوز بنواخت

عراقی ساخت آهنگ فغانم

برادر

برادر جان برادر

اجل از پشت زین با جسم صد چاک

برادر

فکندت بر سر خاک

فلک زد بر زمین از آسمانم

برادر

برادر جان برادر

به دام روزگارت بال و پر ریخت

برادر

فلک خاکم به سر بیخت

همایون طایر عرش آشیانم

برادر

برادر جان برادر

شفق فام آمد از خونت زمین آه

برادر

فلک سوز آتشین آه

ستاره سوخت در هفت آسمانم

برادر

برادر جان برادر

ز شاخ دولتت تا برگ و بر ریخت

برادر

قضا طوفان برانگیخت

وز آن صرصر بهار آمد خزانم

برادر

برادر جان برادر

سموم غم چنانم خشک و تر سوخت

برادر

که تا آتش برافروخت

گلی نگذاشت از یک گلستانم

برادر

برادر جان برادر

ترا تا قامت از پیکان خونریز

برادر

کمان ناوک آویز

ز ناله ناوک از قامت کمانم

برادر

برادر جان برادر

گلت ماند از عطش نیلوفری رنگ

برادر

به دامان این دل تنگ

فشاند از دیده صد باغ ارغوانم

برادر

برادر جان برادر

مرا افکنده بود اندوه اکبر

برادر

به دل یک دوزخ آذر

غمت یک باره زد آتش به جانم

برادر

برادر جان برادر

صفایی زین غم ار گویم بیانی

برادر

نویسم داستانی

زبان سوزد فرو ریزد بنانم

برادر

برادر جان برادر

شمارهٔ ۲۲

دمید از طرف گردون ماه ماتم

واویلا

که باز آمد محرم

رسید از نو جهان را نوبت غم

واویلا

که باز آمد محرم

چو زلف تو عروسان تتاری

واویلا

ز تاب بی قراری

پریشان شد دگر اوضاع عالم

واویلا

که باز آمد محرم

زمین را راست آمد کارزاری

واویلا

شمار سوگواری

فلک را پشت از این تیمار شد خم

واویلا

که باز آمد محرم

چو احوال دل از کف داده گان باز

واویلا

ازین اندوه جان تاز

جهان را ساز و سامان رفته درهم

واویلا

که باز آمد محرم

سپهر سخت روی از سست رایی

واویلا

ز فرط بی حیایی

چه خصمی داشت با اولاد آدم

واویلا

که باز آمد محرم

نبینی مرد و زن را پیر و برنا

واویلا

به جز زاری و غوغا

نهان و فاش اگر افزون اگر کم

واویلا

که باز آمد محرم

گر اینستی سرشک اشکباران

واویلا

که بینی رشک باران

دو عالم را برد سیل دمادم

واویلا

که باز آمد محرم

سرا پا گیتی از اشک جگرگون

واویلا

که شرم نیل و جیحون

شود ویران زنی تا چشم برهم

واویلا

که باز آمد محرم

درین ماتم خروشان مست و مستور

واویلا

همه محروم و محسور

به حسرت عاقل و دیوانه توأم

واویلا

که باز آمد محرم

از این پس زیبد ار باشم صفایی

واویلا

درین ماتم سرایی

به افغان هم زبان با ناله همدم

واویلا

که باز آمد محرم

شمارهٔ ۲۳

افراشت علم در صف گردون شه ماتم

در ماه محرم

آورد شبیخون سوی دل ها سپه غم

در ماه محرم

گیتی ز شفق خنجری آورد برون باز

خون ریز و درون تاز

بگذاشته نامش به غلط ماه محرم

در ماه محرم

برچید بساط فرح از ساحت دنیا

چه پست و چه بالا

بر داشت نشاط فرح از دوده ی آدم

در ماه محرم

پوشید ز نو ثوب سیه در بر افلاک

زد جیب سکون چاک

وافشاند دگر خاک عزا بر سر عالم

در ماه محرم

از سینه چو مشعل رود این آه پیاپی

جاوید نه تا کی

وز دیده چو اخگر دمد این اشک دمادم

در ماه محرم

در دهر نیابی ز ملایک لب خندان

یک خاطر شادان

در شهر نبینی ز جفا یک دل خرم

در ماه محرم

این خوک منش خرس هوس چرخ دغل باز

گرگ شره انباز

صید سگ و روباه نگر آهوی و ضیغم

در ماه محرم

چون زلف بتان چون دل شوریده ی عشاق

چون خاطر مشتاق

زین تاب و تب احوال جهان آمده درهم

در ماه محرم

این قتل که بودش ز قفا نهب و اسیری

تا سست نگیری

کاسباب غم از شش جهت آورد فراهم

در ماه محرم

خونین بدن افتاده به دشت آل علی آه

زان فرقه ی گمراه

گلگون کفن از خاک دمد کاش سپرغم

در ماه محرم

خود سود سرشکم چه درین ماتم جانکاه

یا فایده ی آه

تنها نه من اینگونه در این بزم، شما هم

در ماه محرم

جیحون نکنم راغ گر از چشم شمرزای

با اشک گرانپای

کانون نکنم باغ اگر ز آه شرر دم

بر رخ همه ایام

درویش و غنی شاه و گدا بنده و آزاد

در ماه محرم

تنظیم عزا را به فغان آمده همدم

پیدا و نهان را

گردون چکد از دیده اگر اشک شفق فام

در ماه محرم

تا حشر در این تعزیه بسیار بود کم

سرگشته و حیران

کانون و شمر ز اشک و نوا ماتمیان را

در ماه محرم

چندان عجبی نیست که جمع آمده با هم

وین شرح غم اندوز

در تیه بلا ماند به وا موسی عمران

در ماه محرم

در نیل عزا بود قبا عیسی مریم

بی هیچ غرامت

دانی چه بود در بر این وقعه ی جانسوز

در ماه محرم

تحریر و بیان تو و من قلزم و شبنم

اسپید و سیاهم

ضنت مکن از گریه که صد بحر کرامت

در ماه محرم

هم وزن برآید به ترازوی تو یک نم

هر چند خطا نیست

منع از دگری می نکند اشکم و آهم

در ماه محرم

این آتش و آبی است که پیدا شده توأم

در ماه محرم

این نظم که نقصان و خطایش ز صفایی است

غم دیده و دل شاد

ور هست ثوابی بود از حضرت مریم

در ماه محرم

شمارهٔ ۲۴

افتاده در خون ای پدر از گرز و تیغ و خنجرم

بنهاده سر بر روی خاک ای خاک عالم بر سرم

تو کشته تن در خون طپان، من زنده بر جا جسم و جان

این سخت جانی ای امان، می نامد از خود باورم

گشت از سپهر پرده در، دامان هامونت مقر

زین پس سزد جای ای پدر، در توده ی خاکسترم

تا خوابگه خاک سیه، کردی به طرف قتلگه

زیبد مرا خاشاک ره، بالین و خارا بسترم

تا دور مینایی فلک می دادت از خون گلو

زهر است اگر جز خون دل شد باده ای در ساغرم

وه گر رسیدی دست من یک ره به دامان اجل

تا جامه ی جان در غمت جای گریبان بردرم

در نیل ماتم بردمی کآرم سیه چون بخت خود

گر دشمنان بر سر همی بگذاشتندی معجرم

برگ سفر آمد به ساز، اینک مرا از کوی تو

خون زاد و حسرت راحله، همدم فغان غم رهبرم

خواهم به بالینت همی گریم به کام دل دمی

رخصت کی و مهلت کجا از خصم عدوان پرورم

تن را توان و تاب کو، دل را قرار و خواب کو

هم بر فراق قاسمم هم در عزای اکبرم

جز در غم او کلک من، راند صفایی گر سخن

البته گردد رو سیاه از شرمساری دفترم

شمارهٔ ۲۵

قلم از ازل ندانم چه نوشته بر سر من

مگرم برای ماتم همه زاد مادر من

ای فلک ای فلک ای فلک داد

از دست جفای تو فریاد

به مصاف حق و باطل به خلاف حق گذاری

ز چه پاره پاره افتد بدن برادر من

به زمین ظلم کسوت ز سپهر خصم جامه

نه کفن به پیکر او نه نقاب بر سر من

به حضر ز تف وادی به سفر ز خیل ماتم

تب و تاب همدم وی غم و رنج یاور من

ز عناد دهر بی سر تن چاک قاسم او

ز فساد خصم بی تن سر پاک اکبر من

ز ستیزه های کیوان همه خاک بستر وی

ز زبانه های افغان همه دود معجر من

تن یاوران به یک سر، سر سروران به یکسو

چه مصیبت است یا رب که بسوزد اختر من

سوی کوفه ره سپارم به اسیری ای برادر

غم تست توشه ی تن سر تست رهبر من

ز ثبات جان مرا بس عجب است و این عجب تر

که در آتش جدایی نگداخت پیکر من

چو به بزم غم بسر شد ز تو دور باده خواران

کند آسمان را ز خون همه دوره ساغر من

مگر از لحد برآید پی دادخواهی ما

برسان صبا از این غم خبری به مادر من

غم قتل و رنج غارت لب خشک و چشم گریان

بنه ار یقین نداری قدمی برابر من

عجب است اگر نسوزد چو سپند از آتش جان

تن چاک چاک او را دل داغ پرور من

به عنایت شهیدان چه غم از گنه صفایی

که ولای اهل بیت است شفیع محشر من

شمارهٔ ۲۶

به من ای صبا ز رحمت پدارنه یک نظر کن

نظری به چشم رأفت سوی طفل بی پدر کن

غم و سوز و درد و انده الم و گزند و زاری

تب و تاب و حسرتم را بشنو تمام و برکن

چو شدی ز سرگذشت دل دردمندم آگه

پس از آن به پای پویا سوی کربلا گذر کن

پدر و برادرم را بنشان و یک زمانی

ز زبان این ستمکش بنشین و قصه سر کن

مگر از سر ترحم برسد یکی به دادم

به نوا اخا اخا گو به فغان پدر پدر کن

بر هر یک از غم من سخنی بران مفصل

و گرش ملالت آرد بسرای و مختصر کن

ز ملالت احبا ز ملامت اعادی

به من آنچه رفته یکسر همه را از آن خبر کن

گهی اشک دیده ات را چو سحاب قطره زن جو

گهی آه سینه ات را چو شهاب شعله ور کن

ز فغان شعله پرور رخ چرخ چیره تاری

ز سرشک لجه پرور دل خاک تیره تر کن

به کمند هجر تا چند اسیر و بسته باشم

نگهی به حال این مرغ شکسته بال و پر کن

به شکنج غم گرفتار و به دام غصه تا کی

به نجاتم ای پدر دستی از آستین بدر کن

به مدینه تا خود از جان رمقی مراست در تن

سوی ای غریب رنجور ز کربلا سفرکن

به سرم گذار پایی و تفقدی به رحمت

ز من شکسته دل خسته روان خون جگر کن

چو شدند آن دوآگه، ز بیان حالم آن گه

قدمی به خیمگه نه، نفسی بلندتر کن

بر عمه ها و اعمام اسفی بسوز بر خوان

بر مام و خواهرانم گله ای به ناله سر کن

گهی از تن نزارم همه دست غم به سرزن

گهی از دل فگارم همه آه با اثر کن

همه جا خراب و ویران ز سرشک سیل پرور

همه را کباب و بریان ز فغان پر شرر کن

به جبین ز چشم حسرت همه آب ها بیفشان

ز زمین به دست ماتم همه خاک ها به سر کن

به فغان ره شکایت زن و چنگ در گریبان

غم این حدیث خونین بسرود جامه در کن

چو به عرض محشر آیند صف گناهکاران

به صفایی از تفضل ز دو دیده یک نظر کن

شمارهٔ ۲۷

یکی ای نسیم یثرب سوی خستگان گذر کن

به یتیم گونه طفلان پدرانه یک نظر کن

تک و تاز آذرین پی ز سرشک وآه من جو

ز مدینه چار اسبه سوی نینوا سفر کن

به شهنشه شهیان چو مجال راز یابی

ز مژه سرشک خونین بفشان و ناله سر کن

که فغان ز رنج دوری و شکنج ناصبوری

و گرت نه باور افتد برما یکی گذر کن

چه به صبح نینوا مهر و به شام کوفه ماهی

به من آی و روز هر دو چو شبان بی قمر کن

من و یثرب و حرم را بد و نیک بیش و کم را

برهان ز تلخکامی همه زهرها شکر کن

اگر ایمنی جهان را طلبی ز تاب طوفان

چپ و راست پیش و پس را ز سرشک من خبر کن

پر و بال بسته مرغان مثل ار گشاده خواهی

نگهی ز روی رحمت به من شکسته پر کن

همه دوستان و خویشان به تو جمع و من پریشان

ز سرشک من بیندیش وز آه من حذر کن

شب و روز چند باشم ز در تو دور بازآ

شب بی صباح ما را ز جمال خود سحر کن

کم و بیش ساز و برگم اگر از تو باز پرسد

همه ز اشک و چهر من گونه سخن ز سیم و زر کن

به قیامت ار بسنجد شب تیره روزگارم

تب و تاب روز محشر بگذار و مختصر کن

گه شکوه تا به دردم نبرند دیگران پی

مه و مهر و آسمان را ز خروش خویش کر کن

چپ و راست تا به دامان نشیندش غباری

در و دشت کربلا را ز سحاب دیده تر کن

ز من از جدایی خود طلبد اگر نشانی

همه عمر خاک بر سر بنشین پدر پدر کن

ز گزند تیغ یازان به دعای من امان جو

به بلای تیر باران تن زار من سپر کن

اگر از ملال عالم تن خویش رسته خواهی

من زار خسته جان را زخیال خود بدر کن

همه را صفایی آساطلبی اگر رهایی

به کرشمه ی عنایت به دو کون یک نظر کن

به یکم سجود بگشا ره ی خاکبوس آن در

به شکوه این کلاهم ز ملوک تاجور کن

شمارهٔ ۲۸

ای شه مظلوم حسین وای وای

بی کس و محروم حسین وای وای

در ره تسلیم و رضا جز توکیست

جان به وفا کرده فدا جز تو کیست

بر سر بازار ولا جز تو کیست

مشتری جنس بلا جز تو کیست

غرقه ی دریای فنا وای وای

تشنه ی صحرای بلا وای وای

سر ز بدن مانده جدا وای وای

رفته سوی ملک بقا وای وای

خیل زنا صف به صف آراستند

قتل ترا یک تنه برخاستند

حرمت و جاه تو فروکاستند

ذل تو عزت خود خواستند

خسرو اقلیم الم وای وای

سرور بی خیل و حشم وای وای

کشته ی شمشیر ستم وای وای

تشنه لب وادی غم وای وای

قودم دغا قدر تو نشناختند

رایت حرب تو برافراختند

نخل تو از پای در انداختند

اسب ستم بر بدنت تاختند

یوسف گل پیرهنم وای وای

کشته خونین کفنم وای وای

بلبل شیرین سخنم وای وای

طوطی شکر شکنم وای وای

اهل جفا بهر تو اندوختند

هر چه جفا و ستم آموختند

ز آتش خشمی که برافروختند

خیمه و خرگاه ترا سوختند

میر علمدار توکو وای وای

لشکر و انصار توکو وای وای

مادر غم خوار تو کو وای وای

باب وفادار تو کو وای وای

چون تو به سوادی غم افتاده کیست

درد و بلا را چو تو آماده کیست

تن به دواهی همه در داده کیست

دل به شهادت چو تو بنهاده کیست

شاه ملایک سپهم وای وای

غرقه به خون بی گنهم وای وای

سر به زیر خاک رهم وای وای

خفته به خاک سپهم وای وای

رخش به عزم جدل انگیختی

گرد عزا بر رخ ما ریختی

خاک به خون بدن آمیختی

خاک سیه بر سر ما بیختی

بی تو چه سازدم به جهان وای وای

کز توصبوری نتوان وای وای

خاک مرا بر سر جان وای وای

زیست کنم بی تو چسان وای وای

روی بدان وجه خدایی کنم

زین پس از آن باب گدایی کنم

در غم او نوحه سرایی کنم

نوحه سرایی چو صفایی کنم

تا ز غمم باز خرد وای وای

بنده ی خویشم شمرد وای وای

از سر جرمم گذرد وای وای

نام گناهم نبرد وای وای

شمارهٔ ۲۹

ای اکبر ای رعنا جوان وای وای

درمان دل آرام جان وای وای

سوی عدو آهسته ران وای وای

سرو آزادم برادر

شاخ شمشادم برادر

جان ناشادم برادر

ترسم نیایی زین سفر وای وای

باری بدین بیکس نگر وای وای

یک لحظه رو آهسته تر وای وای

دلخونم از هجران تو وای وای

ترسم بسی بر جان تو وای وای

دست من و دامان تو وای وای

رحمی به حال زار من وای وای

بر دیده ی خونبار من وای وای

اندیشه ای در کار من وای وای

عباس را رایت نگون وای وای

قاسم به میدان غرق خون وای وای

احباب کم اعداد فزون وای وای

قومی به جنگ اندرکمین وای وای

بر قصد جانت تیغ کین وای وای

این از یسار آن از یمین وای وای

پا ز اشک خونین در گلم وای وای

صد کوه زین غم بر دلم وای وای

افتاده کاری مشکلم وای وای

زن های بی یاور ببین وای وای

اطفال غم پرور ببین وای وای

مادر نگر خواهر ببین وای وای

رفتی و افتاد از غمم وای وای

بر سینه داغ ماتمم وای وای

بشکست هجران درهمم وای وای

پر خون دل مینای من وای وای

از جزع گوهرزای من وای وای

ای وای من ای وای من ای وای

بارد صفایی لعل تر وای وای

در دامن از لخت جگر وای وای

بنشسته در خون تاکمر وای وای

دارد به سوگت متصل وای وای

دستی به دل پایی به گل وای وای

دیگر نپاید محتمل وای وای

شمارهٔ ۳۰

چو شد قسمت ز آغازم جدایی

برادر

رضا جانم برادر

چه سازم چاره با حکم خدایی

