معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ صامت بروجردی

میرزا محمد باقر صامت بروجردی معروف به صامت بروجردی و متخلص به صامت (۱۲۶۳-۱۳۳۳ قمری تولد و وفات در بروجرد)، یکی از شاعران مذهبی و مدیحه سرایان قرن سیزدهم و چهاردهم ایران است. بیشتر آثار صامت بروجردی را مرثیه‌های مذهبی در ستایش امامان شیعه و نیز نوحه‌ها و اشعاری در توصیف عاشورا تشکیل می‌دهد. دیوان وی مشتمل بر انواع شعرها مانند غزل، قصیده و رباعی است. وی همچنین اشعار مذهبی در قالب بحر طویل دارد. شعرها و نوحه‌های صامت هنوز هم در سوگواریها و مراسم بزرگداشت حادثه عاشورا خوانده می‌شوند. وی که فن شعر را از میرزا عبدالمجید نوایی فرا گرفت، از راه سقط فروشی در بازارچه حاج سهرابی (ظهرابی) بروجرد امرار معاش می‌کرد و در کنار آن به کارهای ذوقی می‌پرداخت. صامت در روز پنجشنبه شانزدهم ماه محرم سال ۱۳۳۳ قمری در بروجرد درگذشت و در گورستانی در کوی صوفیان به خاک سپرده شد. این محوطه امروزه به نام این شاعر «صامتیه» نامیده می‌شود. دیوان صامت بروجردی (موسوم به ریاض الشهاده) به زحمت آقای سید صادق هاشمی برای گنجور ارسال شده است.

افتتاح ریاض الشهاده (دیوان صامت)

شمارهٔ ۱ - بحر طویل : بند اول

شمارهٔ ۲ - رباعی در افتتاح ریاض الشهاده : آن کس که زبان نهاد اندر دهنم

شمارهٔ ۳ - ترکیب بند قصد در توحید باری عزاسمه : حمداً لک یا رب تبارک و تعالی

شمارهٔ ۱ - بحر طویل

بند اول

تحفه حمد و ثنا مدح و دعا ز اول صبح ازل و عاقبت شام ابد لایق و شایسته و زیبنده درگاه خداوند قدیمی و کریمی و رحیمی و عظیمی و مقیمی و حلیمی و علیمی و حکیمی است چه ذاتش چه صفاتش بود از حادثه عیب و نقایص بری و پاک و معری و مبراست ز ترکیب و ز تشبیه و عقول عقلا مات، ز ادراک و تمیز وی و از حبز و اندیشە و از وهم و گمان برتر و بالاتر و بیرون ز حدود و جهت و هیچ محلی و مکانی نبود جای وی و خالی از او رسته ز همچشمی و وارسته ز اضداد و ز انداد و بود فرد ز اشیاء و پدیدار شد از صنعت و از حکمت و از خلقت او عالم لاهوتی و ناسوتی و ملک و ملکوت و جبروت و قلم و لوح و حجابات و مقامات و بپوشید ردای کرم از لطف به بالای بنی‌آدم و بنمود مکرم همگی را ز عبودیت و از جنس ملک داد فزون رتبه والایی و بخشید کمال و خرد و فهم و زد از عبدی اطعنی بسر پیر و جوان افسر و آن کنز خفی را که نهان بود ز ابصار پدیدار به بازار جهان کرد و ره معرفت خویش به اشیاء بنمود و در الطاف بر وی همه از انسی و جنی بگشود و پی تکمیل هدایت بفرستاد به ارشاد رسولان گرامی همه را با کتب و معجزه و خارق عادات و کرامات سرافراز بفرمود پی منصب چاووشی سلطان رسل هادی کل فخر سبل احمد(ص) امی نبی ابطحی هاشمی مکی و بن عم گرامیش اسدالله علی بن ابیطالب(ع) و اولاد نکوطینت معصوم پسندیده آن مفخر ایجاد که هر یک علم نصرت دین داشته برپا و عیان ساخته بر خلق خدا منهج بیضا و ره بندگی حضرت یکتا و نمودند به بیگانه و محرم همگی واضح و لایح که کسی را نرسد دعوی دانایی و بینایی و مولایی و آقایی و این مرتبه مخصوص بود اول و آخر چه به دنیا چه به عقبی به کسانی که خداوند تعالی ز ره لطف رسا بر قدشان ساخته تشریف کسا را

بند دوم

بشنو ای مرد خدا طالب اسرار هدی یک دمی از قول رسول دو سرا عائده و فایده و خاصیت قصه اصحاب کسا تا که شوی طالب و راغب به شناسایی این پنج تن پاک بسائی ز ره دوستی جمله سر فخر و مباهات بە افلاک: چنین گفت پیغمبر به علی مظهر داور به خدایی که مرا ساخته مبعوث به حق بر همه خلق سراسر به نبوت و رسالت که به هر منزل و هر مجلس و هر محفل از روی زمین جمع شود شیعه ما از پی بشنیدن این طرفه خبر رحمت حق بر همه نازل شود و خیل ملایک به طواف همه آیند ز اطراف و ز یزدان طلب مغفرت از بهر یکایک بنمایند و بە هر همی و غمی هر که گرفتار بود دفع شود این غم وی  هر که نماید طلب حاجت خود را ز خداوند برآرد ز کرم حاجت او قاضی حاجات و از این مژده امیر بشر و شیر خدا شوهر زهرای مطهر به تبسم لب شیرین چو گل سرخ ز هم باز و بفرمود پی شکر جبین را به زمین سود و قسم خورد به ذات احدیت که چو ما شیعه ما رسته شد از لطف و سعادت همه را یار شد از بخشش دادار خوشا حال کسانی که پس از ما ز شبستان عدم جانب اقلیم وجود آمده کنجی به فراغت بگزینند و پی ذکر چنین قصه شیرین مبارک بنشینند و گل از گلشن اوصاف و ثنای نبی و آل نکو فال بلند افسر و اقبال بچینند و برآرند ز بهر طلب مغفرت زمره احباب خود از معشر اسلام ز بگذشته و آینده به نزد احد فرد ز اخلاص زن و مرد همه دست دعا را.

بند سوم

گفت ام‌الخیره فاطمه طاهره زاکیه مرضیه صدیقه کبری که یکی روز شه تخت لعمرک مه اورنگ فترضی خور گردون نبوت گهر بحر جلالت که بود در یتیم صدف طایفه عبدمناف احمد یثرب وطن مکه مقام از در حجره رخ زیبای دلارای نکوساخت پدیدار و ز هم باز بفرمود لب لعل گهربار که ای فاطمه دختر نیک اختر من گشته مرا ضعف هویدا به بدن، گفتمش ای باب پناه تو خدا باد ز ضعف و پدرم باز بفرمود که بر خیز و کسائی که یمانی است بیاور ز برای من و او را ز سر مهر بپوشان به تنم فاطمه بنمود کسا را ببر باب مهیا و بپوشید بدان پیکر زیبا و چو خورشید نهان گشت سراپا به سحاب و چو مه چارده پنهان به حجاب و ز رخش کرده تلألو به فلک نور تو گفتی که مگر بدر تمام است و رخ مهر فروزان متواری به غمام است، پس آنگاه عیان شد ز در حجره شه سبز قبا سرور ارباب وفا قبله اصحاب دعا کعبه دین راهبر و ملک یقین آن که بود نام گرامیش حسن کرد سلامی ز ادب در بر مادر به جوابش دو لب فاطمه چون غنچه بشکفته ز هم واشد و گویا شد و بسرود که ای نور دو چشم و ثمر قلب من از من به تو هم باد سلام آنگهی از مادر خود باز بپرسید حسن گفت که این بوی خوش از چیست در این حجره مگر کیست خود این رایحه طیبه گویا بود از جد گرامم به حسن گفت دگر فاطمه کای روشنی دیده بود جد تو در زیر کسا ایمن و خوابیده و آورد حسن روی بدان سوی و بر جد نکو کرد سلامی و طلب کرد به داخل شدن زیر کسا رخصتی از جد گرامی و پس از اذن ز پیغمبر نامی ز شعف شد بکسا داخل و بر قرب نبی واصل و گردید دو کوکب به یکی برج قرین و دو مه از یک قلک قدر نمودار شد و گشت دو روح از بدنی فرد نمایان و دو جان شد به تنی ظاهر و الحق که دوئی رفت و یکی آمد و زین بعد ز انصاف به چشمی که بصیر است و از این نکته خبیر است و بود احولی از دیده وی دور و به جز یک نتوان خواند دو تا را.

بند چهارم

گشت آنگاه چو ماه از افق حجره نمایان رخ فرخنده زیبنده رخشنده تا بنده مهری که سپهر عظمت راست شرف خسرو انجم حشم و شاه ملایک خدم و زینت آغوش نبی سبط رسول عربی معنی ثاراللهی آن کس که شد اقلیم شهادت زو جودش به صف کرببلا تا ابدالدهر منظم شه گلگون کفن آل عبا کشته عطشان که بود فاطمه را نور دو عین سرور مظلوم حسین(ع) کرد بر فاطمه از مهر سلامی و چنین گفت که ای مام گرامی به مشامم رسد از مشکوی تو بوی نکوئی که تو گویی بود آن رایحه چون بوی خوش جد من آنگاه بشیر بن سخنی ساخت لب خویش چنین فاطمه گویا ایاقوت دل قوت جان نور بصر لخت جگر جد گرام توبه همراه حسن آنکه بود با تو برادر شده آسوده در این زیر عبا، خامس اصحاب کسا گشت روان جانب سالار امم زیب منافخر حرم کرد سلامی به پیغمبر طلبید اذن دخول و به کسا ساخت مقر شاد شد از مرحمت جد و برادر چو شدند آن سه تن از آل عبا جمع به یک جا ز میان رفت دگر شبهه و تثلیت و باثبات رسید آیت توحید و در این لحظه شد از مشرق آن حجر، والا رخ نورانی صهر نبی پاک علی بن ابیطالب(ع) فرخنده سیر طالع و بنمود سلامی ببر فاطمه و گفت که بر شامه من می‌رسد امروز ز مشکوی تو بوئی که شبیه است به بوی خوش ابن عم والای معلی حسب من به جواب اسدالله لب فاطمه طاهره گردید چو گل باز که امروز پدر کرده مرا از قدم خویش سرافراز و به همراهی سبطین تو در زیر کسا ساخته ماوی، شد از این مژده علی شاد و فرحناک و روان گشت به سوی نبی ابطحی و کرد سلام و طلبید اذن بپیوست به پیغمبر و شبلین نکو خصلت خوش طینت و جمعیت آن چهار نفر ساخت قوی چهار طرف قائمه عرش و شد از نه فلک و شش جهت آواز تحیات هویدا و سر افراخت پی فخریه چهار عنصر و بالید موالید ثلاث و بستودند یکایک به چنین مکرمت و موهب خاص خدا را.

بند پنجم

دید چون آیت عظمای خدا حضرت صدیقه کبری پدر و شوهر والا گهر خویش به همراه دو فرزند چو گلدسته به هم بسته و پیوسته و وارسته روان شد به سوی خدمت پیغمبر اکرم قد موزون پی تعظیم و سلام پدر خویش به آئین و ادب کرد خم و ساخت چو یاران دگر خواهش داخل شدن زیر کسا، داد رسول قرشی اذن و بهین بانوی روضات جنان جده سادات ز وصل پدر و شوهر و سبطین ستوده نسب خویش شد آسوده و گردید ز همراهی و یکرنگی این پنج نفر ماحصل معرفت خدا ظاهر و گنج ازل وحدت یکتا ز پس پرده غیبی سوی بازار شهود آمد و معلوم شد این نکته که بادست چرا پنجه شده متصل و دیدەی حق بین چو کنی باز سوی پنجه هویداست به پیش نظر عارف آگاه نموده بە ید قدرت خود حضرت یزدان چه عجب صنعتی و صورت پاکیزه از شکل انامل که به معنی به ظهور آمده از صورت الله مبرهن شود این سر نهان بر همەی کون و مکان کز ثمر خلقت اشیاء غرضی نیست تصور به جز این پنج و بنان را که ده و چار نموده است خداوند از اینست کز این پنج تن آمد به جهان نه نفر از بهر هدایت همگی حافظ دین نبی و ناصر ایمان و امامان پسندیدەی عالی نسب پاک خجسته حسب و مفترض الطاعه و معصوم ز سیمای یکایک بود آثار ربوبیت و معنای الوهیت حق ظاهر و انوار خدایی خدا باهر و پیدا شده از وجه وجیه همگی وجه الهی ذات خدا واضح و لایح که به حکم عدد ابجدی وجه بود واو شش و جیم سه و هاء بود پنج شدند این ده و چهار آینه طلعت حسن ازل و صیقل مرآت جمال ابدی جمله به ذات احد سرمد یکتا شده معیار و همه مظهر آثار و جز این نیست محک بهر یقین و شک و بالجمله پس از جمعیت پنج تن آل عبا زیر کسا گوش نما تا شنوی از ره الطاف خداوند بدین پنج نفر بر همه خلق به تخصیص ملایک همه این طرفه ندا را.

بند ششم

کرد خلاق فلک چون گهر آویزه گوش ملک از عرش که ای خیل ملایک هه الیوم بدانید که من خلق نکردم همه نه فلک و هفت زمین مهر و مه و کل حجابات و مقامات و صحاری و براری و مجاری و قفار و ز تلال و ز بحار و همه کشتی و ز انهار و ز اشجار و ز مالایری و مایری و جزئی و کلی و ز غیبی و شهودی و ز مکنونی و معلومی و موجودی و محسوسی و خلق عرض و جوهر و انسان و ز حیوان و جمادات و نباتات تمامی مگر از دوستی و مهر همین پنج تن پاک معلای مزکای نکوخصلت خوش طینت مطبوع پسندیده که در زیر همین طرفە کسا رفته و خوابیده، پس آنگه ملک سدره نشین حضرت جبریل امین سود جبین در بر خلاق مبین گفت که در زیر کسا بار خدایا چه کسانند بفرمود خداوند ودود از پی ارشاد که هستند همین پنج نفر پاک گهر نیر افلاک جلالت شرف بیت نبوت صدف در رسالت مه اقلیم حیا آل عبا فاطمه است و پدر و شوهر و سبطین امامین ثمانین شهیدین سعید بن حسین و حسن آنگاه ز داور طلبید اذن و روان شد به زمین روح الامین نزد رسول قرشی داد سلامی ز خداوند جلیل و چو یکی عبد ذلیل از شه امی ز پی رخصت داخل شدن زیر کسا خواسته دستور و فرحناک شد آن هم به کسا داخل و بر قرب رسول عرب و سادسی خمسه پاکیزه منش واضل و شد آیه تطهیر به شان نبی و عترت پاکیزه او نازل و بردند بپا زین نعم نامتناهی ز صفا قاعده حمد و ثنا را.

بند هفتم

ای سپهر از تو از گردش وارونه تو داد، ندانم برم از دست تو باد به پیش که شد از کجرویت کاخ حیات تن این پن تن غمزده را رخنه به بنیاد و همین عترت امجاد ز بیداد و ستمکاری امت که شکنند نخستین ز نبی حرمت و در مکه چو شد حکم ز یزدان بوی اندر پی اظهار رسالت که کند دعوت کفار عرب راز غوایت به هدایت برساند که رهاند همه جهال تبه‌کار ز ره گمشده را سر بسر از ذلت و از نار جهنم بکشاند بسوی جنت انکار نمودند ز بی‌باکی و گستاخی و بی‌دینی و نادانی و عدوان و فشاندند ز هر بام و دری بر سر مهر افسرش آن طایفه خاکستر و پیشانی نورانی او را که به نور ازلی بود منور بشکستند وز سنک ستم آزرده نمودند و را گوهر دندان و همان پای شریف که شرف یافت از او در شب معراج و همان مقدم میمون که ورم کرد پی طاعت یکتا شده آلود، به خون از اثر خار مغیلان ز جفای زن بدشکل ستم پیشه مکاره ملعونه بی‌شرم و حیا بو برای اوب زشت خصال آنکه به حمال حطب گشت ملقب ز خداوند و ببستند بوی تهمت مجنونی و کذابی و سحر و بنهادند ردایش به گلو با همه قدرت و آن شوکت و عزت که خداوند به وی داد بیفشرد به هر مرحله آن رحمت باری قدم صبر و لب خویش به نفرین نگشود و به کسی شکوه این محنت و آزار ز رافت ننمود و به شکم بست همیسنگ قناعت ز پی جوع به درگاه خدا داشت شب و روز به غمخواری امت همگی دست دعا تا ز جهان رفت سوی ملک جنان برد بسر شیوه تسلیم و رضا را.

بند هشتم

ماند یک دختر نیک اختر روشن گهر از بعد پیمبر به جهان زار ز درد و غم عظمای پدر در الم ماتم و او را بصر از خون جگر آمده گلگون کفن ختم رسل بود تر از غسل که آتش به در خانه‌اش افروخته گشت و دلش از محنت این جرات و این ظلم و جفاسوخته گردید وبه پهلوش رسید از لگد و ضرب در زحمت و آسیب که شد محسن ششماهه او سقط و به پیش نظر شوهرش آن شاه که می‌بود یدالله ز سیلی شده نیلی رخ آن بی‌کس مظلومه معصومه صدیقه محزونه افسرده غمدیده و تا بود مکانش به جهان روز و شبان گریه‌کنان اشک فشان بود ز هجران پدر زار چو مرغی که ز گلشن به قفس گشته گرفتار کشیدی ز درون آه شرر بارو شد از گوشه بیت‌الحزنش ناله چو یعقوب سوی گنبد دوار چو شب در نظرش روز جهان تار شد از کثرت فریاد و فغانش جگر اهل مدینه همگی خون و زن و مرد به تنگ آمده از ناله آن مرغ شب آهنگ و نمی‌کرد اثر بر دل آنان که نمودند زوی غصب فدک دست وی از زحمت دستاس به دنیای دنی بود به خون غرقه و مجروح ز بعد از پدر خود دو مه و نیم در این وادی غمناک دلی داشت ز غم چاک و همی ریختی از دوری روی شه لولاک به همراه حسین و حسن خویش به سر خاک و زدی شعله ز آه جگر سوخته در خرمن افلاک و کسی در برخ وی ز تسلی نگشود و نظریسوی جنابش به محبت ننمود و به هوای رخ زیبای پدر عاقبت الامر از این غمکده زندان به سوی خلد خرامیده به زخم دل احباب تمامی نیک غصه بپاشید و وصیت به علی کرد که شب دفن کند پیکر او را که نیایند پی دفن و نمازش، برو ای چرخ جفاپیشه که اف بر تو و تا چند پسندی به رسول عرب و عترت و والاد وی از سنگدلی این همه جور و جفا را.

بند نهم

آن امامی که پیمبر پی فرموده داور به غدیر خمش اندر نظر خلق سراسر به خلافت بستوده ز سما روح‌الامین سوی زمین آمد و از رب و دود آیه اکملت لکم دینکم آورد فرود و به ولایت شه امی به جلال و حسب شن یدالله بیافزود به حضار سوی بیعت او امر بفرمود به ترحییب به ترجیب علی شد سروپای همه خلق زبان نعره بخ‌بخ به فلک رفت از آن فظ غلیظی که چو وی پا ننهاده سوی اقلیم وجود عاقبت کار پس از سید لولاک پی غصب خلافت به در خانه‌اش افروخت ز کین آتش و در گردن او بست طناب و اسدالله از این مرحله دلگیر و چو شیری که شود بسته به زنجیر کشیدند وصی نبی و بن عم و داماد گرامش همه روبه صفتان یکدل و یکزور از آنجا سوی مسجد و آن حجت خلاق مبین را چو نبد یار و معین شد ز جفا خانه‌نشین دین خدا گشت به بازیچه و دستی که در خیبر از او کنده شد از جا بر سن بسته و پیوسته کشیدی اسدالله از این غصه ز دل آه وز افسردگی کبد و نفاق و حیل امت پیغمبر خاتم به فلک رفت از آن سیه بی‌کینه پرداغ علی ناله جانکاه و چه شد وقت کزین دیر محن بال زند طایر روحش به جنان کرد به محراب دعا نسل زنا ملجم بی‌دین مرادی زدم تیغ سر انور او را چو قمر شق و شد از ماتم او خانه دین منهدم و زلزله افتاد به هفت ارض مطبق ز فلک روح‌الامین ناله و فریاد برآورد و دل ملک و ملک را همه خون کرد و درافکند بعموره هستی ز عزایش ابدالدهر چونی ناله و پوشید به بالای حسین و حسن از مرگ پدر کسوت ماتم به سر زینب خونین جگر از داغ فلک ریخت ز غربال اجد خاک عزا را.

بند دهم

بعد آن پادشاه ممتحن، از کینه‌وری بست کمر تنگ سپهر از پی آزار حسن انجمنی ساخت ز اصحاب پی بیعت آن زبده اخبار و ز بدعهدی آن طایفه سست وفا رفت به غارت همه اموال وی و کرد به همراه معاویه ملعون دغا صلح و به ناچار کشید از ستم دهر به جایی به جهان کار که بنهاد قدم زاده سفیان ستمکار معاویه فاسق به سر منبر و در جای پیمبر بزد از روی جسارت به جفا تکیه و بگشود لب خویش به دشنام و به هر جا که توانست دوانید به گیتی فرس ظلم به کرات حسن را ز ستم زهر خورانید و برافروخت ز طغیان به همه کون و مکان رایت فرعونی و از کبر فرو کوفت همی کوس برای لمن الملکی و احباب علی را همه بنمود ذلیل و ز جهان ساخت بر انداخته آئین تشیع، به طریقی که ز دین نبی اسم علی در همه آفاق نبد نام و نشانی و برانگیخت پی قتل حسن جعده بی‌شرم و حیا را که زند رونق اسلام در ایام بهم، عاقبت اسماء ستم‌پیشه ز سم کرد پر از خون جگرپاک جگرگوشه زهرای مطهر ز گلوی حسن ممتحن از زهر فرو ریخت به طشت از ره بیدادگری لخت جگر سوخت دل جن و بشر روز جهان ساخت چو شب تیره و یکباره برافتاد ز عالم اثر از اسم مسلمانی و بگرفت جهان‌بار دگر رسم جهالت ز سر و کرد خموش از ره تذویر و به تدبیر ز آفاق به شیادی و مکاری و زراقی و الطاف حیا شمع هدا را.

بند یازدهم

دید چون خامس اصحاب کسا قدوه اولاد رسول دوسرا سرور و سرخیل تمام شهدا خسرو مظلوم جگرتشنه حسین کفر جهانگیر شده کرد علم قد رسا همره هفتاد و دو تن یاور و انصار و احباء و جوانان و برادر همه بگرفته بە کف سر زن و فرزند به همراه روان شد ز وطن در سفر از یثرب و بطحا به سوی وادی پرخوف و خطر معدن اندوه و غم و درد و بلا کرببلا کوفت در آن بادیه با شور حسینی ز نوا شاه حجازی به عراق از پی ارشاد مخالف همه طبل ابدی از پی اثبات وجود احدی کرد اساس صمدی کوکبه لم‌یلدی رایت کفواً احدی سخت در آن ناحیه برپا و به گلبانگ بلند از در انکار علیرغم شیاطین ستمکار فرو ریخت به هم قائمه شرک و هواپویی کفار و ثناگوی صنم جوی سیه‌نامه بدبخت پی دعوی ثارالهی خویش بشست از سر و جان و بدن و مال همه دست و به شادی نظر از غیر خدا بست و بی رویت دیدار جمال ازلی دیده حق بین نگشود از سر تحقیق بدان پایه رسیدش ز وفا کار که بعد از همەی یاور و انصار فدا کرد چو عباس وفادار و علمدار رشیدی و به مانند علی اکبر و اصغر پسری را که ندیده است و نبیند به جهان چشم فلک دیده انسان و ملک تا به صف حشر چنان تازه جوانی و چنین کودک شش ماهه بی‌شیر به عالم پسری در فلک منزلت و مرتبه رخشان قمری هر دو گل گلشن باغ نبوی هر دو نهال چمن مرتضوی کوکب رخشان سپهر علوی همچو خلیل از سر تسلیم و رضا کرد فدا جان و سر هر دو به درگاه خدا راند به جایی فرس شوق به امید لقای پدر و جد و برادر که بزد همچو علی دست یلی را به سوی قبضه شمشیر کشید آه جهانگیر که ای تیغ ز بس جای نمودی به غلاف و ننمودی ز پی سرکشی اهل خلاف از دل و جان رو به مصاف این همه طغیان به میان آمد و دین رفت به یک بار ز دست و ز درنگ تو گرفت آینەی شرع نبی زنگ ایا تیغ دودم نه قدمی جانب میدان جهاد از پی تخریب اساس هوس اهل ستم تا که ز نو تازه کنی رسم عبودیت حق دهر پرآوازه نمائی ز هدایت به سوی رب فلق روی خلایق کنی از طاعت ابلیس به حق طی کنی این زشت ورق را پس از آن سر به سوی کوهه زین هشته و افراخت به میدان بلا قامت مردی قد مردانگی از بس که زد و کشت از آن طایفه یاغی مردود تو گفتی که خلیل آمده بهر جدل لشکر نمرود به مانند پدر آن پسر حیدر صفدر به صف کفر در انداخت شکستی و برافروخت در آن واقعه دستی که فراموش نمودند جهان جمله ز جنگ احد و بدر و حنین خیبر و احزاب و تبوک و صف صفین سرلشگر برانگیخته از کرب و بلا رفت سوی کوفه در آن حال بیفتاد ز گردون بسر زین سمند پسر فاطمه آن رقعه سبزی که در او بود همان عهد که در عالم دربست حسین همره یزدان که کند بذل و تن و جان و سر خویش نهد بر سر پیمان ز وفا کرد تهی پا ز رکاب و به سر خاک غریبانه سر بی‌کسی خویش نهاد، از سر خصم و دغا شمر برآورد به کین دست ستمکاری و با خنجر خونخوار چه گویم که چسان کرد جدا از بدن سبط نبی بهر عداوت سر مهر افسر و آنگاه سنان زیب سنان کرد چسان آن سر ببریده عطشان ز قفا را.

بند دوازدهم

نوبت کار شه تشنه چو از دادن سر رفت به سر نوبت آن گشت که اندر پی تکمیل ره معرفت رب‌ تعالی و تقدس کند اقبال و زند نوبت آوارگی خویش در آن دشت مه برج حیا عصمت و ناموس خدا اختر گردون وفا شمس سموات علی روشنی شمع هدا بانوی اقلیم صفا مفخر خیرات حسان زبده نسوان جهان فخر خواتین جهان دره بیضای زمین گوهر یکتای زمان مریم هاجر صفت و آسیه فطرت بشر حور لقا ساره حوا منش فاطمه خو اختر والای ولی دختر کبرای علی خواهر زیبای حسن یاور اطفال حسین عالمه عابده زاکیه راضیه مرضیه طیبه باهره زاهده فاخره صدیقه صغرا که بود نام گرامیش باقیست ره کوفه و اینک سفر شام به پیش است و دل نازک سجاد ز داغ پدر و سوزش تب خسته و ریش است و چنین بار گرانی نبود در خور آن بی‌کس بیمار که با درد علیلی شب و روز است گرفتار پی سلسله جنبانی دلگیری و آلام اسیری و غریبی و حقیری ز وفا منصب سرسلسلگی را ز خدا کرد تمنا و شد آن سلسله را پیشرو راه، پس از سوختن خیمه سلطان عرب زینب عالی نسب اولاد یتیم شه دین خسرو مظلوم حسین را ز وفا ساخت ز اطراف بیابان همه را جمع و شد آن بی‌کس محزونه چو پروانه و اولاد حسین شمع و رهانید یکایک همه را از ستم سیلی شمر و بدم کعب سنان کرد نشان شانه سپر کرد تن خسته و مجروح و دل خون شده زار بر طعنه اغیار و دم صدمه اشرار و پس از کرب و بلا بست سوی کوفه ز غم بار بفرمان عبیدالله غدار، و از آن سنگدل بی‌سر و پا دید بسی محنت و آزار بدان دربدری کرد به اطفال برادر پدری در همه جا تا که شدش ختم سرا جای به دارالمحن شام و در آن کشور زیر و زبرش عاقبت کار کشانید فلک با سر عریان سر بازار به پیش نظر قوم ستمکار و به صد  رنج چو گنج آن در یکدانه مکان کرد به ویرانه، به هر مرحله صبر نمود و قدم تاب و تحمل به همه حال بیفشرد و نه از صاف ابا کرد نه از درد و ته جرم این جام بلا کرد گل آن روز که در مجلس می‌شوم یزید بن معاویه‌اش افتاد گذر کرد نظر هر طرفی دید که صف بسته فرنگی و نصاری و یهودی بە سر تخت نشسته پسر هند زناکار و به دورش شده اسباب طرب جملگی آماده و از شوق بود در کف وی ساغر می‌ با دف و نی باده پیاپی به قدح ریختی از شیشه چون آن باده پر زور در افکند ز مستی به سرش شور سوی عربده پرداخت گهی نرد ستم باخت گهی بیرق فرعونیت افراخت اناربکم اعلی به عیان ورد زبان ساخت در آخر شرر اندر جگر زینب دلسوخته انداخت برآورد سوی چوب جفا دست و بیازرد همان لعل لب و گوهر دندان که پیمبر زدی از راه وفا بوسه، از این زشت عمل طاقت زینب دگر از خون جگر طاق شد و آه دلش برق همه انفس و آفاق شد و کرد چو «صامت» بسر از دست فلک خاک عزا را و ز دود دل غمدیده خود کرد چو شب تیره همه ارض و سما را.

«الالعنه الله علی القوم الضالمین»

شمارهٔ ۲ - رباعی در افتتاح ریاض الشهاده

آن کس که زبان نهاد اندر دهنم

جا داد چو عندلیب اندر چمنم

مأمور نموده است از صبح ازل

تا شام ابد به مدحت پنج تنم

شمارهٔ ۳ - ترکیب بند قصد در توحید باری عزاسمه

حمداً لک یا رب تبارک و تعالی

ای نفش نگارنده بر اسفل و اعلی

ای ذات تو از خلقت و ترکیب معرا

در خواندن وصفت، متحیر دل دانا

هر کس به طریقی ره تحقیق تو پویا

دیدار تو را طالب و اسرار تو جویا

مرغان و ملایک همه در عرش معلی

روزان و شبانند ز الطاف تو گویا

(هر یک به زبانی و به لحنی و ادایی)

(در گلشن تمجید تو در نغمه سرائی)

ای قبلەی حاجات همه ابیض و اسود

شرمنده احسان تو گر خوب و گر بد

وصف تو برونست ز اندازه و از حد

ذات تو ز اجسام صور پاک و مجرد

ارواح مقدس همه جمعند و تو مفرد

در بندگیت درج دو صد عزت سرمد

نقش قلم صنع تو نُه طاق زبرجد

مبنی ز تو صبح ازل و شام مؤبد

(هرگز ز برایت نبود فوت و فنائی)

(هستی ز تو پاینده و خود عین بقائی)

نرگس به چمن بیهشی از جام تو دارد

بلبل به گلستان به زبان نام تو دارد

هر طایر جان جا به سر دام تو دارد

هر زنده دلی گوش به پیغام تو دارد

هر گرسنەای دیده بە اطعام تو دارد

چشم طمع از مرحمت عام تو دارد

هر پادشهی خواهش انعام تو دارد

تا خود چه هوایی دل خودکام تو دارد

آیا در توفیق به روی که گشایی

از قدرِ که فرسایی و قربِ که فزایی

هرچند که از دیده و دیدار نهانی

هرچند که ظاهر نه به کون و نه مکانی

هرچند که ممکن نه به اوصاف و بیانی

هرچند نه پیدا به زمین نه به زمانی

بالله که بە هر ذره هویدا و عیانی

در چشم تو چون نوری و در جسم چو جانی

نزدیکتر از هرچه که گویند از آنی

ای کنز خفی کی تو نهان از دو جهانی

هر لمحه به ابصار پی جلوه در آئی

هر لحظه به آثار رخ خود بنمائی

تو آن احدی که احدی نیست مثالت

واقف نبود هیچ کس از هیچ کمالت

دستی نرسیده است به دامان جلالت

نی بوده و نی باشدو نی هست هُمالت

عالم همگی ریزەخور خان نوالت

در سلطنت و پادشهی نیست زوالت

جود و کرم و بخشش و عفو است خصالت

با آنکه نهانست ز انظار جمالت

ای نوگل خوشبوی چه خوش آب و هوایی

وی لاله خود روی چه با نشو و نمایی

ای آنکه به ملک لمن‌الملک امیری

بی‌مشورت شاهی و تدبیر وزیری

بی‌منشی و مستوفی و بی‌کلک دبیری

بی یاوری و یاری و مشار و مشیری

بی عون و پناهی و معینی و ظهیری

ای آنکه ز نیش پشەی خرد حقیری

در دادگری داد ز نمرود بگیری

القصه که بی‌شبه و عدیلی و نظیری

ای مخفی موجود ندانم به کجایی

کاندر همه جا نیستی و در همه جایی

ای دوست بجز درگه لطف تو دری نیست

نفع و ضرر از رد و قبول دگری نیست

با بودن فضل تو به عصیان خطری نیست

اندر بر عدل تو ز طاعت اثری نیست

امید به فردوسی و خوف از سقری نیست

هرچند که در نخل اطاعت ثمری نیست

نومید ز درگاه تو بودن هنری نیست

جز مهر تو بر تیر حوادث سپری نیست

بر علت پنهانی «صامت» تو دوائی

این بستری جرم و خطا را تو شفائی

قصاید

شمارهٔ ۱ - مثنوی در مدح شفیعه روز جزا فاطمه زهرا(س)

شمارهٔ ۲ - در مدح امام العصر خاتم الاوصیا عجل‌الله تعالی فرجه

شمارهٔ ۳ - در نصیحت و وقایع سر مسلم(ع) : دلا تا چند جویی عزت و اقبال دوران را

شمارهٔ ۴ - در منقب فخر کائنات و خلاصه موجودات خاتم الانبیا (ص)

شمارهٔ ۵ - در مدح حضرت امیرالمومنین علیه افضل الصلوه

شمارهٔ ۶ - در مدح عین‌الله الناصره امیرالمومنین(ع) : عمر در منقبت حیدر کرار گذاشت

شمارهٔ ۷ - در مدح وصی فخر کائنات حضرت امیرالمومنین(ع)

شمارهٔ ۸ - در مدح حضرت جواد(ع) : ز سست عهدی بی‌جا جهان کون و فساد

شمارهٔ ۹ - در مدح حضرت امیرالمومنین علیه افضل الصلوه

شمارهٔ ۱۰ - در مدح شاه اولیاء(ع) : روز ایجاد که حق خلقت دنیا می‌کرد

شمارهٔ ۱۱ - قصیده در مدح مظهر العجایب حضرت امیرالمومنین(ع)

شمارهٔ ۱۲ - در مدح یعسوب الدین حضرت امیرالمومنین(ع)

شمارهٔ ۱۳ - در مدح باب مدینه علم امیرالمومنین(ع) : روزگار عمر را هنگام فصل اربعین شد

