معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ سحاب اصفهانی

میرزا سید محمد سحاب اصفهانی (درگذشته به سال ۱۲۲۹ هجری قمری) فرزند سید احمد هاتف اصفهانی و از شعرای عهد فتح‌علی‌شاه و از مداحان اوست. سحاب در علم نجوم و طب، شعرشناسى و فنون ادبى داراى اطلاعات کافى بود. در اواسط زندگى به مکه معظمه سفر کرده و بعد از بازگشت به منصب داروغگى دفتر همایون رسید. کالبد او را به امر فتحعلى‌ شاه به نجف اشرف برده و در آنجا دفن کردند. علاوه بر دیوان اشعار کتابهای «روضه البکاء» و «سحاب البکا» در مراثى حضرت سیدالشهداء و تذکرهٔ «رشحات سحاب» از او به جا مانده است. دیوان وی از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : زهی طغرای نام نامیت عنوان دیوان‌ها

شمارهٔ ۲ : ای ذات تو افتخار دنیا

شمارهٔ ۳ : تا سازم آشنایت نا آشنا نگارا

شمارهٔ ۴ : از دست دادخواه اگراینست آه ما

شمارهٔ ۵ : یاد بی تابی روز وصل یار آمد مرا

شمارهٔ ۶ : شعله ور چون برق خواهم بی تو آه خویش را

شمارهٔ ۷ : ننالد دل که ترسد بشنود هر کس فغانش را

شمارهٔ ۸ : دلی دارم به امید و وصالش شاد ازین شب‌ها

شمارهٔ ۹ : سر کویی که هرگز ره ندارد پادشاه آنجا

شمارهٔ ۱۰ : نصیبم باد یا رب وصل او دور از رقیب اما

شمارهٔ ۱۱ : چون جرم گنه وفاست ما را

شمارهٔ ۱۲ : دانی که شوخ خوش سخن خوش کلام ما

شمارهٔ ۱۳ : دلم ز سینه برون رفت و جان بود تنها

شمارهٔ ۱۴ : دانی که چه کردیم متاع دل و دین را؟

شمارهٔ ۱۵ : دانی چه اثر داشت دعای سحر ما؟

شمارهٔ ۱۶ : بگشای پای ما که کمند وفای تو

شمارهٔ ۱۷ : عقده ای از کار ما نگشود لعل یار ما

شمارهٔ ۱۸ : مانند من سگی سر کوی حبیب را

شمارهٔ ۱۹ : در کویش ای رقیب همین درد بس مرا

شمارهٔ ۲۰ : کاش آنکه بر آمیخت به مهرش گل ما را

شمارهٔ ۲۱ : ره به این ضعف ار به کوی یار می باید مرا

شمارهٔ ۲۲ : افزود جفای بت بیدادگرم را

شمارهٔ ۲۳ : گر به دل صد بار گویم قصهٔ جانانه را

شمارهٔ ۲۴ : به قصد صید دیگر ریخت خون صید دل ما را

شمارهٔ ۲۵ : ماند آخر حسرت دیدار او در دل مرا

شمارهٔ ۲۶ : گر سر انکار قتل چون منی دارد زننگ

شمارهٔ ۲۷ : گر نخواهم که به فرمان دل آرم جان را

شمارهٔ ۲۸ : صحبت اغیار داد ره به دلش کینه را

شمارهٔ ۲۹ : تا این دل دیوانه بود عاقلهٔ ما

شمارهٔ ۳۰ : ساقیا تا کی غم دوران گدازد تن مرا؟

شمارهٔ ۳۱ : سوزد هزار شمع به بیت الحزن مرا

شمارهٔ ۳۲ : گردون مباد آن که بیایی به خواب ما

شمارهٔ ۳۳ : چه منتی پر و بال شکسته بر سر ما

شمارهٔ ۳۴ : رقیب یافته در کوی یار بار امشب

شمارهٔ ۳۵ : کرده روی خود به خون دل خضاب

شمارهٔ ۳۶ : یا مرگ یا وصال ای کاش عنقریب

شمارهٔ ۳۷ : روز و شب می نالم از بخت بد و چشم پر آب

شمارهٔ ۳۸ : بختم به خواب کرد ز وصل تو کامیاب

شمارهٔ ۳۹ : کامم اگر طلب کنی یک رهم از وفا طلب

شمارهٔ ۴۰ : از آب و اشک ای لبت از خوی می در آب

شمارهٔ ۴۱ : گر خرد سنجد مه روی تو را با آفتاب

شمارهٔ ۴۲ : روز آن را که سیه گشت ز چشم سیهت

شمارهٔ ۴۳ : ز خشم و جنگ تو جان بس ملول و دلتنگ است

شمارهٔ ۴۴ : در خواب هم ز وصل تو کس کامیاب نیست

شمارهٔ ۴۵ : گویند که در شرع نبی باده حرام است

شمارهٔ ۴۶ : تا به کی باشد به بزم غیر یا در کوی دوست

شمارهٔ ۴۷ : از زلف و رخت روز و شبم تیره و تار است

شمارهٔ ۴۸ : در ره عشق اختیار از دست رفت

شمارهٔ ۴۹ : چون یوسف من گر به نکوئی پسری داشت

شمارهٔ ۵۰ : بسکه در عهدت به ما بیداد رفت

شمارهٔ ۵۱ : چه عجب گر دلم از عشق تو در تاب و تب است؟

شمارهٔ ۵۲ : به بزم ای زاهد اینک می سبیل است

شمارهٔ ۵۳ : ندارد تحفهٔ جان گر حقارت

شمارهٔ ۵۴ : مرا طاقت پرو غم اندکی نیست

شمارهٔ ۵۵ : دو عقیقت دو چشمه ی نوش است

شمارهٔ ۵۶ : اگر این روزگار و این زمانه است

شمارهٔ ۵۷ : در حریم وصل تو از رشک کارم مشکل است

شمارهٔ ۵۸ : چون خیال او ز جان مهجور نیست

شمارهٔ ۵۹ : فغان زاغ درین باغ با هزار یکی است

شمارهٔ ۶۰ : سویش ره آمد شد هر بوالهوسی نیست

شمارهٔ ۶۱ : به کوی یار مرا جور آسمان نگذاشت

شمارهٔ ۶۲ : آنکه بی غم نه یک زمان دل ماست

شمارهٔ ۶۳ : مدار امید وفا از دلی که کین دانست

شمارهٔ ۶۴ : مدعی بی تو در بلای من است

شمارهٔ ۶۵ : جز دام توام شکر که جای دگری نیست

شمارهٔ ۶۶ : تا زهر صید نه در دام تو غوغایی هست

شمارهٔ ۶۷ : نه همین کوی تو از لوث رقیبان پاک نیست

شمارهٔ ۶۸ : با آنکه هیچ میل کسی در دل تو نیست

شمارهٔ ۶۹ : خوش آنکه چشم تو گاهی بمن نگاهی داشت

شمارهٔ ۷۰ : گفتی دل از قفای نکویان کدام رفت

شمارهٔ ۷۱ : آن چه شمعی است فروزنده رخ یار من است

شمارهٔ ۷۲ : تا صحبت یار دلنواز است

شمارهٔ ۷۳ : بگذشت زجان هر کس و از آن سر کو رفت

شمارهٔ ۷۴ : زاهل امتحان کس در میان نیست

شمارهٔ ۷۵ : پایان شب هجر تو خواهم پی حاجات

شمارهٔ ۷۶ : چو حاصل است ترا وصل یار حور سرشت

شمارهٔ ۷۷ : بر سر رحم آسمان و یار به کین است

شمارهٔ ۷۸ : داد چو بر زلف سمن سا شکست

شمارهٔ ۷۹ : با غیر ز می پر است جامت

شمارهٔ ۸۰ : در دلم خار غم خلیدهٔ اوست

شمارهٔ ۸۱ : گرنه یک گل چون گل روی تو در گلزار نیست

شمارهٔ ۸۲ : روشن از شعلهٔ دل عارض جانانهٔ ماست

شمارهٔ ۸۳ : یاری مخواه از آن که به ما سازگار نیست

شمارهٔ ۸۴ : بدامگاه غمت دل فتاده و شاد است

شمارهٔ ۸۵ : امشب آن شمع شب‌افروز به کاشانهٔ کیست

شمارهٔ ۸۶ : خوش دولتی است وصل تو نعمت حیات

شمارهٔ ۸۷ : درین زمانه به هر گوشه بی زبانی هست

شمارهٔ ۸۸ : جان کیست ندانم که در این شهر برایت

شمارهٔ ۸۹ : چسان سراغ تو گیرم ز خلق من که برایت

شمارهٔ ۹۰ : ز جور یار و گردون دل غمین است

شمارهٔ ۹۱ : در بساط عاشقی از عشق غیر از نام نیست

شمارهٔ ۹۲ : اشک من مانع آه سحری نیست که نیست

شمارهٔ ۹۳ : آنرا که زهجر دردناک است

شمارهٔ ۹۴ : همین نه غیر رخ یار دید و هیچ نگفت

شمارهٔ ۹۵ : حکایت لب شیرین عبارتت به عبارت

شمارهٔ ۹۶ : آن دل آرام که دل آینه دار رخ اوست

شمارهٔ ۹۷ : عشق جانان را به جز ویرانهٔ دل خانه نیست

شمارهٔ ۹۸ : خطا نکرده بود روزم از تو تار عبث

شمارهٔ ۹۹ : به غیر مرگ که دور از توام به آن محتاج

شمارهٔ ۱۰۰ : آنرا که درد عشق تو ره یافت در مزاج

شمارهٔ ۱۰۱ : هر که را در کیش او نهی است راح

شمارهٔ ۱۰۲ : ز صاف راح بکش هر صباح جام صبوح

شمارهٔ ۱۰۳ : ز شیخ ما چه شماری هزار فعل قبیح؟

شمارهٔ ۱۰۴ : پوشد اگر نهان نه کنی در نقاب رخ

شمارهٔ ۱۰۵ : فغان که زاغ به گلشن زبسکه شد گستاخ

شمارهٔ ۱۰۶ : عشقت ز هر چه جز تو فراموشی آورد

شمارهٔ ۱۰۷ : نگیرد تا دلت در دل دری چند

شمارهٔ ۱۰۸ : هر گل که پس از مردنم از خاک بر آمد

شمارهٔ ۱۰۹ : اگر کام من سال و ماهی برآید

شمارهٔ ۱۱۰ : با چشم تر هر جا روم کآن سرو بالا بگذرد

شمارهٔ ۱۱۱ : گر یار بحالم نظری داشته باشد

شمارهٔ ۱۱۲ : میل رفتن گر از آن گوشهٔ بامم باشد

شمارهٔ ۱۱۳ : دل که او بیخبر از روز سیاهش باشد

شمارهٔ ۱۱۴ : گفتی دل نا شاد تو را شاد توان کرد

شمارهٔ ۱۱۵ : زروی لطف اگر یار در کنار نشیند

شمارهٔ ۱۱۶ : ساقی بیار باده که ایام دی رسید

شمارهٔ ۱۱۷ : هر آن خصمی که با من آسمان کرد

شمارهٔ ۱۱۸ : که با آن شاه خوبان شمه‌ای از حال من گوید

شمارهٔ ۱۱۹ : نیند طالب می عاشقان که خوردستند

شمارهٔ ۱۲۰ : آن شوخ را ز دوستیم تا خبر نبود

شمارهٔ ۱۲۱ : هر زمان دامن به خون بی‌گناهی تر کند

شمارهٔ ۱۲۲ : دل از باد صبا ز احوال دلبر چون خبر گیرد

شمارهٔ ۱۲۳ : دم مرگ است و بازم دل بود در فکر یار خود

شمارهٔ ۱۲۴ : با من فلک هزار جفا هر زمان کند

شمارهٔ ۱۲۵ : نثارت جان کنم گر زر نباشد

شمارهٔ ۱۲۶ : چو زلف بر مه رویش نقاب می‌گردد

شمارهٔ ۱۲۷ : سکندر آگهیش گرز لعل جانان بود

شمارهٔ ۱۲۸ : تا زحال دل من دلبر من غافل بود

شمارهٔ ۱۲۹ : چون من هر کس که از جان سیر باشد

شمارهٔ ۱۳۰ : دل اگر از غم او کار مرا مشکل کرد

شمارهٔ ۱۳۱ : هر کجا کو به چنین خط و چنان خال رود

شمارهٔ ۱۳۲ : امیدواری من در جهان وصال تو باشد

شمارهٔ ۱۳۳ : دانی که از کیم می وصلت به جام بود

شمارهٔ ۱۳۴ : کدام تیر بلا ترکش زمانه ندارد

شمارهٔ ۱۳۵ : اگر وقت سحر در ناله ی هر کس اثر باشد

شمارهٔ ۱۳۶ : کو طاقت دیدار گرفتم که تواند

شمارهٔ ۱۳۷ : با دل آگه شدم آن شوخ ستمکاره چه کرد

شمارهٔ ۱۳۸ : بی بند کجا پای دل من بگذارد

شمارهٔ ۱۳۹ : بستیم لب از شکوه ی پیمان گسلی چند

شمارهٔ ۱۴۰ : هیچگه با من محنت زده بیداد نکرد

شمارهٔ ۱۴۱ : لب لعلت چو میل باده کند

شمارهٔ ۱۴۲ : از من به حذر یار هوسناک نباشد

شمارهٔ ۱۴۳ : هر جا که غمی بر دل غمگین من آمد

شمارهٔ ۱۴۴ : خواهم که کسم با خبر از راز نباشد

شمارهٔ ۱۴۵ : دل بود چو دور از در خویشم به جفا کرد

شمارهٔ ۱۴۶ : یکی است بیتو گرم زهر در گلو ریزند

شمارهٔ ۱۴۷ : ز روی پردگی ما چو پرده بر گیرند

شمارهٔ ۱۴۸ : دل کز اینگونه ز هجران تو خون خواهد شد

شمارهٔ ۱۴۹ : ما و رقیب را دل نا شاد و شاد داد

شمارهٔ ۱۵۰ : اگر زین پیش بر دستم دلی بود

شمارهٔ ۱۵۱ : مرغ دل با زلف او آرام نتوانست کرد

شمارهٔ ۱۵۲ : مرا مشکل گشا تا دل نباشد

شمارهٔ ۱۵۳ : سوی این زهد فروشان بگذر باری چند

شمارهٔ ۱۵۴ : بلای دل کز آن بالا به صد غم مبتلا باشد

شمارهٔ ۱۵۵ : ز آب چشم ماست کز دنبال محمل می‌رود؟

شمارهٔ ۱۵۶ : نتوان شنید وصف رخش را و جان نداد

شمارهٔ ۱۵۷ : دانی چه بود عمر گران مایه دمی چند

شمارهٔ ۱۵۸ : اسیر زلف تو فارغ ز هر گزند شود

شمارهٔ ۱۵۹ : عنان او چو گرفتم دل از فغان افتاد

شمارهٔ ۱۶۰ : اسرار عاشقی ز دلی آشکار شد

شمارهٔ ۱۶۱ : این نه خط است که آرایش حسن تو فزود

شمارهٔ ۱۶۲ : زین الم در دم مرگم المی بیش نباشد

شمارهٔ ۱۶۳ : خسروا صحن فلک ساحت میدان تو باد

شمارهٔ ۱۶۴ : نه من هر آن که ز ابنای انس جان دارد

شمارهٔ ۱۶۵ : بازم از وصلش به جسم ناتوان جان کی رسد

شمارهٔ ۱۶۶ : هر غم که جدا از دل غمگین من آمد

شمارهٔ ۱۶۷ : کی ز امتداد روز قیامت حذر کند

شمارهٔ ۱۶۸ : تو آن نئی که کسی از غمت هلاک شود

شمارهٔ ۱۶۹ : خواب راحت شد از آن دیده که سوی تو فتاد

شمارهٔ ۱۷۰ : تا روان اشک من از دیده ی تر خواهد بود

شمارهٔ ۱۷۱ : آسمان هر ستمی با من می خواره کند

شمارهٔ ۱۷۲ : اگر آگه ز خزان باد بهاری نشود

شمارهٔ ۱۷۳ : چندیست فلک را سر بیداد نباشد

شمارهٔ ۱۷۴ : روزی که از سبو به قدح باده خواستند

شمارهٔ ۱۷۵ : آن روز که او را غم خونین کفنی بود

شمارهٔ ۱۷۶ : روی تو جان فزا لب تو دلفریب شد

شمارهٔ ۱۷۷ : دل بدرد عشق اگر چندی گرفتارت کند

شمارهٔ ۱۷۸ : گلی کز آتش غیرت گلاب می‌سازد

شمارهٔ ۱۷۹ : جز اینکه میل جفا و سر ستم دارد

شمارهٔ ۱۸۰ : مدعیان در پیم جمله کمین کرده اند

شمارهٔ ۱۸۱ : پیشتر کاین دل درون سینه ماوا کرده بود

شمارهٔ ۱۸۲ : از دست تست باده به کامم چنان لذیذ

شمارهٔ ۱۸۳ : تنها منم نه از همه کس خاکسارتر

شمارهٔ ۱۸۴ : از بس گرفته خو بخیالت دل صبور

شمارهٔ ۱۸۵ : آورده ام بکف باز زلف نگار دیگر

شمارهٔ ۱۸۶ : کشیم بارز کویت به سوی یار دگر

شمارهٔ ۱۸۷ : بر آن سرم که دهم دل به دلنواز دگر

شمارهٔ ۱۸۸ : دلش از عشق خون به سینه نگر

شمارهٔ ۱۸۹ : مردیم و دل ز دست غمش در فغان هنوز

شمارهٔ ۱۹۰ : از عاشقی نگشته دلت مهربان هنوز

شمارهٔ ۱۹۱ : جدا کرد از منت بخت بد امروز

شمارهٔ ۱۹۲ : صباح عید صیام است ساقیا برخیز

شمارهٔ ۱۹۳ : سوی قد سرو و رخ گل چون نگرد کس

شمارهٔ ۱۹۴ : ز دوری تو نمردم همین گناهم بس

شمارهٔ ۱۹۵ : ذوقی مبادش از غم صیاد در قفس

شمارهٔ ۱۹۶ : هر که دید آن گل عارض مژهٔ خونبارش

شمارهٔ ۱۹۷ : تا پیر می فروش چه آمد سعادتش

شمارهٔ ۱۹۸ : آنکه می گشت سکندر به جهان در طلبش

شمارهٔ ۱۹۹ : چو پرده بر فتد از روی مهر آسایش

شمارهٔ ۲۰۰ : به راهی می‌کشد عشقم که پیدا نیست پایانش

شمارهٔ ۲۰۱ : خوشا آن روزگار خوش که با من بود یاری خوش

شمارهٔ ۲۰۲ : نه از پیوند هر آلوده دامانی بود باکش

شمارهٔ ۲۰۳ : اگر ز آمیزش اغیار نبود یار من عارش

شمارهٔ ۲۰۴ : گر خواهی ای صبا خبری خوش رسانیش

شمارهٔ ۲۰۵ : نه همین ز شرم در بر نکشیده‌ام هنوزش

شمارهٔ ۲۰۶ : به ناکامی دهم جان چون ببینم روی گلفامش

شمارهٔ ۲۰۷ : ز چشم غیر پوشیدم جمالش

شمارهٔ ۲۰۸ : بس آنجا رفته بر خاک آرزویش

شمارهٔ ۲۰۹ : اگر با غیر خواهم سر گرانش

شمارهٔ ۲۱۰ : روزی که یکی شیفته آمد به کمندش

شمارهٔ ۲۱۱ : تا نئی از قید جان و تن خلاص

شمارهٔ ۲۱۲ : رود ز جانم اگر بنگرم بر آن عارض

شمارهٔ ۲۱۳ : بهر بر چیدن چو چیدند این بساط

شمارهٔ ۲۱۴ : بلبل به چمن چنان کند حظ

شمارهٔ ۲۱۵ : چون تو می خواهیم از خود به نگاهی قانع

شمارهٔ ۲۱۶ : یار رقیب شد به فسون یار من دریغ

شمارهٔ ۲۱۷ : ز اطراف گلستان تو روئیده خار حیف

شمارهٔ ۲۱۸ : بار در بزم وصال تو شب تار فراق

شمارهٔ ۲۱۹ : خواهد هزار زنده ز غیرت شود هلاک

شمارهٔ ۲۲۰ : زان گونه در فراق تو نومیدم از وصال

شمارهٔ ۲۲۱ : خطت دمید و آمدی ای غمگسار دل

شمارهٔ ۲۲۲ : هر عهد به هر کسی که بستم

شمارهٔ ۲۲۳ : ایمن نباشد عاشقی در کویت از تیغ ستم

شمارهٔ ۲۲۴ : از تغافل یا تو را با خویش مایل می‌کنم

شمارهٔ ۲۲۵ : گر زآن که فغانی ز دل زار برآرم

شمارهٔ ۲۲۶ : چنان در بزم غیر امشب غمین از وصل جانانم

شمارهٔ ۲۲۷ : آمد ز درو داد به کف جام شرابم

شمارهٔ ۲۲۸ : در عشق چو باید که به ناچار بمیرم

شمارهٔ ۲۲۹ : دل صید کمند تست جان هم

شمارهٔ ۲۳۰ : خواهم اگر به کوی تو خاکی به سر کنم

شمارهٔ ۲۳۱ : بر سر نازش در آن کو با رقیبان نیستم

شمارهٔ ۲۳۲ : چو باشد آن لب میگون شراب ارغوانی هم

شمارهٔ ۲۳۳ : این چه دام است ندانم که در آن افتادم؟!

شمارهٔ ۲۳۴ : خوش آنکه ره عیش به اغیار گرفتیم

شمارهٔ ۲۳۵ : به کوی می فروش افتاد راهم

شمارهٔ ۲۳۶ : چون شادی بی غم به جهان یاد ندارم

شمارهٔ ۲۳۷ : از غم عشقی کز آن آتش به جان انداختیم

شمارهٔ ۲۳۸ : روز جزا چون ادعای جان ناقابل کنم

شمارهٔ ۲۳۹ : چه غم گر در بهاری بوسهٔ او نقد جان دادم

شمارهٔ ۲۴۰ : دل که پیش دوست گوید خون شدم

شمارهٔ ۲۴۱ : به خاک پاکم کنید چندی فغان و غوغا پس از هلاکم

شمارهٔ ۲۴۲ : در هجر تو پروای دل زار ندارم

شمارهٔ ۲۴۳ : پیش از این باری اگر در بزم یاری داشتم

شمارهٔ ۲۴۴ : کجا اندیشه از چشم بد ایام می‌کردم؟

شمارهٔ ۲۴۵ : چه غم که ریخته شد بال و پر ز سنگ توام

شمارهٔ ۲۴۶ : نیم جانی بود تا جا بود در میخانه‌ام

شمارهٔ ۲۴۷ : کی شکایت از دل بی رحم دلبر داشتم؟

شمارهٔ ۲۴۸ : گله تا حشر اگر زیار کنم

شمارهٔ ۲۴۹ : مپندار نا شادی یار دارم

شمارهٔ ۲۵۰ : باز بر درگهت ای مایهٔ ناز آمده‌ام

شمارهٔ ۲۵۱ : هرگز نیافت کس اثری در ترانه‌ام

شمارهٔ ۲۵۲ : گرچه در باغ سر کوی تو ای گل خارم

شمارهٔ ۲۵۳ : گفتم از وصلش علاج درد روزافزون کنم

شمارهٔ ۲۵۴ : عمری امید وفا و مهر از آن دل داشتم

شمارهٔ ۲۵۵ : به زیر تیغ از بس جان خود قابل نمی‌بینم

شمارهٔ ۲۵۶ : چو فکر کوتهی عمر ای پسر کردم

شمارهٔ ۲۵۷ : پیغام تو را گر همه دل بود بریدم

شمارهٔ ۲۵۸ : چون نیست بدل قوت فریاد گرفتم

شمارهٔ ۲۵۹ : کشم ار جور از او باز وفا می‌خواهم

شمارهٔ ۲۶۰ : جز خانه ی دل منزل جانانه ندانم

شمارهٔ ۲۶۱ : چه غم گر در برش مهر خموشی بر دهن دارم

شمارهٔ ۲۶۲ : با خیالت به مراد دل خود در سخنم

شمارهٔ ۲۶۳ : تا برده سیه کاری زلف تو زراهم

شمارهٔ ۲۶۴ : گر قصه ای از زلف چو چوگان تو آرم

شمارهٔ ۲۶۵ : به روی غیر چو نگذاریم که در بندم

شمارهٔ ۲۶۶ : در خیال تو به افتاده است دل از باده‌ام

شمارهٔ ۲۶۷ : پنهان ز مدعی به کناری گرفته‌ایم

شمارهٔ ۲۶۸ : امید مهر به هر کس که بود جز تو گسستم

شمارهٔ ۲۶۹ : دل شد از دست و به راه طلبش آنچه دویدم

شمارهٔ ۲۷۰ : از دست دادخواه اگر این است آه من

شمارهٔ ۲۷۱ : کاش اکنون که به کوی تو بود منزل من

شمارهٔ ۲۷۲ : چندید عتاب و ناز نخواهد هلاک من

شمارهٔ ۲۷۳ : رخ یاران دو زلف تیره پوشیدند از یاران

شمارهٔ ۲۷۴ : نرسد تیر تو بر پیکر من

شمارهٔ ۲۷۵ : گل گلزار گر از آب وگل آید بیرون

شمارهٔ ۲۷۶ : آه که آخر نماند ای بت دمساز من

شمارهٔ ۲۷۷ : با جفا جوی او مشکل شود دمساز من

شمارهٔ ۲۷۸ : مدعی را کرد یار خویشتن

شمارهٔ ۲۷۹ : همین تا از نگاهی بی‌قرارم می‌توان کردن

شمارهٔ ۲۸۰ : به زلف او همه دل‌های دل فگاران بین

شمارهٔ ۲۸۱ : ز خاک کویش ای دل گاه‌گاهی دیده روشن کن

شمارهٔ ۲۸۲ : کس نگفت ای دل به این لیلی و شان نظاره کن

شمارهٔ ۲۸۳ : چند خونش رود از دیدهٔ نمناک برون؟

شمارهٔ ۲۸۴ : بندد دل ار چنین خم مشکین کمند او

شمارهٔ ۲۸۵ : از اشک عاشقان که نماید به کوی تو

شمارهٔ ۲۸۶ : مقصود دو مدعای من آمد جفای تو

شمارهٔ ۲۸۷ : غافل است آن که از دلم دل او

شمارهٔ ۲۸۸ : هر که کند منع من از روی تو

شمارهٔ ۲۸۹ : شب‌های هجر خواب به چشم پر آب کو؟

شمارهٔ ۲۹۰ : گفتم: به دل شکیب تو حسرت نصیب کو؟

شمارهٔ ۲۹۱ : در دام صیاد ای فلک یا ذوق فریادم مده

شمارهٔ ۲۹۲ : کردی به اشتباه کسی سوی من نگاه

شمارهٔ ۲۹۳ : دردا که وفا در این زمانه

شمارهٔ ۲۹۴ : به بند زلف آن دلبر دلم همراه جان مانده

شمارهٔ ۲۹۵ : یاری از یار من و چرخ ستمکار مخواه

شمارهٔ ۲۹۶ : نمی‌دانم کسی در کوی او دارد گذر یا نه

شمارهٔ ۲۹۷ : ز آن روی جان بخش ز آن قد دلخواه

شمارهٔ ۲۹۸ : از او به یاری بختم امید غمخواری

شمارهٔ ۲۹۹ : غم عشق تو را دلهای ویران خانه بایستی

شمارهٔ ۳۰۰ : ای صاف‌تر تو را ز هر آئینه سینه‌ای

شمارهٔ ۳۰۱ : آن کز دل خود ندیده باشی

شمارهٔ ۳۰۲ : با رقیب ای سست پیمان نرد الفت باختی

شمارهٔ ۳۰۳ : یار من یار کسی گشته و دلدار کسی

شمارهٔ ۳۰۴ : کس ای نا مهربان یاران جانی

شمارهٔ ۳۰۵ : که گفت مشک سیه را قرین ماه کنی؟

شمارهٔ ۳۰۶ : هر ساعت الفتی است تو را با جماعتی

شمارهٔ ۳۰۷ : خضر آب زندگی خواست من وصل یار جانی

شمارهٔ ۳۰۸ : مکن تکیه زنهار تا می‌توانی

شمارهٔ ۳۰۹ : جاودان داریم در ساغر شراب زندگی

شمارهٔ ۳۱۰ : از جور او مگر شب هجران شکایتی

شمارهٔ ۳۱۱ : سپید گشت دو چشمم در انتظار نگاهی

شمارهٔ ۳۱۲ : یک ره به چشمم آن پری ناید به صد افسونگری

شمارهٔ ۳۱۳ : خطش مشک تری لعلش نباتی

شمارهٔ ۳۱۴ : ای در درون سینه ز مهرت دفینه‌ای

شمارهٔ ۳۱۵ : ز ناتوانی پیری اگر به جان آیی

شمارهٔ ۱

زهی طغرای نام نامیت عنوان دیوان‌ها

نیابد زیب بی‌نام همایون تو عنوان‌ها

ز گلزارت گلی هر روز گردد زیب دامانی

که افشانند از آن گل دیده‌ها گل‌ها به دامان‌ها

ز یک نور است روشن هر طرف چاک گریبانی

وز آن چاک گریبان چاک‌ها بین بر گریبان‌ها

ندارد طاقت دیدار جانان چشم مهجوران

از آن شد چشم‌های ما حجاب دیدهٔ جان‌ها

ز درمان بی‌نیاز است آنکه آمد خستهٔ عشقش

که بیماران او را دردهای اوست درمان‌ها

شبستان‌های قرب دوست را راهیست بس روشن

که شد نور رسالت شمع راه آن شبستان‌ها

شه عرش آشیان یعنی محمد فخر انس و جان

که آمد بر درش روح الامین از خیل دربان‌ها

مکن ز آلوده دامانی (سحاب) اندیشه تا داری

هم از فیض سحاب لطف ایشان چشم احسان‌ها

شمارهٔ ۲

ای ذات تو افتخار دنیا

نازان به تو امهات و آبا

عنوان کتاب آفرینش

از نام تو یافته است طغرا

با جوهر اولین وجودت

از شایبه ی دویی مبرا

شد جای تو در جهان و باشد

بحری به میان قطره یی جا

از ریزش آستین وجودت

دامان ثری است بر ثریا

آثار جلال ذوالجلال است

چتر مه و مهر عالم آرا

انوار نهان خویش را کرد

از روی تو ایزد آشکارا

افلاک کجا و سجده ات لیک

خم کرده قدی به این تمنا

از فیض مدیح کیست زین سان

اشعار (سحاب) رشک شعرا

شمارهٔ ۳

تا سازم آشنایت نا آشنا نگارا

بیگانه کردم از خویش یاران آشنا را

با آنکه جز صبا نیست پیکی ز من به کویش

خواهم که ره نباشد در کوی او صبا را

چون من کسی گذارد سر بر خط غلامیش

بیرون چرا نهد کس از حد خویش پارا؟

از نو چه خواهد آرد کس را به دام عشقش

با عاشقان دیرین کمتر کند جفا را

با جور آن جفاجو چندان نکرده ام خو

کآرم به خاطر از او اندیشه ی وفا را

دردم بلای هجران درمان وصال جانان

دردا که نیست درمان این درد بی دوارا

گفتم که: گویم امشب تنها به او غم دل

بی مدعی نیاید چون یافت مدعا را

از رخ به خلق بنمود آثار صنع معبود

وز خویش کرد خوشنود هم خلق و هم خدا را

اکنون (سحاب) کآنجاره یافتند اغیار

شادم از این که ره نیست در کوی دوست ما را

شمارهٔ ۴

از دست دادخواه اگراینست آه ما

آه ار به داد ما نرسد دادخواه ما

از جرم خون من مکن اندیشه ای به حشر

کآنجا به غیر دل نبود کس گواه ما

صد بار آشیان مرا سوخت برق آه

یک خار کم نکرد به عمری ز آه ما

تأثییر آه ماست که کرده است ایمنش

اندیشه ای که داشت ز تأثیر آه ما

دل هر دم از تو نالد و من عذر خواه او

از این گناه تا که شود عذر خواه ما

گر پرتوی ز ماه بیفتد در آن (سحاب)

هر محفلی که گشته فروزان ز ماه ما

شمارهٔ ۵

یاد بی تابی روز وصل یار آمد مرا

چون بگوش افغان بلبل در بهار آمد مرا

جان و دل بی تاب زلفی تابدار آمد مرا

بی قراری آفت صبر و قرار آمد مرا

کار تا مشکل نشد در عشق مرگ آسان نشد

عقده های کار من آخر بکار آمد مرا

یاد عیش روزگار وصل پاداشش چه بود؟

آنچه بر سر از جفای روزگار آمد مرا

رفت و دل برد از من و اکنون غمش ریزد ز چشم

قطره های خون که از دل یادگار آمد مرا

با تو تا روز شمار افغان که نتوانم شمرد

غصه های دل که بیرون از شمار آمد مرا

بر سرت گفتا که آیم امشب و بر سر (سحاب)

آنچه از هجران نیامد زانتظار آمد مرا

شمارهٔ ۶

شعله ور چون برق خواهم بی تو آه خویش را

تا کنم زان چاره ی روز سیاه خویش را

نیست ناز و غمزه در فرمان او چون خسروی

کز خرابی منع نتواند سپاه خویش را

شکوه ی او جرم ما وین جرم را دل عذر خواه

تا چه سان خواهیم عذر عذرخواه خویش را

بس که باشد مایل خود شرم را بندد به خویش

کافگند بر خویشتن دایم نگاه خویش را

من ندانستم بود کشتن سزای جرم مهر

ورنه زو پنهان نمیکردم گناه خویش را

نیست میر کاروان را ایمنی ز آسیب راه

تا نباشد رهنما گم کرده راه خویش را

گرچه پیر سالخوردی شد (سحاب) اما کند

صرف ماه خردسالی سال و ماه خویش را

شمارهٔ ۷

ننالد دل که ترسد بشنود هر کس فغانش را

زتاثیر فغان آگه شود دراز نهانش را

به جستجوی دل در کوی آن دلبر بدان مانم

که مرغی در گلستان گم کند هم آشیانش را

به هر بیگانه گردید آشنا آن کس که من اول

به حرف آشنایی آشنا کردم زبانش را

به هر بیگانه گردید آشنا آن کس که من اول

به حرف آشنایی آشنا کردم زبانش را

بت نامهربانم وقتی آگه گردد از حالم

که بیند مهربان با غیر یار مهربانش را

روان چون سوی بزم غیر بینم خوشخرامی را

کز آب دیده دارد تربیت سرو روانش را

تمام عمر از آن نا آشنا گر بی خبر مانم

از آن بهتر که از بیگانگان پرسم نشانش را

فزود از سبزه ی خط حسن روی او گلستان بین

که هم باشد بهار تازه ای فصل خزانش را

دهد گر خضر باید لذت دیدار جان بخشش

به عیش گاه گاه ما حیات جاودانش را

(سحاب) از پاسبانش این ترحم بس بود ما را

که بگذارد گهی بوسیم خاک آستانش را

شمارهٔ ۸

دلی دارم به امید و وصالش شاد ازین شب‌ها

ولی فریاد از آن روزی که آرد یاد ازین شب‌ها

به امیدی که بنشیند مگر در کوی او روزی

به این شادم که خاک من رود بر باد ازین شب‌ها

شب هجران به روز وصل بود آبستن و اکنون

شب وصلست هر شب تا چه خواهد زاد ازین شب‌ها

بود شب‌های شادی را ز پی روز مکافاتی

دلم در زحمت این روزها افتاد ازین شب‌ها

بود شب‌های وصلش مایهٔ شادی (سحاب) اما

دل ناشاد من دانم نگردد شاد ازین شب‌ها

شمارهٔ ۹

سر کویی که هرگز ره ندارد پادشاه آنجا

گدای بینوایی را که خواهد داد راه آنجا

کشد گر بی گناهان را نمی اندیشد از محشر

که داند نیست خوبان را عقابی زین گناه آنجا

چو سوی صید گه تازد به تیغش حاجتی نبود

که از پا افکند صد صید را از یک نگاه آنجا

به هر منزل که بارد ابر چشم من سرشک غم

نروید تا قیامت جز گل حسرت گیاه آنجا

چو صیدی در حرم جوید پناه ایمن بود اما

به کوی او کشند او را که می جوید پناه آنجا

مکن هرگز تمنای بهشت اندیشه ی دوزخ

اگر مطلب رضای اوست خواه اینجا و خواه آنجا

به کنجی بی مه رویش گرفتم جا که روز و شب

فتد نه پرتوی از مهر و نه عکسی زماه آنجا

چه غم نبود اگر ما را زبان عذر در محشر

که ما را بس امید رحمت او عذر خواه آنجا

ندارم عار در کویش (سحاب) ار چون گدایانم

که آید در نظر یک سان گدا با پادشاه آنجا

شمارهٔ ۱۰

نصیبم باد یا رب وصل او دور از رقیب اما

رقیب از وصل او هم باد یارب بی نصیب اما

همین نه در چمن مرغ چمن را جاست گاهی هم

گرفتار شکنج دام گردد عندلیب اما

دوای درد خود را از طبیبان هر کسی جوید

مرا هم هست درد بی دوایی از طبیب اما

به هر کس داده یار دلفریبم وعده وصلی

به من میدهد از وعده ی وصلش فریب اما

حدیث دوستی بود آشنا در گوشت اکنون، هم

حدیث آشنایی هست در گوشت غریب اما

چنین کاغیار را جایی نباشد جز سر آن کو

مرا هم نیست جایی در سر کوی حبیب اما

چو من کز آن کو دور گشتم عاقبت یا رب

رقیبان هم شوند آواره زان کو عنقریب اما

دل آن سنگدل گر ناشکیبا نیست دور از من

مرا هم نیست دور از روی او در دل شکیب اما

رقیب از هجر روی او سپارد جان (سحاب) آن هم

جدا از روی او خواهد سپارد جان رقیب اما

شمارهٔ ۱۱

چون جرم گنه وفاست ما را

هر نوع کشد سزاست ما را

از خنجر خویش خون ما ریخت

زین بیش چه خونبهاست ما را

هر وقت که با رقیب بنشست

در محفل خویش خواست ما را

یکبار به بزم خویش ننشاند

نوعی که سزای ماست ما را

چندانکه چو بدر حسنش افزود

مانند هلال کاست ما را

از ما شده مدعی گریزان

داند که چه مدعاست ما را

دارد سر قتل ما و در سر

غافل که همین هواست ما را

در عشق (سحاب) هر که از خویش

بیگانه شد آشناست ما را

شمارهٔ ۱۲

دانی که شوخ خوش سخن خوش کلام ما

حرفی که ناورد به زبان چیست؟ نام ما

حاصل شود به نیم نگاه تو کام ما

ای لطف ناتمام تو عیش تمام ما

پرسید نام ما بت شیرین کلام ما

گویی زدند سکه ی دولت به نام ما

گفتم به دل که تا به که ئی بی قرار گفت:

چندانکه هست در کف عشقش زمام ما

هم گریه های ماست به جا در خیال وصل

هم خنده ی فلک به خیالات خام ما

در عهد نیست کس به جهان چون تو بی ثبات

زآنسان که در وفا و ثبات و دوام ما

گر دل نمی کشید چنین آه آتشین

یا رب که می کشید ز چرخ انتقام ما؟

ما را به بزم خود به گمان رقیب خواند

ما شادمان از این که کند احترام ما

گفتم که با کس آن بت شیرین سخن (سحاب)

گوید سخن نه اینکه جواب سلام ما

شمارهٔ ۱۳

دلم ز سینه برون رفت و جان بود تنها

چو بلبلی به قفس از هم آشیان تنها

به یاری تو کنونم کشد خوشا وقتی

که بود دشمن جان من آسمان تنها

اگر به کشتن خلق جهان چنان کوشی

همین تو جان جهان مانی و جهان تنها

صداقت دگرش هست جز دمیدن خط

گل مرا نبود موسم خزان تنها

زخاک کوی تو هم یافتم چو یافت (سحاب)

همین نیافت خضر عمر جاودان تنها

شمارهٔ ۱۴

دانی که چه کردیم متاع دل و دین را؟

در راه تو دادیم هم آن را و همین را

چین سر زلف تو گشودند و ندانم

یا آن که گشودند سر نافه ی چین را

بر زخم نمک خوش نه، ولی مرهم خود یافت

زخم دل من آن سخنان نمکین را

با هم نفسی یک نفس از دل نکشیدم

تا آن که کشیدم نفس باز پسین را

قدر غم عشق تو ندانند رقیبان

هر سفله چه داند ثمن در ثمین را؟

ناچار قبول ار نکنم وعده ی وصلش

دیگر به چه خرسند کنم جان غمین را؟

ناصح نبود جهلی ازین بیش که آن روی

می بینی و گویی که مبین روی چنین را

گیرم که توانم بکنم ترک غلامیش

پنهان نتوانم که کنم داغ جبین را

هرگز نکند رنجه (سحاب) آن شه خوبان

بر قتل ضعیفی چو تو بازوی سمین را

شمارهٔ ۱۵

دانی چه اثر داشت دعای سحر ما؟

این بود که نگذاشت به عالم اثر ما

زاول قدم از پای فتادیم و ازین پس

تا در ره عشق تو چه آید به سر ما

جز بار غم از شاخ وفای تو نچیدیم

از نخل جفایت چه بود تا ثمر ما؟

مرگ همه اغیار خوش است ارنه چه حاصل؟

یک خار اگر کم شود از رهگذر ما؟

پروانه ی محروم ز شمعیم و، ز دل خاست

این آتش سوزنده که بینی ز پر ما

جز اینکه شود وقت نگه مانع دیدار

دیگر چه بود خاصیت این چشم تر ما؟

بیداد گرا خوبه ستم کردی و ترسم

گیرد ز تو داد دل ما دادگر ما

دی پیر مغان گفت دو چیز است که بخشد

عمر ابد و آب خضر خاک در ما

افغان چو جرس خاست (سحاب) از همه دلها

بنشست به محمل چو مه نو سفر ما

شمارهٔ ۱۶

بگشای پای ما که کمند وفای تو

محکم تر است از همه بندی به پای ما

رفتیم از پی دل و دانی به راه عشق

گمراه تر از ما که بود رهنمای ما

گر چون تو دلبری برد از کف دل ترا

آگه شوی ز حال دل مبتلای ما

چون مرگ غیر باعث آزردگی تست

شادیم از این که نیست اثر در دعای ما

تیغ از میان کشیدی و از دل کشیدی آه

کشتی از آن و دادی ازین خونبهای ما

خواهیم مرگ مدعی و خویش تا شود

هم مطلب تو حاصل و هم مدعای ما

بیماری رقیب به حالم نکرد سود

سازد مگر وسیله ی دیگر خدای ما

حیران که در دل که کند جا غم جهان

تا شد بر آستانه ی میخانه جای ما

تا چیست سر اینکه به بیگانگان (سحاب)

زود آشنا شود بت دیر آشنای ما

شمارهٔ ۱۷

عقده ای از کار ما نگشود لعل یار ما

زلف او صد عقدهٔ دیگر زند در کار ما

نسبتی دارند با هم التفاتی دور نیست

نرگس بیمار او را با دل بیمار ما

تا فلک جاری نکرد از دیده ام سیلاب اشک

لحظه ای ایمن نبود از آه آتشبار ما

کاش بخت خفته بیداری بیاموزد ز چشم

یا ز بخت خفته خواب این دیدهٔ بیدار ما

ما نه از روی ریا، از بهر طاعت بسته ایم

طعنه‌ها بر سبحهٔ زاهد زند زنار ما

گر کند از گریه منع ما ولی از رحم نیست

ز اشک خونین هم بخواهد رنگ بر رخسار ما

شمارهٔ ۱۸

مانند من سگی سر کوی حبیب را

باید کز آشنا نشناسد غریب را

دردا که دلبری نبود جز تو تا به تو

چندی کنم تلافی رشک رقیب را

آنجا که زلف و روی تو باشد نهان کند

از شرم برهمن بت و ترسا صلیب را

تازین بهانه بازنگردد ز نیم ره

آگه ز مردنم نکند کس طبیب را

در این چمن دریغ که فرقی نمی کند

از بانگ زاغ زمزمه ی عندلیب را

آن به که حسرت تو بود چون شد از ازل

حسرت نصیب این دل حسرت نصیب را

گویا وفا به وعده کند کامشب اضطراب

افزون زهر شبست دل ناشکیب را

زاهد به ترک عشق فریبم نمیدهد

گویا که دیده آن رخ زاهد فریب را

دارد (سحاب) تا تن عریان چه جلوه سرو

چون او رود بجلوه قد جامه زیب را

شمارهٔ ۱۹

در کویش ای رقیب همین درد بس مرا

کز چون تو نا کسی نکند فرق کس مرا

نه جور خاری و نه جفای گلی دریغ

زآسایشی که بود به کنج قفس مرا

با پاکدامنان هوس الفتیش نیست

آن به که باز داند از اهل هوس مرا

نزدیک گشته محمل آن ماه نو سفر

کز دل رسد به گوش صدای جرس مرا

آن نور دیده رفت و فراقش زدیده برد

نوری که بود از رخ او منقبس مرا

چون دسترس به دامن او نیست ای اجل

بر دامن تو کاش بود دسترس مرا

گر سوز ناله ام بود این بهر آشیان

گیرم که جمع گشت یکی مشت خس مرا

در کنج فقر ترک هوس کرده و کنون

باشد نه بیم دزدونه خوف عسس مرا

گوید ببال از اینکه به جولانگه (سحاب)

آلوده شد به خاک تو نعل فرس مرا

شمارهٔ ۲۰

کاش آنکه بر آمیخت به مهرش گل ما را

میداد به بی مهری او خو دل ما را

بر خاک نگارد خط بی جرمی مقتول

خونی که ز شمشیر چکد قاتل ما را

در آینه بین آن رخ مطبوع که شاید

هم حسن تو گیرد ز تو داد دل ما را

اینست اگر تربیت ابر کرامت

شرمندگی از برق رسد حاصل ما را

از مستی او هیچ به محفل غرضی نیست

جز اینکه نیابد نگه غافل ما را

هجر تو به ما کار به مردن کند آسان

کز وصل تو آسان نبود مشکل ما را

تا بزم که از او شده پر نور (سحابا)

کامشب نبود نوری از او محفل ما را

بر سر نعش آن نگار دلنواز آمد مرا

باز در تن جان از تن رفته باز آمد مرا

چاره ی دردم به مردن کرد دل بیچاره او

در غم عشق تو آخر چاره ساز آمد مرا

نو نهال عمر کافسرد از سموم هجر باز

از نسیم وصل او در اهتزاز آمد مرا

گر نبود آن ماه شمع بزم اغیار از چه دوش

شمع جان افزون زهر شب در گداز آمد مرا؟

چون در میخانه بگشودند گویی بسته شد

بر رخ دل هر در محنت که باز آمد مرا

فارغم از ناز گل زیرا که در کنج قفس

مرغ دل از اسیر گلشن بی نیاز آمد مرا

از بلندی دور از آن زلف دراز امشب (سحاب)

یادگار آن سر زلف دراز آمد مرا

شمارهٔ ۲۱

ره به این ضعف ار به کوی یار می باید مرا

سیلها از دیده ی خونبار می باید مرا

مایل عشاق صادق نیستند این نیکوان

بعد ازین از عشق پاک انکار می باید مرا

گر بخواهم شرم گردد مانع این نظاره ام

دیده ای چون دیده ی اغیار می باید مرا

تا نیفتد در جهان آتش ز آب چشم تر

چاره ی این آه آتشبار می باید مرا

میل ماندن در سر کویش زرشک مدعی

نیست اما قوت رفتار می باید مرا

تا ننالد از فغانم خلقی آن بی رحم را

جور کم یا طاقت بسیار می باید مرا

شکوه ی بیهوده چند از جور خار و بانگ زاغ

قوت پرواز از گلزار می باید مرا

یا نباید این قدر نالید از جورش (سحاب)

یا اثر در ناله های زار می باید مرا

شمارهٔ ۲۲

افزود جفای بت بیدادگرم را

زین به چه اثر بود دعای سحرم را؟

او از همه کس در طلب مژده مرگم

من هر دم ازین شاد که پرسد خبرم را

وقتی که ز کوی تو برد سیل سرشکم

داند همه کس خاصیت چشم ترم را

ذوقی ز اسیری بودم لیک نبندم

بر دام تو دل تا نکنی بال و پرم را

اذن نگهم جز به دم مرگ ندادی

کردی نگه آنگه پس اول نظرم را

گفتم: چه شود گر به عتابی بنوازیم

گفتا: به عبث تلخ چه سازم شکرم را؟

شاید که سری در قدمش سایم ازین پس

گر بخت کند خاک ره دوست سرم را

خوانند (سحابم) ولی آن خشک نهالم

کز من نرسد تربیتی برگ و برم را

شمارهٔ ۲۳

گر به دل صد بار گویم قصهٔ جانانه را

باز می‌خواهد که از سر گیرم این افسانه را

حسرت سنگ تو دارد هرکس اما کو دلی؟

چون بر آرد آرزوی یک جهان دیوانه را

هر زمان از گریه خوش تر گردد احوال دلم

سیل را بنگر که آبادی دهد ویرانه را

دل نمی‌بندم دگر بر التفات نیکوان

صید دام افتاده می‌داند فریب دانه را

صد دل خون گشته افزونست در هر موی او

بر سر زلف دو تا آهسته‌تر زن شانه را

دل به بزم خاص هم فارغ ز درد رشک نیست

زان که او فرقی نمی‌داند ز کس بیگانه را

با صد افسون بعد عمری کآرمش همراه خویش

کرده‌ام گم ز اشتیاق وصل راه خانه را

خلوت دل را حریم وصل جانان دان (سحاب)

نه چو زاهد کعبه یا چون برهمن بتخانه را

شمارهٔ ۲۴

به قصد صید دیگر ریخت خون صید دل ما را

و گرنه هرگز این طالع نباشد بسمل ما را

به راه منزل اغیار پویانست و از خجلت

به هر کس می رسد پرسد نشان منزل ما را

ندارد تا دل ما هست غم در هیچ دل راهی

روا باشد که داند هر دلی قدر دل ما را

بگستر دامی اکنون کز اسیری نیست دل آگه

اگر خواهی بدست آورد صید غافل ما را

(سحاب) آزرده شد دستش ز قتل ما و در محشر

که می گوید جواب ادعای قاتل ما را

شمارهٔ ۲۵

ماند آخر حسرت دیدار او در دل مرا

منتی در دل نهاد این مرگ مستعجل مرا

بارها دل بر وفای خوبرویان بسته ام

باز می خواهم که داند هر کسی عاقل مرا

نفگند از دور هرگز ناوکی بر سینه ام

تا بماند یادگار شست او در دل مرا

ز آب چشم خویش می بستم ره این کاروان

گردو گامی ضعف بگذارد پی محمل مرا

شمارهٔ ۲۶

گر سر انکار قتل چون منی دارد زننگ

به که در محشر گواه خود کند قاتل مرا

ضعفم افزون باد یا رب در شب هجران (سحاب)