برادر

رضا جانم برادر

جدا از عقل و دل دیوانه بودم

برادر

ز دین بیگانه بودم

که کردم از تو آهنگ جدایی

برادر

رضا جانم برادر

دلم آمیخت از آن لعل سیراب

برادر

طبرخون وش به خوناب

قدم آموخت از زلفت دوتایی

برادر

رضا جانم برادر

مرا کی دسترس باشد که در طوس

برادر

ترا آیم به پابوس

ببخشایم بر این بی دست و پایی

برادر

رضا جانم برادر

مگر خود از وفاداری و یاری

برادر

به دست غمگساری

علاج رنج مهجوران نمایی

برادر

رضا جانم برادر

که فرقی نیست شرح درد و غم را

برادر

تب و تاب ستم را

به گوش غیر با دستان سرایی

برادر

رضا جانم برادر

تو زینسانم چرا خواهی پریشان

برادر

زبون در چنگ هجران

بدان اوصاف و اخلاق خدایی

برادر

رضا جانم برادر

به دام و آشیان مرغ غمت راست

برادر

سرودی بی کم و کاست

چه دولت ها دهد دستم دگر بار

برادر

رضا جانم برادر

شکیبایی مدار از من تمنا

برادر

کجا یابم شکیبا

که بس بهتر اسیری از رهایی

برادر

رضا جانم برادر

گذشت از صبر رنجم در جدایی

برادر

اگر چون بخت بیدار

به سر وقتم به پای پرسش آیی

برادر

رضا جانم برادر

سرم بر عرش ساید گر کند باز

برادر

الا سرو سرافراز

به چشمم خاک پایت توتیایی

برادر

رضا جانم برادر

مرا باشد شفا زان لب تو مپسند

برادر

بدان لعل شکرخند

که من گردم هلاک از بی دوایی

برادر

رضا حانم برادر

بهر صورت خدا بخشد ترا کام

برادر

مدامت باده در جام

که من خو کرده ام با بینوایی

برادر

رضا جانم برادر

گنه کاران به محشر چون درآیند

برادر

ز خجلت بر سر آیند

ترحم کن تو باری بر صفایی

برادر

رضا جانم برادر

شمارهٔ ۳۱

افتاد از عرشه ی زین آسمانی

خوار شد خاکم به سر عرش آستانی

چنگ سود روبهی شد شرزه شیری

شاهبازی شد شکار ماکیانی

حق و باطل پنجه افکندند و ناحق

برد سبقت کودکی از پهلوانی

پور زالی شد ذلیل پیر زالی

پادشاهی شد قتیل پاسبانی

دودمانی شوم گوهر بوم طالع

چیره آمد بر همایون خاندانی

آفتابی سخره آمد ذره ای را

قطره ای برزد به بحر بی کرانی

شرک بر توحید غالب شد دریغا

گشت روباه دمن ببر دمانی

تخت دار افکند بر عیسی جهودی

نیل خون آورد بر موسی شبانی

پارگینی برد آب زنده رودی

خار زاری شست رنگ گلستانی

در مصاف نور و ظلمت قاهر آمد

بر سلیمان دیو و بر گردون دخانی

نز احبا پاس طفلان را امینی

نز اعادی قتل یاران را امانی

بیش و کم زان تشنه کامان کشت دشمن

کرده ابقا نه به پیری نه جوانی

جز تنی بیمار از ابنای احمد

آسمان نگذاشت بر جا خسته جانی

تا مگر خود نشنود کس یا نبیند

از مصاف نینوا نام و نشانی

می نیابی گر بکوشی تا قیامت

در دو عالم زین عجب تر داستانی

ز اشک و آهم شرح غم بر خوان که نبود

آن معانی را از این خوشتر بیانی

برنگار از خون ل بر صفحه ی رخ

این عبارت را صفایی ترجمانی

شمارهٔ ۳۲

از حرم تا شام گردون بر زمین گسترد دامی

که نه شاهینی ز بندش رست خواهد نه حمامی

قاهر آمد دست کین بازوی کفر افتاد چیره

نه نشانی ماند از ایمان نه از اسلام نامی

تا کی ای دست عتاب و عدل حق در آستینی

تا کی ای تیغ قصاص دولت و دین در نیامی

آل احمد تا کجا خواری کشند از خیل مروان

قهری ای عنف سپهر ای خشم اختر انتقامی

ای دماء پاک پرور ای فرات عذب گوهر

بی گنه تا کی حلالی بی جهت تا کی حرامی

قحط آب است ای دریغا اشک تلخ و شور من

دست گیرد تا مگر دریای رحمت را به جامی

داوری را دیده در راه تو داریم ای قیامت

لنگ لنگان پویه تا کی؟ شل نه ای برادر گامی

وقعه ی کبری مگر کیفر کند این کفر و کین را

ای سپهر آخر درنگی، ای زمین آخر خرامی

خاک نایی زین تحکم خون نگردی زین تعدی

جان نه پولادی و آهن دل نه سندان و رخامی

صحن کیهان برنتابد با دو رستاخیز کبری

این تطاول را تقاعد یا قیامت را قیامی

ای جهان آویز غوغا ای سلامت سوز ماتم

نینوایی یا قیامت کوفه یا آشوب شامی

بر سران خسته تن هر گام رستاخیز خاصی

بر زنان بسته پر هر چشم زد غوغای عامی

از حریم تست خاکم در دهان بی هیچ حرمت

گر سگی جوی کنیزی یا خسی خواهد غلامی

با چنان حق سوز باطل و آن مسلمان تاز کافر

دولت و دین را کجا قوت بماند یا قوامی

هان صفایی بر لب خشک شهیدان خون گری خون

تا بود آن زخم ازین مرهم پذیرد التیامی

شمارهٔ ۳۳

ای صبا سوی نجف از کربلا بردار گامی

از غزالان حرم با شیر یزدان بر پیامی

کاوش کیهان به جنگ آمیخت هر جا بود صلحی

کینه ی کیوان به ننگ آلود هر جا بود نامی

ساقی کوثر خدا را رستخیز نینوا بین

تشنه کامان حرم را دستگیری کن به جامی

بزم مقتل آب خون خوان لخت دل احسان تعدی

هیچ مهمان را از این خوشتر ندارند احترامی

آنچه بر مردان نسوان پیشه مردان به حق رفت

از تو اینک می کشند از ما به ناحق انتقامی

برد گردون نار قاسم، کاست گیتی آب اصغر

نه نشانی ماند از اکبر نه از عباس نامی

هر قدم غلطیده بر سر یا یتیمی یا اسیری

هر طرف افتاده در خون یا امیری یا امامی

یک طرف آماده زنجیر و زندان نیم کشتی

یک طرف افتاده در خون خسته جانی تشنه کامی

خشم یزدان گر بگیرد خون کمتر کشتگان را

دست استیفا نساید باد رحمت بر مشامی

روز رزم اندیش میدان، شب تهیت ساز ماتم

بار الها نگذرد بر کس چنین صبحی و شامی

ای سپهر ای ماه ای مهر ای زمین ای آخشیجان

وی دگرها آفرینش خواه پخته خواه خامی

آفتاب رستخیز نینوا گر بر تو تابد

نرم کردی موم سار ار خود به سختی چون رخامی

کیفر کردار آن کافر دلان راجویم از حق

فوج دریا موج کیوان اوج انجم انتظامی

آتش روی آب آهن سنگ سندان تاب خارا

قلب قاهر قهر بی پرهیز تیغ بی نیامی

بخت نصرت فر فیروزی رکابی خصم فرسا

رزم ستم پهنه خونریز رخش بی لگامی

حجت توحید بی شرک صفایی بس که محکم

زد به دامان تولای تو چنگ اعتصامی

شمارهٔ ۳۴

عدل یزدان را به حق هر روز باید قتل عامی

گر بخواهد خون ناحق کشتگان را انتقامی

ای سرشک تلخ و شور من کجایی یا کدامی

دست گیری کن یکی دریای رحمت را به جامی

ای شهید بن شهید ای آنکه در کیهان نبینم

جز تو در گوهر نبی حرمت ولایت احتشامی

باب یزدان وجه حق خون خدا نفس مشیت

لوحش اله جمله اینان یا برون ز اینان کدامی

چیست دانی برتو رفت آنچ اندک از بسیار گفتن

باز راندن راز دفترها رزیت در کلامی

کاوش باطل اگر آن احتساب حق اگر این

ممتنع بینم و زین بوی رحمت بر مشامی

صد ره افزون گر بپیمایی زمین تا آسمان را

رسته از ماتم نبینی نه مقیمی نه مقامی

چیست دانی با نشور نینوا و شور اعدا

رستخیز صد قیامت ترک جوشی نیم خامی

گبر و ترسا کی بدین خون دست سودی حاش لله

شرع نسبت ناصبی را گر نرفتی اهتمامی

یک تن از تنها مسلمان کافرم گر چشم دارم

قبله اسلامیان راکام جوید با سلامی

ای نظام ناصری افواج چرخ امواج دولت

خود چه نقصان گر فزاید از تو دین را انتظامی

رزم را ده مرده بر خیل ستم بگشای دستی

عزم را چار اسبه سوی نینوا بردار گامی

شرک بر توحید چیره کفر بر اسلام غالب

دین ز دنیا شور بختی حق ز باطل زشت نامی

باز ننشیند قیامت رستخیز نینوا را

خود تقاعد تا به چند ای وقعه ی کبری قیامی

گریه شور صفایی بر لب شیرین اصغر

نیل و جیحون را به نشگفت ار نماند احترامی

شمارهٔ ۳۵

سوی یثرب از زمین کربلا آمد حمامی

پای تا سر غرق خون از کشتگان دارد پیامی

آن سلامت سوز قتل عام عرصه نینوا را

بر بیاض بال و پر از خون رقم دارد سلامی

طرح بست و قتل و شرح نفی و سلب استی سراپا

گر به دل دارد خطوری یا به لب راندکلامی

طعن و ضرب تیغ و نی آسیب پیکان بود و خنجر

گر نشانی دارد از اکبر یا ز اصغر برد نامی

گر بپیمایی سراپا رزمگاه کربلا را

دید خواهی غرقه در خون یا امیری یا امامی

از حرم تا نینوا از نینوا تا خاک یثرب

بر اسیران حجازی هر درنگی هر خرامی

زخم بر جان طعن بر تن هر نفس غوغای کوفه

بند بر پا تیغ بر سر هر قدم آشوب شامی

هر نفس خون ها ز خاک ار موج ها تازد به گردون

هم چنان این قتل را صورت نبندد انتقامی

رزم و رفع و نفی و نهب و بست و قتل شاه دین را

نه یهود آراست لشکر نه نصارا ازدحامی

خاست از جیش مسلمان جست اگر پایی رکابی

بود از خیل نواصب سود اگر دستی لگامی

اف بر آن وارون خلافت کاندرو بی هیچ حشمت

سفله ی بی دولتی مشرک نهادی کفر کامی

فرق نگذارد عزیز مصطفی را با کنیزی

باز نشناسد امام خویشتن را از غلامی

ای زغن کردار چرخ ای زاغ گوهر آخشیجان

تا کجا بی مغز و مایه تا به کی بی ننگ و نامی

بر به جغدان خرابات دمشق آبی و دانه

بر همایون فال مرغان حرم بندی و دامی

نظم سست و ناله ی سختم صفایی تا چه ارزد

ای دریغا بازوی پر زور و تیغ بی نیامی

شمارهٔ ۳۶

چرخ را سنگین سکونی خاک را چابک خرامی

کاش روید تا مگر زاید قیامت را قیامی

چنگ باطل ساعد حق تافت ای بازوی حجت

ز آستین عدل بیرون آر دست انتقامی

شرک و کفر افکند سنگین سایه ی تاریک سیما

ماند بر توحید حشمت بر نبوت احترامی

با چنین خونریز عام از پیشگاه خاص یزدان

جای دارد گر نیاید بوی رحمت بر مشامی

عذب تسنیم رسالت تیره گشت از بار گیتی

خاندان آل احمد یافت نقص از ناتمامی

سخره ای بگذشت رو به هر پلنگ آویز شیری

خسته ی صد آشیانه جغذ هر مسکین حمامی

خواجه تا لالای کیهان را چه بخشایش چه کشتن

رایگان باشد به خون چون علی اکبر غلامی

نکشد آن سوخصم زنجیر اسیران حرم را

تا ز اصحاب تماشا بر نسازد ازدحامی

گر دریغ آری شفاعت ماند خواهد بی تکلف

دست پخت مغفرت ها تا قیامت نیم خامی

بگذری گر صدره افزون دید خواهی غرقه در خون

یا تن بی سر امیری یا سر بی تن امامی

زیر و بالا مجلسی اندوه بینی مرد ماتم

بنگری بر هر مقیمی بگذری بر هر مقامی

زاری بدرود یثرب خواری تودیع بطحا

کربلا و کوفه بود ار چند رستاخیز عامی

از گزند شام کم گو، درد و رنج شام کم جو

جاودان یارب مماناد از نشان شام نامی

تا نشان از روز و شب بر هیچ کس چونانکه بر ما

سایه ی ظلمت نیندازد الهی تیره شامی

یا رب از ته جرعه ی این خسروانی خم به رحمت

گرچه دردآلود باشد بر صفایی ریز جامی

شمارهٔ ۳۷

توعریان خفته در خون ما مهیای گرفتاری

دریغ از درد بی درمان امان از بی مددکاری

یکی را کشوری دشمن فسوس از تاب تنهایی

تنی را لشکری قاتل فغان از فرط بی یاری

سری را یک جهان در پی، چه کردند این ستم کاران

دلی را یک نیستان نی که دید اینسان ستمکاری

سر از خاک نجف بیرون کن ای شیرخدا بنگر

که آهوی حرم شد صید این سگ های بازاری

ز ما تا بود بر جای ای پدر یک طفل بود ازکین

فلک را فکر خون ریزی زمین را قصد خونخواری

غریو شامیان یکسر نوای مکیان یکسو

به یکساعت دو محشر آشکارا گشته پنداری

چه شد حفظ خدا یارب که امروز اندرین صحرا

به جز خاک سیه یک تن نفرمودت نگهداری

ز دست بیکسان کاری نیاید کت به کار آمد

دریغم زین جراحت ها که آمد سر به سر کاری

من از فرط مصیبت پای تا سر مانده حیرانم

غریبان را درین حسرت که خواهد داد دلداری

زنان بی کس و اطفال بیدل را بگو آخر

از این غم های پی در پی که خواهد کرد غم خواری

کنم گر تازه زخم کشتگان از گریه حق دارم

ز حلق تشنه ات آموخت چشمم رسم خونباری

ندارم فرصت زاری به کام دل به بالینت

و گرنه کردمی جیحون ز خون در دامنت جاری

عدو نگذاشت ما را بر سرت فرمای معذورم

اگر کردیم کوتاهی در آیین عزاداری

شما را کشت و ما را بر به حال خویش نگذارد

کجا برگردد آری دشمن از رای دلازاری

رهی داریم در پیش از اسیری لیک دل واپس

مکن دل بد که رفتیم از سرکویت به ناچاری

تو آسودی به خاک کربلا ما روی در کوفه

ترا پایان عزت ها و ما را اول خواری

تو نعشت مانده تا مدفون من از کویت سفرکردم

ترا انجام خفتن ها مرا آغاز بیداری

یکی را داغ مهجوری به رنج بی سرانجامی

یکی را تاب رنجوری به درد بی پرستاری

یکی را دست ها بر مو ز بی شرمی نامحرم

یکی را آستین بررو، هم از خجلت هم از زاری

به جز سرهای بی پیکر ز یک تن چشم همراهی

نه غیر از نیزه دشمن ز کس امید سرداری

صفایی را همین بس در غمت کز چشم و دل دارد

بر احباب تو زاری ها ز اعدای تو بیزاری

شمارهٔ ۳۸

جنبشت ای آسمان گردد سکون

با چنین دوران شوی یارب نگون

زین پس ار گردی چو ما گردی زبون

زورق خضرات گردد بحر خون

آسمان ای آسمان تا کی ستمکاری

فغان ای آسمان امان ای آسمان

در تو یک مونی حمیت نی حیا

نز نبی باکت نه خوفی از خدا

خرگه سلطان دین را ز ابتدا

کندی از یثرب زدی در کربلا

چیست منظورت ندانم هرچه هست

زشت و زیبا پیش و پس بالا و پست

از تو اعدا را نه جز نصرت به دست

اهل بیت مصطفی را جز شکست

تا به کی در حق باطل اهتمام

تا سرانجامت چه باشد انتقام

بی جنایت مکیان را تشنه کام

خواستی کشتن به کام اهل شام

تاکنون هرچه از بنی آدم گذشت

این ستم را هیچ کس صادر نگشت

گشته از خون شهیدان لاله گشت

چون فضای گلستان دامان دشت

بغض حق بودت هرآنچ اندر درون

ریختی یکباره بیرون تاکنون

اختر عباس را کردی نگون

اخترت گردد نگون ای چرخ دون

تارک تابان اکبر زیب نی

قامت عریان قاسم زیر پی

آن بهارش را دمید آغاز دی

این شمارش را رسید انجام طی

نعش شاه تشنه کامان بی کفن

همچو بط در لجه ی خون غوطه زن

تن جدا افتاده از سر، سر ز تن

چاک چاک از تیغ زوبینش بدن

این تطاول بس نبودت خود که باز

بر حریمش دست آوری دراز

جور و کین را خوب کردی برگ و ساز

یک طرف خون ریز و یکسو ترکتاز

بعد قتل و غارت برنا و پیر

آل احمد را نمودی دستگیر

نز صغیرش در گذشتی نز کبیر

ساختی در چنگ نامحرم اسیر

خود پس از آشوب آن انداز و افت

که نه کس گفتن تواند نه شنفت

برزنان کردی مهیا طاق و جفت

خاک خواری و اشک خونین خورد و خفت

پای تا سر، دست و پا در غل و بند

پور در زنجیر و دختر در کمند

پای رحمت لنگ و دست کین بلند

هردم از صد ره برآنان صد گزند

هرکه بود اندر حریمش روز و شب

بیش و کم مشتاق مرگ از بس تعب

مادران را تن به جان، جان ها به لب

کودکان را تاب در تن دل به تب

آنچه کردی عاجز آمد جاودان

پایه ی اوهام از ادراک آن

تا قیامت رانم ار با صد زبان