شمارهٔ ۱۴ - در مدح صدیقه صغرا زینب کبرا(ع) : چون چشم نیم مست تو غارتگری کند

شمارهٔ ۱۵ - در مدح حضرت امام موسی کاظم(ع) : عشق جانان هر دلی را کو مسخر می‌کند

شمارهٔ ۱۶ - در مدح یعسوب الدین حضرت امیرالمومنین(ع)

شمارهٔ ۱۷ - در مدح شاه اولیاء(ع) : در لوح چون قلم به سخن ابتدا نمود

شمارهٔ ۱۸ - در مدح اسدالله الغالب امیرالمومنین(ع) : گر علی بعد از نبی بر مومنان مولی نبود

شمارهٔ ۱۹ - در مدح جناب مسلم بن عقیل(ع) : مرد را در بذل جان مردانگی پیدا شود

شمارهٔ ۲۰ - در مدح شاه اولیاء علی مرتضی(ع) : هدهد باد بهاری به چمن گشت برید

شمارهٔ ۲۱ - قصیده در مدح شاه ولایت امیر مومنان(ع) : هر دم خدنک آفت صیاد روزگار

شمارهٔ ۲۲ - مدح شفیعه روز جزا فاطمه زهرا(س) : چند ز شهوت زنی به پیکر آذر

شمارهٔ ۲۳ - در مدح خواجه قنبر(ع) : باید ای خامه بپرداخت ز نو دفتر دیگر

شمارهٔ ۲۴ - در مدح خامس آل عبا حضرت ابی عبدالله (ارواحنا فداه)

شمارهٔ ۲۵ - در مدح قمر بنی‌هاشم حضرت عباس(ع) : جهان را دایه دان و خلایق جمله طفلانش

شمارهٔ ۲۶ - این قصیده از قصاید استادن المعظم مرحوم المغفور المبرور آقا میرزا عبدالمجید المتخلص بوفائی طاب ثراه تیمناً و تبرکاً ثبت شده

شمارهٔ ۲۷ - در نعمت فخر کائنات و خلاصه موجودات : نوبهار است و رسد بر شامه از گلشن شمیم

شمارهٔ ۲۸ - در مدح عین‌الله الناظره امیرالمومنین(ع)

شمارهٔ ۲۹ - قصیده در مدح مظهر العجائب حضرت امیرالمومنین(ع)

شمارهٔ ۳۰ - در مدح شاه لافتی(ع) : ای سروری که مدح سرایی برای تو

شمارهٔ ۳۱ - مولودیه در مدح خامس آل عبا(ع) : شادی و غم باز توام در جهان برپاستی

شمارهٔ ۳۲ - در مدح قاتل المشرکین امیرالمومنین(ع) : خواهی اگر مس تن خود کیمیا کنی

شمارهٔ ۳۳ - در مدح قاتل کفار وصی احمد مختار است : تو را چون جمع شد امروز اسباب توانایی

شمارهٔ ۱ - مثنوی در مدح شفیعه روز جزا فاطمه زهرا(س)

ای گرامی دخت سالار امم

لوح محفوظ خدای ذوالنعم

همسر و همخوابه حبل‌المتین

ماه برج عروه الوثقای دین

از تو جسته سکه عصمت رواج

عصمتت بگرفته از عفت خراج

با وجود چون تو زن در احترام

دیگر از مردان نباید برد نام

کوه مس را می‌کند کان طلا

خاک پای فضه‌ات چون کیمیا

آبروی مریم از خاک درت

ساره چون هاجر به خدمت در برت

گر تویی زن سرافراز یمن

کاش مردان جهان بودند زن

کرده حق نام گرامت فاطمه

ملک هستی را وجودت قائمه

ذات تو اسباب ایجاد وجود

خاطرت آئینه غیب و شهود

سر مکنون خدای اکبری

جفت حیدر دختر پیغمبری

قلب تو ای قلزم مجد و شرف

شد برای یازده کوکب صدف

قامتت ای سرو بستان صفا

پای تا سر نخل توحید خدا

آنچه قدرت داشت ذات کردگار

جمله را برده است در ذاتت به کار

بیش از اینم نی بو صفت دسترس

گر بود در خانه کس یک حرف بس

روز محشر (صامتت) را یار باش

جرم او را در جزا ستار باش

شمارهٔ ۲ - در مدح امام العصر خاتم الاوصیا عجل‌الله تعالی فرجه

که خفته‌ اندرین قالب که باشد اندرین ماوی

که گه خواند سوی دینم گهی راند سوی دنیا

گهی پوشد به جسم طیلسان «سولت نفسی»

گهی بخشد شرف بر قدم از تشریف کرمنا

گهی روشن کند دل از ید و بیضاء موسایم

گهی سازد چه فرعون ادعای ربکم اعلا

دهد در کسوت جم گه قلم خود را چو اهریمن

گهی از رب هب لی چون سلیمان برکشد آوا

گهی گوید بیاض طلعت نیکان بود نیکو

گهی گوید سوادزلف حورالعین بود زیبا

گهی گوید برو تا کعبه مقصود از خشکی

گهی گوید مترس از غرق و رو کن جانب دریا

بود عمری کزین جمعیت ضدین از هر سو

شدم دنبال قول عمرو و بکر و زیدرا پویا

نه از فتوای این گردید لختی کام جان شیرین

نه از غوغای آن شد ذره مغز خرد پیدا

سر تسلیم بنهادم به خاک قبله طاعت

کشیدم از دل سوزان نعیر «رب سلمنا»

خدنک «ربکم ادعونی» آمد بر نشان یعنی

نوید استجابت یافتم از ایزد یکتا

همانا گشتم از الهام ربانی چنین ملهم

که ای سلطان ملک جهل و شاه کشور سودا

چرا در تیه حیرت مانده حیران و سرگردان

نمی‌بینی مگر شمع هدایت درکف موسی

زند کوس جهان شادی بر او رنگ جهانشاهی

که قائم بر وجود وی بود دنیا و مافیها

امام عصر و ختم اوصیا شاهی که می‌باشد

به دفتر خانه ایجاد نامش اولین طغری

ولی حضرت دادار و مه کعبه و زمزم

سمی احمد مختارشاه یثرب و بطحا

اساس شرع و منهاج طریقت مقتدای دین

سپهر مجد و منشاء حقیقت عائی اشیا

کتاب خلقت کون و مکان را اولین مطلع

سودا انبیا و اولیا آخرین انشا

شه دجال کش ویران کن معموره بدعت

امام بت شکن درهم نورد عزت عزی

نسیم رحمت حق شعله قهر خداوندی

علیم سر مطلق راز دان وحی ما او حی

ز نقش کلک نقاش ازل در صفحه هستی

چنین صورت نخواهد یافت تا شام ابد اجرا

عباد الله را معبود در ملک عبودیت

نموده قامت موزون دو تا در سجده یکتا

الا ای شمه طاق هدایت چند در راهت

بماند باز چشم انظار بنده و مولی

گرفت ظلمت خفاش شرق و غرب عالم را

نهان تا کی بزیر ابر باید بیضه بیضا

خلل افتاد در ارکان شرع و پایه ملت

به غیر از اسمی از اسلام نبود در جهان بر جا

معطل مانده حکم ایزد و امر نبی چندان

که نبود امتیازی در میان مومن و ترسا

نموده مندرس کار نبوت را و افکنده

به دعوای ریاست هر طرف نومفیان غوغا

ز بس احکام ناشایسته ز اقلامشان جاری

زمین از خون ناحق سرخ شد چون لاله حمرا

حسام انتقامت چند ماند در نیام آخر

جهان شد سر به سر ویران از این قضات بی‌پروا

به اولاد علی کردند ظلمی آل مرجانه

که افتاد از زبانها نام خون ناحق یحیی

فتاده گوشوار راست از عرش خدا یعنی

حسن را کرد از زهر بلا خونین جگر اسما

برای حفظ ملک عاریت آخر معاویه

حسن را کشته و ننمود از روز جزا پروا

ز بعد مرگ غیر مجبتی کی گشته مظلومی

تنش سوراخ از پیکان ظلم زمره اعدا

چرا کردند از فن جوار جد خود منعش

مگر در شان وی نازل نشد حکم ذوی القربی

سه روز افتاد اندر کربلا بعد از حسن به یسر

تن صدپاره جدت حسین در دامن صحرا

به یاری تا کشد در وقت جان دادن ز غمخواری

عزیز مصطفی را رو به سوی قبله دست و پا

نه دلسوزی که گوید ابن سعد نامسلمان را

مکن پامال اسباب پیکر پرورده زهرا

پی ننگ عرب این بس که آخر کهنه پیراهن

نمودند از تن سبط رسول هاشمی یغما

این ای صاحب عصر و زمان کز معصیت(صامت)

شده آهش جهان افروز اشک دید طوفان را

چه باشد کز نگاه کیمیا آثار خودسازی

بحاس پیکر او را اخلاص از آذر عقبی

شمارهٔ ۳ - در نصیحت و وقایع سر مسلم(ع)

دلا تا چند جویی عزت و اقبال دوران را

پی تعبیر تن پامال محنتکرده جان را

نمی‌دانی که بر سر می‌بری امروز را تا شب

بتا بستان کنی اندیشه برک زمستان را

ندارد قابض الارواح خوف از حاجب و دربان

دهی تا کی مواجب حاجب و خدام و دربان را

زنی کوس جهانشاهی و نتوانی به ملک و تن

کنی رفع نزاع و اختلاف چار ارکان را

مبدل کن به سیر قبر اموات از سر عبرت

خیال سرو بستان و تماشای گلستان را

ببین خاک سیه چالاک در دم برده چون افعی

به من سیمین تنان و پیکر پاک عزیزان را

شده مار رسیه چون جعد گیسو طوق در گردن

زده عقرب به هم جمعیت زلف پریشان را

گرفتم آنکه باشد ربع مسکون را تو سرتاسر

ز چنگال اجل نتوان برون کردن گریبان را

«اذا لاغلال فی اعناقهم» را چاره‌گر جوئی

به گردن نه کمن انقیاد حکم یزدان را

اگر از «یوم تجزون بما تسعی» خبر داری

مکن پامال ظلم خویش فرق زیردستان را

شدی از نشئه مال جهان سرمست و می‌بازی

به راه درهم و دینار نقد دین و ایمان را

تعلق را بنه از دست و عریان شو که عریانی

مکان دادست در چرخ چهارم مهر و رخشانرا

ز خورد و خواب نتوان بر بهائم تری بر حستن

که از علم و عمل یزدان شرافت داده انسان را

خوری مال حرام و دم به دم با خویش می‌‌گویی

که چون مفتست مشکل بشکند پالوده دندان را

منه اندر فلاخمن سنگ میزان تکبر را

که این دعوی بگردن طوق لعنت کرد شیطان را

نمی‌بینی که با آن اقتدار حشمت اللهی

چسان بر باد داد آخر فلک ملک سلیمان را

به طور سرسری جیب جهان را اوفکن از سر

بیار اندر نظر حیب سر شاه شهیدان را

سخن سنج لسان الواعظین گوید به هندستان

یکی از اهل منبر خواند احوال اسیران را

که در وقت ورود اشم بر نوک سنان چون زد

سنان سنگدل راس شهید آل عمران را

در دروازه ساعات چون مه بود آویزان

سر مسلم که نورش داشت روشن مهر تابان را

سنان راس شاه کربلا نزد سر مسلم

توقف کرد تا ظاهر کند اسرار پنهان را

برای پرسش احوال مسلم زاده زهرا

گشود اندر سر نی حقه یاقوت و مرجان را

زبان حال شاه تشنه لب را با سر مسلم

بگویم تا کند اندر تزلزل ملک امکان را

بگفتا شاه با مسلم که اندر کوفه چون دیدی

وفای دوستان و عهد و میثاق محبان را

بگفتا دست بسته دوستان دادند بر دشمن

غریب و بی‌کس و مظلوم اندر کوفه مهمان را

بگفتا کو دو طفل ناز پرورد یتیم تو

بگفتا حارث اندر کوفه بی‌سر کرد طفلان را

پس آنگه کرد مسلم از سر سلطان مظلومان

سئوال سر گذشت آن سرو حال غریبان را

بگفتا کار تو در کربلا با کوفیان چون شد

بگفتا جمله بشکستند آخر عهد و پیمان را

بگفتا بازگو از رسم مهمانداری کوفی

بگفتا تشنه کشتند این غریب زار عطشان را

بگفتا یار و انصارت چه شد ای خسرو بطحا

بگفتا در منی احیا نمودند قربان را

بگفتا قاسم و عباس و عون و جعفر چون شد

بگفت از دادن سرها بسر بردند سامان را

بگفتا کو علی اکبر یوسف جمال تو

بگفتا بین چو مجنون درغ مش لیلای گریان را

بگفتا از علی اصغر شش ماهه‌ات بر گو

بگفتا خورد جای شیر پستان آب پیکان را

بگفتا خواهرت کو گفت زینب باشد ای بی‌کس

که می‌سوزد ز آه خود دل گبر و مسلمان را

بگفتا شمر دارد تازیانه از چه روبر کف

بگفتا تا کند دلجویی حال یتیمان را

بگفتا اهل بیتت را که می‌باشد کنون محرم

بگفتا بسته در در زنجیر بین سجاد نالان را

بگفتا عترتت در شام منزل در کجا دارد

بگفتا آماده کرده پورسفیان کنج زندان را

بگفتا از سرت دیگر یزید آخر چه می‌خواهد

بگفت از چوب تا آزرده سازد درج دندان را

بگفتا کیست ماتم دارای بی‌کس برای تو

بگفتا روز و شب (صامت) کشد از سینه افغان را

شمارهٔ ۴ - در منقب فخر کائنات و خلاصه موجودات خاتم الانبیا (ص)

خانه سحر آفرین باز پی فتح باب

کرد موشح ورق ساخت مزین کتاب

مدح حبیب خدا منقبت مصطفی

گفت بر مرد و زن خواند بر شیخ و شاب

هادی منهاج عقل رهرو معراج عشق

سرور امی لقب سید ختمی مآب

مکرمتش از ازل واسطه باد و نار

تربیتش تا ابد رابطه خاک و آب

رافع دین و دل و داع شرک ذلل

کفر از او مندهم شرع از او کامیاب

پیش امم از شرف ملت او سرفراز

نزد خدا از کرم ددعوت او مستجاب

معتقد امر اوست مضطرب نهی اوست

خواه جنین در رحم خواه جوان در شباب

شمع قنادیل قرب شاهد بزم ازل

شحنه ملک ابد شافع یوم حساب

تیر ظهورش چو او قادر قدرت ز شصت

مونس ابلیس شد صدمه سوزان شهاب

گر همه دست تهی است آمد و رفت جهان

دیدن رویش بس است بهر ایاب و ذهاب

رحمت محضی که رست مومن و مجرم ازو

این ز امید ثواب آن ز خیال عقاب

عزت او را بس است تاج لعمرک دلیل

رتبت او را بس است آیه طه خطاب

سقبت او را بود کنت نبیا ثبوت

معنی لولاک بس رفعت او را جواب

دور بود روی او از نظر دور بین

صعب دو درک او در بصر دیر باب

طایر اوهام را ره بسوی ذات وی

نیست به جز موج آب یافتن اندر سراب

هر چه تفکر کند هر چه تعقل کند

هرچه نمای در نک هر چه نماید شتاب

آری گنجشک را طرفه چه از صید باز

آری خفاش را بهره چه از آفتاب

در شب معراج داشت جانب امت نظر

تا ز شفاعت گرفت خط امان از عذاب

باز غم عاصیان روز شب او را به دوش

بود که هرگز نبود راحتش از خورد خواب

قابض ارواح را در دم نزع روان

کرد سفارش ز جان آنشه عالیجناب

کز تن من روح را سخت برون کن ولی

از طرف امتم روی ترحم متاب

زانکه ضعیفند و بس دادن جانست سخت

بر تن ایشان زند دادن جان التهاب

بهر تلطف ندا آمدش از کبریا

کز الم امتان چند کنی اضطراب

تا تو نباشی رضا نیست بروز جزا

حضرت ما را به کس راه عذاب و عتاب

ایشه قوسین قدر در فلک قدر بدر

کاش که بعد از تو بود خانه امت خراب

حرمت آل تو را بعد تو نشناختند

صبر کن و گوش ده جانب آن انقلاب

گشت چو روبا پیر روسیهی شیر گیر

گردن حبل المتین کرد به قید طناب

سوخت در خانه‌ات ز آتش کین ظالمی

پهلوی زهرا شکست ظالمی از ضرب باب

آه که اسما چه کرد با حسن مجتبی

تا جگر نازکش پاره شد از زهر ناب

آنچه ز قوم دغا شد به شه کربلا

تا به قیامت نمود قلب جهان را کباب

شمر شریر پلید تشنه سر وی برید

بر لب خشکش نریخت قطره آب از ثواب

از تن سقای او گشت جدا هر دو دست

قاسم داماد کرد دست خود از خون خضاب

در بر لیلای زار اکبر نسرین عذار

لاله صفت داغدار خفت به روی تراب

اهل حریمش اسیر خونجگر و دستگیر

عارض این نیلگون صورت آن بی‌نقاب

آن یکی از بی‌کسی دست به دامان شمر

ین دگر از مضطری شکوه‌کنان نزد باب

با تن سوزان ز تب شمر کشید از غضب

عابد تب‌دار را جانب بزم شراب

عصمت کبرا که داشت زینب مظلومه نام

برد به بازارها با دف و چنک و رباب

آه که نزد یزید شد سر شاه شهید

خسته ز چوب ستم در بر درد شراب

واعجبا (صامتا) کز چه عزیز خدا

دید ز نسل زنا این همه ظلم و عذاب

شمارهٔ ۵ - در مدح حضرت امیرالمومنین علیه افضل الصلوه

از مهر علی بر دل هر کس اثری نیست

در نزد خدا طاعت او را ثمری نیست

جز حیدر و ذریه او نیست پناهی

غیر از علی و آل علی راهبری نیست

همچون اسدالله پی نصرت احمد

در بیشه ایجاد خدا شیر نری نیست

از بهر رهایی ز سهام ستم خصم

جز یاری داماد پیمبر سپری نیست

اندر صرف قلزم امکان ولایت

چون آن در یکتاری امامت گهری نیست

از کثرت دانش به سوی حضرت بی چون

از روی مثل دوری راه اینقدری نیست

ای سر خدا یا علی از چنبر حکمت

بیرون به خدا یکسر مو هیچ سری نیست

جایی که بود مدح سرای تو خداوند

سر کردن اوصاف تو حد بشری نیست

انوار تو گر مطلع انوار نباشد

تابان به فلک شمس و به گردون قمری نیست

شد سدره نشین روح الامین از کرم تو

پیداست که این مرتبه کار دگری نیست

در میمنت ظل هما موهبت توست

ورنه هنر اینقدر به یک مشت پری نیست

جز درگه امید تو در روز قیامت

از آتش دوزخ به سوی خلد دری نیست

ایشان نجف به هر چه با این همه اجلال

در کرببلا سوی حسینت گذری نیست

چون زینب تو دید که شاهد شهدار

جز داد جان درره جانان نظری نیست

بی یار و معین مانده به دست سپه شام

دیگر ز پی نصرت او یک نفری نیست

زد دست به دامان شه تشنه لب و گفت

ای آنکه به غیر تو نبی را پسری نیست

اکنون که روی فکر پرستاری ما کن

غیر از تو مددکار غریبان دگری نیست

بعد از تو به هنگام اسیری بره شام

جز شمر و سنان همره ما همسفری نیست

می‌سوزم از این غم که برای تو پس از قتل

در قتلگه‌ ای تشنه جگر نوحه‌گری نیست

تنها نزد آتش به درون تو و لیلی

بی‌شعله ز داغ علی اکبر جگری نیست

بر حال لب خشک و کبود از عطش تو

بی‌گریه و ماتم به جهان خشک و تری نیست

خنجر ز پی حنجر خشک تو کشیده است

از شمر به احوال تو بی‌رحم‌تری نیست

از گندم ری بر نخوری ای عمر سعد

خون ریختن سبط پیمبر هنری نیست

بنمای علاج دل پردرد سکینه

کز بعد تو چون وی به جهان دربدری نیست

(صامت) مکن اندیشه ز عصیان که بکونین

مداح حسین ابن علی را خبری نیست

حذف شود

حذف شود

شمارهٔ ۶ - در مدح عین‌الله الناصره امیرالمومنین(ع)

عمر در منقبت حیدر کرار گذاشت

حبذا زندگی من که در این کار گذشت

سیف مسلول خداوند که در موقع جنگ

بانک تکبیر وی از گنبد دوار گذشت

شوهر فاطمه طاهره داماد رسول

که ز جان در مدد احمد مختار گذشت

دهن خویشتن آلوده لذات نکرد

خورد نان جو و از دهر سبکبار گذشت

بست در تربیت جان نظر از الفت تن

به تمنای رخ یار از اغیار گذشت

ای امیری که شده برق تن خرمن کفر

هر کجا شعله تیغ تو به پیکار گذشت

منکرت را بود این بس که ز دنیا به حجیم

گفت النار ولا العار و سوی نار گذشت

می‌کند شکر که رفته ز جهنم به بهشت

هر که در ناز ز تیغ تو به ناچار گذشت

عمرو را بود گر انکار یداللهی تو

خورد چون چاشتی تیغ تو زانکار گذشت

خواست مرحب که ز دست تو گریزد سوی نار

چاره در دادن جان دید و به یک بار گذشت

یا علی سوی صف کرب و بلا کن گذری

تا ببینی به حسینت چه ز اشرار گذشت

آه از آن لحظه که شاه شهدا در میدان

به سر کشته عباس علمدار گذشت

گفت ای پشت و پناه سپه بی‌سردار

خیز و بنگر چه به من بی تو ز کفار گذشت

زندگی بی تو نه تنها به حسین گشت حرام

آب یک جا ز سر عترت اطهار گذشت

کمرم خم شد از این غصه و خون شد جگرم

تا که دست تو درین معرکه از کار گذشت

شد سوی شام مهیای اسیری زینب

روز آسودگی عابد بیمار گذشت

خیز خجلت مکش از روی سکینه که دگر

آب را کرد فراموش و ز اصرار گذشت

خوش بدین دولت جاوید که عمر (صامت)

به عزا داری شاهنشه بی‌یار گذشت

شمارهٔ ۷ - در مدح وصی فخر کائنات حضرت امیرالمومنین(ع)

چو اندر باختر اورنک حشمت مهر خاور زد

سوی ظلمات شب گفتی، مگر ماوی سکندر کرد

و یا شد یوسف کنعان به شهر مصر در زندان

زلیخا بر سریر مهتری بنشست و افسر زد

به گردش اختران چون دختران جا کرده جابرجا

یکی بگرفته دف بر کف دگر چنگی به مضمر زد

و یا بر تخت جمشیدی مکان بگرفت ضحاکی

ز جم بگرفت جام زرفشان بر تارکش بر زد

چنان جیش حبش بگرفت روی عرصه غبرا

که دود تیرگی از خاک بر افلاک اخضر زد

یکی خوردی دریغ از دولت جمشیدی جاهش

یکی از صدمه ضحاک ظلمت آب بر سر زد

که ناگه بیرق انوار فتح مهر شد ظاهر

فریدون وار شمع خور علم بر سطح اغبر زد

بزد تیغی پی کیفر به فرق شحنه ظلمت

چو شمشیری که بر مرحب علی در فتح خیبر زد

نمی‌گویم سر تیغش گذشت از راکب و مرکب

ولی گویم که شمشیرش ز جبرائیل شهپر زد

کلام الله ناطق صادر اول سمی حق

شهنشاهی که در ترویج دین چون آستین بر زد

زرنک کفر و شرک و بت‌پرستی تیره بدعالم

ز عکس تیغ وی اسلام سراز روشنی بر زد

از آن آمد هیولا قابل صورت به زیبایی

که شخص وی صلای هستی اندر جسم جوهر زد

که غیر از مرتضی در جایگاه مصطفی خوابید

که غیر از وی قدم را بر سر دوش پیمبر زد

که شد غیر از علی اندر چهل جا یک شبی مهمان

عجب تر کاندر آن شب نزد زهرا سر به بستر زد

میان کثرت و وحدت نظر کردم چه با قدرش

به قدر یک الف از حد وحدت گام کمتر زد

تواند ظاهر اوهام را پی برد بر ذاتش

تواند مرغ تن آبی به آذر چون سمندر زد

به مدح شوهر زهرا و ابن عم پیغمبر

همایون مطلعی از شرق طبعم سر چو اختر زد

عجب نقشی ز نوک کلک صورت آفرین سر زد

که بر خود آفرین ذات مصور از مصور زد

ندانم چیست واجب چیست ممکن آنقدر دانم

که هستی از طفیل ذاتش از کتم عدم بر زد

به محشر میتوان گفتن قسیم جنب و نارش

هر آن کس در توسل دست بر دامان قنبر زد

اگر پیچید زمینو آسمان سر را ز فرمانش

تواند سر به سر اوضاع ایشان را به هم برزد

اگر بهر محبان علی نبود نمی‌دانم

خدا بهر چه طرح جنت و طوبی و کوثر زد

شهنشاها به این عزت ملک جاها بدین حشمت

تغافل از غریبانت مرا آتش پیکر زد

به دشت کربلا بودی و دیدی نور عینت را

چو مرغ نیم بسمل در میان خاک و خون پر زد

تو می‌دیدی که می‌کرد التماس قطره آبی

تو می‌دیدی لگد بر سینه‌اش شمر ستمگر زد

تو می‌دیدی که بر آن پیکر صدپاره از هر سو

یکی تیر سه شعبه دیگری شمشیر و خنجر زد

برای آنکه در مطبخ نهد بر روی خاکستر

به نوک نی سر فرزند تو خولی کافر زد

تو می‌دیدی چه آمد به جدل ملعون ببالینش

برای خاتمی آتش به عرش حی اکبر زد

تو می‌دیدی به راه شام زینب دختر خود را

که کعب نی به کتف وی ز کینه هر ستمگر زد

تو می‌دیدی یزید بی‌حیای کافر بی‌دین

به لب‌های حسینت خیزران را بس مکرر زد

شها هرچند نبود لایق مداحیت (صامت)

ولی بهر گدایی گام همت سوی این در زد

نیم نومید از الطفت که کلب آستان تو

تواند در تفاخر پا به تخت تاج قیصر زد

شمارهٔ ۸ - در مدح حضرت جواد(ع)

ز سست عهدی بی‌جا جهان کون و فساد

بود همیشه به طغیان و ابتلا معتاد

پی خرابی ارکان زند کی شب و روز

کند تلاش به سختی جهان کون و فساد

ز ساده لوحی اهل جهان عجب دارم

که بسته‌اند به زال زمانه عقد و داد

دلا به فکر شب گور باش و یوم نشور

تو را چکار به مشروطه یا به استبداد

کس از محبت دنیای دون نخواهد برد

به غیر حسرت و عرفان به موقف میعاد

کشیده پرده غفلت به پیش مردم چشم

غم تعلق فرزند و خانه و اولاد

مکن به غیر خدا دست حرص و آز دراز

که ذات اوست غنی از شراکت انداد

همه ذخیره ما از ز خارف دنیا است

نه فکر یوم ورود و نه یاد زاد معاد

ببین که راه روان از چه ره کجا رفتند

که تا به دست تو آید طریقه ارشاد

اگر به ملک هدایت بود تو را آهنگ

نمای رو به سوی مسلک و سبیل رشاد

نهم سلاله نسل محمد(ص) عربی

محمد بن علی النقی امام جواد

کلام ناطق «لاریب فیه» رب جلیل

بیان فارق معبود و مقتدای عباد

اراده ازلی را جناب اوست غرض

مشیت ابدی را وجود اوست مراد

مفاد معنی من جادّ ساد از او موجود

شده ز رفعت آباء و همت اجداد

چه خواست جود الهی کند ظهور و بروز

برای جلوه وی ساخت مظهر ایجاد

شود ز هندسه مدح او قلم عاجز

هزار بار کند اگر الوف را آحاد

ولی چه چاره که فرضست بایدش کوشد

به قدر طاعت و فهم و ذکاء و استعداد

همه صفات خدایی به ذات اوست نهان

بلی صفات خدا را کجا توان تعداد

خداست مادح وی هر که منکر است بخوان

تو آیه آیه ز قرآن برای استشهاد

به حق دوستش کز برای دشمن اوست

اساس دوزخ و هنگامه غلاظ و شداد

کند محبت او رستگار ورنه چه سود

ز رستگاری سلمان و بوذر و مقداد

به پیش گفته او دم مزن ز چون و چرا

بود مقدمه کفر و اول الحاد

کسی که سرکشد از قید حکم نافذ او

برای اوست عیان «ربک لبا لمرصاد»

چنان شده است حدوثش قرین وجه قدم

که کس به وحدت ذاتش ندارد استبعاد

ز عرش و کرسی و هفت آسمان و لوح و قلم

تمام خلق ز حیوانی و نبات و جماد

همه اوامر او را ز روی طوع مطیع

همه نواهی او را به بندگی منقاد

گر آسمان و زمین سر بسر ورق گردد

شوند جمله اشیاء اگر به جای مداد

کنند جن و بشر مدحتش تمام رقم

ز صبحگاه ازل تا بشام یوم تناد

به عجز خویش کند اعتراف هر نفسی

اگر کنند دو صد چون بیاض دهر سواد

دریغ و درد که کج باخت طاس بوقلمون

ز راستی بشدند این کواکب نراد

چه دید غیرنکویی از او که ام‌الفضل

کمتر بکشتن وی بست از طریق عناد

مگر به غیر هدایت چه کرده بود که زهر

شد از عنادبجان عزیز وی جلاد

فتاد بی‌کفن و غسل و بی‌پناه و غریب

سه روز جسم لطیفش به خاک در بغداد

پس از سه روز با مداد شیعیان گردید

تن مطهر او را مغاک خاک مهاد

ز فیض تربیت او کاظیم به مثل نجف

شریف امکنه گردید و خوشترین بلاد

غریب‌تر ز امام جواد اگر خواهی

بود حسین قتیل سپاه ابن زیاد

در آن زمان که جگر خون برای رفتن شام

به قتلگاه گذر کرد سید سجاد

بداد قافیه صبر و تاب را از دست

چو چشم وی به تن بی‌سر پدر افتاد

چنان نمود فغان از دل شکسته خویش

چنان ز غصه برآورد از جگر فریاد

که شد ز زلزله چو نخاک مضطرب افلاک

فتاد رخنه بر ارکان آب و آتش و باد

پی‌ تسلی وی گفت زینب دل خون

به گریه کای ثمر قلب و ای شفیق فواد

تو حجتی ز خدا بر تمام خلق و بود

ز دودمان رسالت تو را نشان و نژاد

بود ز اشک تو در اضطراب ملک و ملک

نمای صبر و مزن شعله دهر را بنهاد

کشیده آه جهان‌سوز از دل‌غمگین

جواب داد بزینب ز گریه زین‌العباد

که ای در صدف عصمت و حریم رسول

چگونه صبر کنم بر نیارم از دل داد

ببین به پیکر صدپاره علی اکبر

ببین به قامت چون سرو قاسم داماد

که گشته چون گل صدبرگ پاره پاره ز تیغ

که مانده پیکر بی‌سر چو شاخه شمشاد

ببین به قامت پرورده رسول انام

که از قفا شده بی‌سر ز خنجر فولاد

به جای غسل و کفن زیر سم اسب ستم

فتاده هیچ بدن کس چنین ندارد یاد

مگر امام زمان نیست این غریب شهید

به کافری نکند هیچ کس چنین بیداد

بزرگوار خدایا ببخش (صامت) را

به حق جاه نبی و آله الامجاد

شمارهٔ ۹ - در مدح حضرت امیرالمومنین علیه افضل الصلوه

هر که را فیض ازل از بخت برخوردار کرد

جای در ظل لوای حیدر کرار کرد

مظهر الطاف یزدان قبله امکان علی

آنکه حق او را معین احمد مختار کرد

آن که اندر نصرت اسلام روز کارزار

روز را چون شب به چشم لشگر کفار کرد

آن که شد گردان گردانکش به تیغ وی ذلیل

آنکه عباد وثن را تا قیامت خوار کرد

مقتدای خاکیان شاهی که خاک پای او

دست قدرت سرمه چشم اولوالابصار کرد

برد عمرو عبدود را تیغ وی بر خاک مرگ

چشم مرحب را ز خواب سرکشی بیدار کرد

هست احیاکردن اموات کار کردگار

ای عجب کانشاه از این کارها بسیار کرد

با دم شمشیر بران و به صمصام زبان

از خس و خاشاک راه شرع را هموار کرد

درد بدبختی ببین کار ثنایش در غدیر

آنکه بخ بخ گفت قول خویش را انکار کرد

اینچنین پنداشت کز تدلیس و تلبیس وحیل

می‌تواند نور حق خاموش از این رفتار کرد

خوب جایی رفت آخر از تعصب وقت مرگ

اختیار نار را بهر دفع عار کرد

عاقبت تخم نفاقی کشت تا روز جزا

خلق را گمراه از آن بدخت کج رفتار کرد

دفتر ارشاد را پیچید در یک سو نهاد

چون ز کین غصب فدک از عترت اطهار کرد

اهل طغیان را از این رفتار شوم ناپسند

آن غلیظ! لقب با اولاد سفیان یار کرد

تا حسین تشنه لب را از وطن آواره ساخت

برد واندر کربلایی یار و بی‌انصار کرد

تا حسین تشنه لب را از وطن آواره ساخت

بردواندر کربلایی یار و بی‌انصار کرد

در کنار ملتقی البحرین شاه تشنه را

از قفا بی‌سر ز نوک خنجر خونخوار کرد

اینقدر بار ستم بر دوش زینب بار ساخت

کان ستمکش را ز دست زندگی بیزار کرد

پیش چشمش جسم مجروح حسین چون توتیا

روزگار آخر ز سم توسن اشرار کرد

از غم بی دستی عباس خم همچون هلال

قامت کلثوم دل پرخون بی غم خوار کرد

با سفارشهای پیغمبر به اطفال یتیم

شمر اولاد حسین را بی سبب آزار کرد

یعنی اندر خیمگاه شاهدین آتش نهاد

خوار و نالان کودکانش را به روی خار کرد

ساخت خولی راس پرخون حسین خاکستری

خوب مهمانی ز سبط سید ابرار کرد

اف بدرود هر دون پرور که زینب عاقبت

سر برهنه رو به سوی کوچه و بازار کرد

یا علی ای غیرت الله دخترت را روزگار

وارد بزم یزید کافر غدار کرد

بسکه از هر سو غم و ماتم به (صامت) رو نهاد

سر بزیر پر ز محنت همچو بوتیمار کرد

شمارهٔ ۱۰ - در مدح شاه اولیاء(ع)