زآنکه فارغ کرد از این افغان بیحاصل مرا

بیش از اینم طاقت بیداد نبود چون کنم

گه از جورش رهاند خسرو عادل مرا

شه نشان فتحعلی شاه آنکه بنوازد (سحاب)

با هزاران جرم باز از رحمت شامل مرا

شمارهٔ ۲۷

گر نخواهم که به فرمان دل آرم جان را

به که با خویش گذارم دل نافرمان را

شاد از اینم که به او زخم دگر تا نزند

نتواند که بر آرد ز دلم پیکان را

من از این دست که دارم به گریبان پیداست

که جفا جوی کشیده است زمن دامان را

خلقی از فتنه ی چشمش به شکایت بودند

گر نیاموخته بود این نگه پنهان را

در ره عشق دلا لحظه ای آسوده مباش

گو کسی طی نکند این ره بی پایان را

بوسه ای می دهد اما به بها می طلبد

ز (سحاب) آنچه در اول نگهش داد آن را

جور از حد مبر از ناله ام آسوده مدار

گوش دربان شهنشاه قدر دربان را

شه نشان فتحعلی شاه که از رفعت کرد

اولین پله به ایوان نهمین ایوان را

شمارهٔ ۲۸

صحبت اغیار داد ره به دلش کینه را

زشت کند روی زشت چهره ی آئینه را

در بر طفلی که یافت ره به دبستان عشق

شادی یک شنبه نیست صد شب آدینه را

چون دل بی رحم او شد دل من آهنین

بس که زپیکان خویش کرد هدف سینه را

از اثر آه من سرزده خطش بلی

تیره کند دود آه طلعت آئینه را

صوفی از آلودگی کسوف خود پاک خواست

زان به می صاف شست خرقه ی پشمینه را

گفته خسرو نکرد جلوه چو طبع (سحاب)

ریخت به درگاه شاه گوهر گنجینه را

داور انجم سپاه فتحعلی شه که شست

از سیر خسروان دفتر پیشینه را

شمارهٔ ۲۹

تا این دل دیوانه بود عاقلهٔ ما

از طعن جنون بیهده باشد گلهٔ ما

آسوده غم عشق ز تنگی دو عالم

روزی که نمودند به او حوصلهٔ ما

شادابی دل داده به خار و خس این دشت

خونی که به هر گام چکد ز آبلهٔ ما

عمریست که پوییم ره کویش اگرچه

از او نبود جز قدمی فاصلهٔ ما

دربار، به جز عشق نداریم متاعی

ایمن بود از راه زنان قافلهٔ ما

بر شاه (سحاب) ار رسد این نظم عجب نیست

کز لعل لب یار ببخشد صلهٔ ما

شمارهٔ ۳۰

ساقیا تا کی غم دوران گدازد تن مرا؟

ساغری تا وارهاند لحظه ای از من مرا

جان به این سختی برون هرگز نیاید از تنی

می کشد بیرون مگر پیکان خویش از تن مرا

روزگاری داشت در دل انتظار مردنم

همدمی باید که بر بالین کند شیون مرا

تا در این ره مانم از سر منزل مقصود دور

گوئیا هر خار آن دستی است بر دامن مرا

ره مگر بر خانه ی صیاد دارد ز آن که هست

ذوق دیگر هر دم از پرواز این گلشن مرا

گر چنین زابر عنایت بهره باید کشت من

هر زمان شرمنده از برقی شود خرمن مرا

من به حکمش گردن خلقی در آوردم (سحاب)

زان به محشر خون خلقی ماند در گردن مرا

شمارهٔ ۳۱

سوزد هزار شمع به بیت الحزن مرا

زین داغها که از تو فروزد به تن مرا

خواهم ز دلبران جفا پیشه داد دل

یک چند دل اگر بگذارد به من مرا

ناصح بدست دل بگذار اختیار من

یا وارهان ز دست دل خویشتن مرا

پیمان ز بد گمانی من هر گهی شکست

افزود مهر آن بت پیمان شکن مرا

دستی که باشدم به گریبان چه می کنی

روزی که باشد از تو به جیب کفن مرا

شادم که پا ز انجمن این و آن کشید

از بس (سحاب) دید به هر انجمن مرا

شمارهٔ ۳۲

گردون مباد آن که بیایی به خواب ما

اول ربود خواب ز چشم پر آب ما

نه از رموز عشق همین آگه است دل

بس گنجها که هست نهان در خراب ما

یا سوی بزم ماست روان یا به سوی غیر

تا از کدام گشته فزون اضطراب ما

چون بیندم به فکر امل عمر گویدم

مشکل که با درنگ تو سازد شتاب ما

در بزم عشق شاهد ما ساقی دل است

کز خون خویش کرده به ساغر شراب ما

کمتر ز ذره ای به نظر آید آفتاب

آنجا که پرتوی فگند آفتاب ما

دیدار او به جلوه زهر سوی بی حجاب

مائیم آنچه پیش نظر شد حجاب ما

نبود زمان روز حساب آنقدر (سحاب)

تا کس رسد به جرم فزون از حساب ما

شمارهٔ ۳۳

چه منتی پر و بال شکسته بر سر ما

نهاد بهر رهائی گشود چون پر ما

به هر کس از تر و خشک جهان رسد فیضی

نصیب ما لب خشک است و دیده ی تر ما

هزار جان گرامی به راه او شد خاک

برش چو جلوه کند تحفه ی محقر ما

به بزم عیش چه حاجت به باده و ساغر؟

که هست خون جگر باده دیده ساغر ما

نیافت لذت زخم ترا ولی صد زخم

زداغ حسرت تیرت بود به پیکر ما

برت حکایت یوسف فسانه ایست گزاف

چنانکه قصه ی یعقوب نیز در بر ما

بهشت و دوزخ ما صبح وصل و شام فراق

خرام قامت آشوب روز محشر ما

هزار صیدد گر هم زننگ کرد آزاد

به دام او چو در افتاد صید لاغر ما

به غیر وصف نگارین خطش (سحاب) خطاست

که کلک ما بنگارد خطی به دفتر ما

شمارهٔ ۳۴

رقیب یافته در کوی یار بار امشب

چه گونه بار ببندم ز کوی یار امشب؟

نوید کشتنم آن شوخ داده امشب آه

که او نکشت و مرا کشت انتظار امشب

چو شمع سوزم ازین رشک کز اجابت غیر

به محفل تو مرا داده اند بار امشب

شد امشب از برم از جور روزگار آیا

دگر به کام که گردید روزگار امشب؟

جز انتظار چه سودی نه همچو امروزش

گرفتم این که نشستم به رهگذار امشب؟

به شکر اینکه من امروز مردم از غم تو

سزد که آئیم ای شمع بر مزار امشب

وثاق غیر زیک شمع روشن است و بود

هزار شمع مرا ز آه شعله بار امشب

فغان که رفت زشوق وصال او جانی

که داشتیم بتن از پی نثار امشب

کناره کرد (سحاب) آن مه از کنارم و کرد

سرشک حسرتم از دیده در کنار امشب

شمارهٔ ۳۵

کرده روی خود به خون دل خضاب

از لب چون لعل نایت لعل ناب

روی تو در خواب بیند چشم من

چشم من گر بی تو بیند روی خواب

خود وفا از مردم عالم مخواه

سردی از آتش مجو آب از سراب

غنچه ی او پرده دار اختران

سنبل او سایبان آفتاب

گر بنوشد جرعه ای زاهد کند

صد ردا مرهون یک جام شراب

غیر شاه عشق کز اقلیم دل

کس نخواهد باج از ملک خراب

گوئیا از قند می ریزد نمک

از لب شیرین به هنگام جواب

عشق یار و پند ناصح بر دلم

همچو نقشی این به خارا آن بر آب

از (سحاب) ای ماه گفتم: رخ مپوش

گفت: پوشد روی خود مه از سحاب

شمارهٔ ۳۶

یا مرگ یا وصال ای کاش عنقریب

یا این دهد خدایا آن کند نصیب

از عزت جهان چندین مخور فریب

چون هر فراز آن دارد بسی نشیب

دانی که وصل چیست فرخنده خلعتی است

اما فغان که نیست جز در بر رقیب

دور از تو رفته تاب از دل زدیده خواب

لب تشنه را از آب تا کی بود شکیب؟

بستم لب از فغان کای گل به گوش تو

بانگ زغن یکیست با صوت عندلیب

جز از لب تواش درمان نمی توان

دردا مرا اگر عیسی شود طبیب

از الفت منش حاجب به منع نیست

ز آمیزش کسان منعش کن ای ادیب

زان عیسوی صنم زاهد ز دین گذشت

من از چه در صلب پنهان کنم صلیب

تا این زمان (سحاب) از طبع کس نخاست

بحری چنین بدیع نظمی چنین عجیب

شمارهٔ ۳۷

روز و شب می نالم از بخت بد و چشم پر آب

زانکه او را نیست بیداری و این را نیست خواب

غیر یار دلستان من که جایش در دل است

کس ندیدم خانه ی خود را چنین خواهد خراب

نیستم آگه ز دل می دانم از خون کسی است

دست سیمینی نگارین چهره زردی خضاب

شاهد ما پرده بردارد زروی کار خلق

گرز روی دل فریب خویش بردارد نقاب

توبه از عشق جوانان در پیری نکرد

ما و ترک عاشقی آنگاه در عهد شباب!

گر نه جانی از چه در باز آمدن داری درنگ

ورنه عمری از چه در رفتن چنین داری شتاب؟

کرده یار آهنگ رفتن با رقیب آمد به بزم

در دلم از چیست تا در عین وصل این اضطراب؟

داشت با چشم (سحابش) چشم گریان نسبتی

گر به جای قطره خون می‌ریخت از چشم سحاب

شمارهٔ ۳۸

بختم به خواب کرد ز وصل تو کامیاب

بیداریئی زبخت ندیدم مگر به خواب

غیر از خیال روی تو در چشم قطره بار

هرگز کسی ندیده که نقشی زند بر آب

ای عمر رفته چند به باز آمدن درنگ

بنگر چه گونه عمر به رفتن کند شتاب؟

از خوی به عارض و از عارضش به زلف

در روز بین ستاره به شب بنگر آفتاب

دل را که هست بیم فراق این چنین تپد

من روز وصل از چه نباشم در اضطراب؟

رفتی و گشته بی مه روی تو قطره بار

از دیده ی سحاب فزون دیده ی (سحاب)

شمارهٔ ۳۹

کامم اگر طلب کنی یک رهم از وفا طلب

ور طلبی مرا خود مرگ من از خدا طلب

قدر فغان من بدان رونق کار خویش را

زین تن مستمند جوزین دل مبتلا طلب

دل که چنین کند مرا طالب گوهر وفا

کاش بگوید این متاع از که و از کجا طلب

گر نکنی برای من چاره ی ناله های من

بهر علاج رنج خود درد مرا دوا طلب

با تو مراست گفتمش: دعوی خونبهای دل

کرد مرا به زیر تیغ از پی خونبها طلب

عهد و وفای یار خود نیست گرت روا به کس

شاهد سست عهد جو دلبر بی وفا طلب

از لب یار چون روا گشته (سحاب) مدعا

کوری چشم مدعی بوسه به مدعا طلب

شمارهٔ ۴۰

از آب و اشک ای لبت از خوی می در آب

جان تا به کی در آتش و تن تا به کی در آب؟

جسم مرا به کوی تو آورد سیل اشک

چون کشتئی که مرحله ها کرده طی در آب

بر باد از آن نداد که از رشک عاشقان

غرق است خاک من بسر کوی وی در آب

ساقی به دفع سردی دی می به شیشه ریخت

آتش که دیده خاصه به هنگام دی در آب؟

از ناله وز گریه جدا از مهی (سحاب)

گاهی چو نی زبادم و گاهی چو نی در آب

شمارهٔ ۴۱

گر خرد سنجد مه روی تو را با آفتاب

آنقدر بیند تفاوت کز سهابا آفتاب

ماه دوشت دیده مهر امروز شرمش باد اگر

باز طالع گردد امشب ماه و فردا آفتاب

آفتاب و سرو می گفتم تو را گر داشتی

عارض تابنده سرو و قدر عنا آفتاب

هر شب اندازد سپر از تیر آه من بلی

چون تو کی دارد دلی از سنگ خارا آفتاب؟

گفتمش: چون بینمت پنهان شوی گفتا: بلی

چون (سحاب) آید نگردد آشکارا آفتاب

آفتاب از آفتاب عارضت روشن چنانک

ز آفتاب چتر شاهنشاه دنیا آفتاب

آفتاب سلطنت فتحعلی شه آن که سود

بر درش هر شام روی عالم آرا آفتاب

شمارهٔ ۴۲

روز آن را که سیه گشت ز چشم سیهت

روشنی نیست جز از پرتو روی چو مهت

ز یکی جان بستاند به یکی جان بخشد

جان من این چه اثرهاست که دارد نگهت؟

عجبی نیست اگر صید حرم را ز حرم

به سوی دامگه آرد هوس دامگهت

ز تو داد دل ما را بستاند روزی

آنکه کرده است به ملک دل ما پادشهت

کوش تا شهر دل آباد کنی ای شه حسن

پیشتر ز آنکه نهد رو به هزیمت سپهت

نه به رحم است که بر باد ندادی خاکم

ز آن ندادی که مبادا بنشیند به رهت

گشت مرحوم ز سنگ ستمت چون زنخست

ریخت بال و پرم از حسرت طرف کلهت

دور از او زیستی و هر چه به پاداش (سحاب)

هجر او با تو کند نیست فزون از گنهت

شمارهٔ ۴۳

ز خشم و جنگ تو جان بس ملول و دلتنگ است

از آن به بخت بدم دل همیشه در جنگ است

ز زنده دل بفریبد به مرده جان بخشد

لب ترا گهی ااعجازو گاه نیرنگ است

مرا چه فرق که گشتم هلاک در ره عشق؟

به مقصد ار دو سه گام از هزار فرسنگ است

ز عیش کنج قناعت چه آگهی دارند؟

شهان که مسکنشان بر فراز اورنگ است

صفا به جز می صافی غم زدا ندهد

مرا که آئینه ی دل ز غصه در زنگ است

بیا و لب به لب جام نه که مطرب را

دهان نی به دهان، زلف چنگ در چنگ است

چو سنگ خاره در آن دل چرا اثر نکند؟

فغان و ناله ی من گر دل تو از سنگ است

ز نقش عارض زیبا نگار من حیران

نگار خانه ی ما نی و نقش ارژنگ است

صفای لعل اثر باده رنگ گل دارد

دو لعل یار که مانند باده گلرنگ است

تو نو گل چمن و بیوفا و لیک (سحاب)

به گلستان وفا بلبل خوش آهنگ است

شمارهٔ ۴۴

در خواب هم ز وصل تو کس کامیاب نیست

کان دیده را که روی تو دیده است خواب نیست

غیر از بنای عشق کزین سیل محکم است

نبود عمارتی که زاشکم خراب نیست

جان میرود ز تن مگر امروز در وداع

کز بیم هجر او به دلم اضطراب نیست

نقش خیال خویش به چشم پر آب بین

گویند اگر ثبات به نقش بر آب نیست

با قد همچو چنگ و دل چون رباب من

در محفل تو حاجت چنگ و رباب نیست

امشب درنگ محنت هجران ز حد گذشت

آیا چه شد که دور فلک را شتاب نیست؟

شادم که با خطای فزون از حساب ما

اندیشه ی حساب به روز حساب نیست

یک روز نگذرد که زتأثیر مدح شاه

طبع (سحاب) غیرت طبع سحاب نیست

دارای دهر فتحعلی شه که نه سپهر

در قلزم عطاش بجز نه حباب نیست

شمارهٔ ۴۵

گویند که در شرع نبی باده حرام است

در کیش من آن باده که بی دوست به جام است

کس روز وصال تو نداند که کدام است

کآن روز همان صبح نگشته است که شام است

در بزم تمام است غم اریار نماند

ور ماند و بیگانه رود عیش تمام است

تا مرغ دل آزاد نگردید ندانست

کآرامی اگر هست در آن گوشه دام است

آن چشم که چون آهوی وحشی رمد از من

ای غیر ندانم به چه افسون به تو رام است؟

در طره ی خود شیفته تر از همه دلها

داند که دلی هست و نداند که کدام است؟!

از رحمت خاصش به من ای شیخ سخن گوی

افسانه ی دوزخ پی تهدید عوام است

نه طاقت سنگ ستمت دارم ازین بیش

نه قوت پرواز از آن گوشه ی بام است

گفتم که دلش ز آرزوی وصل تو بگداخت

گفتا ز چه پس فکر (سحاب) این همه خام است؟

شمارهٔ ۴۶

تا به کی باشد به بزم غیر یا در کوی دوست

دوست در پهلوی غیر و غیر در پهلوی دوست

تا که پیغامی برد از دوست سوی دوستان

زآنکه کس جز دشمن ما ره ندارد سوی دوست

دل ز خوی دوست نالد نی ز خوی آسمان

کآسمان این دشمنی آموخت ست از خوی دوست

چون بر او کردم نظر برداشت چشم از روی غیر

دوست شرم از روی دشمن کرد من از روی دوست

قمری است و سرو ما و قامت موزون یار

عندلیب است و گل و ما و رخ نیکوی دوست

آنکه خوانندش هلال و بدر میدانی که چیست؟

بدر روی دلستان است و هلال ابروی دوست

بر سر کویش از آن باد صبا را ره نداد

تا به من دیگر ز کوی دوست نارد بوی دوست

دل بجان آمد (سحاب) و جان مرا بر لب رسید

بی رخ جان بخش دلبر بی قد دلجوی دوست

شمارهٔ ۴۷

از زلف و رخت روز و شبم تیره و تار است

زان هر دو عیان حادثه ی لیل و نهار است

تا روز شمار ار بشمارم عجبی نیست

غم های شب هجر که بیرون ز شمار است

بر عارض گلگون مگرش دیده ی لاله

آن خال سیه دید که داغش به عذار است

اهل هوس آزرده شدند از غمت آری

نا صافی صهبا سبب رنج خمار است

در وصل تو کمتر بود آرام دل آری

بی طاقتی مرغ چمن فصل بهار است

یک بلبل شیداست همین شیفته ی گل

شیدای گل روی تو هر گوشه هزار است

تا بخت نصیب که کند زخم خدنگش

ترکی که کنونش بدل آهنگ شکار است؟

رفتم ز پی تجربه ز آنکو دو سه گامی

دیدم که قرار دل من در چه قرار است

بگذشت جدا ز آن سر کو کار من از کار

تا در سر کوی تو دل من به چه کار است

بگذشت جدا ز آن سر کو کار من از کار

تا در سر کوی تو دل من به چه کار است؟

غیر از در میخانه که ماوای (سحاب) است

از حادثه ی چرخ کجا جای قرار است

شمارهٔ ۴۸

در ره عشق اختیار از دست رفت

پای ماند از کار و کار از دست رفت

در چمن دردا که ساقی تا قدح

داد بر دستم بهار از دست رفت

آه کز دست دلم دامان صبر

رفت چون دامان یار از دست رفت

نقد جانی را که از بهر نثار

داشتم در انتظار از دست رفت

در رهش خاکی که میکردم به سر

ز آب چشم اشکبار از دست رفت

روزگار وصل آه از روزگار

کز جفای روزگار از دست رفت

ز آن دو لعل از دستم آرام و قرار

ز آن دو زلف بیقرار از دست رفت

پا نهادم بر سر بالین (سحاب)

لیک در وقتی که کار از دست رفت

شمارهٔ ۴۹

چون یوسف من گر به نکوئی پسری داشت

یعقوب ز حال دل زارم خبری داشت

ای دل ز چه رو منتظر صبح وصالی

کی بود که از پی شب هجران سحری داشت؟

یا رب بچه جرم از نظر انداخته ما را؟

آن شاه که بر حال گدایان نظری داشت

میبرد اگر سنگدلی دل ز کف او

آن سنگدل از حال دل من خبری داشت

از دام تواش خواهش پرواز نمی بود

آن روز که مرغ دل من بال و پری داشت

ره جانب مقصد به ره عشق کجا برد

هر کس چو دل گمره من راهبری داشت

سنگین دل و بی رحم (سحاب) اینهمه کی بود

گر آه دل من به دل او اثری داشت

شمارهٔ ۵۰

بسکه در عهدت به ما بیداد رفت

از تو بیداد سپهر از یاد رفت

خود چه دام است اینکه بیخود سوی آن

هر کجا صیدی که بود آزاد رفت

از وصال آبی نزد بر آتشم

تا ز هجران خاک من بر باد رفت

شد چو نومید از وفاتم رفت آه

بر سرم شاد آمد و ناشاد رفت

باز امشب همنشین مدعی است

عهد دوشینش مگر از یاد رفت

رغم خسرو بود دامنگیر او

روزی ار شیرین سوی فرهاد رفت

نالد از بیداد دیگر هر کسی

بر در آن شاه بهر داد رفت

بی نصیبی بین که تا صیدم (سحاب)

رفت سوی صید گه صیاد رفت

شمارهٔ ۵۱

چه عجب گر دلم از عشق تو در تاب و تب است؟

هر که در تاب و تبی نیست ازین غم عجب است

نخل آرد رطب اما چو قدت موزون نیست

قد موزون تو سرویست که بارش رطب است

تا چه ملت بگزینیم و چه آئین که پدید

کف موسی زرخ انفاس مسیحش ز لب است

گفتی ام تا بکنی رهسپر ودای شوق

تا مرا قوت رفتار به پای طلب است

یاد روی تو به دل رشحه ابر است و گیاه

غم عشق تو به جان پرتو ماه و قصب است

هر که دید آن رخ چون شب به رخ چون روزت

روز عشاق تو دانست که مانند شب است

گنه دوستی آمد سبب قتل (سحاب)

کس نگوید که جفای تو به من بی سبب است

شمارهٔ ۵۲

به بزم ای زاهد اینک می سبیل است

اگر وقتی به جنت سلسبیل است

رود جان از تن و جانان به محمل

من و او هر دو را عزم رحیل است

غم او بر خلاف نار نمرود

در اول چون گلستان خلیل است

دلیل من به گمراهی همین بس

که دل در وادی عشقم دلیل است

ندادم بوسه ای زان لب چه حاصل؟

ازین خرما که او را بر نخیل است

خجل زین چشم گریان و دل تنگ

کف بخشنده و چشم بخیل است

به خون گل نگارین پنجه ی او

چو تیغ قاتل از خون قتیل است

غم مهجوری روی جمیلش

علاجش مرگ یا صبر جمیل است

خموشی پیشه کن در مکتب عشق

که درس عاشقی بی قال و قیل است

جنان و سلسبیلی هست اما

جنان میخانه و می سلسبیل است

نیاید هم به پایان در شب هجر

حدیث زلف یار از بس طویل است

(سحاب) ار عهد دلبر بی ثبات است

دوام حسن او هم زین قبیل است

شمارهٔ ۵۳

ندارد تحفهٔ جان گر حقارت

زما صد جان و از او یک اشارت

عبارت از حیات جاودان چیست؟

لب شیرین آن شیرین عبارت

بهای بوسه ی جان بخش جان خواست

ندانم چیست سودش زین تجارت؟

اگر از شوق خواهی نسپرم جان

نهان از من به قتلم کن اشارت

چه داری پر عتاب آن لعل شیرین؟

ز شیرینی نکو نبود مرارت

کس از زهاد بوی عشق یابد

گر از کافور کس یابد حرارت!

غمین برگشت از آن کو قاصد من

مگر بر قتل من دارد بشارت

دمید از باغ حسنش سبزه ی خط

فزون شد گلستانش را نضارت

نماند دل به دست کس (سحابا)

چو ترک من گشاید دست غارت

شمارهٔ ۵۴

مرا طاقت پرو غم اندکی نیست

گر این بسیار آن نیز اندکی نیست

غم افزون، صبر کم امید بسیار

به دل در عاشقی دردم یکی نیست

کند منع رمیدن شوق دامت

تو پنداری که صید زیرکی نیست؟

بسی افتاده سر در عرصه ی عشق

ولی زخمی پدید از تارکی نیست

یقینم گشت از بی مهری او

که در مهر (سحاب) او را شکی نیست

شمارهٔ ۵۵

دو عقیقت دو چشمه ی نوش است

هم گهر پاش و گهر پوش است

تا به خون ریختن نویدم داد

در تنم خون ز شوق در جوش است

صبر و هوشی نماند زانکه لبت

رهزن صبر و آفت هوش است

با وجود خیال او چه عجب

اگرم نام خود فراموش است

شیخ کز باده کرد منعم دوش

دیدم امشب که مست و مدهوش است

فاش گردد چو عیب ها اگرش

فتد این خرقه ای که بر دوش است

ننگش از تاج شاهی آنکه ز تو

حلقه ی بندگیش در گوش است

فارغ از رشک غیرم و غم هجر

تا خیال توام هم آغوش است

پرده ی ما نمیدرند (سحاب)

که خطابخش ما خطا پوش است

شمارهٔ ۵۶

اگر این روزگار و این زمانه است

به عالم قصهٔ راحت فسانه است

به من دارد گمان نیم‌جانی

به قاصد مژدهٔ وصلم بهانه است

به کنج دام او جایی که هرگز

نمی‌آید به یادم آشیانه است

دل خلقی از آن زلف پریشان

پریشان همچو زلف او ز شانه است

نگردد صید صیادی دل من

مگر کز زلف و خالش دام و دانه است

نه هر دل واقف از اسرار عشق است

نه این دُر هر صدف را در میانه است

چو بشکافی درون صد صدف را

یکی را در میان دری یگانه است

زبانی نیست تا رازم کند فاش

ولی ز آه درونم صد زبانه است

در این ره کی رسد بارم به منزل

که راه عشق راهی بیکرانه است

(سحاب) از چشمهٔ حیوان خضر را

مرا ز آن لب حیات جاودانه است

شمارهٔ ۵۷

در حریم وصل تو از رشک کارم مشکل است

کز تو گل بر دامن و از غیر خارم بر دل است

من ز سرو خوش خرام چون تویی پا در گلم

قمری از سروی که از شرم تو پایش در گل است

خون ز حسرت در تنم جوشد چو بینم هر کجا

پنجهٔ صیدافگنی رنگین به خون بسمل است

گو میفزا از تغافل در دل آه حسرتم

زانکه زآه غافل حسرت نصیبان غافل است

ریخت آن شوخ از نگاهی ای فلک خون (سحاب)

هم تمنای تو، هم کام من از وی حاصل است

شمارهٔ ۵۸

چون خیال او ز جان مهجور نیست

دور از او گر زنده باشم دور نیست

از رخ خوبان نبیند نور او

هر که را در دیدهٔ دل نور نیست

در نظر بازی ارباب نظر

حسن زیبا منظران منظور نیست

ترک سر چون لازم شورید گیست

هر که را سر هست در سر شور نیست

چون رخ خوبان و قد دلکشت

آتش موسی و نخل طور نیست

در برش ز اندیشه هجران (سحاب)

از سرور وصل، دل مسرور نیست

شمارهٔ ۵۹

فغان زاغ درین باغ با هزار یکی است

گلیش کاین دو یکی نیست از هزار یکی است

یکی است جور و جفا گرچه پیش غیر دو تاست

دو تاست عشق و هوس گرچه پیش تار یکی است

همان بود به دل عندلیب خار ملال

به باغ اگر همه گل صد هزار و خار یکی است

بقصد صید دلم هر کس افگند تیری

چه شد که این همه صیاد را شکار یکی است

ز لطف او نشود هر دل خراب آباد

چرا که شهر بسی هست و شهر یار یکی است

به اکتساب هنر کوش و ترک جهل (سحاب)

اگرچه هر دو بر اهل روزگار یکی است

شمارهٔ ۶۰

سویش ره آمد شد هر بوالهوسی نیست

کو در دل و جز او بدلم راه کسی نیست

با نالهٔ دل نیست ز واماندگیم باک

در گوش من اکنون که صدای جرسی نیست

گفتم که بر آرم نفسی با وی و اکنون

کز لطف به بالین من آمد نفسی نیست

گوشی به حدیث چو منی نیز توان داد

تا حرفی از آسایش کنج قفسی نیست

با آه من و اشک (سحاب) از چه ندانم

کوی تو همان پاک ز هر خار و خسی نیست

شمارهٔ ۶۱

به کوی یار مرا جور آسمان نگذاشت

گذاشت اینکه بمانم به کویش آن نگذاشت

فغان ز بیم خزان داشت بلبل و گلچین

گلی بگلشن تا موسم خزان نگذاشت

نه از هلاک من پیر آن جوان نگذشت

که در جهان کسی از پیر و از جوان نگذاشت

مرا جفای تو نگذاشت بر در تو و من

ز شرم روی تو گفتم که پاسبان نگذاشت

خیال هیچ غمی هرگزم بدل نگذشت

که روزگار همان غم مرا به جان نگذاشت

ز آشیانه نیارم بکنج دام تو یاد

که ذوق او بدلم شوق آشیان نگذاشت

زرشک دوستی اش آسمان دو کس با هم

به عهد آن مه بی مهر مهربان نگذاشت

به پیش تیر کمان ابرویی (سحاب) دلم

نشانه ایست که تیرم از آن نشان نگذاشت

شمارهٔ ۶۲

آنکه بی غم نه یک زمان دل ماست

آنچه با غم سرشته شد گل ماست

ما که ایم و کجاست کوی حبیب

غرقه ی بحر عشق ساحل ماست

چشم بینانه ورنه در همه جا

صورت دوست در مقابل ماست

ما بفکر وفای یارو فلک

متحیر ز فکر باطل ماست

آنچه مشکلتر است از همه چیز

در بر عقل حل مشکل ماست

چهره ی او چراغ بزم رقیب

شعله ی آه شمع محفل ماست

شد به ظاهر ز قتل ما غمگین

تا نداند کسی که قاتل ماست

چه غم از خصمی سپهر (سحاب)

اگر الطاف دوست شامل ماست

شمارهٔ ۶۳

مدار امید وفا از دلی که کین دانست

چه جای اینکه ندانست آن و این دانست

بتان به غیر جفا نیز کارها دانند

نگار ماست که در دلبری همین دانست

دلش به محفل گیتی نکرد میل نشاط

کسی که لذت سوز دل حزین دانست

هر آنکه دید خط و روی وقامت و بر او

بنفشه و گل و شمشاد و یاسمین دانست

کمال قدرت جان آفرین ترا از جان

بیافرید و سزاوار آفرین دانست

دل من است که دانست قدر عشق تو را

که گوهری ثمن گوهر ثمین دانست

(سحاب) در ره عشق بتان نخست از جان

گذشت و مصلحت خویش را درین دانست

شمارهٔ ۶۴

مدعی بی تو در بلای من است

دور گردون به مدعای من است

چون در افتد بکار من گرهی

تا لب او گره گشای من است

همه خلق آگهند و من به گمان

کآگه از حال من خدای من است

چون بمقصد رسم که در ره عشق؟

دل گمراه رهنمای من است

هر جفا پیشه با وفاست اگر

بیوفا یار بی وفای من است

هر زمان درد عشقم افزون باد

که مرا درد من دوای من است

دادمش دل منش بدست و، کشم

هر چه از دست او سزای من است

آنچه آخر (سحاب) شد کوتاه

از سر کوی دوست پای من است

شمارهٔ ۶۵

جز دام توام شکر که جای دگری نیست

ور هست مرا جای دگر بال و پری نیست

می نوش چه اندیشه ات از رنج خمار است

آن عیش کدام است که بی دردسری نیست

ضدند نکویی و وفا ورنه که دیده است

هرگز پدری را که بفکر پسری نیست

دانم اگر این است مرا قوت پرواز

وقتی که بگلشن رسم از گل خبری نیست

از لعل شکر بار مرا هیچ نصیبی

غیر از لب خشکی و جز از چشم تری نیست

دانی که زهم عشق و هوس کی بشناسی

روزی که در آن کوی بجز من دگری نیست

بگذار قدم همچو (سحاب) ای دل گمراه

پا در ره عزلت که در آن ره خطری نیست

شمارهٔ ۶۶

تا زهر صید نه در دام تو غوغایی هست

میتوان گفت که خوش تر زچمن جایی هست

گرچه خواهند از او داد من، اما نتوان

بی سبب کشته شد امروز که فردایی هست

با وجودم به دلی غم نه و تا من هستم

غم نداند که به غیر از دل من جایی هست

جان به کف دارم و دانم به کلافی ندهند

یوسفی را که به هر گوشه زلیخایی هست

حسرت قوت رفتار چه آرد به سرم

چون به کویی نگرم نقش کف پایی هست

شاد از اینم که نداری سر سودای کسی

گرچه در هر سری از عشق تو سودایی هست

سالک راه سخن طبع (سحابست) امروز

اگر این مرحله را مرحله پیمایی هست

شمارهٔ ۶۷

نه همین کوی تو از لوث رقیبان پاک نیست

هر گلستانی که بینی بی خس و خاشاک نیست

کی از آن زلف پریشانم پریشان نیست حال

یا از آن چاک گریبانم گریبان چاک نیست

بهر دفع رنج هر زهری بسی تریاک هست

زهر هجران را بجز شهد لبت تریاک نیست

آنکه باید مهربان شاه است با من ای رقیب

باکم از کین توو بی مهری افلاک نیست

چون دل غم پرورم را نیست غمخواری جز او

نیستم غم گرنه یکدم خاطر غمناک نیست

از تو ای صیاد دارم حسرت زخمی و بس

ورنه دانم هر شکاری قابل فتراک نیست

عارض زاهد فریبت راه زاهد زد بلی

درک حسن خوب رویان لازمش ادارک نیست

چون (سحاب) از هم نشینی بدانش نیست باک

پیش او بد گو اگر گوید بد ما باک نیست

شمارهٔ ۶۸

با آنکه هیچ میل کسی در دل تو نیست

کس نیست در جهان که دلش مایل تو نیست

گر داشت بود شامل حال رقیب هم

عیب تو نیست رحمی اگر در دل تو نیست

ای بحر عشق تا چه خطرناک لجه ای

کز هیچ سو مرا بنظر ساحل تو نیست

ای راه وصل تا چه طریقی که خضر را

در وادی تو راه به سر منزل تو نیست

ای دیده واقفش کنی آخر زحال من

زیرا که غافل از نگه غافل تو نیست

در زندگی رقیب نگردد جدا از تو

امشب چه باعث است که در محفل تو نیست؟

جانرا قبول کرد بناچار و گفت باز

قابل تری ز تحفه ی ناقابل تو نیست؟

فردا بدامن که زنی ای (سحاب) دست

چون از بتان کسی نه که آن قاتل تو نیست

شمارهٔ ۶۹

خوش آنکه چشم تو گاهی بمن نگاهی داشت

نداشت گاهی اگر التفات گاهی داشت

گذشت آنکه دل آن نگار سنگین دل

حذر ز ناله و اندیشه ی ز آهی داشت

عجب نبود که او بگذرد ز جرم دلم

بجز گناه محبت اگر گناهی داشت

شدم هلاک غم او و بد گمانی بین

که در محبت من باز اشتباهی داشت

مراست دل به تو مفتون و هر دلی بدلی

نداشت راه بمن خصمی تو راهی داشت

ز بار عشق تو دوشم بدوش کوهی بود

که در برابر آن کوه وزن کاهی داشت

شدم بجرم وفا من شفیع دل اما

گناهکارتر از خویش عذرخواهی داشت

ز خصمی فلک اندیشه ی نداشت (سحاب)

بر آستانه ی میخانه تا پناهی داشت

شمارهٔ ۷۰

گفتی دل از قفای نکویان کدام رفت

هر جا که دید سر و قدی خوش خرام رفت

دانی که داشت توبه ی من تا به کی ثبات

چندان که از سبو می گلگون به جام رفت

هرگز نمی شود که شود نام او بلند

در عاشقی کسی که پی ننگ و نام رفت

بادش حرام لذت سنگ جفای تو

مرغ دلم که بیهده زان طرف بام رفت

از یک جواب خاطر ما را نکرد شاد

از ما اگر بجانب او صد پیام رفت

جائی ز کنج دام تو دل جوید از کجا

گیرم که این اسیر تواند ز دام رفت

هم یار بود دشمن جانم هم آسمان

تا از که بر من این ستم و از کدام رفت

دارد (سحاب) ره به تو اما بصد امید

صبح آمد ار به کوی تو نومید شام رفت

شمارهٔ ۷۱

آن چه شمعی است فروزنده رخ یار من است

آن چه روشن نه از آن شمع شب تار من است

آن چه ناز تو فزون می‌کند و رحم تو کم

اثر صبر کم و نالهٔ بسیار من است

آن چه از کار کسان عقده گشاید لب توست

آن چه آسان نشود هرگز از آن کار من است

غمگسارم تویی و بی تو چنانم که کنون

دشمن من به غم عشق تو غم خوار من است

سیر شد چرخ جفا پیشه ز آزردن من

وان جفا پیشه همان در پی آزار من است

واقف از حال درون چون نشود دلبر من

جای او در دل و دل واقف اسرار من است

کیست گفتم که به بازار محبت خجل است

کآورد جان به بها گفت خریدار من است

روی بیداری و خواب آن چه ندیده است (سحاب)

دیدهٔ بخت من و دیدهٔ بیدار من است

شمارهٔ ۷۲

تا صحبت یار دلنواز است

دل از همه عیش بی نیاز است

هر گل که شکفته از مزارم

چشمی است که بر ره تو باز است

بیداری چشم ما چه داند

چشم تو که مست خواب ناز است

غم کشتم و یافتم که آخر

نا سازی دهر چاره ساز است

شادم به شب غمت که امشب

چون زلف تو تیره و دراز است

طوطی نزند (سحاب) گو دم

تا خامه ی من سخن طراز است

سالک نبود کسی که او را

پرواز نشیب یا فراز است

این صید دلم بدام عشقت

یا صعوه بچنگ شاهباز است

صد بار فزونش آزمودی

از آه منت چه احتراز است

شمارهٔ ۷۳

بگذشت زجان هر کس و از آن سر کو رفت

آنجا به چه کار آمد و زآنجا به چه رو رفت

خونی که روا بود که از تیغ تو ریزد

از حسرت تیغت همه از دیده فرو رفت

بودم ز می یار چنان مست که امسال

کی باده ندانم به خم از خم به سبو رفت

دل خون شد و از چشمم اگر ریخت چه چاره

باز آمدنی نیست هر آبی که زجو رفت

روز خوشی از بخت بد خویش ندیدم

زآن روز که دل از پی آن روی نکو رفت

حرف بد غیرش سبب عربده گردید

کز بزم (سحاب) آن صنم عربده جو رفت

شمارهٔ ۷۴

زاهل امتحان کس در میان نیست

که بر دست تو تیغ امتحان نیست

جفای او به کام تست از آن دل

به فکر انتقام آسمان نیست

حباب آسا گشودم چشم و دیدم

که چیزی از وجودم در میان نیست

مگر دستار بر رطل گران داد

که شیخ شهر با ما سر گران نیست

چه باکش از هجوم دادخوهان

که اهل شکوه او را بر زبان نیست

گرفت آهم عنانش را که رخشش

زتک مانده است و دستی بر عنان نیست

(سحاب) آن را به خون ریزی قرینی

بجز تیغ شه صاحبقران نیست

خدیو بحر و بر فتحعلی شاه

که چرخش جز غبار آستان نیست

شمارهٔ ۷۵

پایان شب هجر تو خواهم پی حاجات

هر گه که بر آرم به فلک دست مناجات

گفتی که به خواب تو بیایم شب هجران

در دیده ی من خواب و شب هجر تو هیهات

هم جان دهد و هم بستاند لبت آری

از معجز عیسی بودش بیش کرامات

با یاد توام دوش عجب بزم خوشی بود

تا بر سرم امروز چه آید ز مکافات

خط سر زده ز آن رخ ولی از طره و مژگان

پیدا بود از حسن تو آثار و علامات

از پای زنم تا به لبش بوسه که یک بار

سالک نتواند که کند طی مقامات

از سیل سر شکم به فغان اهل زمینند

وز شعله آهم به حذر اهل سماوات

بیگانه چنان معتبر امروز که بر من

سهل است که جوید به سگان تو مباهات

هر جای که از مصحف خوبی بگشودم

در شان تو دیدم شده نازل همه آیات

فرقی که میان من و او هست به محشر

من منفعل از معصیتم شیخ ز طاعات

با آنکه پشیمان شدم از صحبت زاهد

ترسم که زمن نگذری ای پیر خرابات

دانسته (سحاب) از بر او دور نگردم

این نیست که چندان نکنم درک کنایات

سلطان جهان فتحعلی شاه که افلاک

از بندگی حضرت او جسته مباهات

ذاتش ز حوادث ابدالدهر مصون باد

از معدلتش دهر مصون از همه آفات

شمارهٔ ۷۶

چو حاصل است ترا وصل یار حور سرشت

خلاف منطق و عقل است آرزوی بهشت

تو خود به دور زمان سرنوشت ساز خودی

چنانکه میدرود هر چه را که دهقان کشت

اگر دچار شود چشم دل به بدبینی

بدیده منظر زیبای دهر باشد زشت

همیشه زنده به دلهاست نام او آنکو

برفت و نام نکوئی بیادگار بهشت

رسد بگوش به هر جا که نام دوست (سحاب)

بگوش گیر و مگو مسجد است یا که کنشت

شمارهٔ ۷۷

بر سر رحم آسمان و یار به کین است

آه که دشمن چنان و دوست چنین است

نرگس او رهزن دل آفت دین است

شیفته ی چشم او هم آن وهم این است

در نفس آخرین نهفته رخ از من

یافت که وقت نگاه باز پسین است

پای براینم که از درت نگذارم

گر همه در روضه ی بهشت برین است

یک نظر از لطف سوی گدایی

ایکه ترا ملک حسن زیر نگین است

در غمش از جان خویش بگذر و مگذار

مصلحت خویش را که مصلحت این است

گوشه نشین را میان جمع کشاند

فتنه که در چشم یار گوشه نشین است

هست ززخم دلم پدید که آنرا

شوخ کمان ابروی چو او به کمین است

بی رخ خوبش قرین محنت و دردم

تا به من ای بخت بد (سحاب) قرین است

شمارهٔ ۷۸

داد چو بر زلف سمن سا شکست

در شکن زلف چو دلها شکست

دل به فغان کرد دل دوست نرم

شیشه ببیند که خارا شکست

خانه ی صبرم شده ویران ز اشک

کشتی ام از موجه ی دریا شکست

یاد دل افتادم و آن چشم مست

مستی اگر شیشه ی صهبا شکست

نقش لب لعل که تا بسته شد

رونق بازار مسیحا شکست

طبع (سحاب) و لب او قدر در

همچو کف خسرو دریا شکست

فتحعلی شاه کز اجلال او

شوکت اسکندر و دارا شکست

شمارهٔ ۷۹

با غیر ز می پر است جامت

شادیم به عیش ناتمامت

اندیشه ی مرهم ارکند دل

گو لذت زخم او حرامت

انکار قیامت ارکند کس

برخیز که بنگرد قیامت

ای مرغ دل از نخست گسترد

دامی ز وفا و کرد رامت

از بهر فریب دیگران بود

گر داشت دو روزی احترامت

آیند به شوق سنگ جورت

مرغان چمن بطرف بامت

دریاب گیاه خشک ما را

ای ابر عطا ز فیض عامت

بینی چو شتاب عمر سویم

آهسته چرا بود خرامت

آهی ز جگر کشیدم ای دل

کز چرخ کشیدم انتقامت

خط از رخ او دمید و گویا

گردید (سحاب) صبح شامت

شمارهٔ ۸۰

در دلم خار غم خلیدهٔ اوست

پشتم از بار دل خمیدهٔ اوست

تیغ کین هر زمان کشیدهٔ اوست

صید دل‌ها به خون تپیدهٔ اوست

دل من یا تنور پیرزن است

کآتش آه، آب دیدهٔ اوست

شهد مهر آنکه کام او بخشد

کام زهر آنکه غم چشیدهٔ اوست

آنکه آن چاک پیرهن دارد

جامهٔ صبر من دریدهٔ اوست

نگه او به جان و دل بی‌رحم

چه کنم دل از او و دیدهٔ اوست

رام کس نیست چشم وحشی او

آخر این آهوی رمیدهٔ اوست

این رخ دلربا (سحاب) کز او

خلقی از جان طمع بریدهٔ اوست

شمارهٔ ۸۱

گرنه یک گل چون گل روی تو در گلزار نیست

نالهٔ بلبل چرا چون نالهٔ من زار نیست

بر سر بالینم آ وقت نگاه واپسین

تا بدانی جان سپردن آنچنان دشوار نیست

گو هوای عشق بازی را ز سر بیرون کند

هرکه او را طالعی چون طالع اغیار نیست

تا به کی بیدار خواهی بود دانی چشم من؟

تا که چشم بخت من چون چشم من بیدار نیست

تار چشمم گشته جاری اشک پی در پی (سحاب)

خلق را اندیشهٔ این آه آتشبار نیست

شمارهٔ ۸۲

روشن از شعلهٔ دل عارض جانانهٔ ماست

شمع را روشنی از آتش پروانهٔ ماست

حاجتی نیست که پرسی ز کسی در همه شهر

خانه‌ای را که ندانی تو همین خانهٔ ماست

عاقلی گر نبود شیوهٔ طفلان چه عجب

سرو کار همه با این دل دیوانهٔ ماست

مست عشق نو نشاید همه کس ورنه شوند

عالمی مست ازین می که به پیمانهٔ ماست

کرده‌ام من به وفا شُهره در این شهر تو را

بستهٔ دام تو خلقی همه از دانهٔ ماست

کرده‌ام من به وفا شُهره در این شهر تو را

بستهٔ دام تو خلقی همه از دانهٔ ماست

دل درین سینه یکی ناله که می‌خواست نکرد

وای بر حسرت جغدی که به ویرانهٔ ماست

گر نه فریاد غریبانهٔ من رهبر اوست

غم چه داند که در این شهر کجا خانهٔ ماست

زود باشد که جهانی همه از جان گذرند

کز (سحاب) آفت جان‌ها غم جانانهٔ ماست

شمارهٔ ۸۳

یاری مخواه از آن که به ما سازگار نیست

یاری که یار اهل وفا نیست یار نیست

آسودگی زوصل مجوز انکه هیچ گه

بلبل به بی قراری فصل بهار نیست

ناکامی دل است اگر کام روزگار

چون من کسی به کام دل روزگار نیست

با هر که خلف وعده کند شرمسار ازوست

رشک آیدم به هر که ازو شرمسار نیست

ذوقی بود زوعده ی روز وصال تو

آن را که آگهی ز شب انتظار نیست

چشم (سحاب) بی مه روی تو کی بود

وقتی که همچو چشم (سحاب) اشکبار نیست

شمارهٔ ۸۴

بدامگاه غمت دل فتاده و شاد است

که با غمت ز غم هر دو عالم آزاد است

شود زوصل تو محکم بنای عمر اما

بنای وصل تو چون عمر سست بنیاد است

هزار قصه ز خسرو به بزم شیرین است

حکایتی که نباشد حدیث فرهاد است

ز خویشتن خبرم نیست این قدر دانم

که خاکی از ستم روزگار بر باد است

گر از خرابی دلهاست ملک عشق آباد

به عهد حسن تو اقلیم عشق آباد است

اگر به نشئه صهبا برند پی چیزی

که رهن می شود اول ردای زهاد است

(سحاب) کی شنود ناله ی ضعیف مرا

گلی که هر طرفش بلبلی به فریاد است

شمارهٔ ۸۵

امشب آن شمع شب‌افروز به کاشانهٔ کیست

روشن از ماه جهان‌تاب رخش خانهٔ کیست

آنکه ز افسانهٔ من دوش نمی‌رفت به خواب

امشبش دیده به خواب خوش از افسانهٔ کیست

زلف و خالی همه دین و دل خلقی بربود

کس ندانست که این دام که آن دانهٔ کیست

صد پری جلوه‌گر از هر طرفی بین چه عجب

گر نداند دل سر گشته که دیوانهٔ کیست

نه به کس مایل مهر است نه کین حیرانم

کآشنای که بود آن مه و بیگانهٔ کیست

ساغر عیش من از بادهٔ وصلت خالی است

تا لبالب ز می وصل تو پیمانهٔ کیست

جای آن ماه بود خانهٔ بیگانه (سحاب)

بنگر آن گنج گرانمایه به ویرانهٔ کیست

شمارهٔ ۸۶

خوش دولتی است وصل تو نعمت حیات

اما دریغ ازین که بود هر دو بی ثبات

خلقی به جستجوی تو دایم به بزم من

وین طرفه تر که من همه شب جویم از خدات

نبود عجب اگر به سر کویت آورند

زاهد ز کعبه روی و برهمن ز سو منات

جز لعل آن که سبزه ی خط سر زده از آن

کی دیده کس نبات کزو سر زند نبات

در بحر عشق غرقم و شادم از اینکه هست

هر موج آبش آیت نومیدی نجات

چشمی که خلق را به تغافل کشد (سحاب)

بنگر طمع که دارم از آن چشم التفات

شمارهٔ ۸۷

درین زمانه به هر گوشه بی زبانی هست

که بر زبان همه را از تو داستانی هست

به آن رسیده جفایت که عاشقان زین پس

نیاورند به خاطر که آسمانی هست

خوشم که قوت آهم نماند و او به گمان

که در جفای وی ام طاقت و توانی هست

ز آب تیغ تو سیراب هر که شد دانست

که آب زندگی و عمر جاودانی هست

گر این بود غم عشقت ز عشق جانانی

غمی بجان نبود هر که را که جانی هست

چه آگهی بود آسودگان محمل را

ز خسته ای که به دنبال کاروانی هست

(سحاب) در بر ما بی دلان دلی هرگز

مجوی خاصه بشهری که دلستانی هست

شمارهٔ ۸۸

جان کیست ندانم که در این شهر برایت

ناکرده فدای همه جان‌ها به فدایت

حسنت ز حد افزون شد و غیرت نگذارد

کز چشم بد خلق سپارم به خدایت

تأثیر دعایش سبب ترک جفا شد

ای کاش نبودی اثری ای دل به دعایت

با این که بود جای تو دایم به دل من

هر لحظه ندانم که به جویم زکجایت

از ترک جفایت ستمی تازه مراد است

اکنون که گرفته است دلم خو به جفایت

شمارهٔ ۸۹

چسان سراغ تو گیرم ز خلق من که برایت

شدم هلاک وز غیرت نخواستم ز خدایت

به من ز ترک جفایت کنون که بر سر رحمی

همان رسد که در آغاز عاشقی ز جفایت

مرا چه سود که کاهد جدا ز لعل توام جان

که جان به جسم فزاید زلعل روح فزایت

زوال حسن تو خواهیم یا وفای تو اما

تو آن کسی که نه نفرین اثر کند نه دعایت

خوش آنکه همچو لب سرخ و گیسوان سیاهت

میی کشیده ز دستت سری نهاده به پایت

شمارهٔ ۹۰

ز جور یار و گردون دل غمین است

که نه آن مهربان با من نه این است

به هر دستی ز بیدادت گریبان

به هر چشمی ز جورت آستین است

ز مستی آنچه معلومم شد این بود

که گر عیشی به عالم هست این است

ز زخم دل توان دانست کان را

بت ابرو کمانی در کمین است

لبش را از جواب تلخ افسوس

که زهر قاتل اندر انگبین است

حریق شعله ی آه من افلاک

غریق موجه ی اشکم زمین است

زلعل یار گوهر باری آموخت

(سحاب) از خرمن او خوشه چین است

شمارهٔ ۹۱

در بساط عاشقی از عشق غیر از نام نیست

می گساران را بجز شهد هوس در جام نیست

بهر وصل شاهدی هر بزم خواهی چیده شد

نغمه ی چنگش بجز بانگ صلای عام نیست

ز آفت خط بتان زین بیش بود افسانه‌ها

شکر کاین افسانه ی باطل در این ایام نیست

هست هر آغاز را انجامی از پی وین زمان

از پی آغاز حسن نیکوان انجام نیست

بر خلاف عشق بازان من در این نخجیرگاه

هر طرف جویای آن صیدم که با من رام نیست

شاهدان را از زوال حسن بود اندیشه‌ها

کس به دور ما در این اندیشه‌های خام نیست

شمارهٔ ۹۲

اشک من مانع آه سحری نیست که نیست

ورنه آه سحری را اثری نیست که نیست

خبر این است که کس نیست ز خود بیخبران

ورنه در بی خبریها خبری نیست که نیست

مست آن شد که لب از باده ی مستانه نیست

ورنه در ناله مستان اثری نیست که نیست

گل فروبسته در مهر و وفا ورنه مرا

از قفس باز به گلزار دری نیست که نیست

دست امید در این باغ به شاخی نرسید

ورنه بر نخل بلندش ثمری نیست که نیست

قابل درگه خاقان جهان نیست (سحاب)