عشری از معشار نارم در میان

رفت خاک عصمت از جورت به باد

تا به غبرا سایه از گردون فتاد

کس چنین ظلمی ز کس نارد به یاد

از تو نیز این ظلم هرگز رو نداد

کیفر کردار را ویران شوی

همچو ما تا حشر بی سامان شوی

چون صفایی واله و حیران شوی

آس مان همواره سرگردان شوی

گرچه تشویشم همی از محشر است

لیک رحمت مجرمین را در خور است

خاصه آن کش روی ذلت بردر است

وز تواش ظل عنایت برسر است

آسمان ای آسمان تا کی ستمکاری

فغان ای آسمان امان ای آسمان

شمارهٔ ۳۹

خصم جان کوکب تو دشمن تن اختر ما

رنج قتل اول تو خواری بند آخر ما

دل نهاد از تو به دوری تن غم پرور ما

ما برفتیم و تو دانی و دل غم خور ما

بخت بد تا به کجا می برد آبشخور ما

سر چو ناکام ز خاک قدمت برگیرم

بند برپا به اسیری پی لشکر گیرم

چون نیفتد که سر زلف تو از سر گیرم

از نثار مژه چون زلف تو در زر گیرم

قدمی کز تو سلامی برساند برما

فرقتم برد فرو دم به دعا دست برآر

هجرتم ساخت طرب غم به دعا دست برآر

شکوه بسیار و زمان کم به دعا دست برآر

به وداع آمده ام هم به دعا دست برآر

که وفا با تو قرین باد و خدا یاور ما

ملک ار بیش و اگر کم به سرم تیغ کشند

پای تا سر بنی آدم به سرم تیغ کشند

شرق تا غرب مسلم به سرم تیغ کشند

به سرت گر همه عالم به سرم تیغ کشند

نتوان برد هوای تو برون از سر ما

دهر محروم از این رو کندم میدانم

بخت مهجور از این کو کندم می دانم

خصم زنجیر به بازو کندم می دانم

چرخ آواره بهر سو کندم می دانم

رشک می آیدش از صحبت جان پرور ما

مرد و زن پیر و جوان بر من و تو حیف خورند

بیش و کم فاش و نهان بر من و توحیف خورند

همه ابنای زمان برمن و تو حیف خورند

گر همه خلق جهان بر من و توحیف خورند

بکشد از همه انصاف ستم داور ما

تا از آن رو چه دم افزون و چه کم زد حافظ

تا از آن حسن دلاویز قلم زد حافظ

تا از آن چهر چمن خیز رقم زد حافظ

تا ز وصف رخ زیبای تو دم زد حافظ

ورق گل خجل است از ورق دفتر ما

در مقامی که پسر سخت گریزد ز پدر

پدر از ماتم خود سست گراید به پسر

چون صفایی همه از تابش خور در آذر

نارد ار قامت اقبال توام سایه به سر

خالی از قصه قیامت گذرد محشر ما

شمارهٔ ۴۰

دردا که ماند در دل بس حسرت از جوانان

آوخ که سوخت جان ها بر داغ مهربانان

تن کی سبک پی از بند دل گرانان

خفته خبر ندارد سر در کنار جانان

کاین شب دراز باشد بر چشم پاسبانان

در مرگ دوستداران دل چون تحمل آرد

کی ز آستین توان بست چشمی که خون ببارد

از تاب تن چه تشویش آن را که جان سپارد

دل داده را ملامت کردن چسود دارد

می باید این نصیحت کردن به دل ستانان

با درد هجر نشگفت گر هردمت بگریم

بی چهر عالم آرا یک عالمت بگریم

برکشته ات بنالم در ماتمت بگریم

بر اشک من بخندی گر در غمت بگریم

کاین کارهای مشکل افتد به کاردانان

چرخم به قید و چنبر زین آستان کشاند

وز نعش کشتگانم با تازیانه راند

ور ساعتی بپایم خصمم بسر دواند

شکر فروش مصری حال مگس چه داند

این دست شوق برسر آن آستین فشانان

بعد از تو ای برادر هرچند دستگیرم

وز پیش دوستداران دشمن برد اسیرم

لیکن به داغ و حسرت تا در غمت نمیرم

چشم از تو برنگیرم ور می زنند تیرم

مشتاق گل بسازد با خوی باغبانان

ای ساربان زمانی بار سفر مبندم

کاین تشنه کشتگان را چون ناقه پای بندم

ور باشد از اعادی هرگام صد گزندم

من ترک مهر اینان برخود نمی پسندم

بگذار تا بیاید برمن جفای آنان

هست از کشاکش خصم این ره که می سپارم

ورنی چنین نبایست نعشت بجا گذارم

آن نیستم که بی دوست آنی تحمل آرم

باور مکن که من دست از دامنت بدارم

شمشیر نگسلاند پیوند مهربانان

غم نیست گر به مهرت انباز داغ و دردیم

طومار شادمانی بهر تو درنوردیم

با جان و سر نپیچیم وز راه برنگردیم

ما اختیار خود را تسلیم عشق کردیم

همچون زمام اشتر در دست ساربانان

آنجا که حق پرستان صف برزنند سعدی

وز باده ی شهادت ساغر زنند سعدی

باید که چون صفاییت خنجر زنند سعدی

شاید که آستینت برسر زنند سعدی

تا چون مگس نگردی گرد شکر دهانان

شمارهٔ ۴۱

آه کزین سفر نشد جز تب و تاب حاصلم

داد ز سعد روشنم وای ز بخت مقبلم

رخت کجا کشم کزین غایله خیز منزلم

بار فراق دوستان بسکه نشسته بردلم

می رود و نمی رود ناقه به زیر محملم

کی خبرش ز حال من پای نرفته در گلی

لطمه ی موج غم بود رنج فزای هردلی

عیش کند چو آدمی رخت کشد به ساحلی

بار بیفکند شتر چون برسد به منزلی

بار دل است همچنان ور به هزار منزلم

حسرت زلف قاسم برد ز تاب تن گرو

سنبل جعد اکبرم حسرت کهنه ساخت نو

دل که اسیر سلسله تن نرود به تاز و دو

ای که مهار می کشی صبر کن و سبک مرو

کز طرفی تو می کشی وز طرفی سلاسلم

ای ز سپهر سخت کی تشنه ی دشت ابتلا

وی ز زمین سست پی غرقه ی قلزم فنا

خفته به خاک کربلا کشته تو اسیر ما

بار کشیده ی جفا پرده دریده ی وفا

راه ز پیش و دل ز پس واقعه ای است مشکلم

در غمت آه سینه را این تب و تاب کی شود

دیده اشکبار را لجه سراب کی شود

رفتم و طلعت ترا هجر نقاب کی شود

معرفت قدیم را بعد حجاب کی شود

گرچه به شخص غایبی در نظری مقابلم

در طلب تو از ازل چشم و دلم به چارسو

گشته زبان به گفتگو رفته نظر به جستجو

تا ابدم نهان و فاش از پی تست رای و رو

آخر قصد من تویی غایت جهد و آرزو

تا نرسم ز دامنت دست امید نگسلم

تا سر تو جدا ز تن سر به بدن وبال من

بعد تو انتصاب جان موجب انفعال من

یاد تو از روان من نام تو از مقال من

ذکر تو از زبان من فکر تو از خیال من

چون برود که رفته ای در رگ و در مفاصلم

ای که فتاده در غمت نظم شکیبم از نسق

وی که به سوکت آه من برده برآسمان سبق

گر نظری کنی به من برگذرم ز نه طبق

ور گذری کنی کند کشته صبر من ورق

ور نکنی چه بردهد بیخ امید باطلم

جنبش مهر را همی دیگ سکون جدا پزم

آتش هجر را جدا دست به لب فرا گزم

یک دل و داغ چند تن آه چنین کجا سزم

داروی درد شوق را با همه علم عاجزم

چاره کار عشق را با همه عقل جاهلم

چند صفایی از غمش دست ملال بردلی

وز مژه محیط زا پای نشاط در گلی

گویی اگر چه حاصلی نیست مرا ازین ولی

سنت عشق سعدیا ترک نمی کنم بلی

کی ز دلم بدر رود خوی سرشته در گلم

شمارهٔ ۴۲

تا شدی از کنار من نیست جز این دو حاصلم

اشک مدام ساغرم آه چراغ محفلم

با تو هلاک کام دل بی تو حیات مشکلم

تا تو به خاطر منی کس نگذشت بردلم

مثل تو کیست در جهان تا ز تو مهر بگسلم

ای لمعات طلعتت نور چراغ دوستی

بی تو مرا بهار دی ای گل باغ دوستی

رفتی و زهر شد مرا شهد فراغ دوستی

من چو به آخرت روم رفته به داغ دوستی

داروی دوستی بود هرچه بروید از گلم

هجر رخت زد آتشی در نی استخوان من

روی فلک سیاه شد از اثر دخان من

سوزم و همچنان بود شوق تو در روان من

میرم و همچنان رود نام تو برزبان من

ریزم و همچنان زید مهر تو در مفاصلم

تا به سخن زبان من شرح گر مقال تو

تا شده صدر جان و تن جایگه خیال تو

مایه زیست جهد شد در هوس جمال تو

حاصل عمر صرف شد در طلب وصال تو

با همه سعی اگر به خود ره ندهی چه حاصلم

با همه فرط جستجو در طلب هوای دل

با همه شرط گفتگو در طلب هوای دل

خاک به چشم کام جو در طلب هوای دل

باد به دست آرزو در طلب هوای دل

گر نکند معاونت دور زمان مقبلم

رفت نشاط جاودان از نظرم به جملگی

شوق روان و ذوق جان از نظرم به جملگی

تارخ و قامتت نهان از نظرم به جملگی

سرو برفت و بوستان از نظرم به جملگی

می نرود صنوبری بیخ گرفته در دلم

تیشه ی شوق اقربا بیخ نشاط می کند

پنجه ی هجر اولیا میخ ملال می زند

پنجه صفایی از کجا با غم او درافکند

لشکر عشق سعدیا غارت عقل می کند

تا تو دگر به خویشتن ظن نبری که عاقلم

شمارهٔ ۴۳

دل همی خواست که ریزد سر و جان در پایت

اینک اندر پی خون تیغ به کف اعدایت

رخصت حرب گر از آن لب جان بخشایت

سر تسلیم نهادیم به حکم و رایت

تا چه اندیشه کند رای جهان آرایت

جان سپردن به تولای تو در سر داریم

سر نهادن به کف پای تو در سر داریم

نه کنون شوق تماشای تو در سر داریم

روزگاری است که سودای تو در سر داریم

مگر این سر برود تا برود سودایت

چشم خاصان به تو مشغول ز هر چهر و قدی

جان پاکان به تو مشعوف ز هر نیک و بدی

تو به هردل که گذشتی و درو جای شدی

تو به هرجا که فرود آمدی و خیمه زدی

کس دگر می نتواند که بگیرد جایت

عمر بردن همه بی روی تو رنج است و ملال

زار مردن همه در کوی تو عیش است و وصال

محو نقش بر و بالات سراپای خیال

همچو مستسقی و سرچشمه ی نوشین زلال

سیر نتوان شدن از دیدن مهرافزایت

جان سپاری رهت خواست دل از عهد الست

حاصل از عمر نداریم جز این مایه به دست

کیست آن کس که از او دل نتوانیم گسست

دیگری نیست که مهر تو بدو شاید بست

هم در آیینه توان دید مگر همتایت

وقت آن شد که رفیقان سر هیجا گیرند

بگذرند از سر جان راه براعدا گیرند

دم دیگر به صف خلد برین جا گیرند

روز آن است که یاران ره صحرا گیرند

خیز تا سرو بماند خجل از بالایت

سر و تن چیست که در پای تو گردد ایثار

دل و جان نیز درین راه سزاوار نثار

مردمان طعن زنندم که نگشتی بیدار

دوستان عیب کنندم که نبودی هشیار

تا فرو رفت به گل پای جهان پیمایت

غافل از آن که درین خاک به خون باید خفت

جز به خون ریزی دل غنچه شادی نشکفت

سخن از هرکه صفایی نه سزاوار شنفت

دوش در واقعه دیدم که نگاری می گفت

سعدیا گوش مکن بر سخن اعدایت

شمارهٔ ۴۴

دیدی آخر که فلک ریخت چه خاکی به سرم

کز سر نعش تو باید نگران درگذرم

اینک از کوی تو پیش آمده راه سفرم

می روم وز سر حسرت به قفا می نگرم

خبر از پای ندارم که زمین می سپرم

چون روم من که ز غم جان و دلم می پیچد

چون سلیم این تن طاقت گسلم می پیچد

وز سرشک مژگان پا به گلم می پیچد

پای می پیچم و چون پای دلم می پیچد

بار می بندم و از بار فرو بسته ترم

گاه صد لجه خون ز اشک غم اندوز کنم

گاه صد مشعله از ناله ی دلدوز کنم

صبح خون گریم و شام آه فلک سوز کنم

وه که گر برسر کوی تو شبی روز کنم

غلغل اندر ملکوت افتد از آه سحرم

دل به جان آمد و تن در غم هجران اجل

خرم آندم که زنم چنگ به دامان اجل

شاید ار بعد تو باشم همه جویان اجل

چه کنم دست ندارم به گریبان اجل

تا به تن در غم تو پیرهن جان بدرم

چشم یک چشمزد ار جانب ما باز کنی

با اسیران همه یک لحظه سخن ساز کنی

وانگه از حالت من پرسشی آغاز کنی

هر نوردی که ز طومار غمم باز کنی

حرف ها بینی آلوده به خون جگرم

ناقه را پای به گل از قطره دریا زایم

باز دشمن برد از کوی توام چون یابم

روی در راه و به بالین تو محکم رایم

به قدم رفتم و ناچار به سر باز آیم

گر به دامن نرسد دست قضا و قدرم

برد تا ذل غیاب تو ز دل عز شهود

داد برباد عدم یاد توام خاک وجود

حسرت وصل نشاندم همه در آتش و دود

آتش هجر ببرد آب من خاک آلود

بعد از این باد به گوش تو رساند خبرم

تا ترا غنچه کام از دم پیکان بررست

همه اسباب شکست دل ما گشت درست

رشته زندگی از مرگ تو سخت آمده سست

خاک من زنده به تأثیر هوای لب تست

سازگاری نکند آب و هوای دگرم

سوخت در آتش دل یاد برت خرمن من

برد سیل مژه برتاب رخت گلشن من

نخل بالای تو انگیخته کرد از تن من

خار سودای تو آویخته در دامن من

شرمم آید که به اطراف گلستان نگرم

گر بدین دیده ز دیدار تو وا خواهم ماند

لیک دل برسر خاک تو بجا خواهم ماند

چون صفایی کیت از قید رها خواهم ماند

گر به دوری سفر از تو جدا خواهم ماند

تو چنان دان که همان سعدی کوته نظرم

شمارهٔ ۴۵

آه که شد برادرم غرقه به خون برابرم

خاک عجب مصیبتی ریخت زمانه برسرم

کاش از این خبر صبا قصه برد به مادرم

کشته برادر از جفا گشته اسیر خواهرم

وای که بی برادرم ساخت زمانه آخرم

در غم یاوران مرا صبر کجا قرار کو

تاب و توان و طاقتم از در اختیار کو

قاسم نو خطم کجا اصغر شیرخوار کو

اکبر نوجوان چه شد میر علمدار کو

از ستم معاندین بی کس و خوار و مضطرم

گه ز جفای دشمنان پیش تو شکوه سرکنم

روی زمین ز خون دل از ره ی دیده ترکنم

یکسره شرق و غرب را از غم خود خبر کنم

بسکه پدر پدر کنم گوش سپهر کر کنم

جامه ی جان چو پیرهن منع مکن که بردرم

من که ندادمی زکف یکسر مو به عالمت

نعش نهاده برزمین می روم از براین دمت

زیبد اگر رود مرا خون ز دو دیده در غمت

سینه به جای پیرهن پاره کنم به ماتمت

کشته تو و هنوز من زنده که خاک برسرم

محنت همرهان همی فرقت یاوران مرا

وحشت کودکان همی دهشت دختران مرا

غارت خانمان همی حسرت خواهران مرا

گر نکشد کشد همی داغ برداران مرا

بخت سیاه شوم بین آه بسوزد اخترم

گشته نگون ز صدر زین برسر خاک تیره گون

پیکر پاره پاره ات خفته به خاک غرق خون

کمترم از سکون معین دشمنم از بلا فزون

باز به سرکشی و کین بخت و ستاره رهنمون

و ز سر کینه نگذرد خصم ستیزه گسترم

همچو صفایی از وفا باقی عمر خویشتن

در غم شاه کربلا برسر آن شدم که من

جز به عزای او زبان باز ببندم از سخن

بو که به چشم مرد و زن سر چو برآرم از کفن

چشم رضا و مرحمت باز کند به محشرم

قطعات و ماده تاریخ‌ها

۱- تاریخ ولادت میرزا ابراهیم صفائی فرزند شاعر : صفائی را عطا گردید دوش از صعوه مولودی

۲- تاریخ رحلت مرحومه مرشد زن میرزا اسماعیل هنر : زین سرای فنا چو رخت رحیل

۳- تاریخ ولادت علی نقی فرزند میرزا مهدی هنر فرزند اسماعیل هنر

۴- تاریخ وفات مرحومه مغفوره خوش زندگانی مادر ابراهیم خان دامغانی

۵- تاریخ ولادت دختر میراز فتح الله کیوان : میرزا فتح الله آذین بخش آئین سخن

۶- تاریخ سور پرسرور حاجی میرزا مهدی : قدوة الحاج میرزا مهدی

۷- مرد سید شجاع و هرکه شنید : مرد سید شجاع و هرکه شنید

۸- شد ز آب مهدی آباد آب حیوان شرمسار : شد ز آب مهدی آباد آب حیوان شرمسار

۹- چو عثمان این عصر میرزاعلی : چو عثمان این عصر میرزاعلی

۱۰- پیشوای اهل باطل چون دگر اشباه خویش : پیشوای اهل باطل چون دگر اشباه خویش

۱۱- سگی به سوی سقر شد که پاک ساخت زمین را : سگی به سوی سقر شد که پاک ساخت زمین را