روز ایجاد که حق خلقت دنیا می‌کرد

در پس پرده علی بود تماشا می‌کرد

بلکه از آینه کنت نبیا چو نبی

سیر در آب گل آدم و حوا می کرد

بود سر منزل آدم به شبستان عدم

که دو تا قدرسا در بر یکتا می‌کرد

گهر پاک وی اندر صدف علم اله

مشق آموختن حکمت اشیا می‌کرد

به خیابان جنان سیر احبا می‌داد

بحر کیفر بسقر منزل اعدا می‌کرد

یاد می‌داد ره و رسم عیادت به ملک

چون به تمحید خدا درج دهن وا می‌کرد

یاور دین احد بود معین احمد

هر کجا روی به بازوی توانا می‌کرد

روز را روز عزا در بر چشم کافر

تیره و تار به مثل شب یلدا می‌کرد

ذوالفقار دو دمش از رگ شریان عدو

دشت را سر به سر از موج چو دریا می‌کرد

به درش دیده امید مه گردون داشت

ز رخش کسب ضیاء بیضه بیضا می‌کرد

بهر ایتام و ارامل شب و روز و مه و سال

وقف آسایششان رنج سر و پا می‌کرد

کاش در یاری فرزند غریبش ز نجف

یک زمانی به صف کرب و بلا جا می‌کرد

اندر آن دم که سرسینه دلبند رسول

شمر بی‌ واهمه می‌آمد و ماوی می‌کرد

یا علی ساقی کوثر تو و از شمر حسین

قطره آبی بلب تشنه تمنا می‌کرد

بی‌کسی بین که بنزد پسر سعد پلید

التماس شه دین دختر زهرا می‌کرد

شمر خنجر به گلوی شه لب تشنه نهاد

زینب غمزده با گریه تماشا می‌کرد

هر یتمی شرر شعله‌اش اندر دامن

روی از خیمه سراسیمه به صحرا می‌کرد

چادر آن یک ز سر زینب بی‌کس می‌برد

و آن دگر رو به حرم از پی یغما می‌کرد

کرد خولی چو سر خسرو دین زیب‌ تنور

کاش از دود دل فاطمه پروا می‌کرد

برد سیلاب فنا خرمن صبر (صامت)

اندر آن روز که این مرثیه انشا می‌کرد

شمارهٔ ۱۱ - قصیده در مدح مظهر العجایب حضرت امیرالمومنین(ع)

خوش آن مریض که بر دردوی دوا برسد

به دولت ابد از قرب کبریا برسد

کسی که طالب قرب خدا بود به خدا

مگر ز دوستی شاه اولیا برسد

معین دین پیمبر کش از احد باحد

ز آسمان به زمین بانک لافتا برسد

به دست تیغ وی از قتل عمرو با مرحب

ز حق به خیبر و احزاب مرحبا برسد

محبتش بدل خلق طرف اکسیریست

به آن صفت که به مس فیض کیمیا برسد

بجمله ملک و ملک لطف او ثمر بخشد

بکل شاه و گدا از کفش عطا برسد

بدون مهر وی از جمله محالات است

که بر کسی اثر فیض از خدا برسد

ز بندگی به خدائیش کرده‌اند اقرار

ز بندگی بنگر کار تا کجا برسد

به خلق انفس و آفاق هر چه بوده و هست

عنایتش به یکایک جدا جدا برسد

برای حفظ وجود مقدسش به ذبیح

شود ظهور به داور خدا فدا برسد

برای حفظ وجود مقدسش به ذبیح

شود ظهور به داور خدا فدا برسد

کند حمیم و سقر را به کوثر و تسنیم

بداد دوزخیان گر صف جزا برسد

به روز حشر شود قدر حب او معلوم

طریق دوستی او اگر به جا برسد

دگر ز دادن جان مختصر چه غم دارد

علی اگر که به بالینش از وفا برسد

ولی نداد امان شمر تا بداد حسین

علی ز خاک نجف سوی کربلا برسد

به چاره قد خم گشته حسین شهید

بر وی کشته عباس مه‌لقا برسد

غم برادر اگر این بود که من دیدم

خدا بداد دل شاه کربلا برسد

نشد ز سنگدلی شمر بی‌حیا راضی

که آب بر لب آن شاه سر جدا برسد

عزیز فاطمه را تشنه لب کشید به خون

که از یزید جفا جو به مدعا برسد

اسیر کرد و سوی شام برد عترت او

نکرد صبر کمه رسم عزا بپا برسد

گمان نداشت کسی کار زینب بی‌کس

به نزد شمر ستمگر بالتجا برسد

خوشا به حال (صامت) که در عزای حسین

گر این دو روزه عمرت به انتها برسد

شمارهٔ ۱۲ - در مدح یعسوب الدین حضرت امیرالمومنین(ع)

شهی که محض وجودش بنای عالم شد

ز حکم اوست که بنیان شرع محکم شد

به آبیاری تیغش ز خون گمراهان

بهار گلشن شرع رسول خرم شد

هزار بار به کعبه نجف شرف دارد

که خاک تربت پاکش مطاف آدم شد

نشان عرش چه پرسی از او که پنجه او

نخست بانی و بنای عرش اعظم شد

ز حرم و عزم جنابش بود که در خلقت

چهار عنصر با اختلاف همدم شد

ظهور نورش اگر ز انبیا موخر شد

پس از نبی به همه انبیا مقدم شد

نظر به مصحف دادار و فیض کرمنا

از اوست زاده آدم اگر مکرم شد

قوام ملک سلیمان که بود از خاتم

ازو بپرس که نام که نقش خاتم شد

عدم وجود شد از آن زمان که میم عدم

ز لطف دوست بواو وجود او خم شد

ولی دریغ که اندر نماز وقت سجود

شکسته فرق وی از تیغ ابن ملجم شد

رخی که بد ز شرف اشرف از کلام الله

ز خون جبهه نورانیش مترجم شد

از این گناه که سر زد ز ناخلف پسری

به ناله آدم و حوا قرین ماتم شد

نبود پس به حسن درد داغ بی‌پدری

چگونه آب روان در گلوی او سم شد

هزار پاره جگر شد اگر حسن از زهر

حسین که آب وی از اشک چشم پرنم شد

ز سوز العطش کودکان شاه شهید

جناب فاطمه چون موی خویش درهم شد

تو ای فرات ندادی چرا به اصغر آَ

از آب خوردن اعدا مگر ز تو کم شد

نبود مهر چو محرم به سایه زینب

به دست کوفی و شامی چگونه محرم شد

تنی که داشت به دوش نبی مکان آخر

ز سم اسب مترجم چه اسم اعظم شد

برای داغ علی اکبرش که در دل بود

سنان و خولی و تیر سه شعبه مرهم شد

بس است (صامت) از این شرح غم که تا صف حشر

فلک به لرزه ملایک بناله همدم شد

شمارهٔ ۱۳ - در مدح باب مدینه علم امیرالمومنین(ع)

روزگار عمر را هنگام فصل اربعین شد

تیر پران تا بپر بر کشور دل دلنشین شد

شهر بند تن تزلزل یافت از خیل حوادث

ملک قوت را سپاه ضعف هر سو در کمین شد

تا ز پا آمد حصاد دستگیر عین عینک

مخزن درج دهان خالی ز درهای ثمین شد

صفحه کشمیر صورت از خطای نوجوانی

در کهولت شهریار پایتخت ملک دین شد

مشک و کافور و صنوبر بید مجنون در طلب

دور و نزدیک و نهانی آشکارا و یقین شد

مایه و سود تجارت رفت بر یاد خسارت

ذلک الفوز العظیم اسباب خسران المبین شد

خواست سر کو تاج کرّمنا نهند بر فرق افسر

پایمال نصرت طبع کرام الکاتبین شد

رستگاری زین مهالک نیست ممکن هر کسی را

جز کسی کو چاکر کوی امیرالمومنین شد

حضرت مولی الموالی رهبر عالی ودانی

آنکه خیرالمرسلین را ابن عم و جانشین شد

کبریا مداح ذات وی ز اظهار تقرب

در زبور و جمله تورات و قرآن مبین شد

تا یدالله فوق ایدیهم شود مشهود عالم

در وجودش دست یزدانی برون از آستین شد

پیش از آن کز ماسوی در ماسوی باشد نشانی

نور پاکش رهبر و استاد جبریل امین شد

بندی بنمود از بس حضرت جان آفرین را

آخر از عبدی اطعنی مظهر جان آفرین شد

زد قدم گویی ز امکان با سریر لامکانی

آنچنان با وحدت اندر کسوت و کثرت قرین شد

آنکه در خاک نجف جا کرد در قرب جوارش

بی‌نیاز از جنه الماوی و فردوس برین شد

آمن از دوزخ بود در شورش «تبلی السرائر»

هر تن خاکی که با مهر و ولای وی عجین شد

ریسمان حق‌پرستی را چنان تابید محکم

تا میان اهل ایمان عروه الوثقای دین شد

گشت یار انبیاء یک یک ز آدم تا به خاتم

مقتدا و پیشوای اولین و آخرین شد

بد شهاب ثاقب احزاب شیطان دست تیغش

هر کجا مهر رخش تابنده اندر برج زین شد

تیغ لاشکلش نمود از نفی لا اثبات الا

بسکه در راه خدا با احمد مرسل معین شد

گوی سبقت از میان سابقون السابقون زد

تا وصی نفس پاک رحمه للعالمین شد

فارس بدر و جمل بر هم زن صفین و خبیر

بر عمر ناکثین و قاسطین و مارقین شد

عاقبت از تیغ زهر آلوده نسل مرادی

رویرنگین کرد و گلگون رو چو روز اولین شد

محاسن را که کردی ز اشک از خوف خداتر

موسم پیری خضابش آخر از خون جبین شد

در فلک پیچید بانک وا علیا از ملایک

مضطرب چون کشتی بی‌بادبان سطح زمین شد

شمه چشم حسن از اشک گلگون رشک جیحون

قامت سرو حسین خم چون کمان از اهل کین شد

روزگار خلق امکان تیره چون اقبال زینب

قلب عالم پر ز خون چون قلب کلثوم حزین شد

بعد قتل حید کرار شاه کربلا را

روزگار سفله پرور از عداوت در کمین شد

کوس عدوان کوفت چندان تا سر فرزند زهرا

در زمین نینوا زیب سنان مشرکین شد

از زمین کربلا تا شام ویران چون اسیران

حلقه زنجیر و غل طوق گلوی عابدین شد

کرد با زینب عبیدالله ظلمی در زمانه

درحقیقت به تپرست از کرده وی شرمگین شد

روز شب اندر بیابان بر سر خار مغیلان

خسته و مجروح پای کوکان نازنین شد

عترت شاه حجازی را به شام از جور گردون

جای در بزم شراب زاده هند لعین شد

جانب کیوان ز چوب خیزران پورسفیان

ناله کلثوم و زینب از یسار و از یمین شد

کوکب اقبال (صامت) از سعادت کرد یاری

تا به دور خرمن آل پیمبر خوشه‌چین شد

شمارهٔ ۱۴ - در مدح صدیقه صغرا زینب کبرا(ع)

چون چشم نیم مست تو غارتگری کند

تاراج عقل و هوش ز جن و پری کند

نبود دلی که تا برد از دلبری و ناز

هر لحظه عشوه ز پی دلبری کند

دارم امید وصل تو بسیار و عاقبت

ترسم که شاخ آرزویم بی‌بری کند

پویم به پای همت و کوشم به قدر وسع

تا بخت همرهی و فلک یاوری کند

چون گشت کار تنک برم بر کسی پناه

تا در میانه من و تو داوری کند

یعنی برم به دختر شیر خدا امان

تا او تو را به راه وفا رهبری کند

زینب عزیز فاطمه کز عزت و شرف

روح‌الامین به خاک درش چاکری کند

آن آسمان عصمت و عفت که آسمان

قامت برای سجده وی چنبری کند

در امر و نهی هر چه بگیرد طریق عزم

در جیش او قضا و قدر لشگری کند

جبریل سان پرد به سوی عرش حق ز فرش

گر مور را حمایت او شهپری کند

خاکی که پای جاریه او بدو رسد

چون آب خضر دعوی جان‌پروری کند

نازد گر آفتاب بر طلعتش ز حسن

خط شعاع بر بصرش نشتری کند

نی در سپهر رفعت وی آفتاب و ماه

این ذره نماید و آن اختری کند

زیبد اگر به واسطه عصمت و حیا

بر زبده نساء جهان مهتری کند

فلک عفاف دریم تهمت شود غریق

او را اگر نه تربیتش لنگری کند

بیرون شود ز باغ جنان با غلام او

غلمان اگر معارضه همسری کند

از علم و حلم ماهچه احمدی زند

وز تیغ نطق معجزه حیدری کند

در فصل دی چو رایحه فضل او زند

چون نوبهار سطح زمین اخضری کند

باد ار سوی جحیم برد بوی نام او

غسلین به کام اهل سقر کوثری کند

فصلی نکرد از کتب فضل او رقم

گیرم تمام ارض و سما دفتری کند

آیند صابرات چو در عرصه حساب

او را رسد که بر همگی برتری کند

کرب و بلای کرببلا را به جان خرید

تا بر حسین بروز بلا یاوری کند

همراهی برادر خود کرد تا به شام

بر کودکان بی‌پدرش مادری کند

در کوفه دید چون به سر نی سر حسین

گفت این سخن که قلب جهان آذری کند

کو مادر تو فاطمه کز دل کشد خروش

رخساره را ز خون جگر احمری کند

آید به دیدن تو و بر نوک نی نظر

بر این سر بریده خاکستری کند

خون تو ریخت زاده مرجانه و کنون

با عترتت تو دعوی رزم‌آوری کند

ما را کشیده بر سر بازار بی‌حجاب

خود بر سریر عز و علا سروری کند

آل زنا نهان بپس پرده وقار

باید نقاب چهره حجاب زری کند

زینب که عصمت الله مطلق بود چرا

گیسو به رخ نقاب ز بی‌معجری کند

این یک تو را به طعنه کند خارجی خطاب

آن یک به پیش چشم تو رامشگری کند

ای پرده پوش خلق دو عالم کجارو است

ابن زیاد ز آل تو پرده‌دری کند

(صامت) برد به ماه از این غصه پیک آه

وز اشگ دیده رخنه بتحت‌الثری کند

شمارهٔ ۱۵ - در مدح حضرت امام موسی کاظم(ع)

عشق جانان هر دلی را کو مسخر می‌کند

از نخست او را به خاک ره برابر می‌کند

بعد چندی کز لگدکوب ملامت پاک شد

اندر آن ویرانه دل تعبیر دیگر می‌کند

عشق را نازم که چون بر سنگ گردد جلوه‌گر

از نگاهی سنگ را احمر می‌کند

طرفه اکسیری بود کز تابش انوار خوبش

ذره را خورشید سازد خاک را زر می‌کند

هیچ دانی عشق چه بود یا مراد از عشق چیست

کز صفات وی قلم هر دم سخن سر می‌کند

مظهر عشق و حقیقت موسی جعفر بود

آن که روشن شمع مذهب را چو جعفر می‌کند

آن که هر دم از پی تعظیم در طور شرف

صد چو موسی کلیمش سجده بر در می‌کند

این نه آن موسی بود کز کردگار لم یزل

استماع «لاتخف» از خوف اژدر می‌کند

این همان موسی است کز یک حمله شیر چرخ را

از دم سبابه چون جوزا دو پیکر می‌کند

بر وجود اقدسش سر تابپا چو بنگری

وصف خلق و خلق احمد را مکرر می‌کند

از پی تکمیل اشیاء عزم وی گردد چو جزم

ذره را با یک نظر خورشید انور می‌کند

چون امیرالمومنین اندر سریر معدلت

حکم اندر دعوی باز و کبوتر می‌کند

خشم او چون قهر قهاری فروزان دو نیست

لطف و احسانش حدیث از خلد و کوثر می‌کند

طائفی را کو شود خاک سر کویش مطاف

از شرف کی رو به سوی حج اکبر می‌کند

ذات وی چون ذات حق از بس بود بیرون زو هم

عقل اگر خواند خدایش و هم باور می‌کند

روز اعجاز و کرامت بر رخ باجوج کفر

تیغ لطفش کار صد سد سکندر می‌کند

جنب قربش که محسود رواق جنب است

فرش دروی جبرئیل از شوق شهپر می‌کند

کاظمش نامید ایزد زا نسبب کز فرط حلم

به اشرار خشم کار آب و آذر می‌کند

سر خط امضای او دارد به کف زان رو قضا

در تحکم حکم بر اشیا سراسر می‌کند

با چنین قدرت عجب این است کز امر قدر

درد دردش ساقی دوران به ساغر می‌کند

با تن کاهیده در زندان هارون پلید

دیده از اشک غریبی روز و شب تر می‌کند

با کمال بندگی در زیر زنجیر جفا

سجده‌های شکر بر درگاه داور می‌کند

صحن زندان را ز برق آه آتشبار خویش

چون سپهر نیلگون پرماه و اختر می‌کند

گوئی اندر گوشه غربت ز درد دل هنوز

ناله‌اش گوش ملک را در فلک کر می‌کند

گاه از بیداد هارون جانب ملک حجاز

رو به سوی تربت پاک پیمبر می‌کند

گه بامداد صبا با طفل دلبندش رضا

همچونی قلب پرخون این نواسر می‌کند

کای رضا گویا نداری از دل بابت خبر

کز جدایی وقت مردان خاک بر سر می‌کند

جان بابا هر که در غربت بمیرد از ثواب

یک مسلمانی کفن بهرش میسر می‌کند

من چرا در کندو در زنجیر باید جان دهم

در جهان کی این ستم کافر به کافر می‌کند

گه زیاد حنجر خشک حسین تشنه لب

الامان از خنجر شمر ستمگر می‌کند

گفت شاهدین به شمر بی‌حیا در کربلا

دید چون راسش جدا از ضرب خنجر می‌کند

ترکن ای ظالم گلویم را که تاب تشنگی

هر زمان کام و زبانم پر ز اخگر می‌کند

گر من بی‌کس گنهکارم چرا اندر حریم

از عطش غش عابد تبدار مضطر می‌کند

گوش ده در خیمه‌گاهم تا ببینی چون رباب

ناله و افغان رباب از مرگ اصغر می‌کند

در گذر از کشتن من از کجا چون من کسی

زندگی از بعد مرگ شش برادر می‌کند

تیغ بر حلقم مکش عطشان که قلبم را کباب

داغ عباس جوان تا روز محشر می‌کند

مادر قاسم بود از بهر قاسم نوح‌گر

ام لیلی رود رود از بهر اکبر می‌کند

گر ببیند زینب غمدیده حالم زیر تیغ

بی‌تامل از سر خود دور معجر می‌کند

این چه تاثیر است (صامت) در تو و اشعار تو

هر زمان یک محشری بر پابه دفتر می‌کند

شمارهٔ ۱۶ - در مدح یعسوب الدین حضرت امیرالمومنین(ع)

هر که را خواهند در حشمت سلیمانش کنند

باید اول خاک پای شاه مردانش کنند

آنکه شاهان جهان با تخت و تاج سروری

آرزوی آستان بوسی ز دربانش کنند

آن خدایی را کز او از بس خدایی دیده‌اند

فرقه‌ای تهمت بر او بندند و یزدانش کنند

آنکه هنگام سواری در فلک فوج ملک

ماه را نعل سمند برق جولانش کنند

لاف یکرنگی چو زد با قنبرش خورشید را

تا ابد هر شب بدین عصیان به زندانش کنند

آنکه در مرحب کشی گیرد چو تیغ سرفشان

بال جبریل امین را فرش ایوانش کنند

صالح و شیث و شعیب و هود و داود نبی

جمله کسب معرفت اندر دبستانش کنند

هفت ایوانش کلاه مهر و مه از سر فتد

سر به بالا چون برای سیر ایوانش کنند

نیست واجب نیست ممکن بلکه اندر عقل و نقل

نی همین و نه همان هم این و هم آتش کنند

یک جو از مهر علی آید فزون اندر عیار

با عبادت‌های کونین ار که میزانش کنند

دردمندان را سر کویش نه گر دارالشفاست

حیرتم آن درد را پس با چه درمانش کنند

پیکری باریک گردد در عبادت گرچه مو

بی‌ولایش هیزم نیران سوزانش کنند

حبّه‌ای از حب وی گر در دل کافر بود

در قیامت قاسم فردوس و نیرانش کنند

چرخ اگر باشد نباشد خم چه در تعظیم او

طوق لعنت در گلو مانند شیطانش کنند

تا چه خواهد کرد با آنان که اندر کربلا

در عزای نور عین خویش گریانش کنند

از جفا یعنی حسینش را به دشت کربلا

میهمان سازند و پس لب تشنه قربانش کنند

آنکه شد اسلام از شمشیر بابش کامیاب

کشته شمشیر قوم نامسلمانش کنند

آنکه خورده شیره جان نبی را جای شیر

سیر از جان در عزای نوجوانانش کنند

آن سری کاندر سر دوش نبی می‌کرد جا

جای حرمت در تنور خاک پنهانش کنند

هیچ کس نشنیده شاهی را لب عطشان کشند

پس به نوک سیر چون ماه تابانش کنند

هیچ کس نشنیده جسم بی‌سری را بعد قتل

از سم اسب ستم با خاک یکسانش کنند

کشته بسیار است اما کشته‌ای را کس ندید

بعد کشتن روی خار و خاره عریانش کنند

با همه احسان که در حق یتیمان کرده بود

نیلی از سیلی رخ اطفال ویلانش کنند

کس ندیده راس شاهی را میان طشت زر

خیزران را آشنا با درد دندانش کنند

در جهان نشنیده‌ام (صامت) که چون زن شد اسیر

همچو زینب فرق عریان سنگبارانش کنند

شمارهٔ ۱۷ - در مدح شاه اولیاء(ع)

در لوح چون قلم به سخن ابتدا نمود

دیباچه را به مدح شه اولیا نمود

شاهی که ساخت صف عدوقاع صفصفا

هر جا که رو بیاوری مصطفی نمود

بر جا نهاد کشف غطا را یقین وی

از بس که در بحار معارف شنا نمود

ممکن نبود رویت واجب از این سبب

او را خدای آئینه حق نما نمود

دادش خدا ز علم لدنی بدل فروغ

پس بر تمام گمشدگان رهنما نمود

زد ضربتی به تارک مرحب که تا سقر

هی تاخت با دو اسبه وهی مرحبا نمود

تا چون کلیم رومز جهودان چو شب کند

سبابه را به کندن در چون عصا نمود

بهر ثبوت معنی الا به ذوالفقار

احیا و اهل شرک به تصویر لا نمود

قسام خلد و نار که پیش از صف شمار

از هم بهشت و دوزخیان را سوا نمود

پاس شریعت نبوی را نگاه داشت

بعد از نبی باسم بنی اکتفا نمود

ور نه سگی که بود پلید کم از زنی

کو ادعای منصب شیر خدا نمود

هرکس بچار موجه درد و بلا فتاد

بهر نجات خود بعلی التجا نمود

یاللعجب که با همه قدرت نمود صبر

تا شمر این قدر به حسینش جفا نمود

مظلوم و تشنه‌کام و دل افسرده و غریب

با خنجر از جفا سر او را جدا نمود

در پیش چشم زینب محزون دل کباب

از سم اسب جسم حسین توتیا نمود

بی‌غسل و بی‌کفن بدن سبط مصطفی

عریان به روی خاک به کرببلا نمود

دود از خیام آل نبی رفت تا سپهر

زان آتشی که شمر ستمگر به پا نمود

بیمار را سوار شتر کرد و بی‌جهاز

الحق عجب رعایت زین العبا نمود

رخسار او ز ضربت سیلی کباب کرد

هر جا سکینه زمزمه یا ابا نمود

آن روز شه بدیده زینب جهان سیاه

کاندر خرابه با دل افسرده جا نمود

درمجلس یزید چو بنشست بی‌حجاب

از غصه مرگ خویش طلب از خدا نمود

تا بیشتر زند بدل وی شرر یزید

چوب ستم بلعل حسین آشنا نبود

(صامت) به ماتم شه دین بود نوحه‌گر

تا از جهان مقام بدار بقا نمود

شمارهٔ ۱۸ - در مدح اسدالله الغالب امیرالمومنین(ع)

گر علی بعد از نبی بر مومنان مولی نبود

اسمی از اسلام و از اسلامیان برپا نبود

گر نیفشردی به حفظ بیضه اسلام پای

نامی از شرع و شریعت تاکنون اصلاً نبود

گر نمی‌افروخت از بهر شکست خصم دست

حق‌پرستی در تمام ماسوی پیدا نبود

دفع کفار عرب را کرد شمشیر کجش

ورنه راه راست اندر ین حق بر جا نبود

می نبود آثاری از مالایری و مایری

ذات پاکش گر غرض از خلقت اشیاء نبود

آفتاب و آسمان و کرسی و لوح و قلم

عرش و فرض و هستی و دنیا و مافیها نبود

شد ز نسل آدم و حوا هویدا نسل وی

وین عجب گروی نبودی آدم و حوا نبود

نوح و ابراهیم و الیاس و شعیب و خضر و هود

یوسف و یعقوب و لوط و موسی و عیسی نبود

گر نکردی تربیت اصلاب یا ارحام را

فعلی اندر امهات و فیضی از آبا نبود

نوک شمشیرش حدیث از لام الف لا می‌کند

یعنی از تیغش نبودی حرفی از الا نبود

هل‌اتی را جز حدیث وی نبد شان نزول

قل تعالوا را به غیر از نص وی معنی نبود

می‌سزد او را «سلونی» در منبر نه آنک

معنی حرفی ز قرآن خدا دانا نبود

آنکه را لولا علی بد عمده اسباب کار

در خلافت لایق این دعوی بی‌جا نبود

ای پناه بی‌پناهان یا علی در کربلا

گر تو بودی در بر دشمن حسین تنها نبود

ساقی کوثر تو و بهر لب خشک حسین

قطره آبی در زوال ظهر عاشورا نبود

هیچ لامذهب نکشته میهمان را تشنه لب

خود گرفتم کاب مهر مادرش زهرا نبود

کی کند راس مسلمان را مسلمان بر سنان

در بر گبر و نصاری این عمل زیبا نبود

آن تن نازک که شد از نعل اسبان توتیا

زیب آغوش نبی و سید بطحا نبود

آن سری کاندر بر حق بود دایم در سجود

روی خاکستر به کنج مطبخ او را جا نبود

آل طه را کشیدن جانب بزم و شراب

درخور چوب یزید شوم بی‌پروا نبود

آن نبی کزوی صدای صوت قرآن شد بلند

خوش نما در پیش چشم کافر و ترسا نبود

ماند گر این محشر عظمی به عالم ناتمام

بیش از این دیگر (به صامت) طاقت انشا نبود

شمارهٔ ۱۹ - در مدح جناب مسلم بن عقیل(ع)

مرد را در بذل جان مردانگی پیدا شود

هر که از جان بگذرد این رتبه را دارا شود

امتحان دوستی در زیر شمشیر بلاست

افتخار عاشقان از سود این سودا شود

هر که سرگردان بود چونگو به چوگان محن

باز چون پر کار اندر جای پا بر جا شود

لب معنی را کند هر صورت قرب اختیار

تا مقرب در حریم قرب اوادنی شود

از حضیض پارگین خاک و تن پوشد نظر

تا ز دریایی برون پر لولو و لالا شود

شوره‌زار جسم وی از بارش ابر بلا

پر گل و پر سنبل و پر نرگس شهلا شود

اسل و اعلایی ار در جنس جنان و تن بود

دور چون آزادگان زین اسفل و اعلا شود

جان به جانان می‌رسد از قابلیت بی‌سبب

ذره چون خورشید گردد قطره کی دریا شود

همچو مسلم در جهان باید وجود قابلی

تا مگرنایب مناب زاده زهرا شود

چون حسین فرماندهی خواهد چنین فرمانبری

تا به جای پاز فرمانش بسر پویا شود

نیست ممکن گرچه مدح وی ولی از شوق طبع

باید از نور در ثنایش مطلعی انشا شود

بر جلال و جاه مسلم گر کسی دانا شود

بر سپهر از پله سلم توان بالا شود

روز رزم از کشتن و افکندن بدخواه وی

قابض الارواح را گم هر دو دست و پا شود

زیر سم توسن شخ پویه صرصرتکش

توده غبرا غریق لجه خضرا شود

کورد مادرزاد از خاکقدومش غافلست

ورنه از این توتیا بیناتر از بینا شود

قصه فردوسی سازد محو از لوح خیال

هر که را از خاکیان کوی او ماوا شود

صدق اسلام و مسلمانی ز مسلم بازپرس

تا محقق بر تو این صورت از آن معنی شود

هر که خواهد فر احمد با شکوه حیدری

این کرامت را در او بیند وزو جویا شود

خالق الاشیا ز خلقش خواست تا پشت حسین

چون پیمبر از علی محکم بر اعدا شود

از کراماتش عجب نبود اگر از حکم او

منعکس اندر طبیعت خلقت اشیاء شود

ور ز مهر و ماه نور ظلمت روز و شبان

خلد نیران و جهنم جهت الماوی شود

یافت از قرب حسین با حق تقرب آن جناب

قطره چون واصل به دریا می‌شود دریا شود

از شهیدان جست سبقت در شهادت تا به حشر

کسوت السابقون برقد وی زیبا شود

ورنه با یک شهر دشمن در غریبی کس ندید

سر به کف در جانفشانی یک تن تنها شود

داد در ذیحجه جان در کعبه کوی حسین

تا بلند از همت وی رتبه اضحی شود

هیچ مظلومی چو مسلم دیده دوران ندید

قطعه قطعه پیکرش از تیغ سر تا پا شود

تشنه لب جان داد و می‌دانست گویا تشنه لب

بر سنان راس عزیز سید بطحا شود

همدلی بر سر نبودش تا ز دست کوفیان

وقت جان داد بوی از درد دل گویا شود

داشت با باد صبا این گفتگو در زیر تیغ

سوی گلذار جنان چون خواست ره پیما شود

کای صباگر بگذری در ملک بطحا از وفا

با حسین بر گوچه از احوال ما جویا شود

ای پسرعم آرزو بسیار در دل داشتم

بار دیگر دیده‌ام از دیدنت بینا شود

بی‌خبر بودم که آخر از نفاق کوفیان

وعده دیدار ما در محشر کبری شود

کوفیا بی‌کس مرا کشتند ترسم یا حسین

زین بتر بیداد ایشان با تو در فردا شود

ترسم از بی‌تابی اطفال و بانک العطش

شور مشحر در زمین کربلا برپا شود

رو سوی روم و فرنک اما منه پا در عراق

چشم زینب ترسم از داغ تو خون پالا شود

بر زمین از تیشه بیداد ترسم سرنگون

نخل قد نو جوانان سهی بالا شود

حیف می‌آید مرا کز داغ مرک اکبرت

خم ز بار محنت غم قامت لیلی شود

دست عباس علمدار تو ترسم عاقبت

بهر آب از تن جدا چون شاخه طوبی شود

ترسم از وصل عروس خویش گردد ناامید

عشرت قاسم عزا در روز عاشورا شود

از برای آب ترسم کودک ششماهه‌ات

چاک حلقومش ز پیکان بر لب دریا شود

ترسم آخر پیکرت از بعد کشتن تا سه روز

عور و عریان بیفکن در دامن صحرا شود

ترسم از مهمانی خولیسرت را در تنور

روی خاکستر به طبخ منزل و ماوا شود

بیم آن دارم که اندر کوفه و شام خراب

عترتت گه در خراب گه به زندان جا شود

حیف می‌آید مرا از غنچه لعل لبت

نیلی از چوب جفا چون لاله حمرا شود

(صامتا) بر سر چه داری ترسم از این داستان

محشری چون روز محشر در جهان برپا شود

شمارهٔ ۲۰ - در مدح شاه اولیاء علی مرتضی(ع)

هدهد باد بهاری به چمن گشت برید

کو به برج حمل از حوت قدم زد خورشید

وه از این روز که مانند نوروز

جا باور نک طرب ساخته ا یمن سه عید

ساقیا ساغر می ده که به طرف صحرا

موسم سیر گل و سایه بید است و نبید

سه عید متوالی به یکی روز عیان

که برون از حد و عد هر سه شریفند و سعید

عید نوروز و دگر جمعه وعید اضحی

چشم آفاق به فیروزی این روز برید

عید اضحی ز فدا آمدن از بهر ذبیح

کرده تشریف شرافت ببر از حی مجید

شرف جمعه مقرر شده از روز ازل

ز پی عید محبان محمد ز حمید

سبب شادی نوروز نه تنها این است

کان درو کرده بنا جشن عجم از جمشید

انبیای امم سابقه اندر هر قرن

کرده نوروز عجم را به تمامی تمجید

هر کتابی که ز یزدان به زمین کرده نزول

اندرو داده خداوند از این روز نوید

کبریا ساخته در حرمت این عید شریف

به رسول عربی احمد امی تاکید

اندرین عید نکو ترجمه جاء الحق

به صنا دید جهان پیر و جوان گشته پدید

بعد پیغمبر اکرم که سریراسلام

شد ملوث به تقاضای فساد سه پلید

سر مکنون خدا صهر نبی زوج بتول

به خلافت علم افراخت پس از عید بعید

غازه تازه امروز به رخساره شرع

چو نو ضوئیست که بعد از سه حدث شد تجدید

بود ویران اگر ارکان هدایت غم نیست

که عیان نیز معطل شده با قصر مشید

سر «اکملت لکم دینکم» از قول خدا

گشت «الیوم» عیان پیش موالی و عبید

مدعی را اگر انکار بود گو بر خوان

ز نبی معنی «قدمت الیکم» بوعید

عقل را ساز حکم تکیه به اقوال مکن

که فلانی چه نوشته است به شرح تجرید

باید از تقویت عقل بری پی به اصول

نه به عنوان تعصب نه به طور تقلید

مقتدابودن مفضول به فاضل غلط است

به خدایی که بود اقرب من حبل ورید

یا علی ای که معلق به ولای تو بود

کار پیغمبری و معنی علی و توحید

حب و بغض تو بود باعث خلد و نیران

امر و نهی تو بود کشف یقین و تردید

سند تست به اثبات خلافت یک یک

صحف عهد عتیق و کتب عهد جدید

نیست جز پیروی امر تو بخت مسعود

نیست جز داشتن مهر تو عیش جاوید

چه کند با اثر مرحمتت روی سیاه

چه کند با عدم مغفرتت روز سفید

بغم هر دو جهان جذبه لطف مفتاح

بهر آزادی کونین عطای تو کلید

کندن از مهر تو دل معنی شرک و الحاد

رفتن راه تو سرمایه صدیق و شهید

شرب احباب تو در خلدر حیق مختوم

اکل اعدای تو در هاویه ز قوم و صدید

سخنت در دل دشمن چو دل افعی و زهر

در دل دوست چو بطن صدف و مروارید

علم قرآن ز تو از فعل و اسامی و حروف

فرق فرقان ز تو از فتح و کسر و تشدید

تو به انوار حقیقت به شریعت حامی

تو به احکام نبوت ز ولایت تایید

صف تیغ تو را ساخته قرآن واضح

مبتدا نزل حدید و خبرش یاس شدید

سرورا دادگرا (صامت) عامی چه کند

عمر در کوتهی و مدحت مدح تو مدید

نیست قاآنی و خاقانی و حسان و صهیب

نیست فردوسی طوسی و منوچهر ولید

که به تحسین من از دولت مداحی تو

لب گشایند به شکر نعم رب معید

تا بود مرکز مهر فلکی چرخ اثیر

تا کند مطربی عالم علوی ناهید

لب احباب تو خندان ز تنعم چون گل

دل اعدادی تو لرزان ز تزلزل چون بید

شمارهٔ ۲۱ - قصیده در مدح شاه ولایت امیر مومنان(ع)