ورنه در مخزن طبعش گهری نیست که نیست

حکمران فتحعلی شاه که خاک قدمش

سرمهٔ دیدهٔ صاحب‌نظری نیست که نیست

شمارهٔ ۹۳

آنرا که زهجر دردناک است

یا چاره وصال یا هلاک است

از چشم و دلم در آب و آتش

چشمم سمک و دلم سماک است

دامان کشیم ز دست و آنگاه

دستی که چو دامن تو پاک است

آهست اگر طبیب دلها

بیچاره دلی که دردناک است

در باغ بهشت بس شجرهاست

اما نه به خاصیت چو تاک است

آن مه به (سحاب) ما بود دوست

از خصمی آسمان چه باک است

شمارهٔ ۹۴

همین نه غیر رخ یار دید و هیچ نگفت

که تنگ در بر خویشش گرفت و هیچ نگفت

به بوسه ی شدم امیدوار و از کین باز

بجای عربده لب را گزید و هیچ نگفت

همین بس است به هجر منم گواه که تیغ

بقصد کشتن من سر کشید و هیچ نگفت

مرا گمان که کرده است پاسبان امشب

که پای من به حریمش رسید و هیچ نگفت

اگر ندیده رخت چشم ناصح از چه سبب

بچشم خویش مرا با تو دید و هیچ نگفت

چکید زهر جگر سوز رشک راهردم

چو زهر هجر تو نتوان چشید و هیچ نگفت

(سحاب) را نرسد حرف خونبها که از او

هزار مرتبه در خون طپید و هیچ نگفت

شمارهٔ ۹۵

حکایت لب شیرین عبارتت به عبارت

چو آورم نچشد کام شهد غیر مرارت

فزون ز مژدهٔ وصل است خرمی تو قاصد

مگر به سوی من آری ز مرگ غیر بشارت

علاج گریه ی من زآن نمیکنی تو که دارد

ز آب دیده ی من باغ خوبی تو نضارت

دلا نهاد هر آنکس بنای خانه ی غم را

نخست ریخت ز خاکستر تو طرح عمارت

گرفته ام عوض نیم جان ز لعل تو جانها

زیان بجان مرسادش که کرده وضع تجارت

باو نداشتم اول گمان اینهمه خوبی

چو ذره ی که بخورشید بنگرد به حقارت

(سحاب) کشور دل را بدیگری نسپارد

که نیست جز تو کسی را به ملک حسن امارت

شمارهٔ ۹۶

آن دل آرام که دل آینه دار رخ اوست

دوستش دارم و داند که ورا دارم دوست

مرغ دل صید شد از تیر نگاهش زیرا

آن کمانکش مژه اش تیر و کمانش ابروست

چشم مست سیهش رهزن هوش و خرد است

دام دلها شکن طره ی آن مشکین موست

بر لب جوی فرحزاست بسی بزم طرب

تا که آن سرو سهی سایه فکن بر لب جوست

نکنم رو بسوی کعبه و بتخانه و دیر

هر کجا دوست در آنجاست مرا رو سوی اوست

سوز دل رفع نگردد ز مداوای طبیب

وصل یار است که بیماری دل را داروست

بگزین یار خوش آواز و نکو چهره (سحاب)

ز آنکه قوت دلت آواز خوش و روی نکوست

شمارهٔ ۹۷

عشق جانان را به جز ویرانهٔ دل خانه نیست

ز آنکه او گنج است و جای گنج جز ویرانه نیست

خوش بود فردوس و نعمت های آن زاهد ولی

نعمتی چون می نه و جایی به از میخانه نیست

پیش دل هرگز نگویم راز پنهان تو را

کآشنای سر عشقت گوش هر بیگانه نیست

توبه کردم زاهدا از می وزین پس بگذرم

از سر پیمان ولی تا باده در پیمانه نیست

کس ندید از اهل دنیا در جهان فرزانه‌ای

هر کس آری طالب دنیا بود فرزانه نیست

زلف او دام است و خالش دانه، صیاد مرا

از برای صید دل حاجت به دام و دانه نیست

این دل شوریده را دایم چرا باشد به پا

از سر زلف تو زنجیری اگر دیوانه نیست

داستان لیلی و افسانهٔ مجنون (سحاب)

پیش حسن او و عشق من به جز افسانه نیست

شمارهٔ ۹۸

خطا نکرده بود روزم از تو تار عبث

مراست شکوه خود از جور روزگار عبث

نداد وعده و من در رهش ز غایت شوق

تمام عمر نشستم در انتظار عبث

سوی تو صید خود آید اگر تو صیادی

متاز رخش خود ای نازنین سوار عبث

دلا تو قابل فتراک آن سوار نئی

مرو به صید گهش هر دم ای شکار عبث

به این گمان که شود روزگار ما به تو خوش

به صرف عشق تو کردیم روزگار عبث

گذشتی از پی کار دگر بکلبه ی من

ز شوق وصل تو شد کار من ز کار عبث

ز جور مدعیان شد جدا ز یار (سحاب)

و گرنه یار نگردد جدا ز یار عبث

شمارهٔ ۹۹

به غیر مرگ که دور از توام به آن محتاج

گر آن طبیب علاجم نمی کند چه علاج

به شهر حسن مه مصر بود چو رفت

نهاد بر سر آن شاه خوب رویان تاج

به بحر عشق تو دل چون سفینه و غمت

بر او چو باد مخالف ز هر طرف امواج

به غیر خسرو عشق بتان به ملک دلم

کسی نخواسته از کشور خراب خراج

(سحاب) ار شکند ساغر زجاجی دل

شود درست ولی هم ز فیض عام زجاج

شمارهٔ ۱۰۰

آنرا که درد عشق تو ره یافت در مزاج

مرگ است یا وصال یکی زین دواش علاج

در ملک حسن و ملک ملاحت تو آن شهی

کالحق سزد اگر دهدت شاه مصر باج

ماهی تو وز طره ات اینک برخ کلف

شاهی تو وز کاکلت اینک به فرق تاج

مژگان تو سنان و دو چشمان دو ترک مست

زلف تو صولجان و دو پستان دو گوی عاج

ای شه به شهر حسن تو باید زجان گذشت

کآنجا بغیر جان نستانی زکس خراج

در جان چو درد تست بدرمان چه حاجت است

در دل چو زخم تست به مرهم چه احتیاج

با جان همان کنی که کند برق با گیاه

با دل همان کنی که کند سنگ با زجاج

بی او (سحاب) خواب نیاید به دیده ات

گر از پرند بالش و از پرنیان دواج

شمارهٔ ۱۰۱

هر که را در کیش او نهی است راح

خون او در کیش میخواران مباح

شیخ در تقوی صلاح خویش دید

ما صلاح خویش در ترک صلاح

بهر قتل عاشقان مژگان تو

بی نیاز است از سهام و از رماح

میل آزادی ندارم ورنه نیست

بندیم در پای و قیدی بر جناح

بی وفایی شد به عهد یار ما

در میان خوب رویان اصطلاح

ز آن رخ چون روز و زلف چون شبم

تیره گون شد هم صباح و هم رواح

ساقی دهرم (سحاب) از خون دل

پر کند جام صبوحی هر صباح

شمارهٔ ۱۰۲

ز صاف راح بکش هر صباح جام صبوح

که صبح موسم عیش است و راح لذت روح

صباح عید و لب جویبار و جام صبوح

روا بود که پشیمان شود ز تو به نصوح

چه سود از این که لبش مرهم جراحت هاست

مرا که هست جگر داغدار و دل مجروح

دری که هست بدست رقیب ما مفتاح

روا بود که نباشد به روی ما مفتوح

چه سود کایمنی از اشک چشم خویش (سحاب)

همین نه بس که سلامت بود سفینه ی نوح

شمارهٔ ۱۰۳

ز شیخ ما چه شماری هزار فعل قبیح؟

همین بس است که شد منکر جمال صبیح

مپرس حال دل و بنگر اشک خونینم

که این کنایه به حالش بود به از تصریح

چو بزم وصل می صاف نیست گرچه بود

به وصف کوثر و جنت هزار فعل قبیح

به عشق روی بتی بسته ایم زناری

که غیرتش زده صد عقده در دل تسبیح

(سحاب) سیم و زر آور به کف که می نخورند

بتان فریب به نثر بلیغ و نظم فصیح

شمارهٔ ۱۰۴

پوشد اگر نهان نه کنی در نقاب رخ

از شرم آفتاب رخت آفتاب رخ

تا چیست جرم دل که به خونش بود مدام

او را نگار پنجه و ما را خضاب رخ

چون بی تو خواب رخ ننماید به چشم من

در چشم من چه گونه نمائی به خواب رخ

ما و تو را چو لاله بود سرخ رو ولیک

ما را زخون دیده تو را از شراب سرخ

با جنگ او خوشم که به سوی من آورد

هنگام خشم روی و به گاه عتاب رخ

گرنه ز غیرت لب چون لعل ناب او

بهر چه شسته است بخون لعل ناب سرخ

چون بی حجاب جلوه کند ماه من بپوش

ای ماه از حجاب رخش در حجاب رخ

چشم (سحاب) همچو سحاب است اشکبار

پوشیده است تا مه من از (سحاب) رخ

شمارهٔ ۱۰۵

فغان که زاغ به گلشن زبسکه شد گستاخ

بجای بلبل مسکین نشست بر سر شاخ

کسی که پای بکویت نمی نهاد از بیم

چه شد که دست در آغوشت آورد گستاخ

چه رخنه در دل آن شوخ سنگدل بکند

گرفتم آه دلم سنگ را کند سوراخ

به حیرتم که چسان جا گرفته در دل تنگ

غم بتان که نگنجد در این جهان فراخ

وفا کجا و دل ترک ما که پنجه ی او

بخون خلق بود همچو دشنه ی سلاخ

(سحاب) اگر چه دو روزیست عهد دولت گل

ببین چگونه زند تکیه بر اریکه ی شاخ

شمارهٔ ۱۰۶

عشقت ز هر چه جز تو فراموشی آورد

وصل تو آن شراب که بیهوشی آورد

بر هر زبانی آورد از من حکایتی

نامم که بر زبان تو خاموشی آورد

با کس منوش باده و گر پند بشنوی

چندان مخور که مستی و مدهوشی آورد

کآرد هر آنچه بر سر خوبان پارسا

شوق شراب و میل قدح نوشی آورد

بیند زبیم غیر به گردون و بر زبان

نام (سحاب) را به فراموشی آورد

شمارهٔ ۱۰۷

نگیرد تا دلت در دل دری چند

بدل بگشا ز زخم خنجری چند

دلم دانی که در خیل بتان چیست

مسلمانی اسیر کافری چند

ز بی مهری سیه دارند روزم

مهی چند از جفای اختری چند

چنان ویران شد از غم خانه دل

که شهری از هجوم لشگری چند

پرم آن روز بگشاید که از من

بدام او نباشد جز پری چند

چنان ماند متاع دین که داری

(سحاب) از هر طرف غارتگری چند

شمارهٔ ۱۰۸

هر گل که پس از مردنم از خاک بر آمد

خاریست که از عشق گلی بر جگر آمد

تا خواجه پی ریختن طرح سرا بود

هنگام عزیمت به سرای دگر آمد

ایمن بود از سنگ حوادث پر و بالم

زیرا که مرا تیر تو تعویذپر آمد

یک تیر خطا شد بدلم آنچه فکندی

صد تیر زدی لیک یکی کارگر آمد

ز آن پیش که از تیغ و سپرم نام و نشا بود

جان و دل من تیغ بلا را سپر آمد

از بخت بد آن مایه ی عمر آه که وقتی

آمد بسر من که مرا عمر سر آمد

در عالم عزلت چو (سحاب) آنکه نظر کرد

در دیده ی او هر دو جهان مختصر آمد

شمارهٔ ۱۰۹

اگر کام من سال و ماهی برآید

ز آهی است کز سینه گاهی برآید

مرا نیست تاب نگاهی و گرنه

تمنای من از نگاهی برآید

کشی بیگناهم ندانم چه آخر

زقتل چو من بیگناهی برآید

چه سازی گهی کز پی دادخواهی

زهر سو چو من دادخواهی برآید

بود حاجتم مرگ یا وصل جانان

یکی زین دو حاجت الهی برآید

امیدی کزو بیگه و گه برآمد

کنون شادم ار گاهگاهی برآید

ترا دل جفا پیشه داند چه سازم

که او را چنین اشتباهی برآید

کجا برق حرمان گذارد (سحابا)

که از باغ وصلم گیاهی برآید

شمارهٔ ۱۱۰

با چشم تر هر جا روم کآن سرو بالا بگذرد

دردا که سیل اشک ما نگذارد آنجا بگذرد

دیدارت ای بیدادگر افتد بفردای دگر

مانند امروزم اگر دور از تو فردا بگذرد

با لعلت ای عیسی نفس کآب حیاتست آن وبس

ظلم است اگر بر یاد کس نام مسیحا بگذرد

غیر ای نگار تندخو برتابد از مهر تو رو

گر بگذرد یکدم بر او نوعی که بر ما بگذرد

از دیدنت سهل است این گر بگذرد زاهد ز دین

شاید گرت ای نازنین بیند ز دنیا بگذرد

نارد گذار آن ماه رو سویم زخوف عیب جو

ور بگذرد از بیم او شادم که تنها بگذرد

تا دور گشتم ز آن پری گشتم ز خواب و خور بری

ز آنم (سحاب) اشک از ثری آه از ثریا بگذرد

شمارهٔ ۱۱۱

گر یار بحالم نظری داشته باشد

باشد که زحالم خبری داشته باشد

آن ماه مقامش بفلک هست که چون ماه

از شعله ی آهم حذری داشته باشد

گفتی سحر آیم ز وفا در برت اما

مشکل ز پی امشب سحری داشته باشد

گویند کسی از بر یار آمده یا رب

از آمدن او خبری داشته باشد

از عشق تو و چشم ترم آگهی آن راست

از عشق کسی چشم تری داشته باشد

هرگز نبود شکوه ز بیداد سپهرش

هر کس چو تو بیدادگری داشته باشد

گو داشته باشد کسی آن چشم مپندار

طرز نگهش را دگری داشته باشد

جان داد (سحابش) بامیدی که پس از مرگ

گاهی بمزارش گذری داشته باشد

شمارهٔ ۱۱۲

میل رفتن گر از آن گوشهٔ بامم باشد

لذت سنگ جفای تو حرامم باشد

کشتنی باشد و خون ریختنی تا امروز

دل خود کام ترا میل کدامم باشد

خوش بود وصل تو بی مدعی ای ماه تمام

چه شود دگر شبی این عیش تمامم باشد

گفتمش سر و قدت همچو قد سرو سهی است

گفت آنهم خجل از طرز خرامم باشد

آشیانم خوش و صحن چمنم دلکش لیک

نه چو کنج قفس و حلقه ی دامم باشد

او در اندیشه ی منع نگه گاه بگاه

من مسکین طمع وصل مدامم باشد

گفت سر گشته چنین تا به که ئی همچو (سحاب)

گفتمش تا به کف عشق زمامم باشد

شمارهٔ ۱۱۳

دل که او بیخبر از روز سیاهش باشد

گو سر زلف سیاه تو گواهش باشد

رسم انصاف در اقلیم نکوئی نبود

خاصه بیدادگری همچو تو شاهش باشد

شب آن کز مه رخسار تو روشن چه عجب

بی نیازی اگر از پرتو ماهش باشد

یک شکستم به پر از سنگ جفایش نرسد

گر نه شوق شکن طرف کلاهش باشد

گر نباشد بگل گلشن حسن تو دوام

شاد از اینم که دوامی به گیاهش باشد

نبود غیر در میکده جائی که کسی

ایمن از فتنه دوران به پناهش باشد

مردم از حسرت دیدار و در آن راه هنوز

دیده ی حسرت من باز به راهش باشد

بکشد همچو فلک دست ز آزار (سحاب)

گرچه او در حذر از شعله ی آهش باشد

شمارهٔ ۱۱۴

گفتی دل نا شاد تو را شاد توان کرد

آری چو یکی بوسه توان داد توان کرد

دیگر نکنم فکر دل خویش که چندان

ویران نشد این خانه که آباد توان کرد

یک بار در آن بزم مرا راه توان داد

ور ره نتوان داد زمن یاد توان کرد

باید چو شب هجر توام روز وصالی

تا با تو ز خویت گله بنیاد توان کرد

در باغ ز گلچین نکشیدیم جفایی

کاکنون به قفس شکوه ز صیاد توان کرد

با قصه ی محرومی من زان لب شیرین

کی گوش به افسانه ی فرهاد توان کرد

گیرم که در آن کو بودم قوت فریاد

فریاد رسی نیست که فریاد توان کرد

صید دلم آسان نتوان کرد گرفتار

ور زانکه توان مشکلش آزاد توان کرد

اندیشه (سحاب) ارز خدا باشد و رحمی

با خلق کجا این همه بیداد توان کرد

شمارهٔ ۱۱۵

زروی لطف اگر یار در کنار نشیند

عجب مدار که گل در کنار خار نشیند

فلک نداد از آن رهگذر بباد غبارم

که آن غبار مبادش به رهگذر نشیند

بدل زهر که غباری نشسته بود زدودم

مباد آن که ز من بر دلی غبار نشیند

در انتظار وفاتم نشسته بر سر اجل، گو

که بیش ازین نپسندم در انتظار نشیند

زرشک غیر نشینم بکنج فرقت اگر نه

کجا بروز چنین کس باختیار نشیند

زدیده روز من و روزگار من شده تیره

که خود به روز من تیره روزگار نشیند

از آن شد اشک فشان دیده ی (سحاب) چو باران

که شاید آتش این آه شعله بار نشیند

شمارهٔ ۱۱۶

ساقی بیار باده که ایام دی رسید

گر دی رسید شکر خدا را که می رسید

تا کی درنگ می به قدح کن زخم ببین

انگور رفت کی به خم و باده کی رسید

یار آمد و رقیب رسید از قفای او

آمد اگر چه عمر اجل هم ز پی رسید

آمد بهار و رفت بهار من از کنار

یعنی بهار عمر مرا فصل دی رسید

دامان وصل وی نرسد گر بدست من

گیرم که پای من به سر کوی وی رسید

شیرین و لیلی است چو مطلب دگر چه سود

خسرو به ار من آمد و مجنون به حی رسید

مائیم و شوق او که به سر منزل وصال

هر کس که کرد مرحله ی شوق طی رسید

چون من (سحاب) زار چرا نالد این قدر

گرنه حدیث درد دل من به نی رسید

شمارهٔ ۱۱۷

هر آن خصمی که با من آسمان کرد

شرار آه من با او همان کرد

مرا چون یافت در تن نیست جانی

بهای بوسه ی او نقد جان کرد

مآلی خوش ندارد جور بنگر

چه با گل عاقبت باد خزان کرد

همین بیمهری گردون مرا بس

که با آن سست مهرم مهربان کرد

چه با کاهی کند سوزان شراری

غم جانکاه او با جان همان کرد

خوش آن کو عمر فانی در ره عشق

مبدل با حیات جاودان کرد

(سحاب) از فتنهٔ دهر ایمن آن گشت

که جا بر درگه پیر مغان کرد

شمارهٔ ۱۱۸

که با آن شاه خوبان شمه‌ای از حال من گوید

به ماه مصر حال ساکن بیت‌الحزن گوید

ز بس گوید حدیث غیر اگر حرفی به من گوید

نمی‌خواهم که آن شیرین‌زبان با من سخن گوید

به من هرگه رسد ز آن پیش کآرم شکوه‌ای بر لب

سخن‌هایی که باید من بگویم او به من گوید

نگویم تا به آن نامهربان راز دل خود را

همان ناگفته در هر محفل و هر انجمن گوید

به سوی دام مرغان چمن بی‌خود روند از بس

ز من وصف گرفتاری به مرغان چمن گوید

رود نام بت و افسانهٔ بتخانه از یادش

ز وصف آن بت ار کس شمه‌ای با برهمن گوید

(سحاب) آن لعل لب و آن در دندان را ستم باشد

که لعل بدخشان خواند و در عدن گوید

شمارهٔ ۱۱۹

نیند طالب می عاشقان که خوردستند

زجام عشق شرابی که تا ابد مستند

به روی مدعی آن در که سالها بستم

به حرف مدعی آخر به روی ما بستند

به فیض عشق در آغاز عاشقی دانم

هزار نکته که اهل جهان ندانستند

چه گونه وصل میسر شود که میل بتان

بود به سیم و زر و عاشقان تهیدستند

به پیش اهل خرد صعب تر بگویم چیست

ز نیستی کسان اینکه ناکسان هستند

اگر غم تو به مردن رود زدل بیرون

خوش آن کسان که بمردند و از غمت رستند

دگر (سحاب) زجور بتان چه اندیشم

که کرده اند به ما آنچه می توانستند

شمارهٔ ۱۲۰

آن شوخ را ز دوستیم تا خبر نبود

هر لحظه دوستیش بمن بیشتر نبود

تدبیر اگر چه جز به دعای سحر نبود

کردم بسی دعا و یکی را اثر نبود

شد مهربان زناله دلش لیک با رقیب

خوش آن زمان که ناله ی ما را اثر نبود

فرزانه آنکه بر درد و نان نرفت و ساخت

با لقمه ی جوینی اگر بود یا نبود

مه در حذر ز آه دلم بود دوش و باز

آن ماه را ز آه دل من حذر نبود

دل بستگی نبود مرا تا به آشیان

از تند باد حادثه زیر و زبر نبود

هر چیز کآیدت بنظر پرتوی ازوست

خوش آن که هر چه دید جز او در نظر نبود

جز راه کوی خویش (سحابت) در انتظار

یک شب نشد که بر سر هر رهگذر نبود

شمارهٔ ۱۲۱

هر زمان دامن به خون بی‌گناهی تر کند

چون رسد نوبت به من اندیشه از محشر کند

سال‌ها کردیم بر کوی تو در سر خاک‌ها

تا که در کوی تو دیگر خاک ما بر سر کند

قوت یک آه دارد دل نمی‌داند کز آن

چارهٔ بیداد آن یا کینهٔ اختر کند

دست هجران تواش در بر کند صد جامه چاک

هرکه روزی خلعت وصل ترا در بر کند

پر بود چون ساغر من دایم از خون جگر

بعد مردن دگر کسی خاک مرا ساغر کند

گاهی از وارستگی حرفی برای مصلحت

با رقیبان گویم و ترسم که او باور کند

آتش غم صرصر هجرش کند با من (سحاب)

آنچه آتش با گیا صرصر به خاکستر کند

شمارهٔ ۱۲۲

دل از باد صبا ز احوال دلبر چون خبر گیرد

اگر صد بار گوید باز میخواهد ز سر گیرد

ستاده بر سر من تا کند با خاک یکسانم

گمانم اینکه می خواهد مرا از خاک بر گیرد

تو اندک خوی پیران پیشه کن من شیوه ی طفلان

و گرنه صحبت پیر و جوان مشکل که درگیرد

پس از عمری که یابم راه حرف و رخصت دیدن

فغان راه تکلم اشک پیش چشم تر گیرد

بامیدی که شاید سازد از مرگم خبر دارش

زقاصد گاهی آن بی مهر از احوالم خبر گیرد

نسازد بار دیگر چون زبیدادش نیندیشم

گر آن بیداد گر هر روز صد یار دگر گیرد

بر آور از درون پرده حسن پرده پیمایی

همانا خواهد از راز درون‌ها پرده برگیرد

کشی دامان بیداد از (سحاب) و آه از روزی

که پیش داد گرد امانت ای بیدادگر گیرد

شمارهٔ ۱۲۳

دم مرگ است و بازم دل بود در فکر یار خود

اجل در کار خود مشغول و من و من در فکر کار خود

همی خواند به عشق دیگرانم بی نیازی بین

که صیادم به صیاد دگر بخشد شکار خود

عنانم او کشد هر سوی و من از دست خود نالم

که خود دادم بدست او عنان اختیار خود

مپرس از من چه نامی و زکجائی رفت ای همدم

مرا هم نام خود از یاد و هم نام دیار خود

ز آه آتشین خود فروزم آتشی هر شب

کز آن آتش مگر روشن کنم شب‌های تار خود

ز عشق چون خودی شد کار او هم مشکل و اکنون

هم او در کار خود درمانده و هم من به کار خود

به خود بس مژدهٔ وصل از زبانش دادم و نامد

(سحاب) او شرمسار من شد و من شرمسار خود

شمارهٔ ۱۲۴

با من فلک هزار جفا هر زمان کند

آری سپهر آنچه تو خواهی همان کند

با هر که مهربان شود او را کند هلاک

زین ره مگر فلک به منش مهربان کند

ز آسیب حادثات زمان آنزمان کسی

دوری کند که دوری از اهل زمان کند

باید فراق روی تو را خواست ز آسمان

چون بر خلاف خواهش کس آسمان کند

خوش آن که دولت ابدی رو کند به او

یعنی که رو به درگه پیر مغان کند

پیش تو مدعی کند اظهار شوق من

شاید به این وسیله تو را بدگمان کند

آزار من بقصد جفا می کند (سحاب)

اما بهانه این که مرا امتحان کند

شمارهٔ ۱۲۵

نثارت جان کنم گر زر نباشد

اشارت کن گرت باور نباشد

جهان از آتش آهم بسوزد

اگر از آب چشمم تر نباشد

نباشد ماه من بی مهر چندان

اگر بی مهری اختر نباشد

به زیر تیغ نالم تا نیاید

که عیشی زین مرا خوش تر نباشد

کشی بی جرم خلقی را و دانی

سئوالی از تو در محشر نباشد

غم هجرم ز درد رشک اغیار

نباشد بیش اگر کمتر نباشد

نمیرد تا (سحاب) از دست جورت

تو را از حال او باور نباشد

شمارهٔ ۱۲۶

چو زلف بر مه رویش نقاب می‌گردد

نهان به زیر سحاب آفتاب می‌گردد

چنان ز شرم تو هر روز خوی فشاند مهر

که شام غرقهٔ دریای آب می‌گردد

دلم به کوی تو دایم به جستجوی وفاست

چو تشنه‌ای که به گرد سراب می‌گردد

حباب بحر سرشک منست چرخ اما

خراب آخر از آن چون حباب می‌گردد

بلی ز قطرهٔ باران شود حباب پدید

ولی ز قطرهٔ دیگر خراب می‌گردد

شمیم طرهٔ او گر رسد به نافه چین

دوباره خون ز حسد و مشک ناب می‌گردد

به شمع روی تو پروانه‌وار مفتون است

که خور به گرد تو با این شتاب می‌گردد

زمان هجر تو تا نگذرد به گردن عمر

خیال زلف بلندت طناب می‌گردد

لبش هر آب که نوشد (سحاب) خون من است

که پیش لعل وی از شرم آب می‌گردد

عنب به طارم تاک است کوکبی که از آن

هلال ساغر شاه آفتاب می‌گردد

گزیده فتحعلی شه که نعل اشهب او

طراز افسر افراسیاب می‌گردد

شمارهٔ ۱۲۷

سکندر آگهیش گرز لعل جانان بود

چه گونه این همه مشتاق آب حیوان بود

نه وصل یار میسر شود مرا نه مرگ رقیب

یکی از این دو اگر بود کار آسان بود

عجب مداراگر جای تست در دل من

که یوسفی تو و یوسف مقیم زندان بود

چو او به حسن بود همچو ماه کنعان، کاش

به عشق طاقت من هم چو پیر کنعان بود

تمام عمر به وصل تو می گذشت اگر

زمان وصل تو چون روزگار هجران بود

ز دوریت بودم چند بر گریبان دست

به این گناه که روزی تو را بدامان بود

چو خواست جان بستاند نخست از نگهی

زمن ربود دلی را که آفت جان بود

گذشتی ار به (سحاب) و ندیدیش چه عجب

که او به راه تو با خاک راه یکسان بود

شمارهٔ ۱۲۸

تا زحال دل من دلبر من غافل بود

آنچه کام من و دل بود از او حاصل بود

رست جان از تن و صد شکر که زایل گردید

آنچه یک چند میان من و او حایل بود

تا نه جان بود فدای تو از این بودم شرم

شرمم اکنون همه آن است که ناقابل بود

خلقی از راز دل من نبد آگاه ولی

به زبان تو فتاد آنچه مرا در دل بود

دیدم آن سرو که مشهور به آزادی گشت

آنهم از غیرت بالای تو پا در گل بود

دل بیتاب غم اشک رقیب افزون داشت

روزگاری که دل او به وفا مایل بود

گفت نا دیدن یار است (سحاب) آنچه بد است

آه کز دیدن روی دگران غافل بود

شمارهٔ ۱۲۹

چون من هر کس که از جان سیر باشد

به زودی گر بمیرد دیر باشد

چه کوشم در خلاص دل همان به

که این دیوانه در زنجیر باشد

اگر مبهم بماند آیه ی نور

مه روی تواش تفسیر باشد

سیه تر کرد روزم تا بدانم

اثر در ناله ی شب گیر باشد

قدح سهل است خوش باشد ز دستش

اگر خنجر و گر شمشیر باشد

جوانی دیده ام کز هر که بینی

برد دل گر جوان ور پیر باشد

به عالم عاشقی چون من نیابی

اگر عشق تو عالم گیر باشد

نه چندان یافت ملک دل خرابی

که دیگر قابل تعمیر باشد

بجز وصلش (سحابا) هر مرادی

شود حاصل اگر تقدیر باشد

شمارهٔ ۱۳۰

دل اگر از غم او کار مرا مشکل کرد

آنچه با من غم او کرد غمش با دل کرد

دید گردون که هلاک از ستم او نشدیم

دل بی رحم بتان را به جفا مایل کرد

ز آب چشم آنچه کشد مردمک دیده سزاست

زآنکه در رهگذر سیل چرا منزل کرد

هم کف موسوی از نور رخت خجلت کرد

هم دم عیسوی اعجاز لبت باطل کرد

خواجه بسپرد به ناچار در آخر به جهان

به جهان آنچه زاسباب جهان حاصل کرد

عاقل آن بود که از ساغر آیینه مثال

زنگ اندوه ز آیینهٔ دل زایل کرد

دید کز بهر نثارت بودم تحفهٔ جان

چرخ در چشم تواش این همه ناقابل کرد

خواست در حشر به دامان زندش دست (سحاب)

شرمش آمد چو نگاهی به سوی قاتل کرد

شمارهٔ ۱۳۱

هر کجا کو به چنین خط و چنان خال رود

چه عجب گر دل خلیقش به دنبال رود

همه اطفال روند از پی دیوانه مگر

دل دیوانهٔ من کز پی اطفال رود

با همه سنگ جفای تو ز بامت هر گه

قصد پرواز کنم قوتم از بال رود

جذبه ی عشق چو خواهد اثر خویش کند

دل شیرین ز کف از دیدن تمثال رود

بی تو یک لحظه مرا میگذرد سالی و آه

که به هجران توام مه گذرد سال رود

بگدائی درو نقد غمت نازم من

هر کجا قصه ی جاه و سخن مال رود

با سر زلف پریشان تو هرگز نشود

که به عهد تو پریشانی از احوال رود

کاش میداشت (سحاب) آگهی از روز نخست

کز سر کوی تو باید به چنین حال رود

شمارهٔ ۱۳۲

امیدواری من در جهان وصال تو باشد

به نا امیدی من تا چه در خیال تو باشد

به باغ خلد گلی چون رخت کجاست گرفتم

که قد سدره و طوبی به اعتدال تو باشد

بگو چه گونه تو ای مرغ دل ز گوشه بامش

کنی اگر به مثل قوتی به بال تو باشد

برای صید دل من بدام و دانه چه حاجت

که دام و دانه ی آن مرغ زلف و خال تو باشد

نه شبنم است که بینی نشسته بر گل سوری

خوئیست اینکه برویش زانفعال تو باشد

به باغ دل بنشاندم بسی نهال و درختی

که بی ثمر بود ای آرزو نهال تو باشد

تو را (سحاب) در اندیشه بود باز فلک را

چه خنده‌ها که بر اندیشهٔ محال تو باشد

شمارهٔ ۱۳۳

دانی که از کیم می وصلت به جام بود

زآن پیشتر که از می و معشوق نام بود

آزادیش کجا و رهایی کدام بود

تا بود جای مرغ دلم کنج دام بود

دانم که هوش من یکی از نیکوان ربود

اما نه آن قدر که بگویم کدام بود

گفتم رسم به وصل تو اما نشد نصیب

بودم به دل خیال خوشی لیک خام بود

چون من چرا رقیب نشد مبتلای هجر

با هر کس از فلک ز پی انتقام بود

صد ره خواص طاعت پنهان فزون تر است

مقصود شیخ اگر نه فریب عوام بود

کاری نگشت بر تنم آن خنجری که زد

لطفی (سحاب) کرد ولی ناتمام بود

شمارهٔ ۱۳۴

کدام تیر بلا ترکش زمانه ندارد

که از تنم هدف و از دلم نشانه ندارد

مخوان در این چمن ای مرغ دل سرود محبت

چرا که گوش کسی میل این ترانه ندارد

دلش اگر چه چو سنگ است لیک قصه ی خود را

نگویمش که دلش تاب این فسانه ندارد

همین نه عمر فزاید چو آب چشمه ی حیوان

کدام خاصیت آن خاک آستانه ندارد

دلم به ورطه ی دریای عشق چیست غریقی

که میل ساحل ازین بحر بی کرانه ندارد

به تار زلف تو دلها گرفته اند ز بس جا

عجب نه گر سر زلف تو جای شانه ندارد

ز جرم دوستی خود (سحاب) کردمش آگه

چو یافتم که پی کشتنم بهانه ندارد

شمارهٔ ۱۳۵

اگر وقت سحر در ناله ی هر کس اثر باشد

نباید آرزویی در دل مرغ سحر باشد

جهان ز آه جهان سوزم نه چندان در حذر باشد

چنین تا سیل اشک من روان از چشم تر باشد

مباد آهنگ پروازی کند ز آن طرف بام آن مه

که از سنگ جفایش مرغ دل بی بال و پر باشد

حدیث روز وصلش در شب هجران خوشست اما

فغان کآنشب دراز و این حکایت مختصر باشد

فزون تر باد یا رب دشمنانرا دوستی با او

که هر کس دوست تر از وصل او محروم تر باشد

اگر آگه شود از شوق خواهد جان دهد صیدم

همان به کز نوید کشتن خود، بی خبر باشد

برغم غیر هر شب محفلی آرایم و سازم

لبالب ساغر خود گرچه از خون جگر باشد

ز شیرین داد فرهاد جفاکش را (سحاب) آخر

ستاند دور گردون گرچه از رشک شکر باشد

شمارهٔ ۱۳۶

کو طاقت دیدار گرفتم که تواند

سوی تو مرا جذبه ی عشق تو کشاند

یک روز نباشد که بدانیم کجائی

با آن که زبیگانه بپرسیم و بداند

بیطاقتی من زحد افزون شد و ترسم

بسیار جفاهای توناکرده بماند

بیداد بتان غایت مقصود دل ماست

یا رب که زدل داد من خسته ستاند

هم جور تو باشد که فزون باد دمادم

چیزی گرم از سنگ جفای تو رهاند

باشد شبی آیا که مرا آن مه بی مهر

در بزم وصالش زره مهر بخواند

برخیزد و در بر رخ اغیار ببندد

بنشیند و در پهلوی خویشم بنشاند

ای چشم (سحاب) اشک فشان باش که جز تو

کس نیست که بر آتشم آبی بفشاند

شمارهٔ ۱۳۷

با دل آگه شدم آن شوخ ستمکاره چه کرد

از پی چاره ندانم دل بیچاره چه کرد

رحمی آمد به دلش عاقبت از گریهٔ من

قطرهٔ آب ببینید که با خاره چه کرد

کرده دورم ز برت با همه ثابت‌قدمی

دیدی آخر که به من گردش سیاره چه کرد

با من این گریه بیهوده به جز اینکه همین

کشت و هنگام نگه مانع نظاره چه کرد

زخم‌های دلم از ناوک دلدوز بدوخت

مرهمش را بنگر با دل صد پاره چه کرد

تا خورم می نخورم غم که اگر با همه کس

آسمان هر ستمی کرد به میخواره چه کرد

ما در اول قدم از پای فتادیم (سحاب)

در ره عشق بتان تا دل آواره چه کرد

شمارهٔ ۱۳۸

بی بند کجا پای دل من بگذارد

زلفی که تو را بند به گردن بگذارد

خواهم که روم یک دو سه گام از پی قاتل

گر حسرت در خاک تپیدن بگذارد

شاید عوض مرهم اگر خنجر جورت

صد منتم از زخم تو بر تن بگذارد

خور بهر تماشای وثاق تو عجب نیست

چون شیشه اگر چشم به روزن بگذارد

آه دل فرهاد زرشک شکر آخر

داغی به دل شاهد ار من بگذارد

حیف است برد غیر به خاک آرزویش را

گامی به سرش گردم مردن بگذارد

از سوز دلم نیست (سحاب) آگه و ترسم

دستی ز ترحم به دل من بگذارد

شمارهٔ ۱۳۹

بستیم لب از شکوه ی پیمان گسلی چند

تا آن که نسازیم ز خود رنجه دلی چند

گر تیر جفای تو نمی بود که می کرد؟

در عهد تو دلجوئی ما خسته دلی چند

آن دل که به محشر نبود کشته ی تیغت

ناکرده سر از خاک برون منفعلی چند

آن را که نمودند ره کعبه ی دل یافت

کین دیر و حرم نیست بجز مشت گلی چند

آگاه (سحاب) ارنه ای از مشعله ی خویش

بنگر به فلک دود دل مشتعلی چند

شمارهٔ ۱۴۰

هیچگه با من محنت زده بیداد نکرد

آسمان کآن بت بیداد گر امداد نکرد

دل ز من یاد بدام تو چو افتاد نکرد

یافت ذوقی که زمحرومی من یاد نکرد

تا نپرداخت به ویرانه ی دلها غم تو

کشور حسن تو را این همه آباد نکرد

بهر آرایش رخسار تو آن ماشطه کیست

کآمد و شرمی از آن حسن خدا داد نکرد

وصل شیرین اثر طالع و بس، ورنه چکار

کرد خسرو به ره عشق که فرهاد نکرد

من به جان بندهٔ آن خواجه که با بندهٔ خویش

کرد اگر هر ستم از بندگی آزاد نکرد

آگه از قوت بازوی تو ای عشق نشد

تا کسی پنجه به سرپنجهٔ فولاد نکرد

گرچه چون صید رمیده است دو چشم تو ولی

آنچه این صید کند ناوک صیاد نکرد

تا سپهرش نکند فکر غم تازه (سحاب)

هرگز اندیشهٔ شادی دل ناشاد نکرد

شمارهٔ ۱۴۱

لب لعلت چو میل باده کند

نشئه باده را زیاده کند

من سگ کوی دلبری که مرا

به کمند وفا قلاده کند

هر که جز کوی دوست قبله ی اوست

طاعت خویش را اعاده کند

نقش روی تو صفحه ی دل را

ز آرزوی دو کون ساده کند

فارغ از جورت آنکه همچو (سحاب)

جان نثار تو دل نداده کند

شمارهٔ ۱۴۲

از من به حذر یار هوسناک نباشد

گر دامنم از لوث هوس پاک نباشد

تا خاک سر کوی تو بر سر نکند کس

گریم که ز اشکم اثر از خاک نباشد

تصدیق به غوغای قیامت نتوان کرد

گر جلوه ی آن قامت چالاک نباشد

آن کیست ندانم که از آن چاک گریبان

امروز گریبان به تنش چاک نباشد

تا ساغر می در کف ساقیست به گردش

اندیشه ای از گردش افلاک نباشد

باشد ز خدا یک جو اگر در دل او باک

در کشتن خلق اینهمه بی باک نباشد

بر حال تو زاهد بودم رشک که کس را

پروای غمی نیست چو ادراک نباشد

در بزم تو گر جای (سحاب) است عجب نیست

چون هر چمنی بی خس و خاشاک نباشد

شمارهٔ ۱۴۳

هر جا که غمی بر دل غمگین من آمد

مانند غریبی است که دور از وطن آمد

یا رب ز پی اشک که آید به مزارم

شمعی که ندانم ز کدام انجمن آمد

باید ز رقیبان سخنی گفت به ناچار

تا لعل سخن گستر او در سخن آمد

پیمانه پی تو به بسی بشکنم اما

وقتی که ز پی ساقی پیمان شکن آمد

شرمنده (سحاب) از قدو رخسار تو گردد

هر جا به میان قصه ی سرو و سمن آمد

شمارهٔ ۱۴۴

خواهم که کسم با خبر از راز نباشد

گر اشک من و عشق تو غماز نباشد

گفتی که پشیمان شدم از کشتن عشاق

مسکین من اگر این سخن از ناز نباشد

پیراهن عشق کس از آغاز نکردند

گر عشق بد انجام خوش آغاز نباشد

بی او سحری نیست که با مرغ سحر گاه

مرغ دلم از ناله هم آواز نباشد

چون هیچکسم نیست شریک غمت ای کاش

در عشق توام نیز کس انباز نباشد

با سنگ جفای تو خوشم ورنه بهانه است

کز بام توام قوت پرواز نباشد

روزی که کشد خنجر کین بر همه ترسم

در فکر من آن دلبر طناز نباشد

باشد در غمهای جهان باز برویم

روزی که در دیر مغان باز نباشد

یکدم بنشین پیش (سحاب) ای سگ کویش

گر در خور او این همه اعزاز نباشد

شمارهٔ ۱۴۵

دل بود چو دور از در خویشم به جفا کرد

کز ضعف در آن کوی به جا ماند و به جا کرد

ز آن روی خطش را نبود آفتی از پی

کاین سبزه ی تر نشو و نما ز آب بقا کرد

از بهر تسلای دل غیر مرا کشت

مقصود وی و مطلب ما هر دو روا کرد

صد تیر پی کشتنم افگند ولی من

بسمل شدم از حسرت تیری که خطا کرد

جز اینکه خموشی بودم پیشه چه چاره

چون چاره ی جور تو نه نفرین نه دعا کرد

تنها نه همین درد (سحاب) از تو نشد به

آن درد کام است که لعل تو دوا کرد

شمارهٔ ۱۴۶

یکی است بیتو گرم زهر در گلو ریزند

و گر شراب به جام من از سبو ریزند

چه باده ها که بشوق تو از سبو به قدح

کنند و از قدحش باز در سبو ریزند

بهای می چو نباشد به کوی باده فروش

سزد که از پی این آب آبرو ریزند

کراست جرأت پرسش به محشر از خونی

که تیر غمزه ی ترکان تندخو ریزند

نماند در گل او رنگ و بو که رنگی نیست

در آن سرشک که از یاد روی او ریزند

خبر دهید بدلها (سحاب) آن خونها

که از جفای وی از دیده ها فرو ریزند

شمارهٔ ۱۴۷

ز روی پردگی ما چو پرده بر گیرند

به روی پرده نکویان پرده در گیرند

چنانم از ستمت کز پی تسلی خویش

بلا کشان تو از حال من خبر گیرند

به آب عفو بشو جرم عالمی ورنه

شراره ی که تر و خشک جمله در گیرند

گر این بود ره عشق تو سالکان طریق

سراغ منزل از این راه پر خطر گیرند

گرفتم اینکه توان بست دل به غیر تویی

کدام دل که توانند از تو بر گیرند

هنوز تازه بود داستان عشق (سحاب)

هزار بار گر این قصه مختصر گیرند

شمارهٔ ۱۴۸

دل کز اینگونه ز هجران تو خون خواهد شد

حال دل بیتو توان یافت که چون خواهد شد

خط او سرزد و اکنون بسر کوی ویم

اعتباریست که هر روز فزون خواهد شد

شوق آن زلف چو زنجیر که من می بینم

میل خلقی همه آخر به جنون خواهد شد

تا سر زلف دلاویز تو را هست سکون

کی علاج دل بی صبر و سکون خواهد شد

وقتی این جان ز تن خسته برون خواهد رفت

دلبرم با خبر از حال درون خواهد شد

حسن او را شده هنگام زوال و به (سحاب)

گر نشد مایل ازین پیش کنون خواهد شد

شمارهٔ ۱۴۹

ما و رقیب را دل نا شاد و شاد داد

گردون به هر کس آنچه ببایست داد، داد

آنکس که کرد قسمت رنج جهان مرا

چندان که بود حوصله کم غم زیاد داد

زخمت نشد نصیب دل نا مراد من

تا اختر خجسته کرا این مراد داد

هر کس نبود معتقد عفو ایزدی

گوشی به پند زاهد سست اعتقاد داد

الفت دل ترا نتوان داد با وفا

اضداد را بهم نتوان اتحاد داد

نه داد من نداد همین پادشاه من

شاهی به ملک حسن نیاید که داد، داد

آگه نیم که بی تو چه بگذشت بر سرم

خاکی غم فراق تو دانم به باد داد

کوتاه کردی از در میخانه پای من

آی آسمان ز دست جفای تو، داد، داد

آن روز راحت دو جهانم زیاد برد

گردون که مهر روی بتانم به یاد داد

یک دم گدائی در دیر مغان (سحاب)

کی میتوان به مملکت کیقباد داد

شمارهٔ ۱۵۰

اگر زین پیش بر دستم دلی بود

از او هر لحظه پایم در گلی بود

فتد دیوانه از زنجیر و افتاد

به زنجیر تو هر جا عاقلی بود

ز ضعف پیری آسان کرد چشمم

از او در کار دل هر مشکلی بود

نیم آگه ز دل دانم قتیلی

به خون غلطان ز تیغ قاتلی بود

حدیث سرو آزادی شنیدم

چو دیدم از غمت پا در گلی بود

بهای بوسه می خواهد چه بودی

که نقد جان متاع قابلی بود

دلیل سالکان می گشت خضری

طریق عشق را گر منزلی بود

(سحاب) آمد به یاد من چو دیدم

که گردی در قفای محملی بود

شمارهٔ ۱۵۱

مرغ دل با زلف او آرام نتوانست کرد

گرچه مرغی آشیان در دام نتوانست کرد

بارها کردیم ساز می کشی از باده هم

چاره ی نا سازی ایام نتوانست کرد

شد چنان شرمنده از رنگ لب میگون یار

ساقی محفل که می در جام نتوانست کرد

چشم او را دیدم و چشم از جهان بستم که گفت

خویش را قانع به یک بادام نتوانست کرد

در تمام عمر چندان نا امید از وصل بود

دل که هرگز این خیال خام نتوانست کرد

حسن روی نیکوان از بسکه آغازش خوشست

ترک آن ز اندیشهٔ انجام نتوانست کرد

گرچه ماندم چند روزی زنده در هجران (سحاب)

لیکن آن را زندگانی نام نتوانست کرد

شمارهٔ ۱۵۲

مرا مشکل گشا تا دل نباشد

ز دل کارم چنین مشکل نباشد

ز شرم قاتلم هر کشته ی را

به محشر شکوه از قاتل نباشد

بگوئید آنکه غافل شد زحالم

ز آه غافلم غافل نباشد

سزد با سرو من پای تذروی

به گل از سر و پا در گل نباشد

ز خط حسنش نشد زایل بگو دل

در این اندیشه ی باطل نباشد

(سحاب) آن را که تخم مهری افشاند

بجز بیحاصلی حاصل نباشد

شمارهٔ ۱۵۳

سوی این زهد فروشان بگذر باری چند

سبحه‌ای بدل ساز به زناری چند

همچو گل سرزده از برگ گلش خاری چند

لیک خاری که بود غیرت گلزاری چند

می کشیدیم یکی ناله ی مستانه اگر

بود گوش همه کس محرم اسراری چند

باغبانان گر از اینگونه جفاساز کنند

نگذارند به مار خنه ی دیواری چند

ما در اندیشه که از ما بود این سیر و سکون

غافلیم از اثر ثابت و سیاری چند

نیست اندیشه ای از ناوک بیداد سپهر

سینه ای را که بود آه شررباری چند

خلقی آسوده درین شهر و مرا هست (سحاب)

دل زاری و گرفتار دل آزاری چند

شمارهٔ ۱۵۴

بلای دل کز آن بالا به صد غم مبتلا باشد

کسی داند که چون دل مبتلای آن بلا باشد

نمی خواهم کسی از جانب او پیک ما باشد

گرش قاصد صبا، پیغام پیغام وفا باشد

ز بیماران درد عشق آنکس را دوا باید

که درد عاشقی را چاره فرما از دوا باشد

توان دانست چونی در وفا کز هم نشینانت

به هر کس آشنایی می کنم ناآشنا باشد

به حکم او چو امروزم بسی بردند تا مقتل

سزد رویم اگر از بیم بخشش در قفا باشد

(سحاب) از درد رشک نیکوان گر ایمنی خواهی

نگاری را به دست آور که بی‌مهر و وفا باشد

شمارهٔ ۱۵۵

ز آب چشم ماست کز دنبال محمل می‌رود؟

اینکه خلقی از قفایش پای در گل می‌رود

دل چو می‌رفت از قفای او وداع جان نکرد

ز آنکه می‌داند که جان هم از پی دل می‌رود

چون به بزمی بیندم اول مرا از صحبتی

می‌کند با دیگران مشغول و غافل می‌رود

مشکل از این گشته کار من که عشق نیکوان

آمد آسان در دل من لیک مشکل می‌رود

این دل سرگشته را چون نیک بینم در قفاست

هرکجا موزون‌قدی شیرین‌شمایل می‌رود

گر برفت از تیغ جورش بر زمین خونم (سحاب)