۱۲- سالوس مرز جی به سقر رفت و زین سفر : سالوس مرز جی به سقر رفت و زین سفر

۱۳- تاریخ وفات میر صفی جرمقی : چون میر صفی به ملک باقی

۱۴- تاریخ ورود آقا سید هاشم گیلانی به جندق : چو سید هاشم آن دریای مواج

۱۵- تاریخ وفات آخوند ملامحمد حسن بهرام : پیر ذاکر چو اوفتاد از بام

۱۶- تاریخ مرگ ماماچه و مشاطه جندق در یک روز : از مردن ماماچه و مشاطه ی این مرز

۱۷- تاریخ تولد دختر سید احمد : دختری زاد سید احمد را

۱۸- تاریخ وفات صالحه بیگم زواره ای : به فردوس شد بیگم از کربلا

۱۹- تاریخ بنای بالاخانه و برج بهجت : ز مشکوی بهشت آئین یغما

۲۰- تاریخ وفات پیر جوان بخت مرحوم مبرور میرزا عبدالحسین طاب ثراه

۲۲- تاریخ تولد اسدالله منتخب السادات : رفت بر میرزا حبیب انعام

۲۳- منت ایزد را که باز از معدهٔ این مرز و بوم : منت ایزد را که باز از معدهٔ این مرز و بوم

۲۴- تاریخ انجام حوض حاجی محمد در خور : ساخت حاجی محمد خوری

۲۵- تاریخ موقوفه های یغما که صفائی ساخته و یغما قطعه شعر را سروده است

۲۶- به دستور شهزاده ز امعای ملک : به دستور شهزاده ز امعای ملک

۲۷- شخص شقاق و شیطنت شد به جهنم از جهان : شخص شقاق و شیطنت شد به جهنم از جهان

۲۸- شکر لله که در قلمرو دین : شکر لله که در قلمرو دین

۲۹- تاریخ وفات آقا زین العابدین سمنانی : در ماتم زین عابدین آه

۳۰- تاریخ وفات ابوالحسن یغما پدر شاعر : اوستاد سخن ابوالحسن آنک

۳۱- تاریخ تولد خاور سلطان دختر شاعر : رسید امشب به جندق مژده از خور

۳۲- تاریخ ولادت ابوالحسن یکی از فرزندان شاعر : خلفی دیگرم ز مکمن غیب

۳۳- تاریخ فوت نور جهان ملقب به «عارضه» یکی از همسران شاعر

۳۴- تاریخ ولادت سلیمان خوری : دی سلیمان به حلق داودی

۳۵- تاریخ ولادت میرزا عبدالحسین کیوان نبیرهٔ شاعر : گشود چهره چو عبدالحسین فتح الله

۳۶- تاریخ ولادت عزت دختر شاعر : زین طفل تازه کش نام عزت نسا نمودیم

۳۷- دوش در واقعه سلطان زمان فخر زمن : دوش در واقعه سلطان زمان فخر زمن

۳۸- تاریخ ولادت میرزا فتح الله کیوان نوادهٔ شاعر : خلفی فرخ افضل از خورشید

۳۹- تاریخ ولادت دختر حاجی محمد خوری : عطا فرمود حق دختی نزد حاجی محمد را

۴۰- تاریخ ولادت دختر دستان : دختی آمد جناب دستان را

۴۱- تاریخ ولادت محمود یکی از پسران شاعر : این پسر کانجام عمر آمد مرا دارم امید

۴۲- تاریخ وفات آقا میرزا خلیل : خلیل آن مرد دانشمند آگاه

۴۳- تاریخ وفات مرحوم مصطفی : مصطفی از جهان چو رخت رحیل

۴۴- تاریخ وفات میرزا ابوالحسن : میرزا ابوالحسن چو رحل رجوع

۴۵- تاریخ وفات میرزا عبدالحسین جندقی : رفت عبدالحسین و جندق را

۴۶- تاریخ وفات سه طفل آمنه در چند روز فاصله : چو مرد آمنه رحمت کند خدای او را

۴۷- مولود ابوالقاسم پسر آقا سید محمدباقر : دوش آمد جناب آقا را

۴۸- تاریخ تعمیر میدان فرخی به اهتمام مردم : میدان فرخی شد از نوبنا که یارب

۴۹- تاریخ ولادت ساره خاتون دختر شاعر : به مولود این ساره خاتون که راست

۵۰- تاریخ رحلت محمدشاه قاجار : گشت چون شه را ز دنیا رو به عقبی

۵۱- تاریخ وقف و نصب تاج مهد علیا در حرم امام رضا در مشهد

۵۲- وه وه از در برید فرخ فال : وه وه از در برید فرخ فال

۵۳- شتافت قاضیک لعنتی به سوی درک : شتافت قاضیک لعنتی به سوی درک

۵۴- تاریخ رحلت ملاباشی : داغ ملاباشی آن دانشورم

۵۵- تاریخ وفات مرحوم مبرورفاضل آگاه میرزا حبیب الله طاب الله ثراه

۵۶- تاریخ وفات سید شجاع جندقی : چو سید شجاعم وداع جهان کرد

۵۷- تاریخ اتمام دکان صباغی وفائی فرزند شاعر - ۱۳۰۸ق

۵۸- قاضی ... مرد و این خبر را : قاضی ... مرد و این خبر را

۵۹- تاریخ ولادت رباب، یکی از دختران شاعر : به مولود این دخت با فر و تابم

۶۰- تاریخ درگذشت میرزا عباس مستوفی متخلص به ارم برادر زاده ی یغمای جندقی

۶۱- تاریخ وفات میرزا ابراهیم جندقی : زین بند بلا چو میرزا ابراهیم

۶۲- تاریخ وفات یارجانی و درمان دردهای نهانی من همخوابه مهربانم نیسان

۶۳- تاریخ اتمام آسیای همزئوی خور : آسیائی از نو احداث آمد اندر همزئو

۶۴- مفتی شفتی شقی شد به جهنم از جهان : مفتی شفتی شقی شد به جهنم از جهان

۶۵- چون خان شکم گنده گندیده دهن : چون خان شکم گنده گندیده دهن

۶۶- تاریخ وفات امیر شمشیر خان عامری : شد به خاک از وضع دوران کو نظیرش در صفات

۶۷- تاریخ وفات میرزا زین العابدین جندقی : شیخ شاکر جامع علم و عمل

۶۸- مولود پسر میرزا عبدالحسین : میرزا عبدالحسین آن مرد راد

۶۹- مولود دختر آقامحمد : آورد هما چو رو به گل گشت جهان

۷۰- تاریخ ولادت ملا ابوالحسن پسر آخوند مرحوم : ای ابوالحسن آسایش و آسیب روان

۷۱- تاریخ وفات میرزا سید محمد جندقی : میرزا سید محمد زد علم

۷۲- مولود دختر میرزا سیدمحمد : منت ایزد را که محض مکرمت بی من و مزد

۷۳- تاریخ هلاک مصطفی عم‌زادهٔ شاعر : به داغ مصطفی ملهوف ناکام

۷۴- تاریخ اتمام خانه وبنای سید هاشم گیلانی در جندق : سیدهاشم ای ادیب حکیم

۷۵- تاریخ مرگ سید محسن : آن سخت روی سست راکش دین هوس آئین هوا

۷۶- تاریخ وفات نوروز علی خان مزینانی : چون بست رخت رحلت از این تیره خاکدان

۷۷- در هجو میرزا آقا : شاه مردان شیر یزدان را شبی دیدم به خواب

۷۸- جعفر آباده ای شد سوی نیران و نیست : جعفر آباده ای شد سوی نیران و نیست

۷۹- تاریخ وفات آسیابان جندق : آسیابان جندق از پس شصت

۸۰- تاریخ وفات آخوندملاقربانعلی جندقی : صاحب دین و دل آخوندآنکه الحق

۸۱- منت ایزد را که خالی گشت و پاک : منت ایزد را که خالی گشت و پاک

۸۲- در دوزخ جاودان مقیم افتادی : در دوزخ جاودان مقیم افتادی

۸۳- تاریخ تولد محمد جعفر ساغر فرزند هنر : شد موهبت جناب هنر را ز کتم غیب

۸۴- تاریخ تولد کبری دختر خاور دختر زاده شاعر : فضل یزدان بر علی اصغر نظر فرمود و داد

۸۵- تاریخ تعمیر برج صفای امام قلی خان در سمنان : فخر امرا راد امام آنکه ز رفعت

۸۶- تاریخ رحلت فتحعلی شاه : فتحعلی شه راد گیتی خدای اعظم

۸۷- تاریخ ولادت رحمه الله یکی از پسران شاعر : گه شعله ی جان و گاه باغ المی

۸۸- سید صفی ز ری به سقر چون نهاد روی : سید صفی ز ری به سقر چون نهاد روی

۸۹- تاریخ وفات میرزا محمد خان سپهسالار : چو ناکام ای سپهسالار ایران

۹۰- تاریخ ولادت عبدالکریم یکی از پسران شاعر : پوری از اکرام رب اکرم افتادم کرامت

۹۱- تاریخ ولادت حسینقلی فرمان نبیرهٔ یغما : فر یزدان کرد بر فرمان عطا

۹۲- تاریخ دیگر در همین موضوع : چو فضل خداداد پوری نژه

۹۳- تاریخ ولادت دختر دستان : دختی کرم نمود به دستان کریم پاک

۹۴- تاریخ فوت محمد علی خطر پسر کوچک یغما و برادر صفائی (۱۳۰۲ق)