هر دم خدنک آفت صیاد روزگار

شیر ارژینی ز بیشه شیران کند شکار

این بختی مهیب چو شد مست وروم گرفت

اندر کف کسی نگذارددگر مهار

مغرور کیف عشرت جام جهان مشو

کاین باده همچو زهر مذابست ناگوار

زنهار تن به نعمت دنیا مکن سمین

کز بعد مرک طعمه مور است و رزق مار

دنیا اگر به قدر پر پشه ضعیف

می‌داشت قدر و رتبه بر آفریدگار

هرگز رو نداشت که یک قطره آب از او

نوشند گمرهان طریقش به اختیار

گاهی گذر به خاک عزیزان خویش کن

بگشا به حالشان نظری بهر اعتبار

بنگر چسان به خاک گران سر نهاده‌اند

بی‌مونس و برادر و بی‌یار و غمگسار

سیمین تنان و لاله رخان و سمن بران

خشخو بنفشه موی سمن بوی گلعذار

حوری روش تذر و منش دلکش و ظریف

نازک میان و غنچه دهان مهوش نگار

آرام جان و روح روان قوت بدن

سرمشق گل طراوت مل رونق بهار

از نقش خال و خط همگی لعبت فرنک

وز عطر روی و مو همگی غیرت تنار

اندر جبین نوشته ببین آیتی متین

از «کل نفس ذائقه الموت» آشکار

چون عاقبت فناست فنائی چنان طلب

کز آن فنا به ملک بقا افندت گذار

کنز عیان چه خواهی بشکن ز تن طلسم

رمز نهان چه جوئی بزدا ز جان غبار

سوقات جان و هدیه تن بر به ارمغان

بر مقدم علی اسد الله کن نثار

سر خدا وصی نبی معنی نبی

کان سخا محیط عطا دست کردگار

دریای جود و فلک وجود و بحار فیض

یعسوب دین طریق یقین مخزن وقار

شمشیر عدل مهد مروت مکان علم

مشکوه حلم و شمع هی میر کامکار

زوج بتول فر قبول آیت وصول

نور ازل فروغ ابد اصل افتخار

سر منشا محبت و سر دفتر وفا

سر سوره اطاعت و سرمشق اعتبار

کهف همم چراغ حرم قبله امم

غیث زمین و غوث زمان باب هفت و چار

فهرست مجد و نقطه تو حیدرا ظهور

سرلوح لطف و مرکز تحقیق را مدار

بنیان شرع و پشت ولایت از او درست

تخفیف شرک و یاری ملت بد و شعار

حصن حیات باره هستی حصار جان

گنجور عمر و میوه قلب امیدوار

از نعمت جهان شده راضی بنان جو

وز رتبت فزون شده قاضی بمور و مار

مرد دغا و صف شکن عرصه قتال

میر مصاف و کارکن روزگار زار

صمصام برق و شعله آتش فشان او

رمزیست اینکه گشت مسمی بذوالفقار

یعنی هر آنکه چاشنی حرب او چشید

اندر دو کون شد بدو فقر مبین دچار

در این جهان به فقر حیات و ندیم مرگ

در آن جهان بفقد جنان و مقیم نار

ای ممکن الوجود که چون واجب الوجود

باشد نظام هر دو جهان از تو پایدار

ای نور لایزال بدین عز و احتشام

وی دست کردگار بدین قدر و اقتدار

در کربلا گذار نکردی چرا دمی

کاورد زینب بسوی قتلگه گذار

در ناله همچون طایر پر بسته در قفس

وز گریه همچو ابر خروشان بنو بهار

هر سو نظر نمود طپان پیکری به خون

هر جا گذر نمود سری از بدن کنار

افتاد همچون پرتو خورشید بر زمین

در بر کشید جسم برادر به اضطرار

لب را به جای خنجر شمر لعین نهاد

لختی نمود گریه بر آن کشته زار زار

پس گفت کای عزیز خدا زاده بتول

ای بی‌کفن فتاده بی‌غسل و بی‌مزار

این بود یاوری تو با کودکان خرد

این بد برادری تو با خواهر فکار

کوسینه که مخزن سر اله بود

کو پیکری که فاطمه پرورد در کنار

این است سینه تو و یا مشت استخوان

این است پیکر تو و یا خاک رهگذر

آن کهنه پیرهن که به تن داشتی چه شد

این جسم پاره را به سُم اسب‌ها چکار

زان جسم سر جدا چو جوابی نیامدش

رو کرد در مدینه به جد بزرگوار

کی جدا تاجدار گذر کن به کربلا

هنگامه شمار ببین ظلم بی‌شمغار

دین تو در میان و حسینیت شهید خصم

نام تو بر زبان و عیالت اسیر و خوار

از تربت رسول نیامد جواب و کرد

رو جانب بقیع که ای مادر فکار

یک دم ز حال دختر زارت خبر بگیر

یک دم بر وی نعش حسینت قدم بگذار

اما فرامشت نشود وقت آمدن

اول برای زینب خود معجری بیار

محروم شد ز جانب یثرب پس آن زمان

رو در نجف نمود به باب بزرگوار

بابا در این زمین دل کافر به حال ما

سوزد نداری از چه گذاری در این دیار

هر کس یتیم بود تو بودیش دلنواز

هر کس غریب بود تو بودیش غمگسار

ما را تو هم بچشم غریبان نظر نما

وین کودکان زخیل یتیمان همی شمار

با مادرم سفارش معجر نموده‌ام

اکنون بود برای حسینت کفن بکار

(صامت) کدام محنت زینب کنی رقم

بهتر که لال گردی و کوشی به اختصار

شمارهٔ ۲۲ - مدح شفیعه روز جزا فاطمه زهرا(س)

چند ز شهوت زنی به پیکر آذر

سوزی از این آتش مکرر پیکر

هستی روان بگرد حشمت پویان

گیری شبها عروس غفلت در بر

گاه در این وسوسه که باشی سلطان

گاه در این روزها که گیری کشور

داشت اگر زندگی ثبات نبی را

«انک میت» نمی‌سرودی داور

چند عزراییل سان به سجده برسیم

چند چو قارون حریص در طلب زر

چون بدوی کو خبر ز بحر ندارد

آب حیوه از غدیر جوئی در بر

دامن دونان بهل ز کف که نروید

هرگز از شوره زار لاله عبهر

عصمت پاکی بجو که شاخه عصیان

غیر ندامت نداده و ندهد بر

گَر گُلِ عصمت نچیده و ندانی

رو به سوی گلستان عفت داور

بضعه خیرالوری حبیبه یزدان

دختر بدرالدجی شفیعه محشر

فاطمه نام و زکیه نفس و ملک جاه

عرش مقام و فرشته خوی و ملک فر

شمسه طاق حیا کتیبه عفت

سیده دو سرا بتول مطهر

ضابطه کاف و نون نتیجه خلقت

واسطه کن فکان زجاجه انور

حسنه و حوا خصال و مریم سیرت

ساره و هاجر کنیز و آیه منظر

طیبه باوقار و عصمت کبری

طاهره روزگار و عفت اکبر

عالمه علم حق محدثه دهر

فاکهه اصطفی عزیز پیمبر

دخت رسول انام ام ائمه

زوج ولی گرام همسر حیدر

هست چنین دختری چنانش بابا

باید چونان زنی چنانش شوهر

مهر بباید به مهر یابد پیوند

ماه بباید به ماه باشد همسر

اعلی آن خانواده که اینش خاتون

ارفع آن آسمان که اینش اختر

آباد آن حجله که اینش خاتون

احسن زان مادری که اینش دختر

روح بود گو چه روح؟ روح مجسم

عقل بود گو چه عقل؟ عقل مصور

دختر اگر این بود نداشتی ای کاش

دایه امکان به بطن الا دختر

نخل امامت ازو گرفته شکوفه

فرق ولایت از او رسیده به افسر

زورق ایمان بوی شناخته ساحل

کشتی عرفان از وی فراشته لنگر

ملک نجابت ز امر اوست منظم

شهر شرافت به فضل اوست مسخر

جاه موبد بعونِ اوست مهیا

عزت سرمد به نصر اوست میسر

آتش و باد آب و خاک عالم و آدم

مَلِک و مَلَک جن و انس کهتر و مهتر

بر درش آنان کنند سجده دمادم

در برش اینان برند هدیه سراسر

تا چه بود مصلحت ز امت عاصی

خواری بی‌حد کشید و زحمت بیمر

زد عمر آتش به آن دری که پی فخر

بودی روح‌الامین مدامش چاکر

آن سگ بی‌آبرو به پهلوی پاکش

زد ز غضب از شکاف در سر خنجر

دخت پیمبر ستاده با تن مجروح

پور قحافه نشسته بر سر منبر

داد از آن تازیانه کف قنفذ

آه از آن ریسمان گردن حیدر

دست خدا را دو دست بست ز بیداد

پهلوی زهرا شکست و خست ز کیفر

یعنی این است اجر و مزد رسالت

یعنی آنست شکر حق پیمبر

آتش این فتنه بود کآتش افروخت

در صف کرب و بلا بطارم اخضر

آری اگر این عمَر به باد نمی‌داد

حرمت آن رسول و حیدر صفدر

طعمه شمشیر آن عمَر ننمودی

تازه جوانان ما ز اکبر و اصغر

گر در آن خانه را نسوخته بودند

بر در آن خیمه کس نمی‌زدی اخگر

غصب فدک گر کس از بتول نکردی

تشنه نگشتی حسین کشته و بی‌سر

گر به سرای علی نریخته بودند

از سر زینب کسی نبردی معجر

گر که علی را رسن نبود به گردن

بسته بغل می‌نگشت عابد مضطر

فاطمه گر ضرب تازیانه نخوردی

لعل حسین کی شد کبود ز خیزر

(صامت) از این غم فزا عزا بنمودی

قلب محبان کباب تا صف محشر

شمارهٔ ۲۳ - در مدح خواجه قنبر(ع)

باید ای خامه بپرداخت ز نو دفتر دیگر

تا بسر بر نهم از مدح علی افسر دیگر

حجت بالغه ایزد منان که بکبهان

نیست اثنی عشری را به جز او سرور دیگر

اذن واعیه حق وصی احمد مکی

که نبدختم رسل را به جز او یاور دیگر

شوهر دختر پیغمبر خاتم که به عالم

بهر این زوجه و آن زوج نبد همسر دیگر

اولین مطلع و دیباچه خلقت که نباشد

به علوم نبوی غیر جنابش در دیگر

طلعت پرده نشین صمد لم یزلی را

نیست در کشور امکان به از او مظهر دیگر

به همه خلق بگویید ز هفتاد و دو منسب

که مرا نیست به جز شیر خدا رهبر دیگر

بسکه دیدم ز علی کار خدایی و شنیدم

بسکه هر لحظه عیان شد رخش از منظر دیگر

شده نزدیک کنم کفر به اقوال نصیری

خلق گیرم که شمارند مرا کافر دیگر

یا علی از چه نکردی گذری سوی حسینت

آن زمان کو نبدش غیر خدا یاور دیگر

به زمین سود جبین گفت وی از گفته جودی

کاش می‌بود مرا بر تن خونین سر دیگر

لب عطشان و دل سوخته و دیده گریان

تا به راه تو جدا می‌شدی از خنجر دیگر

کاش از بهر سر نیزه وزیر سم مرکب

بود از بهر حسین صد سر و صد پیکر دیگر

بهر قربان شدن کوی تو اندر راه امت

داشتم کاش در این دشت بلا اکبر دیگر

تا ز پیکان بلا چاک نمایند گلویش

ای دریغا که مرا نیست علی اصغر دیگر

تا جدا بار دیگر می‌شدی از ضربت شمشیر

کاش می‌بود در انگشت من انگشتر دیگر

ساربان تا که جدا از طمع بند نمودی

کاش دست دگرم بودی و بند زر دیگر

سنگباران بنمودند سرم را بسرنی

کاش چون کوفه و چو نشام بدی کشور دیگر

تا سرم را بنهادی سر خاکستر مطبخ

کاش چون خولی دیگر بدی و کافر دیگر

تا ز کوفه بره شام برندش به اسیری

همچو زینب بدی ای کاش مرا خواه دیگر

شامیان تا بنمایند طمع بهر کنیزی

کاش می‌بود یکی فاطمه‌ام دختر دیگر

شرح سازند مر شمه از دفتر (صامت)

که به هر گوشه ز نو گشته بپا محشر دیگر

شمارهٔ ۲۴ - در مدح خامس آل عبا حضرت ابی عبدالله (ارواحنا فداه)

شاهنشهی که پوشید پیرایه از وجودش

بر قدخود ز هستی کونین و هر چه بودش

حزب اللهی که آمد اندر سپهر تعظیم

چرخ فلک خیامش خیل ملک جنودش

باب الله کهی باشد جبریل را در او راه

هم باعث هبوطش هم مایه صعودش

ثار اللهی که چون زد بر سر گل شهادت

خود خونبهای خونش شد خالق و دودش

وجه اللهی که او را از کثرت محبت

اندر حسین منی ختم رسل ستودش

روح اللهی که کردند این روسیاه امت

ظلمی بر او که عیسی نادیده از یهودش

گر عرش را نمی‌کرد قنداقه‌اش مزین

اینسان به سرفرازی کی تبه میفزودش

از بس وسیع باشد دریای رحمت او

غواص فهم مشکل پیدا کند حدودش

خاکی که آورد باد از کوی زائرانش

کحل الجواهر است آن باید بده سودش

از فیض تربت اوست فرش ار به عرش نازد

ورنه چه سربلندی زین مشت خاک بودش

جنات قرب عدنش گردد اگر میسر

کس را چه احتیاجست بر جنت و خلودش

هستند ریزه‌خوارش در طرف خوان نعمت

شیث و شعیب و شعیا الیاس و خضر و هوددش

دوران سفله پرور با آن عزیز داور

پیمان دوستی بست اما شکست زودش

شاه شهید را بود دایم پی شکستن

تا آن زمان که آورد در کربلا فرودش

کوفی به میهمانی او را طلب نمودند

لب تشنه سربریدند آن فرقه عنودش

گیرم تمام عالم دریای آب می‌بود

جز العطش در آن دشت بهر حسین چه بودش

آن ظالمی که می‌کرد دعوی دین ندانم

پس چون عمود دین را می‌زد بسر عمودش

پرواز حق نکردند وز سنگ کین شکستند

آن جبهه را که می‌بود در خاک در سجودش

هنگام دادن جان هر چند العطش کرد

یک تن خداپرستی فریادرسنبودش

جای کفن ز جسمش از بعد قتل بردند

آن جامه را که زهرا تابید تار و پودش

بر خیمه وی افکند شمر شریر آتش

آنان که تیره و تار شد نه فلک ز دودش

انگشتری وانگشت بر بجدل لعین داد

محروم تا نگردد آن بی‌حیا ز جودش

آن شب که شد سرش را جا در تنور خولی

زهرا به عرش می‌رفت فریاد روی رودش

زینب که از جلالت محسود عالمی بود

بر کوفه تیر طعنه از دل زدی حسودش

گر کوفه بود یا شام هر روز صبح تا شام

چون عندلیب می‌بود نام حسین سرودش

با آن همه محبت کو با سکینه‌اش بود

چون بود اگر که می‌دید آن عارض کبودش

شاهی که بهر حرمت نهی شراب می‌کرد

در بزم شرب دادند اهل زنا ورودش

فردا که نزد داور دعوی برد به محشر

لعل لب پر از خون کافی است بر شهودش

از دور زندگانی (صامت) ندید کامی

کاین ماتم دمادم سیر از جهان نمودش

شمارهٔ ۲۵ - در مدح قمر بنی‌هاشم حضرت عباس(ع)

جهان را دایه دان و خلایق جمله طفلانش

که جای شیر باشد دائماً پر زهر پستانش

خوش آید دامن و آغوش مادر طفل را لیکن

مکن جا اندر آغوش و ز کف بگذارد دامانش

نهد چون بر لبت لبت را جهان از بهر بوسید

تو زیر چشم بنگر جانب تیزی دندانش

عجب بزمی‌ست راحت‌بخش و روح‌افزا و غم‌فرسا

ندانم تا چه می ساقی کند در جام مستانش

بدان کاین میزبان مهمان‌کش کش توئی مهمان

پر است از تیر جای بستر و بر فرش‌ الوانش

اگر با دیدهٔ تحقیق یک دم بنگری دانی

که این حلوایی از حنظل بود لبریز دکانش

چه خاک است این که باشد شحنه غم‌کار فرمایش

چه شهر است اینکه گردیده است شیر مرگ سلطانش

بود بالین بیماری حریم قرب این سلطان

که هنگام غضب گردیده گور تنگ زندانش

چه خواهد کس که تا ایمن شود از زحمت دوران

زمانی گوش دل واکن که گویم چیست درمانش

کشد رخت امان در سایهٔ امن شهنشاهی

که دارد از ازل تقدیر سر در خط فرمانش

مهین ماه بنی‌هاشم لقب مهر سپهر دین

ابوالفضلی که در فضل و شرف بگزید یزدانش

طراز گلشن شاه ولایت قد رعنایش

شعاع عارض مهر درخشان روی رخشانش

نباشد مادرش دخت پیغمبر لیک پیغمبر

به جان دارد عزیزش بل به عزت بهتر از جانش

چه عباس آنکه باشد شمع ایوان شهنشاهی

که از یکتا نزول هل‌اتی گردیده در شانش

چه عباس آنکه باشد نوگل گلزار سلطانی

که جبریل آبرو گیرد ز خاک پای دربانش

چه عباس آن که باشد قوت قلب سرافرازی

که صد چون صالح موسی شتربانست چوپانش

خداوند عدو بندی سخامندی که در بخشش

که چون یک ارزن آید در نظر ملک سلیمانش

بود هر هفت دوزخ شعله از آتش قهرش

بود هر هشت جنت نفخه از روح ریحانش

ضیاء دیده احباب خاک مرقد پاکش

سنان چشم اعدا شعله شمشیر برانش

شجاعت گشت از شاه ولایت منتهی بر وی

چنان کامد ولایت از پدر میراث خوارانش

چو گیرد رایت نصر من الله در صف هیجا

فرود آید دمادم آیت احسن ز کیوانش

شود گر آسمانها فرش زیر سم یکرانش

قضا گوید دریغ این پر هنر تنگ است میدانش

به خاک درگهش ننهد کسی سر گر به تعظیمش

نمی‌دانم به ترک سجده من کمتر ز شیطانش

چو اندر شیوه عهد و وفا ثابت قدم دیدش

دو منصب داد اندر عالم ذر حیّ سبحانش

یکی شغل علمداری شاهنشاه بی‌لشکر

یکی دیگر به دشت کربلا سقای طفلانش

چه بیرق‌دار کز شمشیر بران جدا دستش

چه سقایی که دود آمد برون از کام عطشانش

چو غش کردند طفلان حسین از تشنگی آمد

سکینه با یکی مشک پر آب از چشم گریانش

که ای جان عمو از تنشگی جانم به لب آمد

نه ما آل رسول هستیم چون شد حق احسانش

گرفت آن مشک را عباس و آمد در کنار شط

شطی اندر میان شط روان شد از دو چشمانش

به گفت ای آب پس کو یاریت بر زادهٔ زهرا

لب عطشان گذاری تا به کی در این بیابانش

اگر رحمی نباشد بر حسینت ای فرات آخر

دمی بنگر که از سوز عطش غش کرده طفلانش

در این صحرا حسین تشنه‌لب آمد به مهمانی

تو می‌خواهی که از این آمدن سازی پشیمانش

بگفت این و کفی پر کرد از آن آب با افغان

کند خاموش تا تاب عطش از کام عطشانش

مروت بین که آمد از لب خشک حسین یادش

ز سیل اشک تر شد رشک جیحون طرف دامانش

ز دریا تشنه لب پر کرد مشک آب و شد بیرون

گهی چشمش به سوی خیمه و گه سوی عدوانش

که ناگه شد هجوم آور به قصد آن سرور

سپاه شامی و کردند هر سو تیر بارانش

دو کافر از دو سو آن یک ز سمت راست آن از چپ

جدا کردند از تن بازوی چون شاخ مرجانش

ز قطع دست شد کارش ز دست و او افتاد از پا

برای خاطر اطفال شد همدست دندانش

گرفت آن مشک بر دندان و از کید قدر غافل

که باشد در کمان یک پرتاب پیکانش

شد از دست قضا تیری رها آمد به مشک وی

به خاکش ریخت آب و کرد دیگر سیر از جانش

به خود گفتا بیا عباس بگذر از ره خیمه

به راه نیستی رو کن که پیدا نیست پایانش

ندانم با چه رو دیگر بسوی خیمه رو آری

نما شرمی تو از روی حسین و از یتیمانش

ندانم در کجا بد (صامتا) شیر خدا آن دم

که نگذارد بتازند اسب کین بر جسم بی‌جانش

شمارهٔ ۲۶ - این قصیده از قصاید استادن المعظم مرحوم المغفور المبرور آقا میرزا عبدالمجید المتخلص بوفائی طاب ثراه تیمناً و تبرکاً ثبت شده

پس بدل شبها فروزم شعله از اد وصال

شد شبستان ضمیرم روشن از شمع خیال

رده فانوس طبعم شد بر پروانه‌ها

فکر بکرم بسکه همچون شمع دارم اشتغال

پس به گردون تیر آهم زد شبیخون نی عجیب

چون شهاب از سیر طاهر را بسوزد پر و بال

نی نی از تنگی سینه راه آهم بسته شد

یوسف غم راست زین زندان برون رفتن محال

خاصه اینک کز کلامی با دو صد لاف گزاف

از خریداران یوسف گشته ام چون پیر زال

بر سرم زد مدح شوق نو گل گلزار دین

ما کنعان ولایت اکبر یوسف جمال

سرو بستان حسینی آنکه در کون و مکان

در سجودش خم بود قد الف قدان چودال

آنکه اندر صورت و سیرت بود احمد نظیر

آنکه اندر قوت و قدرت بود حیدر مثال

فیض لعل جانفزایش را بود عیسی مریض

ماه روی پرضیائش را کف موسی ضلال

آنکه از وصف کمالش خامه از تحریر لنگ

وانکه در نعمت جمالش خامه از تقریر لال

هر جمالی از جمال اوست در حد نصاب

هر کمالی از کمال اوست در حد کمال

آن هژیر افکن هنرمندی که در روز دغا

کم بود از پیر زالی در مصافش پور زال

یوسف کنعان اگر ماه جمالش دیده بود

آب می‌شد در چه کنعان ز فرط انفعال

خود یدالله فوق ایدیهم بیان واضحست

قوت بازوی او را در کلام ذوالجلال

دست او دست علی دست علی دست خداست

داستان لحمک لحمی است بر این نکهت دال

گر که اسرار «حسین منی»ات خورده به گوش

دارد این رشته حقیقت تا پیمبر اتصال

نسبت جان و تن است او را بد آن سرور بلی

گر بتن زخمی رسد جان را بود رنج و ملال

ورنه از بهر چه اندر ماتم آن نور عین

سرو قد مصطفی شد در جنان خم چون هلال

آه از آن ساعت که آن شهزاده آزاده کرد

در زمین کربلا با کوفیان عزم قتال

در حرم بهر و داغ به یکسان چون رفت گشت

سیر از جان دیدشان چون ازعطش در قیل و قال

دید زنها را به یک سو بسته لب از گفتگو

در تحیر بر زبانشانگشته گم راه مقال

یک طرف اطفال کوچک سال بهر نان و آب

از نفس افتاده بس کرده عجز و ابتهال

یک طرف از بسکه حیران مانده بر حال حسین

نقش دیوار است گویی زینب آزرده حال

ام لیلی دید چون دارد جوانش عزم جنگ

مات شد ز انسان که از لا و نعم گردید لال

پس وداع به یکسان بنمود آن سرو روان

رو به میدان کرد و گفت ای فرقه خسران مآل

این شه بی یار و بی لشگر که در این سرزمین

یاور دیگر ندارد غیر یک مشت عیال

عندلیب گلشن دینست کاندر این زمین

خنک ظلم کوفیانش اینچنین بشکسته بال

آنکه آمد علت ایجاد تا کی بر شما

از برای قطره بی کند روی سئوال

از چه رو آب حلال او را حرام آمد حرام

خون او را ریختن پس چون حلال آمد حلال

پس به بازوی یلی مانند جد خود علی

کربلا را چون احد بنمود از جنگ و جدال

متقذ بن مره عبدی شکست از تیغ تیز

عاقبت آن شاهباز اوج دین را پر و بال

شبه احمد را ز نو کرد آیت شق‌القمر

ظاهر از پیشانی شمشیر ظلم آن بدفعال

بسکه خون رفتا ز تن مجروح وی یکباره رفت

رشته طاقت ز دست آن جوان خردسال

دیده بست از جان شیرین و در آخر او فکند

دست را در گردن اسب عقاب از ضعف حال

چون حسین آمد به سروقت جوان خویشتن

دید پا تا سر به خون جسم شریفش مال مال

بر کشیده آه از دل پردرد گفت ای نوجوان

ماندن جان بعد تو در تن بود امر محال

در جواب مادرت لیلا چه گویم در حرم

گر بپرسد از من احوال تو ای نیکو خصال

چون دل زار نوایی خوب از سنگ فراق

قلب باب خود شکستی ای مه برج وصال

شمارهٔ ۲۷ - در نعمت فخر کائنات و خلاصه موجودات

نوبهار است و رسد بر شامه از گلشن شمیم

گشته اموات نبات احیا ز تاثیر نسیم

قامت گیتی ز نو تشریف یحیی‌الارض یافت

همچنان از روح یابد زندگی عظم رمیم

گشت قمری را به شاخ سرو در بستان مقام

عندلیب آمد به گلشن گشت در گلشن مقیم

مقری بلبل قرائت کرد از اوراق گل

از پی نعت محمد(ص) آیه خلق عظیم

اشرف اولاد آدم احمد مرسل که او

راه و رسم آدمیت را به آدم از ادیم

شاه یثرب ماه بطحا زیب زمزم فخر حجر

زینت مرو و صفای مشعر ور کن خطیم

جان مکه اخشیجان صفا و مرو ولف

عمر عمره حرمت ابطح خداوند حریم

ذات پاکش باعث تنزیل تنزیل الکتاب

انه راجع بود به روی ز قرآن کریم

شرع وی بود استوار آن روز کامد در جهان

از قلم بر لوح بسم الله الرحمن الرحیم

قطب اقطاب وجود است و وجود او نوشت

بهر استخراج موجودات تقویم قویم

شبهه از کنت نبیا برد از لفظ نبی

ورنه مخفی بود که بوده است حادث یا قدیم

در فضای لی مع‌الله با وجودش قرب سخت

وز نوای یا حمیرا با بشر یار و ندیم

تا بطبل رحمت للعالمین بر زد دوال

کوفت بر سنگ مذلت جبهه ابلیس رجیم

هر که خواهد قصه معراج وی گو بشنود

وصف سبحان الذی اسری ز خلاق علیم

اشتیاق رویت وی داشت اندر کوه طور

رب ارنی زان سبب فرمود موسای کلیم

ورنه می‌دانست چندان کاینسوالش لامحال

نیتس اندر حیز اندیشه از عقل سلیم

فی‌الحقیقه نیست چندان فرق احمد با احد

صحبتی اندر میان افتاده است از حرف میم

گر تقرب یافت آن جان دو عالم از تو یافت

کامد از بحر ذبیحا مژده ذبح عظیم

بود ظرف پاک نور اقدسش ز آن روی شد

از خدا شایسته آن رتبه و فیض عمیم

جا دهد گل را به گلشن باغبان بهر گلاب

پرورد دریا صدف را از پی در یتیم

جمله اشیا بر سر خوان نوالش ریزه‌خوار

حبذا بر این کرامت مرحبا بر این کریم

در مقام ابتلا دیباچه عبداً شکور

روز تسلیم و رضا معنی اواه حلیم

اندکی از ابتلایش کشف شد بهر خلیل

بی‌تامل از جگر زد ناله انی سقیم

قدروی نشناختند امت چو یکتا گوهری

کوفتند در دست خلقی سفله و قومی لئیم

تا کند خاموش انوار احد را در احد

سنگ بر دندان وی زد کافی ز اهل حجیم

آن یکی خار مغیلان بر سر راهش نشاند

ریخت خاکسر به فرقش آن یکی بی‌خوف و بیم

بر اذیت‌های امت صبر کرد و دل نهاد

هیچگه ناورد بر لب شکوه از قلب کظیم

کاش چون نوح نجی فرموده بودی لاتدر

تا شدی آن قوم را منزل بنیران الیم

تاز گستاخی حسینش را به دشت کربلا

قوم کوفی از غم اکبر نسازد دل دو نیم

آه از آن ساعت که جسم اکبر خود را به خون

دید پا تا سر مترجم همچو قرآن کریم

در بغل بگرفت نعشش را و گفت این نوجوان

کاشکی بعد از تو بودی مادر دوران عقیم

نوجوانا بیتو لیلای جگر خون چون کند

در حرم غش کرده از داغ تو با اهل حریم

حیرتم زان نامسلمانی که در خونت کشید

کزچه رو رحمش نیامد بر چنین حسن عدیم

غصه بی‌یاری بابا عجب سیرت نمود

نوجوان از جان و رفتی سوی جنات نعیم

عاقبت رفتی ز دستم اف بر این دنیا که نیست

عهد او با هیچ کس در هیچ عهدی مستقیم

آخرین سنگین‌دلان سخت جان از داغ تو

بر دل من لرزه افکندند چون عرش عظیم

بعدک یا قره عینی علی الدنیا عفی

بی‌رخت از گلشن عالم نمی‌خواهم شمیم

کاش بی‌ماه رخت مهر فلک در باختر

منزوی بد همچو (صامت) یا چو اصحاب الرقیم

شمارهٔ ۲۸ - در مدح عین‌الله الناظره امیرالمومنین(ع)

بتا بیا می گلگون ز نو به ساغر کن

مشام مجلسیان را دمی معطر کن

فسرده گشت دماغم برای راحت روح

بیار ساغر سرشار کام جان تر کن

دلم ز موعظه شیخ شد قرین ملال

برای مسئله عشق جا به منبر کن

به آستانه معشوق اگر بخواهی بار

به عجز رو به سوی آستان حیدر کن

به خاک درگه داماد فاطمه سر نه

مقام خویش ز عرش علا فراتر کن

برای حفظ تن و حرزجان صباح و مسا

مدام نام گرامش ز شوق از بر کن

بدرک وحدت واجب به کسوت امکان

بروی اونگر و سیر صنع داور کن

ایا علی وار شهسوار ملک وجود

بیا و جا بسر منبر پیمبر کن

با عوجاج کشیده است کار شرع نبی

ز ذوالفقار دودم کار کفر یکسر کن

شده تطاول یاجوج شرک عالم گیر

بیا خراب جهان را چو حصن خیبر کن

جهان پیر شد از دود ظلم تیره و تار

ز چهره صفحه آفاق را منور کن

به کام مردم بد نام گردش ایام

ببین وزیر و زبر دهر را به کیفر کن

بنه بکرب و بلا گامی از دیار نجف

نظر به حال حسین غریب بی‌سر کن

به انتظار قیامت نشسته تا چند

به دشت کرببلا سیر روز محشر کن

برای قتل حسینت کشیده خنجر را

سفارش پسرت را بشمر کافر کن

حسین که شیره جان نبی چو شیر مکید

نظر به حنجر خشکش به زیر خنجر کن

بگو بشمر که ای بی‌حیا حسین مرا

گلوی تشنه مکش کام خشک او تر کن

رخ سکینه ببین گشته نیلی از سیلی

بروی نعش پدر التماس دختر کن

پی تسلی قلب شکسته لیلی

بیا معالجه زخم فرق اکبر کن

به عرش می‌رسد از فرش رودرود رباب

علاج تیر گلوی علی اصغر کن

به دست شمر و سنان گشته‌اند اسیر بیا

نظر به زینب و کلثوم بی‌برادر کن

نه چادرش بسر است نه گوشواره به گوش

نگه به فاطمه نوعروس مضطر کن

سر برهنه ناموس کبریا زینب

بین و بهر سرش نیز فکر معجر کن

تن حسین تو عریان فتاده بر سر خاک

کفن برای تن بی‌سرش میسر کن

حسین تو بدن نازنینش ار گویم

چو توتیا شده از سم اسب باور کن

به عابدین نبود طاقت غل و زنجیر

خمیده پیکرش از بار غم سبکتر کن

شهاز (صامت) و خلق دیار دار سرور

بروز حشر شفاعت به نزد داور کن

شمارهٔ ۲۹ - قصیده در مدح مظهر العجائب حضرت امیرالمومنین(ع)

یا علی افتاد از نو بر سرم سودای تو

شد مصوّر باز در دل صورت زیبای تو

با خیابان جنان بس فرقها دارد دلم

کاندر آن طوبی بود در این قدر عنای تو

می‌شود نفی لیاقت سد راه دیدگان

ورنه می‌گفتم که می‌باشد به چشمم پای تو

بود بر روی تراب ای بوتراب اما نبود

چون سر بال ملک پای فلک پویای تو

گشت عین الله وجه الله نامت زانکه بود

باز دایم بر رخ حق دیده بینای تو

سلطنت کس را مسلم می نبودی گر نبود

زیب تاج تاجداران گوهر یکتای تو

رحمت محض خدایی در زمین کس نرست

لاله رحمت به غیر از دامن صحرای تو

خلق موجودات را باعث تو گشتی تا نمود

کشتی ایجاد جا در ساحل دریای تو

تو کلام الله ناطق هستی و نشر علوم

گشت از روز ازل از منطق گویای تو

محضر نبود فیوضات وجودت در جهان

تا چه بخشد در قیامت جود جانبخشای تو

تیغ عالم نگسلد پیوند مهرش تا ابد

هر که استمساک جست از عروة الوثقای تو

از اثر پی بر مؤثر می‌توان برد آفرین

نقشبندی را که بست این صورت والای تو

رسم یکتایی بود مخصوص ذات کردگار

ورنه می‌گفتم کسی نبود دگر همتای تو

غالبت حق خواند و غالی غیر حق پنداشت

گویمت من هست حق را جلوه در مجلای تو

جای اندر کسوت امکان نمودی تا شود

رفع تهمت ورنه بیرونست از امکان جای تو

ای یداللهی که اندر بدو خلق ما خلق

خلقت کون و مکان بُد اولین انشای تو

چیست دنیا چیست عقبا با همه ملک ملک

غیر یک ارزن نیرزد همت والای تو

تو فنای محض بودی در حیات و در ممات

پس چه دارد فرق دنیای تو با عُقبای تو

این بود همت که در دنبال دنیا روز و شب

عالمی جویای او بودند و او جویای تو

حیله‌ها انگیخت تا او را به خود کابین کنی

عاقبت دنیا به تنگ آمد ز استغنای تو

پس تلافی کرد یعنی رفت در عقد یزید

تا بدرد آرد دل پردرد محنت‌زای تو

من چه گویم زاده سفیان با ولایت چه کرد

مو به مو آگاه می‌باشد دل دانای تو

پس چرا بیرون نیاوردی سر از خاک نجف

تا ببیند حال زینب چشم خون پالای تو

آن زمان کاندر سر نعش حسین افتاد و گفت

ای برادر شد چرا خانه سیه مأوای تو

از زمین بردار سر ای کشتهٔ بی‌سر که شد

خوار و سرگردان سکینه طفل بی‌بابای تو

من فدای کام خشک و لعل عطشانت شوم

رنگ را لبی تشنگی بگرفته از سیمای تو

هر چه می‌بینم نباشد از سر شمشیر و تیر

یک سر موئی سلامت نیست در اعضای تو

داغ بر دل تشنه لب تن در زمین سر بر سنا

فرصتی کو تا شمارم درد و محنت‌های تو

شد دل سنگ از برای بی‌کسی‌هایت کباب

یک جوری نبود ترحم در دل اعدای تو

رحم خوبست و از او بهتر بود احیای نفس

پس چرا از قطره آبی کس نکرد احیای تو

ای کلیم کربلا از نوخطان در هر طرف

نور باران گشته اندر سینه سینای تو

قصه قربانیت در خواب اگر دیدی خلیل

تا قیامت سوختی از سوز عاشورای تو

بهر سیم و زر حسین را کشتی ای شمر شریر

لعنت حق بر تو و بر خواهش بی‌جای تو

قلب زهرای مطهّر سوختی گویا نبود

از خدا و مصطفی و مرتضی پروای تو

تیره شد امروز از داغت برادر روز من

تا چه باشد سرگذشت امشب و فردای تو

بر رگ جان (صامتا) زین بیشتر نشتر مزن

شد جهان یکسر خراب از اشک طوفان‌زای تو

شمارهٔ ۳۰ - در مدح شاه لافتی(ع)