خود ز چشمم ز آرزوی تیغ قاتل می‌رود

شمارهٔ ۱۵۶

نتوان شنید وصف رخش را و جان نداد

باید نخست گوش به این داستان نداد

فردا نوید وصل به عشاق داده بود

امشب عبث نبود که مرگم امان نداد

دارد به انتقام کی این دشمنی به من

هرگز ز مهر کام مرا آسمان نداد

بسیار کس که نام وفا برد بر زبان

اما کسی نشانی از این بی نشان نداد

دانی ز جور خویش که را داد ایمنی

او را که از نگاه نخستین امان نداد

شمارهٔ ۱۵۷

دانی چه بود عمر گران مایه دمی چند

این عیش و نشاطش به حقیقت المی چند

ای آن که تو را نیست یقین قصه دوزخ

از کوی خرابات برون نه قدمی چند

شعرم همه گنج گهر اما بر خوبان

دردا که مقابل نبود با درمی چند

خون خواهی خویش از که کند روز قیامت

این دل که بود زخمی تیغ ستمی چند

گه صفر دهان تو و گه موی میانت

نگذاشت بقایی ز وجود و عدمی چند

باید ز غم عشق کند چاره ی هر غم

هر کس چو (سحابست) گرفتار غمی چند

شمارهٔ ۱۵۸

اسیر زلف تو فارغ ز هر گزند شود

خوشا دلی که گرفتار آن کمند شود

سراغ تربتم از کس پس از هلاک مکن

ببین که شعله ی آه از کجا بلند شود

در آن دیار که دلبستگی به زلفی نیست

کسی چگونه در آن قید پای بند شود

کند نصیحت ناصح به حال من چه اثر

جز اینکه آتش من تیز تر ز پند شود

سکون در آتش عشق بتان مخواه از دل

مقیم آتش سوزنده چون سپند شود

شمارهٔ ۱۵۹

عنان او چو گرفتم دل از فغان افتاد

کنون که وقت فغان بود از زبان افتاد

ز باده روی کس اینگونه لاله گون نشود

مگر به چشم تو این چشم خونفشان افتاد

دل مراست تمنای قوت آهی

مگر به فکر مکافات آسمان افتاد

حدیث چشمه ی نوشت به هر کسی که رسید

چو خضر در هوس عمر و جاودان افتاد

نهادشست قضا هر خدنگ کین به کمان

نشان سینه ی من بود و بر نشان افتاد

دمید خط ز رخ دل ستان و جان آسود

زرشک غیر که عمری بلای جان افتاد

بلی ز صدمه ی خار و هجوم زاغ چه باک

مرا که فصل خزان ره به گلستان افتاد

گهی ز آتش روی تو گه ز آه (سحاب)

چه شعله‌های جهان‌سوز در جهان افتاد

شمارهٔ ۱۶۰

اسرار عاشقی ز دلی آشکار شد

کآگه ز شوق ناله ی بی اختیار شد

نه منع پاسبان و نه آزار مدعی

فارغ کسی که خاک سر کوی یار شد

شادم که خاک کوی تو بر سر کسی نکرد

تا بر ره تو دیده ی من اشکبار شد

رفتم چنان ز بوی گل از خود که نیستم

آگه که کی گذشت خزان کی بهار شد

چندان شده است مایل خون ریختن کزو

صید دل (سحاب) هم امیدوار شد

شمارهٔ ۱۶۱

این نه خط است که آرایش حسن تو فزود

سایه ی زلف سیاه تو رخت کرد کبود

این نه خط است که آرایش او خواست چو دود

دود آه من از آیینهٔ او عکس نمود

خط او سر زد و شادم که به عشاق او را

التفاتیست که هر روز فزون خواهد بود

صیقل حسن کز آئینه ی جان زنگ زداست

زنگ از آئینه ی خود چون نتوانست زدود؟

آن لب لعل که از کار جهان عقده گشاست

عقده از کار فروبسته ی خود چون نگشود؟

وقت آن است که آن طره ی طرار دهد

باز پس نقد دلی را که از عشاق ربود

تخم مهری که در آن باغ فشاندیم (سحاب)

حاصلش راز خجالت نتوانیم درود

شمارهٔ ۱۶۲

زین الم در دم مرگم المی بیش نباشد

گر تو را بینم و از عمر دمی بیش نباشد

نبود قوت رفتار به پای طلب من

ورنه تا منزل جانان قدمی بیش نباشد

سهل باشد که بر آری تو تمنای دلی را

کآرزویش ز تو جز لطف کمی بیش نباشد

نقطه ی لعل لبت را نبود هیچ وجودی

یا وجودیست که هیچ از عدمی بیش نباشد

نقد جانیست مرا در کف و دردا که بهایش

بر خوبان جهان از درمی بیش نباشد

کی تلافی شب هجر کند روز وصالش

کآن ز عمریست فزون این ز دمی بیش نباشد

با (سحابم) نبود میل ستم گفتی ازین پس

زانکه دانی که به او زین ستمی بیش نباشد

شمارهٔ ۱۶۳

خسروا صحن فلک ساحت میدان تو باد

گردش گوی خور از لطمهٔ چوگان تو باد

نرسد پای وجودت چو بر اقلیم وجوب

برتر از کون و مکان عالم امکان تو باد

در حریم حرم عیش و طرب مهر و سپهر

دایم این مجمر و آن مجمره گردان تو باد

ماه از شمع وثاق تو پی کسب ضیا

همچو شمع فلک از شمسه ی ایوان تو باد

آب سرچشمه ی حیوان چو بود خاک درت

خضر لب تشنه ی سرچشمه ی حیوان تو باد

نه فلک در صدف آید به محیط کرمت

هر یکی پر گهر از قطره ی احسان تو باد

گلشن عیش بود بزم می و روی نگار

ز آن دو گلشن گل مقصود به دامان تو باد

شمارهٔ ۱۶۴

نه من هر آن که ز ابنای انس جان دارد

اگر کند به فدای تو جای آن دارد

کند تلافی بد عهدی گل آن مرغی

که هر دو روز به گلزاری آشیان دارد

ندارد آرزوی آب زندگی در دل

کسی که راه بر آن خاک آستان دارد

گرفت جان عوض بوسه و نداد افغان

که هر معامله ی با بتان زیان دارد

خطش دمیده ز عارض چه سبزه های لطیف

که باغ حسن تو در موسم خزان دارد

هزار جان طلبد در بهای بوسه ز من

بلی متاع چنین قیمتی چنان دارد

شهی که دادرس دادخواه نیست (سحاب)

نشانش این که به درگاه پاسبان دارد

شمارهٔ ۱۶۵

بازم از وصلش به جسم ناتوان جان کی رسد

دل ز دلبر کی شکیبد جان به جانان کی رسد

یارب این دستی که دارد غیر بر دامان او

چون من از حرمان رویش بر گریبان کی رسد

وقت مردن وعده ی وصلم دهد تا زین نوید

منتظر مانم که عمر من به پایان کی رسد

گریم و از گریه می‌خواهم به دل آسودگی

غافلم کز سیل آبادی به ویران کی رسد

کی رسد روزی که گردد بر سر کوی تو خاک

این سر شوریده در عشقت به سامان کی رسد

خضر بر لعل لب او برده پی ورنه (سحاب)

کس به عمر جاودان از آب حیوان کی رسد

شمارهٔ ۱۶۶

هر غم که جدا از دل غمگین من آمد

مانند غریبی است که دور از وطن آمد

هر خار که در بادیه ی عشق تو سر زد

آبش همه از آبله ی پای من آمد

صد داغ بدلها بنهد روز قیامت

هر زخم که از تیغ تو زیب کفن آمد

گر سحر نگاهش نبود کی رود از تن

هر جا که ز اعجاز لب او به تن آمد

راز تو که از دل به زبانم نگذشته است

یارب ز چه افسانه به هر انجمن آمد

شرمنده به هنگام سخن همچو (سحاب) است

در دور لبت هر که ز اهل سخن آمد

شمارهٔ ۱۶۷

کی ز امتداد روز قیامت حذر کند

هر کس که در فراق شبی را سحر کند

بر ناورد خدنگ خود از سینه ام مباد

دل از شکاف سینه بر او یک نظر کند

یک ناله می کشم ز جفای تو در پی اش

صد ناله ی دگر که مبادا اثر کند

آن را که سر به خاک نیفتد ز تیغ تو

از شرم چون به حشر سر از خاک بر کند

این آب چشم خلق به کویش همیشه نیست

وقتی رسد کز آتش آهم حذر کند

با داستان عشق تو فرزانه عاشقی

کافسانه های هر دو جهان مختصر کند

تا بی خبر ز خود کندم وقت دیدنش

اول مرا ز مژده ی وصلش خبر کند

فریاد اگر (سحاب) به دارای دادگر

فریاد از جفای تو بیدادگر کند

شمارهٔ ۱۶۸

تو آن نئی که کسی از غمت هلاک شود

برون غم تواش از جان دردناک شود

بنان خویش مکن رنجه بهر مکتوبی

که چون گشایمش از آب دیده پاک شود

اگر تو را به من اول نظر فتد چه عجب

نخست جرعه ی ساقی نصیب خاک شود

به باغ از آن گل عارض دمید رایحه یی

صبا چو خواست گریبان غنچه چاک شود

دگر بشوق جنان سر ز خاک بر نکند

کسی که بر سر کوی حبیب خاک شود

به عدل شاه نسازد که آه و اشک (سحاب)

ز دیده تا سمک از سینهٔ سماک شود

ستوده فتحعلی شه که شاید از بیمش

روان به جای می ار خون دل ز تاک شود

شمارهٔ ۱۶۹

خواب راحت شد از آن دیده که سوی تو فتاد

خون فشان ماند نگاهی که به روی تو فتاد

هر که افتاد ز پا خواست که دستش گیرند

مگر آن کس که ز پا بر سر کوی تو فتاد

هر شراری که بر افتاد ز دل‌ها به جهان

در حقیقت همه از شعلهٔ خوی تو فتاد

چشم بدخواه برویم ز ترحم که نکرد

مگرش دیده به رخسار نکوی تو فتاد

قسمت این بود که از خشک لبی جان سپرد

تشنه کامی که رهش بر سر کوی تو فتاد

چیست جرم تو که با عدل شهنشاه (سحاب)

سنگ جور همه خوبان به سبوی تو فتاد

کامران فتحعلی شه که غبار در او

رشک فرمای خط غالیه‌بوی تو فتاد

شمارهٔ ۱۷۰

تا روان اشک من از دیده ی تر خواهد بود

خلق را ز آتش خویت چه اثر خواهد بود

ز آشیانی که در این باغ نهادم شادم

کآن هم از باد خزان زیر و زبر خواهد بود

می توان یافتن از خنده ی این برق که باغ

آخر از گریه ی ابرش چه ثمر خواهد بود

تا به فکر غم فرهاد نباشد شیرین

تلخکامی وی از رشک شکر خواهد بود

ذوق مستی ز کسی پرس که در محفل عشق

لعل گون ساغرش از خون جگر خواهد بود

تا بود خاصیت لعل تو با طبع (سحاب)

بی بهاتر ز صدف در و گهر خواهد بود

شمارهٔ ۱۷۱

آسمان هر ستمی با من می خواره کند

می فروشش به یکی جرعه ی می چاره کند

عجب این است که گردیده به مویی در بند

دل دیوانه که صد بند گران پاره کند

اشک من با دل این سنگ دلان می پنداشت

که تواند اثری کرد که با خاره کند

اگر از سوزن پیکان تو ندوزیش به هم

کیست آن کس که علاج دل صد پاره کند

نیست اندیشه ز اغیار که این دل به فغان

همه کس را ز سر کوی آواره کند

سبزه ی خاک مرا جلوه گه مستان خواست

لطف حق بین که چها با من میخواره کند

هر که پرسد ز چه نظاره ی خلق است (سحاب)

یک نظر گو به مه روی تو نظاره کند

شمارهٔ ۱۷۲

اگر آگه ز خزان باد بهاری نشود

سیل اشکش به بهار این همه جاری نشود

زخم کاری کشد این طرفه که در مقتل عشق

زودتر می کشد آن زخم که کاری نشود

تا بود نکهت زلفش چه کند گر خون باز

مشک در نافه ی آهوی تتاری نشود

نکهت خطش از آن روست بلی رایحه بخش

تا بر آتش نرسد عود قماری نشود

باغ حسنش ز سرشک دگران خرم نیست

زآنکه هر قطره چو باران بهاری نشود

هست آگاه زبد عهدی گل ورنه چنین

کار مرغان چمن ناله وزاری نشود

رشک اغیار تحمل نتواند که کند

گر (سحاب) از سر کویت متواری نشود

شمارهٔ ۱۷۳

چندیست فلک را سر بیداد نباشد

داند که تو را حاجت امداد نباشد

از ساحت گلزار کس این فیض نیابد

این منزل خوش خانه ی صیاد نباشد

معمورتر از مملکت عشق ندیدم

با آن که در او خانه ی آباد نباشد

بردار زرخ پرده چرا صنع خدایی

بی پرده از آن حسن خداداد نباشد

در معرض پرسش چو بر آرند به حشرم

جز عشق توام حرف دگر یاد نباشد

از رشک کسی خاطر ناشاد ندارم

دانم که از او هیچ دلی شاد نباشد

باشد به درداور فریاد رسش را

آن به که (سحاب) از تو به فریاد نباشد

خاقان جهان فتحعلی شاه که هرگز

از دام بلا خصم وی آزاد نباشد

شمارهٔ ۱۷۴

روزی که از سبو به قدح باده خواستند

اسباب زندگی همه آماده خواستند

چون دل کسی به نقش و نگار جهان نیست

نقش جمال لاله رخان ساده خواستند

دادند پیچ و تاب به گیسوی دلبران

دامی برای مردم آزاده خواستند

آن خرقه را که طالب تذویر بافتند

در قید دلق و سجه و سجاده خواستند

از ما به کوی دوست که بیش از دو گام نیست

هر سو به اختلاف بسی جاده خواستند

دادند جلوه در پر پروانه شمع را

خاکسترش به باد فنا داده خواستند

بستند بر میان تیغ و (سحاب) را

بر خاک و خون چو صید شه افتاده خواستند

خاقان دهر فتحعلی شه که انجمش

بهر نثار سبحه و سجاده خواستند

شمارهٔ ۱۷۵

آن روز که او را غم خونین کفنی بود

هر گوشه کجا در ره او همچو منی بود

تا مرغ دلم جای بکنج قفسی داشت

گویا که نپنداشت بعالم چمنی بود

گر دوش ز می تو به شکستم عجبی نیست

پیمانه ی می در کف پیمان شکنی بود

رفت از بر او هر کسی از تندی خویش

جز دل که از آن طره بپایش رسنی بود

گفتم کسم آگه نشد از راز چو دیدم

افسانه ی من قصه ی هر انجمنی بود

با مدعیانت نظری دیدم و مردم

تشریف وصال توام آخر کفنی بود

تا جان نسپردی نشد آگاه ز حالت

پنداشت (سحاب) آنچه تو گفتی سخنی بود

شمارهٔ ۱۷۶

روی تو جان فزا لب تو دلفریب شد

وزجان من سکون وز دل هم شکیب شد

سودی که دیده، دیه براهت زاشک خویش

این بود کز غبار رهت بی نصیب شد

برخاستم که غیر هم آید برون ز بزم

یک باره وصل یار بکام رقیب شد

عشاق را ز اهل هوس فرقها بسی است

نه هر که گشت عاشق گل عندلیب شد

بی سروها در این چمن افراختند قد

لیک از هزار قد یکی جامه زیب شد

صد ره ز من گذشت و نپرسید کیست این

مسکین کسی که بر سر کویی غریب شد

نقشی نبست چون رخ او خامه ی قضا

کز آن پدید این همه نقش عجیب شد

خوش خسته ی (سحاب) کز آغاز درد مرد

فارغ ز رنج درد و دوای طبیب شد

شمارهٔ ۱۷۷

دل بدرد عشق اگر چندی گرفتارت کند

شاید از درد گرفتاران خبردارت کند

دلبری بایست هر جائی تو را تا هر زمان

با خبر از اضطراب رشک اغیارت کند

گربیاری تاب در آئینه بنگر روی خویش

تا چو من زین نیکوان، حسن تو بیزارت کند

گر تو را این است دل باید نگار پر فنی

تا به هر ساعت هزاران عشوه در کارت کند

گاهگاهی گوش بر افغان بیداران کنی

گر فغان دل شبی از خواب بیدارت کند

عاقبت پاداش آن جوری که کردی با (سحاب)

سخت میترسم بروز خود گرفتارت کند

شمارهٔ ۱۷۸

گلی کز آتش غیرت گلاب می‌سازد

برای آن گل عارض گلاب می‌سازد

به یاد محفل وصلت که می‌کند محکم

سرشک من همه عالم خراب می‌سازد

به کام زهر مکافات خواهدم عمری

دمی ز خویشم اگر کامیاب می‌سازد

مگو که بی‌خودی ما نقاب دیدهٔ ماست

چرا جمال نهان در نقاب می‌سازد

ز بس که تاب ندارد (سحاب) طبع دلم

از آن به سنبل پر پیچ و تاب می‌سازد

شمارهٔ ۱۷۹

جز اینکه میل جفا و سر ستم دارد

دگر نگار من از دلبری چه کم دارد

پی فریب دل دیگران عجب نبود

دلا اگر دو سه روزیت محترم دارد

بخاص و عام رسد فیض این بسی تفضیل

سفال میکده ی ما به جام جم دارد

زرشک صید دلم تا فتاده در دامت

چه داغها که بدل آهوی حرم دارد

هر آن که دید رخش دادجان، بکشتن خلق

به سست عهدیم او از چه متهم دارد

اگر نخواهد با من کسی نبندد عهد

به سست عهدیم او از چه متهم دارد

دگر زشرم تو گیتی نیاورد به وجود

هر آن شمایل موزون که در عدم دارد

دم دگر بنشین بر سرش که وصل تو را

(سحاب) تا نفسی هست مغتنم دارد

شمارهٔ ۱۸۰

مدعیان در پیم جمله کمین کرده اند

آه که مهر مرا با تو یقین کرده اند

داغ غلامیش را من بدل خویش جا

داده ام و خسروان زیب جبین کرده اند

رخ زمی سرخ کن سرخ بر غم سپهر

خاصه که از سبزه سبز روی زمین کرده اند

برهمنان گشته اند گرنه از این بت خجل

از چه بتانرا چنین گوشه نشین کرده اند

مملکت حسن را چون تو نیامد شهی

گرچه بس این مملکت زیر نگین کرده اند

از دل و دین کسی نیست نشانی زبس

زلف و رخت خلق را بیدل و دین کرده اند

سنبل پر چین او هر دو زغیرت (سحاب)

خون بدل آهوی چین کرده اند

شمارهٔ ۱۸۱

پیشتر کاین دل درون سینه ماوا کرده بود

مهر روی خوبرویان دردلم جا کرده بود

آمدی سوی من و امشب نصیب غیر شد

آسمان هر غم که بهر من مهیا کرده بود

نا کسی جز من بکویش بود می پنداشت یار

میتوان با دیگری کرد آنچه با ما کرده بود

با دل و جانم غمت کرد آنچه با من در غمت

این دل بی صبر و جان نا شکیبا کرده بود

در دلش پنداشت خواهد کرد آهم رخنه ای

گوئی آن دل را گمان سنگ خارا کرده بود

عاقبت مهر زلیخا کرد با یوسف دمی

آنچه عمری عشق یوسف با زلیخا کرده بود

گر نمیکردم (سحاب) از دور گردون شکوه ی

اشک چشمم راز پنهان آشکارا کرده بود

شمارهٔ ۱۸۲

از دست تست باده به کامم چنان لذیذ

خون منت به کام بود آنچنان لذیذ

چون زاهد از کفش نستانم قدح که نیست

غم ناگوار و باده زدست بتان لذیذ

دشنام اگر دهد عوض بوسه گوبده

کان هم بود چو بوسه ی او ز آن دهان لذیذ

گر پیرم ار جوان، نکنم ترک می که، هست

در کام پیر خوش به مذاق جوان لذیذ

تا چند کام جان من از زهر هجر تلخ

ای شربت وصال تو در کام جان لذیذ

چون زهر زخم تیغ بود ناگوار لیک

هم این زدست تست گوارا هم آن لذیذ

از بس چشید لذت هجران مذاق من

شد در مذاق زهر غم آسمان لذیذ

باشد لذیذ خون (سحابت) چنان به کام

کز جام زر به کام تو خون رزان لذیذ

شمارهٔ ۱۸۳

تنها منم نه از همه کس خاکسارتر

هر کس عزیزتر به بر اوست خوارتر

او زاشتیاق صحبت غیر است بیقرار

من گشته ام زغیرت او بیقرارتر

زهر اجل به کام بود گرچه ناگوار

نبود ولی ز زهر غمت ناگوارتر

از عشق آن نگار دل هر کسی فگار

اما دل من از همه دلها فگارتر

هر گه که یار را نگرم هم نشین غیر

او شرمسار گردد و من شرمسارتر

زان طره ی سیاه ندیده است هیچ کس

از من به روزگار سیه روزگارتر

دانی که گشت از همه نومید تر ز تو؟

هر کس زعاشقان بتو امیدوارتر

آن مه چو برق گرم تغافل گذشت و کرد

چشم (سحاب) را زسحاب اشکبارتر

شمارهٔ ۱۸۴

از بس گرفته خو بخیالت دل صبور

از غیبت تو نیز برد لذت حضور

بنمای روی خویش به بیگانه وقت مرگ

حیف است کآرزوی تو را او برد به گور

نه تو مرا شناسی و نه من تو را زبس

من بر رخت زشرم ندیدم تو از غرور

یا رب همیشه روی بد غیر دورباد

از چشم یار و چشم بد از روی یار دور

نور رخ تو بود ز نخل قدت عیان

نوری که دیده، دیده ی موسی زنخل طور

هر گه بصد امید نشستم به راه تو

سیل سرشک من شودت مانع عبور

مرگ رقیب و غصه او هر دو شد (سحاب)

هم مایه ی ملالت و هم باعث سرور

شمارهٔ ۱۸۵

آورده ام بکف باز زلف نگار دیگر

با بیقرار دیگر دادم قرار دیگر

خطش دمید و رفتم از گلستان کویش

چون این خزان ندارد از پی بهار دیگر

گر باز روزگارم خواهد که تیره سازد

کو فرق دارد امروز با روزگار دیگر

آنکس که بود زین پیش در ششدرغم تو

گو با حریف دیگر بازد قمار دیگر

آنکس که روی او بود از او بخون نگارین

اکنون بدل نگارد مهر نگار دیگر

او در خیال کآرد بار دگر بدامم

من شاد از اینکه در دام دارم شکار دیگر

خواهد برد دگر بار چون پیش کارم از کار

غافل که من گرفتم در پیش کار دیگر

چشمی که بود روشن دایم ز خاک راهی

اکنون (سحاب) باز است در رهگذار دیگر

شمارهٔ ۱۸۶

کشیم بارز کویت به سوی یار دگر

بر تو یابد اگر غیر بار بار دگر

من از جفای تو در کار جان سپردن و تو

هنوز بهر هلاکم به فکر کار دگر

امید من ز تو امشب روا نشد گویا

بود به راه تو چشم امیدوار دگر

اجل رسیده و وصل تو باز می طلبم

من انتظار تو دارم تو انتظار دگر

به بزم وصل شبی بارده مرازان پیش

که نخل حسن تو آرد به بار بار دگر

چنین سیه نکنی روز من اگر دانی

که داری از پی امروز روزگار دگر

(سحاب) را به سگانش چه نسبت است کزو

بقدر خود طلبد هر کس اعتبار دگر

شمارهٔ ۱۸۷

بر آن سرم که دهم دل به دلنواز دگر

که تا فزون کنم از عجز خویش ناز دگر

از این طبیب ندیدیم چاره به که رویم

به چاره سازی دل سوی چاره ساز دگر

دگر چو شمع میفروز چهره زانکه فتاد

به جانم آتشی از عشق جان گداز دگر

نوای ساز محبت به گوش من مسرای

که خوش فتاده به گوشم سرود ساز دگر

دهم به ماه رخی تازه دل، که عاشق نو

زعاشقان دگر دارد امتیاز دگر

شده است راز نهان تو فاش و میخواهم

که تا بدل بسپارم نهفته راز دگر

بگو عبث ننوازش به آب و دانه که کرد

کبوتر دل من میل شاهباز دگر

گرم زناز بتان بی نیاز خواهد شاه

(سحاب) نیست مراهم جز این نیاز دگر

ستوده فتحعلی شاه آن که صد محمود

بود بدرگه او هر یکی ایاز دگر

شمارهٔ ۱۸۸

دلش از عشق خون به سینه نگر

می نابش در آبگینه نگر

مایلش دل بمهر کینه دلی است

در دلش باز میل کینه نگر

کلبه اش ز آب دیده چون بحریست

تن در آن بحر چون سفینه نگر

شده نازک ز تاب عشق دلش

سنگ را زآتش آبگینه نگر

که چون من با فغان و ناله قرین

دل آن ماه بی قرینه نگر

هر که خصم شهش مدام (سحاب)

زهر جانکاه در قنینه نگر

آنکه صد چون سکندر و دارا

بر درش بنده ی کمینه نگر

خسروی کاختر و قضا و قدر

بر درش بنده ی کهینه نگر

شمارهٔ ۱۸۹

مردیم و دل ز دست غمش در فغان هنوز

جان رفته و نرفته غم او زجان هنوز

با آنکه خاک شد تنم از دست آسمان

دست جفاز من نکشد آسمان هنوز

دانی مگر که حسن تو زایل نشد ز خط

کز عاشقان خود گذری سر گران هنوز

چندی اگر چه پیرو زاهد شدم زجهل

دارم امید عفو ز پیر مغان هنوز

عادت نگر که محفل وصل است و بزم عیش

جانم به ناله است و دلم در فغان هنوز

شد عمر و شکوه ات به لب اما نگفته ام

از سر گذشت جور تو یک داستان هنوز

اول به تیغ عشق تن من به خون تپید

ترکی نبسته تیغ جفا در میان هنوز

آن روز گشت بلبل گلزار عشق دل

کر گل نبود نام و زبلبل نشان هنوز

دست تو چون بدامن آن گل رسد (سحاب)؟

ننهاده پا به گلشن او باغبان، هنوز

شمارهٔ ۱۹۰

از عاشقی نگشته دلت مهربان هنوز

دل برده ای ز دست و کنی قصد جان هنوز

از سنگ پاسبان دگر پیکر تو ریش

سنگ جفا تو را به کف پاسبان هنوز

دل در فغان ز دست ستم پیشه ای چو خود

هر لحظه خلقی از ستمت در فغان هنوز

آن دشمنی که با تو تواند نمی کند

آگه نئی زحال و دل دوستان هنوز

در زیر بار عشق مرو همچو من که نیست

دوش تو را تحمل بار گران هنوز

با آنکه همچون من شده راز دل تو فاش

دل میبری زکف به نگاه نهان هنوز

زآه (سحاب) ای بت نامهربان به تو

او مهربان شده است و تو نامهربان هنوز

شمارهٔ ۱۹۱

جدا کرد از منت بخت بد امروز

که تا گردد به کامش بخت فیروز

جهان خود جای آن جان جهان است

چه سان از دل کشم آه جهان سوز؟

یکی را زین دو بیرون خواهم از تن

غم جانکاه یا جان غم اندوز

کند قتل منش تعلیم و غافل

که نیکی می کند با من بد آموز

به ناکامی چو باید رفت روزی

زکوی او چه فردا و چه امروز

دل ریش مرا مرهم چه حاجت

مرا بس مرهم دل تیر دلدوز

شب من چون سیه باشد چه حاصل

که روی تست ماه عالم افروز

یک امروزم (سحاب) از وصل ماهی

به فیروزی گذشت از بخت فیروز

شمارهٔ ۱۹۲

صباح عید صیام است ساقیا برخیز

که مدتی به بطالت گذشت عمر عزیز

شکست رونق زهد آنچنان که زاهد هم

پی فریب ندارد به سجه دست آویز

گمان مبر که به شرع اهتمام روزه بود

به غایتی که هم از باده کس کند پرهیز

چه غم دمیدت اگر خط که حسن نقصی از آن

در این زمانه نیاید به چشم اهل تمیز

شد آفتاب رخت تا نهان زدیده او

(سحاب) را چو سحاب است چشم گوهر ریز

شمارهٔ ۱۹۳

سوی قد سرو و رخ گل چون نگرد کس

چون آن قد زیبا رخ گلگون نگرد کس

صیاد به گلشن ننهادی قفسم را

گرداشت شکافی که به بیرون نگرد کس

با خلق جفائی تو ستم پیشه نکردی

کز شرم تواند که به گردون نگرد کس

از یک نگهت بیش ندیدم که نه آنروست

روی تو که از یک نگه افزون نگرد کس

از مردن بیگانه بود سهل گر او را

روزی دو سه با خاطر محزون نگرد کس

نبود پری آن ماه پریوش که پری را

گاهی نگرد گرچه به افسون نگرد کس

بیند همه کس آنچه من از روی تو دیدم

گر روی تو زین دیده ی پر خون نگرد کس

آری به نظر جلوه ی حسن رخ لیلی

وقتی است که با دیده ی مجنون نگرد کس

دانی که کجا جنت و طوبای (سحاب) است؟

آنجا که تو را با قد موزون نگرد کس

شمارهٔ ۱۹۴

ز دوری تو نمردم همین گناهم بس

ولی امید وصال تو عذرخواهم بس

به کوی باده فروش ار دهند راهم بس

که از حوادث دوران همین پناهم بس

مکن ز چشم سیاهت سیاه تر روزم

سیاهکاری آن طره ی سیاهم بس

نخواهم اینکه کسی پی برد به قاتل من

و گرنه پنجه ی خونین او گواهم بس

به محشرم بتو دعوی خون‌بهایی نیست

به زیر تیغ همین از تو یک نگاهم بس

امید وصل گه و بی‌گه از توام نبود

یکی نگاه به سوی تو گاه‌گاهم بس

مرا بودای عشقت دلیل حاجت نیست

چرا که جذبه ی شوق تو خضر راهم بس

فروغ مهر فلک گو متابم از روزن

(سحاب) پرتو آن روی همچو ما هم بس

شمارهٔ ۱۹۵

ذوقی مبادش از غم صیاد در قفس

مرغی کز آشیانه کند یاد در قفس

صد ناله از غرور گلم بود در چمن

گر آهی از تغافل صیاد در قفس

مرغ حیاتم از قفس تن پرد ز شوق

چون بنگرد که طایری افتاد در قفس

شکرانه ی فراغت کنج قفس گهی

نالم به حال طایر آزاد در قفس

این است اگر وفای گل و رحم باغبان

هر طایری به موسم گل باد در قفس

اندیشه ای زبیم رهایی اگر بود

هرگز نداشتم دل ناشاد در قفس

از رشک زاغ و غیرت گلچین مرا (سحاب)

یک عقده ای نبود که نگشاد در قفس

شمارهٔ ۱۹۶

هر که دید آن گل عارض مژهٔ خونبارش

گلستانی‌ست که گل می‌دمد از هر خارش

قیمت یگ نگهش را به دو عالم بستند

آه از آنان که شکستند چنین بازارش

ترسم این خواب گرانی که بود بخت مرا

عاقبت ناله ی من هم نکند بیدارش

آب و رنگش ز سرشک غم و خون جگر است

هر گل فصل که سر میزند از گلزارش

وه که هر دم طمع عقده گشایی دارد

دل از آن زلف که صد عقده بود در کارش

از شرف بر سر خورشید بود سایه فکن

بر سر هر که بود سایه ای از دیوارش

بوی جان میدهد آن زلف مگر سوده (سحاب)

به غبار در دارای فلک دربارش

جم نشان فتحعلی شه که به حکمش گردون

اختران فلک از ثابت و از سیارش

شمارهٔ ۱۹۷

تا پیر می فروش چه آمد سعادتش

کآمد سعادت ابدی در ارادتش

دل را که چون شهید جفا کرد تا بحشر

در حق من قبول نباشد شهادتش

ما معصیت بقصد ریا خود نمیکنیم

تا شیخ را چه قصد بود از عبادتش

اکنون شدم هلاک بیا بر مزار من

بیمار خویش را که نکردی عیادتش

با پیر ما کسی که نبودش ارادتی

هر طاعتی که کرد بباید اعادتش

هر کشته ای که روز جزا دامنش گرفت

گردید بی نصیب ز اجر شهادتش

چندیست کرده ترک دل آزاری (سحاب)

کآزار تازه ای رسد از ترک عادتش

شمارهٔ ۱۹۸

آنکه می گشت سکندر به جهان در طلبش

گو بیا و بنگر چون خضر اینک ز لبش

هر که را از نگه این می کشد آن زنده کند

چشم او کرده فزون رونق بازار لبش

نبود در دلم اندیشه ای از روز وصال

زان که تا روز قیامت نشود روز شبش

ثانی نقش تو بر صفحه ی هستی نکشید

کلک قدرت که کشد این همه نقش عجبش

شربت وصل علاج آمده با داروی مرگ

خسته ای را که بود زآتش عشق تو تبش

تازه نخلی است قدش در چمن حسن (سحاب)

لیک نخلی که دهد چاشنی جان رطبش

شمارهٔ ۱۹۹

چو پرده بر فتد از روی مهر آسایش

سزد که مهر در افتد چو سایه در پایش

چه گونه دست تواند بدامن تو رساند

کسی که بر سر کویت نمیرسد پایش

نماید ار بت عذرا عذار من عارض

برد ز خاطر وامق عذار عذرایش

بود به چشم زلیخا چه جلوه یوسف را

کند چو یوسف من جلوه روی زیبایش

امیدواری درمان چگونه دردی راست

که ناامید ز درمان بود مسیحایش

کسی که با تو شکیبائیش نبود چه سان

شکیب بیتو کند جان نا شکیبایش؟

سزد که سرو و صنوبر سرافکنند به پیش

بسان بید موله ز شرم بالایش

نشد ز راه ترحم غمین ز قتل (سحاب)

غمین بود که روا گشته یک تمنایش

شمارهٔ ۲۰۰

به راهی می‌کشد عشقم که پیدا نیست پایانش

خضر نبود عجب گر گم کند ره در بیابانش

اگر هردم بود صد عهد و پیمان با رقیبانش

نیندیشم که آن پیمان‌شکن سست است پیمانش

شب وصل است و می‌نالم که شاید چرخ پندارد

که باز امشب شب هجر است و دیر آرد به پایانش

به دانایی برد طفلی چو عقل از پیر، کی حاجت

به تعلیم دبیرش باشد و حبس دبستانش؟

به دامی تا نیفتاده است مرغی در گلستانی

چه داند جایی هست خوش‌تر از گلستانش؟

نباشد در بری آن دل که نبود مهر دلدارش

نیاید بر تنی آن جان که نبود عشق جانانش

کسی کو راه یابد در حریم وصل او باید

چه باک است از جفای پاسبان و جور دربانش

چو بر سر رهروی شوق حرم دارد چه باک آری

به هر گامی اگر در پا خلد خار مغیلانش؟

(سحاب) از چشم آن خورشیدوَش باشد نهان بنگر

دو چشمم چون سحاب و قطره‌های اشک بارانش

شمارهٔ ۲۰۱

خوشا آن روزگار خوش که با من بود یاری خوش

جدا ز آن یار خوش دیگر ندیدم روزگاری خوش

نمیدانم به صید دل چه آمد آنقدر دانم

که در خون می تپد از شهسواری خوش شکاری خوش

نوید کشتنم آن شوخ امشب داده و دارم

به امید وفای وعده ی خوش انتظاری خوش

بود زان شهریارم شهر دل ویران و حیرانم

که چون ویران شود شهری که دارد شهریاری خوش؟

غمم از غمگساران گرچه دایم در دل ست اما

نباشد نا خوش آن غم را که باشد غمگساری خوش

نه وصلش خوش بود نه هجر و نه شادی نه غمناکی

خطا گوید که گوید عشق بازی هست کاری خوش

بود در صید گاهت شهسوارا تا کیم حسرت؟

بر آن صیدی که از دنبال دارد شهسواری خوش

(سحابا) همچو مرهم بر دل عشاق خار غم

خوش است اما اگر خاری بود از گلعذاری خوش

شمارهٔ ۲۰۲

نه از پیوند هر آلوده دامانی بود باکش

همین ترسد ز من آلوده گردد دامن پاکش

نیابی هرگز آسایش گرت هر کشته‌ای خواهد

که از راه وفا یک بار آیی بر سر خاکش

گهی از خار خار سینهٔ چاکم شود آگه

که از عشق گلی گردد گریبان همچو گل چاکش

همین بس افتخار من که خونم ریزد از تیری

وگرنه من نه آن صیدم که او بندد به فتراکش

نگوید زاهد از روی خرد حرفی بلی آن کس

که انکار رخ زیبا کند پیداست ادراکش

به جان دردی‌ست کان روی دل‌افروزست درمانش

به دل زهری‌ست کان لعل شکربارست تریاکش

برد جان هرکه از جور نگار کینه‌جوی من

چه بیم از کینهٔ اختر، چه باک از جور افلاکش؟

تویی کاندیشه نبود از (سحاب) ورنه اندیشد

فلک از آه غمناک و زمین از چشم نمناکش

شمارهٔ ۲۰۳

اگر ز آمیزش اغیار نبود یار من عارش

چرا گردد خجل هرگه که بینم پیش اغیارش؟

به بازار محبت از متاع عاشقی ما را

وفایی هست و جانی تا که خواهد شد خریدارش

هنوز از بار جورت نیست آگه دل، به دوش او

بنه باری فزون‌تر تا بداند چیست دربارش

ز اعجاز لب آن شوخ شکرلب چرا یارب

شفا یابد همه بیماری الا چشم بیمارش؟

ز عشق یوسفی من نیز چون یعقوبم اما او

ز بوی پیرهن شد روشن آخر دیدهٔ تارش

اگر از کار دل زلفش تواند عقده بگشاید

چرا چون دل بود هر تار او صد عقده در کارش؟

تو را عارض گلستانی کزان نارسته خار از گل

مرا مژگان چو گلزاری که گل‌ها رسته از خارش

(سحاب) آن مه ندارد بی‌تو فرقی با سحاب امشب

که باران اشک خونین است و برق آه شرربارش

شمارهٔ ۲۰۴

گر خواهی ای صبا خبری خوش رسانیش

گو شرح ناتوانی من تا توانیش

بلبل که خوش دلی به چمن بسته در بهار

گو غافلی ز آفت باد خزانیش

ز اهل هوس نکرده مرا فرق تا زخط

زایل نگشت دلبر من دلستانیش

چندان گرفته دل به غمش خو که پیش او

عیشی است جاودانه غم جاودانیش

خطش اگر دمید چه حاصل که از غرور

با عاشقان بجاست همان سرگرانیش؟

با هر که مهربان کشد او را زرشک غیر

یا رب نصیب کس نشود مهربانیش

ای همنشین بگوی که در بزم ماست غیر

شاید به این وسیله به محفل کشانیش

دارم طمع که از عوض بوسه ای دهم

این نقد جان که او نستد رایگانیش

ساقی زروی دختر رز پرده بر گرفت

یا از رخ (سحاب) زر از نهانیش

شمارهٔ ۲۰۵

نه همین ز شرم در بر نکشیده‌ام هنوزش

که برم نشسته عمری و ندیده‌ام هنوزش

دلم از تو خرم و خوش به سوالی و جوابی

که نگفته‌ام همان و نشنیده‌ام هنوزش

به مشام غیر خواهم نرسد از او شمیمی

ز ریاض حسن آن گل که نچیده‌ام هنوزش

دل خویش کرده‌ام خوش به متاع کم‌بهایی

که زلعل او به صد جان نخریده‌ام هنوزش

به رهش اگر چه شد خون دل و شد ز دیده بیرون

کشد انتظار مقدم او دل و دیده‌ام هنوزش

عجب است اینکه در سر بودم (سحاب) مستی

ز شراب وصل اگرچه نچشیده‌ام هنوزش

شمارهٔ ۲۰۶

به ناکامی دهم جان چون ببینم روی گلفامش

که گر حاصل نشد کام من او حاصل شود کامش

زند هر سنگ بهر راندنم بر بال و پر گردد

برای ماندنم عذری دگر در گوشهٔ بامش

نقاب زلف مشکین هر که بیند بر رخش داند

که روز عاشقان یکسان بود هم صبح و هم شامش

دلا نومید باش از وصل او کز کوی او قاصد

چنین کآهسته می‌آید توان دانست پیغامش

به کار خود در آغاز غمش درماندم و کاری

که آغازش چنین باشد چه خواهد بود انجامش

همین دانم که دارم سال‌ها عشق پری‌رویی

ولی نگذاردم غیرت که پرسم از کسی نامش

(سحاب) از آتش شوق وصالش سوخته است اما

همان بیرون نرفته است از دل این اندیشهٔ خامش

شمارهٔ ۲۰۷

ز چشم غیر پوشیدم جمالش

نمیدانم چه سازم با خیالش

به کویش زندگی چندان حرام است

که خونم غیر اگر ریزد حلالش

نویسم نامه و مرغی نبینم

که بتوان بست این آتش به بالش

دلم از همنشینت رشکها داشت

کنون از رحم می سوزد به حالش

به گلشن چون پسندم نو گلی را

کز آب دیده پروردم نهالش

سپند از خال او دارد بر آتش

چه غم از آفت عین الکمالش

چه سود از چشمه ی حیوان که هرگز

نصیب تشنه ای نبود زلالش

(سحابا) طی شد ایامی که می بود

زمن در بزم اغیار انفعالش

شمارهٔ ۲۰۸

بس آنجا رفته بر خاک آرزویش

سراسر آرزو شد خاک کویش

اگر نشناسمش چندان عجب نیست

ز بس کم دیده ام از شرم رویش

بدلها جای او شد از چه هر دم

به هر دل آتشی افگنده خویش

ز درد رشک تا آسوده باشم

نباید کرد هرگز جستجویش

زرنگ و بوی خود گل پیش بلبل

کند شرم از گل خوش رنگ و بویش

زبار یکی آن موی میان بین

چسان در پیچ و تاب افتاده مویش

(سحاب) این درد را در دل دهد جای

گر آب بحر گنجد در سبویش

شمارهٔ ۲۰۹

اگر با غیر خواهم سر گرانش

به من آن به که باید مهربانش

سر موئی ندارد فرق با موی

میان موی و آن موی میانش

لبش را نایب خود بر زمین کرد

چو عیسی شد مکان در آسمانش

خطش را نیست چون حسنش زوالی

بهاری بی خزان دارد خزانش

شد از بیمش عنان شکوه از دست

پس از عمری که بگرفتم عنانش

تذرو از شاخ سرو افتد به پایش

چمد گر در چمن سرو چمانش

خضر گو وصف آب زندگانی

نگوید پیش خاک آستانش

چه خجلت ها کشد از غیر هر گه

به غفلت نامم آید بر زبانش

(سحاب) از جور خاکم داد بر باد

ولی باقی ست با من امتحانش

شمارهٔ ۲۱۰

روزی که یکی شیفته آمد به کمندش

آرام نگیرد دل دیوانه پسندش

گر شیفتگی زین دل دیوانه نیاموخت

بر پای چرا بند نهد زلف بلندش

آهی است که از حسرت او سر زند از سنگ

هر گه که شراری جهد از نعل سمندش

آمد به سرم تیغ جفا بر کف و ترسم

کاهل غرض از مردنم آگاه کنندش

ناصح به نگاهی است چنان شیفته کامروز

عشاق زبان باز گشایند به پندش

این ست اگر کوتهی دست امیدم

هرگز نرسد بر ثمر نخل بلندش

این ست (سحاب) ار اثر عدل شهنشاه

شاید که کند مایل دلهای نژندش

جمشید زمان فتحعلی شاه که آمد

شیر فلک آهوی ضعیفی به کمندش

شمارهٔ ۲۱۱

تا نئی از قید جان و تن خلاص

نیست ممکن وصل او در بزم خلاص

زنگ از آیینهٔ دل بر ز عشق

ز آتش آری زر زغش یابد خلاص

شامل است الطاف عامش بر عوام

کامل است اشفاق خاصش بر خواص

بهر قتلم ساعد او رنجه شد

بیش از این خون مرا نبود قصاص

ریخت خون من به دست خود که یافت

از شهیدانش به این فیض اختصاص

عاشقان ز اهل هوس دارند فرق

چون زرازارزیر، چون سیم از رصاص

گوش شیخ ای دل کجا و رمز عشق؟

پیش هر عامی مگو اسرار خاص

از برای دفع زهر غم (سحاب)

به ز تریاق است آن لب در خواص

شمارهٔ ۲۱۲

رود ز جانم اگر بنگرم بر آن عارض

هزار عارضه ام گر بود به جان عارض

به عشق تا نزند طعنه ناصحم چه شود؟

که یک رهش بنمایی به امتحان عارض

بیفتد از نظر عندلیب عارض گل

دهد چو جلوه گل من به گلستان عارض

نگار سرو قدم داشت نسبتی آری

به سرو و ماه از آن قامت و از آن عارض

نه سرو داشت اگر ماه آسمان قامت

نه ماه داشت اگر سرو بوستان عارض

عنان بلبل و قمری گهی ز دست شدی

که سرو داشتی آن قامت و گل آن عارض

(سحاب) داشت نهان عارضت ز غیر و دریغ

که او کنون کند از روی تو نهان عارض

شمارهٔ ۲۱۳

بهر بر چیدن چو چیدند این بساط

طبع دانا زان نیابد انبساط

جان پاکان ست خاک این سرا

جسم شاهان ست خشت این رباط

با وفا الفت نیابد طبع دهر

آب و آتش را نشاید اختلاط

زانبساط اندوه چون آورد؟

انبساط اندوه و اندوه انبساط

روح را ز اندیشه ی هجرش الم

طبع را زافسانه ی وصلش نشاط

میل رفعت خواجه را در سر هنوز

گرچه قامت کرد میل انحطاط

کیست دانی گمره اندر کیش عشق؟

هر که از پا منحرف شد زین صراط

راه عشقش بس خطر دارد (سحاب)

پا در این وادی منه بی‌احتیاط

شمارهٔ ۲۱۴

بلبل به چمن چنان کند حظ

ما راست بکویت آنچنان حظ

از لذت دامش آگهی نیست

مرغی که کند در آشیان حظ

دارد می ناب ارغوانی

یا آن رخ همچو ارغوان حظ

ما جور کشیم و تو جفا کیش

ما راست ازین تو را از آن حظ

از وصل تو دوستان نکردند

یک بار به رغم دشمنان حظ

دردا که در این زمانه دارد

نه نام نشاط و نه نشان حظ

شد بیتو (سحاب) پیر و از تو

یک بار نکرد ای جوان حظ

شمارهٔ ۲۱۵

چون تو می خواهیم از خود به نگاهی قانع

به نگاهی شود این دیده الهی قانع

باعث دوری من شد طمع وصل مدام

کاش میبود از اول به نگاهی قانع

شد خراب از غم او هر دلی آری نشود

خود به ویرانی یک خانه سپاهی قانع

روز و شب بود نگاهم به تو و بی تو کنون

به نگاهی شده ام گاه به گاهی قانع

من هم آزرده نگردم ز دل آزاری تو

گر به آزار گدائی شده شاهی قانع

من که می بود نگاهم به رخت بیگه و گاه

به نگاهی شده ام گاه بگاهی قانع

همه کس چیده ز باغ تو گل وصل و (سحاب)

شده از باغ وصالت به گیاهی قانع

شمارهٔ ۲۱۶

یار رقیب شد به فسون یار من دریغ

جبرئیل گشت هم نفس اهرمن دریغ

ای مدعی که جان تو باشد به تن دریغ

یار است با تو یار من از یار من دریغ

عمری گذشت و یوسف من از وفا نکرد

یکبار یاد ساکن بیت الحزن دریغ

با یار تازه عهد نوی بسته یار من

نشناخت قدر صحبت یار کهن دریغ

بینم چگونه خلعت زیبای وصل یار؟

بر قامتی که آیدم از وی کفن دریغ

بیهوده رفته ام سوی غربت ز غیرت آه

گر دیده ام جدا زوطن از وطن دریغ

خوبان نشسته اند چو پروین به محفلم

آن مه (سحاب) نیست درین انجمن دریغ

شمارهٔ ۲۱۷

ز اطراف گلستان تو روئیده خار حیف

آورده خار گلبن حسنت به بار حیف

از بس حذر نکردیم از آه دل کنون

از دود آهم آئینه ات گشته تار حیف

شد غنچه ی لب و گل رویت نهان ز خط

زان غنچه صد دریغ وز آن گل هزار حیف

آمد به بار گل بسی آری، در این چمن

بیش از دو روز لیک نماند به بار حیف

باشد اگر چه فصل بهار از پی خزان

لیک این خزان نباشدش از پی بهار حیف

تا جیش خط به عرصه ی حسن تو تاخته است

پنهان شده است مهر رخت در غبار حیف

پوشید از (سحاب) ز بس رخ کنون تو را

زیر سحاب خط شده ماه عذار حیف

شمارهٔ ۲۱۸

بار در بزم وصال تو شب تار فراق

چون ندارم چه کنم گر نکشم بار فراق؟

چاره ی درد گر از شربت وصلش نکند

غیر مردن چه بود چاره ی بیمار فراق؟

از گل وصل رسد نکهت دیگر به مشام

هر کسی را که خلیده است بدل خار فراق

شب وصلم ز یکی شمع بود روشن و هست

شمعها ز آتش آهم به شب تار فراق

همه عمرم به فراقش بگذشت و نگذاشت

مرهمی بر دل افگار دل افگار فراق

مرهم وصل علاجش نکند زخمی را

که به دل میرسد از خنجر خونخوار فراق

گویی از روز نخستین سلب عمر (سحاب)

دست خیاط قضا دوخته از تار فراق

شمارهٔ ۲۱۹

خواهد هزار زنده ز غیرت شود هلاک

گاهی پس از هلاکم اگر بگذرد به خاک

شد چاک سینه ی فلک از آه بترس

آهی که بر فلک رود از سینه های چاک

ای روز من زدست تو چون طره ی تو تار

وی عشق من به روی تو چون دامن تو پاک

از دیده اشک من زغمت رفته تا سمک

وز سینه آهم از ستمت رفته تا سماک

هر لحظه بیشتر شود آهم ز درد تو

این است هر دمم اثر آه دردناک

اندیشه داشتم که جدا سازدم ز دوست

اکنون مرا زدشمنی آسمان چه باک

هر شامگه (سحاب) به تقبیل خاک پاش

از اوج چرخ مهر در افتد به روی خاک

شمارهٔ ۲۲۰

زان گونه در فراق تو نومیدم از وصال

کاندیشه ی وصال توام رفته از خیال

بخت ار مدد کند به وصالش رسم ولی

موقوف بر محال نباشد بجز وصال

از چنگ او چگونه گریزم که می رسد

شاهین تیز پر به حمام شکسته بال؟!