۹۵- ماده تاریخ فوت حاجی ملاجلال کاشی : حاجی ملا جلال کاشی

۹۶- تاریخ مرمت کلی آب انبار جندق (۱۳۱۲ق) : داشت یغما قصد خطبی همه ثواب

۱- تاریخ ولادت میرزا ابراهیم صفائی فرزند شاعر

صفائی را عطا گردید دوش از صعوه مولودی

سپاس آورد از جان و دل اکرام خدائی را

محمد خواند و ابراهیم پس گفتش بنامیزد

الهی زیب بخش از وی مقام پارسائی را

مگر او هم چو من از زیر بار غم برون آید

صبا سوی انارک گو بشارت بر وفائی را

به کلک فر و فیروزی رقم زد سال تاریخش

بزاد از برج دولت کوکب دری صفائی را

۱۳۱۲ق

۲- تاریخ رحلت مرحومه مرشد زن میرزا اسماعیل هنر

زین سرای فنا چو رخت رحیل

بست مرشد به سوی ملک بقا

پی تاریخ وی صفائی گفت

یافت مرشد به صحن مینو جا

۳- تاریخ ولادت علی نقی فرزند میرزا مهدی هنر فرزند اسماعیل هنر

به هنر شد عطا دگر خلفی

که ستایش بر اوست عین هجا

دل ز مجمع ستاد خارج و گفت

سال مولود این سهیل بها

نور چشم پدر علی نقی

آب افزای دودمان نیا

۱۳۱۰ق

۴- تاریخ وفات مرحومه مغفوره خوش زندگانی مادر ابراهیم خان دامغانی

چو خیرالنسا بیگم افشاند دست

سوی جدهٔ خویش خیرالنسا

ز قید علائق شد آزاد و رفت

ز دار فنا سوی ملک بقا

ز دنیای دون رخت بیرون کشید

به خلد برین رفت و بگرفت جا

طلب کرد سال رحیل از رهی

یکیش از مقیمان بزم عزا

سروشی سرودم که بسرای از او

صفایی صفا یافت دارالصفا

۱۲۶۶ق

۵- تاریخ ولادت دختر میراز فتح الله کیوان

میرزا فتح الله آذین بخش آئین سخن

دختری حورامنش طلعت گشودش از حجاب

زد رقم کلک صفایی روزمه از قول وی

عکس دور آسمانی ماهم آورد آفتاب

۶- تاریخ سور پرسرور حاجی میرزا مهدی

قدوة الحاج میرزا مهدی

در کرم طاق و با مکارم جفت

آنکه در حسن خلق و خلق حسن

مادحی مدح وی نیارد گفت

آنکه خاشاک و خار شرک و نفاق

دست توحید از وجودش رفت

خواست جفتی ز خاندان کرام

تاکند یاوریش در خور و خفت

رنج ها برد و گنج ها پرداخت

تا ز شاخش گل مراد شکفت

آری آن گونه گوهری نایاب

می نیاید به چنگ مفتا مفت

باید الماس پنجه بازوئی

تا چنان لؤلؤئی تواند سفت

بهر تاریخ این همایون جشن

چون صفائی کمینه بنده شنفت

بلبل گلبن هدایت را

وصل گل جاودان مبارک گفت

۱۲۹۱ق

۷- مرد سید شجاع و هرکه شنید

مرد سید شجاع و هرکه شنید

شکر آینده حمد ماضی گفت

زین بشارت سپاس های شگرف

از خدا و رسول راضی گفت

پی تاریخ این چس اندر قبر

به جهنم که مرد قاضی گفت

۱۲۸۰ق

۸- شد ز آب مهدی آباد آب حیوان شرمسار

شد ز آب مهدی آباد آب حیوان شرمسار

که نهان از دیده ی مردم به ظلمات اندر است

از صفائی خواستم تاریخ آن بی ریب گفت

آب جوی مهدی آباد آبروی کوثر است

۱۲۹۸ق

۹- چو عثمان این عصر میرزاعلی

چو عثمان این عصر میرزاعلی

به سوی سقر رفت هرکس شنفت

پی سال تاریخ اخراج او

ابوبکرک یزد شد مسخ گفت

۱۲۷۶ق

۱۰- پیشوای اهل باطل چون دگر اشباه خویش

پیشوای اهل باطل چون دگر اشباه خویش

بیش و کم در عمر خود یک حرف حق نشنید و رفت

حجت حق را به عصر خود همی نشناخت باز

وقت رفتن در جهنم جای خود را دید و رفت

ریشه صدق و وفاق و مردمی برکند و مرد

تخم کفر و کین و کاوش در جهان پاشید و رفت

اصل زقوم از زمین هستی خود رسته دید

بر یکایک شاخ آن خرد و کلان چسبید و رفت

ریش گاو از غایت ... خری انجام کار

جای ترحلوا به گور مرده خود رید و رفت

حسب جاهش میخ صد پهلو به... در سپوخت

کله ی ریقو به انگشت ندم خارید و رفت

تخمی از پشت زنا چون گوز خر نالید و مرد

سنگی از کوه ریا سوی سقر غلتید و رفت

گوز وش از روده راحت به رنج افتاد و بیم

سنده سان از ... هستی به خود پیچید و رفت

حبه بدنامی از انبار کفران گشت و مرد

حنظل ناکامی از زقوم دوزخ چید و رفت

در جحیمش جاودانی فرش غم گسترده شد

تا بساط شادمانی از جهان بر چید و رفت

بر زمین زد چون دم رحلت صفائی برنگاشت

که به ... ما امام ناصبان گوزید و رفت

۱۱- سگی به سوی سقر شد که پاک ساخت زمین را

سگی به سوی سقر شد که پاک ساخت زمین را

هم از عموم کثائف هم از شمول شئامت

به اسم عبدالله و به رسم بنده ی شیطان

مقیم ... بوبکر در مقام اقامت

منیر برج تجری امیر جیش تهور

عزیز مصر ملاهی ملیک ملک لآمت

اجل ببردن این...گوز کهنه مرائی

ز نو نمود به کیهان هزار گونه کرامت

خری که درهمه ایام هر دقیقه به ظلمی

برای خویش تراشد هزار میخ ندامت

ندانم از چه زبان می دهد جواب خدا را

چو حاضرش کند اندر حسابگاه قیامت

دمیدش از فلک آغاز روزگار تهاون

رسیدش از اجل انجام عهد عز و شهامت

قدر به دوزخش انداخت فرش محنت و خواری

امل فکند به مرگش بساط مجد و سلامت

صفائی از پی تاریخ این قضیه رقم زد

عجب گهی به جهنم کشید بار اقامت

۱۲۸۹ق

۱۲- سالوس مرز جی به سقر رفت و زین سفر

سالوس مرز جی به سقر رفت و زین سفر

کفران کید وکینه کاوش به خاک خفت

شوب و شکوک و شرک و شقاق از بلاد رفت

رنگ ریا و ریب و نفاق از زمانه خفت

تا نخل خار بار وجودش به گل نشست

گلزار کامرانی ارباب دل شکفت

بر ریشش آنچه تیز چه کوتاه و چه دراز

در...آنچه تیر چه کوتاه و چه کلفت

ایمان غائبین نه به تقوی که برد پوچ

اموال حاضرین نه به قیمت که خورد مفت

شید و شقاق و شیطنت و شک و شرک وکذب

در خلق خلق خصلت و اطوار کرد و گفت

هر دو به چشم اهل حق آمد پدیدتر

چندان که حال خویش به ثوب ریا نهفت

چون بر زبان هاتف غیبی سفیده دم

هوش صفائی این خبر از گوش جان شنفت

بهر خجسته سال وصولش به هاویه

نفس ریا هلاک شد اندر کرند گفت

۱۲۹۰ ق

۱۳- تاریخ وفات میر صفی جرمقی

چون میر صفی به ملک باقی

از دار فنا نمود رحلت

آسود خود از وصول و ما را

فرسود به ابتلای هجرت

بگذشت و گذاشت دوستان را

تا حشر به سینه داغ حسرت

تاریخ وفاتش از صفائی

درخواست هنر ز روی رحمت

گفت آه و فرانگاشت فی الفور

شد میرصفی به سوی جنت

۱۲۷۲ق

۱۴- تاریخ ورود آقا سید هاشم گیلانی به جندق

چو سید هاشم آن دریای مواج

که هر موجیش بحری بی کران است

بدین سامان ز طلعت پرده برداشت

چو خورکش نور افزون از بیان است

که هر یک هر یک از ذرات آن را

فروغی از زمین تا آسمان است

ورودش را صفائی خوش رقم زد

چراغ دین ما تاریخ آن است

۱۳۰۹ق

۱۵- تاریخ وفات آخوند ملامحمد حسن بهرام

پیر ذاکر چو اوفتاد از بام

سوی رضوان دواسبه لنگ برفت

پی تاریخ وی صفائی گفت

آه ازمنبر آب و رنگ برفت

۱۲۶۹ق

۱۶- تاریخ مرگ ماماچه و مشاطه جندق در یک روز

از مردن ماماچه و مشاطه ی این مرز

کو ترک نما مادر گیتی ره و هر هفت

مشاطه و ماماچه ز دنیا همه رفتند

تاریخ فتاد این دو نفر را که ز کف رفت

۱۳۰۷ق

۱۷- تاریخ تولد دختر سید احمد

دختری زاد سید احمد را

با من این مژده دوش خاتمه گفت

جستم از اهل بزم تاریخش

یک تنم پاسخی نه ز آن همه گفت

سید آورد سر میانه ی جمع

ام کلثوم بنت فاطمه گفت

۱۲۸۴ق

۱۸- تاریخ وفات صالحه بیگم زواره ای

به فردوس شد بیگم از کربلا

خبر چو از وفاتش صفائی شنفت

ز اندیشه درخواست تاریخ وی

به جنات از نینوا رفت گفت

۱۲۶۱ق

۱۹- تاریخ بنای بالاخانه و برج بهجت

ز مشکوی بهشت آئین یغما

صفائی را رسید اینک بشارت

رقم کردش پی تاریخ انجام

مبارک باد بر وی این عمارت

۱۲۶۰ق

۲۰- تاریخ وفات پیر جوان بخت مرحوم مبرور میرزا عبدالحسین طاب ثراه

پیر پاکیزه رای پاک ضمیر

فخر اهل وفا به جنت رفت

عقل پیرش چو بود و بخت جوان

باخلوص و صفا به جنت رفت

چنگ در ذیل اولیا زد و زود

همچو اهل ولا به جنت رفت

روی بیگانه سان ز خود برتافت

با خدای آشنا به جنت رفت

دست در زد به حبل حق ستوار

به دو پای رضا به جنت رفت

مملو از حق تهی ز هر باطل

خالی از ماجرا به جنت رفت

به تبرا شد از جهنم دور

با ولای خدا به جنت رفت

هوس هشت کاخ مینو داشت

زین سپنجی سرا به جنت رفت

در سعادت بس این دلیل او را

که خود از کربلا به جنت رفت

رفت همراهش از جهان گویی

مهر و صدق و صفا به جنت رفت

تا نهان کرده روی پنداری

رحم و رفق و رضا به جنت رفت

کاشت در سینه حب و وفاق

پاکدل بی ریا به جنت رفت

با صفائی رضای وی روزی

گفت کی پیر ما به جنت رفت

راست با آنکه خود نگردانیم

بازگو کز کجا به جنت رفت

پی تاریخ در جوابش گفت

حاجی از نینوا به جنت رفت

۱۲۸۲ق

۲۲- تاریخ تولد اسدالله منتخب السادات

رفت بر میرزا حبیب انعام

خلفی وین به محض جود آمد

جان و تن دیده و دل این اکرام

همه را موجب سجود آمد

لب درآمد به جمع و بیتی خواند

کش به مولود خوش نمود آمد

اسدالله در شهود آمد

از پس پرده هر چه بود آمد

۱۲۷۹ق

۲۳- منت ایزد را که باز از معدهٔ این مرز و بوم

منت ایزد را که باز از معدهٔ این مرز و بوم

همچو... اخراج شد میرزا شقی مولای یزد

نایب بوبکر و عثمان غاصب حق امام

جانشین بوحنیفه مفتی و ملای یزد

خرچرانی جاکشی گندم نمائی جوفروش

بلعم مصر ریا... بر صیصای یزد

ز اهل دین بیگانه ای با زمره کفر آشنا

کاره و بی زار از او هم زشت و هم زیبای یزد

شوربختی ترش رو کز تلخ گوئی در مذاق

برده گوئی هر کرا شیرینی از حلوای یزد

کمتر از یک فسوه بود بادش از صد ضرطه بیش

رفت و پنداری ورم بیرون شد از اعضای یزد

از وجودش یزد را ...گره در معده بود

از خمیدن راست شد ز اخراج او بالای یزد

رفت و غربت بر وطن کرد اختیار اما چه سود

در سر بی مغز دارد همچنان سودای یزد

کارو بار یزد از او تا بود چندی روده بود

خود مگر رنگی پذیرد زین سپس حنای یزد

بس کش از احکام باطل سوخت حق خاص و عام

گوش کیوان کر شد از افغان و واویلای یزد

ز آنچه کرد امروز شنید و شیطنت در کار وی

خود ندانم تا چه گوید پاسخ فردای یزد

گر خود او را روز روشن تیره شب آمد ولی

صبح عید خسروی شد شام عاشورای یزد

نعره ی شوقش رسیدی بر سپهر از زنده رود

گر صفاهان بالمثل امروز بودی جای یزد

نیست یک جو حاجتی کس را بدو دیگر چه خوش

ریخت بر خاک آب او از باد استغنای یزد

... خر مردم نگر کز ریش گاوی این چنین

دیرگاهی شد تبه هم دین و هم دنیای یزد

از عروق ملک خود چون خون فاسد راندش

باشد ار عرقی ز حکمت در تن دارای یزد

پرده اش در روم وری.... عرضش پاره شد

تا نپنداری که شد تنها همین رسوای یزد

آنقدرها کاو به... بچه ها گوزیده بود

رید بر ریشش کنون هم پیر و هم برنای یزد

لایق ریشش ز فرط گنده کاری های خویش

فاش و پنهان زد به گه صد بار سر تا پای یزد

زد صفائی از پی تاریخ اخراجش رقم

تا از این گه پاک شد هم طول و هم پهنای یزد

اولا... از آن اخراج کن و آنگه بگوی

سنده آسا رفت بیرون ... از امعای یزد

۱۲۸۱ق

۲۴- تاریخ انجام حوض حاجی محمد در خور

ساخت حاجی محمد خوری

حوضی امیدم آنکه ناجی باد

بهر تاریخ آن صفائی گفت

آب کوثر شراب حاجی باد

۱۲۶۲ق

۲۵- تاریخ موقوفه های یغما که صفائی ساخته و یغما قطعه شعر را سروده است

خداوند غنی را عجز و فقر و خجلت یغما

نواگستر نیاز آور به مشتی آب و خاک آمد

ز ننگ این نیاز و این نوا و آن مایه استغنا

همی بر جای آمال و امیدش بیم و باک آمد

قبول رحمتش کرد از در اندک پذیری ها

«ریا بیرون شد از موقوفه خیرات و پاک آمد»