ای سروری که مدح سرایی برای تو

کرده به آیه آیه قرآن خدای تو

باشد معین دفتر آزادی سقر

روز حساب دفتر مدح و ثنای تو

کار نبی ز مهر نبوت گرفت سر

از دست قدرت تو و از نقش پای تو

تا روز رستخیز نخواهد شدن تمام

توصیف زور و پنجه خیبر گشای تو

از یمن مولد تو حرم گشت محترم

شد باصفا زمین صفا از صفای تو

از خوف هول روز جزا آورد پناه

افراد ممکنات بظل لوای تو

آدم ز فیض قرب جوا تو یا علی

شد عاقبت بخیر چو نوح از نوای تو

دارد هنوز زمزمه آفرین بر لب

مرحب ز زور و بازوی خیبر گشای تو

هر کسی می‌رود ز جهان وقت احتضار

جان عزیز خویش نماید فضای تو

از چه نیامدی ز نجف سوی کربلا

وقت شهادت شه بی‌اقربای تو

تا بنگری چگونه برد شمر از قفا

سر از تن حسین شه سر جدای تو

تا بنگری چگونه برد شمر از قفا

سر از تن حسین شه سر جدای تو

تا بنگری چگونه کند عجز و التماس

در پیش شمر زینب بی‌آشنای تو

چون شمر کرد جا بسر سینه حسین

خالی به دشت کرببلا بود جای تو

خولی نهاد بر سر خاکستر تنور

راس حسین تشنه لب با وفای تو

آحر زنی، فائی کوفی بروی خاک

خاکستری شد آینه حق نمای تو

گویم ز دست بسته کلثوم در طناب

یا طوق ظلم و گردن زین العبای تو

شاها به وقت مرک دل (صامت) حزین

باشد در انتظار امید لقای تو

شمارهٔ ۳۱ - مولودیه در مدح خامس آل عبا(ع)

شادی و غم باز توام در جهان برپاستی

چیست این شادی که سوک غم از برپاستی

شش جهت خندان و گریان نه فلک محزون و شاد

رنج و راحت آشکار از اسفل و اعلاستی

این بهار شادمانی از خزان دارد نشان

آب و آتش جمع پنداری به هم یک جاستی

در تفکر هر چه عاقل اندرین صحرا بود

در تحریر هر چه مجنون اندرین بیداستی

تا چه حادث مر قضا را اندرین شورش بود

تا چه باعث مرقدرا اندرین غوغاستی

در شکایت گویی از هر دبیحا هاجریست

در کراهت مریمی از زادان عیساستی

هیچ دانی این اشارت از کدامین مولد است

یا از این صورت چه اندر خاطر معناستی

لب معطر سازم از گفتار و گویم آشکار

عید مولود عزیز سید بطحاستی

قره العین بتول و مصطفی یعنی حسین

آنکه در طومار خلقت اولین انشاستی

آنکه از فیض ظهور نور روی انورش

تا ابد روشن چراغ دوده طاهاستی

آنکه تا لعیای حورا گشت به روی قابله

مفتخر از حوریان در جنه الماواستی

گر نبودی مقصد و مقصود ایجاد دو کون

کلک قدرت صورت امکان نمی‌آراستی

جلوه‌گر در صورت امکان نکردی ذات او

فرق ممکن درک واجب از میان برخاستی

سینه پاکش کنوز علم علام الغیوب

قلب پاکش مخزن اسرار ما اوحی‌ستی

نسبت ذاتش به اشیاء ذره است و آفِتاب

کز شعاع شمس یعنی ذره پابرجاستی

ذات پاکش ذات حق را مظهر و مظهر بود

زانکه اندر نفی لاخود قائل الاستی

واجبش خواندن نشاید بل ز فرط اتحاد

آنچنان ماند که گویی واحد یکتاستی

سایه را نتوان که گویی آفتاب انور است

بلکه بود وی گواه بیضه بیضاستی

اسم نار از فعل ناریت مسمی شد به نار

تا چه از اسم و مسمی فرق در اشیاستی

بس بود بهتر موثر دیدن آثار او

آب دریا در سبو خود شاهد دریاستی

کیست یا رب این حسین کز یاد نام نامیش

چشمه هر چشم طوفان‌زا و خون پالاستی

گر بود عشرت و گر شادی که دایم در نظر

دوستانش را زوال روز عاشوراستی

بی‌کی‌هایش چو در خاطر مجسم می‌شود

گویی اندر گفتگو با لشگر اعدادستی

از پی اتمام حجت کرد روبر ابن سعد

دید چون در کشتنش از هر طوف غوغاستی

کی ستمگر آن حسینم من که جداطهرم

احمد مرسل شفیع محشر کبراستی

آن حسینم من که بابم حیدر صفدر بود

مادر نیک اختر من زهره زهراستی

آن حسینم من که موجود از طفیل جود من

جنت و حور و قصور و کوثر و طوبی‌ستی

آن حسینم من که موجود از طفیل جود من

جنت و حور و قصور و کوثر و طوبی‌ستی

آن حسینم من که جبریل امین در خدمتم

سربلند از ساکنان عالم بالاستی

آن حسینم کز شرف قنداقه‌ام در عهد مهد

بر سر بال ملک راه فلک پوپاستی

این زمان چون شد که آهم از شرار تشنگی

شعله افروز از زمین تا گنبد خضر استی

آخر ای ظالم من بی‌کس که کافر نیستم

ظلم بر هر کس که بی‌کس شد دگر بی‌جاستی

مردم از تاب عطش ز آبی مرا احیا کنید

از شما گر یک مسلمان اندرین صحراستی

این منم اندر بیابان با همین مستی عیال

این ستمها کی روا بر یک تن تنهاستی

از برای کشتنم داغ علی اکبر بس است

تا قیامت حسرت داغش بدل برجاستی

ای لعینان آب عالم را اگر قسمت کنند

قطره آبی روا اندر جهان بر مهاستی

هیچکس باور ندارد در جهان گر بشنود

تشنه لب شاهی قتیل اندر لب دریاستی

راضیم با این همه جور و جفای کوفیان

لیک دارم خواهشی کو گفتنش اولاستی

پای مگذارید اندر خیمه‌ام تا زنده‌ام

گر شما را از حریم من سر یغماستی

(صامتا) دیگر چرا در انتظار محشری

هر دم از نو محشری از شعر نو برپاستی

شمارهٔ ۳۲ - در مدح قاتل المشرکین امیرالمومنین(ع)

خواهی اگر مس تن خود کیمیا کنی

غواص‌وار در یم دریا شنا کنی

باید علی الدوام به گلزار زندگی

چون عندلیب منقبت مرتضی کنی

صغرای این مقدمه شد چیده در الست

تکلیف این نتیجه تو باید ادا کنی

کبرای وی به عالم امکان کند بروز

گر غوص در معانی قالوا بلی کنی

گر در حقیقت سه موالید بگذری

یک یک توان سعید و شقی را جدا کنی

سهل است اگر که کار خدایی کند علی

باید ز بندگیش تو کار خدا کنی

ای نفس قدرت احدی یا علی مگر

خوانم تو را خدا ز خدایی ابا کنی

با آنکه کن فکان عدم صرف می‌شود

سبابه از اشاره بأرض و سما کنی

حکم ار بعکس خلقت اشیا کنی رقم

معدوم را وجود و فنا را بقا کنی

کردی به ممکنات خلقت اشیا کنی رقم

معدوم را وجود و فنا را بقا کنی

کردی به ممکنات تجلّی ز بزم قرب

تا یاری پسر عمّ خود مصطفی کنی

وز نوک ذوالفقار سر سرکشان دهر

غلطان بروز معرکه در پیش پا کنی

ورنه ز جیب غیب در این آشیان پست

با آن علو مرتبه جا از کجا کنی

قربان حلم و حوصله و قدرتت شوم

خوش بود گر عنان تحمل رها کنی

یعنی برای نصرت فرزند خود حسین

یا ذوالفقار رو به صف کربلا کنی

اول برای العطش کودکان وی

تحصیل آبی از سپه بی‌حیا کنی

کردند دست‌های علمدار او جدا

بر پا برای سستی دشمن لوا کنی

آن ظالمی که قاسم او را برید سر

با تیغ قهر شادی او را عزا کنی

از منقذ بن مرّه مردود سنگدل

خون علی اکبر خود ادّعا کنی

صبر آنقدر که شمر سر سینه حسین

بنمود جا و باز تو در خلد جا کنی

می‌خواستی ز ضربت سیلی شمر دون

امدادی از سکینه بی‌اقربا کنی

یا آن زمان که در کف دشمن اسیر شد

خود را به چشم زینب خود آشنا کنی

از این مه گذشته چه خوش بود گر به شام

دلجویی از غریبی زین العبا کنی

در مجلس یزید ز حق بی‌خبر نظر

بر آن سر بریده و طشت طلا کنی

(صامت) بس است فخر تو در روز رستخیز

نزد رسول دختر خود را چو واکنی

شمارهٔ ۳۳ - در مدح قاتل کفار وصی احمد مختار است

تو را چون جمع شد امروز اسباب توانایی

چرا غافل از اوضاع پریشانی فردایی

جهان و استراحت صحبت سنگ و سبو باشد

چرا بر شیشه عفلت فکندن سنگ دانایی

جهان چو خانه زنبور پرنیشست و نوش وی

تو گویی معدن قندست یادکان حلوایی

به غر قاب فنا افتاده و بازیچه پنداری

به گرداب هلاکت اندرو گرم تماشایی

با فسون عجوز دهر دل را کرده مایل

تویی چون کودک نادان و اورندیست هر جایی

پی سودا در این بازار از سود وز یان بگذر

مگر آسوده در منزل از این بازار باز آئی

چو اسباب شنایت نیست در قلزم مکن ماوی

شنا اگر می‌تواند غوطه‌ورگشتن به دریایی

بود وقت رحیل و توشه بسیار بایستی

که بی‌پایان بود در پیش راه دور صحرایی

برو در سایه نخل امیدی جا و ماوی کن

که چینی میوه عزت از او بی‌نخل خرمایی

چراغی بر افروزان به مشکوه دل ای غافل

که از دامن‌فشانیهای جهلش نیست پروایی

چراغ چشم عالم کیست جز نوباوه آدم

علی داماد احمد محرم اسرار یکتایی

نبودی گر وجودش ریشه باور بر هستی

نبود عالم نبود آدم نه دنیایی نه عقبایی

به همره داشت گردی از سر کویش که عیسی را

مخلع گشت سر تا پا به تشریف مسیحایی

اگر مهرش نبد مشاطه روی ماهرویان

عروس حسن ننهادی قدم در ملک زیبایی

اگر در گردش لیل و نهار او نهی فرماید

کلید روز و شب را گم کند این چرخ مینایی

اگر دربانش از شاهان نماید منع فیروزی

اگر دارا بود دیگر نبیند روی دارایی

بنوشد آبشور از چشم صیادان ز عدل وی

به شهرستان گذارد پا اگر آهوی صحرایی

بروز لافنی الاعلی گردید حق ظاهر

وگرنه بود کی اصلا بروز لا والائی

زهی شاهی که فرد انتخاب دفتر هستی

به نام نامیش ا بندگی گردیده طغرائی

دو بیت از گفته مجذوب سازم زیب این خامه

ولی اندر علو رتبه صد چندان تو بالایی

تویی آن نقطه بالای فاء فوق ایدیهم

که در وقت تنزل تحت بسم الله را بائی

نبد گر پای لغزش در میان البته می‌گفتم

که در حقت نصیری زد کلام پا برجایی

تو داری نعیم نعمت خوان فرضنائی

تو دارای سریر رتبت سر فاوحائی

تو ممدوح و خدا مادح خطاب انماشانی

ز حق منصوص نص آیه انا فنحنائی

زبان وحی یکتایی و از برهان این معنی

که همدم با کلیم الله اندر طور سینایی

به عجز خویشتن شد معترف (صامت) ز مدح تو

که نبود خامه را در وادی تحریر یارایی

الا تا هست از خط شعاعی در جهان جدول

ز مهر چهر رخشان هر سحر در عالم آرایی

تن اعداء تو مانند قارون در زمین پنهان

هواخواه تورا سر بگذرد زین خنک خضرائی

غزلیات

شمارهٔ ۱ : آتش عشق کنون سوخت دیگر پیکر ما

شمارهٔ ۲ : چنان به سوخت شرار غم تو جان مرا

شمارهٔ ۳ : تا به خاک قدمت روی نیاز است مرا

شمارهٔ ۴ : بلندآوازه بلبل در گلستان کرد دستان را

شمارهٔ ۵ : باز آراسته بینم صف مژگان تو را

شمارهٔ ۶ : از پس عمری که بگشود آن جفا جو دیده را

شمارهٔ ۷ : آشنا منما به گیسوی پریشانه شانه را

شمارهٔ ۸ : گرفته نور ز داغ جگر نظاره ما

شمارهٔ ۹ : تلخی صبر است بس بر طبع شکر ریز ما

شمارهٔ ۱۰ : همین بود سبب دیر آشنایی ما

شمارهٔ ۱۱ : کنون کافتاد دور حسین با این زلف و چوگان‌ها

شمارهٔ ۱۲ : ای خوش آن روز که دل به هر غمت جایی داشت

شمارهٔ ۱۳ : به دامنم نبود گر دل فکار منست

شمارهٔ ۱۴ : اختلاف اهل دل خوبس اهل دل کجاست

شمارهٔ ۱۵ : از تیر خطا کردن تو دل گله‌مند است

شمارهٔ ۱۶ : تبسم لبت از لعل آبدارتر است

شمارهٔ ۱۷ : خنده‌ات نوش لب ز آب بقا شیرین‌تر است

شمارهٔ ۱۸ : اطراف رخت را خط شبرنگ گرفته است

شمارهٔ ۱۹ : ز خوب و زشت جهان یار ما به ما کافی است

شمارهٔ ۲۰ : گرچه هر تیر جفا کز تو رسد مطلوبست

شمارهٔ ۲۱ : جلوه گر گردد چو حسن او را جفایی لازمست

شمارهٔ ۲۲ : در سر کوی وفا عشاق را منزل یکی‌ست

شمارهٔ ۲۳ : کشتن منصور نزد عاشقان دشوار نیست

شمارهٔ ۲۴ : مرد خدا فریفته مال و جاه نیست

شمارهٔ ۲۵ : به غیر جلوه رویت مرا بهاری نیست

شمارهٔ ۲۶ : جز مهر تو ای مه سروکارم به کسی نیست

شمارهٔ ۲۷ : فلک همان نه تو را مهربان به ما نگذاشت

شمارهٔ ۲۸ : مرد عاشق‌پیشه از کفران نعمت ننگ دارد

شمارهٔ ۲۹ : خوش آن تنی را که مو به موی شکنج زلفت بتاب دارد

شمارهٔ ۳۰ : ای دل از این ناله گر تاثیر می‌خواهی ندارد

شمارهٔ ۳۱ : سر دار محبت سر فرازی برنمی‌دارد

شمارهٔ ۳۲ : قیمت به خود از عشق تو ارزان بگذارد

شمارهٔ ۳۳ : طره صیادی مرا در زلف خود زنجیر کرد

شمارهٔ ۳۴ : غمت آن روز که جا در دل ویرانم کرد

شمارهٔ ۳۵ : دو شینه دل از دوری دلبر گله می‌کرد

شمارهٔ ۳۶ : دلم بهانه رویت زیاد می‌گیرد

شمارهٔ ۳۷ : دگر دل بهر بدنامی ره تدبیر می‌گیرد

شمارهٔ ۳۸ : در این ویران سر بی‌جا کسی منزل نمی‌گیرد

شمارهٔ ۳۹ : هر زمان بویی از آن جعد سمن‌سا می‌رسد

شمارهٔ ۴۰ : هجوم غم رسید اندر دل و راه فغان گم شد

شمارهٔ ۴۱ : دو زلفت ای صنم چون عقرب جرار می‌ماند

شمارهٔ ۴۲ : همیشه افسر فرماندهی بر سر نمی‌ماند

شمارهٔ ۴۳ : تا مرا گردن به طوق آشنایی بسته‌اند

شمارهٔ ۴۴ : چینیان در چین گر از زلف تو چینی داشتند

شمارهٔ ۴۵ : خوبان اگر که منع نگاهی به ما کنند

شمارهٔ ۴۶ : دمی که باده عشترت بتان به جام کنند

شمارهٔ ۴۷ : کسی که در صف مستان به احتراز نشیند

شمارهٔ ۴۸ : پیش از آنی که محبت به جهان باب نبود

شمارهٔ ۴۹ : من نمی‌گویم چرا با دوستانت کین بود

شمارهٔ ۵۰ : تنک بر جان در گلو راه نفس کی می‌شود

شمارهٔ ۵۱ : دلم دائم ز هجرت خویش را بیمار می‌خواهد

شمارهٔ ۵۲ : از قفس راندی و گفتی روز که آزادی دگر

شمارهٔ ۵۳ : هر چه خواهی بر من ای دنیا ز تلخی تنگ گیر

شمارهٔ ۵۴ : آن مشک که در چین به صدا اعزاز خرندش

شمارهٔ ۵۵ : ز بسکه در غم روی تو انتظار کشیدم

شمارهٔ ۵۶ : اگر از بی‌وفایی‌های تو حرفی به لب دارم

شمارهٔ ۵۷ : تا سرو کار بدان طره پر خم دارم

شمارهٔ ۵۸ : ترک دین و دل نمودم ترک جان هم می‌کنم

شمارهٔ ۵۹ : ما از دو کون پای به دامن کشیده‌ایم

شمارهٔ ۶۰ : دوش با پیک خیالت گفتگویی داشتیم

شمارهٔ ۶۱ : بس که در باغ رخت محو تماشا ماندیم

شمارهٔ ۶۲ : روزگاریست که ما طالب دیدار توئیم

شمارهٔ ۶۳ : نگارا زخم دل را مرحمش کن

شمارهٔ ۶۴ : دلی کز عشق مفتون نیست یا رب پر ز خونش کن

شمارهٔ ۶۵ : شد از آن روزی که صحرای جنون ماوای من

شمارهٔ ۶۶ : نمی‌دانم شب هجر تو را باشد سحر یا نه

شمارهٔ ۶۷ : رخت را ماه می‌گفتیم اگر مه داشت پیرایه

شمارهٔ ۶۸ : چه خوش بود ار ز عشق اول دلی شیدا نمی‌کردی

شمارهٔ ۶۹ : خوش به حال آن که روز بی‌کسی یارش تو باشی

شمارهٔ ۷۰ : در شهرت ریا شد عمرم تمام نیمی

شمارهٔ ۷۱ : تا کی از بخت فرو بسته گره وا نکنی

شمارهٔ ۷۲ : مردم از تیر بلایت امتحانم می‌کنی

شمارهٔ ۱

آتش عشق کنون سوخت دیگر پیکر ما

بعد از این تا چه کند باد به خاکستر ما

کوس آزادی ما سر و صفت گشت بلند

سوخت بابرق محبت همه بال و پر ما

می‌شود کشتی تن زود غریق یم اشک

نشود سستی اندام اگر لنگرها

همه نقشی نبود نقش کف پای نگار

بر وای خاک تو خود راهنما همسر ما

موسم خرج معین شود و وقت حساب

حالیا فاش بود قلبی سیم و زر ما

فلک از گردش وارونه مترسان ما را

زآنکه از دفتر تو فرد شده اختر ما

(صامت) آسوده نشین در کف همت دوست

که نبسته است کمر هیچ کس از کیفر ما

شمارهٔ ۲

چنان به سوخت شرار غم تو جان مرا

که باد می‌نبرد مشت استخوان مرا

تنم ز ضعف چنان شد که کهربا یک دم

چون کاه جذب کند جسم ناتوان مرا

حدیث مهر و وفای تو کم نخواهم کرد

چون شمع گر ببری هر نفس زبان مرا

در این چمن منم ای مرغ کز سیه روزی

نخست برق فنا سوخت آشیان مرا

مکن به بلبل زار این قدر ستم ترسم

روم ز باغ و دگر نشنوی صدای مرا

اگرچه در طلبش جا ندهم خوشم که به دهر

نشان نداد کس آن یار بی‌نشان مرا

به خنده گفت برو (صامتا) فسانه مخوان

هزار همچو تو نتوان کشد کمان مرا

شمارهٔ ۳

تا به خاک قدمت روی نیاز است مرا

کعبه کوی تو خلوتگه راز است مرا

حاجیان را حرم کعبه خوش آید لیکن

قبله روی تو خوش‌تر ز حجاز است مرا

با وجود تو نظر باری بی‌جا عیب است

روی بنما که گه راز و نیاز است مرا

فخر زاهد همه از مسجد و محراب بود

طاق ابروی تو محراب نماز است مرا

از تماشای گل و سیر گلستان سیرم

دیده تا بر رخ نیکوی تو باز است مرا

دفتر غصه دلی طی نشود روز جرا

بسکه دور از شب هجر تو دراز است مرا

(صامتا) ره بسوی ملک حقیقت نبری

تا بسر شورش اقلیم مجاز است مرا

شمارهٔ ۴

بلندآوازه بلبل در گلستان کرد دستان را

که در جای بلند آنجا نباید داد بستان را

تقاضای جهان کرد از چمن آواره بلبل را

که تا سرمنزل زاغ و زعن سازد گلستان را

به جای بغی و عدوان خهوشتر آن باشد که بنوازی

به شکر روزگار بی‌نیازی تنگدستان را

کلید دولت وارستگی کی اوفتد بر کف

ازاین ده روزه دنیا به دنیا پای بستان را

پرشان کرده از بهر ریاست کار عالم را

خدایا در دین داری بده دنیاپرستان را

یقین دارم که از داروی پر زهر اجل چیزی

نیارد بوی هشیاری به مغز این تازه مستان را

مگر (صامت) شود ظاهر به عالم مهدی غائب

که تا اندازد از پا ریشه این مکر و دستان را

شمارهٔ ۵

باز آراسته بینم صف مژگان تو را

عزم غوغا بود آن نرگس فتان تو را

کاش آید مه کنعان و ببیند در بند

بس جو خود بی سر و پاطره افشان تو را

دعوی حسن به یوسف نشدی راست به مصر

گر نکردی وطن آن چاه ز نخدان تو را

حق نعمت نشناسد بر اهل بصر

هر که از دیده برآرد بر پیکان تو را

آشیانی نشدش یافت ز دل بر سر دل

موبه موست چو دل زلف پریشان تو را

نرساند به لبش جام تجلی می عشق

هر که نازد به نظر گردش چشمان تو را

به تامل چه کشی تیغ به قتل (صامت)

خونبها نیست صف حشر شهیدان تو را

شمارهٔ ۶

از پس عمری که بگشود آن جفا جو دیده را

روی ما بیدار کرد آن فتنه خوابیده را

نرم کن یا رب دلش را کز جدایی بگذارد

جز دعا نتوان نمودن دلبر رنجیده را

شیوه بلبل بود فریاد از روز نخست

شیون آموزی چه حاجت شخص ما تمدیده را

خونخور و خاموش همچون غنچه سر بسته باش

همچون گل منما به کس این نامه پیچیده را

همچو شمع از سر بریدن شعله‌ام افزون شود

گرچه یارای سخن نبود سر ببریده را

دیدی ای دل عاقبت بر من چسان بیگانه کرد

جور آن برگشته مژگان بخت برگردیده را

ای که منع (صامت) از افغان نمودی کس نکرد

منع دست و پا زدن صید به خون غلطیده را

شمارهٔ ۷

آشنا منما به گیسوی پریشانه شانه را

آگه از سر دل خلقی مکن بیگانه را

دل به خال کنج ابرویت قانعت کرده است

مرغ من دیگر ندارد میل آب و دانه را

اشک چشمم باعث آبادی تن گشته است

ای که گفتی سیل ویران می‌نماید خانه را

آن که رسم شعله افروزی نشان شمع داد

شیوه پرسوختن آموختن او پروانه را

من دل از کف داده محراب ابروی توام

بعد از این کاریندارم کعبه و بتخانه را

دل به زلف آخر از شور جنون پیوسته شد

آگهی لازم بود دیوانگری دیوانه را

یک دم از راحت ندارم بهره گویا ریخته است

طرح ریز (صامت) از غم طرح این کاشانه را

شمارهٔ ۸

گرفته نور ز داغ جگر نظاره ما

که آفتاب برد حسرت ستاره ما

درستکاری ما را همین طریق بس است

که هیچ آنیکه نشکست سنگ خاره ما

کسی ز صحبت ما دو رشد که نا اهلست

کدام پنبه خطر دیده از شرار ما

کلام عشق و هوس را چه سازگاری نیست

از آن سبب بود از سایه هم کناره ما

به غیر حرف وفا و محبت ای زاهد

چه دیده که نیائی تو در اراده ما

برهنه پائی ما کاشت تخم آبله را

شود مبارک ما خلعت دوباره ما

علاج اشک ز مژگان چه می‌کنی(صامت)

به لخت لخت جگر کرده خو قناره ما

شمارهٔ ۹

تلخی صبر است بس بر طبع شکر ریز ما

شور شیرنی نمی‌خواهد به سر پروز ما

سر به جز آغوش زانو جا نمی‌جوید دگر

بار دوش کس نگردد بعد از این شبدیزما

شش جهت رانی همین شد ز ابر مژگان عرصه تنک

نه فلک دارد حذر از خنجر خون ریز ما

عشرت گلزارها شد بر هزاران واگذار

غنچه داغ است گلهای نشاط انگیز ما

شد به عکس اجتناب مردم پرهیزکار

بر در دلها نرفتن لقمه پرهیز ما

بحث قیل و قال خود را بنگر ای زاهد دگر

بی‌سبب از جا مرو از حرف الفت خیز ما

(صامتا) در دور ما مشق هوش منسوخ شد

بندر عشق و محبت شد دگر تبریز ما

شمارهٔ ۱۰

همین بود سبب دیر آشنایی ما

که زود گل نکند آتش جدایی ما

چه دیده‌ایم ندانم ز عشق‌بازی تو

چه جسته تو ندانم ز بی‌وفایی ما

به زیر خنجر آن شوخ عجز و لابه مکن

دلا عبث مشکن کاسه گدایی ما

به رفع تهتم قتلم سیاه‌پوش شده است

دو چشم شوخ تویعنی بود عزایی ما

در آن مقام که از صرف عمر می‌پرسند

تو هم بگوی که (صامت) بود فدایی ما

شمارهٔ ۱۱

کنون کافتاد دور حسین با این زلف و چوگان‌ها

سر ما و به راه عشق بودن گوی میدان‌ها

درین درگه محرم مزن بهر گشایش دم

که اینجا بس شهان را سر شکست از چوب دربان‌ها

از این دریای پهناور به زودی رخت بیرون بر

که عمری بایدت سر کوفت بر سنگ بیابان‌ها

مرو در طور ای موسی بیا در کوی مشتاقان

بسی انوار طالع بین از این چاک گریبان‌ها

گذشت آن عهد نوح و قصه دریا و طوفانش

که او یک بار طوفان دید ما هر لحظه طوفان‌ها

نسیم صبحگاهی کن گذر ز آنجا که می‌دانی

بگو ای دوستان آخر چه شد آن عهد و پیمان‌ها

شما ساکن به گلشن‌ها و ما سرگرم گلخن‌ها

ز (صامت) هم به یاد آرید در طرف گلستان‌ها

شمارهٔ ۱۲

ای خوش آن روز که دل به هر غمت جایی داشت

سر سودازده با مهر تو سودایی است

هر چه سوز دلم از درد فراقت غم نیست

کاشکی شام غمت و عده فردایی داشت

گفت از دامن مقصود مکش دست ای کاش

دل شوریده من تاب و توانای داشت

خانه بر دوش کسی یاد ندارد چون من

باز مجنون به جهان گوشه صحرایی داشت

هر کجا رفتم اگر کعبه و گر بتکده بود

دیدم از زلف تو یک سلسله برپایی داشت

روز و شب در قفس سینه دلم ناله کند

آه اگر رخنه از بهر تماشایی داشت

کور خوانده است مراز اهد مغرور ای کاش

سود خود دیدی اگر دیده بینایی داشت

هر قدم در ره عشقت که نهادم دیدم

خسته و مانده چه من آبله برپایی داشت

عاقبت دست تقاضای قضا برهم زد

هر کجا دید کسی عیش مهیایی داشت

(صامتا) هر که من و عیش مرا دید به خویش

گفت ای کسی که جا بر لب دریایی داشت

شمارهٔ ۱۳

به دامنم نبود گر دل فکار منست

گواه خون شدن قلب داغدار منست

همیشه جیب و کنارم ز اشک دیده‌تر است

بدان بهار که نبود خزان بهار منست

ز بس به گوش گرفتم چو باد پند کسان

همین سزای منست این که در کنار من است

ز بعد قتل مشورید خون ز چهره مرا

چرا که از ستم یار یادگار منست

ز تیر حادثه دهر پر بر آوردم

دمی نگفت که این ناتوان شکار منست

هزار قاصد افغان برش روان کردم

شبی نگفت غریبی در انتظار منست

اگر به قتلگاه عاشقان روی (صامت)

چو نای نی شوی ناله نوای من است

شمارهٔ ۱۴

اختلاف اهل دل خوبس اهل دل کجاست

آنکه حل سازد یکی از این همه مشکل کجاست

روزگاری شد که سرگردان دشت حیرتم

یک نفر پیدا نشد تا گویدم منزل کجاست

غرقه در دریای خودبینی شدم دردا که نیست

ناخدای کاملی تا گویدم ساحل کجاست

لیلی ما را همی گویند کاندر محمل است

کس نمی‌گوید کدامین کاروان محمل کجاست

من که هرگز بر جنون خویش منکر نیستم

با من مجنون نمی‌گوید کسی عاقل کجاست

دانه امید بس در مزرع دل کاشتم

گر حقیقت داشت پس آن دانه را حاصل کجاست

(صامتا) هر کس به جز من دور از دلدار ماند

پس در این درگه ندانم بنده مقبل کجاست

شمارهٔ ۱۵

از تیر خطا کردن تو دل گله‌مند است

ای سخت کمان قیمت یک تیر تو چند است

هر چند بود بخت من غمزده کوتاه

الحمد که اقبال تو امروز بلند است

اهل خردم پند دهند از چه نگویند

با خوبش که دیوانه کجا قابل پند است

از محنت بیداری شبها خبرش نیست

آن را که سحر تکیه به دیبا و پرند است

(صامت) قدح زهر غم و درد جدایی

مردانه به سرکش بره دوست که قنداست

شمارهٔ ۱۶

تبسم لبت از لعل آبدارتر است

ز فصل گل رخ خوب تو خوش بهارتر است

سمند تازی نازت به قلب های خراب

ز رخش رستمی ای شوخ راهوارتر است

فساد زلف تو در جنت رخت همه جا

ز مار و فتنه ابلیس آشکارتر است

به پیش عقرب زلفت خوشم ولی چه کنم

که چشم شوخ تو هر روز پایدارتر است

به دشمنان نکنی آنچه می‌کنی با دوست

چه شد که دوست ز دشمن بر تو خوارتر است

به سیر لاله مخوان (صامتا) ببستانم

که چهره جگر از لاله داغدارتر است

سیاه بختم و کس را خبر ز حالم نیست

مگر کسی که ز من تیره روزگارتر است

شمارهٔ ۱۷

خنده‌ات نوش لب ز آب بقا شیرین‌تر است

نزد ما نفرین تلخت از دعا شیرین‌تر است

ایمنی جستن ز استغنا طریق ابلهی است

خواب راحت بر سریر بوریا شیرین‌تر است

غیر نخوت نیست نان در سفره ابنای دهر

آب کشکول کریمان گدا شیرین‌تر است

غیر نخوت نیست نان در سفره ابنای دهر

آب کشکول کریمان گدا شیرین‌تر است

غیرنخوت نیست نان در سفره ابنای دهر

آب کشکول کریمان گدا شیرین‌تر است

قصه تیمار تن بگذار کاندر راه دوست

زهر محنت بر لب اهل بلا شیرین‌تر است

انتهای الفت نادان به تلخی می‌کشد

ترک این صحبت نمودن ز ابتدا شیرین‌تر است

کار چون در بذل جان شد ز بر تیغت منحر

دادن جان بی‌تلاش دست و پاشیرین‌تر است

تر مکن (صامت) لب از جام حیات عاریت

طعم صهبای فنای در کام ما شیرین‌تر است

شمارهٔ ۱۸

اطراف رخت را خط شبرنگ گرفته است

افسوس که آن آینه را زنگ گرفته است

هر سو نگرم تیر جفایی به کمین است

خوش در سر بخت دل ما تنگ گرفته است

از دیر خرامیدن تیرت عجبی نیست

گر دیر حنای دل ما رنگ گرفته است

یک جا سپه غمه و یک جا صف مژگان

در کوی تو امشب ز دو جا جنگ گرفته است

دیروز پر و بال مرا ناز تو بشکست

امروز برای که دگر سنگ گرفته است

ای جان جهان‌گر بکشی و رب نوازی

دل نیمه جان را به سر جنگ گرفته است

در عشق تو از نام به تنگ آمده (صامت)

چندیست که دیوانه ره ننگ گرفته است

شمارهٔ ۱۹

ز خوب و زشت جهان یار ما به ما کافی است

اگر وفا نکن با کسی جفا کافی است

به بی‌نشانیم ای روزگار خنده مکن

که بهر سرزنشت نامی از هما کافی است

مرا به دام تعلق فزون زبون منمای

که خشت زیر سر و خاک زیر پا کافی است

گذشتم از سر و سامان کدخدایی دهر

که کد به کار نیاید همان خدا کافی است

به صم یک الهی افسر تو افساری است

حمار نفس مرا بند از هوا کافی است

اگر ز ناز لئیمان مرا کشی چه غم است

که بی‌نیازیم از بهر خونبها کافی است

سودی دیار فنا رهسپار شد (صامت)