لطفت نکرد چاره ی قهر فلک زمن

مسکین کسی که گشت به لطف تو مستمال

ممنوع از آن که تا نشوم چون رسن به او

چون منع خود کند چو رسد تشنه بر زلال

چون از غرور حسن نگویی جواب من

آن به که نیست پیش توام قدرت سؤال

دایم برش حکایت رفتن کند (سحاب)

کو غیر ازین زهر کسی سخنی گیردش ملال

شمارهٔ ۲۲۱

خطت دمید و آمدی ای غمگسار دل

وقتی نیامدی که بیایی به کار دل

تنها شبی زلطف بیا در کنار من

اما چنان میا که نیایی به کار دل

رفتیم و ماند دل به برت یادگار ما

وین اشک سرخ بر رخ ما یادگار دل

چشم سیاه و زلف پریشان او ببین

کآگه شوی زروز من و رزگار دل

بر دست دل نبود چنین اختیار من

بر دست دیده گر نبود اختیار دل

بس وعده داد او به من و من به دل نوید

او شرمسار من شد ومن شرمسار دل

جان با غم زمانه نگردید سازگار

سازد چگونه با غم ناسازگار دل؟

از بس نشست بر دلت از دل غبار غم

دادم بباد در ره عشقت غبار دل

قدر غم تو یافته دل در شب غمت

چون جز غم تو نیست کسی غمگسار دل

غمگین ترم گهی که دهد وعده ی وصال

چون دارم آگهی ز شب انتظار دل

دور از گلی (سحاب) چه گلها که پرورش

یابد به باغ دیده ام از جویبار دل

شمارهٔ ۲۲۲

هر عهد به هر کسی که بستم

در عهد تو بی وفا شکستم

دلگیر به پرسش من آمد

پنداشت که من هنوز هستم

شادم که گرت چنین بود عهد

هر لحظه بدست تست دستم

جامی زد و با من آنچه خواهد

گوید به بهانه ای که مستم

افزود به حسرتم چو مردم

پنداشتم از غم تو رستم

نومیدی محرمان چو دیدم

پیوند امید ازو گسستم

ز آن روی (سحاب) سر بلندم

کاندر قدمش چو سایه پستم

شمارهٔ ۲۲۳

ایمن نباشد عاشقی در کویت از تیغ ستم

با آن که دارد ایمنی صیدی که باشد در حرم

مهر رخت خلوت گزین آنجا که بنایی جبین

پیدا که خورشید از زمین آنجا که بگذاری قدم

گاهی از آن صفر دهان گاهی از آن موی میان

داری وجود عاشقان معدوم از چندین عدم

بستان حسن نیکوان آرد نهالش کام جان

عشق تو در آن بوستان نخلی ست بارش رنج و غم

شمارهٔ ۲۲۴

از تغافل یا تو را با خویش مایل می‌کنم

یا برون مهر تو را یک باره از دل می‌کنم

گر به جا خوی برآرد خون ز چشمم دور نیست

زر تیغ از بس که شرم از روی قاتل می‌کنم

هر زمان بر سینه از ناخن گشایم رخنه‌ها

چاره‌ها بنگر که بهر تنگی دل می‌کنم

می‌کنم یا دل به آسانی ز مهر روی تو

یا که بر خود کار را یک باره مشکل می‌کنم

ایمنند از گمرهی واماندگان کاروان

چون جرس تا ناله در دنبال محمل می‌کنم

اینکه ترک عاشقی کردم نه از وارستگی است

امتثال حکم شاهنشاه عادل می‌کنم

شه‌نشان فتحعلی‌شاه آنکه شرم آرد (سحاب)

چون به دریا ابر دستش را مقابل می‌کنم

شمارهٔ ۲۲۵

گر زآن که فغانی ز دل زار برآرم

کام دل زار از تو دل‌آزار برآرم

از آبلهٔ پا به ره وادی عشقت

هر گام چه گل‌ها که ز هر خار برآرم

خواهم که دل از روزن روی تو ببیند

گر تیر تو از سینهٔ افگار برآرم

از حد نگذشته است جفا کاری گردون

وقت است که یک آه شرر بار برآرم

با اشک شب هجر و نگاه شب وصلت

چون آرزوی دیدهٔ بیدار برآرم

تا در ره عشق تو به سر خاک توان کرد

کو فرصت آنم که ز پا خار برآرم

دانم که حجاب من و معشوق (سحاب) است

روزی که سر از پردهٔ پندار برآرم

شمارهٔ ۲۲۶

چنان در بزم غیر امشب غمین از وصل جانانم

که هردم شاد سازند از نوید روز هجرانم

چو اندیشم ز جور پاسبان و منع دربانش

که در آن کوز چشم این و آن از ضعف پنهانم

گرم زین پیش یک گل بود دایم زینت دامان

کنون باشد ز خون دل بسی گلرنگ دامانم

گرم از پرتو یک شمع روشن بود بزم امشب

هزاران شمع از آه آتشین بین در شبستانم

به ترک غیر دیشب بسته پیمان با من و امشب

به بزم او کشد پیمانه یار سست‌پیمانم

به حسن از ماه من چندان که باشد کم مه کنعان

من از بی‌طاقتی افزون (سحاب) از پیر کنعانم

شمارهٔ ۲۲۷

آمد ز درو داد به کف جام شرابم

هم آب بر آتش زد و هم آتش از آبم

از آتش سودای گلی دل زندم جوش

این است که دایم چکد از دیده گلابم

با مدعی آمد به سرم آه که دارد

ماری به سر این گنج که بینی به خرابم

تا کس نبرد آرزوی روی تو در خاک

نگذاشته از خاک اثری چشم پر آبم

شادم که فزون روز حساب از کرمت نیست

هر چند که باشد گنه افزون زحسابم

هرگز به سری سایه ای از من نفتاده است

خوش کرده به این خاطر خود را که (سحابم)

شمارهٔ ۲۲۸

در عشق چو باید که به ناچار بمیرم

از جور تو به کزغم اغیار بمیرم

هر شب دهیم وعده ی دیدار که تا صبح

صد بار شوم زنده و صد بار بمیرم

گیرم به نگاهی ز تو صد حسرتم افزود

دیگر بسرم بگذر و بگذار بمیرم

امشب که بدیدار توام زنده چو شمع آه

دانم که شود صبح پدیدار بمیرم

مرغ قفس از حال من آگه شود آن روز

کز حسرت مرغان گرفتار بمیرم

می گفت زبسیاری جورش دم مرگم

می خواست که با حسرت بسیار بمیرم

یا درد مرا چاره بکن یا چو (سحابم)

نومید کن از چاره که ناچار بمیرم

شمارهٔ ۲۲۹

دل صید کمند تست جان هم

این گشته اسیر دامت آن هم

فریاد که در دل تو فریاد

تاثیر نمی کند فغان هم

شاه از تو حذر کند گدا هم

پیر از تو به جان بود جوان هم

از دام و قفس چو بگذرد کس

گلزار خوش است و آشیان هم

خارم ز گلی بپاست کز وی

گلچین محروم و باغبان هم

تا برده گمان مهر بر من

بی مهر شده است و بدگمان هم

گریند چو ابر دوستداران

بر حال (سحاب) دشمنان هم

شمارهٔ ۲۳۰

خواهم اگر به کوی تو خاکی به سر کنم

باید نخست چاره ی این چشم تر کنم

گوید مخواه ناله در آن دل اثر ز من

کآن سنگ خاره نیست که در وی اثر کنم

از سنگ جور چون پردش طایری ز بام

من شکر از شکستگی بال و پر کنم

آن به که با حدیث غم آن جهان جان

افسانه های هر دو جهان مختصر کنم

امشب غم تو تا سحرم گر امان دهد

شاید که چاره اش به دعای سحر کنم

تا شوق این نوید هلاکم کند (سحاب)

گوید پس از هلاک به خاکت گذر کنم

شمارهٔ ۲۳۱

بر سر نازش در آن کو با رقیبان نیستم

در ره عشق این مخواه از من که من آن نیستم

زین خوشم کز بس که با من در خیال دشمنی است

هر کجا هستم ز چشم دوست پنهان نیستم

در بهای بوسه ی جان بخش جان خواهی ز من

جان من اکنون که میدانی به تن جان نیستم

آن مه افزون است در حسن از مه کنعان ولی

من به طاقت در غمش چون پیر کنعان نیستم

از جفا کافر مبیناد آنچه با من می کند

نامسلمانی که پندارد مسلمان نیستم

بود آن دستی که بر دامان وصل او کنون

نیست وقتی کز فراقش بر گریبان نیستم

تا به خاک رهگذار یار پی بردم (سحاب)

چون سکندر آرزوی آب حیوان نیستم

شمارهٔ ۲۳۲

چو باشد آن لب میگون شراب ارغوانی هم

بگو وصف زلال کوثر آب زندگانی هم

به کویش رفتم و از ضعف نتوانم که باز آمد

توانایی به کار آمد مرا و ناتوانی هم

ز خط گیرم که کم شد کبر و ناز او عبث باشد

که با یارانش افزون شد تغافل سر گرانی هم

نه بنوازد ز مهرم نه کشد از کین نمیدانم

مه بی مهر من نامهربان با مهربانی هم

اگر غمگین نباید بود از غمناکی یاران

نباید داشت از ناشادی ما شادمانی هم

به امید وفای عهد و پیمان جوانانم

تلف شد روزگار پیری و عهد جوانی هم

زمین و آسمان از اشک و آهم در حذر باشند

بلاهای زمینی فتنه های آسمانی هم

پس از کنج قفس گشت گلستانم خوش است اما

اگر گلچین نیابد ره در آن باد خزانی هم

(سحاب) از هجر او مرد و رقیبان از وصال او

حیات جاودان دارند و عیش جاودانی هم

شمارهٔ ۲۳۳

این چه دام است ندانم که در آن افتادم؟!

کآشیان و گل و گلشن همه رفت از یادم

به سوی من نظر زاهدی افتاده مگر

که چنین از نظر پیر مغان افتادم

چرخ خواهد کند اجزای وجودم همه خاک

لیک جائی که به کوی تو نیارد بادم

سر به پیچم اگر از صحبت رندان یارب

مبتلا ساز به هم صحبتی زهادم

چون پی هجر وصالست و پی وصل فراق

نه ز هجران تو غمگین نه ز وصلت شادم

صید من قابل فتراک نه اما چه شود

کز یکی زخم رسد بهره ای از صیادم؟

باده بنیاد غم گیتی ام از دل بکند

ورنه یک دم غم گیتی بکند بنیادم

مانع شاعریم غصهٔ دهر است (سحاب)

ورنه در دهر کسی نیست به استعدادم

شمارهٔ ۲۳۴

خوش آنکه ره عیش به اغیار گرفتیم

کام دل خویش از لب دلدار گرفتیم

زین اشک که اکنون ره ما بست از آن کوی

در آن سر کوه راه به اغیار گرفتیم

در محفل او مدعی از غیرت ما بار

بر بست بصد حسرت و ما بار گرفتیم

دردا که سپردیم به زاغ و زغن آخر

جائیکه بصد سعی به گلزار گرفتیم

از کینه ی بیگانه ره وادی هجران

چون چاره ندیدیم به ناچار گرفتیم

در سایه ی دیوار تو ما را نگذارد

آن را که بر او رخنه ی دیوار گرفتیم

بیداد تو بر دل همه ز آنست که روزی

داد دل زار از تو دل آزار گرفتیم

پا بست که سازیم (سحاب) این دل مفتون؟

انگار کز آن طره ی طرار گرفتیم

شمارهٔ ۲۳۵

به کوی می فروش افتاد راهم

ز آسیب حوادث در پناهم

به غیر از دل که آن هم مایل تست

که خواهد بود در محشر گواه هم

سیه کاری چشمان سیاهم

نشاند آخر به این روز سیاهم

نبودش خاطر از قتلم تسلی

به حرف غیر بگذشت از گناهم

در اول از وفاداری با غیر

فگند آن بی وفا در اشتباهم

همین تأثیر دارد آه بسیار

که باید نیست تأثیری در آهم

چه حاصل گر (سحابم) من که دایم

ز من فیضی نمییابد گیاهم؟

شمارهٔ ۲۳۶

چون شادی بی غم به جهان یاد ندارم

دلشاد از اینم که دل شاد ندارم

یاد آن شه چینی که دهد داد ندارم

اما چو تو بیداد گری یاد ندارم

آن روز کدام است که بی آن لب شیرین

صد رشک به ناکامی فرهاد ندارم؟

آئینه گرفت از کف مشاطه و گفتا

منت ز تو با حسن خداداد ندارم

اکنون که ز فریاد دهد داد ضعیفان

از ضعف دگر قوت فریاد ندارم

ز آنکس که ننالد چو (سحاب) از تو بخاطر

در خیل تو از بنده و آزاد ندارم

شمارهٔ ۲۳۷

از غم عشقی کز آن آتش به جان انداختیم

ناله ای کردیم و شوری در جهان انداختیم

با سگش تا طرح الفت در میان انداختیم

آتش غیرت جهانی را به جان انداختیم

برقی از بخت بد ما بر خس و خاری نتافت

تا در این گلزار طرح آشیان انداختیم

پیش از این کاین ناله بخشد سودی از بیطاقتی

ناله ها کردیم و خود را از زبان انداختیم

آه کز لعلت چو عمری جاودانی یافتیم

بی تو خود را بلای جاودان انداختیم

در دل او رخنه ی کردیم ز آه نیمه شب

خوش به تاریکی خدنگی بر نشان انداختیم

آخر از بی‌طاقتی ز افسانهٔ شیرین‌لبی

نکته‌ای گفتیم و شوری در جهان انداختیم

تا طبیب ما (سحاب) آمد به بالین خویش را

بر دواج ناتوانی ناتوان انداختیم

شمارهٔ ۲۳۸

روز جزا چون ادعای جان ناقابل کنم

کز شرم نتوانم نگاهی جانب قاتل کنم

چون رشکم آید زین و آن گیرم سراغت هر زمان

هرگه تو را ای دلستان خواهم نشان از دل کنم

در بزم اغیار ای صنم در بزم ننهادم قدم

یا نقد جان از کف دهم یا کام دل حاصل کنم

با آنکه امید وصال از وی بود امری محال

از سادگی هر ماه و سال این فکر بی‌حاصل کنم

مایل چو با بیگانگانت دیدم ای ناآشنا

زین حیله رفتم تا تو را با خویشتن مایل کنم

ساقی بده جامی از آن صافی که باشد قوت جان

تا زنگ اندوه جهان از لوح دل زایل کنم

دانم (سحاب) آخر مرا آید به بالین از وفا

اما نمی‌دانم چه با این مرگ مستعجل کنم

شمارهٔ ۲۳۹

چه غم گر در بهاری بوسهٔ او نقد جان دادم

حیات بی ثباتی بهر عمر جاودان دادم

نشد هرگز به من مایل دل او بر خلاف من

که غیر از او ندادم دل به کس تا آنکه جان دادم

تمام عمر صرف این و آن کردم، ستم کردم

که گنج شایگانی را خود از کف رایگان دادم

نبودم دوست تا با او نبودم آسمان دشمن

که جان دادم ز دست این چو دل بر دست آن دادم

زرنگ چون زریرم تا نگردد راز دل پیدا

رخ خود را زخون دیده رنگ ارغوان دادم

ز دست طعنه ی پیر و جوان مردم سزای من

که در پیری عنان خود بدست آن جوان دادم

مرا نبود (سحابا) با فلک دست مکافاتی

خدنگ آه من گیرد مگر از آسمان دادم

شمارهٔ ۲۴۰

دل که پیش دوست گوید خون شدم

من کزو دورم چه گویم چون شدم

چون کمر بر قتلشان بستی چه شد؟

کز شمار عاشقان بیرون شدم

از دل ناکام و جان نامراد

بر مراد خاطر گردون شدم

از جنون عشق لیلی طلعتی

عاقبت سرگشته چون مجنون شدم

باشدم صد فتنه در جان تا به جان

چشم فتان تو را مفتون شدم

کار تا با این جفا کاران فتاد

از جفای آسمان ممنون شدم

شمارهٔ ۲۴۱

به خاک پاکم کنید چندی فغان و غوغا پس از هلاکم

که شاید آن شوخ که یک ره آرد پی تماشا گذر به خاکم

تو را توهم از این که خاکم مباد باد آورد به کویت

مرا تصور که از ترحم نمیدهی تو بباد خاکم

به حیرتم زین که شوق تیغت چگونه بیرون نیاید از دل

چرا که از تیغ بی دریغت رسیده بر دل هزار چاکم

زعشق پاکم اسیر حرمان زمن بتانراو گر نه چندان

حذر نبودی شدی ملوث هوس گر آلود به عشق پاکم

همیشه گفتم ز رفتن جان رود زجان دردا و دردا

که جانم از جسم برفت و دردش نرفت از جان دردناکم

اگر بباید که نیست باکم شود پشیمان ز کشتن من

(سحاب) نالم که تا ز کشتن چنان نداند که نیست باکم

شمارهٔ ۲۴۲

در هجر تو پروای دل زار ندارم

من در غم خویشم به کسی کار ندارم

دانی که میان من و زهاد چه فرق است؟

فرقی که من از کار خود انکار ندارم

گربار به اغیار دهی گر نروم من

زین گونه که من طاقت این کار ندارم

خاموشی من پیش تو از راه ادب نیست

حرفی که کنم جرأت اظهار ندارم

منصور صفت پرده زکار خود ازین پس

بردارم و اندیشه ای از دار ندارم

آن نرگس بیمار ز خود بی خبرم ساخت

چندان که خبر از دل بیمار ندارم

بی رخصت من کس به چمن نامد و اکنون

اذن نگه از رخنه ی دیوار ندارم

جایی که توان کرد (سحابا) گله از یار

من شکر ز چرخ و گله ز اغیار ندارم

شمارهٔ ۲۴۳

پیش از این باری اگر در بزم یاری داشتم

بر دل از رشک رقیبان نیز یاری داشتم

رفت خاک من به باد آنجا خوشا وقتی که من

بر سر آن کوی از خود یادگاری داشتم

جان اگر آسان ندادم از گران جانی مدان

زآن که در هنگام مردن انتظاری داشتم

اعتبار غیر را نبود در آن کو اعتبار

کآنچه روزی داشت او من روزگاری داشتم

باغ حسنش را خزان آمد چو بلبل کاشکی

زین خزان من نیز امید بهاری داشتم

قوت بازویت ای صیاد کمتر بود کاش

تا زپیکان تو در دل یادگاری داشتم

دل زبهر عود مجمر جان برای شمع بزم

در حریم دوست هر یک را به کاری داشتم

گاه گاهی با سگانش همنشین بودم (سحاب)

پیش از این من هم در آن کو اعتباری داشتم

شمارهٔ ۲۴۴

کجا اندیشه از چشم بد ایام می‌کردم؟

در ایامی که در میخانه می در جام می‌کردم

کنون نه وصل صیاد و نه امید گرفتاری

به این روزم نشاند آن شکوه‌ها کز دام می‌کردم

به ظاهر از سر کوی تو می‌رفتم به شوق اما

نگاه حسرتی سوی قفا هر گام می‌کردم

کنون دانم که هر عشقی که با غیر تو ورزیدم

هوس بوده است و من بیهوده عشقش نام می‌کردم

تو را کس هم‌نشین با من نمی‌دانست در کویت

به این نسبت سگ کوی تو را بدنام می‌کردم

نبود انجام کار من چنین در عاشقی گر من

در آغاز غمش اندیشه از انجام می‌کردم

نمی‌کردم (سحاب) این شکوه‌ها ز انجام هجرانش

اگر در وصل شامی صبح و صبحی شام می‌کردم

شمارهٔ ۲۴۵

چه غم که ریخته شد بال و پر ز سنگ توام

که بی نیاز زبال از پر خدنگ توام

روی زمحفل من زود و دو دیر باز آیی

هم از شتاب تو غمگین هم از درنگ توام

جهان به پیش نظر در غمت چنان تنگ است

که کار بر دل تنگ از دهان تنگ توام

مباد ذوق اسیران چنگ عشق تو را

اگر خیال رهایی بود ز چنگ توام

ز دل غم تو نیاید برون اگر چه بدل

هزار رخنه فزون است از خدنگ توام

به جانبم نکنی جز به وقت مرگ نگاه

از آن ز آشتی ات خوشتر است جنگ توام

به می (سحاب) چه حاجت که بی نیاز از آن

به یاد لعل وی و اشک لعل رنگ توام

شمارهٔ ۲۴۶

نیم جانی بود تا جا بود در میخانه‌ام

پر نشد پیمانه تا خالی نشد پیمانه‌ام

از دل دیوانه‌ام دیوانه‌تر دانی که کیست؟

من که دایم در علاج این دل دیوانه‌ام

آورد هر چند خواب افسانه اما نایدت

هرگز اندر دیده خواب ار بشنوی افسانه‌ام

از فریب خال او در دام زلفش دل فتاد

مبتلای دام او دل گشت از این دانه‌ام

با تو گر در گلخنم چون عندلیبم در چمن

بی‌تو گر در گلشنم چون جغد در ویرانه‌ام

از جنون عشق تا کی منعم ای فرزانگان

این جنون خوش‌تر بود از عقل هر فرزانه‌ام

یک نگاه آشنای چشم مست او (سحاب)

این چنین بیگانه کرد از خویش و از بیگانه‌ام

شمارهٔ ۲۴۷

کی شکایت از دل بی رحم دلبر داشتم؟

گر چو او من هم دلی از سنگ در بر داشتم

نیست غم گر داده ام جان ز آنکه با خود کرده ام

آن غمی کآن را زجان خویش خوش تر داشتم

دیدم استغنای او اکنون به زخمی راضیم

ورنه من ز آن بی وفا امید دیگر داشتم

نیست افسوسی گرم در راه عشقت رفت سر

لیک صد افسوس از آن شوری که در سر داشتم

گوش بر عهد بتان چون سادگان دادم ولی

ساده تر ایشان که پندارند باور داشتم

چون تو را دیدم به روز حشر رفت از خاطرم

شکوه هایی کز تو با دارای محشر داشتم

تا پر و بالم بکندی من نبستم دل به دام

کز توام بیم رهایی بود تا پر داشتم

جور آن شوخ ستمگر برد از یادم (سحاب)

آن شکایتها که از چرخ ستمگر داشتم

شمارهٔ ۲۴۸

گله تا حشر اگر زیار کنم

شرح یک شمه از هزار کنم

چاره ی یأس شد زو عده ی وصل

تا چه با درد انتظار کنم

روزگارم سیه تو کردی و من

شکوه از جور روزگار کنم

بر در او چه جای نومیدیست

به چه دل را امیدوار کنم؟

نیم جانی که هست قابل نیست

که به پای تواش نثار کنم

هم ز بهر نثار نیست مرا

بجز این نیم جان چه کار کنم

بی تو چشم (سحاب) را چو سحاب

خجل از چشم اشک بار کنم

شمارهٔ ۲۴۹

مپندار نا شادی یار دارم

یک امشب که با او دلی شاد دارم

چه سازیم با هم که نه تاب افغان

تو داری نه من تاب بیداد دارم

گرفتار سرو چمن قمری و من

گرفتاری سرو آزاد دارم

طمع بین که با مدعی چون ستیزم

از آن بی وفا چشم امداد دارم

حرامم بود گر کنم یاد گلشن

فراغی که در دام صیاد دارم

دهی گرز فریاد داد ضعیفان

کی از ضعف قدرت به فریاد دارم

زحرمان شیرین لبی آن چنانم

که حسرت بر احوال فرهاد دارم

به رغم سپهر است و ناشادی او

(سحاب) ار دمی خویش را شاد دارم

شمارهٔ ۲۵۰

باز بر درگهت ای مایهٔ ناز آمده‌ام

خشمگین رفته به صد عجز و نیاز آمده‌ام

رفتن از رشک رقیب آمدن از غایت شوق

بارها رفته‌ام از آن در و بازآمده‌ام

کرده‌ام طی به امید ره شوقت رحمی

که از آن مرحلهٔ دور و دراز آمده‌ام

در عیارم نتوان گفت که مانده است غشی

بس که در بوتهٔ حرمان به گداز آمده‌ام

این هم از شعبدهٔ او که درین کو به پناه

از جفای فلک شعبده‌باز آمده‌ام

گرنه بیگانه شماریم چرا در نظرت

آشنا ای بت بیگانه‌نواز آمده‌ام

بلبل‌آسا دگر از این غزل تازه (سحاب)

در گلستان سخن نغمه طراز آمده‌ام

شمارهٔ ۲۵۱

هرگز نیافت کس اثری در ترانه‌ام

جز اینکه سوخت خار و خس آشیانه‌ام

نبود زبان که آگهت از سوز دل کنم

این شعله بین که می‌کشد از دل زبانه‌ام

یک ره چو بوسم آن لب شیرین که نیست خوش

با عمر جاودانه غم جاودانه‌ام

هر شامگه روم ز پیشی تا در سرای

شاید شبی ز لطف بخواند به خانه‌ام

گویم به هرکسی که رسم شرح حال خویش

باشد یکی به پیش تو گوید فسانه‌ام

کرد آگهم زمانه ز جور بتان (سحاب)

تا شکوه هر زمان نبود از زمانه‌ام

شمارهٔ ۲۵۲

گرچه در باغ سر کوی تو ای گل خارم

تا به کوی توام از باغ جنان بیزارم

ای که گفتی به چه کاری نگذشته است هنوز

در غمت کار من از کار ولی در کارم

هم علاج من بیمار تواند گرچه

چشم بیمار تو کرده است چنین بیمارم

شادمان هر شبی از کوچه ی او می آیم

تا ندانند که نبود به حریمش بارم

شد دل آزار تر از زاری بی حاصل دل

ای دل زار زافغان تو در آزارم

ساغر باده چو گردید لبالب نگذاشت

لب بی توبه شود فارغ از استغفارم

می توانم نکنم در غم او ناله (سحاب)

خاصه با درد کم و حوصله بسیارم

شمارهٔ ۲۵۳

گفتم از وصلش علاج درد روزافزون کنم

روز وصلش دردم افزون شد ندانم چون کنم؟!

تا زرنگ زرد من ظاهر نگردد درد من

روی خود از اشک گلگون هر زمان گلگون کنم

شمه ای از حسن یار و عشق خود یابم چو گوش

بر حدیث لیلی و افسانه ی مجنون کنم

خون شد از گردون دل من لیک دارم خویش را

شادمان تا زین سبب خون در دل گردون کنم

می توانم کرد کین غیر را از دل برون

گر توانم مهر جانان را ز دل بیرون کنم

می توان ز افسون پری را کرد با خود رام لیک

آن پری رامم نگردد گر هزار افسون کنم

از قد موزون نشاید کرد منع من (سحاب)

طبع من موزون و من ترک قد موزون کنم؟!

شمارهٔ ۲۵۴

عمری امید وفا و مهر از آن دل داشتم

خویش را خرسند از این فکر باطل داشتم

بی سبب در زیر تیغ ای جان ناقابل نبود

هر قدر شرمندگی از روی قاتل داشتم

مانده از سرو روانی پای من در گل چه باک

گر چو قمری مهر سر و پای در گل داشتم

تا ندانستم زبان را محرم اسرار دل

کس نبود آگاه از رازی که در دل داشتم

بی خبر بودم ز زهر رشک غیر از تلخیئی

در مذاق از هجر آن شیرین شمایل داشتم

با می صافی کنون بر صفحهٔ دل بین (سحاب)

زنگ اندوهی که در میخانه زایل داشتم

شمارهٔ ۲۵۵

به زیر تیغ از بس جان خود قابل نمی‌بینم

ز شرم جان ناقابل سوی قاتل نمی‌بینم

کسی را کزوی آسان است کام دل نمی‌بینم

ولی چون کار این دل کار کس مشکل نمی‌بینم

تو را با اینکه می‌بینم به خون خلق مستعجل

به خون خویشتن خویش مستعجل نمی‌بینم

به چشم عقل جز دیوانگان وادی عشقت

چو بینم هیچ کس را در جهان عاقل نمی‌بینم

نیفشاند به جز تخم وفا در کشت زار دل

ولی زین کشت جز بی‌حاصلی حاصل نمی‌بینم

دل از یاری او هرکس که بینم کنده و کس را

به غیر از خود درین اندیشهٔ باطل نمی‌بینم

دلیل بی‌وفایی‌های یار بی‌وفا این بس

که او را هیچ با اهل وفا مایل نمی‌بینم

تو را یا رب سرشته دست قدرت از چه آب و گل

که جز بی‌مهریت نقصی در آب و گل نمی‌بینم

دل غمگین (سحاب) و جز می صافی دگر چیزی

کزین آیینه زنگ غم کند زایل نمی‌بینم

شمارهٔ ۲۵۶

چو فکر کوتهی عمر ای پسر کردم

حدیث زلف دراز تو مختصر کردم

هزار نامه نوشتم ولی از آتش دل

اگر نسوختم از آب دیده تر کردم

به روی خوب تو مایل نخواستم کس را

از آن زخوی بدت خلق را خبر کردم

حدیث شوق چنان بی نهایت ست که من

شب فراق همین قصه مختصر کردم

چو یافتم که کند بیشتر جفای تو را

فغان خود ز جفای تو بیشتر کردم

به قصد دل زکمان ناوکش نجسته هنوز

که من بدل هوس ناوک دگر کردم

چه جامه ها که به شبهای هجر کردم چاک

دو روز خلعت وصلت اگر ببر کردم

ز زندگانی خویش از نخست قطع نظر

(سحاب) کردم و بر روی او نظر کردم

شمارهٔ ۲۵۷

پیغام تو را گر همه دل بود بریدم

یک بار نگفتم که ندامت نکشیدم

سنگ ستم هیچ کس این ذوق ندارد

بسیار زهر گوشه ی دیوار پریدم

در مجلس اغیار ندانم به که بودی

هر گه سخن مهر و وفا از تو شنیدم

از بس که به امید تو هر روز نشستم

تا شام در این راه به وصلت نرسیدم

امروز ز امیدم همه آنست که گوید

روزی که زوصل تو شود قطع امیدم

دیگر به چه امید شوم زنده به محشر؟

کم نیست (سحاب) آنچه بیک عمر کشیدم

شمارهٔ ۲۵۸

چون نیست بدل قوت فریاد گرفتم

در رهگذرش جا ز پی داد گرفتم

خواهم که به دام آورم از سادگی او را

آنگه به فریبی که از و یاد گرفتم

چون میل تو را دید به امداد تو آمد

بر قتل رقیب آنکه به امداد گرفتم

از شوق شد از بال و پرم قوت پرواز

هر گه که ره خانه ی صیاد گرفتم

نگرفت به من پیر خرابات اگر چه

چندی زجهالت ره زهاد گرفتم

حسنی نه بقدری که فراموش نگردد

هر نکته که در عشق بتان یاد گرفتم

ویران چو (سحابش) کند از اشک دگر بار

کاشانه ی او را دگر آباد گرفتم

شمارهٔ ۲۵۹

کشم ار جور از او باز وفا می‌خواهم

بین چه‌ها می‌کشم از یار و چه‌ها می‌خواهم

از خدا بر کف او تیغ جفا می‌خواهم

راحت خلق خدا را ز خدا می‌خواهم

بس که خواهم که به آمیزش کس خو نکنی

خویش را هم ز تو پیوسته جدا می‌خواهم

گرچه بیداد بتان کشت مرا لیک ای دل

داد خود را ز تو در روز جزا می‌خواهم

بس دگرباره مرا شوق گرفتاری توست

خویشتن را ز کمند تو رها می‌خواهم

ساده خواهم لبت از سبزهٔ خط آری دور

خضری را ز لب آب بقا می‌خواهم

شمارهٔ ۲۶۰

جز خانه ی دل منزل جانانه ندانم

کس را بجز او صاحب این خانه ندانم

امروز که گویند تو در خانه ی مائی

از بی خودی شوق ره خانه ندانم

از خال تو افتاده بدام ار چه بود باز

مرغ دل من مایل این دانه ندانم

عیبم مکنید ار رهم افتاد به مسجد

کامروز زمستی ره میخانه ندانم

عجبی عجب از تو به مرا هست و علاجش

جز اینکه کشم یک دو سه پیمانه ندانم

افسانه ی بی خواب همی خواهد و اکنون

از من که بجز درد دل افسانه ندانم

زینسان که (سحاب) اینهمه دل بسته به هر موی

جز این که بر آن زلف زند شانه ندانم

شمارهٔ ۲۶۱

چه غم گر در برش مهر خموشی بر دهن دارم

که با او در میان از هر نگاهی صد سخن دارم

مرا نه طاقتی در دست و نه خویی به بیدادی

نمی‌دانم علاجش چیست این دردی که من دارم

شود روزی که پرسد از تو خون خلق و من پوشم

نهانی زخم‌هایی را که در زیر کفن دارم

مرا رانند از بزم وصال اغیار و من غافل

که در بزم دل از وصلش هزاران انجمن دارم

نه حسنی کامل و نه بی‌غم عشقش شکیبایی

فغان از دست این مشکل‌پسندی‌ها که من دارم

علاج درد هجر امشب به آه صبحدم خواهم

(سحاب) از سادگی تا صبح امید زیستن دارم

شمارهٔ ۲۶۲

با خیالت به مراد دل خود در سخنم

آه اگر چرخ جفا پیشه بداند که منم

رشک در عشق به یعقوب مرا وقتی نیست

که رسد بوئی از آن یوسف گل پیرهنم

یابد از خنجر خونریز که ام کشته به حشر

هر که مژگان تو را بیند و خونین کفنم

بهر آزردن من یار پی رنجش غیر

امشب از بهر چه خوانده است در این انجمنم

ترک سر گفته نهادم به رهت پای طلب

زان که سر در ره عشق تو بود بار تنم

بی اثر نیست چو مرغ چمنم ناله (سحاب)

که نه چون مرغ چمن مایل سرو چمنم

شمارهٔ ۲۶۳

تا برده سیه کاری زلف تو زراهم

پیداست که چون میگذرد روز سیاهم

دردا که بمردم به شب هجر و کنون هست

از درد فراق تو بتر شرم گناهم

نه جرأت دیدار و نه یارای نگاهی

گیرم که دهد کس به سر کوی تو راهم

از ابر چه فیضی رسد از برق چه آفت

بر من که در این باغ نروئیده گیاهم؟

صد ناوک دلدوز به ترکش ز چه دارد

ترکی که به خاک افگند از نیم نگاهم؟

خوانند (سحابم) ولی ار فیض من این است

ای وای بر آن تشنه که آید به پناهم

شمارهٔ ۲۶۴

گر قصه ای از زلف چو چوگان تو آرم

سرها همه چون گوی به میدان تو آرم

دستی به سر از حسرت و دستی به گریبان

دست دگرم کو که به دامان تو آرم

گر در چمن از حسن تو یک شمه سرایم

مرغان چمن را به گلستان تو آرم

تا غنچه لب از شرم به گلشن نگشاید

از سینه برون غنچه ی پیکان تو آرم

بندند لب از دعوی خون گر به قیامت

حرفی به لب از اجر شهیدان تو آرم

گر یک سخن از ذوق اسیری تو گویم

صد یوسف گم گشته به زندان تو آرم

بر شعر (سحاب) ار نکند شاه جهان گوش

بیتی دو سه از لعل سخندان تو آرم

شمارهٔ ۲۶۵

به روی غیر چو نگذاریم که در بندم

زآستان توام به که رخت بر بندم

هزار عقده فزون تر بود به رشته ی مهر

ز بس تو بگسلی و من به یکدیگر بندم

چو من به خاک درت تاکسی نیابد راه

ره سرای تو را زآب چشم تر بندم

عجب نه آتش شوق ار بسوزدش پر و بال

چو نامه ات به پر مرغ نامه بر بندم

همان نبسته گشایم به کویش آن باری

که هر دم از ستم او پی سفر بندم

دلم گرفت زو ضع جهان خوشا کنجی

که از جهان و زاهل جهان نظر بندم

کمر به دلبری آن بت چو بست زاهد داد

(سحاب) اجازه که زنار بر کمر بندم

شمارهٔ ۲۶۶

در خیال تو به افتاده است دل از باده‌ام

زین سبب از چشمت ای پیر مغان افتاده‌ام

خانهٔ دل شد ز هر نقش و نگاری بی‌نیاز

با وجود نقش مهر آن نگار ساده‌ام

تا میان بندگی بستم به کوی می‌فروش

یافت آزادی زهر قیدی دل آزاده‌ام

یک طرف رشک رقیبان یک طرف درد فراق

بهر مردن هرچه گردون خواست کرد آماده‌ام

تنگ شد بر دل فضای سینه بی‌او گرچه من

در به روی او بسی از دست خود بگشاده‌ام

سر هوای مقصدی دارد که هرگز کس ندید

گرچه پا در وادی عشقت همان ننهاده‌ام

تا به کیش عشق رو آورده‌ام شادم که نیست

فکر زنار و صلیب و سجه و سجاده‌ام

در بهای بوسه خواهد یار آنکه از (سحاب)

نقد جانی را که در آغاز عشقش داده‌ام

شمارهٔ ۲۶۷

پنهان ز مدعی به کناری گرفته‌ایم

آن زلف بی‌قرار و قراری گرفته‌ایم

در زلفش از رقیب نهان کرده‌ایم رخ

برقع به روز از شب تاری گرفته‌ایم

دانی بتان چه روز بدانند قدر ما؟

روزی که هر یکی پی کاری گرفته‌ایم

صافیم همچو آیینه با او ولی خطش

تا سر زد از عذار غباری گرفته‌ایم

نقد دلی و جانی ازین پیش داشتیم

بوسی ز لعل او دو سه باری گرفته‌ایم

مایل به شادی دل غمناک نیستیم

از بس که خو به ناله و زاری گرفته‌ایم

آورده‌ایم دلبر دیگر از او به دست

یاری دگر به یاریِ یاری گرفته‌ایم

با خود غزال دیگر از او کرده ایم رام

از دام او (سحاب) شکاری گرفته‌ایم

شمارهٔ ۲۶۸

امید مهر به هر کس که بود جز تو گسستم

به صد امید وفائی که دل به مهر تو بستم

برای بستن عهدی که از نخست شکستی

چه عهدها که به عهد تو سست عهد شکستم

اگر چه نیست امیدی به عهد سست تو اما

به این خوشم که زمانی بود بدست تو دستم

تو شوق بین که به امید وعده ی که ندادی

به رهگذار تو عمری در انتظار نشستم

خوش آن زمان که کشم یک دو جام باده و گویم

به دوست راز دل خود به این بهانه که مستم

تو هر دمی بخیال جفای دیگری و من

مدام خوشدل از اینم که در خیال تو هستم

لبت چو جرعهٔ صهبا رخت چو بادهٔ گلگون

از آن (سحاب) چنین جرعه‌ای و باده‌ای بپرستم

شمارهٔ ۲۶۹

دل شد از دست و به راه طلبش آنچه دویدم

غیر ناکامی و رنج و غم و اندوه ندیدم

رشته ی مهر و وفا را چو گسست آن بت زیبا

نبود جای ملامت که دل از عمر بریدم

هر چه آن دوست بسوزاندم از آتش هجران

هیچگه در ره وصلش نشود قطع امیدم

بر در میکده از راه خلوص آمدم اکنون

به امیدی که دهد پیر خرابات نبیدم

سالها در ره مقصود زدم گام ولیکن

لحظه ی ئی نو گلی از گلشن آمال نچیدم

من (سحابم) که نشستم به امیدی که بناگه

پیکی از جانب دلبر دهد از وصل نویدم

شمارهٔ ۲۷۰

از دست دادخواه اگر این است آه من

آه ار به داد من نرسد داد خواه من

بنشست هر که دید به رخسار ماه من

زآن طره ی سیاه به روز سیاه من

از بس دلم به ناله و افغان گرفته خو

خواهم به داد من نرسد دادخواه من

جیش تو نازو غمزه سپاه من اشک و آه

تا منهزم که لشکر تو یا سپاه من

ای پیر می فروش مرانم ز در که نیست

جز درگهت ز فتنه ی دوران پناه من

دل هر دم از تو نالد و من عذر خواه او

از این گناه تا که شود عذر خواه من

دل برد از نخست گمان وفا بر او

شد اشتباه او سبب اشتباه من

در محشر از شکایتم اندیشه کن ولی

تا آن زمان که سوی تو افتد نگاه من

در محشر از شکایتم اندیشه کن ولی

تا آن زمان که سوی تو افتد نگاه من

شاید گرم بجرم وفا می کشد که نیست

جرمی برش (سحاب) فزون از گناه من

شمارهٔ ۲۷۱

کاش اکنون که به کوی تو بود منزل من

بود بر پای من این بند که دارد دل من

از پی رنجش ساعد به شهیدان ستم

دعوی آن است که در حشر کند قاتل من

در برم دل تپد از شوق خدنگت همه عمر

مگر آن روز که در خاک طپد بسمل من

در جهان شاید اگر نیست غمی زانکه به دهر

هر غمی بود سرشتند به آب و گل من

هست محرومی من باعث نومیدی غیر

به که از وصل تو حاصل نشود مشکل من

جان از آن مانده به تن تا که شود برخی او

گر قبولش فتد این تحفه ی ناقابل من

ریخت خونم به یکی زخم و مرا کشت (سحاب)

لیکن از آرزوی زخم دگر قاتل من

شمارهٔ ۲۷۲

چندید عتاب و ناز نخواهد هلاک من

از یک نگه به باد توان داد خاک من

گو یک نظر به چاک گریبان او ببین

ناصح که طعنه زد به گریبان چاک من

هر جا که بود درد و غمی در جهان نجست

جایی دگر به غیر دل دردناک من

تا داندم زاهل هوس مایل من است

آه ار کنند آگهش از عشق پاک من

ماند به تاک چشم من اما به جای اشک

خون جگر مدام تراود ز تاک من

او را به بزم جای و مرا پیش پاسبان

بنگر که غیر با که بود یار پاک من

صد چاک دیگر ار بگشایی مرا ز دل

عشقت نمیرود زدل چاک چاک من

گفتم که؟ گشت باعث قتل (سحاب) گفت

گردون، ولی به سعی من و اشتراک من

شمارهٔ ۲۷۳

رخ یاران دو زلف تیره پوشیدند از یاران

سیه کردند روز عالمی را آن سیه کاران

دل مجروح ما دارد امید ناوک دیگر

تو تیره خود برون آری ز دلهای دل افگاران

دلم دارد زچشمش چشم لطف اما نمیداند

ز بیماران نمی آید پرستاری بیماران

چو پا در وادی عشقش نهادی ترک سر باید

که کس پایان این وادی ندید الا سبکباران

چه منع ما کنی از باده زاهد چون نمی پرسند

به حشر از بی گناهان هیچکس جرم گنه کاران

خریداری ز یک سو بود همچون پیرزن او را

چرا شرمی نکردند از بهای خود خریداران

اگر امروز باشد چشم ایشان بر کف ساقی

بود فردا بسوی رحمت حق چشم میخواران

(سحاب) از دیده اشک افزون فشاند چون کشد آهی

که شاید شعلهٔ این برق را بنشاند آن باران

شمارهٔ ۲۷۴

نرسد تیر تو بر پیکر من

هست گوئی به خدنگت پر من

از تو سوزی که بدل بود هنوز

می توان یافت ز خاکستر من

لب شیرین تو دارد ز عتاب

زهر در شربت جان پرور من

ساغرم گه شکند توبه و گاه

توبه ی من شکند ساغر من

گفتمش خاصیت آب حیات

چه دهد؟ گفت که خاک در من

گهر چشم من اشک است و سخن

گهر طبع سخن‌گستر من

هر گهر را صدفی هست (سحاب)

دیده و دل صدف گوهر من

شمارهٔ ۲۷۵

گل گلزار گر از آب وگل آید بیرون

گل مهر تو ز گلزار دل آید بیرون

سر که امروز به تیغ تو نیفتد بر خاک

به که از خاک به فردا خجل آید بیرون

لحظه ای فرصت دیدن ندهد قطره اشک

بسکه از دیده به هم متصل آید بیرون

ننگ از آمیزشت ای غیر گرش نیست چرا

چون به بزم تو رود منفعل آید بیرون

آب جو دارد اگر خاصیت اشک مرا

سرو باید چو قدت معتدل آید بیرون

بی تو بس خون دل از دیده فرو ریخت کنون

قطره ی اشک بصد خون دل آید بیرون

دل که شاد است به عهد تو در آن کو چو (سحاب)

اگر از کوی تو پیمان گسل آید بیرون

شمارهٔ ۲۷۶

آه که آخر نماند ای بت دمساز من

حسن بدانجام تو عشق خوش آغاز من

طایر دل آشیان بست به شاخی دگر

نغمه ی دیگر گرفت مرغ خوش آواز من

دانه میفشان دگر بهر فریبم که هست

جانب بام دگر خواهش پرواز من

ای که به خواری مدام راندیم از کوی خویش

از چه کنون می کنی این همه اعزاز من؟

باز نگاه تو هست از پی صیدم ولی

قوت پرواز نیست در پر شهباز من

ای که نکردی نگاه سوی من از کبر و ناز

از چه پسندی کنون کبر من و ناز من؟

آه که چون گل درید پرده ی حسنش (سحاب)

پرده نشینی که بود پرده در راز من

شمارهٔ ۲۷۷

با جفا جوی او مشکل شود دمساز من

ور کسی از عاشقان با وی بسازد باز من

هر دو تا داریم چون در پرده دارم راز من

غمزهٔ خونریز یار و دیدهٔ غماز من

از رقیبم گوئیا نشناخت امشب کاین قدر

نیستم در بزم او شایستهٔ اعزاز من

کیست شیری خشمگین در رهگذار مورتو؟

چیست صیدی ناتوان در چنگل شهباز من؟

بوسه ای کردم طلب از لعل یار و عاقبت

شد دل ماهر دو خون از عجز او از ناز من

چون کسی از لذت سنگ جفایت بگذرد؟

گیرم از بام تو دارم قوت پرواز من

چون نکردم دعوی پرهیزگاری با کسی

هر کسی از تقوای زاهد گفت گفتم باز من

چون (سحاب) امروز در شیرین زبانی میکنم

ادعای ساحری او دعوی اعجاز من

شمارهٔ ۲۷۸

مدعی را کرد یار خویشتن

تا کنم من فکر کار خویشتن

به که ندهم وعده ی وصلش به خویش

تا نباشم شرمسار خویشتن

همنشینی با سگ کویش کنم

تا فزایم اعتبار خویشتن

غیر چون دیدم به بزمت با رقیب

بستم از کوی تو بار خویشتن

گه نشانم آتش سوزان دل

زآب چشم اشک بار خویشتن

گه ز آه شعله بار خود کنم

چاره ی شبهای تار خویشتن

از برم دل رفت و بر چشمم نهاد

اشک خونین یادگار خویشتن

دور از آن رو کرده بس گلها (سحاب)

ز اشک خونین در کنار خویشتن

شمارهٔ ۲۷۹

همین تا از نگاهی بی‌قرارم می‌توان کردن

ز وصل خویش فکری هم به حالم می‌توان کردن

سگانش را نکرد از الفت من منع پنداری

نمی‌داند چه سان بی‌اعتبارم می‌توان کردن

چنین کز من ز خلف وعده داری شرم ار یک ره

وفای وعده چون خود شرمسارم می‌توان کردن

ز کشتن کردیم گر ای جفاجو ناامید از خود

به زخم ناوکی امیدوارم می‌توان کردن

دلا گیرم در آهت نیست تأثیر از شرار آن

نه آخر چارهٔ شب‌های تارم می‌توان کردن

توان کردن از آن لب عقده هم باز از کارم

اگر صد عقده از زلفت به کارم می‌توان کردن

غم عشق اختیاری نیست لیک از مژده وصلی

علاج گریهٔ بی‌اختیارم می‌توان کردن

به جز کشتن که آن هم غایت مقصود من باشد

بگو ای بی‌وفا دیگر چه کارم می‌توان کردن؟

شدم راضی به هر دردی (سحاب) اکنون که دانستم

گرفتار بلای هجر یارم می‌توان کردن

شمارهٔ ۲۸۰

به زلف او همه دل‌های دل فگاران بین

به بی قرار دگر جای بی قراران بین

چو بزم وصل بود گو مباد گشت چمن

به جای عارض گل روی گلعذاران بین

به بی وفائی یار و به بی ثباتی عمر

گواه عهد گل و موسم بهاران بین

به گلشن آی و ز شوق عذار همچو گلت

هزار ناله زهر گوشه از هزاران بین

اگر ندیده ای از زلف خویش تیره تری

به تیره روزی ما تیره روزگاران بین

وفاست چون گنه ما خوشست عفو اما

به زیر تیغ امید گناه کاران بین

جدا ز ماه رخ آن نگار همچو سحاب

روان ز چشم (سحاب) اشک همچو باران بین

شمارهٔ ۲۸۱

ز خاک کویش ای دل گاه‌گاهی دیده روشن کن

وگر ز آن هم نه‌ای خرسند یاد از حسرت من کن

پی آسایش ای مرغ چمن در دام مسکن کن

شوی هر گه که دل تنگ از اسیر یاد گلشن کن

به آن حالم که در دل داشت شوق دیدنش عمری

کنون ای همدم از بالین من برخیز و شیون کن

به کیش دوستی منع رقیبان غایتی دارد

که می‌گوید تمام خلق را با خویش دشمن کن

به رغم من به بزم غیر شب‌ها تا سحر ماندی

به ز غم غیر هم گاهی نگاهی جانب من کن

گر از سنگ جفا ای طایر دل ایمنی خواهی

به هر بامی که بینی عزتی داری نشیمن کن

به باغ دوستی هر گل کز آب دیده پروردی

(سحاب) از دیده مانند منش اکنون به دامن کن

شمارهٔ ۲۸۲

کس نگفت ای دل به این لیلی و شان نظاره کن

همچو مجنون خویش را بر کوه و دشت آواره کن

سینه ی او را زچاک پیرهن نظاره کن

همچو جیب جان من ناصح گریبان پاره کن

یا دلم را طاقتی یا رب کز آن بر ناید آه

یا دلش را نرم از آهم چو سنگ خاره کن

یا مکش هر ساعتی صد بار ما را یا به ما

آنچه خواهی کرد از جور و جفا یک باره کن

سخت پر خون گشته دل در سینه ام ای دیده باز

چاره ای از گریه در کار دل بیچاره کن

یک نظر بنمای آن چاک گریبان را به خلق

ور گریبانی ببینی تا به دامن پاره کن

تا نیفشانی به دامن پاره ها ی دل (سحاب)

یک نظر چون من به ماه روی آن مه پاره کن

شمارهٔ ۲۸۳

چند خونش رود از دیدهٔ نمناک برون؟

کاش از سینه رود این دل صد چاک برون

تو در اندیشه ی خون من و غافل که به حشر

بر نیاید تن صد پاره ام از خاک برون

چاره ی جور تو بیباک ندانم ورنه

آید آه دلم از عهده ی افلاک برون

ز آشیان من از اول گذرد هر بادی

که ز گلزار تو آرد خس و خاشاک برون

گر چو من ناله ای از سینه کشد مرغ چمن

خون دل از عوض می چکد از تاک برون

هوس وصل تو بیرون نتوان کرد ز جان

گرچه آید ز تن این جان هوسناک برون

شمارهٔ ۲۸۴

بندد دل ار چنین خم مشکین کمند او

ای صید دل مجوی خلاصی ز بند او

اندیشه‌ای ز چشم بدش نیست زانکه هست

دایم ز خال چهره بر آتش سپند او

اول به کشور دل من تاخت هر که کرد

جولان به جلوه‌گاه نکوئی سمند او

گر زاهد آنچه گویدم از روی صدق هست

در من چرا اثر نکند هیچ پند او

خندد به گریه‌ام ز چه یا رب چنین خوش است

با اشک شور شهد لب نوشخند او

جانی بود ز بهر نثارش ولی فتد

مشکل، پسندِ خاطر مشکل‌پسند او

ما را دلیل کوتهی دست خود سحاب

این بس که دور مانده ز زلف بلند او

شمارهٔ ۲۸۵

از اشک عاشقان که نماید به کوی تو

گیرم که باد خاک من آرد به سوی تو

گر ترک خوی بد نکنی آه کآتشی

یاز آه من فتد بجهان یا زخوی تو

ناصح دگر ز راه نصیحت نمی کند

منعم ز دیدن تو مگر دیده روی تو

تا جستجوی تو نکند کس به بزم من

هر سو کنم به هر که رسم جستجو ی تو

سنگ جفا چنین مفکن بر سبوی من

تا همچو من به سنگ نیاید سبوی تو

احوال عندلیب چه سان بود اگر به باغ

یک گل شکفته بود برنگ و به بوی تو

ماه رخ تو دید (سحاب) و سپرد جان

هم کام او بر آمد و هم آرزوی تو

شمارهٔ ۲۸۶

مقصود دو مدعای من آمد جفای تو

نبود رضای مدعی از مدعای تو

خضر و من از حیات ابد بهره یافتیم

او ز آب زندگی و من از خاک پای تو

در وصلت اشتداد به هجران تزاید است

ای درد عشق چیست ندانم دوای تو؟

رفتی و از پیت من و خلقی، ولی ز ضعف

من از قفای خلقی و خلق از قفای تو

هم جان به لب رسیده ز دست وفای دل

هم دل به جان زدست دل بیوفای تو

خلق خدای بر تو ز دست فغان من

در شکوه و زدست تو من بر خدای تو

تیری فگنده بر تو و پیکان خود (سحاب)