۱۲۶۰ق

۲۶- به دستور شهزاده ز امعای ملک

به دستور شهزاده ز امعای ملک

نمدمال چون سنده اخراج شد

ستم باره هیزی که صد ره فزون

به کفران و کین ننگ حجاج شد

به کیش ضلال ار همی چند سال

چو بوبکر مهدی منهاج شد

چو بینندگان را نظر گشت کور

سحاب سیه شمس وهاج شد

اباطیل شیطان بدان درج کرد

احادیث حق را اگر ماج شد

نه حجت خر ار خرقه علم دوخت

نه حاجی سگ ار پیرو حاج شد

وز این... خر مردم ریش گاو

رباینده ی رشوت و لاج شد

نگر عدل حق در مکافات وی

که چون عرض و مالش به تاراج شد

به عمری ستد رشوه اینک ورا

به کیفر گه ی دادن باج شد

سراپاش از پنبه داغ و زخم

بدن همچو دکان حلاج شد

ز شست قدر تیر تشنیع را

پس و پیش ناموسش آماج شد

به بومش چنان تاخت شاهین بیم

که سیمرغ قدرش غلیواج شد

چنان باز ادبارش بر باشه راند

که طاوس اقبالش دراج شد

حنا نوره و انگور وی غوره گشت

عسل سرکه و شکرش زاج شد

هم از سستی بختش آئینه خشت

هم از نکبتش چرم تیماج شد

چنان تیشه قهر زد ریشه اش

که در بی بری تاک او کاج شد

قدی کز مناعت چمیده چو سرو

چو پشت کژ از لطمه کجواج شد

به روباهش آن گونه زد گرگ چرخ

که شیر شکارافکنش ماج شد

چرا پود و تار شریعت به جهل

تند عنکبوت ار چه نساج شد

کجا چون براق این خر کهنه لنگ

فرس ران میدان معراج شد

سزد شیر افلاک عریان زید

چو بوزینه را جامه دیباج شد

نه توحید او بهتر از شرک بود

نه تسبیح او کمتر از خاج شد

کجا لولئین رود سیال زاد

کجا ساتکین ابر شجاع شد

نه خرمهره ای در بها گوهر است

نه هر استخوان در شرف عاج شد

کجا موش کر شیر قهار زیست

کجا بار کین بحر مواج شد

بهل کو ز سر دعوی خسروی

خروس ار چه دارنده ی تاج شد

نداننده ی بازی طاق و جفت

نماینده ی راز لیلاج شد

بدل بأس روح الله اش ثبت گشت

وگر در سجل عبده الراج شد

ازین رفع و نفع و ازین نهب و سلب

چو شب روز و روشن بر او راج شد

صفائی به تاریخ اخراج وی

رقم زد نمدمال اخراج شد

۱۲۷۴ق

۲۷- شخص شقاق و شیطنت شد به جهنم از جهان

شخص شقاق و شیطنت شد به جهنم از جهان

شکر خدا که زین قضا دولت دین فزوده شد

رسته شرک و شید و شک گشت کساد حبذا

شغل شقا تباه ماند امر نفاق روده شد

خیل عناد را به رخ شست فرو غبار غم

اهل وداد را ز دل زنگ عنا زدوده شد

ساخت سگی به صخره جا، کش به حیات این سرا

ز آتش خوی اوسقر صد کرت آزموده شد

داد مپرس و دین مگو همره.. کفایتش

هر دو به عهد کودکی از کف او ربوده شد

عین عنن که عیب وی گر همه عمر بشمری

نیست یکی ز صد هزار آنچه به ما نموده شد

دفتر لعن و طعن او وانکنم که بی سخن

نیست فزون ز نقطه آنچه از آن سروده شد

کرد صفائی از ادب، سال هلاک وی طلب

بی کم و بیش در جواب آنچه از او شنوده شد

گفت که پای... کم گیر و به ماتمش بگو

جاده ی جواد دون رو بسفر گشوده شد

۱۲۸۷ق

۲۸- شکر لله که در قلمرو دین

شکر لله که در قلمرو دین

کشوری ز ارتداد خالی شد

شد به دوزخ سگی که در مرگش

چند شهر از فساد خالی شد

جی از این ریش گاو چون کیهان

از وجود جواد خالی شد

چندی از خبث این عدو دل خلق

از رسوم و داد خالی شد

جی ز ظلم وی آن چنان برگشت

که سراپا ز داد خالی شد

باز منت خدای را که دگر

هچو پیش از عناد خالی شد

شام پاک آمد از یزید پلید

کوفه ز ابن زیاد خالی شد

چون ....کم کنی شود تاریخ

اصفهان از فساد خالی شد

۲۹- تاریخ وفات آقا زین العابدین سمنانی

در ماتم زین عابدین آه

تن با تب و تاب توأم آمد

این آتشه سینه تاب تا حشر

داغ دل اهل عالم آمد

هنگام سرور و سور نوروز

هنگامه ی شور و ماتم آمد

افسوس که ابتدای رامش

ما را همه نوبت غم آمد

آغاز نشاط و شادمانی

غم بر سر غم فراهم آمد

اندوه جوان و پیر بفزود

آرامش مرد و زن کم آمد

بنیان شکیب سست افتاد

ارکان ملال محکم آمد

از حسرت این جوان ناکام

کار همه شهر درهم آمد

تا نخل قدش درآمد از پای

پشت گل و ارغوان خم آمد

دامان سیاه جامگان ز اشک

چون دامن نیل گون یم آمد

جان ها ز نشاط و ناز محروم

دل ها به ملال محرم آمد

بنگاشت صفائیش به تاریخ

با خامه ی خود چو همدم آمد

از مردن این جوان محروم

عید همگان محرم آمد

۱۳۰۵ق

۳۰- تاریخ وفات ابوالحسن یغما پدر شاعر

اوستاد سخن ابوالحسن آنک

بی سخن یک تنش نظیر نبود

هفت اقلیم را به نوک قلم

قفل درهای نظم و نثر گشود

چار گوهر یکی چو او به صفات

قرن ها نارد از عدم به وجود

مدح وی نیست حد ما زیرا

که برون است مدحتش ز حدود

چو از سر شوق شد به پای رضا

از سرای فنا به دار خلود

بار الها به حق پاک نبی

علت غائی اساس وجود

سبب آفرینش همه خلق

زیب بخشای ملک غیب و شهود

کآن ضعیف فتاده را از پای

دستگیری کنی به حسن ورود

خامه عفو درکش از کف لطف

بر گناهانش از فراز و فرود

حشر فرمائیش به اهل وداد

از در رحمت ای کریم و دود

مرمرا هم به لطف خود می بخش

زنده پیش از قضا چه دیر و چه زود

چون به حکم مغایرت همه عمر

فاش و پنهان ز خلق می فرسود

پی تاریخ وی صفائی گفت

جان یغما ز نیک و بد آسود

۱۲۷۶ق

۳۱- تاریخ تولد خاور سلطان دختر شاعر

رسید امشب به جندق مژده از خور

که یزدانم به رأفت دختری داد

به مولودش صفائی راند خامه

ز جیب زهره اینک مشتری زاد

۱۲۸۲ق

۳۲- تاریخ ولادت ابوالحسن یکی از فرزندان شاعر

خلفی دیگرم ز مکمن غیب

پای در معرض شهود نهاد

اصدق القائلین چو داده خبر

در نبی از عداوت اولاد

عقل از او آیت امانت دید

نفس از او وعده ی امانت دید

دل ز وی برد بوی ناکامی

دیده از وی کشید نقش مراد

قفل های ملالم از یک سوی

بست بر دل به احتمال عناد

باب های نشاطم از یک سمت

بر رخ آمد فرا به بوی و داد

باری امیدم از خدای ودود

که بهر حالت از صلاح و فساد

در بد و نیک خلق باقی عمر

همه توفیق صبر و شکر دهاد

الغرض از برای مولودش

تا بدانند کی ز مادر زاد

احمدآورد سر میانه ی جمع

وین دو مصرع مرا نمود انشاد

بوالحسن زاده ی صفائی را

جاودان عقل و عمر افزون باد

۱۲۸۹ق

۳۳- تاریخ فوت نور جهان ملقب به «عارضه» یکی از همسران شاعر

تا ز بر خوانده شود روزمه ی رحلت وی

پای خط نفی کن از جمع و بگو عارضه مرد

۳۴- تاریخ ولادت سلیمان خوری

دی سلیمان به حلق داودی

با من آورد راز دل انشاد

که مرا بر سرای تاریخی

تا بدانند این خلف کی زاد

خواستم پاسخش ز خامه ی خویش

دورها خورد تا جوابم داد

کش صفائی به سال مه بنگار

مقدمت بر پدر مبارک باد

۱۲۶۴ق

۳۵- تاریخ ولادت میرزا عبدالحسین کیوان نبیرهٔ شاعر

گشود چهره چو عبدالحسین فتح الله

سؤال کرد پدر از صفائیش مولود

جواب شافی وکافی که بر نگار و بگو

ز زهره مشتریم زاد ای عجب فرمود

۳۶- تاریخ ولادت عزت دختر شاعر

زین طفل تازه کش نام عزت نسا نمودیم

کاشانهٔ مرا باز فر و بهایی آمد

مولود وی علی الفور از خامهٔ صفایی

وه وه به ما خدا داد عزت نسایی آمد

۱۲۸۷ق

۳۷- دوش در واقعه سلطان زمان فخر زمن

دوش در واقعه سلطان زمان فخر زمن

مالک مملکت روی زمینم فرمود

تا سلاطین همه برخاسته تعظیم مرا

با مساکین نه عجب گر به نشینم فرمود

فقر را تاج سرم خاک در است ار چه بود

پیش و پس روی زمین زیر نگینم فرمود

پرتو آگهیم ظلمت غفلت همه کاست

اول امر چنان حال چنینم فرمود

بر نگار از در تاریخ جلوسم به کتاب

تاج شاهان جهان ناصر دینم فرمود

۳۸- تاریخ ولادت میرزا فتح الله کیوان نوادهٔ شاعر

خلفی فرخ افضل از خورشید

دوش فضل خدا به کیوان داد

باد حرز وی آن چهار ملک

ز آفت آب و خاک و آتش و باد

گفتمش بر نگار مولودی

بو پس از ما کنند یاران یاد

گفت پیش تو من کیم شاگرد

خود مر این مر را توئی استاد

هر چه باشد درستش آری زود

هر چه گوئی بگو چه کم چه زیاد

گفتم اول ز جمع پای حسود

نفی فرما که چشم بد نرساد

سالمه پس بگو عطاردیم

از سپهر فصاحت اینک زاد

۳۹- تاریخ ولادت دختر حاجی محمد خوری

عطا فرمود حق دختی نزد حاجی محمد را

که مضمونی به مولودش مرا بس خوش نمود آمد

صفائی بی چرا بسرای تاریخ ولادت را

قرینه چون پری از جن و دیوی در شهود آمد

۴۰- تاریخ ولادت دختر دستان

دختی آمد جناب دستان را

که به حسنش جهان ندیده ندید

پی تاریخ وی صفائی گفت

آفتابش ز برج زهره دمید

۱۲۷۲ق

۴۱- تاریخ ولادت محمود یکی از پسران شاعر

این پسر کانجام عمر آمد مرا دارم امید

بهرش اسباب سعادت جاودان موجود باد

بر خلاف ناخلف اولاد ما یا دیگران

مقدمش بر ما به لطف ایزدی مسعود باد

ز هر شکر زخم مرهم درد دارد خوف امن

خار گلشن حنظلش حلوا زیانش سود باد

از پی مولود کلک صفائی زد رقم

یا رب این محمود ما را عاقبت محمود باد

۱۲۹۲ق

۴۲- تاریخ وفات آقا میرزا خلیل

خلیل آن مرد دانشمند آگاه

ز مرز جسم زی اقلیم جان شد

از این سختی سرای سست پی رست

به طرف جشن جای جاودان شد

خود از اهل ولایت بود و ذکرش

به خوبی نقل هر کام و زبان شد

هر آن کش سود ازین سودا کم اندوخت

به بازار جزا اهل زیان شد

به فیروزی ز همدان رخت بربست

ز خاکش مسکن اندرآسمان شد

صفائی زد رقم تاریخ او را

خلیلی زین جهان سوی جنان شد

۱۲۹۱ق

۴۳- تاریخ وفات مرحوم مصطفی

مصطفی از جهان چو رخت رحیل

بست و بگشود پا به سیر معاد

پی تاریخ وی صفائی گفت

با رضا مشفق خجسته نهاد

در میان آر پای عفو و بگو

مصطفی را خدا بیامرزاد

۱۳۰۶ق

۴۴- تاریخ وفات میرزا ابوالحسن

میرزا ابوالحسن چو رحل رجوع

برد زین تنگنا مکان به معاد

خواست تاریخ رحلتش ز رهی

مخلص مشفقی ز اهل وداد

صنع وی دستگیر ما همه بود

فضل وی پایمرد ما همه باد

با سر کظم وپای عفو بگو

بی سؤالش خدا بیامرزاد

۱۲۸۰ق

۴۵- تاریخ وفات میرزا عبدالحسین جندقی

رفت عبدالحسین و جندق را

ساخت از مرگ خویش حزن آباد

ریخت آب قرارها بر خاک

رفت نار وقارها بر باد

خواستیم از صفائیش تاریخ

که بفرمای مصرعی انشاد

گفت برادر پای شرک و بگو

میرزا را خدا بیامرزاد

۱۳۰۹ق

۴۶- تاریخ وفات سه طفل آمنه در چند روز فاصله

چو مرد آمنه رحمت کند خدای او را

چهار طفل یتیمش چه لطمه ها خوردند

نرفت سالی افزون دو پور و دختی از آن

به خاک آرزوی مادر از جهان بردند

صفائی از پی تاریخ مرگ آنها گفت

حسین مریم مابین هفته‌ای مردند

۱۳۰۹ق

۴۷- مولود ابوالقاسم پسر آقا سید محمدباقر

دوش آمد جناب آقا را

پوری از جود کردگار جواد

ز آسمانی عطاردی سر زد

آفتابی ز چرخ دیگر زاد

خواست سال ولادتش ز رهی

لله الحمد کش به وفق مراد

زین دو مصرع برآمدش تاریخ

بر سرجمع چون فزائی هاد

مقدم میرزا ابوالقاسم

جاودان بر پدر همایون باد

۱۲۹۵ق

۴۸- تاریخ تعمیر میدان فرخی به اهتمام مردم

میدان فرخی شد از نوبنا که یارب

دست حوادث دور جاوید از آن دور

از خون دل صفائی تاریخ آن رقم زد

این تکیه جاودان باد از اشک و آه معمور

۱۲۶۶ق

۴۹- تاریخ ولادت ساره خاتون دختر شاعر

به مولود این ساره خاتون که راست

به زیبائی آمد دو کیهان عروس

یکی آمد از غیب و در جمع گفت

ز رخساره ساره برادر بوس

۱۲۶۵ق

۵۰- تاریخ رحلت محمدشاه قاجار

گشت چون شه را ز دنیا رو به عقبی

باد جای اندر جوار کردگارش

خسرو عادل محمد شاه غازی

آنکه بود از سلطنت پیوسته عارش

باد جاوید از تولای محمد

فضل یزدان پایمرد و دستیارش

دارم امید از کرامات کریمان

شهد از حنظل بجوشد گل ز خارش

رحلتش را زد رقم کلک صفائی

نورها بارد الهی بر مزارش

۵۱- تاریخ وقف و نصب تاج مهد علیا در حرم امام رضا در مشهد

مهد علیا مام خسرو ناصر الدین شاه راد

آنکه زیبد خادمش خاقان و دربان قیصرش

پادشاهی کش به رزم و بزم باید جاودان

میر عسکر در سپه دارا ندیم اسکندرش

پای بوس این آستان را آمد از ری سوی طوس

حضرتی کش بسپرد روح القدس سر بر درش

خواست سر بنهد بر این در مستمر دستی نیافت

سر نگین بر جای سر ناچار بنهاد افسرش

زیر و بالا را سوال آوردم از تاریخ آن

آسمان گفتا بود دیهیم دولت بر سرش

۵۲- وه وه از در برید فرخ فال

وه وه از در برید فرخ فال

با خبرهای خوش رسید اینک

کآن علی جامه عمر نامه

شد ز دار العباده سوی درک

گشت خائین ولی نعمت را

سختش آخر گرفت نان و نمک

با همه شست و شق کمانی ها

از قدر بر دل آمدش ناوک...

با چنان دین که در غوایت کفر

بوده بوبکر را شریک و کمک

باد رحمت به انگریز و ارس

مرحبا بر هزاره و ازبک

دین او اجتهاد و ظن و قیاس

کیش او احتمال و شبهه و شک

همه حرفش گزاف و بوک و مگر

همه امرش خلاف و کوک و کلک

مهر و میثاق او به یک مازو

کار و کردار اوبه یک کرچک

قید اعناق عام کالانعام

آنکه نامش نهاده تحت حنک

بر سرش نی عمامه چاه بلاست

که در انباشته به خار و خسک

مرجع ناس گشته بین نسناس

خرس بنگر نشسته بر خرسک

آنکه قعر سعیر مقعد اوست

چند گاهی نشست بر توشک

سگ گرگین نگر پلنگ شکار

خرسوار مراغه بین و یدک

داده ازمسئله اصول و فروع

پاسخی کی سوای فحش و کتک

خود ز میراث هر که مرد و نماند

حق وارث زیاده از ده یک

هر که در مال غیر با او ساخت

گفت نصف لنا و نصف لک

داد حکم هزار خربزه زار

هر که بردش به رشوه یک کالک

از پی طمع یک وجب چوخا

داده بر باد بارهای برک

سوخت بهر چهار گز کرباس

ز آتش حرص او هزار فدک

دست ها از عناد او به خدای

پای ها از فساد او به فلک

ز اعتسافات این ظلوم جهول

ناله ها بر سماک شد ز سمک

کرده از دود آه اهل زمین

به تظلم سیاه روی فلک

رانده شنعت به کیش و ملت وی

دین زردشت و مذهب مزدک

کرده نفرین بر او جماد و نبات

جن و حیوان وآدمی و ملک

پخت دانی که بهر او این نان

آنکه کرد از نخست غصب فدک

زن به مزدی چو وی نخواهی یافت

ربع مسکون ببیزی ار به الک

تا در آتش سکون سمندر راست

تا شنا می کند در آب اردک

دوستانش مقیم آتش دل

چون سمندر چه پیش و چه اندک

دشمنانش ز آبرو دلشاد

اردک آسا جدا جدا هر یک

تیز اعدا به سبلت احبابش

بیش یا کم چه بزرگ تا چه کوچک

الغرض چون بشیر فرخ پی

داد این مژده گفت بشری لک

غاصب الضیعه قد فنی و ردی

ناصب الشیعه قد فنی هوی و هلک

پی تاریخ او صفائی گفت

رفت آمیرزا علی بدرک

۱۲۷۶ق

۵۳- شتافت قاضیک لعنتی به سوی درک

شتافت قاضیک لعنتی به سوی درک

ز عذب عیش خوش افتاد در عذاب الیم

صفائی از پی مه‌روزهٔ هلاکش گفت

ابوحنیفه این مرز رفت سوی جحیم

۵۴- تاریخ رحلت ملاباشی

داغ ملاباشی آن دانشورم

سوخت دل در سینهٔ غم‌پرورم

ریخت بر خاک هبا آب نشاط

داد بر باد هدر خاکسترم

برد از جان غم آگین رنگ جشن

کاست در تاب تحسر پیکرم

سال سوکش را یکی آمد به جمع

گفت باد ای خاک عالم بر سرم

۱۲۸۳ق

۵۵- تاریخ وفات مرحوم مبرورفاضل آگاه میرزا حبیب الله طاب الله ثراه

در سوگ حبیب الله محروم به هم

کردند به سر خاک سیه دیر و حرم

بر لوح مزار از در تاریخ رحیل

داغ دل مادر پدرش کرد رقم

۱۲۸۴ق

۵۶- تاریخ وفات سید شجاع جندقی

چو سید شجاعم وداع جهان کرد

ز پیکر توان کرد و طاقت وداعم

رقم زد به تاریخ فوتش صفائی

به فردوس رو کرد سید شجاعم

۱۲۷۰ق

۵۷- تاریخ اتمام دکان صباغی وفائی فرزند شاعر - ۱۳۰۸ق

چون یافت انجام این دکان، تا سالمه بادش عیان

کردم بیان از قول آن دکان صباغی منم

۵۸- قاضی ... مرد و این خبر را

قاضی ... مرد و این خبر را

صد مژده ز مرد و زن شنفتیم

مهروزه ی سال مرگ او را

قاضی... مرد مژده گفتیم

۱۲۸۴ق

۵۹- تاریخ ولادت رباب، یکی از دختران شاعر

به مولود این دخت با فر و تابم

که در نام فرخنده آمد ربابم

سرودم پس از نفی پای ذنب را

ز برج صباحت دمید آفتابم

۱۲۹۴ق

۶۰- تاریخ درگذشت میرزا عباس مستوفی متخلص به ارم برادر زاده ی یغمای جندقی

از مرگ تو، من تنها نه به غم

یک سلسله را انداخت به هم

تاریخ وفات با پای امید

عباس ارم رفتی به ارم

۶۱- تاریخ وفات میرزا ابراهیم جندقی

زین بند بلا چو میرزا ابراهیم

برهید و به بقعهٔ بقا گشت مقیم

بنگاشت صفائیش به تاریخ وفات

از دار دنی شد سوی جنات نعیم

۱۲۸۱ق

۶۲- تاریخ وفات یارجانی و درمان دردهای نهانی من همخوابه مهربانم نیسان

نیسان که به چهره بود باغ دل من

روزان و شبان نور چراغ دل من

در نیسان رفت و آمدش سال وفات

سیل آب دیده و داغ دل من

۱۲۶۲ق

۶۳- تاریخ اتمام آسیای همزئوی خور

آسیائی از نو احداث آمد اندر همزئو

ز اهتمام آنکه وصفش بسته واصف را زبان

از پی تاریخ انجامش صفائی زد رقم

برد این طاحونه از گردش گروها ز آسمان

۱۲۷۰ق

۶۴- مفتی شفتی شقی شد به جهنم از جهان

مفتی شفتی شقی شد به جهنم از جهان

مرد و فزود مرگ او رونق شرع و رنگ دین

غاصب حق اولیاء رهزن منهج هدی

عار علی مرتضی، ننگ محمد امین

حجت جوق اشقیا، حاکی سمعه و ریا

قائد فرقه ی دغا، پیشرو سپاه کین

در ره اصل و فرع دین جای یقین عیان و سر

باب گشای و هم و ظن، آب فزای کفر و کین

چون به صفائی آمد این مژده ز مرز اصفهان

سال هلاک وی طلب کرد ز عقل دوربین

مصرع روز ماهه را گفت بگو بدون...

...به ...بچه ها ریش سفید ناصبین

۱۲۶۱ق

۶۵- چون خان شکم گنده گندیده دهن

چون خان شکم گنده گندیده دهن

از ساحت سمنان به سقر سخت سکن

گفتند به سال مرگش ارباب سخن

پر کرد جهنم را از گنده تن

۱۲۶۲ق

۶۶- تاریخ وفات امیر شمشیر خان عامری

شد به خاک از وضع دوران کو نظیرش در صفات

قرن ها نارد برون یک تن ز خاک این چرخ دون

بر سپنجی خانه ششدر سرای هشت کاخ

اختیار افتادش اینک حق چو آمد رهنمون

سال تاریخ وفاتش را صفائی برنگاشت

«کز تن شمشیر خان شد جوهر هستی برون»

۱۲۶۳ق

۶۷- تاریخ وفات میرزا زین العابدین جندقی

شیخ شاکر جامع علم و عمل

پیر صابر صاحب عین الیقین

مرشد رهبر امام مقتدا

زیب بخش دین خیر المرسلین

زبده ی زهاد نخبه ی راستان

قدوه ی عباد قبله ی راستین

میرزا آئین گر یاسای شرع

سید ذوالمجد زین العابدین

روی رغبت یافت از ظلمت به نور

رخش همت تاخت بر عرش از زمین

رخت هستی بست از دنیای دون

باز شد بارش به فردوس برین

از نسای دنیوی ببرید انس

در جنان مألوف شد با حور عین

از اصاغر طاق و جفت افتاد فرد

با اکابر در بهشت آمد قرین

هجر خود بگماشت بر جان بنات

داغ خود بگذاشت بر قلب بنین

سال تحویلش صفائی برنگاشت

آه رونق رفت از اسلام و دین

۱۲۵۳ق

۶۸- مولود پسر میرزا عبدالحسین

میرزا عبدالحسین آن مرد راد

زیور دل زیب دین و آذین زین

دوستش پیوسته در اعزاز و ناز

دشمنش همواره در آشوب و شین

نعمت دنیا و دین پنهان و فاش

حق فرا پیش آردش قرب الیدین

سوی اکلیل ار فروزد چشم هوش

در فزاید بر فروغ فرقدین

فضلش از شش سوی عالم گیر باد

تا فراگیرد فضای خافقین ...