برادران نظر همت شما کافی است

شمارهٔ ۲۰

گرچه هر تیر جفا کز تو رسد مطلوبست

خود بگو عاشق بیچاره مگر ایوبست

ترک اولی نبود شیوه حسن است ولی

آنکه در خاطر یوسف نبود یعقوبست

یا رب این شاخ محبت که خزانش مرساد

گرچه بارم ندهد سایه او هم خوبست

نی همین مسجد و محراب پرافسانه ز اوست

بهر هفتاد و دو ملت رخ او آشوبست

به حجاب از من مسکین شده و بار همه

چیست این فتنه اگر ماه رخت محجوبست

(صامت) و عشق تو و زاهد و سجاده زهد

اندرین دایره هر کس به کسی منسوبست

شمارهٔ ۲۱

جلوه گر گردد چو حسن او را جفایی لازمست

عشق چون شد پرده در او را وفایی لازمست

منع دل ای همسفر از ناله بی‌جا مکن

کاروان عشق را بانگ درائی لازمست

در طریق دل رفیقی بهتر از توفیق نیست

پیچ در پیچ است این ره رهنمایی لازمست

گر روزی اندر دهان مار بی‌همت مرو

هر کجا باشی در آنجا آشنایی لازمست

کار در دست نگار تندخوی مهو شیست

(صامتا) سرپنجه مشکل‌گشایی لازمست

شمارهٔ ۲۲

در سر کوی وفا عشاق را منزل یکی‌ست

گر کم و بیشت تخم معرفت حاصل یکی‌ست

کن گذر در قتلگاه عشق او بنگر به خون

هر قدم بس کشته‌ها افتاده و قاتل یکی‌ست

ناله گوناگون گر از دل می‌رسد نبود عجب

هر سو موش ز تیری نالد و بسمل یکی‌ست

گوی آن دلداده را کوغریب عشق اوست

ره به پیش و پس مبر کاین بحر را ساحل یکی‌ست

جستجوی کعبه و بتخانه را مقصد تویی

ساکنان مسجد و میخانه را مشکل یکی‌ست

هر که بینی نخل آهی کرده بر کیوان بلند

بر سر کویت نپنداری که پا در گل یکی‌ست

چند گویی بس نما افسانه عاشق نیستی

در تمنای تو (صامت) را زبان با دل یکی‌ست

شمارهٔ ۲۳

کشتن منصور نزد عاشقان دشوار نیست

چو نکند عاشق که در این دوره دیگر دار نیست

در قفس مردن بود خوشتر چه از جور و رقیب

فرصت نالیدنی دیگر در این گلزار نیست

با خیال دوست بودن عین وصلست و نشاط

گو بپوشد رخ که دیگر حاجات دیدار نیست

با زلیخا کاش کس می‌گفت رسم عشق دوست

کشف سر خویش کردن در سر بازار نیست

نازم آن سابقی که هر کس را نمودار باده مست

درد نوش ساغر وی تا ابد هشیار نیست

مشکل آن باشد که بینی یار را با دیگران

ای که گفتی هیچ مشکل چون فراق یار نیست

(صامتا) گر پیش چشم دوست بی قدری چه باک

هر که اندر عشق جانانان خوار گردد خوار نیست

شمارهٔ ۲۴

مرد خدا فریفته مال و جاه نیست

در بند مال و دولت و تاج و کلاه نیست

جان بردن از مهالک اسباب دنیوی

الا بعون و رایت فضل الله نیست

هرگز ز ظلم خلق مبر بر کسی پناه

الا خدا که غیر خدا دادخواه نیست

تا او نسازد از خم ابرو اشاره

کس را ز حادثات دو گیتی پناه نیست

تشویش چوب حاجب و دربان چه می‌کنی

رسم ملوک بر در این بارگاه نیست

راهی نرفته‌ای که بری پی به منزلی

جز یک قدم به منزل جانانه راه نیست

منع نظاره از رخ خود کی نموده است

گر بی‌بصیرتی تو کسی را گناه نیست

سوءالسریره باعث تحریک شبهه است

ورنه میان باطل و حق اشتباه نیست

از انقلاب ماهیت خود بپوش چشم

(صامت) رهی به چهاره بخت سیاه نیست

شمارهٔ ۲۵

به غیر جلوه رویت مرا بهاری نیست

دگر مرا به خزان و بهار کاری نیست

فدای بازوی صید افکنت که در آفاق

نگشته زخمی تیر غمت شکاری نیست

کشیدم از همه کاری به غیر عشقت دست

چو دیدم آنکه به از عشق هیچ کاری نیست

به اختیار کند هر که می‌کند کاری

به جز مرا که در این کار اختیاری نیست

کنون که گشتم و دیدم شده است معلومم

که از تو خوب‌تر اندر جهان‌نگاری نیست

مسلم است بر اهل هر دیار امروز

که در دیار محبت به جز تو یاری نیست

بنای کار تو در دوستی است آخر کار

به صلح و جنگ تو امروز اعتباری نیست

تو یک دم از من بی‌خانمان نه‌ای غافل

مرا به کوی تو از سرکشی گذاری نیست

شمارهٔ ۲۶

جز مهر تو ای مه سروکارم به کسی نیست

جز خاک سر کوی تو بر سر هوسی نیست

شد لال جرس در ره عشق تو چو داند

خوشتر ز فغان دل پر خون جرسی نیست

روزی تو کنی یاد اسیران که چو بینی

از ما به جز از مشت پری در قفسی نیست

گفتی که به بالین تو آیم دم مردن

افسانه اگر نیست مرا جز نفسی نیست

سر رشته کار دو جهان رفته ز دستم

زانرو که به زلفین توام دسترسی نیست

پنداشتم آن دانه خال است به دام است

اکنون شدم آگه که ره پیش و پسی نیست

بینید غرورش که پس از کشتن(صامت)

می‌گفت منم قاتل و کاری به کسی نیست

شمارهٔ ۲۷

فلک همان نه تو را مهربان به ما نگذاشت

به هیچ دور دو دل با هم آشنا نگذاشت

به وادی طلبت عاقبت به خیر نشد

کسی که عاقبت کار با خدا نگذاشت

کسی که آب و گلت را سرشت سنگدلیست

که در دلت اثر از مایه وفا نگذاشت

کسی به مملکت عشق گشت خانه به دوش

که قیمت کفنی بعد خود به جا نگذاشت

دو چشم به هر نگاهت به خصمی اند عجب

که خاک پای تو اندر میانه پا نگذاشت

صفای عشق طلب کن که نقشبند وجود

برای خوردن و خوابیدن این بنا نگذاشت

نخواست دولت وصلت به (صامت) ارزانی

زمانه بی‌سبب از من تو را جدا نگذاشت

شمارهٔ ۲۸

مرد عاشق‌پیشه از کفران نعمت ننگ دارد

هرچه معشوق از تغافل کار بر وی تنگ دارد

توشه راه محبت نیست جز بار توکل

رهرو این ره چه غم از دوری فرسنگ دارد

نیک بستانی‌ست اما بوی عشق از وی نیاید

کیست تا پای طلب از حب دنیا لنگ دارد

ای که داری چشم یکرنگی از این اوضاع گیتی

بر کف از خون بسی امید و اران رنگ دارد

پر کن از صهبای وحدت هر سحر جام صبوحی

می‌مترس از محبت کو بر کف خود سنگ دارد

نفس سرکش را عنان‌گیری نما وقت ضرورت

کایمن از جان نیست هر پر دل که بر سر جنگ دارد

گر دل (صامت) نگردد صاف با دنیا چه باشد

صحفه آیینه دایم احتراز از زنگ دارد

شمارهٔ ۲۹

خوش آن تنی را که مو به موی شکنج زلفت بتاب دارد

خوش آن دلی را که آرزوی خیال رویت کباب دارد

سواد زلفت که جز دل آزاری از خم وی کسی ندیده

مگر نداند که بر غریبان پناه دادن ثواب دارد

گناه ما را چرا نپرسی بتاز چابک سوار نازت

که بهر قتل ضعیف حالان همیشه پا در رکاب دارد

دلم ننالد ز غمزه او وزان ستمهای بی‌حسابش

تو خود بگویش که ای ستمگر ستم هم آخر حساب دارد

سرشک چشمان گواه عاشق اگر نباشد بگو نباد

کسی شد تشنه محبت کی التفاتی به آب دارد

هزار قاصد ز چشم پر تب برت فرستم ز آه شب

دمی نگویی سیاه روزی ز من امید جواب دارد

بهر که دیدم ز باغ وصلت گل مرادش به جیب دامن

به غیر(صامت) که از فراقت مدام چشم پرآب دارد

شمارهٔ ۳۰

ای دل از این ناله گر تاثیر می‌خواهی ندارد

با دمی زان لعتب کشمیر می‌خواهی ندارد

سرنوشت ما شده روز ازل در نامرادی

گر تو از حکم قضا تغییر می‌خواهی ندارد

یار چون رفت از برت ای جان به رفتن شو مهیا

بعد از این از عمر گر تخیر میخواهی ندارد

یا زخم گیشو و چشم و رخش قطع نظر کن

یا که راحت گر که از زنجیر می‌خواهی ندارد

کشته ابروی چالاکش برد فیض شهادت

درک این لذت گر از شمشیر می‌خواهی ندارد

سینه را بنما هدف در نزد این ابر و کمانها

گر تو از کیش و فاجز تیر می‌خواهی ندارد

دیده باید بست از اول تا دل خود را نبازی

چون نبستی (صامتا) تدبیر می‌خواهی ندارد

شمارهٔ ۳۱

سر دار محبت سر فرازی برنمی‌دارد

اناالحق گفتن منصور بازی برنمی‌دارد

زمین از خاکساری‌ها ز سر تا پا تواضع شد

سر میدان الفت ترک‌تازی برنمی‌دارد

کمال عرض حاجت خواهد و چشم امید این در

زمین عشق تخم بی‌نیازی برنمی‌دارد

غرور و غمزه و ناز و تغافل گشت چون غالب

رعیت پروری عاشق نوازی برنمی‌دارد

به صبح و شام از زلف نگار تند خو (صامت)

مزن دم کاین دم شیر است بازی برنمی‌دارد

شمارهٔ ۳۲

قیمت به خود از عشق تو ارزان بگذارد

خواهد که دلم پا به سر جان بگذارد

خواهم به تو هنگامه هجران بنویسم

جانا اگر این دیده گریان بگذارد

کرده سفر زنگ دل اندر خم زلف

گر آب و هوایش به غریبان بگذارد

ترسم بگه وصل چنان عمر نپاید

تا دیده قضای شب هجران بگذارد

گفتم به سوی گوشه عزلت بگریزم

گر زلف توام دست ز دامان بگذارد

ای باد خزانی به گل اینقدر امان ده

تا مرغ سحر پا به گلستان بگذارد

گو باد صبا تا گذرد بر سر کویش

پیغام من زار پریشان بگذارد

گوید صنما چند ز هجران تو (صامت)

مجنون شود و سر به یابان بگذارد

آن کس که نموده است مرا یوسف دلبند

باری قدمی جانب زندان بگذارد

شمارهٔ ۳۳

طره صیادی مرا در زلف خود زنجیر کرد

تار مویش را به سحر غمزه طوق شیر کرد

دره دره آنچه در هستی بود در بند اوست

عشق را نازم که آخر تا کجا تاثیر کرد

بسکه دیر آمد بسر وقت دلم داغ غمش

تا که از حسرت مرا اندر جوانی پیر کرد

دعوی بی‌جای عشقش حد این مسکین نبود

خامه صنع ازل این کار را تقدیر کرد

شیوه پروانه سوزی رسم در عالم نبود

شعله شمع رخش این آب را در شیر کرد

سر اشیاء جمله پنهانست در خال لبش

هر کسی در پیش خود آن نقطه را تفسیر کرد

داد از آب محبت در گل من رونقی

آنکه در روز ازل این خانه را تعمیر کرد

جان (صامت) مانده مدفون در خراب آبادتن

یاد الفت‌های یاران وطن را دیر کرد

شمارهٔ ۳۴

غمت آن روز که جا در دل ویرانم کرد

سیر از سیر و صفای گل و بستانم کرد

گرچه ز نار پرستی همه کفر است ولیک

زلف زنار وشت خوب مسلمانم کرد

چه بلایی به سر زلف تو خفته است که باز

یاد آن طره طرار پریشانم کرد

این همه غنچه داغی که ز دل سرزده است

خنده‌ها بود که دل بر سر سامانم کرد

اینم از مرحمتت بس ز پی رد و قبول

که سر خوان بلا عشق تو مهمانم کرد

دل بریدم ز تو اما چگنم با لب تو

کز حق نمک خویش پشیمانم کرد

لطف جانان به من و بار گرانش (صامت)

فرق این بود که پیش از همه قربانم کرد

شمارهٔ ۳۵

دو شینه دل از دوری دلبر گله می‌کرد

تنگ از طمع وصل بخود حوصله می‌کرد

از آمد و شد گشت چنان قاصد آهم

کز ضعف تو گویی طلب راحله می‌کرد

هر دم بسر کوی تو از بیم رقیبان

چون چله نشین ورد زبان به سلمه می‌کرد

گر سخت نبد جان ز چه از رفتن جانان

اندر قفس تن قدمی فاصل می‌کرد

می‌دید مرا پای دل از گریه به گل باز

از زلف چه زنجیر چرا سلسله می‌کرد

دیشب که جرس هم نفس ناله ما بود

از زمزمه خون در جگر قافله می‌کرد

نو شیفته همره ما بود که امشب

تا آخر منزل سخن از ممشبه می‌کرد

هر لحظه کنم روی به یک سوی چه می‌بود

گر عشق مرا عازم یک مرحله می‌کرد

در عشق چو (صامت) نبرد صرفه بجز غم

ای کاش که این آرزو از سریله می‌کرد

شمارهٔ ۳۶

دلم بهانه رویت زیاد می‌گیرد

به شوق وصل تو فال زیاد می‌گیرد

رخت هر آن چه ز عاشق‌کشی نمی‌داند

ز چشم شوخ سیاه تو یاد می‌گیرد

ز روی تجربه مغروری از جهان غلطست

که دهر هر چه به هر کس که داد می‌گیرد

تو شاه کشور حسنی ولی عدالت کن

که شاه مملکت از عدل و داد می‌گیرد

به غیر رخ منما پیش دیده (صامت)

که شعله غمش اندر نهاد می‌گیرد

شمارهٔ ۳۷

دگر دل بهر بدنامی ره تدبیر می‌گیرد

جنون من خبر از ناله زنجیر می‌گیرد

جهان آرزو را چون منی ناکام می‌یابد

که بیخ بختم آب از شعله شمشیر می‌گیرد

اثر هم بهر آهم ادعای سرکشی دارد

گمان کرده است نفرین ضعیفان دربرمی‌گیرد

عجب کج بخت افتاده است آسایش که هر ساعت

سر راهی ز دوری بر فراز شیر می‌گیرد

خراب عشق آبادی نمی‌فهمید بلی عاشق

چسان بر دوش بار منت تعمیر می‌گیرد

دو روز عمر را ضایع مکن گویا نمی‌دانی

که این دولت اجل هم از جوان هم پیر می‌گیرد

سراپا می‌شود اندام (صامت) شعله آتش

ز درد دل قلم چون از پی تحریر می‌گیرد

شمارهٔ ۳۸

در این ویران سر بی‌جا کسی منزل نمی‌گیرد

اگر گیرد کسی مجنون بود عاقل نمی‌گیرد

نمی‌پاشی چرا از مخزن دل اشک گلناری

جز این یک میوه باغ زندگی حاصل نمی‌گیرد

دلم دایم به ترک آرزوی غیر می‌کوشد

چرا پس خود دمی از آرزوها دل نمی‌گیرد

به آسایش دلم الفت نمی‌دارد عجب دارم

که این کشتی ز بدبختی به خود ساحل نمی‌گیرد

به اوضاع جهان مایل شدن اندازه دارد

مسافر کار را چندان به خود مشکل نمی‌گیرد

به تقوای فقیه شهر می‌خندند نادان

چرا پس کامل ما عبرت از جاهل نمی‌گیرد

اگر این است اوضاع جهان (صامت) که من بینم

کسی من بعد از این غیر از ره باطل نمی‌گیرد

شمارهٔ ۳۹

هر زمان بویی از آن جعد سمن‌سا می‌رسد

تازه جانی بر روان مرده ما می‌رسد

شکوه از جور تو کردن دل‌پسند عقل نیست

خیر محض است آنچه از مولی به مولی می‌رسد

در بر نادان جفا باشد ولی عین وفاست

آنچه بر مجنون صحرایی ز لیلی می‌رسد

اوفتاد آوازه‌ام در عشقت از عالم بلی

سیل خاموش نماید چون به دریا می‌رسد

شکر احسانت که تا ننهاده دردی روی من

درد دیگر درد را بهر مدارا می‌رسد

نقد باشد در بر ما وعده فرادی تو

گر که گویند آخر نسیه به دعوا می‌رسد

درد از پهلوی (صامت) فیض چندانی نبرد

بی‌نصیبست آنکه در آخر به یغما می‌رسد

شمارهٔ ۴۰

هجوم غم رسید اندر دل و راه فغان گم شد

مران ای ساربان محمل که امشب کاروان گم شد

مگر مرغی‌ رها گردید از کنج قفس دیگر

که از نالیدن او دست و پای باغبان گم شد

ترا گفتم مپیچ ای مرغ دل بر زرف پرچینش

ز من نشنیدی و روز تو شب شد آشیان گم شد

موخونم ریختی دیگر چرا کردی تو پا مالش

زدی بر هم صف مژگان و قاتل از میان گم شد

زدی تا بیرق بیداد را در ملک نیکویی

نشان مهر و بنیاد محبت از جهان گم شد

به منع بی‌دلان ناصح چرا بیهوده می‌کوشی

دلی گر بود ما را بر سر زلف بتان گم شد

ز بس می‌کرد (صامت) آرزوی راه گمنامی

کنون از بی‌نشانی‌های یار از وی نشان گم شد

شمارهٔ ۴۱

دو زلفت ای صنم چون عقرب جرار می‌ماند

شکنج طره خم در خمت چون مار می‌ماند

به صیادی چون آهوی دو چشمت می‌شود مایل

دو ابروی کجست چو نخنجر خونخوار می‌ماند

به گلزار جمال بی‌مثالت بسته‌ام دل را

که آب و تاب وی با عارض دلدار می‌ماند

ز باغ ای باغبان بیرون مکن بیچاره گلچین را

که بی‌گل در خزان زین باغها بسیار می‌ماند

دریغ از عمر کوتاغه من و هنگامه هجران

که بر دل داغ وصل بی‌نشان یار می‌ماند

ز سر نقطه لعل لبت بس گفتگو باشد

ولی اسرار وی در پرده پندار می‌ماند

بشو از آب ای واعظ خدا را دفتر خود را

که گفتار خوشت برعکس این رفتار می‌ماند

علو قدر اهل فقر را اندر قیامت بین

کنون در پیش چشم اهل دنیا خوار می‌ماند

بتبر طعنه دشمن صبوری پیشه کن(صامت)

اگرچه صبر قدری درنظر دشوار می‌ماند

شمارهٔ ۴۲

همیشه افسر فرماندهی بر سر نمی‌ماند

اگر ماند دمی ماندم دم دیگرْ نمی‌ماند

به شکر سلطنت منما عدول از عدل در عالم

که این ملک و اساس و کشور و لشکر نمی‌ماند

ز دست دار و گیر خلق بهر منصوب و مکنت

جهان آسوده یک ساعت ز شور و شر نمی‌ماند

ز فتواهای ناحق عنقریسست اینکه در عالم

که اسم و رسمی از آئین پیغمبر نمی‌ماند

ز ملک و مال این ویرانسرای عاریت بگذر

ز نام نیک چیزی در جهان بهتر نمی‌ماند

به بذل و بخش خود منمای پروا از تهیدستی

سخاوت پیشه در آفاق هرگز در نمی‌ماند

خوشم زین منزلت (صامت) که در عالم به جای من

اساس و فرش و نقد و جنس و سیم و زر نمی‌ماند

شمارهٔ ۴۳

تا مرا گردن به طوق آشنایی بسته‌اند

روز و شب انجام کارم با جدایی بسته‌اند

هر چه با ما بی‌وفایی می‌کنی جرم تو نیست

جمع دنیا را ز روی بی‌وفایی بسته‌اند

دل بهر نو عاشقی مسپار کاین ناپختگان

تهمتی بر خود برای خودنمایی بسته‌اند

وقت آنان خوش که بیرون از جهان آرزو

دائماً دل را به الطاف خدایی بسته‌اند

بی‌اطاعت دل به لطف او نهادن غره گیست

خلق دل بر ای سخن‌هایی هوایی بسته‌اند

بعد ازین خواهی قفس را بند خواهی باز کن

بستگانت چشم از فکر رهایی بسته‌اند

(صامتا) با هیچکس خوبان ندارند الفتی

یا بکار ما در مشکل گشایی بسته‌اند

شمارهٔ ۴۴

چینیان در چین گر از زلف تو چینی داشتند

بر جبین در چین ز بوی مشک چینی داشتند

از مگس شکر فروشانرا محالست ایمنی

زانکه صاحب خرمنان هم خوشه‌چینی داشتند

خواری احباب خود بنگر که در روز فراق

ترک ایشان گفت هر جا همنشینی داشتند

دست و پای عاشق بیچاره بستن تازگی است

روز اول راه در هر سرزمینی داشتند

گر دورنگی بود مانع در وصالت عاشقان

دوختند از غیر گر چشم دو بینی داشتند

کشور دلها چنین تنها مسخر می‌کنند

تا چه می‌کردند خوبان گر معینی داشتند

می‌رود از دست مردم دین و غافل می‌چرند

باز دین‌داران سابق درد دینی داشتند

عاقبت بینی اگر اندر میان خلق بود

بود وقف چشم تر گر آستینی داشتند

صلح و جنگی (صامتا) از یار ما معلوم نیست

خوبرویان روز اول مهر و کینی داشتند

شمارهٔ ۴۵

خوبان اگر که منع نگاهی به ما کنند

ما شکر می‌کنیم اگر اکتفا کنند

منت کشیم و ناز کشیم و ستم کشیم

حاشا کنند و جور کنند و جفا کنند

سهل است انتظار کشیدم تمام عمر

کز صد هزار وعده یکی را وفا کنند

بالله که بهر کشتن ما عین خونبهاست

خونی که غمزه‌های تواش زیر پا کنند

مرغی که ریخت بال و پرش در ته نفس

کشتن نکوتر است گر او را رها کنند

صد همچو روز حشر به جایی نمی‌رسد

طورمار شکوه شب هجران چووا کنند

(صامت) من آن نیم که کشم پاز کوی دوست

ور فی المثل که بند ز بندم جدا کنند

شمارهٔ ۴۶

دمی که باده عشترت بتان به جام کنند

به نزد دردکشان ترک ننک و نام کنند

مدام خنده بدان می کشان زند ساغر

که نان پخته خود را ز گریه خام کنند

شود چو دست تظلم دراز باز بر او

عبث به حشر شهیدان وی قیام کنند

سبک تبسم زیر لب این بتان گه وصل

حساب هجر دو صدساله را تمام کنند

مخوان بسوی بهشتم که رهروان رهش

بهشت را به خود اول قدم حرام کنند

ز راحتی که به دام تو هست می‌ترسم

که مرغ‌های دگر آرزوی دام کنند

ز وصل حور فراموش کنند اهل جهان

به خاک کوی تو روزی اگر که شام کنند

ز خال و زلف اگر دام و دانه نبود

چگونه مرغ چو (صامت) به خویش رام کنند

شمارهٔ ۴۷

کسی که در صف مستان به احتراز نشیند

چه قابل است که در بزم اهل راز نشیند

بپای خیز و در این شهر غارت دل و دین کن

تو را که گفت نشین تا که فتنه باز نشیند

سعادت ابدی چون نوشته بر پیر تیرت

بهر دلی که نشیند بگو به ناز نشیند

همای عشق چون آگاه بود ز سلطنت فقر

همیشه بر سر رندان پاکباز نشیند

محبت است که باید چو روح از تن محمود

برون شود بسر طره ایاز نشیند

به هر طرف نکند جلوه‌گر جمال تو از چیست

گهی بدیر و گهی بر در حجاز نشیند

دگر مگوی ز زلفش که دام جمله دلهاست

کزین مقدمه (صامت) سخن دراز نشیند

شمارهٔ ۴۸

پیش از آنی که محبت به جهان باب نبود

دل ما بود که آسوده از این باب نبود

شده پرخون اگر از نام جدایی چه کنم

تاب زین بیش دگر بر دل بی‌تاب نبود

نظر حسرت ما کرد دل خنجر آب

ورنه تقصیر ز بی‌رحمی قصاب نبود

رقص‌کردن بدم تیر می‌خواست دلم

ورنه اسباب طرب این همه نایاب نبود

سحر چشم سهمیت کرد گران خواب او را

اینقدر بخت من غمزده در خواب نبود

ما که با دست تهی پشت به دنیا کردیم

لازم این همه زینب و اسباب نبود

(صامتا) در بر من ذوق عجیبی دارد

این غزل گرچه پسندیده احباب نبود

شمارهٔ ۴۹

من نمی‌گویم چرا با دوستانت کین بود

خود بگوی ای نازنین شرط محبت این بود

حال دل‌های شهیدان غمت از لاله پرس

کوس راپایش ز داغ دوستی رنگین بود

تیر تو نگذاشت دیگر آرزویی در دلم

منت از وی تا قیامت بر دل خونین بود

زیر تیغت گر که خندیدم عجب ناید تو را

آب شمشیرت زبس ای نوش لب شیرین بود

خوش رسیدی وقت مردم بر سرم آری خوشست

شمع رویت جانسپاری را که در بالین بود

بس بود افسوس قاتل بهر قتلم خونبها

گر ترا ای شوخ رحمی بر دل سنگین بود

دستها را از تاسف بهر (صامت) رنجه کن

گریه از شمع لازم بهر درد دین بود

شمارهٔ ۵۰

تنک بر جان در گلو راه نفس کی می‌شود

ای خدا این مرغ بیرون از قفس کی می‌شود

هر که چون عنقار جوی بی‌نشانی آب خورد

همنشین و همدم اهل هوس کی می‌شود

آفتاب آسا کسی کاندر سپهرش منزلست

الفت او گرم با هر خار و خس کی می‌شود

مانده دل در آرزوی حرف تلخی از لبت

زان شکر شیرین دهان این مگس کی می‌شود

خسته اندر بیابان مانده دور از قافله

اضطرابش کم ز گلبانگان جرس کی می‌شود

عمر در نظاره پنهان به زلفت شد تمام

دزد در شب ایمن از خوف عسس کی می‌شود

گفتنی از شمشیر نازت روزی اندر خو نکشم

صبر و طاقت شد تمام اینکار پس کی می‌شود

از حریمت مانده‌ایم ای کعبه اقبال دور

بر طواف خاک کویت دسترس کی می‌شود

تا سوار توسن طبعی برو (صامت) براه

داد مقصود دلی با این فرس کی می‌شود

شمارهٔ ۵۱

دلم دائم ز هجرت خویش را بیمار می‌خواهد

ز تیغ بی‌دریغت سینه را افکار می‌خواهد

نمی‌خواهم که داغ عارضت از آب و تاب افتد

بلی بلبل همیشه رونق گلزار می‌خواهد

چه تاثیری بود بی‌اشک در آه سحر گاهی

که لشکر موسم جنگ و هنر سردار می‌خواهد

کسی کز بهر کفر و دین به ما ایراد می‌گیرد

بگو این گفتگوهاآدم بیکار می‌خواهد

ز بس از دوستان رنجیده قلب زودرنج من

که دیگر راه و رسم یاری از اغیار می‌خواهد

به محض ادعا کی حق شناسی می‌شود ثابت

هر آن کس را که گفتاری بود کردار می‌خواهد

اگر (صامت) وصال یار خود را آرزو داری

بود ممکن ولیکن زحمت بسیار می‌خواهد

شمارهٔ ۵۲

از قفس راندی و گفتی روز که آزادی دگر

تا مرا سازی اسیر دام صیادی دگر

بهر من آسودگی در بند بهتر حاصل است

تا نیفتد دیده‌ام بر سرو آزادی دگر

با همه سرعت مگر چون من به زلفت شد اسیر

گرنه از کویت وزان نبود چرا بادی دگر

دوش اسم دانه خال تو آمد بر زبان

نشنوم از مرغ دل امروز فریادی دگر

نیر بر چشمم زن و چشم خود از بیگانه بند

کشته خود را مده بر دست جلادی دگر

از وفا نبود که شیرین بعد مرگ کوهکن

دل نهد بر عشقبازی‌های فرهادی دگر

(صامتا) دس ادبیت داده این طلب اللسان

می مجو این رتبه از تادیب استادی دگر

شمارهٔ ۵۳

هر چه خواهی بر من ای دنیا ز تلخی تنگ گیر

هی به قصد شیشه دلهای نازک سنگ گیر

تا توانی یا لئیمان گرم کن طرح و فاق

تا توانی یکدلی را بر ضعیفان تنگ گیر

من نه از مهرت شوم خوشدل نه از قهرت ملول

دیگران را رو بدام خود بر یور رنگ گیر

من سپر انداختم روز نخستین پیش تو

بهر قتل تنگ چشمان رویراق جنگ گیر

(صامت) اردنیا تو را سازد ز قید خود خلاص

تو ز بهر پیشکش جان را به روی چنگ گیر

شمارهٔ ۵۴

آن مشک که در چین به صدا اعزاز خرندش

در چین سر زلف تو با ناز خرندش

اندیشه چه داری ز خطاکردن تیرت

گر بگذر از دیده بدل باز خرندش

اسرار غم عشق تو نایاب متاعی است

کو را نتوان مردم غمساز خرندش

بی‌قدرتری از دل عاشق نبود لیک

از بهر نگهداشتن راز خرندش

پس خاصیت اشک شب هجرد گر چیست

از زهد و ریا گرنه که ممتاز خرندش

راضی مشو افشا شود آوازه حسنت

خوار است متاعی که به آواز خرندش

در بندگی ار خاک شود هیکل (صامت)

مشکمل که از این طالع ناساز خرندش

شمارهٔ ۵۵

ز بسکه در غم روی تو انتظار کشیدم

قلم به صفحه عشاق روزگار کشیدم

شدم ز صافی طینت چنان به پرتو عشقت

که مهره را به سلوک از دهان مار کشیدم

ز بیم خواهش بی‌جا که از وصال تو می‌کرد

پی مواخذه منصور دل بدار کشیدم

شدم تسلی حام می و محبت دیگر

که مهره را به سلوک از دهان مار کشیدم

ز بیم خواهش بی جا که از وصال تو می‌کرد

پی مواخذه منصور دل بدار کشیدم

ز زیر پر ننمودم سری برون همه عمر

نه زحمت دی و نه منت بهار کشیدم

شدم تسلی جامی و محبت دیگر

نه شور باده نه درد سر خمار کشیدم

مران مراد گرای باغبان ز ساحت گلشن

که من کلام حقیقت زنیش خار کشیدم

از آن زمان که شدم (صامتا) مصاحب عزلت

عروس لذت کونین در کنار کشیدم

شمارهٔ ۵۶

اگر از بی‌وفایی‌های تو حرفی به لب دارم

مشو آزرده دل جانا که هذیا ن‌ست تب دارم

دو زخمم از دو ابر بهر کشتن و عده فرمودی

به دوی حقی که من ای کج‌حساب از تو طلب دارم

مرا دیوانگی اندر محبت لازم است ورنه

به هنگام ضرورت فخر از حسن ادب دارم

در ایام فراغت هم نخواهم ذلت دشمن

که چشم طول عمر اندر شب هجران ز شب دارم

بکم عمری شدم قانع به مانند حباب امام

بود خوشحالیم از اینکهاز دریا نسب دارم

من آن دیگم که از خامی بجوشم دائماً (صامت)

ولی از مهر جانان مهر خاموشی به لب دارم

شمارهٔ ۵۷

تا سرو کار بدان طره پر خم دارم

از پریشانی ایام چرا غم دارم

شب هجران و تب فرقت و گلهای فراق

شکر صد شکر که هر عیش فراهم دارم

لخت دل خون جگر قسمت امروز منست

روز نا آمده را بهر چه ماتم دارم

بی‌نیاز است چنان دیده‌ام از دولت فقر

که جهان را به یکی مور مسلم دارم

من که هرگز ندهم ملک قناعت از دست

از غنیمت ز سلیمان چه مگر کم دارم

چشم امید من از خواجه خویش است ارنه

عار در بندگی از سلطنت جم دارم

زخمی غمزه خونریز نگارم (صامت)

به جز او کی ز کسی دیده مرهم دارم

شمارهٔ ۵۸

ترک دین و دل نمودم ترک جان هم می‌کنم

غیر عشقت هر چه باشد ترک آن هم می‌کنم

گر تو صیاد منی آزردگی در دام نیست

در قفس سیر و صفای گلستان هم می‌کنم

همچنان کز دل زدودم ز نک مهر غیر را

بعد از این نام تراورد زبان هم می‌کنم

این که دور افتادم از کویت بود جرم رقیب

گه گهی بر سستی طالع گمان هم می‌کنم

ناله‌ام از هجر گل تنها در این گلزار نیست

شیون از ناکامی فصل خزان هم می‌کنم

غیریادت کوانیس روز هجران منست

در برت شب قاصد آهی روان هم می‌کنم

غیر لذتهای پنهانی که بر جان می‌رسد

زیر دست و تیر آن ابرو کمان هم می‌کنم

عاشقانش سودها دیدند و من در راه او

جای سود از بهر این سودا زیان هم می‌کنم

(صامتا) از اشک من تنها زمین نبود خراب

رخنه در بنیاد اهل آسمان هم می‌کنم

شمارهٔ ۵۹

ما از دو کون پای به دامن کشیده‌ایم

در سایه محبت یاری خزیده‌ایم

آن بلبلیم ما که چو از بیضه درشدیم

بر شاخسار زلف نکویان پریده‌ایم

ای باغبان برای گلی در بما مبند

آخر نه ما به گلشن تو نو رسیده‌ایم

مائیم در ازل که پیام الست را

با گوش خویش از لب جانان شنیده‌ایم

زاهد دگر حدیث زانهار و سلسبیل

با ما بگو که طعم محبت چشیده‌ایم

بر چشم شیخ وسوسه آمد به روزگار

نقشی که ما در آئینه جام دیده‌ایم

ساقی بط شراب بیاور که خسته‌ایم

ما از عدم به ساحت امکان دویده‌ایم

خوشتر به روز مرگ چه باشد به ما کفن

زان پیرهن که در شب هجران دریده‌ایم

خوش در خطای عشق غزالانه (صامتا)