بگذاشت در دلت که بود خونبهای تو

شمارهٔ ۲۸۷

غافل است آن که از دلم دل او

گوبیندیش ز آه غافل او

کرده ام جا به بزم غیر که یار

ناید از شرم من به محفل او

چون جرس دل فغان کند گویی

بر شتر بسته اند محمل او

هم فلک بود خصم دل هم یار

تا کدامند زین دو قاتل او

هر چه دارد ز دلبری دارد

جز ترحم که نیست در دل او

دل چنین کرده کار من مشکل

که خود آسان مباد مشکل او

به که گیرم سراغ دل چو مرا

ندهد کس نشان ز منزل او

چون فتد در خیال وصل (سحاب)

عقل خندد به فکر باطل او

شمارهٔ ۲۸۸

هر که کند منع من از روی تو

کاش به بیند رخ نیکوی تو

تیغ به روی تو کشیده است لیک

خون مرا ریخته ابروی تو

گریه ی خلق از تو ولی آب چشم

خاک مرا میبرد از کوی تو

کرده عیان بر همه صید افگنی

زخم دلم قوت بازوی تو

برگ سمن کرده به سنبل عیان

زلف سمن سای سمن بوی تو

کده ز اعجاز لبت زنده باز

هرکه کشد نرگس جادوی تو

چشم (سحاب) ار نبود اشک بار

می زند آتش به جهان خوی تو

شمارهٔ ۲۸۹

شب‌های هجر خواب به چشم پر آب کو؟

یا خواب بخت چشم مرا بخت خواب کو؟

تا کی شب سیاه فراق آخر ای فلک

هنگام صبح و روشنی آفتاب کو؟

گیرم نپرسد از تو کس امروز جرم من

اندیشه ای ز پرسش روز حساب کو؟

گر قصد دوستی نکنی دشمنی چه شد؟

ور شوق التفات نداری عتاب کو؟

آن را که وصل دوست به بیداری آرزوست

از من بگو به چشم فلک میل خواب کو؟

خوش آن زمان که تیغ جفا از میان کشی

وزهر کسی به خشم بپرسی (سحاب) کو؟

شمارهٔ ۲۹۰

گفتم: به دل شکیب تو حسرت نصیب کو؟

گفتا: به درد عشق نکویان شکیب کو؟

خوش محفلی که باده ی ناب از سبوبه جام

ریزی بدست خویش و نپرسی رقیب کو؟

زاهد مرا به ترک تو هر دم دهد فریب

یک جلوه زان شمایل زاهد فریب کو؟

هر ناکسی به کوی وی آمد بگفت کیست؟

هر بیدلی که رفت نگفت آن غریب کو؟

ای غیر اگر بدوری او سالها زیم

خوشتر از اینکه از تو بپرسم حبیب کو؟

آن خسته قدر لذت درد (سحاب) یافت

کز درد جان سپرد و نگفتا طبیب کو؟

شمارهٔ ۲۹۱

در دام صیاد ای فلک یا ذوق فریادم مده

یا آن که از فریاد من رحمی به صیادم مده

یا در مکافات خوشی ای بخت ناشادم مکن

ورزان که یک سان میکنی چون خاک بر بادم مده

در رهگذار خویشتن با خاک یک سانم مکن

یا آن که از عیش جهان هرگز دل شادم مده

دادی پی دل بردنم گرداد خلقی داد من

بهر فریب دیگران چون دل زکف دادم مده

من کرده ام ای هم آشیان خو با اسیری، آگهی

از ذوق بال افشانی مرغان آزادم مده

زآن شوخ شیرین لب ز من محروم تر نبود کسی

ای همنشین تسکین دل از حال فرهادم مده

تا چون (سحاب) از زخم تو نومید باشد مدعی

گر نالم از بیدادت ای بیدادگر دادم مده

شمارهٔ ۲۹۲

کردی به اشتباه کسی سوی من نگاه

من هم از آن نگاه فتادم در اشتباه

بنگر جفای چرخ چه آورده بر سرم

کز جور او به کوی تو آورده ام پناه

اشکم چو گل ز چهره ی سرخ تو گشت سرخ

روزم چو شب ز چشم سیاه تو شد سیاه

در پیش دادگر ز تو هر دعوئی که بود

کردیم صلح روز قیامت به یک نگاه

گویی مگر تو حال من ای دل به پیش دوست

کز من کسی به جز تو ندارد بدوست راه

با خلق کرد آنچه خواست دلت کردی آه اگر

خواهند داد خود ز تو در پیش دادخواه

دفع کدام غم کنم از خویشتن (سحاب)؟

یک تن بگو چگونه ستیزد به صد سپاه؟

شمارهٔ ۲۹۳

دردا که وفا در این زمانه

از اهل زمان بود فسانه

زاهد کشد آه حسرت و من

در دیر مغان می مغانه

خواهد ز سپهر دادم از دل

این شعله که می کشد زبانه

من غرقه ی بحر عشق و عشقش

بحری و چو بحر بی کرانه

با آن لب و خال بی نیاز است

مرغ دل من زآب و دانه

یک لحظه وصال دوست خوشتر

ای خضر ز عمر جاودانه

گفتم: روم از در تو گفتا:

کم باش سگیم ز آستانه

دل در خم طره ی تو مرغی است

در دام گرفته آشیانه

به ز آن که زدوریت نمردم

نبود پی قتل من بهانه

بگذار که پا نهم بکویت

نگذاریم ار قدم بخانه

ای گل سخن وفا چه گویم

گوش تو کجا و این ترانه

دلها به زمین (سحاب) ریزد

هر گه که زند به زلف شانه

شمارهٔ ۲۹۴

به بند زلف آن دلبر دلم همراه جان مانده

به دامی مانده مرغی لیک با هم آشیان مانده

تا تو رفتی جفا با من کنی من مردم و شادم

که در دل حسرت جور منت ای آسمان مانده

نباید کرد عیب آن را که شد در خانقه ساکن

همینش بس که دور از درگه پیرمغان مانده

به گوش او ندارد هیچ با بانگ جرس فرقی

فغان خسته ای کاندر قفای کاروان مانده

برد گلچین گل ای بلبل چه از باد خزان نالی

کدامین گل که در گلزار تا فصل خزان مانده

زدوری کردن از من او زدور از او نمودن من

هم آن از روی من هم من خجل از روی آن مانده

بود ز آن لب (سحاب) اینک عیان سر چشمه ی حیوان

چه غم از چشم کس گر چشمهٔ حیوان نهان مانده

شمارهٔ ۲۹۵

یاری از یار من و چرخ ستمکار مخواه

یاری از چرخ اگر خواستی از یار مخواه

دل ز چشم تو اگر چشم عنایت دارد

گو پرستاری بیمار ز بیمار مخواه

زین طبیبان که توانند علاجی بکنند

چاره ی درد دل خویش به ناچار مخواه

هر که را زیب دکان جنس وفا و هنر است

به جوی گو برسان نرخ و خریدار مخواه

خواهی از سنگ جفایش اگر ایمن باشی

هرگز آسایش از آن سایه ی دیوار مخواه

یاری ای که رقیبش نباشد مطلب

در گلستان جهان یک گل بیخار مخواه

هر که در غمکده ی دهر گرفتار غمی است

گو بده جان چو (سحاب) از غم و غمخوار مخواه

شمارهٔ ۲۹۶

نمی‌دانم کسی در کوی او دارد گذر یا نه

اگر دارد گذر از حال دل دارد خبر یا نه

اثر در سنگ خارا دارد افغانم نمی‌دانم

که او را دل بود از سنگ خارا سخت‌تر یا نه

به کویش جرأت فریادم ار باشد ز بیدادش

رسد یارب به فریاد من آن بیدادگر یا نه

نهالی را کز آب دیده عمری پرورش دادم

ندانم بر مرادم عاقبت بخشد ثمر یا نه

پس از عمری که اذن یک نگه دارم نمی‌دانم

که گردد مانع نظاره آب چشم تر یا نه

نمی‌پرسی (سحاب) آمد به کویت یا نه ور آمد

تواند دیدت از بیم رقیبان یک نظر یا نه

شمارهٔ ۲۹۷

ز آن روی جان بخش ز آن قد دلخواه

جان و دل من درناله و آه

نام گناهی ای شه نبردی

تا از چه جرمم راندی ز درگاه؟!

تا خواجه می چید اسباب خانه

بیرون زدندش از خانه خر گاه

از کشتن غیر بگذر چه فخر است

شیر ژیان را از صید روباه

چندی سرودیم افسانه ی عشق

مردیم و آخر شد قصه کوتاه

ره راه دیر است باید رسیدن

ز این ره به مقصود ای شیخ گمراه

آخر (سحابا) یا رب که گوید

حال گدایان در حضرت شاه

شمارهٔ ۲۹۸

از او به یاری بختم امید غمخواری

ولی دریغ که بختم نمی کند یاری

چه غم ز دیده ی بیدار عاشقان آن را

که نیست یک دمش از خواب ناز بیداری

به دام تا نفتد صید خود کجا داند

هر آنچه یافته صید من از گرفتاری

بر تو خوار بود هر عزیز و عزت تو

بر آن کسان که ندانند عزت از خواری

پس از هزار عتابم به مدعی بخشید

هزار زخم زد اما یکی نشد کاری

بکوش تا دل آزرده ای بدست آید

و گرنه سهل بود از بتان دل آزاری

تو را که هست بلب معجز مسیح از چیست

که چشم تست چنین مبتلای بیماری

جدا از مهر رخ او ز آه و اشک (سحاب)

بود چو برق یمانی و ابر آزاری

شمارهٔ ۲۹۹

غم عشق تو را دلهای ویران خانه بایستی

که آن گنج است و جای گنج در ویرانه بایستی

به آسانی نشاید زین دوره پی برد بر مقصد

ره دیگر میان کعبه و بتخانه بایستی

به دل دادند شوق و ناله این را سوختن آن را

که گل را عندلیب و شمع را پروانه بایستی

سر زلف دلاویز بتی زان دام دلها شد

که زنجیری به پای این دل دیوانه بایستی

به یاد افسانه ی مهر و وفا دارم بسی اما

تو را ای بی وفا گوشی بر این افسانه بایستی

به ترک باده پیمان بسته ام با زاهد و اکنون

برای امتحان من یکی پیمانه بایستی

نبایستی که زاهد پی برد نشئه صهبا

و گرنه در جهان هر مسجدی میخانه بایستی

(سحاب) از کوی او گیرم ز جور مدعی رفتم

از او یک لحظه بایستی صبوری یا نه بایستی

شمارهٔ ۳۰۰

ای صاف‌تر تو را ز هر آئینه سینه‌ای

آرد مگر در آینه رویت قرینه‌ای

مایل به رحم شد فلک کینه‌جو به من

با من ولی هنوز تو در فکر کینه‌ای

خورشید اگر چه شاه سپهر است لیک هست

در خیل بندگان کمینت کمینه‌ای

اهل هوس چو ما به تو مایل ولی کجا

دارد صفای آینه هر آبگینه‌ای؟

عالم ز اشکم ار شده ویران تو را چه غم

از اینکه ایمن است ز طوفان سفینه‌ای

اندیشه‌ای ز مفلسیم نیست تا مراست

از گنج عشق در دل ویران دفینه‌ای

خوبان به جای زر نستانند در نظم

ورنه (سحاب) دارم از این در خزینه‌ای

شمارهٔ ۳۰۱

آن کز دل خود ندیده باشی

رحم است اگر شنیده باشی

ترسم که زخود گذشته باشم

وقتی به سرم رسیده باشی

یا رب چه بود در او به جز مهر

حسنی که نیافریده باشی؟

بی طاقتی دل ای دل دوست

هنگام وصال دیده باشی

در وصل ز بیم هجر گاهی

در سینه اگر طپیده باشی

از ساغر هجر زهر حرمان

آن روز به خون کشیده باشی

از رشته ی صبر و ناخن شوق

گه دوخته گه دریده باشی

خوش آن که شبی به محفل من

پیمانه ی می کشیده باشی

پیمان (سحاب) و عهد اغیار

این بسته و آن بریده باشی

شمارهٔ ۳۰۲

با رقیب ای سست پیمان نرد الفت باختی

تا مرا در ششدر رشک رقیب انداختی

سوختی از آتش غیرت دل عشاق را

ساختی با غیر و کار عاشقان را ساختی

تا که را خواهی هلاک از درد رشک من که تو

بی سبب در بزم وصل امشب مرا بنواختی

قدر سرو و گل شکستی تا تو در بستان حسن

رخ چو گل افروختی قامت چو سرو افراختی

با خرابی دل اکنون ای شه خوبان بساز

تا چرا رخش ستم در کشور دل تاختی

من ز حسرت جان سپردم چون تو بهر دیگران

از کمر خنجر کشیدی از میان تیغ آختی

کشتی ام گر از غم عشق بتان شادم که تو

صفحه ی دل را زغم های دگر پرداختی

تا کس از جورت به جز ما در سر آن کو نماند

عاشقان خویش را زاهل وفا نشناختی

نرم می باید دل آن شوخ سنگین دل (سحاب)

ورنه گیرم سنگ را ز آه درون بگداختی

شمارهٔ ۳۰۳

یار من یار کسی گشته و دلدار کسی

چه شدی گر نشدی یار کسی یار کسی

خار خاریش نه زین خار که بر دل دارم

که نرفته است به پای گل من خار کسی

نکند ار چه دل‌زار من آزار کسان

که دل آزرده نگشته است ز آزار کسی

دیده دیدار کسی دیده که الحق نسزد

که دگر باز کنم دیده بدیدار کسی

ماه روی تو بود شمع فروزنده و حیف

که نشد روشن از آن شمع شب تار کسی

کرد مشکل بسر کوی کسی رشک رقیب

کار ما را که به ناکس نفتد کار کسی

قدر در رونق گوهر بشکستند (سحاب)

کلک در پاش تو و لعل گهربار کسی

شمارهٔ ۳۰۴

کس ای نا مهربان یاران جانی

کشد آنگه به جرم مهربانی

رقیبان را امین خویش دانی

ندانی ناید از گرگان شبانی

بدید از حلقه های زلف رویت

چنان کز ظلمت آب زندگانی

بهای بوسه جان گیرد، فروشد

متاع این چنین را رایگانی

خضر بوسیده آن لب ورنه آبی

نمی بخشد حیات جاودانی

چمان سوی چمن بلبل نیاید

که آمد در چمن باد خزانی

فزاید مهر من بی‌مهری او

مرا بی‌مهری او مهربانی

(سحاب) ایام پیری چون بود چون

چو پیری بگذرد عهد جوانی

شمارهٔ ۳۰۵

که گفت مشک سیه را قرین ماه کنی؟

چو خال عارض خود روز من سیاه کنی

فغان که داد دل خود نخواهد از تو کسی

گهی که گوش به فریاد دادخواه کنی

به همرهی رقیب از بر تو میگذرم

به این وسیله مگر سوی من نگاه کنی

به اشتباه من از غیر اگر بتابی رخ

چه می شود که مرا با وی اشتباه کنی

گناه اگر نبود دوستی چه گونه به حشر

نظر به روی شهیدان بی گناه کنی

فغان که صبح ندارد شب فراق ای دل

که چاره ی غمش ازآه صبگاه کنی

جدا از آن مه بی مهر کی رواست (سحاب)

که سوی مهر نظر یا به روی ماه کنی

شمارهٔ ۳۰۶

هر ساعت الفتی است تو را با جماعتی

آخر از آن جماعتم انگار ساعتی

دادم بهای بوسه ی او نقد جان و نیست

ما را جز این به چیز دگر استطاعتی

بهر ثمن به غیر کلافی چه آورد

بیچاره پیره زن که ندارد بضاعتی

از من خوشم که هیچ نپرسند روز حشر

دیوانه را چه معصیتی و چه طاعتی

زاهد چو ما به قول تو گوش نمی کنیم

از ما تو هم مکن به قیامت شفاعتی

ما را ز فقر نیز نباشد مذلتی

گر خواجه را بود ز امانت مناعتی

بهر دو نان چه منت دونان کشی (سحاب)

چون میتوان به قرص جوینی قناعتی

شمارهٔ ۳۰۷

خضر آب زندگی خواست من وصل یار جانی

کاین عیش جاودان به زآن عمر جاودانی

در لعل یار پیداست پیوسته بی کم و کاست

اسکندر آنچه میخواست از آب زندگانی

تا نه زرنگ زردم آگه شوی ز دردم

از خون دیده کردم رنگ خود ارغوانی

گفتا: چو دادم آن را از بهر بوسه جان را

کس گنج رایگان را داده است رایگانی

گرچه ز جور جانان شادند خسته جانان

اما به ناتوانان رحم آر تا توانی

وصلش چو نیست تقدیر بیحاصلست تدبیر

یابد چه گونه تغییر تقدیر آسمانی

آن لب چو لعل نابست درج در خوشابست

چون دیده ی (سحاب) است دایم به در فشانی

شمارهٔ ۳۰۸

مکن تکیه زنهار تا می‌توانی

به عهد جوانان به عهد جوانی

کی آوردمی تاب این سست مهری؟

نمی بود اگر با من این سخت جانی

نه چندان به عشاق الفت نه دوری

نه پر ساده لوحی نه پر بد گمانی

مده تاج درویشی و کنج عزلت

به تاج فریدون و ملک کیانی

غم از شادمانی بود زانکه در دل

ز شادی غم آمد زغم شادمانی

تو را باشد از ناله ی ناتوانان

فغان و مرا ناله از ناتوانی

گرفتم به دل نیست میل (سحابت)

چه شد آخر اظهار لطف زبانی

شمارهٔ ۳۰۹

جاودان داریم در ساغر شراب زندگی

من ز صهبای محبت خضر از آب زندگی

زندگی دارد شتاب و ساقی دوران درنگ

بادرنگ او نمی سازد شتاب زندگی

زاختر بد روزی آن ماه جهانتاب از درم

در نیاید تا فرو رفت آفتاب زندگی

بر سرم هنگام خواب آمد ندانم خوانمش

خواب مرگ این خواب را یا آنکه خواب زندگی

مدعی از رشک من در اضطراب مردن است

من ز بیم وصل او در اضطراب زندگی

لذت آسایش مردن کسی یابد که او

همچو من باشد گرفتار عذاب زندگی

سر نخواهد زد گلی از باغ امیدم (سحاب)

گر رسد زین سان بر آن فیض سحاب زندگی

شمارهٔ ۳۱۰

از جور او مگر شب هجران شکایتی

گوید کسی که این دو ندارد نهایتی

مهر کسی خوشم که اثر در دلت نکرد

عشق تو کرد گرچه به هر دل سرایتی

هر نوع کآورند به یاد توام نکوست

هر چند ساعتی کند از من سعایتی

صبح سعادت از مه رویت نشانی‌ای

روز قیامت از شب هجرت کنایتی

دور از توام هلاک نکرد آسمان چو دید

در کیش عشق سر نزد از من جنایتی

احوال خود که رانیم از کوی خود بپرس

از والی‌ای که عزل شود از ولایتی

دانی که چیست آیهٔ نور و حدیث طور؟

از کوی او کنایتی، از رویش آیتی

از بس (سحاب) بود ز لطف تو ناامید

هرگز نداشت از تو امید عنایتی

شمارهٔ ۳۱۱

سپید گشت دو چشمم در انتظار نگاهی

که سوی من کند اما نکرد چشم سیاهی

زبیم آنکه ندانند کیست قاتلم افغان

که جانب تو نکردم به حشر نیز نگاهی

فتد به گردن من جرم خون من به قیامت

که کودکی تو و نبود هنوز بر تو گناهی

به غیر دل که مجال سخن بر تو ندارد

ز من فغان که ندارد کسی بکوی تو راهی

مبر گمان که زجور فلک کسی بود ایمن

مگر کسی که به میخانه یافته است پناهی

ز جور دهر چنین سوزم از چه من که توانم

به خرمنش فگنم آتش از شراره ی آهی

(سحاب) تخم وفا را به زمین که فشاندم

به غیر خار ندامت از آن نرست گیاهی

شمارهٔ ۳۱۲

یک ره به چشمم آن پری ناید به صد افسونگری

با آنکه گاهی ار فسون آید به چشم کس پری

در طره مشکین به رخ بر رخ ز زلف عنبری

بر ماه داری مشک تر در مشک مه می‌پروری

لعل تو ای آرام جان هم جان‌فزا هم جان‌ستان

در پیش آن افسانه دان افسون و سحر سامری

بینم نکورویان بسی دل جز تو ندْهم بر کسی

داند کجا هر مفلسی قد گهر چون گوهری

رویت گل باغ امل از وی بکارد دل خلل

زلفت به عارض باز حل دارد قران با مشتری

با عاشقان خوی بدت کم باد جور بی‌حدت

اکنون که دادست ایزدت در ملک خوبی سروری

دارد (سحاب) آن تندخو خوی بد و روی نکو

آه ار بریم از خوی او در پیش داور داوری

شمارهٔ ۳۱۳

خطش مشک تری لعلش نباتی

نباتی رسته ز اطرافش نباتی

دهم لب تشنه جان با آن که دایم

بود جاری زهر چشمم فراتی

مقیم کوی جانانم ندارم

خبر از کعبه و از سومناتی

به شکر اینکه داری خرمن حسن

از این خرمن به مسکینان زکاتی

رخت آنجا که دارد جلوه خورشید

که شاه انجم آید چیست ماتی

برهمن پیش آن بت سجده فرمود

به هر جا بود عزائی ولاتی

چه غم گر عهد الفت بست با غیر

که نبود عهد خوبان را ثباتی

ز چشمی کز تغافل کشت ما را

همان داریم چشم التفاتی

به جان هستم غلامش آن که داراد

پی آزادی ام زان خط براتی

(سحاب) ار پا نهادی در ره عشق

نباید داشت امید نجاتی

شمارهٔ ۳۱۴

ای در درون سینه ز مهرت دفینه‌ای

نگذاشت طرّهٔ تو دلی را به سینه‌ای

مهرم فزوده کین تو کین تو مهر من

حیرانم آن چه مهر بود این چه کینه‌ای

در بحر عشق ای که تو را میل ساحل است

زین لجه کی رسید به ساحل سفینه‌ای

در گوش من سرود مغنی خوشست لیک

با آن غنا که خواست ز خلق فتینه‌ای

این راست گوهری خوش و آن را در خوشاب

این دیده مخزنی بود آن لب خزینه‌ای

زلف بنفشه طرّهٔ سنبل ندیده‌اند

گویند اگر به عارض و رخ بی‌قرینه‌ای

بر آتش (سحاب) فشان آبی از وفا

چون او به شکر اینکه به تاب و تبی نه‌ای

شمارهٔ ۳۱۵

ز ناتوانی پیری اگر به جان آیی

برو به میکده یک چند تا جوان آیی

به بزم وصل من اغیار ره کجا یابد؟

اگر ز چشم فلک در برم نهان آیی

خبر ز حسرت من در زوال حسن رخش

شوی اگر به چمن موسم خزان آیی

تن ضعیف فرو مانده زیر بار دلم

ز بس که بر دلم ای بار غم گران آیی

چه شعله‌ها که مرا از زبان زبانه کشد

چو ای حدیث غم هجر بر زبان آیی

همیشه گویم اگر بینمت سپارم جان

مگر که بر سرم از بهر امتحان آیی

همین نه سنگ بنالد ز ناله‌ام شاید

اگر به پیش تو نالم تو در فغان آیی

به عاشقان بت ناسازگار ما سازد

اگر تو بر سر سازش به آسمان آیی

سحاب رشک گهی بر غریق عشق بری

که خود به ساحل از این بحر بیکران آیی

قصاید

شمارهٔ ۱ - فرید زمان : فرید زمان آنکه آمد به دنیا

شمارهٔ ۲ - جشن و آتش بازی : چه شد که چرخ جفا پیشه کرد میل وفا

شمارهٔ ۳ - در وصف بهار و مدح : ز نکهت گل و فیض صبا ورشح سحاب

شمارهٔ ۴ - انوار غیب : چه شد که روی عروس جهان منور شد

شمارهٔ ۵ - زهره ی زهرا : این چه بزم است که آرایش دنیا آمد

شمارهٔ ۶ - به مناسبت مراسم همسری و آتش بازی سروده است

شمارهٔ ۷ - معما در وصف شمشیر و مدح : چیست آن لعبت که قدش خم بود پیکر نزار

شمارهٔ ۸ : حبذا ای کاخ کیوان رفعت گردون اساس

شمارهٔ ۹ : چو شد مشاطه ی خورشید سوی برج حمل

شمارهٔ ۱۰ : مگر زناز بر افشانده دلستان کاکل

شمارهٔ ۱۱ : عیان شد چو خورشید زین سبز طارم

شمارهٔ ۱۲ : صبح بنمود رخ از چاه افق چون بیژن

شمارهٔ ۱۳ : خیمه زد باز ابر نیسان در چمن

شمارهٔ ۱۴ : هست روز واپسینم حسرت این

شمارهٔ ۱۵ : دگر باره شد ابر در بوستان

شمارهٔ ۱۶ : صبحگاهان حله ی سیمین به تن بست آسمان

شمارهٔ ۱۷ : یاران حذر از بلای نوبه

شمارهٔ ۱ - فرید زمان

فرید زمان آنکه آمد به دنیا

نظیر وعدیلش چو اکسیر و عنقا

وحید زمان میرزا احمد آنکش

ز طلعت بود نور حق آشکارا

ملک پاسبانی فلک آستانی

که با قدرش ادنی بود چرخ اعلا

بلند اختری کزو جود شریفش

زند طعنه هر دم ثری بر ثریا

پی خدمت و طاعت او به درگه

میان بسته کیوان، کمر بسته جوزا

ملک دیده تا رفعت قدر او را

زانجم خوی خجلتش بین بر اعضا

به علمش بود رمز عالم معاین

به رایش بود راز گیتی هویدا

به زیب وفاق است ذاتش مزین

ز عیب نفاق است رایش مبرا

تهی گشته از بذل او زر زمخزن

امان جسته از جود او درز دریا

ز بذلش بود خانه ی بخل ویران

به دستش بود رایت جود بر پا

نه او راست سودی نه او را زیانی

زکین اعادی زمهر احبا

چه سود و زیان مهر را باشد آری

ز بی مهری و مهر خفاش و حربا

بود ظاهر از رای و پیدا ز نطقش

هم اعجاز موسی هم انفاس عیسا

بود یوسف مصر اجلال از وی

جوان گشته زال جهان چون زلیخا

کف او گهر پاش چون چشم وامق

دل او گهر زای چون لعل عذرا

نگاهش به دیدار درویش خوشتر

ز نظاره ی سعد بر روی اسما

به گوشش چنان است آواز سائل

که در گوش خسرو سرود نکیسا

زعمان طبعش خجل گشته عمان

ز بیضای رایش ضیا جسته بیضا

اگر ذکر او صاف او نیست باعث

زبان در دهان از چه گردید گویا؟

اگر گوهر مدح او نیست مطلب

چنین بحر طبع از چه آمد گهرزا؟

چه از طالع سعد و بخت همایون

شد اسباب عیشش به گیتی مهیا

برازنده فرزندیش داد ایزد

که بودش ز ایزد به دل این تمنا

رخش زیور عالم و زیب دوران

قدش غیرت سدره ورشک طوبا

به ذاتش فنون کمال است مضمر

ز رویش نشان جلال است هویدا

چنانش بود ذهن و فرهنگ و دانش

که نادان بود در برش عقل دانا

سزد گر پدر نازد از نسبت او

که نازان از او امهاتند و آبا

یقین چون محمد علی گشت نامش

شود دین آن هر دو را رونق افزا

جهان چون شد از گلستان وجودش

به باغ ارم طعنه زن رشک فرما

به تاریخ کلک سحابش رقم زد:

که آمد محمد علی فخر دنیا

غرض چون شد از مدح آن خامه حیران

غرض چون شد از وصف این عقل شیدا

هم از مدح آن خامشی جستن انسب

هم از وصف این لب فرو بستن اولی

به دل صاف صهبا به جان زهر حسرت

بود تا مسرت ده و محنت افزا

هم اعدای آن را به دل زهر حسرت

هم احباب این را به لب صاف صهبا

شمارهٔ ۲ - جشن و آتش بازی

چه شد که چرخ جفا پیشه کرد میل وفا

هزار گونه اساس نشاط کرده به پا

سپهر محفل عیشی به دهر چیده کز آن

شده است بزم جهان رشک جنت الماوا

هزار دست ضیا دارد از هزاران شمع

کف کلیم ضیا داشت گر زیک بیضا

به جسم مرده دلان مطرب آورد صد روح

اگر مسیح زیک روح مرده کرد احیا

هوا زنور مشاعل زمین ز عکس شموع

چو کان گوهر ناب است و لؤلؤ لا لا

ریاض دهر منور چو روضه ی مینو

بساط خاک پر اختر چو گنبد مینا

به تن محیط هوا بست زرفشان اکسون

به بر بسیط زمین کرد آتشین دیبا

ز بس که پر شرر آمد سواد شب گوئی

که منبت گل سوری است عنبر سارا

سپهروار به گردش زهر طرف چرخی

چه چرخ چون کره ی نار آتشین اجزا

به هشت برج مرتب ولی زهر برجی

ستاره بار به سطح زمین و روی هوا

زهر طرف شجری آتشین که گر خوانند

نظیر سد ره و طوبیش هست محض خطا

کجا دماند اوراق زرفشان سدره؟

کجا بر آرد نارنج آتشین طوبا؟

دمیده ز آذر نمرود گلستان خلیل

نموده از شجر طور آتش موسا

پدید گشته زهر بام صد هزاران ماه

که قرص مهر بود در برش چو جرم سها

اگر زچاهی وقتی نمود برهمنی

مهی که ساحت نخشب ازو گرفت ضیا

ز کاسه های سفالین نگر کنون صد ماه

که هر یکی به جهانی بود فروغ افزا

شمارهٔ ۳ - در وصف بهار و مدح

ز نکهت گل و فیض صبا ورشح سحاب

جهان پیر دگر باره یافت عهد شباب

بهار قد عروسان باغ را آراست

به رنگ رنگ لباس و به گونه گونه ثیاب

زعکس لاله و گل شد ملون آب شمر

چه نقش ها که نزد دست نو بهار بر آب

گرفتم اینکه ز سیماب ساخت که شنگرف

چمن چه کرد که زنگار ساخت از سیماب

دهد به جسم زمین فسرده رشحه ی ابر

همان خواص که در طبع خستگان جلاب

کنون که فصل کتان است و توزی از چه سبب

درخت کرده به بر قاقم و هوا سنجاب

زیان نکرد اگر ابر ریخت در به زمین

که این زمرد شاداب داد و لعل خوشاب

چو دست ساقی بزم امیر پاک ضمیر

زلاله باغ به کف بر گرفته جام شراب

سپهر جود محمد حسین خان که درش

ز حادثات بود خلق را مقرو مآب

دگر چه باشد ازین بیش خونبهای (سحاب)

که در حساب شهیدان تست روز حساب

شمارهٔ ۴ - انوار غیب

چه شد که روی عروس جهان منور شد

چو سطح چرخ بسیط زمین پر اختر شد

هوا ز پرتو مشعل زمین زشعله ی شمع

بسان معدن الماس و کان گوهر شد

و یا نهاده به هر سو هزار بیضه ی سیم

غراب شب که چو سیمرغ آتشین پر شد

بپای خاست زهر جانب آتشین سروی

که بار آن همه از نارو برگ اخگر شد

نه سرو بلکه درختی درختی که پور عمران را

به کوه طور بر انوار غیب رهبر شد

به محفل فلک این سرو پرتو افکن گشت

اگر به طرف چمن سرو سایه گستر شد

سمن شکفت تو گوئی ز طره ی شمشاد

و یا عیان مه نخشب ز سرو کشمر شد

نه سرو بود و نه مه زانکه تا زمین و فلک

مکان سرو سهی جای ماه انور شد

نتافت ماه ز برجی که سرو قامت بود

نرست سرو زباغی که ماه منظر شد

عیان به صحن گلستان دهر از هر سو

هزار گلبن تابان پدید از آذر شد

اگر زآتش نمرود پیش ازین یکبار

پدید گلشنی از بهر پور آزر شد

شراره زکف ساحران آتشبار

بسان سینه ی ثعبان و کام اژدر شد

ز شست هر یک تیر آتشین هر دم

به سوی گردون چون آه عاشقان بر شد

ز زخم ناوک آتشفشان نشان تن چرخ

فگار چون دل ما از نگاه دلبر شد

هوا به شعله ی تابنده چون سیاوش رفت

زمین در آتش سوزنده چون سمندر شد

ز شوره گل ندمد هیچگه شگفتی بین

که شوره منبت چندین هزار عبهر شد

زمین چو ساحت برزین شده، فلک گوئی

پی پرستش چون موبدی معمر شد

رواج یافتی آئین دین زردشتی

اگر نه ناسخ او ملت پیمبر شد

زریسمان ورسنباز در میان دو قطب

زمو پدید خطی همچو خط محور شد

مشعبدی به فرازش روان که هیئت سحر

به چشم اهل بصیرت از او مصور شد

چو زورقی به میان هوا ولی زورق

به بادبان رود و این روان به لنگر شد

ویا چو زاهدی افسرده از فراز صراط

بسان برق یمانی و باد صر صر شد

به پای خود ززمین بر شد این، اگر نمرود

به سعی کرکس و مردار از زمین بر شد

ز یکطرف به فسون حقه باز طراری

که مهره ی فلک از حیرتش به ششدر شد

به وقت شعبده بازی فسونگری که ربود

اگر چه حقه فلک مهره مهرانوار شد

زمانه چیده به هر سوی محفلی که در آن

سپهر مجمره گردان و مهر مجمر شد

ز بس حلی و حلل بست بر بساط زمین

چو سقف چرخ محلی به زیب و زیور شد

اگر نصیب مشامی شمیم وصل نبود

ز بوی طره ی گلچهره اش معطر شد

وگربه چاک گریبان هجر دستی بود

قرین دامن وصل بتی سمنبر شد

ز پرده های تماثیل نغز جمله ی دهر

نظیر ججره ی مانی و کاخ آذر شد

وز آن شگرف تصاویر دلپذیر صور

روان آن به دو چشم خرد مصور شد

زبسکه یافت در و بام شهر زآینه زیب

سرای مفلس و منعم چو قصر قیصر شد

اگر ز صیقل فکر برهمنی وقتی

حدید پاره ای آئینه ی سکندر شد

کف کلیم پدید و دم مسیح عیان

زعکس جام شراب و سرود مزمر شد

چه گفت عقل چو خوی بر عذار ساقی دید؟

چه دید دیده چو یاقوت می به ساغر شد؟

که شد ز آتش سرد اینک آب گرم پدید

وز آب خشک نمودار آتش تر شد

همین نه ز آتش می چشم اختران خیره

که هم زناله ی دف گوش آسمان کر شد

زهر طرف بنواسنجی و غزلخوانی

نگار زهره و شی آفتاب پیکر شد

چو زخمه بر رگ رود آشنا شدش گفتی

که ناخنش به رگ جان زهره نشتر شد

به گاه رقص معلق زنان سرود کنان

گهی چو فاخته و گاه چون کبوتر شد

گهی ز بانگ خوش آهنگ چنگ زمزمه ساز

گهی زناله ی جان بخش نی نوا اگر شد

گهی ز نغمه ی ارغن به خلق مژده رسان

به این ترانه جان بخش روح پرور شد

که از میامن داور به خصم بد گوهر

خدیو عالم و شاه جهان مظفر شد

شه فلک انجم سپاه بابا خان

که صیت سطوتش از باختر به خاور شد

قدر غلام و قضا چاکری که درگه او

ز بذل دست گهر ریزش آسمانفر شد

رخ سپهر کبود و قد هلالش خم

زرشک شقه ی منجوق و حقه ی در شد

نعال مرکب او زیب گوش گردون گشت

قبار درگه او کحل چشم اختر شد

ازاو چو خانه ی زین روز رزم زینت یافت

یه صدر بزمگه عیش چون مصور شد

ز آفتاب دگر آسمان دیگر گشت

بر آسمان دگر آفتاب دیگر شد

شگفت نیست در ایام عدل او که از آن

ریاض دهر به اثمار امن مثمر شد

اگر حمام به شهباز گشت هم پرواز

وگر غزال هم آغوش با غضنفر شد

ز شوره زار نمودار و از خرابه پدید

گهی که ابر کفس قطره ای مقطر شد

هزار روضه ی رضوان و شاخ طوبی گشت

هزار چشمه ی خضر و زلال کوثر شد

ایا ستاره حشم خسروی که طلعت مهر

به جنب پرتو رایت ز ذره کمتر شد

ظهور نقش تو منظور کلک قدرت گشت

وجود شخص تو مقصود صنع داور شد

که سطح نه کره حاوی شش جهت گردید

که سوی هفت پدر میل چار مادر شد

به غیر که که ز بیمت بری شد از طاقت

به غیر کان که ز بذلت تهی زگوهر شد

زفیض عون تو هر ناتوان توانا گشت

زدست جود تو هر بینوا توانگر شد

اگر نه از کرمت با خزف مقابل گشت

گر از کف تو نه با خاک ره برابر شد

چو لاله سرخ ز خون از چه گشت چهره ی لعل

چو کاه زرد چنین از چه گونه ی زر شد

سپهر را همه سقف نه آسمان آمد

زمین اگر همه اطراف هفت کشور شد

رواق قدر تو را پله ای فروتر گشت

عروس جاه تو را حجله ای محقر شد

کتاب دانش و تقویم جود کانسان را

کمال نفس به تعلیم آن میسر شد

رقوم جدول این را کف تو گشت ورق

سطور صفحه ی آن را دل تو مسطر شد

سر عدوی تو را پای دار بالین گشت

تن حبیب تو را صدر تخت بستر شد

در آن زمان که زگرد سپاه و خون یلان

چو چشم خصم هوا تیره و زمین تر شد

عیان ز آتش رزم و بپا ز نعره ی کوس

نوایر سقرو گیر و دار محشر شد

زاشک چشم عدو بر چو بحر تر گردید

ز تف شعله ی کین بحر خشک چون بر شد

سر سنان و بر تیغ را کلاه وردا

زفرق فرقد وز پیکر دو پیکر شد

سمند تیغ به صحرای جان تکاور گشت

نهنگ رمح به دریای خون شناور شد

تورا ز بهر سنان سپه که هر یک را

قضا معین و قدر یار و بخت یاور شد

مجره تنگ و فلک رخش و مشتری زین گشت

شهاب رمح و زحل درع و مهر مغفر شد

تگرگ مرگ ببارید از هوا چو پدید

زتیغ برق و غبار ابرو کوس تندر شد

زمین معرکه گردید گلشنی کآنرا

نهال نیزه و گل خود و سبزه خنجر شد

به باغ کین به دل دشمنان درختی کشت

سنان او، که بر او بر صنوبر شد

ز صولت تو فلک منحرف ز مرکز گشت

زهیبت تو عرض منقطع ز جوهر شد

سباع را جگر و مغز دشمنان تا حشر

غذا به سفره ی تن گشت و کاسه ی سر شد

همیشه تا که در آزار گل در آذر زر

به گونه سرخ چو یاقوت و زرد چون زر شد

رخ حبیب و عدویت مدام باد چنان

که گل به موسم آزار و زر درآذر شد

شمارهٔ ۵ - زهره ی زهرا

این چه بزم است که آرایش دنیا آمد

محفل دهر زفیضش طرب افزا آمد

فخر از این بزم، زمین کرد، مباهات سپهر

ز آنکه این انجمن، آن انجمن آرا آمد

از پی رامش و آرایش این بزم کزو

دهر فردوس مثال وارم آسا آمد

از فلک رو به زمین شاهد ناهید آورد

از سما سوی ثری عقد ثریا آمد

ز بس از مطرب و معشوقه و می آنچه به دهر

لازم عیش مهناست، مهیا آمد

محو از صفحه ی دل نقش تحیر گردید

پاک از دفتر دل نام تمنا آمد

حیرت از صحن زمین روضه ی مینو آورد

خجل از وضع زمین گنبد مینا آمد

زهره رامشگر و مه مجمره گردان گردید

آسمان ساقی و خورشیشه ی صهبا آمد

هر طرف نغمه سرایی که زرشکش به فغان

بر بط باربدونای نکیسا آمد

هر کسی را زمی صاف ز آلایش غم

لوح دل صفحه ی اندیشه مصفا آمد

زد زبس میل مناهی همه کس را ره دل

هر دلی فارغ از اندیشه ی عقبا آمد

آنچنان واعظ شهر از سر تلبیس گذشت

که به هر مصطبه ی ساغر مینا آمد

بر سر عشرت امروز چرا بگذارد؟

داعیئی کش سبب خجلت فردا آمد

از پی شعبده هر سو کف آتش بازی

منبت شاخ گل و نرگس شهلا آمد

بدرخشید ز هر دست هزاران بیضا

وقتی از معجز موسی ید بیضا آمد

آتشین شب پره ای کرد زهر سو پرواز

مرغ اعما اگر اعجاز مسیحا آمد

پر شرر جسم زمین چون دم وامق گردید

پر ضیا روی هوا چون رخ عذرا آمد

آنچنان جرم فلک یافت ضیا کز دل آن

آنچه پیدا و نهان بود هویدا آمد

آنقدر عنصر علوی ره مرکز بگرفت

که برون هر شرری از دل خارا آمد

در سواد شب مظلم به نظر هر شرری

چون گل سوری، از عنبر سارا آمد

یا تو گوئی دل خون گشته مجنونی بود

که پدید از شکن طره ی لیلا آمد

شد پس شعری پروین ز بروجش تابان

که به پرتو همه چون بیضه ی بیضا آمد

هر طرف چون کره ی نار به گردش چرخی

که به گاه دوران منفصل اجزا آمد

منظر ثور اگر منزل یک پروین گشت

وربه برج سرطان جای دو شعرا آمد

به هوا گشت یکی پیک شرربار روان

که به نیروی رسن مرحله پیما آمد

ننگ مانی وش و نامی روشی را که بر او

که همه شعله فشان از همه اعضا آمد

گوئی از باغ زمین رست فلک ساشجری

که پدید از ورقش آتش موسا آمد

زخدنگ شرر افشان هدف جسم سما

چون رخ سعد زنظاره اسما آمد

ماند از رفتن اگر بند زپایش بگسست

شد شتابان اگرش سلسله بر پا آمد

فرق این باشجر آنست همانا که به بار

از شجر میوه، از این لؤلؤ لالا آمد

شجر از آب چو طوبی به طراوت آمد

این زآتش به دل سدره و طوبا آمد

من از این بوالعجی ها متعجب که به دهر

این همه نقش عجب چیست که پیدا آمد

ناگهان از پی آگاهی من پیر خرد

که بر اسرار نهان واقف و بینا آمد

گفت هنگام زفاف متعالی گهر است

کافتخار بشر و مفخر دنیا آمد

فخر گیتی اسدالله که هنگام عطا

بحر با بحر کفش قطره و دریا آمد

آن فلک قدر جوادی که زابداع دوکون

خلقت او غرض مبدأ اشیا آمد

آنکه آرایش عدلش که جهانرا آراست

آنکه با زایش طبعش که گهر زا آمد

ظلم رسمی است که دوری ز مراسم بگزید

فقر اسمی است که عاری ز مسما آمد

بر سر رایت جاهش که هما سایه بود

در بر قصر جلالش که فلک سا آمد

معجر مهر یکی مغفر زرین بنمود

اطلس چرخ یکی پرده ی دیبا آمد

از سحاب کفش آنجا که گهرباری کرد

بهره یکسان به اعادی و احبا آمد

تابش مهر یکی مهر جهان آرارا

نه ز خفاش دریغ و نه زحربا آمد

میل انداز لقایش سبب آمد زنخست

که نظر از مدد باصره بینا آمد

اثر شوق مدیحش زازل باعث گشت

که زبان در دهن ناطقه گویا آمد

از نهیب سخط و از مدد تقویتش

کوه بیتاب شد و کاه توانا آمد

فکرش از وهم تباهی و موهم گردید

رایش از ترک که مسرات مبرا آمد

داغ فرمان ویش زینت پیشانی گشت

اشهب چرخ که با غره غرا آمد

چون اساس طرب اسباب نشاطش به جهان

همه از میمنت بخت مهیا آمد

خواست در خطه ی قزوین متعالی نسبی

که به نسبت خلف سید بطحا آمد

هم گواه حسبش طینت اجداد گرام

هم قرین گهرش عصمت آبا آمد

چون به آن مریم زهر القب زهره لقا

که صفاتش نه به اندازه ی اصغا آمد

داد اجازت پی تزویج تو گفتی که به دل

یوسفی را هوس وصل زلیخا آمد

زد رقم کلک (سحاب) از پی تاریخ زفاف:

«زینت برج اسد زهره ی زهرا» آمد

تا تناسل سبب علت انسان گردید

تا تجرد صفت خالق یکتا آمد

نسل او منقطع و عدت اخلاف فزون

هر که او را زاعادی و احبا آمد

شمارهٔ ۶ - به مناسبت مراسم همسری و آتش بازی سروده است

فرید عالم و زیب جهان و زینت کشور

که کشور هنرش شد به نوک خامه مسخر

فروغ بزم هنر باشد آنکه محفل دانش

زنور شمع وجودش مزین است و منور

ملا ذو مفخر ارباب نظم آمده کورا

روان اعشی و جان جریر بنده و چاکر

سحاب قطره فشانی است کلک او که مر آنرا

همه بحار گهرزاست قطره های مقطر

گه نگارش دفتر مگر بجای مدادش

زنوک خامه تراود در معانی آذر

زکلک غالیه سا بهر من نگاشت پیامی

که بود هر ورقش از حروف غالیه پیکر

چو شاهدی که به عارض فکنده طره ی مشگین

ویابتی که زرویش دمیده خط معنبر

به دلبری است حروف خوشش ز صفحه ی دلکش

چنانکه دیده ی خوبان زطرف شقه ی چادر

نقاط آن به نکویی چو خال چهره ی خوبان

خطوط آن به رعونت چو خط عارض دلبر

به راستی الف آن و در خمی قد دالش

چو شاهدی است جوان و چو عاشقی است معمر

زلام آن بود ار خوی چکد ز طره ی سنبل

ز صاد آن سزد ار خون رود زدیده ی عبهر

به چشم عقل بود نون آن مه نوی اما

مه نوی که مقارن شود به زهره ی ازهر

زبس به زینت تر صیع سطر اوست مزین

زبس به زیور تذهیب خط اوست مزور

سطور آن همه گوئی فرنگسی است به حجله

خطوط آن همه گوئی سیاوشی است در آذر

نبود قابل گنجی چنین چو من کسی، آری

نه هر سری است سزاوار تاج و قابل افسر

به دست همچو منی گوهری چنین بود الحق

چنان عجب که به فرق گدای افسر قیصر

به رسم تحفه از آن بردمش به نزد خدیوی

که نزد بحر کفش بحر قطره ئیست محقر

سپهر جود محمد حسین خان که زبذلش

سزد که کان شود از زرتهی و بحر زگوهر

سپهر مرتبه وابر دست و بحر نوالی

کز ابر مرحمت اوست کشتزار امل تر

به گاه رزم تنش را سپهر آمده خفتان

به وقت کینه کفش را شهاب آمده خنجر

عجب نباشد اگر در زمان معدلت او

که یار هم شده گرگ قوی و بره ی لاغر

کنام صعوه بی پر بود به چنگل شاهین

منام آهوی لاغر بود به کام غضنفر

ز حفظ او که از او ایمن است عرصه ی گیتی

زعدل او که از آن خرم است ساحت کشور

به پاس بچه ی خود شیر را گماشته آهو

به حفظ بیضه ی خود بازر انشانده کبوتر

شگفت نیست گر از بیم احتساب تو زین پس

به جام زهره شود زرد رنگ باده ی احمر

زبان عقل زتذکار وصف او شده عاجز

دبیر چرخ زتدبیر مدح او شده مضطر

زهی نعال سمند تو طوق گردن گردون

خهی غبار قدوم تو کحل دیده ی اختر

به پیش پرتو رای تو تیره طلعت انجم

به جنب پایه ی جاه تو پست طارم اخضر

دو کشتی اند مخالف زمین و چرخ که دارد

یکی به حکم تو جنبش یکی ز حلم تو لنگر

نبود جود و سخا را وجود بی کفت، آری

عرض وجود نیابد مگر به بودن جوهر

روا نباشد اگر باغ طبع و ابر کفت را

کنم به باغ مقابل کنم به ابر برابر

کز ابر قطره همی ریزد وز دست تو لؤلؤ

زباغ میوه همی خیزد و زطبع تو گوهر

ستم خوش است ز خوبان اگر نه عدل تو بردی

قواعد ستم از یاد شاهدان ستمگر

ایا که نیست مرا جز خیال وصف تو در دل

ایا که نیست مرا جز هوای مدح تو در سر

چه جلوه نظم مرا در بر قصیده ی سلمان؟

سها چه جلوه کند پیش آفتاب منور

بلی زخار نخواهد کسی طراوت ریحان

بلی ز صبر نیابد کسی حلاوت شکر

چنان قصیده ای الحق زطبع من نتراود

که از سراب نجوشد زلال چشمه ی کوثر

چنین بدان که به هنگام نظم و نثر مراهم

زیمن تربیت و فیض تو است میسر

کز ابر کلک فشانم بسی جواهر رخشان

ز بحر طبع بر آرم بسی لئالی انور

رسیده بهره نه آخر زیمن تربیت تو

مرا به کلک سخن گسترد و به طبع سخنور

مرا بنان گهر بار طوطئی است که هر دم

به جای بیضه برآرد هزار دانه ی گوهر

چو روی دوست بود تا جمال شمع فروزان

چو زلف یار بود تا شمیم عود معطر

رخ حبیب تو تابان بود چو شمع به محفل

تن عدوی تو سوزان بود چو عود به مجمر

قضا و اختر و چرخت غلام و چاکر و بنده

خدا و طالع و بختت معین و ناصر و یاور

شمارهٔ ۷ - معما در وصف شمشیر و مدح

چیست آن لعبت که قدش خم بود پیکر نزار

وسمه اش گاهی برابر و غازه اش گه بر عذار

قامتش رنجور و خم چون عاشق وامق صفت

عارضش زیبا و خوش چون شاهدی عذرا عذار

گاه رویش لاله گون چون شاهدان سیمبر

گاه چشمش خونفشان چون عاشقان دلفگار

گاه گیرد پیکرش زینب به زنگاری پرند

گاه یابد فرقش آرایش به شنگر فی خمار

گاه چون یونس به بطن حوت باشد ناپدید

گاه چون یوسف زقعر چاه گردد آشکار

گه عیان در حمله باشد چون به هامون شرزه شیر

گه نهان چون مهره باشد در دهان گرزه مار

گه بود الماس پیکر گه بود یاقوت رنگ

گاه باشد گوهر آگین گاه باشد لعل بار

چون نماید جلوه باشد جلوه گاهش از یمین

چون بیارامد بود آرامگاهش در یسار

بی نظام او ممالک را نمی باشد نظام

بی وجود او سلاطین را نباشد اقتدار

هم نظام از پاس حفظ او پذیرد مملکت

هم قرار از بیم قهر او گزیند روزگار

هم بود گاهی به دست کینه جویانش مکان

هم فتد گاهی به فرق تیره روزانش گذار

هم کمال ابرویش از قامت مجنون نشان

هم هلال قامتش زابروی لیلی یادگار

هم غبار مقدمش بر چشم انجم توتیا

هم نعال مرکبش در گوش گردون گوشوار

خاصه چون گیرد به چنگ مفخری گیتی مقام

خاصه چون یابد به دست سرور عالم قرار

فخر اقران، سرور دوران، امیر کامران

خان افخم، صاحب اعظم، خدیو کامکار

عقل اول را دوم با نام مولای دهم

آنکه نامد ثانیش در شش جهت از هفت و چار

از تف جانسوز قهرش برق نیسان منفعل

از دم جان بخش لطفش آب حیوان شرمسار

پیش ذیل عفو او هر آشکارائی نهان

نزد فکر صائب او هر نهانی آشکار

گاه بخشش چون بود هنگام ریزش چون شود

قلزم طبعش گهر ز ابر کف گوهر نثار

زیبدار آید زجود حاتم طائیش ننگ

شاید ارباشد زبذل معن شیبانیش عار

در زمان عدل و عهد جود او نشگفت اگر

هر زمان شش چیز از شش چیز خواهد آشکار

بازار عصفور و شیراز گور سگ جان از غنم

سیم از کان و زر از گنجینه و دراز بحار

هم نخواهم بحر طبعش را چو بحر موج خیز

هم نگویم ابر دستش را چو ابر قطره بار

کآن گهر زاییش از طبع وی آمد مستفاد

وین در افشانیش از دست وی آمد مستعار

گرچه باشد نفحه ی باد بهاری جانفزا

گرچه آمد شعله ی برق یمانی پر شرار

لیک با قهرش بود جانسوز چون برق یمان

لیک با لطفش بود جان بخش چون باد بهار

سرورا امید گاها روزگاری شد که نیست

کس چو اهل فضل و ارباب هنر بی اعتبار

هر که اصحاب هنر از صحبتش دارند ننگ

هر که ز ارباب کمال از دیدنش دارند عار

هر که عمری بوده در زندان نادانی اسیر

هر که چندی یافت در دیوان دانائی قرار

روزگار سفله پرور سود بر چرخش کلاه

آسمان نامساعد داد بر بادش غبار

چرخ، هر کس بود از جام جهالت درد نوش

دهر، هر کس گشت در بزم فضیلت جرعه خوار

کرد درجامش بجای زهر حسرت شهد عیش

ریخت در کامش بجای شهد عزت زهر مار

حاصل اهل ذکا از آسمان کج نهاد

سود اصحاب فطن از اختر ناسازگار

جورهای بی خیانت کینه های بی سبب

رنج های بی نهایت دردهای بی شمار

گر نباشد قدردانی چون تو در بزم هنر

نام ارباب هنر بر خاطری نارد گذار

از دو بیت از بلبل طبعی شود دستانسرا

اردو شعر از طوطی کلکی شود معنی نگار

یا که پابند هوس خوانندش ابنای زمان

یا که مطعون طمع سازندش اهل روزگار

گر نهالی این زمان کس پرورد از باغ نظم

عاقبت نارد بجز خار ندامت برگ و بار

زین جهت کلکم که باغ شعر را آمد تذرو

زین سبب طبعم که شاخ نظم را آمد هزار

خسته بود آنرا بر اوج ناله شبها از ملال

بسته بود این را به باغ نغمه منقار از نقار

چون ترا دیدم به چرخ دانش آن رخشنده نجم

چون ترا دیدم به ایوان کمال آن شهریار

کز فروغ تو است کیهان سخن را روشنی

کز وجود تست اقلیم هنر را افتخار

اختر شعرم که آمد غیرت شعرای شام

گوهر نظمم که باشد رشک در شاهوار

گرچه بودت در بر از ناقابلی زآنسان که هست

ذره در نزد شموس و قطره در جنب بحار

لیک چون دل داشت زالطاف تو بس شرمندگی

با همه شرمندگی بر مقدمت کردم نثار

عاجز آمد چو زبان خامه از مدحش (سحاب)