سال مولودش صفائی برنگاشت

زانکه بود این نکته بر وی فرض عین

باد آن کودک الهی جاودان

نور چشم میرزا عبدالحسین

۱۳۱۳ق

۶۹- مولود دختر آقامحمد

آورد هما چو رو به گل گشت جهان

شد صحن جهان ز حسن وی شرم جنان

بنگاشت صفائی که بگو مولودش

این بار آوردم آفتابی تابان

۱۳۰۸ق

۷۰- تاریخ ولادت ملا ابوالحسن پسر آخوند مرحوم

ای ابوالحسن آسایش و آسیب روان

اسباب سرور فاش و اندوه نهان

نار دل و نور دیده بودی کآمد

تاریخ ولادتت چراغ دل و جان

۷۱- تاریخ وفات میرزا سید محمد جندقی

میرزا سید محمد زد علم

از طلسم جسم در اقلیم جان

رخش رغبت بر فلک رانداز زمین

بس که نفرت داشت ز ابنای زمان

زین دژ هستی نما بربست رخت

بار بگشود از جهنم در جنان

چون رجال الغیب زین دار شهود

کرد روی از دیده مردم نهان

میرزا، پورش بهاءالدین به من

گفت تاریخی ورا بسرای هان

از صفائی پاسخش درخواستم

کش درین فن دیده بودم ترزبان

زد رقم جاوید با اکرام حق

میرزا را جایگاه اندر جنان

۱۲۵۵ق

۷۲- مولود دختر میرزا سیدمحمد

منت ایزد را که محض مکرمت بی من و مزد

شد کرامت میرزا را دختری دلبند جان

از پی مولود وی کلک صفائی زد رقم

زهرهٔ زهرا ز برج آفتاب آمد عیان

۱۳۰۴ق

۷۳- تاریخ هلاک مصطفی عم‌زادهٔ شاعر

به داغ مصطفی ملهوف ناکام

سزد گر اشک باریمان چو باران

به جای گلستان جاوید زیبد

اگر نالند بر قبرش هزاران

مخواه ای ذوالمنن ما را چنین مرگ

که عبرت شد برای هوشیاران

صفایی بهر تاریخش رقم زد

خزان آمد نهانی در بهاران

۱۲۶۳ق

۷۴- تاریخ اتمام خانه وبنای سید هاشم گیلانی در جندق

سیدهاشم ای ادیب حکیم

ای کمالت منزه از نقصان

نورافزای دیده ی توحید

نار افروز دوده ی طغیان

آسمان کمال را محور

خاندان جلال را ارکان

حکمای لبیب دانشمند

همه در مدرس تو ابجد خوان

دعوی خصم پیش علم تو چیست

کی ز آدم سبق برد شیطان

از حضورت ظهور حق ظاهر

وز معانی عیان مقام بیان

بر تو صادق خصایص بوذر

در تو ثابت مکارم سلمان

همه فعلت نصایح حزقیل

همه قولت مواعظ لقمان

ای رسومت مرتب از سنت

ای علومت معین از قرآن

ای صراط قویم را رهبر

ای نکات دقیق را برهان

روی گردان ز رای و شبهه و شک

رای تابان ز ظن و وهم وگمان

جز توکشنید ای عدیم المثل

ز انس و جان هر که آشکار و نهان

اختری صدفلک فرشته درو

پیکری و اندرو هزار انسان

چون در آرم معانی تو به لفظ

کش بود عاجز از بیان سحبان

ذره جز خود چه لافد از خورشید

قطره جز خود چه راند از عمان

ای دریغا که در ثنای توام

نیست طول زمان و طی لسان

دادمی ورنه داد مدحت تو

افصح از انوری به از سلمان

الغرض خواستت چو صانع ملک

خانه ای ز آب و گل کند بنیان

آمد استاد پیرک ابراهیم

با یکی عقل پیر و بخت جوان

اوستاد صنیع نادره صنع

پیر پاکیزه دید قاعده دان

طرفه طرحی شگرف ریخت رفیع

که از آن به عمارتی نتوان

دلگشا مأمنی به از مینو

کش ندیدی ندی کس به جهان

رونق صنع سنماری

شست پاک این به ناز لوح زمان

میخ خجلت سپوخت بر بهرام

ننگ نکبت نهاد بر نعمان

کاست شوکت به رتبت از مریخ

برد سبقت به رفعت از کیوان

شست رنگ از نگارخانه ی چین

داغ حسرت کشید بر خاقان

راست خواهی بدین بنای بدیع

کش شد امروز مظهر این سامان

کیست دار الاماره ی تبریز

چیست شمس العماره ی طهران

برد از یاد ساکنین زمین

نقش بغداد و نام اصفاهان

به تماشا سزد که حورالعین

سوی جندق برون چمد زجنان

در بهشت برین نیارامد

با چنین مسکنی دگر غلمان

پی تعظیم خاک ایوانش

راست خم گشته پشت هفت ایوان

فرق دولت به عرش ساید اگر

دست گردون رسد به گردن آن

با کمال ستایش این خانه

تو در آن مثل ماه در سرطان

یا چو بوذر به بنگه ربذه

یا چو سلمان اسیر قید خسان

دانمت قدر و جاه از اینها بیش

خود کجا جوی و بحر بی پایان

یونس آسا به کام حوت مقیم

یوسف آسا فتاده در زندان

همچو احمد به مأمن بوجهل

همچو مصحف به دامن عثمان

برتو باری مبارک این مکمن

تا مکین ناگزر بود ز مکان

تن و جان بادت از فسون ایمن

تا به مهد فراغ خفته امان

دل و دستت چو بحر و کان کافی

باشدی بحر تا مرادف کان

عمر و عشرت تو را بود همدوش

عز و عصمت تو را زید هم شان

دوستت سال و ماه در شادی

دشمنت هر چه سال و مه پژمان

پوست بل مغز جو که در معنی

جسم را نیست نسبتی با جان

سال انجام این سرای سره

نامعین فتد به نام و نشان

خواستیم از صفائیش تاریخ

پاسخی در کمال حسن بیان

گفت پای زوال از ان کوته

برد آب خورنق این بنیان

۱۳۱۰ق

۷۵- تاریخ مرگ سید محسن

آن سخت روی سست راکش دین هوس آئین هوا

از فرخی در نینوا چون سوی نیران کرد رو

سال هلاکش را چه خوش کلک صفائی زد رقم

سید محسن از کربلا سوی سقر آورد رو

۱۲۹۲ق

۷۶- تاریخ وفات نوروز علی خان مزینانی

چون بست رخت رحلت از این تیره خاکدان

خان زین جهان به جانب جنت گرفت ره

کلک صفائی از پی تاریخ برنگاشت

وی را بهشت پاک برین باد جایگه

۱۲۵۵ق

۷۷- در هجو میرزا آقا

شاه مردان شیر یزدان را شبی دیدم به خواب

گفتم ای از سر ذاتت هیچ کس آگاه نه

میرزا آقا به اولاد تو دارد نسبتی

گفت نه والله نه بالله نه تالله نه

۷۸- جعفر آباده ای شد سوی نیران و نیست

جعفر آباده ای شد سوی نیران و نیست

نفی چنین ناکسان درخور افسوس و آه

عین عن اخراج کن وز پی سالش بگو

جعفر آباده (ای) رفت به گور سیاه

۱۲۸۳ق

۷۹- تاریخ وفات آسیابان جندق

آسیابان جندق از پس شصت

ناوک مرگ را شد آماده

زین سپنجی سرا گذشت و گذاشت

همه اسباب را ز کف داده

تیر و طوق و تغاره و تبره

تخت و احرام و چرخ و سنباده

گر یکی فوت شد مگو تو زیاد

این بنا را خدای بنهاده

زندگی را از او بگیر و بگوی

آسیابش ز گردش افتاده

۱۲۹۷ق

۸۰- تاریخ وفات آخوندملاقربانعلی جندقی

صاحب دین و دل آخوندآنکه الحق

بود در جندق به عصر خود یگانه

رخت رحلت بست سوی هشت رضوان

بعد هفتاد و سه از این رنج خانه

گفت تاریخ وفاتش را صفایی

نور بارد بر مزارش جاودانه

۱۲۸۲ق

۸۱- منت ایزد را که خالی گشت و پاک

منت ایزد را که خالی گشت و پاک

کفش اصفاهان ز ریگ شیره‌ای

از اجاق کامرانی در کرند

سرنگون گردید دیگ شیره‌ای

از نهیب ترک تاز خیل مرگ

در هزیمت شد چریک شیره‌ای

بهر وارث یک جهان نفرین و لعن

ماند بر جا مرده ریگ شیره‌ای

بخت کیهان جاودان بیدار باد

تا به خواب مرگ دیگ شیره‌ای

نامزد شد هر غذائی خاص را

پای تا سر دیگ دیگ شیره‌ای

اول و ثانی به حکم اتحاد

در جحیم آمد شریک شیره‌ای

سال مرگش را صفائی زد رقم

چاک آمد... خیک شیره‌ای

۸۲- در دوزخ جاودان مقیم افتادی

در دوزخ جاودان مقیم افتادی

ز امید برآمدی به بیم افتادی

زد کلک صفائیت به مه روزه رقم

از آب به آتش جحیم افتادی

۸۳- تاریخ تولد محمد جعفر ساغر فرزند هنر

شد موهبت جناب هنر را ز کتم غیب

پوری پسنده باز ز الطاف ایزدی

مامش از آن محمد جعفر نهاد نام

کش دید بوی جعفر و خوی محمدی

راندم بیان به روز مهش با هنر که باد

کلکش کلید مخزن اسرار سرمدی

این جعفر از ولای علی جاودان زید

آذین دین جعفر و آئین احمدی

۱۲۸۲ق

۸۴- تاریخ تولد کبری دختر خاور دختر زاده شاعر

فضل یزدان بر علی اصغر نظر فرمود و داد

دختری چون مهر در طلعت به پیکر چون پری

روزمه درخواست کردند از صفائی باب و مامش

پاسخی پرداخت لیکن ساخت ز اغراقش بری

از میان برداشت پای سهو و مولودش نگاشت

کوکب کبری دمید از آسمان خاوری

۱۳۱۰ق

۸۵- تاریخ تعمیر برج صفای امام قلی خان در سمنان

فخر امرا راد امام آنکه ز رفعت

بنیان جلات راست بی واسطه بانی

در خطه ی سمنان به نشیمن گه خود ساخت

برجی به صفا داغ دل آرزو مانی

زد کلک صفایی رقم انجام بنا را

از دار صفا برج صفا ماند نشانی

۸۶- تاریخ رحلت فتحعلی شاه

فتحعلی شه راد گیتی خدای اعظم

کش آفتاب زیبد برخاک جبهه فرسای

کام و بقای جان را تک زین سرای فانی

برداشت دست و بگذاشت در راه آخرت پای

رفت از سپنج لانه زی ملک جاودانی

تا جوید از پی جشن در هشت کاخ مأوای

گفتم که ای به سوگت پنهان و فاش تا حشر

آفاق را به دل ویل افلاک را به جان وای

رفتی و ماند جاوید بر یاد رزم و بزمت

صد نعره در دل کوس صد ناله بر لب نای

سال رحیل او را پرسیدم از صفایی

با نالهٔ سبک‌سیر، با گریهٔ گران‌پای

بسرود سوی قم پوی رویی به قبر وی کن

بر گوی باد جاوید در صحن جنتت جای

۱۲۵۰ق

۸۷- تاریخ ولادت رحمه الله یکی از پسران شاعر

گه شعله ی جان و گاه باغ المی

گه مرهم ریش و گاه داغ دلمی

هم نوری و هم نار از آن روی آمد

تاریخ ولادتت چراغ دلمی

۱۲۸۸ق

۸۸- سید صفی ز ری به سقر چون نهاد روی

سید صفی ز ری به سقر چون نهاد روی

قاضی نمود در غمش آغاز وای وای

کلک صفایی از در تاریخ زد رقم

سیدصفی به سوی درک رفته های های

۸۹- تاریخ وفات میرزا محمد خان سپهسالار

چو ناکام ای سپهسالار ایران

به عقبی رخت از دنیا کشیدی

اموردیگران فرصت ندادت

به فکر کار خویش اکنون فتیدی

ز نار و جنت آنچت گفته بودند

تمامش را به رأی العین دیدی

بر ما بود مشکوک آن سخن ها

کمابیش آنچه صدقش را رسیدی

به تاریخ وفاتت صرف امید

صفایی گفت از غم ها رهیدی

۹۰- تاریخ ولادت عبدالکریم یکی از پسران شاعر

پوری از اکرام رب اکرم افتادم کرامت

چو از مه مولود نیمی رفت و باقی بود نیمی

از در وجدان و دید آمد صفایی را مشاهد

جای اطمینان و امید آیت حرمان و بیمی

لاجرم بر لوح خاطر زد رقم مولود وی را

دشمن جان صفائی میرزا عبدالکریمی

۹۱- تاریخ ولادت حسینقلی فرمان نبیرهٔ یغما

فر یزدان کرد بر فرمان عطا

پوری آزرم ملک رشک پری

زین ولادت ساز شد برگ نشاط

پست و بالا را ثریا تا ثری

بانی بزمش مه سور انتساب

ساقی صدرش عروس خاوری

مشتری جاویدش آرد ساز سور

زهره اش پیوسته در خنیاگری

چهر ساید در قدوم شیخ راد

خاک ریزد بر سر بالاسری

در خضوع از خاک شیند پست تر

بگذرد و از آسمان در برتری

در جهان نام هنر را جاودان

بازماند از شعار یاوری

الغرض کلک صفائی زد رقم

سوی فرمان از در دانشوری

بهر مولودش به مادر بر سرای

زهره ی ما زادی اینک مشتری

۱۳۱۰ق

۹۲- تاریخ دیگر در همین موضوع

چو فضل خداداد پوری نژه

به فرمان چو مه در ضیا گستری

سرودم به تاریخش از قول باب

بزاد اینک از زهره‌ام مشتری

۱۳۱۰ق

۹۳- تاریخ ولادت دختر دستان

دختی کرم نمود به دستان کریم پاک

کز وی مبرهن است کمالات دختری

سال ولادتش ز صفایی طلب نمود

گفتا دمید کوکبی از برج مشتری

۹۴- تاریخ فوت محمد علی خطر پسر کوچک یغما و برادر صفائی (۱۳۰۲ق)

خطر چون برد بیرون از جهان رخت

بر احوال غریبش سوختم سخت

همی با نفس خود گفتم که هین باز

شد از دنیا یکی ز ارباب دین باز

دریغ حسرتا دردا که هر دم

ز چندین ره قضا افزود دردم

فرو بردند خاری در درونم

که چون گل پای تا سر غرق خونم

سپهر آمیخت داروئی به جامم

که جاوید ازخواصش تلخ کامم

به فرط گریه افتادم ز فریاد

چه بی منت سرشکم داد دل داد

درین ماتم که ماتم گر ثباتم

مگر زین غم هلاک آید حیاتم

اگر کردم فزع بر من نگیرند

برادر مردگان عذرم پذیرند

صفائی آی و در اصلاح خود کوش

چرا از خویشتن گردی فراموش

از این زال عروس آذین بپرهیز

ز دامان مهره مهرش فرو ریز

برادر را دعاکن کش به میعاد

ولی در بزم خوبش جای بخشاد

که ازنیک و بد اینجا می بماند

خوشا هر کس که خود رفتن تواند

به تاریخش رقم کن قصه کوتاه

ریاست نالد از مرگ رئیس آه

۹۵- ماده تاریخ فوت حاجی ملاجلال کاشی

حاجی ملا جلال کاشی

بیگانه ز دین ز علم ناشی

بار سفر از زمانه بربست

سوی سقر از جهان کمر بست

پوشید ثیاب آتش اوبار

نوشید شراب آتشین بار

دست اجلش ز پا درآورد

نخل املش عنا برآورد

جاروب قضا غبار او رفت

اسلام به مهد ایمنی خفت

کاشان اگرش ز فتنه فرسود

اینک ز فساد او بر آسود

حق کرد کفن به قامتش راست

تابوت به جای تختش آراست

زد چاک به تن پدر برایش

پیراهن صبر در عزایش

رندی پی روزنامه ی او

زد بانگ به صد نوازشش سو

۹۶- تاریخ مرمت کلی آب انبار جندق (۱۳۱۲ق)