از دام کید زاهد و عابد رمیده‌ایم

شمارهٔ ۶۰

دوش با پیک خیالت گفتگویی داشتیم

تا سحر مانند مستان‌ های و هیی داشتیم

از سر بی‌مغز ما کیفیتی حاصل نشد

جز که بار دوش خود حالی سبوئی داشتیم

مرحبا ای عشق صلح انگیز کز تاثیر تو

یار شد با ما به عالم گر عدوئی داشتیم

گر نشد از شرم کاری پیشرفت ما نشد

ورنه نزد دلبر خود آبرویی داشتیم

همچو قمری در خیال قد آن سرور روان

بسته اندر طوق بی‌تابی گلویی داشتیم

همچو قمری در خیال قد آنسرور روان

بسته اندر طوق بی‌تابی گلویی داشتیم

چون فقیری کو بنان جو قناعت می‌کند

دوش بیرویت به سوی ماه روئی داشتیم

جز گل نشگفتگی نشگفت از گلزار من

یاد آن عهدی که چون ل رنگ و بویی داشتیم

سستی طالع‌نگر (صامت) که اندر دوستی

شد به زشتی فاش هر نام نکویی داشتیم

شمارهٔ ۶۱

بس که در باغ رخت محو تماشا ماندیم

بی‌خبر از همه نیک و بد دنیا ماندیم

شد تهی دایره عشق تو از بوالهوسان

ما چو پرگار بجا بر سر یک پا ماندیم

بیم غرقاب نداریم که مانند حباب

از سبکباری خود بر سر دریا ماندیم

بوی خیری نشنیدیم از این همسفران

ز آن برندان وطنی که و تنه ماندیم

همه کس معترف قبله ابروی تو شد

ما ز بدبختی خود بر سر حاشا ماندیم

کس ندانست که خاصیت گمنامی چیست

ما در این راه به همراهی عنقا ماندیم

همه کس معتکف کوی فنا شد (صامت)

ما ز کوته نظری بر در دل‌ها ماندیم

شمارهٔ ۶۲

روزگاریست که ما طالب دیدار توئیم

همه دیدار تو جوئیم و گرفتار توئیم

هر کسی را به کسی هست سر سودایی

سود ما را بود آخر که خریدار توئیم

ای گل گلشن امید ز ما دیده مپوش

که اگر نیک و اگر بدهمگی خار توئیم

روز ما خوش که چو تو شمع شبستان داریم

همه پروانه آن پرتو رخسار توئیم

آنچه بر ما رسد از عشق ملک را نرسد

هست معلوم که ما قابل اسرار توئیم

جور نو آنکه خم زلف تو چون زنجیر است

کار ما آنکه ز هر سوی گرفتار توئیم

پیش از آن کز می و معشوق پدید آمده‌ایم

ما همه مست می و ساعر سرشار توئیم

گر تو را عار بود از سخن و یاری ما

ننگ ما نیست به هر جا که بود یار توئیم

سخت با (صامت) افسرده شوی بر سر جور

ما اگر خار و اگر گل که ز گلزار توئیم

شمارهٔ ۶۳

نگارا زخم دل را مرحمش کن

ترحم بر هجوم ماتمش کن

شده بسیار بار درد و داغم

اگر داری سر یاری سر یاری کمش کن

سر بیگانگی دارد وصالت

خدایا با محبان همرهش کن

شده بر یوسف دل زندگی سخت

برون دیگر ز زندان غمش کن

دلا گر منزل آسوده خواهی

سراغ طره خم در خمش کن

شده (صامت) از این غمخانه دلتنگ

نگارا فارغ از این عالمش کن

شمارهٔ ۶۴

دلی کز عشق مفتون نیست یا رب پر ز خونش کن

ز اقلیم محبت خسته و حیران برونش کن

سری کز غمزه لیلی و شت ناگشته سودایی

چون مجنون خوار و سرگردان به صحرای جنونش کن

اگر چون بیستون بار غمت اندر دلی نبود

بسان خیمه بی‌خانمان و بی‌ستونش کن

نمی‌گویم شرار عشق خود از سینه‌ام کم کن

چو می‌خواهی بسوزی هر چه بتوانی فزونش کن

مروت نیست مرغی در قفس عمری بسر بردن

اسیر خویش را گاهی به گلشن رهنمونش کن

هر آن کس از طریق دوستی در منع ما کو شد

چو بخت خویش در چاه ندامت سر نگونش کن

زرنگ زرد و اشک سرخ (صامت) حال او بنگر

ز درد دوری خود از برون سیر درونش کن

شمارهٔ ۶۵

شد از آن روزی که صحرای جنون ماوای من

کرد شهوت همچو قیس عامری سودای من

آنکه در ملک جنون سر داد مجنون را چو من

محو و حیرانست پیش طلعت لیلای من

بارها راند از در خویشم ولیکن عاقبت

از وفا بنهاد بند بندگی بر پای من

از نظر افکندنم سهلست منت می‌کشم

گر شود گاهی ز لطف از دیگران جویای من

قامت طوبی شود خم بهر تعظیم قدش

در خرام آید اگر سرو و سهی بالای من

سالها دنبال یار بی‌وفا می‌گشته‌ام

تا ترا بگزید آخر دیده بینای من

(صامتا) این زهد خشک آخر مرا رسوا نمود

کاش بودی در میان خیل رندان جای من

شمارهٔ ۶۶

نمی‌دانم شب هجر تو را باشد سحر یا نه

دل گمگشته‌ام آخر وطین بیند دگر یا نه

ز جوی دیده دادم آب شمشاد قد سروت

که تا یک روز از رفتار او بینتم ثمر یا نه

نه اشک است و نه خون جانان کو بر دیده‌ام بنگر

ببین از هجر رویت دل برون آورده سر یا نه

گر از کویت گی آید ببوسم دست و پایش را

ببینم از برای قتل من آردخبر یا نه

میان عاشقان دزدیده بر روی تو حیرانم

ببین گاهی کنی سوی من مسکین نظر یا نه

ز یک تیرت بی‌پروا از کویت یک پری دارم

زنی بهر پر دیگر مرا تبر دگر یا نه

در آن آه آهی که از کامم برآید نیمه شب (صامت)

نمی‌دانم به جز لب سوختن دارد اثر یا نه

شمارهٔ ۶۷

رخت را ماه می‌گفتیم اگر مه داشت پیرایه

قدت را سرو می‌گفتیم نبود ار سرو را سایه

نزاده دایه امکان دگر طفلی بدین خوبی

تعالی‌الله ار این طفل و هزار احسن بر این دایه

به فال وصل بگشودم نقاب از مصحف رویت

ز بسم‌الله ابرویت درآمد اول آیه

نهادم دل به ابرویت که از کشتن شوم ایمن

ندانستم که با ترکان چشمت گشته همسایه

دهد بر باد آب دیده خاک هستی ما را

بلی ویران شود آن خانه کابش هست در پایه

طمع از وصل ببریدم چو روی خوب تو دیدم

ندارد نقد جان قدری و حسن تو گرانمایه

به بازار محبت باختی (صامت) دل و دین را

عجب در عشق خوبان شد نصیب سود و سرمایه

شمارهٔ ۶۸

چه خوش بود ار ز عشق اول دلی شیدا نمی‌کردی

چه می‌کردی ز یاران دوری بی‌جا نمی‌کردی

چرا اگر وعده کشتن نمودی رفته از یادت

تو آن بودی که از قتل کسی پروا نمی‌کردی

به بی‌جا دعوی مستوریت باور نمی‌دارم

چنین گر بود هر ساعت به جایی جا نمی‌کردی

بکوبت چو نمگس جانها نمی‌گردید سرگردان

تبسم گر گهی زان لعل شکر خا نمی‌کردی

به چشم تر بگو ای نازنین با من چرا گویی

که گر عاشقی بدی سرنهان افشا نمی‌کردی

به گلزار محبت گر (به صامت) ره نمی‌دادی

چو طوی آنقدر طبق مرا گویا نمی‌کردی

شمارهٔ ۶۹

خوش به حال آن که روز بی‌کسی یارش تو باشی

در شب هجران ز راه لطف غمخوارش تو باشی

عالمی اندر خم زلفت گرفتار امام

صرفه با آن است کز خوبی گرفتارش تو باشی

یوسف مصری تو وخلقی گرفتار تو لیکن

نازم آن حسنی که در عالم خریدارش تو باشی

جهت الفردوس یکسان ست با دوزخ به چشمش

آنکه خلد و کوثر و جنات و انهارش تو می‌باشی

از سر بستر نمی‌خواهد که هرگز سر بگیرد

آن مریضی را که در بالین پرستارش تو باشی

بر وصال حوریان باغ رضوان دل نبنددن

هر که‌ای حوری لقا در دهر دلدارش تو باشی

می‌تواند زنده‌کردن مرده‌ها را چون مسیحان

هندوی بتخانه گر روزی مددکارش تو باشی

اینکه (صامت شهر شهر است در شیرین زبانی

باعث شیرینی طبع شکر بارش تو باشی

شمارهٔ ۷۰

در شهرت ریا شد عمرم تمام نیمی

باید به عشق و مستی گردد تمام نیمی

تا وصف دوست زین جمع گردد مرا میسر

سجده به دست نیمی صهبا به جام نیمی

امشب ز الفت غیر پر خون نمود دل را

آن بی‌وفا نگارم تا شد ز شام نیمی

آخر ز سرگرانی آمد به مهربانی

شد از شب وصالش کارم به کام نیمی

آمد چو مژده وصل جان رفته بود از تن

بر تن دو باره آمد جان از پیام نیمی

از شکوه جدائی حرفی گذشت بر لب

نشنید و رفت درد از آن یک کلام نیمی

بربود صبر یک جا از یک نشست و برخاست

اندر نشست نیمی و اندر قیام نیمی

او را ز وصل حاشا ما را ز هجر غوغا

کو مصلحی که گوید از هر کدام نیمی

قاصد رسان به جانان روزی سلام (صامت)

شاید قبول گردد زان یک سلام نیمی

شمارهٔ ۷۱

تا کی از بخت فرو بسته گره وا نکنی

نظر لطف به آوارگی ما نکنی

گوییا اسم جدایی نشنیده است دلت

ورنه درد دل ما از چه مداوا نکنی

شده آئینه دل تیره تر از چهره بخت

ز چه از یک نظرش پاک و مصفا نکنی

هوس خاک سر کوی تو اندر لب سرماست

همتی از چه برین منصب عظمی نکنی

اینقدر هم نبود بی‌اثر آه دل ما

مگر از سوز دل سوخته پروا نکنی

(صامتا) کار جهان گشت به کامت که دگر

ز غم دلبر خود شورش و غوغا نکنی

شمارهٔ ۷۲

مردم از تیر بلایت امتحانم می‌کنی

هر زمان بر ناوک جوری نشانم می‌کنی

من که هرگز مرغ امیدم نزد بال و پری

با چه تقصیری برون از آشیانم می‌کنی

چون مرا بر درگه لطف نمودی آشنا

پس چرا بر این در و آن در روانم می‌کنی

با همه بخشایش و احسان خود جانا چرا

زیر بار منت خلق جهانم می‌کنی

از تجلی‌های نور طور دورم ساخته

همنشین با شعله برق یمانم می‌کنی

گاه گویا گاه (صامت) گاه شیدا گاه رند

گه گهی گریان و گاهی شادمانم می‌کنی

کتاب الروایات و المصائب

شمارهٔ ۱ - کتاب الروایات(والمصائب) : روایت است که آمد برون چه از زندان

شمارهٔ ۲ - (سئوال سلمان از بندار یهودی) : روایت است که روزی نشسته بد سلمان

شمارهٔ ۳ - رفتن حضرت اباعبدالله الحسین به دیدن امام حسن(ع)

شمارهٔ ۴ - سئوال اعرابی از اسخیای مدینه : روایت است که اندر مدینه اطهر

شمارهٔ ۵ - حکایت سفینه غلام : چنین شده است روایت به روضه الانوار

شمارهٔ ۶ - سئوال از ملک الموت : شنیده‌ام که خدای مهیمن معبود

شمارهٔ ۷ - آمدن بشیر از جانب یوسف به خدمت یعقوب : روایتی شده از راویان بسی مطلوب

شمارهٔ ۸ - شکوه و زینب (ع) سر قبر مادر : روایت است که چون عترت رسول‌الله

شمارهٔ ۹ - فروختن برادران، حضرت یوسف را به غلامی : کشت چون از کید اخوان در بدر

شمارهٔ ۱۰ - در عدل انوشیروان : بود اندر ملک آذربایجان

شمارهٔ ۱۱ - خواب دیدن ناصرالدین شاه قاجار در نجف اشرف

شمارهٔ ۱۲ - در وصف غلام سیاه حضرت سیدالساجدین : بد سیاهی در سپاه کربلا

شمارهٔ ۱۳ - در وفات حضرت یوسف(ع) : چنین ز بغض کتب شد روایتی تحقیق

شمارهٔ ۱۴ - در بیان قیامت و گریز به مصیبت : چنین شده است خبر مستفاد از اخبار

شمارهٔ ۱۵ - در بیان اذان گفتن بلال : کرد رحلت سوی جنت چو رسول قرشی

شمارهٔ ۱۶ - روایت معراج : روایتست که ختم رسل شب معراج

شمارهٔ ۱۷ - معجزه حضرت موسی بن جعفر (ع) : بشنو این معجزه از شاه سریر اعجاز

شمارهٔ ۱۸ - نامه نوشتن فاطمه صغرا به پدر : روایت است که چون از وطن نمود سفر

شمارهٔ ۱۹ - نازل شدن ملک حضور فخر کائنات : روایتست که روزی خلاصه کونین

شمارهٔ ۲۰ - در وضوء گرفتن فخر امم(ص) : روایتی به نظر آمد از حیات قلوب

شمارهٔ ۲۱ - در بیان رحلت پیغمبر رحمت(ص) : روایت است که چون از جهان حبیب خدا

شمارهٔ ۲۲ - در بیان روایت ام حبیبه : روایت است چنین از شفیعه دو سرا

شمارهٔ ۲۳ - در بیان اسیری ابی‌العاص در مکه : روایت‌ست که ختم رسل رسول عرب

شمارهٔ ۲۴ - مغلوب شدن خالد بن ولید : روایتست که بوبکر دون چو از دغلی

شمارهٔ ۲۵ - اسلام آوردن زلیخا : کرد بر اورنگ شاهی چون قرار

شمارهٔ ۲۶ - شهادت حضرت قاسم بن الحسین(ع) : گفت راوی چون به دشت کربلا

شمارهٔ ۲۷ - قضیه حضرت خلیل با نمرود : شنیدم حدیثی برون از عیوب

شمارهٔ ۲۸ - حکایت سلطان سنجر سلجوقی : از قضا روزی به طرف مرغزار

شمارهٔ ۲۹ - امتحان طبیب موصلی : گفت راوی در تمام عالمین

شمارهٔ ۳۰ - نزول عهدنامه در کربلا به شاه تشنه‌جگر : روز عاشورا چو شاه کربلا

شمارهٔ ۳۱ - وداع حضرت علی‌اکبر با مادر(ع) : در کرب و بلای حسین بی‌یار

شمارهٔ ۳۲ - مکالمه جناب علی اکبر با پدر بزرگوارش : اکبر آن سرو قد ماه جبین

شمارهٔ ۳۳ - جنگ شداد با رب‌العالمین جل ذکره : کرد چون شداد از راه عناد

شمارهٔ ۳۴ - رحلت فاطمه زهرا (س) : روایتست که از فرقت رسول انام

شمارهٔ ۳۵ - ورود سر مطهر به دیر راهب : چون سر مهر افسر سبط رسول

شمارهٔ ۳۶ - در بیان شهادت میثم تمار : ای که داری شور دین داری بسر

شمارهٔ ۳۷ - در بیان شهادت جناب حر(ع) : روز عاشورا چو حر نامدار

شمارهٔ ۳۸ - شهادت حضرت جواد(ع) : چونان باورنک خلافت زد قدم

شمارهٔ ۳۹ - قصه گرگ با رسول خدا(ص) : کرد رحلت چون به حکم دادگر

شمارهٔ ۴۰ - وقایع بعد از قتل : دوش کردم خالی از اغیار و یار

شمارهٔ ۴۱ - قصه معراج و شهادت حضرت امیر(ع) : در شب معراج هادی سبل

شمارهٔ ۴۲ - واقعه شب عاشوراء : شام عاشورا چو آن موج بلا

شمارهٔ ۴۳ - دفن اجساد شهدا : از سموم ظلم اعوان یزید

شمارهٔ ۴۴ - در بیان افتادن چهار دست : چاردست ای شیعیان پاکزاد

شمارهٔ ۱ - کتاب الروایات(والمصائب)

روایت است که آمد برون چه از زندان

عزیز مصر و فسا گشت یوسف کنعان

برای دیدن وی همچو طالب و مطلوب

به شهر مصر ز کنعان روانه شد یعقوب

ز مصر حضرت یوسف به شوکت و اجلال

تهیه دید و برون شد برای استقبال

همین که طلعت یوسف ز دور پیدا شد

جلال و کوکبه یوسفی هویدا شد

گرفت از کف یعقوب اشتیاق عنان

پیاده شد پی تعظیم یوسف کنعان

غرور یوسف نزد پدر زیاده نشد

ولی به مصلحت سلطنت پیاده نشد

چو در پیاده‌شدن اندکی تغافل کرد

عتاب حق پی تادیب حضرتش گل کرد

ز نزد حق سوی یوسف رسید با تعجیل

چنین پیام رسانید حضرت جبریل

که این چه فعل عظیمی است کز تو شد واقع

جلال و حشت شاهی مگر شدت مانع

شده است بنده شایسته‌ام پیاده روان

تو با کمیت سبک سیر میکنی جولان

رعایت پدر پیر بود اولی تر

تو را ز مصلحت ملک و کشور و لشگر

کنون که از تو عیان گشت ترک این اولی

به حکم محکم دادار دست بگشا

گشود دست چو یوسف به امر حی غفور

برون شد از کف معجز نمایش لمعه نور

سئوال کرد که این نور چیست یا جبریل

جواب داد به یوسف امین رب جلیل

که این عمل ز تو نزد خدا نشد مقرون

به رفت نور نبوت ز صلب تو بیرون

اگر چنین بود ای دوستان بر یکتا

مقام و مرتبه و قدرت دوستان خدا

چگونه پس بستم پیشه‌گان کشور شام

نمود صبر و مدارا مهیمن علام

دمی که باعث ایجاد عالم ایجاد

سلیل خواجه لولاک سید سجاد

به هیئتی که دل انس و جان کباب نمود

گذر به جانب آن کشور خراب نمود

غلش به گردن اشگش ز دیده بر دامن

ببسته همچو اسیران دو دست او بر سن

سر غریبی و بی‌یاوری فکنده به زیر

دلش ز خنده بی‌جای شامیان دلگیر

ز دیدن سر اکبر به شور و هنگامه

ز سنگ و چوب مخالف به فرقش عمامه

ز آه روز دو عالم سیاه کرده چو شب

ز دیدن سر عریان عمه‌اش زینب

تنش نزار و رخش زرد و حالتش محزون

دلش ز دیدن اطفال دربدر پر خون

تمام شام برون آمده به حکم یزید

به پیشواز سر انوار حسین شهید

چون روز عید زن و مرد خرم و دلشاد

گرفته دست به دست از پی مبارکباد

تمام گشته فراموششان ز حق نبی

نظاره‌گر به حریم محمد عربی

به آن طریق چه آن بی‌کسان بی‌غمخوار

میان شام گذشتند از سر بازار

به کوچه گذر اهلبیت طه شد

میان کوچه یکی غرقه هویدا شد

نموده پنج زن اندر میان غرقه مقام

سیاه بخت و تبه روزگار و نافرجام

یکی عجوزه بدبخت با قدی چو کمان

فکند زینب مظلومه را شرر بر جان

همین که دیده شومش ز دیدن اسرا

فتاد بر سر پر خون سیدالشهدا

پی اذیت وی ساخت تازه نیرنگی

ببرد دست بریده به جانب سنگی

حواله کرد همان سنگ را به تارک او

شکست بار دیگر تارک مبارک او

بکش عنان سخن (صامت) از مصیبت شام

نماند تاب شنیدن نمای ختم کلام

شمارهٔ ۲ - (سئوال سلمان از بندار یهودی)

روایت است که روزی نشسته بد سلمان

به نزد احمد مرسل خلاصه امکان

شنید و دید که نزد خدای لم یزلی

گشوده دست دعا کی خدا به حق علی

مرا خلاص ز خوف خطای امت ک

تمام را به قیامت قرین رحمت کن

نمود حضرت سلیمان بر پیمبر عرض

که ای اطاعت تو بر تمام عالم فرض

اگرچه معترفم بر علی و منزلتش

به من زیاده کن از بهر فخر منقبتش

شفیع روز جزا در جواب وی فرمود

برو به مقبره مردگان قوم یهود

صدا بر آر پی امتحان که ای بندار

چو سر ز قبر برآرد نمای استفسار

که سوی دار بقا زد چو وقت رحلت گام

یهود مرد و یا داشت ملت اسلام

دگر بپرس که اکنون کجاست منزل او

معذب است و یا راحتست حاصل او

چو رفت حضرت سلمان بسوی آن مدفن

بلند کرد به نام یهود صوت حسن

برون نمود یهودی سری ز دامن خاک

پی اجابت سلمان و سید لولاک

به آن طرق که فرموده بد رسول امم

نمود مسئله سلمان زوی نه بیش و نه کم

جواب داد که رخت از جهان برون بردم

یهود و عاصی و مردود و روسیه مردم

ولی به دار فنایم دمی که بود قرار

به سینه بود مرا مهر حیدر کرار

گرفته بود ولایش چو سکه نقش بدل

چنانکه بی رخ او بود زندگی مشکل

ولی ز سستی اقبال و بخت نافرجام

در این جهان نرسیدم به دولت اسلام

در آن زمان که از این عاریت سرا رفتم

سوی جحیم بر خیل اشقیاء رفتم

چو در شراره نار جهنم جا شد

هزار گونه عذابم ز پی مهیا شد

که ناگهان ز عطایای کردگار غفور

فکند بر سر من سایه قبه از نور

به طول و عرض ز راه خیال واسع‌تر

گذشته وسیع فزایش ز حد و مد بصر

دگر ز نار جهنم بجا نماند اثری

نه عقربی و نه ماری نه شعله نه شرری

چو پای بست ولای ابوتراب شدم

به دوزخ ابدی ایمن و از عذاب شدم

رجوع کرد چو سلمان به نزد ختم رسل

به گفت حالت وی نزد مقتدای سبل

رسول گفت که توصیف این محبت کن

به نزد هر که رسیدی ز من روایت کن

بگو محب علی هر کسی که خواهد بود

اگر مجوس و نصاری و ملحد است و یهود

به روز حشر شود گر جهنمش مسکن

خدا از آتش سوزان نمایدش ایمن

کسی که کرده ولایش حمایت کفار

ببین چه دید حسینش ز فرقه اشرار

در آن زمان که مهیای جان نثاری شد

به سوی خیمه روان به افغان و زاری شد

طلب نمود به بر زینب پریشان را

گشودش از پی تسکین لب دُرافشان را

به گریه گفت که ای خواهر ستمدیده

بدار گوش که وقت فراق گردیده

مباد آنکه زنی بعد من تو لطمه برو

مکش ز سینه خروش و مکن پریشان مو

مگر دمی که ببینی تنم به آه و نوا

شده است بی‌سر و غلطان به خاک کرببلا

مرخصی که در آن لحظه‌ای پرشانحال

کنی ز سینه فغان چون کبوتر بی‌بال

ز بعد من متفرق شود چو طفلانم

نمای جمع تو آن کودکان نالانم

زارض ماریه چون سوی شام یار کنند

چو کودکان مرآ بر شتر سوار کنند

چو ساربان دل اطفال من کباب کمند

برای راندن جمازها شتاب کند

بگو رعایت این کودکان نورس کن

ترحمی به یتیمان زار و بی کس کن

ز تشنگی ز تو گیرند گر بهانه آب

ز آب دیده خود ساز جمله را سیراب

اگر پدر طلبند از تو ای حزینه زار

حواله کن پدریشان به عباد بیمار

هوای دیدن اکبر زند چو بر سرشان

بود به دهر همه مومنین براردرشان

بس است این که یتیم‌اند و بی‌کس و دلتنگ

دگر منه که زند کس به فراق ایشان سنگ

بکش عنان سخن (صامت) از وصیت شاه

که او فتاده ز آهت شرر به خرمن ماه

شمارهٔ ۳ - رفتن حضرت اباعبدالله الحسین به دیدن امام حسن(ع)