این سخن آن به که یابد بردعایش اختصار

دوستان راز لطفت تا شراب آرد نشاط

دشمنان را تن زقهرت تا خمار آرد دوار

آنچنان خرم که روی می گساران از شراب

آنچنان لرزان که دست باده خواران از خمار

شمارهٔ ۸

حبذا ای کاخ کیوان رفعت گردون اساس

شمس از مقیاس تابان شمسه ات در اقتباس

شمع های محفل تو است اینکه خوانندش نجوم

زانکه سطح بارگاهت کرده با گردون مماس

گوهر آگین مسندت را فرش زیرین است از آن

اطلس افلاک ماند ایمن زنقص آندراس

صورت زیرین اشکال تو باشند این صور

کاندرین زنگار گون مرآت دارند انعکاس

کبک و بازت سال و مه انبازهم در یک کنام

گور و شیرت روز و شب دمسازهم در یک کناس

نه غزالان تو را از حمله ی گرگان گریز

نه گوزنان ترا از هیبت شیران هراس

شاهدانت به خلاف خوب رویان زمان

با یکی دارند دایم باده ی عشرت به کاس

مایه ی ماهیت هفتم سپهر آمد پدید

دود شمعت یافت تا در زیر سقفت احتباس

گرنه شبها تا سحر از بهر پاست نغنوند

از چه در هر صبح باشد چشم انجم را نعاس؟

با وجود گرد راهت ایمن است از سکته چرخ

کآسمان را بر دماغ از این عطوس آمد عطاس

رنگ زنگار تو چون صیقل زداید زنگ غم

عکس شنگرف تو چون روناس دارد روی ناس

بر سپهر ساکنی هم مشرق و هم مغرب است

در گهت زآمد شد شاهنشه گردون اساس

مظهر الطاف حق فتحعلی شه آنکه کرد

آفتاب از آفتاب چتر او نور اقتباس

کرده وقت سعی و کوشش برده گاه قهر و بیم

جذب ادراک از عقول و فعل احساس از حواس

ره زشش سو بسته می خواهند بر خصمش از آن

شد مسدس چو سرای نحل این دیر سداس

آن زمان کز برق تیغ لعلگون سیم سپهر

سرخ گردد آنچنان کز تابش آتش نحاس

چهر مهر از گرد گیرد برقعی تاریک رنگ

پشت دشت از کشته یابد پشته ی گردون مساس

پیکر مردان به نیلی حله گردد مختفی

خنجر گردان به لعلی جامه یابد التباس

پاک خواهد ز رخ گرد کینه زان پس تیغ او

زآن به جا آرد به خون خصم رسم ارتحاس

الغرض چون یافت این عالی بنا اتمام، خواند

عرش بر فرشش درود و خلد بر خانش سپاس

از پی تاریخ سالش زد رقم کلک (سحاب)

سجده گاه پادشاهان است این عالی اساس

شمارهٔ ۹

چو شد مشاطه ی خورشید سوی برج حمل

عروس دهر محلی شد از حلی و حلل

زمین چو کان زمرد ز سبزه شد به قیاس

چمن چو معدن بسد زلاله شد به مثل

جبل چو رنگ شقایق چنانکه پنداری

فکنده است جل لعل گون به دوش، جمل

سحاب شمع فلک تیره کرد و در عوضش

ز شاخ گل بر زمین بر فروخت بس مشعل

تو گوئی اطلس شنگرف گون فکنده بهار

بجای خرقه ی کافور گون به دوش جبل

رسید موکب اردیبهشت و بهر نثار

همی سحاب فشاند گهر ز جیب و بغل

کنون به منقل کانون چه احتیاج بود

هزار ابر بهاران...................

که این زشاخ درخت و چو لمعه در کانون

که آن به باغ فروزد چو شعله در منقل

محیط ابر درر بار شد به باغ و به راغ

بسیط خاک گهر زای شد چه دشت و چه تل

یکی چو دست امیر زمین و فخر زمان

یکی چو دست خدیو اعزوخان اجل

چراغ انجمن سروری چراغ علی

که در زمانه بود حضرتش پناه ملل

امیر خوب گهر داور سخا گستر

خدیو نیک سیر سرور سپهر محل

دلیر شیر شکاری که شیر رایت او

زهم دردا سد چرخ را بسال حمل

به جسم نکهت الطاف اوست اصل حیات

به چشم هیأت شمشیر اوست شخص اجل

بجار در بر قدرش به قدر یک قطره

جبال در بر حلمش به قدر یک خردل

نه موسی است ولی رمح او عصای کلیم

نه عیسی است ولی لطف او شفای علل

فروغ انجم، بارای روشنش تیره

سپهر اعلا، با قدر عالیش اسفل

چو نام او شنود بدسگال جان سپرد

که هست نکهت گل باعث هلاک جعل

زهی ز قدر تو بر پا لوای عزو شرف

خهی ز پاس تو محکم بنای دین و ملل

نزاده ما در گیتی تو را شبیه و عدیل

ندیده دیده ی گردون تو را نظیرو بدل

به پیش رای تو معلوم گشته هر مجهول

به جنب فکر تو معنی گزیده هر مهمل

به عقل تو که کند رازهای گیتی کشف

به فکر تو که کند عقده های گردون حل

بود ز حفظ تو ارکان مملکت محکم

شود زقهر تو اوضاع آسمان مختل

نا آفتاب بود اینکه داغ طاعت تواست

که کرده خنگ سبک سیر چرخ زیب کفل

مزاج تیغ تو محرور یافت چرخ و از آن

زخون خصم تو بر جبهه مالدش صندل

به جنب عزم تو خود ساکن است استعمال

به پیش علم تو خود ماضی است مستقبل

هم از شراب سخای تو سرخ روی امید

هم از سحاب عطای تو سبز کشت امل

زنعل رخش تو بر تارک سما اکلیل

زنوک رمح تو بردیده ی قضا مکحل

گه سخا چو بر آری ز جیب دست عطا

به روز کین چو کشی از نیام تیغ جدل

زبذل دست تو گیرد امور خلق نظام

زبیم تیغ تو یابد نظام دهر خلل

فلک جناب خدیوا عروس فکر تو راست

رخ از جمال جمیل پری رخان اجمل

زرشحه ی قلمم رشک برده نافه ی چین

زشکر سخنم تلخ گشته کام عسل

نیم ز بستن انواع نظم کم ز کسی

چه در فنون قصاید چه در سیاق غزل

جز از جناب صبا آنکه خود به عزوجلال

نیافرید نظیرش خدای عزوجل

چو آورد به بنان خامه گاه نظم، سزد

عطارد قلمش را مداد جرم زحل

رساله ی سخن الحق به نام او شد ختم

چنانکه ختم رسالت به سید مرسل

دو مصحفند همانا به فارسی و دری

یکی به او شده نازل یکی به این منزل

جواهر سخن او اگر کسی طلبد

ز طبع همچو منی آنچنان بود به مثل

که کس تلألو گوهر بخواهد از خارا

و یا حلاوت شکر بجوید از حنظل

سخن (سحاب) کنون بس که نزد اهل خرد

بسی بود سخن اقصر احسن از اطول

همیشه تا که بدن می کند به روح دوام

مدام تا ز اجل می رسد به عمر خلل

تو را به روح احبا رسد شعف به دوام

تو را به عمر اعادی رسد خلل زاجل

شمارهٔ ۱۰

مگر زناز بر افشانده دلستان کاکل

که عالمی است معطر زبوی آن کاکل

به زلف وکاکل او بسته زان دل و جانم

که بوی دل دهدش زلف و عطر جان کاکل

بسان بید موله فراز لاله و گل

به گلستان رخش گشته سایبان کاکل

عیان شود زنقاب سحاب گوئی مهر

چو در کله کند از روی خود نهان کاکل

چه حاجتش به حریر و قصب که بر سرو بر

پرند پوشش آن زلف و پرنیان کاکل

هوای چاه زنخدان او گرفت دلم

زسادگی و به او داد ریسمان کاکل

پرید گرد سرش مرغ دل بسی حیران

گزید عاقبت از بهر آشیان کاکل

به فرق کاکل او هر که دید گفت عیان

که شد به فرق مه چارده عیان کاکل

در این چمن خردش سرو بوستان خواندی

به فرق داشتی ار سرو بوستان کاکل

خط جوان به رخش خواند کاکلش را پیر

به پیچ و تاب فتادش به فرق زان کاکل

به پیچ و تابم چون موی او که رویش را

گرفته تنگ به بر زلف و در میان کاکل

حدیث زلفش نگفت شانه از غیرت

نهاد ناگهش انگشت بر دهان کاکل

سپهر جود محمد حسین خان که سزد

به دستش ابلق چرخ سبکعنان کاکل

عبیر ریزد از کاکلش مگر سوده است

به خاک پای سمند خدایگان کاکل

دلاوری که به فرقش همی بر افشاند

لوای فتح به هر رزم چتر سان کاکل

سر کرام که بر فراق او همی نازد

کلاه مجد چو بر فرق دلبران کاکل

ایا رفیع جنابی که آسمان ساید

چو بندگان شب و روزت بر آستان کاکل

تو تا به فرق زمین پا نهاد ه ای زیبد

که از تفاخر سر ساید بر آستان کاکل

زیمن تربیتت روید از زمین سنبل

اگر فشاند دهقان به خاکدان کاکل

خدایگانا چو من به طنز یاری گفت

قصیده ئیست فلان را ردیف آن کاکل

قصیده نغزو مردف بسی توان گفتن

ردیف کردنش اما نمیتوان کاکل

من این قصیده به مدح تو گفتم و کردم

ردیف آنهمه از بهر امتحان کاکل

زبس به ناخن فکرت زدم به کاکل چنگ

چو تار چنگ زدستم کند فغان کاکل

همیشه تا که به بزم است عنبر افشان زلف

مدام تا که به رزم است خونچکان کاکل

ولیت را بود از غالیه چو سنبل زلف

عدوت را بود از خون چو ارغوان کاکل

دو نوگلند که روشن ستاره اند و بود

همیشه پاک زگرد ملالشان کاکل

یکی رباید از تارک سما اکلیل

یکی گشاید از فرق فرقدان کاکل

شمارهٔ ۱۱

عیان شد چو خورشید زین سبز طارم

منور شد از طلعتش چشم عالم

سپهر از رخ مهر شد موسوی ید

هوا از دم صبح شد عیسوی دم

زمین شد به دیبای رومی ملبس

فلک شد به دستار زرین معمم

کف موسی از بزم عیسی عیان شد

ویا روی عیسی زدامان مریم

کنار افق از شفق آنچنان شد

که پهلوی سهراب از زخم رستم

زگیتی هزیمت گزید اهرمن چون

ز دست سلیمان عیان گشت خاتم

ویا رایت کاوه از سمت خاور

پی دفع ضحاک بنمود پرچم

شد از تخت هر مزعیان تاج خسرو

به بزم فریدون روان ساغر جم

من از دور این ساقی زهر پیما

به ساغر می عشرتم تلخ چون سم

نه جز رنج و محنت رفیق و مصاحب

نه جز آه و افغان هم آغوش و همدم

برون رفتم از کلبه ی خود که شاید

زمانی بیا سایدم خاطر از غم

دلم بود جویای فرخنده جائی

کزان شاید این حزن افزون شود کم

فتادم گذر ناگه از بخت میمون

به باغ خدیو زمان خان اعظم

به باغی که شد دولت آباد نامش

چو از دولت او شد آباد و خرم

به باغی که گوئی بود هر نهالش

نشاطی مصور حیاتی مجسم

فضایش زر نگین شقایق ملون

زمینش به سیمین جداول معلم

نهالش به ازهار از هر مطرز

فضایش به اوراق اخضر مخیم

به زینت چو گردون به رفعت چو کیوان

به صافی چو کوثر به پاکی چو زمزم

بر این مکدر نجوم منور

بر آن محقر سپهر معظم

درازها راین نکهت عمر مضمر

در آثار آن لذت روح مدغم

چو خوی بر گل عارض لاله رویان

هوایش بر عارض لاله شبنم

همانا پی زخم تیر حوادث

در آب و گل اوست تأثیر مرهم

گر آن باغ فردوس مانند دیدی

شدی نام فردوس از یاد آدم

زلالش که باشد مصفا و روشن

هوایش که آمد فرح ز او خرم

یکی غیرت دست موسای عمران

یکی رشک انفاس عیسای مریم

زداید الم را هوایش پیاپی

فزاید طرب را فضایش دمادم

ز دل غم چو لطف امیر مظفر

به تن جان چو خلق خدیو مکرم

سپهر جلالت محمد تقی خان

که آمد جلالش فلک را مسلم

فلک در گهی عدل پرور که دایم

برد رشک از درگهش چرخ اعظم

قدر قدرتی آسمان قدر کآمد

قدر تابع حکم او آسمان هم

همش قدر عالی سپهریست اعلا

همش امر جاری قضائیست مبرم

هم از ذهن صافی زهر عارف اعرف

هم از علم وافی زهر عالم اعلم

به پیش ضمیرش نباشد به گیتی

یکی رمز مخفی یکی راز مبهم

قدر را نه رمزی که او نیست واقف

قضا را نه رازی که او نیست محرم

ز بحر دل و دل بحر نالان

زابر کفش دیده ی ابر پرنم

پی دفع اعداش زهر اجل را

قضا کرده با آب شمشیر اوضم

ایا سر فراز فلک جاه کآمد

به تعظیم جاه تو پشت فلک خم

ظهورت مؤخر و لیکن به رتبت

وجودت در ایجاد اشیا مقدم

کتاب عدالت به خط تو معرب

حروف جلالت زکلک تو معجم

فلک با جنابت یکی سقف اسفل

قمر با ضمیرت یکی جرم مظلم

منور نبود این چنین دیده ی خور

مکحل نبودت گر از خاک مقدم

بجز سعی و کوشش فلک را چه یارا

به امری که رأی تو گردد مصمم

بر مهر رأیت که مهریست تابان

بر بحر طبعت که بحریست معظم

بود عاری از نور مهر از ضیأمه

بود خالی از لعل کان از گهریم

ز پاست که محفوظ از آن مانده گیتی

زعدلت که معمور از آن گشته عالم

کند خوابگه صعوه در چنگ شاهین

کند جایگه بره در کام ضیغم

ز اندیشه ی شحنه ی احتسابت

شود عیش زهره مبدل به ماتم

(سحابا) چسان دم توان زد زمدحی

کش از ذکر یک شمه شد عقل ملزم

کنون بر دعا کوش کز ذکر مدحش

بیان گشته عاجز زبان گشته ابکم

همی تا نیابند هرگز به گیتی

ز نحل و زا رقم بجز شهد و جز سم

به جام محب و به جام عدویت

بود شهد نحل و بود زهر ارقم

شمارهٔ ۱۲

صبح بنمود رخ از چاه افق چون بیژن

دیده ی رستم گردون ز رخش شد روشن

خسرو روم به سر مغفر رومی چو نهاد

چاک زد شاه حبش جوشن سیمین بر تن

روز افروخت یکی نیزه ی سیمینه سنان

چرخ افراشت یکی خیمه ی زرینه رسن

شد عیان موکب سلطان خور از بهر نثار

گشت گنجور فلک را تهی از زر مخزن

یا تو گوئی که درر ریخت از این نیلی ابر

یا تو گوئی که گهر بیخت ازین پرویزن

داد از محفل جم بزم جهان یاد از آنک

جام جمشید برون آمد از این نیلی دن

یا سلیمان فلک کردت گر باره به دست

خاتمی را که زدستش بربود اهریمن

آن اثر باد سحر کرد به گل های نجوم

باز تا صبح کند بزم جهان را روشن

باز تا صبح دهد بزم جهان را زینت

که به هنگام خزان باد خزان در گلشن

لعل و کان باده بر آورد ز مینایی خم

بستد این شمع و بر افروخت به فیروزه لگن

هر کسی چید بساط طرب و محفل عیش

هر کسی شد به تماشای گل و گشت چمن

گشت در باغ مقام همه چه شیخ و چه شاب

شد به گلزار مکان همه چه مرد و چه زن

عاشقی نه که نه یاری بودش در پهلو

شاهدی نه که نه دستی بودش در گردن

لعل گون جام کشید این به سرود بربط

ارغوانی قدح این زد به نوای ارغن

یک طرف ماهرخی دست زنان رقص کنان

یک طرف زهره وشی نغمه سرا دستان زن

پیش از این زمزمه ی فاخته چون نوحه ی زاغ

بر آن جلوه ی طاووس چو رفتار زغن

من به کنجی به فغان از ستم چرخ که او

چند با من ستمش پیشه بود کینش فن

دیده ام ز اشک پیاپی به زمین قطره فشان

سینه ام ز آه دمادم به فلک شعله فکن

گاه سوزان تنم از کثرت آلام و غموم

گاه نالان دلم از فرط بلایا و محن

گاه در این غم جانسوز که تا چند کند

آتش فرقت احباب به جان و دل من

آنچه هرگز نکند آتش سوزان به گیاه

آنچه هرگز نکند برق یمان با خرمن

گاه دل کرد تمنای سروری که مرا

بلکه جانی به تن افزاید و روحی به بدن

گاه اندیشه به امید نشاطی که از آن

یکزمان جان حزین را برهاند ز حزن

ناگهان سوی من از خطه ی جان پرور ریزد

قاصدی آمد چون باد صبا از گلشن

قاصدی دیدن آن هوش رباینده ز سر

قاصدی طلعت آن روح فزاینده به تن

جیبش از نامه ز بس گشته معطر گوئی

که نسیمی است گذر کرده به صحرای ختن

نامه ای داد که شد خاطر زارم خرم

نامه ای داد که شد دیده ی تارم روشن

نامه نه عقد گهر ریخته بر صفحه ی سیم

نامه نه عنبرتر بیخته بر برگ سمن

دیده ام دید از آن نامه ضیائی که ندید

دیده ی ساکن بیت الحزن از پیراهن

هم به غیرت خط مشکین نگارش ز خطوط

هم به خجلت شکن طره ی یارش ز شکن

همه حرفش به نظر نافه ای از مشک ختا

همه سطرش به مثل رشته ای از در عدن

صفحه اش حجله و الفاظ لطیفش هر یک

نو عروسی به معانی دقیق و روشن

خط او چون خط خوبان و نگارنده ی آن

فخر ارباب ذکا مفخر اصحاب فطن

میرزای متعالی نسب احمد که بود

سر احرار زمان سرور اشراف ز من

آنکه باشد کف او در سخا را دریا

آنکه آمد دل او بحر عطا را مخزن

آنکه هنگام سخط کوه شود از بیمش

آنچنان نرم که در پنجه ی داوود آهن

با ضمیرش نبرد مهر منیر اسم ضیا

با کلامش نکند در ثمین یاد ثمن

هم بیان خرد از ذکر مدیحش عاجز

هم زبان قلم از شرح بیانش الکن

چو شود پرتو رایش به سها شعشعه بخش

چو شود ابر عطایش به دمن سایه فکن

پرتو مهر شود منفعل از نورسها

خضرت ربع کند شرم ز خضرای دمن

بس گهر زای تراز بحر بود در نیسان

بس درر بارتر از ابر بود در بهمن

طبع او گاه سخاوت کف او گاه کرم

کلک او گاه نگارش لب او گاه سخن

گر غرض بذل کف بحر نظیرش نبود

کش به هنگام سخا بحر نشاید گفتن

پرورش لعل بدخش ار چه پذیرد به بدخش

تربیت در عدن ارچه گزیند به عدن

ای گشوده به چمن لاله به بستان سوسن

به دعای تو زبان و به ثنای تو دهن

ای فلک قدر فلک مرتبه ای کز مه نو

طوق فرمان تو را کرده فلک در گردن

ای که جاه تو عروسی است کز آراستگی

در خور زیور گوشش نبود عقد پرن

به خدائی که نهال قد خوبان شد از او

ثمر آور به ترنج ز نخ و سیب ذقن

به طراوت ده رخسار نکویان جوان

به ضیابخش دل خسته ی پیران کهن

به غبار قدم و خاک درت کآمده اند

توتیائی که از آن چشم خرد شد روشن

که جدا تا شده ام از سر کوی تو بود

ساحت گلشن دهرم به نظر چون گلخن

اشک من گشته گهربار تر از ابر مطیر

آه من گشته شرر بار تر از برق یمن

اشک سرخم به رخ زرد بدآنسان پیدا

که همی رویت از برگ زریری ریون

هر کس آری ز تو شد دور مدامش دل و جان

تیر غم راست هدف تیغ بلا راست مجن

و آن که آمد به پناهت بود ایمن که بود

کلبه ی وادی ایمن ز حوادث ایمن

هر که روزی به دیار تو نماید منزل

هر که چندی به جناب تو گزیند مسکن

نیست خوشدل، شودش گرچه به جنت ماوا

نیست خرم، شودش گرچه به فردوس وطن

به که کوشم به دعای تو که تطویل کلام

نبود در بر ارباب خرد مستحسن

تا که بهر امن و بیجاده ز تاثیر نجوم

پرورش داده به گل تربیت اندر معدن

اشک اعدای تو از بیم تو چون بیجاده

روی احباب تو از لطف تو بهر امن

شمارهٔ ۱۳

خیمه زد باز ابر نیسان در چمن

بر سر شمشاد و سرو و یاسمن

لاله ی حمرا زند در صحن باغ

نرگس شهلا در اطراف چمن

خنده بر رخسار ترکان ختا

طعنه بر چشم غزالان ختن

ابر بر دامان صحرا اشکبار

غنچه در صحن گلستان خنده زن

این چو لعل روح بخش ماه مصر

آن چو چشم ساکن بیت الحزن

گر بیفتد چشم شعرا و سهیل

بررخ نسرین و روی نسترن

رو بپوشاند ز خجلت آن ز شام

رخ نهان سازد ز شرم این از یمن

بر فراز شاخ و طرف جویبار

غنچه را مأوا و نرگس را وطن

کرده جا در لعل شفافش شفا

کرده خو با چشم فتانش فتن

بر فراز سنبل و نسرین و گل

سایه گستر گشته چتر نارون

تا که را مشاطه ی ابر بهار

بر سرور و بسته صد عقد پرن

طرف گلشن گشت جای شیخ و شاب

صحن بستان شد مقام مرد و زن

هر کسی مفتون یاری مهر چهر

هر کسی عاشق به مهری سیمتن

تا برآید از شکوفه نار و سیب

نار پستان بیند و سیب ذقن

در چنین فصلی ز جور روزگار

من گرفتار بلایا و محن

کرده ز اندوه و ملال بیشمار

گردش گردون به چشم و گوش من

طلعت گل زشت همچون نوک خار

صوت بلبل شوم چون بانگ زغن

من به کار خود همی درمانده ام

هر کسی مشغول کار خویشتن

تا بچندم سر به زانوی ملال؟

تا کیم مهر خموشی بر دهن؟

گر نداری شادم ای گردون پیر

ور نسازی کارم ای چرخ کهن

عرضه خواهم داشت حال خویش را

نزد دارای زمین، فخر زمن

بنده ی رزاق بی منت که هست

بر سرش ظل خدای ذوالمنن

آنکه خواهد زینهار از جود او

گوهر ازیم، زر ز کان، دراز عدن

در زمان عدلش از پستان گرگ

بره بی اندیشه می نوشد لبن

خاره را لعل بدخشان می کند

مهر لطفش چون شود پرتو فکن

ای دعای تو طراز هر زبان

ای ثنایت زینت هر انجمن

آفتاب و آسمان در محفلت

شمع زرینی است در سیمین لگن

بنده ات برجیس و بهرامت غلام

آفتابت تیغ و گردونت مجن

تا قبای سروری شد بر تو راست

بر تن خصمت قبا آمد کفن

از ضمیرت صبح دوم منقبس

با کمالت عقل اول مقترن

بخت فیروزت جوان و عقل پیر

خصلتت مستحسن اخلاقت حسن

هر غریبی در دیارت شد مقیم

تا به خیلت یافت راه زیستن

هرگزش نام وطن نامد به یاد

گرچه خود باشد صفاهانش وطن

لب فرو بندوره ایجاز گیر

ز آنکه نیکو نیست تطویل سخن

تا بر آید ساغر زرین مهر

هر صباح از قعر این سیمینه دن

دوستانت را می عشرت به کام

دشمنان را زهر قاتل بر دهن

شمارهٔ ۱۴

هست روز واپسینم حسرت این

کافتدم بر وی نگاه واپسین

باشدم تا دامنش ناید به دست

بر گریبان دست و بر چشم آستین

گر نباشد مانع آب دیده ام

عالمی سوزد به آه آتشین

آفریده است ایزدش از جان پاک

کآفرین بر جانش از جان آفرین

عارفان را زلف او شد دام دل

زاهدان را چشم او زد راه دین

هست با شهد لب آن نوش لب

همچو حنظل تلخ طعم انگبین

قصد قتلم دارد و زین غافل است

کآرزوی من بود از وی همین

باید آنکو پا نهد در راه عشق

بگذرد از جان به گام اولین

حاجتی نبو به تیغ آنکو که هست

ساعد سیمین و بازوی سمین

عاقبت جان گیرد از من یا ز نار

یا بهای بوسه یار نازنین

دور از او شد درفشان مژگان من

همچو نوک خامه ی فخر زمین

زینت دوران و زیب روزگار

میرزای دهر زین العابدین

اختر برج سعادت آنکه هست

منفعل خورشیدش از رای رزین

شوق نیل حضرتش دارد نیال

تکیه بر خاک درش خواهد تکین

بر زمین مهر فلک هر شامگاه

از پی تعظیم او ساید جبین

حزم او اشرار را سدی سدید

حفظ او احرار را حصنی حصین

می برد رشک آسمانش ز آستان

چون بر آید دست جودش ز آستین

میهمانش از صریر در نیافت

جز ندای فاد خلوها خالدین

آنکه باعث خلقت ذات وی است

ز امتزاج خاک و باد و ماء و طین

ای زبانت مظهر سر خرد

وی بیانت مظهر سحر مبین

باشدت دل مخزنی کآمد در آن

در معنی، گوهر دانش دفین

گشته از کلکت عطارد بهره یاب

نیست آری خرمنی بی خوشه چین

با سحاب آن فرق دارد خامه ات

کآن فشاند قطره این در ثمین

چون زمین جای تو شد نبود عجب

بر سپهر از فخر نازد گر زمین

دشمنان را قهر تو نار سقر

دوستان را مهر تو ماء معین

مور اگر عون از تو خواهد کی شود

هم نبرد از عار با شیر عرین

تا نبندد دل به شوق خدمتت

در رحم صورت کجا بندد جنین

داغ فرمان تو را از ماه نو

کرده خنگ آسمان زیب سرین

صاحبا امید گاها ای که باد

توسن گردون ترا در زیر زین

چند ار دولت به کام غیر شد

زین نباشد خاطرت اندوهگین

گه بود عزت گهی ذلت که هست

رسم گیتی گه چنان گاهی چنین

دور گردون گر نگین جم نهاد

چند روزی در کف دیو لعین

مدتی نگذشت از آن چندان که باز

جم گرفت از دست اهریمن نگین

خواستم در چند بیتی ذم کنم

دشمنان را از کهین و از مهین

پیر عقلم گفت کز این داستان

خامشی اولی است خاموشی گزین

کآنچه گوئی بیش از آنند این گروه

لعنت الله علیهم اجمعین

قبله گاها بسکه دور از خدمتت

جان بود اندوهناک و دل حزین

خویش را بندم به قید مشق خط

تا ز بند غم رهد جان غمین

لیک دارم جر و قر طاسی که هست

زین یسارم در شکایت ز آن یمین

کاغذی بفرست با قدری مداد

تا رهی را منتت دارد رهین

در سفیدی همچو قلب دوست آن

در سیاهی همچو روی دشمن این

در صفا چون روی ترکان ختا

در صفت چون طره ی خوبان چین

این چو مرآت سکندر صاف و آن

همچو آب خضر با ظلمت قرین

این چو داغ لاله مشک آگین و آن

در نزاکت همچو برگ یا سیمین

این چو رای جاهلان بی خرد

آن چو عقل کاملان خرده بین

مظلم این چون خاطر ارباب شرک

روشن آن چون باطن اهل یقین

گر شود لطفت معینم ز آن دو چیز

باد بختت ناصر و طالع معین

بر فلک گرد زمین دارد مدار

مهر و مه تا در شهور و در سنین

دوستت را پای بر فوق فلک

دشمنت را جای در زیر زمین

شمارهٔ ۱۵

دگر باره شد ابر در بوستان

گهر بار چون دست فخر زمان

ز نظاره ی یوسف نو بهار

زلیخای پیر جهان شد جوان

چنان گشت از سبزه خرم زمین

که هر دم زند طعنه بر آسمان

ز ترویج باد بهاران چمن

ز تأثیر ابر بهاری جهان

بود غیرت افزای باغ ارم

بود رشک فرمای باغ جنان

کشد ناله چون عاشق دلفگار

کند جلوه چون شاهد دلستان

به سرو سهی جان زار تذرو

به طرف چمن قد سرو روان

سزد گرزند طعنه بر مرغزار

سزد گر کند خنده در گلستان

به گیسوی سیمین بران یاسمن

به رخسار گلچهرگان ارغوان

چو من هر نفس قمری بی‌قرار

چو من هر زمان بلبل ناتوان

به مدح وحید زمان نکته سنج

به شأن فرید جهان مدح خوان

محیط سخا میرزا احمد آنک

ز جودش دراز بحر خواهد امان

جهان کرم صاحب کامکار

سپهر هنر سرور کامران

هنر پروری کش خرد رایض است

که آورده رخش هنر زیر ران

ثریا مکان فلک رتبتی

که در بزم بخشش چو سازد مکان

جواهر زانجم پی بذل او

به درگاهش آرد سپهر ارمغان

ببالند برجیس و ناهید از این

بنازند بهرام و کیوان از آن

که گشتند در محفلش متصل

که هستند بر درگهش جاودان

یکی نغمه سنج و یکی همنشین

یکی پرده دار و یکی پاسبان

به تحریر مدحش به صد قرن اگر

عطارد بکوشد به کلک و بنان

نویسد نه یک شمه از آن حدیث

نگارد نه یک جزو از آن داستان

به خجلت زرایش بود ماه و مهر

به غیرت به دستش بود بحر و کان

بود نکهت خلق او بر مشام

بود شعله ی قهر او در روان

دلاویز مانند باد بهار

شرربار مانند برق یمان

هم از لطف و بیمش بود روز و شب

رخ دوستان و تن دشمنان

فروزان بدانسان که از مهر لعل

گدازان بدانسان که از مه کتان

از او خصم را پایه ی اقتدار

از او دوست را رایت قدر و شان

زپستی به قعر زمین جایگاه

زرفعت به فرق ملک سایبان

قضا روز و شب بر جنابش مقیم

قدر سال و مه در رکابش روان

ز اندیشه ی ناوک قهر او

خمیده است پشت فلک چون کمان

زنخل وجودش ریاض کمال

چنان تازه کز سروو گل بوستان

بود نکته دانی که با دانشش

نداند کسی عقل را نکته دان

زالفاظ خوش همچو چشم سحاب

لب او به گاه سخن درفشان

فلک رفعتا ایکه روشن بود

زخاک درت دیده ی روشنان

دو روزی به ظاهر نهادم اگر

ز راه اطاعت قدم بر کران

و زاینسان سخن های دور از ادب

دمادم اگر باتو کردم بیان

که دیگر نپویم به آئین خویش

طریق رضای تو چون بندگان

چو گردون نگردم به امرت مطیع

چو کیوان نبندم به حکمت میان

به قدر فروزنده ی آفتاب

به ذات فرازنده ی آسمان

به پیوند عشاق زود آشنا

به پیمان خوبان نا مهربان

به عیش دل آسودگان وطن

به درد غریبان آزرده جان

به قهری که داری به من آشکار

به لطفی که داری به من در نهان

که بودم در اندیشه ی خرده بین

همین آزمایش همین امتحان

که پایان لطف تو گردد پدید

که مقدار حکم تو گردد عیان

اگر نه من آن با وفا بنده ام

که محکم بود عهد سختم چنان

که تا باشد از من به گیتی اثر

که تاباشد از من به عالم نشان

سپارم ره خدمت و طاعتت

به دل چاکر آسا به تن بنده سان

گر افشانیم از جفا آستین

و گررانیم از ستم ز آستان

خیالم خلل یابد اندر دماغ

زبانم خدر گیرد اندر دهان

به جزو صفت آرم اگر در خیال

به جز مدحت آرم اگر بر زبان

دل من به باغ وفا بلبلی است

که چون کرد در گلشنی آشیان

نباشد غمین گر رود هر قدم

نگردد حزین گر رسد هر زمان

به پا خار بیدادش از خار بن

به پر سنگ آزارش از باغبان

مکن جز صفا در گمانم خیال

مکن جز وفا در خیالم گمان

که این گشته بارای من مقترن

که این کرده با ذات من اقتران

چوپایان ندارد (سحاب) این سخن

از این ره همان به که پیچم عنان

ز سود و زیان تا به گیتی بود

یکی شاد کام و یکی دل گران

دل دوستان رازلطف تو سود

تن دشمنان را زبیمت زیان

خزان عدویت بود بی بهار

بهار حبیبت بود بی‌خزان

شمارهٔ ۱۶

صبحگاهان حله ی سیمین به تن بست آسمان

گوی زرینی به چاک پیرهن بست آسمان

از تباشیر سحر بهر حنوط صبحگاه

لاله ی حمرا به دور نسترن بست آسمان

اشک شد وزفرقت خورشید از چشمش چکید

هر چه بر تن رشته ی درّ عدن بست آسمان

یوسفش از چاه مغرب چون بر آمد از سرشک

دیدگان چون ساکن بیت الحزن بست آسمان

بر سپهر این مهر نبود ز آرزوی بزم شاه

شمع زرینی است بر سیمین لگن بست آسمان

در چنین روز دل افروزی که از عیش و نشاط

راه آمد شد بر اندوه و محن بست آسمان

اشهب شه را به عزم کشور مازندران

زر نشان بر گستوان زاختر به تن بست آسمان

بلبل و ساری گل خوشبوی ساری دید و گفت

عنبرسا را به سوری و سمن بست آسمان

با وجود جلوه ی شمشاد او راه خرام

بر صنوبر قامتان سیمتن بست آسمان

همچو زلف خوبرویانش زهر سو طره یست

کش دل عشاق را در هر شکن بست آسمان

لوحش الله باغ اشرف کز مطراشبنمش

بر ریاحین معدن در عدن بست آسمان

جندا فرخنده کاخ آن کز آن عالی اساس

آسمانی بر فراز خویشتن بست آسمان

بر درختان زمرد گونش نارنج و ترنج

از سهیل شام و شعرای یمن بست آسمان

از هجوم بلبل و ساری در آن فرخنده باغ

عرصه ی پرواز بر زاغ و زغن بست آسمان

رشک گردون شد فضایش تا سپهری پر حلیش

بر زمین از خرگه شاه ز من بست آسمان

رشک گردون شد فضایش تا سپهری پر حلیش

بر زمین از خرگه شاه زمن بست آسمان

آن شهنشاهی که بر اندام گردانش به رزم

آهنین جوشن ز حزم خویشتن بست آسمان

برسنان او به هنگام شکارگاه و چرخ

سیمگون غژغا و از عقد پرن بست آسمان

بر ثنای او زبان بگشاد اطفال ثلاث

پیش از آن روزی که لبشان از لبن بست آسمان

شمارهٔ ۱۷

یاران حذر از بلای نوبه

از جور تب و جفای نوبه

یک شب نکند خلاف وعده

شرمنده ام از وفای نوبه

لرز است و تب و عرق، ندارم

کار دگری ورای نوبه

کاغذ به جهان گرانبها شد

از بس خوردم دعای نوبه

باقی نگذاشت در تنم جان

جان است مگر غذای نوبه؟!

خورده است مرا و سیریش نیست

گرد سر اشتهای نوبه

می باید شست دست از جان

هر جا که رسید پای نوبه

باشد به حیات امیدواری

در هر مرضی سوای نوبه

بیگانگی از حیات باید

آن را که شد آشنای نوبه

خود دوزخ وزمهریر بادا

در روز جزا جزای نوبه

چون عزرائیل هرگه آید

لرزم به خود از لقای نوبه

از مار سیه چنان نترسم

کز افعی جانگزای نوبه

از بهر عیادتم به بالین

تب می رسد از قفای نوبه

غیر از تب جانگزا چه زاید

از مادر رنج زای نوبه

روزی به طبیب چاره اندیش

گفتم چه بود دوای نوبه؟

گفت از من بینوا چه پرسی؟

داروی گرانبهای نوبه

انفاس مقدس صباحی است

درمان تب و شفای نوبه

عیسی نفسی که از دمش به

افسون نبود برای نوبه

ای از دم عیسویت درمان

هر دردی را چه جای نوبه

پیشوای تو مهر و با تب

لرزان چو من ابتدای نوبه

وز شرم کف تو در عرق غرق

دریا چو من انتهای نوبه

ای صاحب مهربان چه پرسی؟

حال من و ماجرای نوبه

دور از تو به جان رسیده کارم

از مبرم بی حیای نوبه

در نوبه ام و ردیف شعرم

شد نوبه ز اقتضای نو به

انصاف تو سازدم گر آزاد

از رنج تب و عنای نوبه

مدح تو و ذم نوبه باشد

وردم پس از انقضای نو به

تا روح دهد شراب صحت

تا جان کاهد بلای نو به

احباب تو را مزاج سالم

اعدای تو مبتلای نوبه

قطعات

شمارهٔ ۱ : سپهر علم و جهان فضیلت آنکه بود

شمارهٔ ۲ : چو شد دلگشا آن دل افروز باغ

شمارهٔ ۳ : شود چو شاد زقتلم دل من و تو مترس

شمارهٔ ۴ : به سینه تیرنگاهت همان کند که کند

شمارهٔ ۵ : ز سائلان درت هیچکس نشد واقف

شمارهٔ ۶ : به فرمان شاهی کزو زیب دید

شمارهٔ ۷ : طراز محفل ایجاد میرزا احمد

شمارهٔ ۸ : خار گلزار جهان آقا فلان

شمارهٔ ۹ : به شخصی آشنا گفتم حدیثی

شمارهٔ ۱۰ : مهین کره ی میر عبدالغفور

شمارهٔ ۱۱ : هزار افسوس از فاطمه که دست اجل

شمارهٔ ۱۲ - شعر شاعر : کس را جمال نقش به جز حسن حال چیست

شمارهٔ ۱۳ - معما بنام زر و مدح : چیست آن لعبت که زیبا شکل و نیکو منظر است؟

شمارهٔ ۱۴ : فلک جناب و ملک رتبه میرزا احمد

شمارهٔ ۱۵ - مدح و تاریخ : خان زمان یگانه ی دوران علی نقی

شمارهٔ ۱۶ - عقده ی دل : در طالعم اقتضای فرزند

شمارهٔ ۱۷ : ای فلک جاه ملک رتبه که در زیور و زیب

شمارهٔ ۱۸ : گویند که در قریه ی فین کآب و هوایش

شمارهٔ ۱۹ : خان بزرگ خطهٔ شروان اگرچه فخر

شمارهٔ ۲۰ : جناب واعظ و مفتی کز آن دو گر گویم

شمارهٔ ۲۱ : که گوید از من آزرده دل با بی وفا یاری؟

شمارهٔ ۲۲ : فرید دهر آقا خان که بودش

شمارهٔ ۲۳ : شرم از ابروی آن ابرو کمان کرد آسمان

شمارهٔ ۲۴ : امیر فلک آستان فخر گیتی

شمارهٔ ۲۵ : فرمانروای گردون رفعت علی نقی خان

شمارهٔ ۲۶ : خان جم شوکت خدیو آسمان رفعت حسین

شمارهٔ ۲۷ : بعد قرنی خواستم تقویمی از سال جدید

شمارهٔ ۲۸ : خان فلک اجلال حسین آنکه بنا کرد

شمارهٔ ۲۹ : شاها بقای عهد شباب از شراب خواه

شمارهٔ ۳۰ : سلطان چرخ از ماه نو بر فرق افسر یافته

شمارهٔ ۳۱ - تبریک عید و مدح : جابر ایوان حمل زینب ده خاور گرفته

شمارهٔ ۳۲ - معما در وصف خورشید و مدح : چیست آن لعبت که دهر از منظرش زیور گرفته؟

شمارهٔ ۳۳ - مدیحه : از جرعه جام گوهری لؤلؤ لا لا ریخته

شمارهٔ ۳۴ - تبریک عید و مدح : عید است و بر کاخ حمل زد تکیه شاه خاوری

شمارهٔ ۳۵ : فرید روی زمین زین عابدین که رخت

شمارهٔ ۳۶ : فلان گنده بینی را نظر کن

شمارهٔ ۳۷ : جهان علم و بحر فضل و کوه حلم ای کآمد

شمارهٔ ۳۸ - مرثیه درباره ی فوت صباحی بید گلی : هزار افسوس از حاجی سلیمان صباحی آن

شمارهٔ ۱

سپهر علم و جهان فضیلت آنکه بود

به جنب قدر تو پستی سپهر اعلا را

تو آن مسیح سرشتی که می کند باطل

لبت به گاه سخن معجز مسیحا را

توئی که نکهت لطف تو کرده شرمنده

شمایم گل سوری و مشک سارارا

بقدر رتبه زچار امهات آن خلقی

که از وجود تو فخر است هفت آبا را

زطیب لطف تو خجلت فضای تبت را

زبوی خلق تو غیرت نسیم صنعا را

اگر چه من به کمال تو در طریق ادب

برون نهاده ام از حد خویشتن پا را

تو نیز از سخنان کنایت آمیزی

که می گدازد چون موم سنگ خارا را

چنان زخویش برنجاندم که رنجانند

زخویشتن دل حساد جان اعدا را

ولی به گفته سعدی که کرده است خجل

ز نثر خویش ثریا ز شعر شعرا را

«به دوستی که اگر زهر یابم از دستت

چنان به صدق واردت خورم که حلوارا»

فلک جنابا ای آنکه منفعل سازد

فروغ رای تو خورشید عالم آرارا

برای مدح تو هر دم بهانه ای جویم

زبس مدام به دل دارم این تمنا را

ولی چگونه مدیح تو چون منی گوید؟

که کرده مدح تو عاجز جریر واعشی را

ز نظم خویش کنم شرم بهر مدحت تو

چو آورم به بنان خامه ی گهر زارا

غریق موجه ی دریای خجلت است آری

کسی که قطره فرستد به تحفه دریا را

کند نسیم بهاران به دهر تا خرم

چو نخل طوبی هر ساله باغ و صحرا را

نهال عمر تو در باغ دهر خرم باد

به غایتی که زند طعنه باغ طوبا را

شمارهٔ ۲

چو شد دلگشا آن دل افروز باغ

به حکم محمد تقی خان بنا

(سحاب) از پی سال تاریخ گفت

«گشاید دل از ساحت دلگشا»

شمارهٔ ۳

شود چو شاد زقتلم دل من و تو مترس

ز یک گناه که در ضمن آن بود دو ثواب

مپرس حال دل من بخون کیست ببین

تو را به پنجه نگار و مرا به چهره خضاب

به خواب روی تو آید به دیده ی من اگر

جدا ز روی تو در دیده ی من آید خواب

نکرد منع نگه یا نکرد رازم فاش

کدام اثر که به حالم نکرد چشم پر آب؟

زروی کار بر افکندیم نقاب آنگه

که بر فکندی از آن روی دلفریب نقاب

همیشه دارد عشق تو جای در دل من

چرا که عشق تو گنج است و جای گنج خراب

زبس که تاب دل بی قرار من بر بود

از این سبب سر زلف تو دارد اینهمه تاب

غم تو با دل و عشق تو با تنم آن کرد

که با گیاه کند برق و با کتان مهتاب

همین به جام تو لعل مذاب ریزی و من

به یاد لعل تو ریزم زدیده لعل مذاب

چنان جدا ز تو گرید که فرق نتواند

کسی که چشم (سحاب) است یا که چشم سحاب

شمارهٔ ۴

به سینه تیرنگاهت همان کند که کند

به روز رزم سنان خدیو عرش جناب

خدیو عهد محمد حسین خان که مدام

به طوع اوست قلوب و به طوق اوست رقاب

سپهر خنگی رستم دلی که رخشش را

زآفتاب سزد زین و از هلال رکاب

به دور او که شود گرگ پاسبان غزال

به عهد او که بود صعوه همنشین عقاب

نخورده روی کسی سیلیئی به غیر از دف

ندیده گوش کسی مالشی به غیر رباب

کسی به کشور آباد او خراب ندید

به غیر جغد که از این غمش دلی است خراب

اگر دمند به هر دم هزار انفخه ی صور

هنوز بخت بد اندیش او بود در خواب

وجود خصم ضرور است ورنه شمشیرش

ز کله ای که دهد طعمه ی ذباب و کلاب

زهی زوصف تو یک نکته و هزار حدیث

خهی ز مدح تو یک شمه و هزار کتاب

خیام جاه تو را فرش ار چه ز اطلس چرخ

ستارگان سپهرش چو میخ های طناب

اگر زلطف تو یک رشحه بر (سحاب) چکد

هزار چشمهٔ حیوان روان شود ز سراب

شمارهٔ ۵

ز سائلان درت هیچکس نشد واقف

به اینکه هست تقدم سوال را به جواب

به روز کین که نشینی به باره‌ای که برش

ز تک بماند خنگ فلک چو خر به خلاب

اگر ز شرق به غرب آید ورود گوئی

که بیشتر ز زمان ایاب اوست ذهاب

در آن زمان گره آسمان زنوک رماح

شود مشبک چون عنکبوت اسطرلاب

زمین معرکه را زابر تیغ خود سازی

چو بحر خون و سرکشتگان چو حباب

قراب تیغ تو دایم بود چو سینه ی خصم

چه حاجت است که تیغ آوری برون زقراب؟

بود حسام تو چون عابدی که سجده گهش

تن عدو بود و طاق ابرویش محراب

کسی نخواهد تا تلخی شرنگ از شهد

کسی نیابد تا مستی شراب از آب

به جای شهد به کام مخالف تو شرنگ

به جای آب به جام موافق تو شراب

زبیم قهر تو پیوست تلخکام اعدا

ز فیض لطف تو همواره کامیاب احباب

شمارهٔ ۶

به فرمان شاهی کزو زیب دید

نگین جم و تخت افراسیاب

شهنشاه قاجار فتح علی

که فتحش عنانست و نصرت رکاب

مرتب شد این گوهر آگین سریر

به الماس رخشان و یاقوت ناب

چو بر این سریر مرصع چو مهر

نشست آن جهاندار مالک‌رقاب

(سحاب) از پی سال تاریخ گفت:

برآمد به روی سپهر آفتاب)

شمارهٔ ۷

طراز محفل ایجاد میرزا احمد

توئی که ملک جهان خالیت زمانند است

به پیش طبع تو چون قطره بحر عمان است

به جنب علم تو چون کاه، کوه الوند است

جهان به نشو و نما از نسیم الطفات

چنانکه نشو نبات از نسیم اسفند است

ز بیم قهر تو گر خصم خود فریدون است

دلش به سینه چو ضحاک در دماوند است

نه آگه است زتاثیر خاک مقدم تو

به آب زندگی آن کس که آرزومند است

ی فلان گنهم از ره وفا گفتی

که: خاطرم نه چو پیش از تو شاد و خرسند است

از این خطای ندانسته سخت می ترسم

چنان بدانی کاین بنده سست پیوند است

اگر چه دور زعفو است این گنه، از آن

دلم به دام ندامت مدام در بند است

ولی به گفته ی شیرین دلکش (آذر)

که در مذاق خردمند خوشتر از قند است:

«نیم زلطف تو نومید گر خطائی رفت

گنه ز بنده و بخشایش از خداوند است»

شمارهٔ ۸

خار گلزار جهان آقا فلان

ای که بخلت نیست محتاج ثبوت

ای که کز امساک باشندت عیال

بی نصیب از قوت و محروم از رخوت

از بخیلی معده را دشمن که او

هر زمان خواهد غذا هر لحظه قوت

عمت را چون جایز آمد نیره

صد رهت خوشتر اهاجی از نعوت

زهر در کام تو به از لقمه ای

کآن رود از سفره ی خود در گلوت

از خدا خواهد عنایت هر کسی

در سجود و در رکوع و در قنوت

کینت از سختی چو پشت لاک پشت

عهدت از سستی چو تار عنکبوت

بود قرنی دی فرستادی زلطف

بهر انعامم زباغ خویش توت

خرد چون خردل تفه چون مصطلی

سبز چون آس و عفس چون انزروت

آنچنان توتی که در ایام قحط

خورد نتوان بهر قوت لایموت

کاش تا باغت نگشتی بارور

بر حمل خور نامدی هرگز زحوت

از دعایت با چنین احسان و لطف

کی روا باشد که بگزینم سکوت؟

هست تا با تابوت طعم انگبین

نیست تابی فضله ی عصفور توت

آرزوی توت بادا در دلت

فضله ی عصفور بادا بربروت

شمارهٔ ۹

به شخصی آشنا گفتم حدیثی

که با بیگانگان نتوان سخن گفت

هنوز آن را زنیمی بر زبان بود

که در محفل و هر انجمن گفت

از او با محرم دیگر شکایت

چو کردم در جواب من به من گفت

کسی از بیگانه راز خود نپوشد

که راز خویشتن با خویشتن گفت

شمارهٔ ۱۰

مهین کره ی میر عبدالغفور

یقین است کز زمره ی ناس نیست

چو نسناس هم نیست زیرا که او

مشابه به انسان چو نسناس نیست

شمارهٔ ۱۱

هزار افسوس از فاطمه که دست اجل

گل وجودش بر دوحه ی حیات نهشت

هزار حیف از آن تازه گل که مانندش

گلی به باغ جهان باغبان صنع نکشت

گسست رشته ی عمرش ز هم فغان از چرخ

که دور چرخ چنین رشته ی حیات نرشت

حریر در خور بالین و بسترش نه ولی

سپهر بستر او خاک کرد و بالین خشت

به خوب زشت جهان دل نبست و رفت آری

قرین به فطرت خوب و بری ز خصلت زشت

به حوریان جنان میل الفتش آن بود

که بود حوروش و حور چهر و حور سرشت

غرض به کودکی از دار غم فزای جهان

مقام او چو به صحن بهشت گشت، نوشت

(سحاب) از پی تاریخ رحلت او:

(مقام فاطمه جاوید باد صحن بهشت)

شمارهٔ ۱۲ - شعر شاعر

کس را جمال نقش به جز حسن حال چیست

وان را که حسن حال نباشد کمال چیست

شعراست هیچ و شاعری از هیچ هیچ تر

در حیرتم که بر سر هیچ این جدال چیست؟

یک تن نپرسد از پی ترتیب چند لفظ

ای ابلهان بی هنر این قیل و قال چیست؟

از بهر مصرعی دو که مضمون دیگری است

چندین خیال جاه و تمنای مال چیست؟

شعر اصلش از خیال بود حسنش از محال

تا از خیال اینهمه فکر محال چیست؟

از چند لفظ یاوه نزد لاف برتری

هر کس که یافت شرم چه و انفعال چیست؟

صد نوع ازین کمال بر اهل رای و هوش

با حسن ذات عامی نیکو خصال چیست؟

گیرم که نظم بحر در و کان گوهر است

با نثر کلک داورد دریا نوال چیست؟

شمارهٔ ۱۳ - معما بنام زر و مدح

چیست آن لعبت که زیبا شکل و نیکو منظر است؟

منظرش چون وصل زیبا منظران جان پرور است

نقش نام پادشاهان شوق گنج خسروان

بر جبینش ثبت و اندر خاطر او مضمر است

عهد آن از بی ثباتی همچو عهد روزگار

طبع او از دون نوازی همچو طبع اختر است

یک نظر هر کس که بر لوح ضمیرش بنگرد

می شناسد کز چه شهر و از کدامین کشور است؟

جرم آن سیار و تابان همچو جرم کوکب است

پیکر او مستدیر و زرد چون قرص خور است

انتقالش از کف نو دولتان این زمان

ممتنع مانند اعراض عرض از جوهر است

وصل او کمتر به کام حضرت مخدوم ماست

ور بود در بی ثباتی همچو عهد دلبر است

مفخر گیتی نشاط آن کو به بزم اهل فضل

صحبت او هم نشاط‌افزای و هم جان‌پرور است

شمارهٔ ۱۴

فلک جناب و ملک رتبه میرزا احمد

توئی که مرحمتت روح را کند تفریح

هم از نسایم لطفت مشام را تعطیر

هم از روایح خلقت قلوب را ترویح

بود ز پرتو رایت به رشک نار کلیم

بود زنکهت لطفت به شرم باد مسیح

اگر به بحر بسنجم دل تو محض خطاست

و گر چو ابر بگویم کف تو کذب صریح

که هست بحر دلت را به بحر صد تفضیل

که هست ابر کفت را به ابر صد ترجیح

زبان به وصف تو قاصر بود به وقت ثنا

بیان ز مدح تو عاجز شود به وقت مدیح

ترا رواست که انگشت من بفرساید

گه شمردن تهلیل و خواندن تسبیح

دگر چه گویم بی یاری قلم تاریخ

نه سجه ی که به آسانیش دهم تصحیح

دگر گرفتم کز تکمه ی گریبان هم

ادای ذکر درست است و استخاره صحیح

تو خود بگوی که من هر زمان چه سان بر خلق

خجل بمانم از این کار زشت و فعل قبیح

غرض ز گفتن این دلپذیر قطعه که هست

به کام هر کس شیرین و دلنشین و ملیح

صریح مطلب من شد عیان که می گویند

کنایه در بر داناست ابلغ التصریح

شمارهٔ ۱۵ - مدح و تاریخ

خان زمان یگانه ی دوران علی نقی

کآمد به بذل وجود و سخا در جهان فرید

چشم جهان ندید چو او آفریده ای

تا آفریدگار جهان را بیافرید

طبعش در یگانه ی افضال را صدف

دستش در خزانه ی اقبال را کلید

تعظیم آستان ویش نیست گر غرض

پشت سپهر از چه سبب این چنین خمید؟

با عدل وجود او بجز افسانه ای نیافت

هر کس حدیث حاتم و اوصاف جم شنید

از لطف او مزارع آمال خرم است

زآنسان که در بهار زمین خرم از خوید

آمد چو مشعل سخط او به اشتعال

در موسم بهار سموم خزان وزید

گردید ابر مرحمت او چو قطره بار

در شوره زار فصل دی انواع گل دمید

دستش اگر چو ابر بگویم بود شگفت

رایش اگر چو مهر بخوانم بود بعید

کآنرا عطا ز ابر مطیر است بس فزون

وین را ضیا زمهر منیر است بس مزید

کار جهان ز عدل وی از بس قرار یافت

روی زمین ز داوری از بس نظام دید

در پنجه ی پلنگ غنم جایگاه کرد

در مخلب عقاب تذرو آشیان گزید

هم شیر با گوزن به یک جایگاه خفت

هم گور با غزال به یک سرزمین چرید

در شهر یزد کرد بپا بس بنای خیر

از اقتضای طالع فرخنده ی حمید

در آن دیار نیز بنا کرد برکه ای

بر پادشاه تشنه لبان سرور شهید

آنگونه برکه ای که زرشک زلال آن

آب حیات گشته به ظلمات ناپدید

هم قعر آن زمر کز هفتم زمین گذشت

هم سقف آن به اوج نهم آسمان رسید

حیران آب روشن و سقف مسدسش

این چشمه ی منور و این غرفه ی مشید

امروز از آن پدید زلالی که خلق را

روز جزا ز چشمه ی کوثر بود امید

این برکه را به یاد شه تشنه لب چو ساخت

از طالع خجسته و از اختر سعید

تاریخ سال خواست زپیر خرد (سحاب)

او این دو مصرع از پی تاریخ آن گزید:

بنیاد آن ز مصرع ثانی شود عیان

اتمام آن ز مصراع اول بود پدید

«جاوید آب حیوان زین برکه شرمسار»

«هر بار نوشی آبی گو لعل بریزید»

شمارهٔ ۱۶ - عقده ی دل

در طالعم اقتضای فرزند

غم نیست مرا اگر نباشد

زیرا که چو دختر است اگرچه

بی عصمت و بد گهر نباشد

نخلی است که کام باغبان را

زآن لذتی از ثمر نباشد

ورز آنکه ززمره ی ذکور است

زاین چند صفت بدر نباشد

گر همچو کسان زشت منظر

خوش صورت و خوش سیر نباشد

گویند که در نسب همانا

از طایفه ی بشر نباشد

ور دور نباشد از دل خلق

ورزشت به هر نظر نباشد

هردم ره او زنند اگر چه

محتاج به سیم و زر نباشد

آن به که به غیر دفتر شعر

از من خلف دگر نباشد

تا هیچ زمان از آن مخاطر

در خاطر من خطر نباشد

فرزند نه و کسی ز فرزند

چون من به جهان سمر نباشد

نام پدران به دهر از اخلاف

روزی دو سه بیشتر نباشد

نام من از این خلف به عالم

وقتی نه که مشتهر نباشد

نه تربیتی که تا چه ارزد

بی دانش و بی هنر نباشد

نه هر نفسیش بایدم گفت

پندی که در او اثر نباشد

نه هر شبش از برای کاری

خوانند و مرا خبر نباشد نباشد

نه باید از انفعال خلقم

از هیچ طرف مقر نباشد

القصه ز قیل و قال فرزند

چیزی بجهان بتر نباشد

شمارهٔ ۱۷

ای فلک جاه ملک رتبه که در زیور و زیب

گوش چرخت زنعال سم ابرش باشد

طلعتت غیرت این بزم منور آمد

رفعتت برتر از این سقف منقش باشد

جان احباب زلطف تو فرح یاب بود

دل حساد زبیم تو مشوش باشد

بد گمانی زمن از بیهده حرفی و مرا

دل از این مرحله چون نعل در آتش باشد

خود بگو در حق من از سخن مدعیان

ظن ناخوش ز تو صاحب خردی خوش باشد؟

بشنو این بیت خوش از حافظ شیرین سخن، آن

که کلامش همه جان پرورو دلکش باشد

«خوش بود گر محک تجربه آید به میان

تا سیه روی شود هر که در او غش باشد»

شمارهٔ ۱۸

گویند که در قریه ی فین کآب و هوایش

مستحسن اطباع و پسند سلق افتد

از صبح که خورشید بر آرد ز افق سر

تا شام که خور باز به سمت افق افتد

هر لحظه شتابند سوی چشمه زنی چند

کز پرتو روشان به صحاری تتق افتد

وز بیم قرقچی گه آمد شد ایشان

غوغا و فغانی به تمام طرق افتد

بیچاره فقیری که فتد گیر قرقچی

بیچاره تر آن کس که میان قرق افتد

بس صدمه مراین را که به سر می رسد از سنگ

بس قید مر آن را که زپا بر عنق افتد

شمارهٔ ۱۹

خان بزرگ خطهٔ شروان اگرچه فخر

بر میر گنجه والی تفلیس می‌کند

سر پیش او فرود نیارم، چگونه کس

تعظیم این چنین جنبی پیس می‌کند

ابلیس را ز سجدهٔ آدم چو بود ننگ

آدم چگونه سجده بر ابلیس می‌کند

شمارهٔ ۲۰

جناب واعظ و مفتی کز آن دو گر گویم

صفات نیک فزون از شماره خواهد شد

چو یافتند که در آتش خصومت هم

زمان زمان دلشان پر شراره خواهد شد

از آن مخاصمه و جنگ عاقبت حاصل

مراد چرخ و امید ستاره خواهد شد

قرار شد که دو دختر به یکدیگر بدهند

به فکر اینکه در این کار چاره خواهد شد

میان آن دو نخواهد شد التیام، عبث

در این میانه... چند پاره خواهد شد

شمارهٔ ۲۱

که گوید از من آزرده دل با بی وفا یاری؟

که نه کس جز فنون بی وفائی کرد ارشادش

که ای بی مهر اکنون خسته جانی را که میخواهی

مدام از هجر خود آزرده نه از وصل خود شادش

ز آزارت به گردون می رسد پیوسته افغانش

ز بیدادت به کیوان می رسد هموار فریادش

هم از آلام هجران جام عشرت گشته پر خونش

هم از اسقام حرمان خاک هستی رفته بر بادش

چو گفت این چند بیت آنکه می خواند از زبان من

به او این شعر عاشق را که رحمت بر روان بادش

«نمیگویم فراموشش مکن، گاهی بیاد آور

اسیری را که می دانی نخواهی رفت از یادش»

شمارهٔ ۲۲

فرید دهر آقا خان که بودش

عیان شخص بزرگی از شمایل

همه تعریف او ذکر طوایف

همه توصیف او قول قبایل

حمید اخلاق او عندالصنادید

مثل اوصاف او بین الاماثل

به دنیا دل نبست و رفت آری

به دنیا دل نبندد هیچ عاقل

چو زین غمخانه ی پر محنت و رنج

به نزهتگاه جنت گشت نازل

(سحاب) از بهر تاریخش رقم زد:

«که آقا خان به جنت گشت داخل»

شمارهٔ ۲۳

شرم از ابروی آن ابرو کمان کرد آسمان

زان هلال عید را امشب نهان کرد آسمان

ساقی از بهر صبوح عید می در جام خواست

خون به جام میگساران آسمان کرد آسمان

دختر رز را که ساقی پرده از رخ برگرفت

باز پنهان در بلورین پرنیان کرد آسمان

نیم درهم سود کرد اما به بزم جشن عید

صد هزاران در بذل شه زیان کرد آسمان

از چه ننماید مگر از روزه جرم ماه را

همچو جسم ما نزار و ناتوان کرد آسمان

ماه نو در ابر پنهان گشت و او را شرمسار

از رکاب خسرو صاحبقران کرد آسمان

شمارهٔ ۲۴

امیر فلک آستان فخر گیتی

خدیو ملک پاسبان خان دوران

سپهر ایالت جهان عدالت

طراز جلالت محمد تقی خان

کرم گستری کز پی بذل دستش

که چون ابر بهمن شود گوهر افشان

مطر در منثور گردد به دریا

حجر لعل رخشان شود در بدخشان

شراری ز قهرش بود برق لامع

نسیمی زلطفش بود ابر نیسان

زرایش بود پرتوی مهر انور

زطبعش بود قطره ای بحر عمان

بپا کرد در خطه ی یزد کآمد

هوایش فرح بخش چون راح ریحان

بسی جانفزا کاخی و وضع دلکش

که گردید از وصف آن عقل حیران

همه بهجت انگیز چون صحن جنت

همه عشرت آمیز چون باغ رضوان

هم افراخت در دولت آباد قصری

که از رفعتش منفعل مانده کیوان

هوایش دلاویز چون زلف دلبر

فضایش طربناک چون وصل جانان

عیان دروی آبی که از غیرت آن

به ظلمات آب خضر گشته پنهان

زخاکش که خوشبوست چون مشک اذفر

زآبش که صافی است چون در رخشان

دید است انفاس عیسای مریم

عیان است اعجاز موسای عمران

غرض چون به پایان رسید این بنا را

هم از یمن طالع هم از لطف یزدان

(سحاب) از پی سال تاریخ گفتا:

«ببین قصر جنت در او آب حیوان»

شمارهٔ ۲۵

فرمانروای گردون رفعت علی نقی خان

کایوان همت اوست برتر ز سقف گردون

آن سرور فریدون شوکت که نعل اسبش

زیبد اگر زند طعن بر افسر فریدون

از رشک مه رایش در جیب دست موسی

از شرم بذل دستش در خاک گنج قارون

از کوه حلم او یافت آرام خاک ساکن

از فیض جود او گشت معمور ربع مسکون

از یمن لطف او زهر یابد خواص تریاق

از بیم قهر او شهد جوید مزاج افیون

از بس عطا کف او از بحر و کان بر آورد

هر در که داشت مخفی، هر زر که داشت مخزون

مقدار قطره ای چند چون است پیش دریا؟

هنگام مدحش الفاظ زآنسان به حسب مضمون

هم از شراب لطفش کآرد چو باده بهجت

رخسار دوستانش مانند باده گلگون

هم از نهیب قهرش کآفاق تیره سازد

اجسام دشمنانش در خاک تیره مدفون

در شهر یزد الحق دارد برای هر درد

آبش مزاج جلاب خاکش خواص معجون

هم غنچه اش به بستان هم بلبلش به گلشن

هم سنبلش به صحرا هم لاله اش به هامون

خندان چو لعل عذرا گریان چو چشم وامق

مشکین چو زلف لیلی رنگین چو اشک مجنون

آمد هوای راغش چون بزم دوست دلکش

باشد نهال باغش چون قد یار موزون

در هر طرف بنا کرد چندین بنای عالی

کآمد سپهر اعلا در پیش رفعتش دون

در عیش آن ولایت آبادیش بسی گشت

از خطه ی ختابیش وز شهر شام افزون

هم کرد جاری آنجا از بهر نفع مردم

عمان صفت قناتی از یمن بخت میمون

در آن قنات پر آب جاری نمود نهری

نهری چو شط بغداد جوئی چو رود جیحون

گردید همت آباد نامش چو یافت انجام

از اختر خجسته وز طالع همایون

در اشکرز بنا کرد ز آن آب آسیائی

کاوصاف وضعش آمد از حد عقل بیرون

از سنگش آرد ریزان دایم چو در سوده

زان سان که از کف او پیوسته در مکنون

از وی چو یافت اتمام آن آسیا و بارد

از رشک گردش آن از دیده ی فلک خون

کلک (سحاب) بنوشت از بهر سال تاریخ:

«گردان همیشه این آس چون آسیای گردون»

شمارهٔ ۲۶

خان جم شوکت خدیو آسمان رفعت حسین

آنکه ساید رایت جاهش به فرق فرقدان

آنکه بارایش کم از فلس است صد گنج گهر

آنکه با حلمش کم از کاهی است صد کوه گران

از عطا بحریست طبعش لیک بحری بی کنار

در سخا ابریست دستش لیک ابری درفشان

ابلق دوران نتابد هرگز از امرش لگام

توسن گردون نپیچد هرگز از حکمش عنان

با حدیث رزم او افسانه ی رستم مگو

داستان رستم دستان کجا این داستان

روز کین تیغش به روی زعفرانی رنگ خصم

زآن همی خندد که آرد خنده طبع زعفران

در زمان عدل او ملک از سوانح در پناه

در پناه حفظ او خلق از حوادث در امان

آری ایمن چون نباشد بره از آسیب گرگ

چون بود آن را شبان وادی ایمن شبان

زامر او در شهر کاشان کز نسیم لطف اوست

جانفزا خاکش بسی خرم تر از باغ جنان

شد قناتی همچو رود نیل جاری در دهی

ملکش از وسعت زنا پیدای پیدائی کران

ساحت پاکش دهد از ساحت فردوس یاد

چشمه ی صافش دهد از چشمه ی کوثر نشان

نکهتش دلکش هوایش حیرت زلف نگار

سبزه اش خرم زمینش غیرت خط بتان

در هوای دلکش آن مضمر انواع نشاط

در زلال روشن آن ظاهر اسرار نهان

گوئی افکنده است آب و سبزه بر خاکش دو فرش

این زمرد گون پرند و آن بلورین پرنیان

جعفر آباد آن ده فرخنده را بنهاد نام

تا زفرزندش بماند یادگاری در جهان

شد در آنجا آن قنات آباد و اکنون می برد

رشک از خرم زمینش سبزه زار آسمان

از پی تاریخ سالش کلک مشکین (سحاب)

زد رقم (در جعفر آباد آب حیوان شد روان)

شمارهٔ ۲۷

بعد قرنی خواستم تقویمی از سال جدید

از توای سر خیل ارباب نجوم آقا حسین

از صبوری دل به مایوسی کشیدم عاقبت

ای فلک را از تو زیب و اختران را از تو زین

بس نکو گفت آنکه گفت، الصبر مفتاح الفرج

بس متین گفت آنک گفت، الیاس احدی الرامتین

شمارهٔ ۲۸

خان فلک اجلال حسین آنکه بنا کرد

محکم تر از ارکان بهشت این دو سراچه

آن رتبت بستان جلالت که از او شد

زیبنده چو بستان بهشت این دو سراچه

زایوان فلک قصر جلالش بود ارفع

زآنسان که زایوان بهشت این دو سراچه

دارد ارم خلوتش از حور بهشتی

خادم چو ز غلمان بهشت این دو سراچه

بر وضع ارم زد حرمش طعنه به سامان

چونانکه به سامان بهشت این دو سراچه

نبود عجب ار زآتش غیرت بگدازد

چون شمع شبستان بهشت این دو سراچه

ز آن بیش نبودند سزاوار و گرنه

می بود زسکان بهشت این دو سراچه

از دیده فتد روضه ی رضوانش ببیند

گر دیده ی رضوان بهشت این دو سراچه

گر نیست بهشت از چه شب و روز بود پر

از نعمت الوان بهشت این دو سراچه

القصه بنا چون شد از افزونی رتبت

شد باعث نقصان بهشت این دو سراچه

بنوشت (سحاب) از پی تاریخ بنایش:

«بینی چو دو ایوان بهشت این دو سراچه»

شمارهٔ ۲۹

شاها بقای عهد شباب از شراب خواه

بهر درنگ عمر ز ساقی شتاب خواه

خواهی اگر مفرح روح و غذای جان

از جام گوهرین می چون لعل ناب خواه

بزم تو چون سپهر و سپهریست باسکون

خورشید آن زساغر چون آفتاب خواه

این قصه را که باده کند طی حساب عقل

افسانه چون عقوبت روز حساب خواه

سرچشمه ی حیات بجز لعل یار نیست

بی منت سکندر را زین چشمه آب خواه

هر در که بست دست قضا بر جهانیان

مفتاح رمح تست از او فتح باب خواه

کان گر شد از نوال تو خالی ززر ناب

از جرم اختران فلک سیم ناب خواه

شمارهٔ ۳۰

سلطان چرخ از ماه نو بر فرق افسر یافته

وز موکب عید صیام آفاق زیور یافته

بگرفته برکف جام می ساقی به بانگ چنگ و نی

بر آب حیوان برده پی هر لب که ساغر یافته

ساغر چو آبی با صفا می آتشی بیضاضیا

وین طرفه تر بنگر که جا در آب آذر یافته

روی صراحی جلوه گر از عکس آبی شعله ور

این ماهی سیمین نگر طبع سمندر یافته

ساقی زجام بزم شه سرویست بار آروده مه

یا ماه نخشب جایگه بر سرو کشمر یافته

در بزم شاه بحر و بر جام می آمد جلوه گر

یا آنکه گردون دگر خورشید دیگر یافته

بازیگر طناز بین سار معلق ساز بین

طاووس خنجر باز بین طرز کبوتر یافته

یک سورسن بازی به پا چون لعبتی کشتی نما

کشتی که دید اندرهوا از رشته معبر یافته

از بادبان آمد روان هر کشتی و بنگر چسان

این کشتی بی بادبان جنبش زلنگر یافته

آمد سپهری چنگ شه از چار برجش چارمه

این چار ماه چارده هر یک شش اختر یافته

از نعل رخشش گاه تک بر ماه نو پشت سمک

وز مهر چتر او فلک خورشید دیگر یافته

در باغ کین آمد مگر رمحش نهالی پر ثمر

کز قلب خصم کینه ور بار صنوبر یافته

آن خطبش ثعبان و شی افکنده در دهر آتشی

بر دستش از هر جنبشی ملکی مسخر یافته

شمارهٔ ۳۱ - تبریک عید و مدح

جابر ایوان حمل زینب ده خاور گرفته

یا مکان بر تخت جم شاه فریدون فر گرفته

بزمگاه جشن عید شه زدست درفشانش

همچو گردون گوئیا پیرایه از اختر گرفته

محفل آرای قدر دربار گاه خسروی، جا

تا پی آرایش آن قصر جان پرور گرفته

از شفق می وز فلک ساقی ز خور ساغر گزیده

از پرن نقل از زحل عود از قمر مجمر گرفته

صره های زر به هر سیمین طبق در پیشگاهش

یا سپهری بر زمین برجی پر از اختر گرفته

تا چو سیم وزر نثار بارگاه او کنندش

قرص مهر و مه صفای سیم و رنگ زر گرفته

صد غریو توپ از لب شعله چون تنیین کشیده

صد خروشان کوس از دل نعره چون تندر گرفته

از فغان آن سینه ی افلاک را پر رخنه کرده

وزدخان این گردن خورشید در چنبر گرفته

سوی گردون خاست از هر سود خان پر شراری

با هزاران شاخ سنبل دیدهٔ عبهر گرفته

شمارهٔ ۳۲ - معما در وصف خورشید و مدح

چیست آن لعبت که دهر از منظرش زیور گرفته؟

گرچه برقع از سه نیلی پرده بر منظر گرفته

روز چون آئینه صیقل داده روی خویشتن را

شب زعکس آن فروغ آئینه دیگر گرفته

گه نظیرش گشته از کتف پیمبر آشکارا

گه طریق رجعت از ایمای پیغمبر گرفته

گاه دیدن بسکه آب از دیده می بارد لقایش

آستین نظارگان وی به چشم تر گرفته

پنجه ی موسای عمران از ضیایش زیب جسته

محفل عیسای مریم از فروغش فر گرفته

این شکوه و قدرو رفعت وین فروغ و فر و زیور

زآفتاب چتر شاهنشاه مهر افسر گرفته

خسرو گیتی ستان فتحعلی شه آن که از وی

زال گیتی نوبت عهد شباب از سر گرفته

فلک گردون و زمین از عزم و از حلم وی اینک

بر خلاف هم یکی جنبش یکی لنگر گرفته

آهنین گرزش به هر ضربت بسی لشکر شکسته

آتشین رمحش به هر جنبش یکی کشور گرفته

هر که پران ناوکش در روز هیجا دید گفتا:

در هوای رزمگه سیمرغ نصرت پر گرفته

خصم او هر گه ز شش سو راه بر خود بسته دیده

از خدنگ شه سوی ملک عدم ره بر گرفته

شمارهٔ ۳۳ - مدیحه

از جرعه جام گوهری لؤلؤ لا لا ریخته

یا دست ساقی بر ثری عقد ثریا ریخته

ریزد خم از جوش شراب از حلق یاقوت مذاب

این بحر جوشان بین کز آب آتش بر اعضا ریخته

آن لعبت ترسانگر از لب مسیح آسانگر

و آن آب آتش سانگر آب مسیحا ریخته

از خوی نگار سیمتن دارد به مه عقد پرن

وز طره بر برگ سمن مشک مطرا ریخته

شمارهٔ ۳۴ - تبریک عید و مدح

عید است و بر کاخ حمل زد تکیه شاه خاوری

چون خسرو کیوان محل بر صدر تخت گوهری

از بیم بانگ گاودم گاو فلک ره کرده گم

وز غرش روئینه خم خاک از سکون آمد بری

خرطوم هر پیل دمان کوهی معلق زآسمان

ثعبان موسی بین عیان بر فرق گاو سامری

هندی بتی رشک ملک بر وی چو هندوی فلک

شوخی کش از روئین کجک شد دیو محکوم پری

صحن بساطش از محل ز اجرام انجمن پر خلل

کرده در آن جرم زحل عودی و گردون مجمری

دریاچه ی پهناورش بحری زلال از کوثرش

یک برگ از نیلوفرش این گنبد نیلوفری

عیدی چنین در ملک ری بنشست بر اورنگ کی

شاهی که فرش تخت وی بر عرش جوید برتری

دریا نوال ابر کف فتحعلی شه کز شرف

زیبد به شاهان سلف دربان او را مفخری

تیغش گه دشمن کشی رخشش گه لشکرکشی

آبی است شغلش آتشی برقی است فعلش صرصری

شمارهٔ ۳۵

فرید روی زمین زین عابدین که رخت

به چرخ عزو شرف کرده مهری و ماهی

ایا سپهر مکانی که زهره و کیوان

به درگه تو کند این غلامی، آن داهی

ایا رفیع جنابی که شاه قدر ترا

سزد که مهر کند تاجی آسمان گاهی

شمیم لطف ترا متصف چو جان بخشی

سموم قهر ترا خاصیت چو جانکاهی

گرفته وصف جلال تو شرق را تا غرب

رسیده صیت کمالت ز ماه تا ماهی

اوامرت به امور است چرخ را آمر

نواهیت ز معانی است زهره را ناهی

ترا چو اصل فراق است عمر دشمن و دوست

ولیکن این به درازی و آن به کوتاهی

بر سخای تو کز آن حصول می یابد

هر آنچه می طلبی و هر آنچه میخواهی

روایتی بود اکرام معن بی معنی

حکایتی بود اوصاف یحیی افواهی

در این دو روزه مرا نامه ای فرستادی

چو لطف خویش به جانبخشی و به غم کاهی

مرا به ماهی و نارنج یاد کردی و داد

زشفقت توام ارسال این دو آگاهی

همیشه ماهی و نارنج تا که بخشد نفع

زعلت یرقان چهره چون شود کاهی

رخ حبیب تو با دابه رنگ چون نارنج

تن عدوی تو غلطان به خاک چون ماهی

شمارهٔ ۳۶

فلان گنده بینی را نظر کن

که او را غیر خود بینی نبینی

زند از میرزائی لاف و در وی

هم استعداد تا بینی نبینی

بجز دیوانه یا مصروعی او را

به چشم عقل اگر بینی نبینی

به روی او که خود کافر مبیناد

اگر بینی به جز بینی نبینی

شمارهٔ ۳۷

جهان علم و بحر فضل و کوه حلم ای کآمد

سپهر مجد و برج فضل را قدرت ثریائی

زهی ذات همایون تو کاندر عرصهٔ عالم

چنان باشد که باشد در میان قطره دریائی

نظیرت در هنر مانند عنقا بود در عالم

به عالم گر نبودی همچو عنقا نام عنقائی

نه عیسائی ولی لطفت بود جانبخش درمانی

نه موسائی ولی رایت بود تابنده بیضائی

بود دست جوادت ابروابر گوهر افشانی

بود شمع ضمیرت مهر و مهر عالم آرائی

چراغ مهر، بزم دانشت را شمع زرینی

رند چرخ، صحن حضرتت را فرش دیبائی

بود روی و ضمیر و دست و طبعت کآمدند الحق

جهان را روشنی بخشی و کار رشک فرمائی

یکی ماه دل افروزی، یکی مهر جهانتابی

یکی ابر درافشانی، یکی بحر گهرزائی

نکردی تربیت گر مهر رای عالم آرایت

که آمد تربیت فرمای هر پنهان و پیدائی

نگردیدی به عمان درتابان قطره ی آبی

نگشتی در بدخشان لعل رخشان سنگ خارائی

ترابا خویش دیدم سر گران و داشتم چندی

از این غم جان بی صبری و حال نا شکیبائی

مرا بگذشت در دل کز پی تقریب این مطلب

فرستم سویت اشعار متین ابیات زیبائی

ولی چون گفته شد این چند بیت و وقت آن آمد

که کلک گوهر افشانم کند از مطلب ایمائی

به من چون بیش گشتی مهربان و ذره سان دادی

مرا در سایه ی خورشید لطفت باز مأوائی

کنون آن به کز این مطلب بکوشم بر دعای تو

که نبود غیر از اینم هر زمان در دل تمنائی

به عالم نیست تا چون نغمه ی دلکش طرب بخشی

به گیتی نیست تا چون جام صهبا بهجت افزائی

به بزمت روز و شب ناهید گردون نغمه پردازی

به دستت سال و مه خورشید تابان جام صهبائی

شمارهٔ ۳۸ - مرثیه درباره ی فوت صباحی بید گلی

هزار افسوس از حاجی سلیمان صباحی آن

که صبح معرفت را بود رایش مهر تابانی

دریغ و درد از آن گنج حقایق آنکه بود او را

درون بحر گهر زائی برون ابر در افشانی

به علم انکار کردی صد فلاطون را به تحقیقی

به عجز اقرار دادی صد قلیدس را به برهانی

زنادانی بود در جنب عقل پیش رای او

اگر دانند پیر عقل را جز طفل نادانی

سخن کوتاه تا وضع سخن شد نامد و ناید

جهان را بی سخن چون او سخن سنجی سخندانی

به گلزار جنان شد مرغ روحش زین جهان آری

نماند در چنین مرغ خوش الحانی

سیه شد بی وجودش محفل گیتی که بود الحق

وجودش شمع عالمتابی و عالم شبستانی

نظر بر بند از این گلشن که بی او بر دل و دیده

بود هر سبزه ی او خنجری هر غنچه پیکانی

جهان نظم زین پس رو به ویرانی نهاد آری

جهان ویران شود در وی نباشد چون جهانبانی

گریبان حیاتش چاک از دست اجل چون شد

به هر چشم آستینی به هر دستی گریبانی

دلش فارغ شد از رنج و غم گیتی، نهاد اما

زغم بر هر دلی دردی که دروی نیست درمانی

زخون هر دل سوزان کنون هر دامنی گلشن

اگر از آتشی وقتی پدید آید گلستانی

کنون زین غم به هر دم سیل خونی جوشد از هر دل

اگر زین پیش یکبار از تنوری خاست طوفانی

غرض چون از جهان رفت او رود از ماتمش هر دم

به چرخ از هر دلی فریادی، از هر سینه افغانی

(سحاب) از بهر ضبط سال تاریخ وفات او

رقم زد: «آه کز ملک فصاحت شد سلیمانی»

رباعیات

شمارهٔ ۱ : ای آن که اساس جور بر پاست تو را

شمارهٔ ۲ : هر لحظه دل از یکی است خشنود مرا

شمارهٔ ۳ : هر قدر به بزم دوش بنواخت مرا

شمارهٔ ۴ : یک عمر از او به حسرت یاری‌ها

شمارهٔ ۵ : شبها که زهجران توام در تب و تاب

شمارهٔ ۶ : گریم هر روز و دل خموش است امشب

شمارهٔ ۷ : برداشت عروس باغ از چهره نقاب

شمارهٔ ۸ : از طبعی ناکام که ناکام تر است

شمارهٔ ۹ : با همچو خودی نرد محبت چون باخت

شمارهٔ ۱۰ : تا دل نشد از نخست پا بست غمت

شمارهٔ ۱۱ : از عشق کسی کار تو از کار شده است

شمارهٔ ۱۲ : ای آنکه به جان ز فرقتش سوزی هست

شمارهٔ ۱۳ : گویند آن را که چون گل آراسته است

شمارهٔ ۱۴ : دل را دانم چو باغم عشقش ساخت

شمارهٔ ۱۵ : غیر از تو بساط عیش آراسته است

شمارهٔ ۱۶ : گیرم دایم بدوستی دل را خوست

شمارهٔ ۱۷ : شوخی که کند طره پریشان به عبث

شمارهٔ ۱۸ : میخواست فلک که خوارو زارم بکشد

شمارهٔ ۱۹ : هرگز گله از غیر نفاق تو نکرد

شمارهٔ ۲۰ : گردید زدور لمعه ی نور پدید

شمارهٔ ۲۱ : ابر گریان که در چمن می خندد

شمارهٔ ۲۲ : مانند شمایلت شمایل نشود

شمارهٔ ۲۳ : از توبه چو تازه گشت ایمانم باز

شمارهٔ ۲۴ : ای از غم تو ناله ی زار همه کس

شمارهٔ ۲۵ : ای باعث افلاس و تهیدستی خلق

شمارهٔ ۲۶ : در بزم رقیب ای زتوام سوز فراق

شمارهٔ ۲۷ : در بزم تو دورای گل خود روی دو رنگ

شمارهٔ ۲۸ : ای در چمن حسن رخت خرمن گل

شمارهٔ ۲۹ : صد بار اگر به تیغ کین می کشدم

شمارهٔ ۳۰ : با غیر ترا یار نمیدانستم

شمارهٔ ۳۱ : وقتی که ربود خواب و از دل تابم

شمارهٔ ۳۲ : جائی که فرو رفت به گل پای دلم

شمارهٔ ۳۳ : این خاک مدینه است یا ماه معین؟

شمارهٔ ۳۴ : چون گشت به پا قصر شهنشاه زمین

شمارهٔ ۳۵ : دلاک به شغل سر تراشی بر من

شمارهٔ ۳۶ : ز آن یار جفا جو که وفا دیده که من؟

شمارهٔ ۳۷ : ماندم زجفای غیر مهجور از تو

شمارهٔ ۳۸ : ای شمع رخ ترا دلم پروانه

شمارهٔ ۳۹ : شادی و غمم به قدر هم بایستی

شمارهٔ ۴۰ : تعظیم مرا گرنه به مجلس کردی

شمارهٔ ۴۱ : هر شعر کز اوراق کهن میخوانی

شمارهٔ ۱

ای آن که اساس جور بر پاست تو را

در دل همه میل کشتن ماست تو را

گر خون دل از دیده چکد بی تو سزاست

تا ابهر چه دیده دیده دل خواست تو را

شمارهٔ ۲

هر لحظه دل از یکی است خشنود مرا

گویی بت تازه ایست مقصود مرا

ای کاش فزون نبود دلبر ز یکی

با آنکه هزار دل فزون بود مرا

شمارهٔ ۳

هر قدر به بزم دوش بنواخت مرا

از آتش غم چو شمع بگداخت مرا

کز لطف زیاد یار بیگانه شناس

معلوم بشد که هیچ نشناخت مرا

شمارهٔ ۴

یک عمر از او به حسرت یاری‌ها

شب‌ها گذراندم همه در زاری‌ها

آخر مردم بلی ز غم لازم داشت

یک خواب چنین آن همه بیداری‌ها

شمارهٔ ۵

شبها که زهجران توام در تب و تاب

یک دم نرود به خواب این چشم پر آب

نه بیداری زدیده آموزد بخت

نه دیده زبخت خفته آموزد خواب

شمارهٔ ۶

گریم هر روز و دل خموش است امشب

از ناله و فارغ از خروش است امشب

روز آید و بینم که چودی رفت امروز

شب آید و بینم که چو دوش است امشب

شمارهٔ ۷

برداشت عروس باغ از چهره نقاب

برد از دل مرغان چمن طاقت و تاب

آموخت از این دو گریه و خنده دو چیز

گل از لب یارو ابر از چشم (سحاب)

شمارهٔ ۸

از طبعی ناکام که ناکام تر است

زاندام بدش که ناخوش اندام تر است

با طبع کجش جز طمع تحسین نیست

طبعش خام است و طمعش خام تر است

شمارهٔ ۹

با همچو خودی نرد محبت چون باخت

چون من خود را به ششدر عشق انداخت

اکنون شده نازک دلش از آتش عشق

آری شود، آبگینه چون سنگ گداخت

شمارهٔ ۱۰

تا دل نشد از نخست پا بست غمت

جان نیز نخورد تیری از شست غمت

اکنون که گرفتار تو گشتند کنند

جان ناله زدست دل دل از دست غمت

شمارهٔ ۱۱

از عشق کسی کار تو از کار شده است

مانند دل من دلت افگار شده است

هم روز تو چون زلف تو گردیده سیاه

هم جسم تو چون چشم تو بیمار شده است

شمارهٔ ۱۲

ای آنکه به جان ز فرقتش سوزی هست

نه جز رخ او شمع شب افروزی هست

می داد بروزد گرم مژده ی وصل

پنداشت شب فراق را روزی هست

شمارهٔ ۱۳

گویند آن را که چون گل آراسته است

و آن را که قدش چو سرو نو خاسته است

کآنرا که هلاکش از جفا خواسته بود

او بی تو چنان شد که دلت خواسته است

شمارهٔ ۱۴

دل را دانم چو باغم عشقش ساخت

جان نیز چو شمع زاشتیاقش بگداخت

از خود خبرم نباشد آری هر کس

کورا نشناخت خویشتن را نشناخت

شمارهٔ ۱۵

غیر از تو بساط عیش آراسته است

در آتش رشک جان من کاسته است

او با تو به جائی که دلش خواسته است

دل بی تو چنان شد که دلت خواسته است

شمارهٔ ۱۶

گیرم دایم بدوستی دل را خوست

او را و مرا چه سودی از عادت اوست؟

با طایفه ای دوست شود دل کایشان

هم دوست به دشمن اند وهم دشمن دوست

شمارهٔ ۱۷

شوخی که کند طره پریشان به عبث

از دور زمن برد دل و جان به عبث

اکنون که به نزدیک من آمد دیدم

هم این به عبث دادم و هم آن به عبث

شمارهٔ ۱۸

میخواست فلک که خوارو زارم بکشد

وز محنت و درد بی شمارم بکشد

بسپرد عنانم به کف سنگ دلی

تا روزو شبی هزار بارم بکشد

شمارهٔ ۱۹

هرگز گله از غیر نفاق تو نکرد

جز وصف وفا شکر وفاق تو نکرد

در بزم رقیب دوش وصل تو به من

کرد آنچه به یک عمر فراق تو نکرد

شمارهٔ ۲۰

گردید زدور لمعه ی نور پدید

زان نور که شد به وادی طور پدید

آن خطه ی یثرب است پیدا و در آن

این گنبد مصطفاست از دور پدید

شمارهٔ ۲۱

ابر گریان که در چمن می خندد

برق خندان که بی دهن می خندد

آن بر من و حال زار من می گرید

وین بر من و روزگار من می خندد

شمارهٔ ۲۲

مانند شمایلت شمایل نشود

دل نیست که بر رخ تو مایل نشود

تا سال دگر دلی نماند به جهان

امسال اگر حسن تو زایل نشود

شمارهٔ ۲۳

از توبه چو تازه گشت ایمانم باز

دل کرد از آن توبه پشیمانم باز

پیمان بستم به ترک پیمانه کشی

پیمانه ی می شکست پیمانم باز

شمارهٔ ۲۴

ای از غم تو ناله ی زار همه کس

ای از تو سیاه روزگار همه کس

در عشق تو کار من نه مشکل شد و بس

مشکل شده از عشق تو کار همه کس

شمارهٔ ۲۵

ای باعث افلاس و تهیدستی خلق

از نهیاتی شکایت مشتی خلق

هم خلق ملول هم تو دلگیر زما

خلق از غم هستی و تو از هستی خلق

شمارهٔ ۲۶

در بزم رقیب ای زتوام سوز فراق

وصلت بتر از درد غم اندوز فراق

هر کس به فراق کرد یاد شب وصل

من در شب وصل آرزو روز فراق

شمارهٔ ۲۷

در بزم تو دورای گل خود روی دو رنگ

تا کی بودم چو غنچه خون در دل تنگ؟

با دیده ی تر گهی بسوزم چون شمع

با قامت خم گهی بنالم چو چنگ

شمارهٔ ۲۸

ای در چمن حسن رخت خرمن گل

خط گر درخت چو سبزه پیرامن گل

افسوس که در دامن پاک تو رقیب

آویخته همچو خار بر دامن گل

شمارهٔ ۲۹

صد بار اگر به تیغ کین می کشدم

غم نیست که یار نازنین می کشدم

خونم ریزد لیک برای دل غیر

بهر دل آن می کشد این می کشدم

شمارهٔ ۳۰

با غیر ترا یار نمیدانستم

در بزم تواش بار نمیدانستم

میدانستم که خواهی ام کشت اما

بهر دل اغیار نمیدانستم

شمارهٔ ۳۱

وقتی که ربود خواب و از دل تابم

شد کلبه منور از رخ احبابم

این هم اثر بخت بد من که زخواب

بیدار گهی شود که من در خوابم

شمارهٔ ۳۲

جائی که فرو رفت به گل پای دلم

آنجاست مکان تو و ماوای دلم

اگه بودم کجاست جان تو اگر

میدانستم کجا بود جای دلم

شمارهٔ ۳۳

این خاک مدینه است یا ماه معین؟

این روضه ی مصطفاست یا عرش برین؟

این روی من و ضریح شاه مدنی است

یا جرم زحل گشته به خورشید قرین؟

شمارهٔ ۳۴

چون گشت به پا قصر شهنشاه زمین

شاهان به جنابش همه سودند جبین

زین قصر زمین یافت شرافت که چنین

خم گشت به تعظیم زمین عرش برین

شمارهٔ ۳۵

دلاک به شغل سر تراشی بر من

وز خون سر آغشته بود پیکر من

من دست طمع کشیده ام از سر خویش

او دست نمی کشد هنوز از سر من

شمارهٔ ۳۶

ز آن یار جفا جو که وفا دیده که من؟

وز جور و جفایش که نرنجیده که من؟

هر گوشه چو من هزار دارد بلبل

از باغ وصالش که گلی چیده که من؟

شمارهٔ ۳۷

ماندم زجفای غیر مهجور از تو

دل خسته و ناتوان و رنجور از تو

هر کس زجفا کرد تو را دور از من

دور از تو چنان شود که من دور از تو

شمارهٔ ۳۸

ای شمع رخ ترا دلم پروانه

دام تو شود آخرم از پروانه

پروانه صفت من از غمت میسوزم

وز سوختنم هیچ ترا پروانه

شمارهٔ ۳۹

شادی و غمم به قدر هم بایستی

یا طاقت من در خور غم بایستی

یا لطف تو افزون ز ستم بایستی

یا جور تو چون رحم تو کم بایستی

شمارهٔ ۴۰

تعظیم مرا گرنه به مجلس کردی

نه عاری از این بود مرا نه دردی

تو گردی و من (سحاب) نبود عجب آن

کز فیض (سحاب) بر نخیزد گردی

شمارهٔ ۴۱

هر شعر کز اوراق کهن میخوانی

سهل است اگر زخویشتن میخوانی

با این چه کنم که هر زمان شعر مرا

می دزدی و آن گاه به من میخوانی؟

دیوان اشعار

غزلیات

قصاید

قطعات

رباعیات

مخمس : ای وصف جمال تو به از جمله حکایات

مخمس

ای وصف جمال تو به از جمله حکایات

عشق تو به ویرانه ی دل گنج سعادات

از بس که به جان آمده‌ام بی‌رخ زیبات

پایان شب هجر تو خواهم پی حاجات

هر گه که بر آرم به فلک دست مناجات

ای آنکه بود جام پر از باده ی نابت

با مدعیان می نگرم مست و خرابت

هر گه که پیامی دهم این است جوابت

کآیم زره لطف شب هجر به خوابت

در دیده ی من خواب شب هجر تو هیهات

ای رایحه ی زلف تو چون باد بهاری

خط تو کند خون به دل مشک تتاری

از شرم لبت لعل به معدن متواری

هم جان دهد و هم بستاند لبت آری

از معجزه عیسی بودت بیش کرامات

ای خط به رخت همچو کلف بر مه تابان

از باغ تو گر سر زد خاری دو سه چندان

غم نیست که بی خارو خسی نیست گلستان

خط سرزده ز آن رخ ولی از طره و مژگان

پیدا بود از حسن تو آثار و علامات

خوبان که مرا رهزن دل آفت دینند

دایم پی آزار دل و جان به کمینند

این قوم زبس با من دلخسته چنینند

از سیل سرشکم به فغان اهل زمینند

وز شعله آهم به حذر اهل سماوات

فردا که بر آرند مرا مست به محشر

گیرد مگر الطاف ویم دست به محشر

زنهار مپندار که اورست به محشر

فرقی که میان من و او هست به محشر

من منفعل از معصیتم شیخ زطاعات

می با تو خورد مدعی و خون جگر من

مانم چه امید به کوی تو دگر من؟

بستم ز سر کوی نو دی بار سفر من

بیگانه چنان معتبر امروز که بر من

سهل است که جوید به سگان تو مباهات

از بسکه غم عشق تو در دل بفزودم

گوی از همه عشاق به عشقت بربودم

بسیار نکویان جهان را بستودم

هر جای که از مصحف خوبی بگشودم

در شان تو دیدم شده نازل همه آیات

ای نخل تمنای من از وصل تو پر بار

هرگز نتوانم که ببندم زدرت بار

یکبار به بزمت اگرم بخت دهد بار

از پای زنم تا به سرت بوسه به یک بار

سالک نتواند که کند طی مقامات

تا زنده ام از کوی تو مهجور نگردم

پیرا من غلمان و بر حور نگردم

هر جا روم از کوی تو مستور نگردم

دانسته مدام از بر تو دور نگردم

آن نیست که چندان نکنم درک کنایات

روزی دو سه رفتم به پی حرمت زاهد

کردیم چو (سحاب) از دل و جان خدمت زاهد

دلگیر شدم عاقبت از الفت زاهد

اکنون که پشیمان شده از صحبت زاهد

شاید که زمن بگذری، ای پیر خرابات

ی وصل تو جان پرورو هجران تو جانکاه

تا کی زجفای تو رسانم به فلک آه؟

اکنون که نداری خبر از آه سحرگاه

ای مه ببرم شکوه ی جورت به شهنشاه

شاهی که بود درگه او قبله ی حاجات

آن کز سخطش ترک فلک زهره کند چاک

احصای جلالش نبود در خور ادراک

شیر فلکش صید ضعیفی است به فتراک

سلطان جهان فتحععلی شاه که افلاک

از بندگی حضرت او جسته مباهات

یا رب به درش قامت افلاک نگون باد

از کوه وقارش به دل خاره سکون باد

از نه فلک و شش جهتش ملک فزون باد

ذاتش زحوادث ابدالدهر مصون باد

از معدلتش دهر مصون از همه آفات

سحاب اصفهانی

دیوان اشعار