داشت یغما قصد خطبی همه ثواب

خواست آب انبار را پاس از خراب

به صفائی امر فرمود از نخست

که مگیر این کار را زنهار سست

او هم از هر در که بودش پیشرفت

سی و دو کوشید تا هفتاد و هفت

پنج بار از که گل اندودش نمود

چار نوبت از لجن پاکش زدود

تا به امسالش که تعمیری به جا

کرد بر وجهی که خود دیدش سزا

خواست تاریخش وفائی از رهی

بی غرض از روی صدق و فرهی

آمد آب انبار چون مملو از آب

دل شد از انده تهی راندم جواب

دیوان اشعار

غزلیات

انابت‌نامه

رباعیات انابیه

رباعیات

ترکیب ۱۱۴بندی عاشورایی

رقیه‌نامه

نوحه‌ها

قطعات و ماده تاریخ‌ها

ترجیع‌بند : ای زدست تو شرع رفته به پا

ترجیع‌بند

ای زدست تو شرع رفته به پا

وی طریقت ز فتنه تو به وا

تا تو رو کرده ای به ملک وجود

همه کس کرده آرزوی فنا

رخ گشودی تو تا به بزم شهود

مرد و زن را بود امید جفا

ای جمال تو جبن و جهل و جنون

وی کمال تو کبر و کین و دغا

فرق تا پا ظهور غی و غرور

پای تا سر به به روز جور و جفا

گوش تا سم همه خیانت و خوف

یال تا دم تمام خبط و خطا

آنچه را واجدی فساد و فتن

وانچه را فاقدی وفاق و وفا

در تعب از تو جنس جن و ملک

و زغضب بر تو خلق ارض و سما

در نسب کژنهاد و پوچ نمود

بدگهر بی وجود و هیچ بها

ای بری از طراز رأفت و رحم

وی جری بر خصال خبث و شقا

لعن و نفرین و شتم و شنعت و طعن

هست درباره ی تو جمله روا

ناسزاهای کل ملک سخن

باشد الحق تمام بر تو سزا

مشتری بر سیاق سختی و خشم

مفتری بر فنون رفق و رضا

مایه پرداز رسم قطع و یقین

رونق انداز راه ریب و ریا

لانه ساز اساس کذب و ستیز

خانه سوز بنای صدق و صفا

سگ سگال و درشت خوی و دنی

بد سیر دد سرشت و دیو لقا

جاودان باد رامش تو کرب

مرضت را ز پی مباد شفا

پایدت رنج ها به جان ز نعیم

زایدت دردها به تن ز دوا

هر قدر خواهی از سعایت و ظلم

کن درین مرز یومنا هذا

چون ترازوی عدل در محشر

نصب فرماید احتساب خدا

چکمه میرحاج.... مانند

.... عرضت فتد ز ...جزا

نه همین در خلا ترانه ی خلق

بلکه خوانند مرد و زن به ملا

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز بر ریش این شش انگشتی

بر تو نقصان کمال و بخل کرم

علم نزد تو ظن ستایش ذم

آنچه آن بوش در بطون تو بیش

آنچه آن کظم در کمون تو کم

طبع میزان حب و بغض کجاست

که تو زینسان گرفته ای محکم

جهل نامد دلیل حق حاشاک

علم قائم نمی شود به قسم

علم بالقوه جهل بالفعلی است

بالله این نکته مطلبی است اهم

سر نزد از ضمی تا به زبان

در کتب رسم تا نشد ز قلم

با چنین عقل کول لایعنی

با چنین نفس مول لایعلم

کاش از قوه ناشدی بالفعل

کاش موجود نامدی ز عدم

چون تو این نکته هرکه کرد انکار

تا قیام قیامت از آدم

تا که زردی زید ضمین زریر

تا که سرخی بود قرین بقم

باد مقرون دودمان لام

باد مطرود خاندان هیم

هر که در عصر خود به ذیل ولی

دست طاعت نساخت مستحکم

همه کردار وی به یک گریز

همه اشغال وی به یک شلغم

قرن ها گر کند نماز که نیست

طاعتش را بهای نیم درم

از جوار علی هر آنکه برید

ناگزر با عمر بود همدم

درد او را کجا بود درمان

زخم او را چرا سزد مرهم

تا نگیری غذا ز خوان رسول

دست بوجهل با شدت مقسم

شاخ ز قومت است و عین حمیم

جاودان این دو مشرب و مطعم

نان از آنت برآ کنند به نای

آب از اینت فرو کنند به دم

هم از آنت کباب گردد کام

هم از اینت گداز گردد فم

شهری و روستائی از همه صنف

می سرایند این سخن با هم

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز بر ریش این شش انگشتی

از تو سنت به تب کتاب به تاب

ز آتشت شرع و عرف هر دو کباب

خانه ی کفر و شرک و کاوش و کین

گشته آباد از تو خانه خراب

ز اشک ایتام خالی از پرهیز

جام پرکرده ای به جای شراب

جگر بیوه گان سوخته دل

به سماطت نهاده جای کباب

نیش در مال غیر برده فرو

ریش از خون خلق کرد خضاب

غیر ام کت به محض خاطر غیر

نبرم نام چه خطا چه صواب

عمه و عم و خال و خاله و جد

پسر و دخت و خواهر و زن و باب

بیش وکم مرد و زن سیاه و سفید

آشکار و نهان چه شیخ و چه شاب

همه زیبا و زشت خرد و درشت

هرکه داری قبیله یا ز اصحاب

از هزاران تنی رها نکنم

سر به سر گاو خواهم از هر باب

خاک عرضت به باد هزل دهم

تا علامت بود ز آتش و آب

نیست بیم گناه و باشد نیز

زین عمل بس مرا امید ثواب

گر دلیلت به قول خود در دین

عقل و اجماع و سنت است و کتاب

سگ بریند به عقل و اجماعت

چیست پس این اصول کفرمآب

احتمال و براته شبهه و شک

وهم و ظن و قیاس و استصحاب

محتسب نیست ورنه بردندی

بی حساب تو را به پاس حساب

گوز بر ریش ... خر قومی

که به تو پیشوا کنند خطاب

از تو بی هیچ مایه ملحد شوم

هر سؤالی که شد خطا و صواب

سال ها با وجود دعوی علم

غیر لا ادریت نبود جواب

راد و رد را چنان .... هستی

مرتفع کرده ای حیا و حجاب

کت همه مرد و زن نهان و پدید

کرده تصنیف در حضور و غیاب

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز بر ریش این شش انگشتی

بایدم راند بند دیگر هم

تا بیانی کنم به وجه اتم

چنگ در حبل لانفصام لها

زن که جاوید وارهی ز ندم

ورنه با صدهزار صوم و صلات

که شود صادر از تو چون بلعم

غایت آنجا تو را چه خواهد خاست

جز تب و تاب و درد وداغ و الم

تیغ قهرت زنند بر خرطوم

شیخ خشمت کشند برخیشم

زیست خواهی به دوده ی مروان

ریست خواهی به تیره ی ملجم

موسی عهد خود بجوی ارنی

تو و فرعون را چه فرق ز هم

گشت خواهی ز سبطیان محروم

بود خواهی به قبطیان محرم

می نخواهد فزود جز تعذیب

حیف و افسوست اندران غم و هم

ذل و زاری لازمت هم دوش

درد و اندوه دائمت همدم

بار بر ظهر و بند بر زانو

خار در چشم و داغ بر اشکم

لاجرم هر که چون تو از حق کور

محض عادت بدون لا و نعم

که نهد روی مسکنت بر خاک

که کشد تیغ کین به صید حرم

هم شمارد خبیث را طیب

هم گذارد به گرگ نام غنم

گر بدین حالت از جهان بروی

سورسوگت بود سرورت غم

جاودانت به جای خواهد بود

کند و کوب از شکنج ضرب و شتم

دل بنازد چسان به ده دینار

آنکه ..... داد و دین به یک درهم

باطنت تا نکو نشد ظاهر

فرق زفتی نیافت کس نه درم

هر که خوبت شناخت خوب شناخت

رسم صدق از ریا و راست ز خم

خصم با خیل خلتی و وفاق

دوست با دسته ی ظلال و ظلم

این یک انگشت زایدت چه نکو

نام اندر زمانه کرده علم

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز بر ریش است این شش انگشتی

تا نشان از کمان و نام ز کیش

تیر بادت به است و تیز به ریش

تا ز حنظل برند و حلوا نام

شکرت زهر باد و نوشت نیش

تا ترش روید از زمین ریواس

شهد را در تو باد غایت بیش

در شگفتم تو را که نیست چرا

از نبی شرم و از خدا تشویش

هرکه آمیخت خوش به جفت جناب

تا رهد باز از آن خلاب و خلیش

غرقه وش در زند بهریش تو چنگ

متشبث بود بکل حشیش

پیش وی از پس تو اضیق یافت

زانکه این اوسع است بیش از پیش

کیسه یا کاسه چون درید و شکست

نتوان وصل کردنش به سریش

کس به پیش تو سر فرو نارد

مگر آن رندکش پس آری پیش

هر که باشد تو را چه ماده چه نر

گاد خواهم یکی یکی کم و بیش

پیر و برنا چه زشت و چه زیبا

فاش و پوشیده مرد و زن پس و پیش

کسب تا سلخ و قصب خواهم کشت

گه بز و تکه، گاه بره و میش

کودن آن سان که فرق نگذاری

لغت اکل و شرب از عن و جیش

دوری از معنی حدیث و کتاب

کوری از دوری و جهالت خویش

رای و شک دین و اقتباست دأب

وهم و ظن کار و اجتهادت کیش

به خدا نادر است در اسلام

چون تو مسلم کلام کافر کیش

جرم آلوده ی فساد انداز

ظلم آموده ی ظلال اندیش

به نفاقت برون چو معنی جمع

به شقاقت درون چو لفظ پریش

از خدای غیور در دو سرای

آرزوئی جز این ندارم بیش

خود به جنات و بنگرم در نار

دارویت درد و مرهمت همه ریش

بگذری هر کجا به برزن و کوی

بشنوی از توانگر و درویش

تاحمایت یکی است با پشتی

تیز بر ریش این شش انگشتی

در شره بیش و در مروت کم

در وفا سست و درجفا محکم

گاه آتش فروزیت به فساد

داری از حلق و نای کوره و دم

پی سپار سبیل شید و شقاق

دستیار فریق بغی و ستم

به هوای نفوس کفر شعار

به رضای رئوس شرک شیم

بسته باجیت و باز بگسسته

زانکه زیبد به حق امام امم

آن حکیمی که ناطقین جهول

مانده اند از جواب وی ابکم

آنکه علم معاندیت رد و راد

نزد علمش بر ضیاست ظلم

حکمت خصم پیش حجت وی

نسبت رو به است با ضیغم

سحر و معجز کس ار شناخت شناخت

فرق شیر علم ز شیر اجم

نشود بی گمان بر اهل یقین

در خوشاب مشتبه به رحم

ذره را کی سزد خصایص خور

قطره را چون بود تراکم یم

من ندانم سخن هرای و هوای

در نبی آیتی است این محکم

جاهلی کادعای علم نمود

هست با آنکه دیگری اعلم

رفته بیرون ز راه رشد و سداد

بسته بهتان به رب لوح و قلم

صالح و طالح آشکار و نهان

کیست از وی در آن زمان اظلم

اسم شخصی نمی برم به خصوص

مقصدی گفته شد به وجه اعم

وای بر آن امام و مأمومینش

که براو عالمی بود اقدم

ناشناسان نهند بر خفاش

به غلط نام عیسی مریم

لیک شام که حق و باطل را

روز فصل و قضا خداست حکم

زود بینی که سازدش آگاه

داغ پهلوی و پشت و روی و شکم

باری این نکته را ز عالم غیب

شدم از قول هاتفی ملهم

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز بر ریش این شش انگشتی

ای زبانت به ذکر حق ذاکر

وی ضمیرت ز نام حق نافر

لیک اهل نظر شناخته اند

معنی از لفظ و باطن از ظاهر

پیش ارباب هوش پنهان نیست

قوت از ضعف و عاجز از قادر

کفر وکینت به نیک و بد روشن

شرک و شیدت به مرد و زن باهر

رسته ی ریو و رنگ را استاد

دسته ی مکر و کید را ماهر

ریش گاوان... خر امروز

زمره ای باشدت اگر وابر

لیک فردا خودآن خسان نگرند

تو و خود را چو گوز خر واخر

دیر و زود این ریاست دو سه روز

بر توگردد سیاستی دایر

چند روزی بر این عوام الناس

به تغلب اگر شدی قاهر

یوم تبلی السرائرت به خلاف

نیست من قوه و لا ناصر

زرق و شیدی نماند در عالم

که نشد از تو روسبی صادر

نزع و نمش و نمیمه را مصداق

سلم و صدق و نصیحه را ساتر

در میان نواصب از همه باب

سنت نصب را توئی ناشر

حزب رفق و رشاد را مخذول

جوق بغی و ظلال را ناصر

یافت هرگز تو این مسلمانی

نیست مسلم اگر نشد کافر

کافری دیدت ار بدین اسلام

گشت بر کیش خویشتن شاکر

از خصال خبیثه آنچه کند

خوب و بد را خطور در خاطر

نسبتش با تو نیست بی اغراق

جز نمی نزد قلزمی ذاخر

چیست طبع تو غاشمی غدار

کیست نفس تو فاسقی فاجر

شیخ و صوفی قلندر و درویش

دزد و رمال و لوطی و شاطر

هر طرف هر که بگذرد نگرد

مرد و زن را به این سخن ذاکر

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز بر ریش این شش انگشتی

ای دغل باز غول دمدمه دم

وی حیل ساز مول هفت شکم

در دعاوی همای خوش فر و فا ل

در معانی کلاغ و شوم و دژم

همه نرمی و نقش از بیرون

وز درون زهر ناب چون ارقم

لکن آن را که هست دیده ی باز

بیندت فرق تا قدم همه سم

ظاهرت قدس و باطنت همه خبث

صورتت جمع و معنیت درهم

معتقد در جنان به خست و بخل

ملتمس با لسان به بذل و کرم

مترنم زبان به ذکر صمد

متعلق روان به مهر صنم

فاش و پوشیده روز و شب همه عمر

هیچ چشمت ندیده در عالم

خامش از ذکر منقصت یک آن

فارغ از فکر منفعت یک دم

هر کجا لقمه ای بود موهوم

بر سرش پی سپر به قوت شم

جلب یک غاز را ز غایت آز

بی تناسب چو حکم حق مبرم

کنی از اشتداد جذب جدا

آب ز آتش حرارت از شبنم

بخلت اندر عجم چنان معروف

که به اکرام در عرب حاتم

نان خود را به وقت جزع غمین

برسر خوان همگنان خرم

کاخ خود بر دلت چو حبس غریم

بزم مهمانیت چو باغ ارم

افتی آنجا به پینکی چون زال

خیزی اینجا دلیر چون رستم

صرف از این خوانت موجبات نشاط

اکل از آن نانت مورثات الم

روی این خوان فتاده در شادی

بهر آن نان نشسته در ماتم

خلط غالب به فطرتت سوداست

که به صفرا سرشته اند به هم

لیک بیرون بیت خود به نفاق

کار بند خواص بلغم و دم

فاسق و پارسا، شقی و سعید

گاه خوانند زیر و گاهی بم

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز برریش این شش انگشتی

نیست هزل تو امر آسانی

زآنچه گفتم هزار چندانی

لعن بروی مران به قبح عمل

که تو خود اوستاد شیطانی

اخبث از نفس خبث خواندم و باز

خوب چون بنگرم بتر زانی

شرم شداد و غیرت قارون

ننگ نمرود و عار عثمانی

خفت دین و خواری اسلام

نصرب نصب و عز کفرانی

نیروی شک و بازوی شبهات

حامی شرکت و پشت بهتانی

قوت کفر و ضعف اسلامی

نقض توحید و نقص ایمانی

اصل بوبکر و نسل بخت النصر

فرع فرعون و فخر هامانی

تاب طامات و آب تزویر

زین الحاد و زیب هذیانی

در شعار شقاق پوشیده

از ثیاب وفاق عریانی

دزد و دیوث و داد سوز و دبنگ

هم دغاباز و هم دغل شانی

راح شهوات و روح غفلاتی

ریح طاغوت و روح طغیانی

هفت اقلیم قلبتانی را

جز وجود تو نیست سلطانی

به خداوند ملک امروزه

نیست در ملک چون تو کشخانی

دنی و سخت خواه و رشوت خوار

پیرو بطن و بنده ی نانی

نفی و اثبات حق و باطل را

در جهان چون تو نیست برهانی

در سبکساری و سخافت رای

افتضاح الشریعه را مانی

چند ای گوز گند را معدن

معده سان اینقدر گه انبانی

از جهالت اگر تنی سازند

تو مر آن را به منزله ی جانی

تا تو پیدا شدی شد اندر شهر

نغمه ی هر پدید و پنهانی

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز برریش این شش انگشتی

آخر ای کور دید دنگ دژم

آخر ای دیو دأب دام شیم

دور و نزدیک آشنا و غریب

مست و مستور چه عرب چه عجم

متنفر ز تو به فرط فساد

فاش و پنهان چه ترک و چه دیلم

در نظر آید از نظر تنگیت

پای موری به عظم ملکت جم

نه طباق ار شود یکایک نان

هفت کشور اگر سراسر یم

وقت انفاق بر به اهل و عیال

بعد قرنی به اضطرار آن هم

چرخ آید به زعم تو یک قرص

سیم ناید به چشم تو یک نم

زال صد شوی از ازل گوئی

زاد با ذات ضنتت توأم

هر کجا بنگری ز دشمن و دوست

که تنی چند شسته اند به هم

باید ار داد می روی تنها

باید ار خورد می شوی منضم

نقش مقصود ذاتیت مأکول

نفس معبود وصفیت اشکم

یال تا دم عجین عجب و عتو

گوش تا سم رهین بغض و ستم

نفس تلبیس و ریو و رنگ و ریا

نسل بن جان و ننگ بن آدم

ریش گاوان ... خر غافل

از تو بس دیده اند آن چم و خم

زمره ای را اسیر برده به دام

فرقه ای را رفیق کرده به دم

طرفه اعجوبه ای که ... خران

مدحتت می کنند با همه ذم

برسر هیچ مغزت آن مندیل

کرده تزئین کالکی به کلم

از هجا دارمت امید ثواب

خواجه آسا به قتل مستعصم

عذرخواهانم از زبان دانان

گرچه اعذار را نیرزد هم

دوست گردید شاد و دشمن سوخت

زد صفائی چو این ترانه رقم

گشته ورد ضمیر و ذکر زبان

کفر و اسلام را به دیر و حرم

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز برریش این شش انگشتی

مدبری فسق پیشه ی فاجر

ملحدی شرک شیمه ی کافر

چون تو ده تن ز صد هزار کرور

گبر و مسلم ندیده یک ناظر

آخر از کار خویش غفلت چند

چه شد اول که رفتت از خاطر

تو نبودی که از تهی دستی

عورتت را نداشتی ساتر

تا نهادی قدم به صدر قضا

مدبری چند آمدت دابر

وز در رشوت و سبوقه و سحت

سخت این شیوه را شدی ماهر

چند سالی فزون نرفته هنوز

جمع شد برتو دولتی وافر

آن زمانت خری نبود و کنون

برکمند تو بسته صد قاطر

چیست عذرت که در کتاب و حدیث

خوانده ای کل منکر خاسر

از درون دل به باطلت منصوب

وز درون پا به راه حق سایر

همه سالوس و حرص در باطن

همه پرهیز و زهد در ظاهر

به نفاقت زبان مصدق حق

جان به اثبات باطلت ناصر

باش من غیر ناظرین اماه

امر شد در کتابت از آمر

آنکه خود نفس وطیب و عصمت و طهر

و امتثال اوامرش طاهر

تو به محض شکم پرستی هات

محفلی را که آمدی حاضر

نفس مولت حریص بر مأکول

چشم شوخت به شش جهت ناظر

خواه سنی بوند یا شیعی

خواه مسلم بوند یا کافر

هرکه مانع شدت از او شاکی

هرکه معطی بدت از او شاکر

عضو زاید به خبث باطن شخص

مرد و زان راست آیتی ظاهر

اینک انگشت در کف خود توست

در خباثت علامتی باهر

اهل شهر این سخن شنیده تمام

عام از خاص و غایب از حاضر

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز برریش این شش انگشتی

از صمد اختیار کرده صنم

بر کلیسا نهاده نام حرم

راستی را بیا و از ره ی رشد

رام شو وز رهی به طفره مرم

در کتاب این عبارتی است صریح

کش تو صدبار خوانده ای من هم

می نتابند گفتنش منسوخ

می نیارید خواندنش مبهم

هرچه باشد فتخرجوه لنا

علم پیش شما چه بیش و چه کم

نیست برهان علم فقر و غنا

که تو داری نظر به خیل و حشم

شیخ ره بر صلاح اهل زمان

زید ای فاسدالفنون فافهم

کی بود چون من و تو هیچ ندان

مظهر محدث حدوث و قدم

گه چو یوسف عزیز را مملوک

گه ملوکش به در کمینه خدم

گه جبینت کشد به لشکرگاه

از شب و روز اشهب و ادهم

گه شود برخر برهنه سوار

گه زند خود بدون نعل قدم

گه خرد تا روان کند آزاد

بندگانی به صره ها درهم

گاه بفروشد از تهی دستی

تمر بستان خود به بیع سلم

کوری چشم دشمنان را گاه

سازد از زر و سیم سنج و علم

گاه بهر تسلی اصحاب

هست با آنکه خود ولی نعم

پشم ریسد به مزد از مردم

سنگ بندد ز جوع بربشکم

گاه بافد بریحه بند غلاف

گاه باشد بریشمش پرچم

گه بپوشد برهنگان ده و بیست

گه زند رقعه قعه برروی هم

گه کند خرقه رهن صاعی جو

گه کند جامه دیبه ی معلم

کار او را به کس قیاس مکن

سری اعلام کردمت اعلم

باری این نکته ناتمام هنوز

کز نگارش شکست نوک قلم

نه همین اهل نطق کرده سرود

کاین سخن گشته ورد صامت هم

تاحمایت یکی است با پشتی

تیز برریش این شش انگشتی

ای ملبس به ثوب کذب و دغا

وی عری از شعار صدق و صفا

ناگزر هرکرا شکم معبود

نان و آبش بود رسول و خدا

پی سنجیدن شقی و سعید

کرده میزان خویش بخل و سخا

گشته ثابت به محض عادت نفس

حب و بغضش به اهل منع و عطا

هم به باطل نموده نسبت حق

هم به نفرین سروده نام دعا

ظن و تخمین و وهم و شبهه و شک

اجتهاد و قیاس و رای و هوا

این خرافات پوچ لایعنی

نسبتش برنبی کجاست روا

من نگویم امام گوید نیست

مذهب حق به اختیار شما

هست نزدیک اهل حق که یقین

نیست ناموس حق به خواهش ما

بر ستم وضع کرده آیت عدل

برظلم نصب کرده نام ضیا

گربه را کی سزاست نسبت شیر

پشه را کی رواست اسم هما

همچو مام خود تو ملحد شوم

که غضب را نهاده نام رضا

دست جور و جسارتت چندی است

همه را جیب صبر کرده قبا

زین پس البته نیست جای گله

سر کنم گر برات کلک هجا

گرچه زان امر عاجزم چونانک

عجز دارم خدای را ز ثنا

آنچه من رانم از قبایح تو

نیست جز قطره ای ز صد دریا

نیست نار حمیتت در دل

آن چنان کت به دیده آب حیا

شوره در کاسه ات به جای نمک

نوره بر لحیه ات به جای حنا

شکر یزدان که نزد خسرو ملک

ناصرالدین خدیو مهر بها

آنقدر کت لزوم داشت به فرض

ساخت رسوا قدر به امر قضا

تاکنون خلق از کبیر و صغیر

پیر و برنا تمام شاه و گدا

پیش و پس هر نماز و نافله ای

کرده اوراد خویش صبح و مسا

تا حمایت یکی است با پشتی

تیز برریش این شش انگشتی

صفایی جندقی

دیوان اشعار