روایت است که یک روز نور چشم نبی

حسین سلاله نسل محمد عربی

برای دیدن فخر انام و شاه زمن

چراغ دیده آن عبا امام حسن

علم نمود قد خود چو شاخه شمشاد

چو سرو سوی سرای حسن به راه افتاد

رسید چون بدر حجره برادر خویش

شنید صوت دلارای ماه انور خویش

که کرده ملک و ملک را ز لحن خود حیران

حسن ز صوت حسن در تلاوت قرآن

نوای روح فزای همان رفیع جناب

نموده آب روان را به جای خود در خواب

ستاده تافته پرها به هم تمام طیور

برون نموده سر از غرفه‌های جنت حور

به داد خسرو لب تشنه تکیه بر دیوار

ز دیده کرد روان گریه همچو ابر بهار

شد چو موسی عمران ز پای وی تا فرق

به مثل وادی سینا به آب حیرت غرق

حسن ز غنچه شاداب در شکر ریزی

حسین ز دیده غمناک در گهر ریزی

حسن فشانده در از بحر سینه مواج

حسین مستمع صوت عشق در معراج

یکی ز جمله خدام مجتبی ز وداد

گذار وی ببر شاه تشنه لب افتاد

خبر به نزد حسن برد کی رفیع جناب

حسین برادر گریان خویش را دریاب

که مدتی ست به بیرون حجره گریانست

به قرص ماه رخ خود ستاره افشانست

حسن ز حجره به سوی حسین شتاب نمود

تفحص الم قلب آن جناب نمود

سئوال کرد که ای از محن شرشته گلت

چه محنتست برادر که کرده رو به دلت

جواب داد که ای شمع جمع انجمنم

شه ممالک اندوه ابتلا حسنم

از آن زمان که رسید از لب درافشانت

به گوش من ز در حجره صوت قرآنت

بلند گشت ز جانم فغان غم فرسود

که از چه عاقبت این لب شود ز زهر کبود

چگونه این رخ رنگین ز لاله حمرا

شود به رنگ ز مرد ز کینه اعدا

چرا زحدت سم ریزد از گلو ببرت

به طشت یکصدوهفتاد پاره جگرت

از این سخن حسن از دل فغان و ناله کشید

به گفت کای لب عطشان به نزد آب شهید

بلای من چوبلاهای غم فروز تو نیست

ز ابتلای جهان روز کس چو رو زتو نیست

به کربلا پی قتل تو سی هزار نفر

کشند سنگ و نی و چوب و ناوک خنجر

به سوی عرش رسانند آه جان کاهت

کشند سنگ‌دلان قربه الی اللهت

هر آنچه یاد نمائی تو از خدا و رسول

کسی نمی‌کند آن روز حجت تو قبول

کسی به حالت بی‌یاریت نظر نکند

گلوی خشک تو ز آب فرات تر نکند

بنای عمر ترا رخنه افکند به اساس

غم عروسی قاسم شهادت عباس

ترا به کرببلا می‌نماید از جان سیر

فراق اکبر و اندوه اصغر بی‌شیر

تو زیر خاک به عزت کنی نهان تن من

تن تو بر سر خاک اوفتد بدون کفن

اگر به پرده نهان است عزت منزار

سر برهنه رود خواهر تو در بازار

مرا به دامن تو وقت مرگ باشد سر

شود نهان سر تو در تنور خاکستر

ز سوز زهر گر افتد به طشت من ببرم

ز بی‌کسی صد و هفتاد پاره جگرم

زند یزید لعین پیش چشم زینب تو

میان طشت طلا چوب ظلم بر لب تو

بپوش (صامت) از این شرح جانگداز نظر

که نیست مستمعان را توان و تاب دگر

شمارهٔ ۴ - سئوال اعرابی از اسخیای مدینه

روایت است که اندر مدینه اطهر

رسید یک عربی از پی سئوال از بر

سئوال کرد که با بخشش و حمایت کیست

کریمتر ز کریمان در این ولایت کیست

یکی ز شیعه مولای دین علی ولی

به گفت رو بر سبط نبی حسین علی

روان به جانب مسجد آن جوان عرب

به نزد خامس آل عبا ز صدق ادب

سلام کرد به آن مقتدای اهل یقین

پس از سلام بگفت ای سلاله یاسین

تویی که هست جهان را سوی تو چشم امید

کسی نرفته ز درگاه جود تو نومید

ز ماسوا به سوای تو اعتمادی نیست

به غیر کف جوادت دگر جوادی نیست

ز تیغ بابت تو بر جا نماند در آفاق

اثر ز حشمت فجار و صولت فساق

هدایت تو و اجداد تو به ملک جهان

نمی نهاد اگر پای راستی به میان

پی پرستش حق کسی نمی‌نمود اقدام

تمام را به شرار جحیم بود مقام

عزیز فاطمه سلطان کشور اعجاز

سئوال کرد ز قنبر پس از فراغ نماز

که مانده است ز مال حجاز هر چه بجا

به این جوان عرب ده که او بود اولی

بگفت ای کف جود تو معطی درهم

بود چهارهزار اشرافی نه بیش و نه کم

به همره عرب آن شهریار فرزانه

روانه گشت ز مسجد به جانب خانه

همان چهار هزار اشرفی که بر جا بود

تمام برد عطا کرد آن عزیز ودود

ز شرم بخشش کم کرد مظهر بی‌چون

دو دست فیض رسان را ز پشت در بیرون

بدان جوان عرب داد و معذرت طلبید

زبان عذر گشود و بگفت شاه شهید

که ای عرب اگر از مال و مکنت دنیا

چنانکه در کف ما بود مانده بود بجا

سحاب بخشش ما می‌شدی نثار افشان

دگر ز فاقه نماندی بروی دهر نشان

ولی حوادث دوران بما شده است دلیر

چنین که یافته وضع سخای ما تغییر

گرفت مرد عرب آن زر از شه احرار

ز دیده اشک فشان شد به مثل ابر بهار

سرور سینه فخر امم ز مرد عرب

سوال کرد که این گریه تو چیست سبب

گمانم آنکه به نزد تو این عطیه کم است

ز بخشش کم ما خاطرت قرین غمست

به گریه گفت که شاها به خاطرم غم نیست

فدای جودو سخایت عطای تو کم نیست

سرشک ریزم از آن روز به دیده نمناک

که بود دست تو فیاض در حیات و ممات

کنون دهید دمی گوش از طریق وفا

ز جود و بخش آن شه به دشت کرببلا

دمی که با تن بی‌سر نموده بود مکان

به خاک قتلگه آن نور چشم عالمیان

لباس برده به تاراج کوفیان ز تنش

چو جان کشیده به بر خاک جسم بی‌کفنش

ز سیر دار فنا بسته چشم حق بینش

رسید به جدل دور از خدا به بالینش

نخست کرد طمع بر لباس پیکر او

چو دید کامده عریان ز پای تا سر او

نهال آرزویش خواست بی‌ثمر گردد

اراده کرد که از قتلگاه برگردد

دوباره گشت بدان بی‌حیای شوم شریر

سخاوت پسر بوتراب دامن گیر

زبان حال شه تشنه شد قرین مقال

اشاره کرد که ای کافر سیه اقبال

مگو ز غارت این تن تهی بود مشتم

بیا بیا که بود خاتمی در انگشتم

به دستیاری انگشت آن محیط کرم

به چشم کور وی از دور برق زد خاتم

ولیک خاطر به جدّل زیاد شد رنجه

که دست شاه به خون خشک بود با پنجه

نشد میسر آن اهرمن به آسانی

که از کفش برد آن خاتم سلیمانی

نداشت حرمت جدش رسول را منظور

ببرد دست برده به جانب ساطور

به قلب حضرت خیرالنسا شر را فروخت

برای خاطر انگشتری جان را سوخت

فکند زلزله اندر بنای عرش مجید

برای خاتمی انگشت آن جناب برید

بس است (صامت) ازین بیشتر شتاب مکن

ازین چکامه دل دوستان کباب مکن

شمارهٔ ۵ - حکایت سفینه غلام

چنین شده است روایت به روضه الانوار

که یک غلام سیه داشت احمد مختار

به درگهش پی خدمت نموده بود مقر

رسیده بود به فخرش به عرش اعظم سر

به همره نبی ابطحی به یک سفری

روانه بود چو اندر پناه خور قمری

ز طی راه شدی خسته هر که از اصحاب

به دوش خود بگرفتی غلام از او اسباب

حمیتش ببر همرهان چون جوش گرفت

تمام جمله اصحاب را به دوش گرفت

گشود سید مختار غنچه شاداب

بدان غلام به انت السفینه کرد خطاب

از آن زمان پی فرموده رسول عرب

همان غلام سیه را سفینه گشت لقب

چو رفت خاتم پیغمبران ز دار فنا

سفینه کرد سفر موسمی سوی دریا

چو در سفینه درآمد سفینه و بنشست

ز تند باد حوادث سفینه‌اش بشکست

پس از شکستن کشتی که دل به مرگ بداد

ز لطف ایزدی اندر جزیره‌ای افتاد

بطی راه میان جزیره پویا شد

که از برابروی شیری آشکارا شد

زهم گشود دم و دم به حمله کرد علم

سفینه گشت مشوش ز بیم آن ضیغم

به عجز گفت که ای شیر بی‌نوایم من

سفینه خادم درگاه مصطفایم من

در این جزیره مرا ای اسد رعایت کن

به دوستی محمد مرا حمایت کن

چو شیر نام محمد از آن غلام شنید

ز روی عجز سر خویش را بجنبانید

اشاره کرد به سوی سفینه شیر دژم

که ای سفینه دگر ره مده به خاطرم غم

اگر غلام رسولی تو من غلام توام

کنون ستاده پی حفظ احترام توام

مدار بیم و بیا شو سوار من اکنون

کز این جزیره پرخوف آرمت بیرون

به احترام تمامش به دوش خویش نشاند

ببرد در بلدی وزه بلیه‌اش برهاند

رسید قصه دیگر ز نو بیاد مرا

که ابن سعد ز بعد از زوال عاشورا

اراده کرد که اسب ستم‌گری تازد

تن حسین علیرا چو توتیا سازد

نمود فضه بر زینب این چنین بنیاد

که ای غمینه غم تازه‌ات مبارک باد

برفت از سر زینب در این مقدمه هوش

کشید از دل پردرد سوی فضه خروش

که از حکایت شیر و سفینه یاد آور

که در جزیره به حفظ سفینه بست کمر

اگر سفینه غلام در رسول بود

شرافت توهم از خدمت بتول بود

یکی جزیره در این وادی شرر بار است

شنیده‌ایم که در او شیری آدمی‌خوار است

تو هم برو ببر شیر و اشکباری کن

سرشک از مژه بی‌اختیار جاری کن

بگو بشیر که ای شیر وقت امداد است

برای یاری ما قحط آدمی زاد است

رضا مباش که این قوم این خیال کنند

تن برادرم از اسب پایمال کنند

بیا محافظت جسم نور عینم کن

رعیات تن صد پاره حسینم کن

دوید فضه غمدیده باشتاب تمام

ز قول بی‌بی خود نزد شیر برد پیام

ز فضه شیر چو بنمود این سخن اصفا

روانه شد به سر کشتگان کرببلا

به قتلگاه شه تشنه لب نهاد قدم

فتاده دید ز هر سوی کشته بر سرهم

ز هر طرف به سراغ حسین رو می‌کرد

به پیکر شهدا می‌رسید و بو می‌کرد

به هر شهید که در آن زمین گذر می‌کرد

ز گریه خاک عزا دمبدم بسر می‌کرد

کشید از دلِ پر خون خروش واویلا

رسید تا به سر نعش سیدالشهداء

فتاد بر سر آن نا امید ز آب فرات

چو تشنه‌ای که رسد بر وصال آب فرات

ببر کشید چوجان جسم داغدیده او

نهاد لب بر حنجر بریده او

نمود چهره زن خون گلوی او رنگین

زبان حال کشید از جگر ترانه چنین

که ای امانت پیغمبر و عزیز خدا

فدای بی‌کیست ای غریب کرببلا

عجب رعایل حال تو امتان کردند

تو را به کرببلا خوب میهمان کردند

چرا ز سنگدلی آب بر رخت بستند

ز ماتم علی اکبر دل تو بشکستند

چرا از آدمیان کس نکرد یاری تو

که این کمینه بیایم به جان نثاری تو

کجا شد آن همه عزین که در کنار بتول

گهی مقام تو بود و گهی به دوش رسول

چرا برهنه تنت در تراب افتاده

مقابل شرر آفتاب افتاده

ز زحمت دل پر شیونت چه می‌خواهد

جدا نموده سرت از تنت چه می‌خواهد

ز دیده (صامت) محزون سرشک جاری کن

بماتم شه مظلوم اشکباری کن

شمارهٔ ۶ - سئوال از ملک الموت

شنیده‌ام که خدای مهیمن معبود

زمانی از ملک الموت این سئوال نمود

که ای تو قابض روح تمام خلق جهان

ز جن و انس و سیاه و سفید و پیر و جوان

از آن زمان که به این امر گشته ای مامور

گذشته بر تو از این کار بس سنین و شهور

به فوق عرش ز هر خانمان بری شیون

شوند بسته فتراک تو چه مردوچه زن

دمی شده است که سوزد دلت به حال کسی

که برکشی ز دل تنگ آشیان نفسی

چنین به درگه پروردگار رب جلیل

نمود عرض به معجز و نیاز عزرائیل

که ای خدا دل من درد و جای پرخون است

که حد گفتن وی از حساب بیرون است

اول به ماتم طفل صغیر خون جگر

که نبودش بدم مرگ مادر و پدری

یتیم چون بکشاکشز دادن جانست

مرا مصیبت بیرون و رحد امکانست

دوم کسی که غریبست و از وطن مهجور

ز یار و یاور و اهل دیار باشد دور

نه مونسی که شود رازدار و دلجویش

نه همدمی که دهد دل به مرحمت سویش

غریب را نکند هیچ کس گذر بسرش

مگر غریب دگر در وطن برد خبرش

فغان که بازمرا در دل اضطراب افتاد

به یاد شام همان کشور خراب افتاد

قسم به ذات خدا کودک یتیم حسین

همان ستمکش محزون الیم حسین

به غیر درد یتیمی مگر غریب نبود

همان ستمکش محزون و غم نصیب نبود

ستمکش دو جان دختری رقیه بنام

در آن زمان که مکان داشت در خرابه شام

نبود ورد زبانش به غیر نام پدر

غذای روز شبش اشک چشم و لخت جگر

یزید شد چه خبردار از تب و تابش

روانه کرد به تسکین وی سر بابش

سر پدر به طبق نزد وی چو بنهادند

ستم رسیده زنان خود ز دیده بگشادند

چون آن صغیر گرفت از سر طبق سرپوش

سر پدر به طبق دید از سرش شد هوش

به هوش آمد و آن سر گرفت بر سینه

زبان گشود پی شکوه‌های دیرینه

که ای جناب پدر تاکنون کجا بودی

چرا ز دختر دلبند خود جدا بودی

تو بودی آنکه مرا بود جا در آغوشت

چگونه گشت به کلی ز من فراموشت

به همرهت علی اصغر چرا نیامده است

برادرم علی اکبر چرا نیامده است

تو زنده باشی و باشد عذار من نیلی

ز دست شمر لعین تا یکی خورم سیلی

پدر به شام نباشد مگر دگر خانه

که داده‌اند به ما جا به کنج ویرانه

به صدقه مرد و زن کوفیان بی‌پروا

به ما دهند همی نان پاره و خرما

ز اهل شام همین نیست ای پدر گله‌ام

نظاره کن به کف پای پر ز آبله‌ام

بروی خار مغیلان بسی دویدم من

جفای کوفی و شامی همی کشیدم من

بدان رسید که از درد بی‌مدد کاری

نهان شدم به تعب زیر بته خاری

ز خاک بستر و خشمت و خرابه‌ام بالین

عجب یتیم نوازی کند یزید لعین

لب مرار عطش و قحط آب گشته کبود

لب مارک تو از چه باب گشته کبود

گمانم این لب و دندان همچو مروارید

کبود گشته پدرجان ز ضرب چوب یزید

چو با پدر کمی از درد دل اشاره نمود

خرابه را ز تف آه پر ستاره نمود

ز روی سینه او سر به یک طرف غلطید

به خاک روی یتیمی نهاد و آه کشید

فغان و آه که (صامت) به وقت جان دادن

بدی به گردن آن طفل بی‌گناه رسن

شمارهٔ ۷ - آمدن بشیر از جانب یوسف به خدمت یعقوب

روایتی شده از راویان بسی مطلوب

برای علت دوری یوسف از یعقوب

که چون ز مصلحت کردکار بی‌همتا

نمود مادر یوسف وداع دار فنا

از این مقدمه یعقوب شد بسی دلگیر

یکی کنیز خرید ا زبرای دادن شیر

ز شیر دادن یوسف گذشت چون ایام

کنیز داشت یکی کودک و بشیرش نام

ز در رسید یکی روز پیر کنعانی

برای دیدن یوسف ز لطف پنهانی

گرفته بود در آغوش خود کنیز بشیر

نموده است تغافل به یوسفش از شیر

الم به سینه یعقوب بس شرر افروخت

گرفت از بر مادر بشیر را بفروخت

کنیز گشت از این حال مضطرب احوال

نمود روی تضرع به قادر متعال

که یا رب از من و حال دلم گواهی تو

به بی‌کسان دل افسرده داد خواهی تو

ببین فکند جدایی چنان پیمبر تو

میان مادر و فرزند در برابر تو

چو دید زاری آن زن مهیمن علام

بدان ضعیفه همانا شد این چنین الهام

ببین چگونه تلافی از این عمل سازم

میان باب و پسر هم جدایی اندازم

چنانکه تا ز بشیرت به تو خبر نرسد

خبر ز یوسف گمگشته بر پدر نرسد

غرض که گشت چهل سال یوسف از کنعان

جدا ز نزد پدر بهر آن زن گریان

چنان ز وصل پسر گشت این در نومید

که هر دو دیده وی شد ز انتظار سفید

مشیت ازلی این چنین گرفت قرار

که آب لطف به آتش فشاند دیگر بار

ندا رسید به یوسف ز خالق ذوالمن

که نزد باب گرامی فرست پیراهن

که از فراق تو آن پیر نا صبور شده

سفید گشته دو چشمش چو از تو دور شده

همان بشیر به فرمان کردگار جهان

گرفت پیرهن و کرد روی سوی کنعان

رسید بر دروازه دید پیر زنی

نه پیرزن که دو مشت استخوان به یک کفنی

نشان خانه یعقوب را از او پرسید

کنیز بوی محبت از آن نشانه شنید

سئوال کرد چه خواهی ز خانه یعقوب

جواب داد که دارم ز یوسفش مکتوب

از این جواب دل پیر زن به سینه طپید

به گریه گفت که یا رب چه شد نشان امید

به وعده‌ای که نمودی عجب وفا کردی

مرا ز محنت فرزند خود رها کردی

بشیر یافت که آن پیر زن چه می‌گوید

کدام راه از این اضطراب می‌پوید

بگفت غم مخور ای زن که من بشیر توام

زمان وعده بسر رفت و دستگیر توام

بشیر را ز محبت کشید در آغوش

ز هوش رفت و ز فریاد و ناله شد خاموش

بشیر در بر یعقوب برد پیراهن

نمود دیده ز دیدار پیرهن روشن

یکی بشیر دگر در جهان خبر دارم

که از رسالت او شعله بر جگر دارم

همان بشیر که آورد در مدینه خبر

ز حال اهل و عیال حسین تشنه جگر

روایت است که آمد بشیر چون از راه

پیاده شد به سر تربت رسول الله

به گریه گفت که یا مصطفی سلام علیک

به رتبه ختم همه انبیا سلام علیک

خجل ز روی تو هستم اگر به خدمت تو

خبر دهم ز حسین و حریم و عترت تو

ولی رسول چو از اهل بیت اطهارم

به عرض واقعه در خدمت تو ناچارم

به دشت کرببلا از جفای ابن زیاد

به نزد آب حسین تو تشنه لب جا نداد

تمام اهل و عیالش اسیر و خوار شدند

سر برهنه به پشت شیر سوار شدند

سری که داشت به دوش مبارکتو مکان

گهی به خاک تنور و گهی به نوک سنان

سپاه شامی و کوفی سوار و بر مرکب

پیاده عباد بیمار با تن پر تب

ز جای عترت زارت خبر دهم یا نه

گهی به گوشه زندان گهی به ویرانه

به ناسزا دل زینب یکی کباب نمود

یکی به راس حین خارجی خطاب نمود

برای بردن بزم یزید بی‌پروا

به یک طناب ببستند شصت و شش زن را

نشسته بود نصاری به روی کرسی زر

ستاده بر سر پا عابدین بی‌یاور

ظهیر مسخره در بزم شرب نزد یزید

ز دختران عزیزت کنیز می‌طلبید

بریده باد زبانم یزید خانه خراب

به نزد راس حسین تو ریخت درد شراب

شکسته باد دهانم که آن جهود عنود

لب حسین ز چوب جفا نمود کبود

بزرگوار خدایا به حق پیغمبر(ص)

ز جرم (صامت) و عصیان شیعیان بگذار

شمارهٔ ۸ - شکوه و زینب (ع) سر قبر مادر

روایت است که چون عترت رسول‌الله

سوی مدینه رسیدند با خروش ز راه

خمیده زینب بی‌غمگسار گشت روان

میان روضه مادر به ناله و افغان

سلام کرد به حسرت فکند سر در پیش

زبان حال به مادر بگفت با دل ریش

که ای ستمکش ایام چشم تو روشن

که زینبت ز سفر آمده است سوی وطن

سری بر آر ز خاک و به پرس احوالم

نظاره کن که چسان گشته است اقبالم

ز من بپرس که زینب چه شد برادر تو

ز داغ کیست که گشته سیاه معجر تو

ز کربلا تو چرا بی‌برادر آمده‌ای

چنین شکسته دل و خاک بر سر آمده‌ای

برم ز کوفه و یا کربلا به نزد تو نام

و یا ز شام و یزید لعین بدفرجام

به کربلا ز ستم سوختند خانه ما

بباد داد فلک خاک آشیانه ما

مرا به گوشه زندان همین نه ماوا داد

به کوفه حکم به قتلم نمود ابن زیاد

میان کوفه ندیدی چسان ز آتش دل

زدم ز غصه سر خد به چوبه محمل

که شد ز خون سرم روی و موی من رنگین

روانه شد ز سرم همچو سیل خون به زمین

ز کوفه تا به سوی شام در برابر من

به پیش محمل من بد سر برادر من

شدم چو وارد اشم خراب ای مادر

خرابه منزل ما بود و خاک ره بستر

کسی که مونس و غمخوار و همدم ما بود

مدام سنگ و نی و چوب سخت اعدا بود

تمام کوچه و بازرا شام آئین بست

یزید دون به سر تخت زرنگار نشست

به بزم عام طلب کرد آن لعین غیور

سر برهنه من و اهل بیت را به حضور

چنان نمود جفای یزید مدهوشم

که شد ز شمر و صفت کربلا فراموششم

به پیش دیده من آن ستمگر کونین

بزد به چوب ستم بر لب و دهان حسین

گذشته زین همه یک سرخ مو به بزم یزید

ز خاندان نبوت کنیز می‌طلبید

بس است (صامت) افسرده زین عزا بگذر

که از سرکش دو چشمت سیاه شد دفتر

شمارهٔ ۹ - فروختن برادران، حضرت یوسف را به غلامی

کشت چون از کید اخوان در بدر

یوسف صدیق ار نزد پدر

پس برادرها دلش را سوختند

یعنی اندر بندگی بفروختند

چون ندارد با کسی دست ستیز

لاجرم پیوسته باشد در گریز

آب بی‌رحمی همه در شیر کن

دست و پایش بسته در زنجیر کن

خواجه غل بنهاد اندرگردنش

شد لباس بندگان زیب تنش

بست در زنجیر دست و پای او

داد در دست غلامی زشت خو

بر شتر جا داد از روی غضب

یوسف گل چهره را آن بی‌ادب

در سحرگاهان چو خیل کاروان

شد به سوی مصر از کنعان روان

شد عبور یوسف مهر از وفا

در قبول آل اسحق از قضا

روی قبر مادر اندوهگین

از شیر انداخت خود را بر زمین

در شکایت کردن از دهر دغل

قبر مادر را گرفت اندر بغل

گفت ای مادر بر آر از قبر سر

یوسف خود را بدین خواری نگر

بین لباس کهنه را زیب تنم

پای در زنجیر و غل در گردنم

از برادرها دلی دارم کباب

طاقتم طاقتست از هجران باب

در شکایت بد به قبر مادرش

چون اجل آمد غلام اندر سرش

زد طپانچه بر گل رخسار او

کرد خوئین عارض گلنار او

شد ز سیلی قلب یوسف پر ز خون

عرش و فرش افتاد در جوش و خروش

مشتعل شد نار قهر کردگار

شد هوا از صر صر غم پر غبار

گشت ظاهر صاعقه از آسمان

شد زمین چون کشتی بی‌بادبان

در تعجب گشت خیل کاروان

زین تنزل در زمین و آسمان

جمله می‌گفتند با قلب زده

گوئیا کز ما گناهی سر زده

گفت یقلوس این غریو و ولوله

از گناه من بود در قافله

شد گریزان چون غلام مه‌لقا

من زدم سیلی به رویش از جفا

از گناهم روز روشن تار شد

شومی من باعث این کار شد

جمله بهر بخشش عفو و گناه

سوی یوسف رو نمودند عذرخواه

لب بجنبانید در نزد خدا

شد دعایش باعث رفع بلا

دست و پا وگردن آن سرفراز

ساختند از صدمه زنجیر باز

بر قدوم یوسف والامقام

او فتادند از برای احترام

گرچنین می‌باشد ای آزادگان

حرمت و شان پیمبرزادگان

پس چرا در قتلگاه زد چون قدم

در اسیری عترت فخر امم

از شتر افتاد با چشمان تو

چون سکینه بر سر نعش در

دید ببریده گلوی شاه دین

از قفا با خنجر شمر لعین

بر گلوی شاه بی‌سر سر نهاد

سر به جای ناوک خنجر نهاد

آه آتشبار از دل برفروخت

جان انس و جان ز برق آه سوخت

گفت ای بابا به قربان سرت

جان و سر قربان بی‌سر پیکرت

گو که کرد ای زینت عرش عظیم

ای پدر در کودکی ما را یتیم

ای پناه کودکان بی‌پدر

دختر خود را بکش دستی بسر

تا نمایی از دلم بیرون غمی

چون یتیمم غم‌خور من شو دمی

تشنه‌کامی و یتیمی بس نبود

صورتم را بنگر از سیلی کبود

از پی تسکین قلب خسته‌ام

خیز و بگشا هر دو دست بسته‌ام

بود آن شیرین زبان با چشم تر

روی نعش باب بی‌سر نوحه‌گر

ناگهان شومی ز کفار شریر

چون اجل شد سوی آن طفل صغیر

از سر نعش شهید کربلا

تا کند آن طفل بی‌کس را جدا

آن یکی رخساره‌اش نیلی نمود

ماه رویش نیلی از سیلی نمود

دیگری کرد از ستم با کعب نی

دور از دامان بابا دست وی

عاقبت قلب کباب و چشم‌ تر

شد جدا با گریه از نعش پدر

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۱۰ - در عدل انوشیروان

بود اندر ملک آذربایجان

حاکمی از جانب نوشیروان

در حکومت ظالم و جبار بود

طاغی و یاغی و بدکردار بود

بر عموم خلق از برنا و پیر

ظلم می‌کرد از صغیر و از کبیر

پیر زالی بود در ملکش مقیم

سرپرست چند اطفال یتیم

داشت ملکی آن زن افسرده حال

از پی قوت معاش ماه و سال

ظلم حاکم قلب وی پرخون نمود

ملک را از دست وی بیرون نمود

شد مسافر آن زمان بی‌خانمان

از تظلم در بر نوشیروان

مدتی می‌بود اندر انتظار

تا بدیدش روز اندر رهگذار

عرض حال خویش را تقریر کرد

پای شاه از شکوه در زنجیر کرد

شاه را بر حالت وی دل بسوخت

آتش قهر و غضب را برفروخت

آن امیر جور را حاضر به پیش

کرد شاه اندر سریر عدل خویش

اول اندر پیش چشم خاص و عام

کرد در تحقیق مطلب اهتمام

چون معین شد خطایی آن امیر

حکم بر جلاد داد آن بی‌نظیر

در بر چشم سپاه و لشگرش

زنده زنده پوست کندند از سرش

دستگاه عدل خود آباد کرد

و آن زن مظلومه را دلشاد کرد

باز برگرداند آن بیچاره زن

با امینی موتمن سوی وطن

پس چرا داد دل زینب نداد

در سریر سلطنت ابن زیاد

آن زمان کان عصمت پروردگار

کرد جا در مجلس آن نابکار

از هجوم کثرت نامحرمان

ساخت اندر گوشه خود را نهان

گفت عبیدالله کاین افسرده کیست

این سیه بر سر برادر مرده کیست

یک کنیزی گفت با آن بی‌حیا

هذه بنت علی مرتضی

کف بلب آورد مانند شتر

از غضب رگهای گردن کرد پر

گفت دیدی آخر ای دخت علی

حق ز باطل گشت اکنون منجلی

دور گیتی همرهی با ما نمود

کاذبان را خائن و رسوا نمود

قلب زینب زین سخن شد پر ز درد

برکشید از آتش دل آه سرد

گفت ای شمع کلامت بی‌فروغ

شرم کن ظالم از این قول دروغ

روز محشر در بر ختمی مآب

آخر ای کافر چه می‌گویی جواب

سید سجاد محزون علیل

با عبیدالله بی‌شرم محیل

گفت خاموش ای پلید بی‌ادب

هست این زن دختر شاه عرب

بیش از این ظالم دلش را خون مکن

هتک عرض زینب محزون مکن

کرد از قهر آن پلید نشاتین

حکم بر قتل علی بن الحسین

دید زینب عابد بیمار را

بر سروی قاتل خون خوار را

زد بسر آویخت اندر دامنش

دست خود را کرد طوق گردنش

گفت با ابن زیاد سنگدل

کای جهان از نار ظلمت مشتعل

بگذر از قتل برادرزاده‌ام

من به جای وی به قتل آماده‌ام

کشتن وی گر کند قلب تو خوش

پس مرا ای سنگدل اول بکش

زیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۱۱ - خواب دیدن ناصرالدین شاه قاجار در نجف اشرف

این شنیدستم که شاه جم حشم

ناصرالدین شاه کیسخرو خدم

گشت چون الطاف یزدان یاورش

حلقه زد پیک سعادت بر درش

یعنی از ایران روان شد از وفا

موکب میمون وی در کربلا

سر قدم بنمود با شوق و شعف

بهر پابوس شهنشاه نجف

گفت چون شد ساکن آن سرزمین

«ادخلوها بسلام آمنین»

منزل آن شاه گردوه احتشام

در نجف گردید در وادی‌السلام

لشکر آن خرو انجم سپاه

بر فلک زد قبه‌های بارگاه

اندر آن وادی نمودند انتخاب

گوشه‌ای را بهر اصطبل دواب

کرد چون اردوی شاه از صدر و ذیل

خیمه بر پا جوقه جوقه خیل خیل

دیده حق بین وی شد کامیاب

از زیارتگاه قبر بوتراب

شامگاهان شاه اورنک عجم

بر سریر استراحت زد قدم

شد چو هنگام سحر ناگه ز خواب

جست سلطان ناصرالدین از شتاب

لرزلرزان لعل لب را باز کرد

محرمان راز را آواز کرد

داد فرمان همرهان راه را

بر کنند آن خیمه و خرگاه را

رفت و در سمت دگر منزل نمود

بهر راحت منزلی حاصل نمود

گشت خرم چون دل شه از ملال

حاضران کردند از وی این سئوال

کای گدای در گهت خاقان چین

کیقباد از ملک قدرت خوشه‌چین

ای شهنشاه عجم اندر عرب

چیست خوف و اضطرابت را سبب

از چه رو ای خسرو خسرو اساس

ساختی از وادی ایمن هراس

ای همای اوج عزت از بهشت

ساختی منزل چرا اندر کنشت

گفت شد در خواب بر من جلوه‌گر

مظهر ذات خدای دادگر

حبل ایمان عروه الوثقای دین

مصدر ایمان امیرالمومنین

با غضب فرمود کز وادی السلام

کرده‌ای بهر چه ترک احترام

غافلی از احترام این زمین

کاین زمین باشد قبور مومنین

ساختی او را برای شیخ و شاب

آخور انعام و اصطبل دواب

اندر اینجا بر کلیم آمد ندا

از برای خلع نعلین از خدا

بی‌تامل ترک استکبار کن

زود از این ارض مقدس بار کن

گر چنین می‌باشد ای اهل یقین

احترام خاک قبر مومنین

پس چرا بر باد دادند اهل شام

حرمت نعش امام تشنه کام

نور چشم مصطفی از صدر زین

جسم صد چاکش فتاد اندر زمین

برد غارت دشمن بدگوهرش

هر لباسی داشت از پا تا سرش

کار را بر جسم وی کردند تنک

هریک از ضرب عصا و چوب و سنگ

تا شود آگاه از سر دلش

زد سنان در پهلوی وی قاتلش

سجده گاه رحمه للعالمین

رنگ شد با سنگ از خون جبین

شد چنان پیکان به نافش کارگر

کز کمرگاهش برون بنمود سر

روسیاهی دشمنی با حق نمود

چون قمر با تیغ فرقش شق نمود

گشت افزون چو بلای پیکرش

شمر دون آمد به خنجر برسرش

ساخت از نی راس آن بی‌اقربا

از قفا با یازده ضربت جدا

تا که گردد میزبان راس وی

خولی بی‌دین سرش را زد به نی

بر سر وی کار را کردند سخت

گه به مطبخ بود گاهی بر درخت

پس تلافی کرد اندر شهر شام

زاده هند از برای احترام

ساخت در بزم شراب آن بی‌حیا

راس او را زینت طشت طلا

عرش را چون فلک بی‌لنگر نمود

بسکه هتک حرمت آن سر نمود

تا زند آتش به قلب زینبش

از غضب زد خیزران را بر لبش

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۱۲ - در وصف غلام سیاه حضرت سیدالساجدین

بد سیاهی در سپاه کربلا

خواجه زیبنده زین العبا

در دیار حق پرستی منزلش

بلکه حق در جلوه آب و گلش

خضر سرگردان آب جوی او

راه اسکندر رخ دلجوی او

ساخته رب اللیالی و الدهور

نور رویش نور فوق کل نور

مشک را بنموده رویش درختن

صورتی از معنی حب الوطن

شام یلدا را ز مویش نصرتی

لیله الاسری ز مویش آیتی

از سیاهی پای تا سر یک ورق

یک ورق از دفتر توفیق حق

پیکرش در محضر پاک ودود

در شهادت مهر ارباب شهود

برده خاک پای او را ارمغان

از برای سرمه حوران جنان

شد سیه یعنی سواد چشم حور

بهر زینب سرمه‌ای دارد ضرور

این کرامت عش عالم سوز کرد

کو نهان در شب رخ نوروز کرد

تا ز زخم چشم بد یابد امان

نور را بنمود در ظلمت نهان

کرد از علیین چو در دنیا گذر

تیر: شد رنگ وی از رنج سفر

جاعل نور و ظلم‌های نقاب

کرده ظلمت را حجاب آفتاب

بشکند تا قیمت شب‌های قدر

در سیاهی منخسف رویش چو بدر

شد مرکب تا به حکم سرنوشت

برد خلقی را ز دوزخ در بهشت

پیش پیش از بی‌کسی در جیش شاه

بهر خود پوشیده بود رخت سیاه

با همه پستی بلند اقبال شد

بهر رخسار شهادت خال شد

با چنان روی سیاه و بوی زشت

شد بزرگ روسفیدان بهشت

از پی تحصیل علم کیمیا

رفت مس را کرد قربان طلا

تا نماید سکه دین پایدار

سیم ایمان را چوسم گردید بار

از درنگ دار فانی خسته شد

با حریفان بقا پیوسته شد

کرد با قانون تسلیم و رضا

خون خود را داخل خون خدا

از تمام ماسوا مایوس شد

دست حق را از پی‌ پابوس شد

یعنی آمد آن غلام با وفا

خدمت مظلوم دشت کربلا

قند تر پیوسته از شکّر فشاند

لعل و مروارید از گوهر فشاند

جبهه را بر قبله طاعت نهاد

سر به پای شاه دین بهر جهاد

سوی وی از مظهر رب النعم

شد ندا از قاب قوسین خیم

کای بلب کف بر سر افکنده خروش

با حریفان شهادت جرعه نوش

ای زایمان تو محکم پشت دین

رو به نزد رهبر دین عابدین

رشته پیمان وی در پای تست

مالک الملک جهان مولای تست

بهر پاس رسم و آئین ادب

رخصت میدان ز وی بنما طلب

شاه امکان یعنی آن عبد ذلیل

شد به سوی سبط احمد جبرئیل

در حضور مهبط وحی خدا

مقتدای ساجدین زین العبا

چون کلیم اندر مناجات وثنا

شد به قرب طور سر کبریا

عرض حاجت آنچه در دلداشت گفت

آنچه باید بشنود از حق شنفت

چو مرخص از بساط طور شد

جانب فرعونیان مامور شد

اژدهای تیغ آورد از غلاف

بهر قتل ساحران اندر مصاف

حکم شد از معنی ایمان و دین

خواجه کونین زین العابدین

کآتش غم را ز سر تا پا زدند

دامن آن خیمه را بالا زدند

تا ببینند در منای کربلا

بذل جان آن غلام با وفا

برق تیغ وی بدان قوم یهود

زد شرر چون صرصر عاد و ثمود

همچو روبه شد به سوراخ هوام

از نهیبش جان شیرین در کنام

داس تیغش چون کند تنها درو

قابض الارواح را شد پیشرو

کوفیان بر مالک نار و سقر

تنگ کردند عرصه از این المفر

شامیان را نزهت دارالقرار

شد به دوزخ آشکار اندر فرار

عاقبت از پشت زین بر روی خاک

کرد جانا جسم چون گل چاک چاک

شد نسیم رحمت حق یاورش

یعنی آمد شاه خوبان برسرش

روی آن زیبا غلام با وفا

شد به وجه الله آخر آشنا

یعنی اندر وقت مردن از وداد

رو به رویش زاده زهرا نهاد

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۱۳ - در وفات حضرت یوسف(ع)

چنین ز بغض کتب شد روایتی تحقیق

که کرد عارضه رو به یوسف صدیق

ضعیف گشت و نحیف از قضای ربانی

هلال سان رخ چون به در ماه کنعانی

بسر رسید ز دیوان عمر او مدت

نمود روز به روز آن مرض بوی شدت

ز مصر بهر تفرج بوی شدند دلیل

که تا مکان کند اندر میان لجه نیل

ز گردن و بدنش بند درد پاره نشد

به هیچ ره مرض آن جناب چاره نشد

فزود سیر و تماشا بر کن تن خللش

فرا رسید در آخر به حکم حق اجلش

ز تند باد فنا شد بساط عمرش طی

اجل نمود به نامش پیاله را پر می

خبر برای زلیخا رسید با سرعت

که ای بزرگ خواتین حجله عصمت

مرض به یوسف گل پیرهن شدید شده

دگر ز زندگی دهر نا امید شده

بیا و صحبت دیرینه رارعایت کن

مریض بستری مرگ را عیادت کن

جهان به چشم زلیخا سیه چو نیل آمد

به نزد یوسف خود چون برود نیل آمد

بخواب دید انیس دل مکدر خویش

به زیر جامه نهفتست روی انور خویش

نقاب یوسف از آن روز همچو ماه کشید

نظر به صورت ماهش نمود و آه کشید

ز غصه طایر روحش ز ملک تن پر زد

ز پا فتد و به ماتم دو دست بر سر زد

ز دود آه سیه چهره مه و خور کرد

ز خون دل صدف دیده را پر از در کرد

ز سر دو چشم زلیخا ره فرار گرفت

به چشم یوسف مصر وفا قرار گرفت

در این مقدمه سری بود مشو غمناک

نهفته است گر از جاهلان کم ادراک

ز عشق باخبری گوش گر دهد سویم

به گفته یابد و داند که من چه می‌گویم

فغان ز یوسف گلگون قبای آل عبا

شهید کرببلا نور دیده زهرا

به دشت ماریه زینب حمیده خواهر او

رسید چون که در آن قتلگاه بر سر او

به خاک دشت مُلا دید ساخته مسکن

به روی سینه آن شاه شمر ذی‌الجوشن

برای کشتن آن بی‌معین تشنه جگر

گرفته آن سگ بی‌آبرو به کف خنجر

به گریه گفت که ای روسیاه کم فرصت

مکش حسین مرا لحظه‌ای بده مهلت

که تا به خواهش دل سیر بنگرم رویش

گل وداع بچینم ز روی نیکویش

جدا چه می‌کنی ای شمیر از بدن سر او

گذار تا که ببندم دو دیده تر او

گذار تا که زنم بوسه بر لب و دهنش

ز اشک چشم نهم مرهمی به زخم تنش

گذار کز تن او رفع آفتاب کنم

علاج تشنگی از کام آن جناب کنم

گذار بار دگر تا به خیمه گه برمش

که جمله چشم براهند و مضطرب حرمش

بده به وی تو دمی مهلت ای ستم بنیاد

که مانده در ره او چشم سید سجاد

ببین چه با لب او سوزش عطش کرده

ز سوز تشنه‌لبی زیر تیغ غش کرده

گذار تا دگر از ضعف در خروش آید

ز هوش رفته حسینم دمی به هوش آید

نکرد رحم به قلب مکدر زینب

به کعب نیزه زد از قهر بر سر زینب

دل شکسته او را ز قهر پر خون کرد

به طعنه گفت که ای دختر علی برگرد

برو که روی حسین را دگر نخواهی دید

گلی ز روی حسینت دگر نخواهی چید

به جان زینب از این گفتگو شرر افکند

صدای زینب دلخون به ناله گشت بلند

بسست اینقدر از دیده اشکبار مشو

بگیر دست یتیمان من به خیمه برو

که تا به کشتن من آه و ناله سرنکنی

به تیغ شمر و به حلقوم من نظر نکنی

دل تو تاب ندارد که سوی شمر شریر

کنی نظر که کشد بر گلوی من شمشیر

برو چو (صامت) افسرده شور و غوغا کن

عزای بی‌کسیم را به دهر برپا کن

شمارهٔ ۱۴ - در بیان قیامت و گریز به مصیبت

چنین شده است خبر مستفاد از اخبار

که روز حشر چو از امر قادر قهار

ز جن و انس و سباع و هوام و وحش و طیور

پی محاسبه گردند یک به یک محشور

ز جوشن و غلغله و اضطراب اهل حساب

زمین حشر بلرزد چو لجه سیماب

پی سزا و جزای امور بی‌کم و کاست

پرد جریده اعمال خلق از چپ و راست

ز آفتاب بسر مغزها به جوش آید

بالتهاب زمین قلب در خروش آید

عرق شود ز عروق و عظام در جریان

چنانکه محو کند نام قلزم و عمان

به پایه «لمن الملک» خوشتن دادار

دهد منادی «الله واحد القهار»

یکی ز مظلمه خلق مضطرب جانش

گرفته سخت به کف مدعی گریبانش

یکی به مجلس جاوید خبث در عرصات

بهانه جوی به ترک ادای خمس و زکات

یکی ز اکل ربا آکل سموم حمیم

یکی به هاویه در بحث اخذ مال یتیم

به اجر کرده ز فجار ز جرت فساق

رود به قید سلاسل ز هر طرف اعناق

شوند قاتل و مقتول دادخواه به هم

دهند هر طرفی نسبت گناه به هم

پیمبران سلف جمله وانفسا گوی

همه ز عاقبت خود به بحر فکر فروی

ز هول روز جزا امتان شیخ و صبی

زنند حلقه به دور محدم عربی(ص)

به عذر امت بیچاره احمد مختار

کند حکایت وا امتا به لب تکرار

که ناگهان به صف حشر انقلاب افتد

درون هالک و ناجی به انقلاب افتد

به پیش چشم خلاق عیان شود به ملا

لوای قافله سالار دشت کرب بلا

به هیئتی که جگرها ز خوف خون گردد

عنان حوصله از دستها برون گردد

بود مقدمه آن قوه را به شیون و شین

شهید راه خدا حضرت امام حسین

ز نشئه می سر بازی وفا سر مست

سربریده پرخون گرفته بر سر دست

هزار پاره تن انورش ز ضربت تیر

به دست دیگر وی دست شمر شریر

نهاده از عقب راس آن سپهر اساس

به روی دست ملک دست حضرت عباس

شهید گشته و بی‌دست کز تنش ز عناد

دو دست در لب شط از برای آب افتاد

علی اکبر غمناک و قاسم داماد

کفن به گردن و سرها بدست با فریاد

گرفته حجت کبرای شاه تشنه جگر

به روی دست سر پر ز خون علی اصغر

ز جای ناوک پیکان و خنجر پاره

زند معاینه خون موج همچو فواره

به یک طرف اسرای دیار کوفه و شام

کنند زیر و زبر از هجوم صف قیام

همه به سینه سوزان و ناله جان کاه

زنند حلقه به دور لوای عدل اله

دوباره شور عظیمی دگر بپا آید

به گوش مرد و زن حشر این ندا آید

که چشم خویش بپوشید ابیض واسود

که می‌رسد به صف حشر دختر احمد

ز دوزخی و بهشتی شود بلند خروش

رسد چو فاطمه دراعه حسن بر دوش

به دوش دیگر آن غم رسیده محزون

هزار پاره و سوراخ جامه پر خون

چه جامه‌ای که نظاره همان جامه

فتد به عرش تزلزل به شور و هنگامه

به کف عمامه پرخون حیدر صفدر

شکسته پهلوی مجروح وی ز ضربت در

زند به قائمه عرش دست را محکم

کشد خروش که یا عدل و یا حکیم احکم

به جوش آورد از فرط ناله و زاری

پی محاکمه دریای قهر قهاری

ز رستگار و خطا پوی و بنده و آزاد

تمام را طمع مغفرت رود از یاد

به نزد ختم رسل با دلی ز درد غمین

ز روی عجز کند روی جبرئیل امین

که ای پیمبر رحمت به ما ترحم کن

خموش فاطمه را یک دم از تظلم کن

کزین معامله ترسم که حضرت عزت

کشد قلم ز غضب بر جریده رحمت

به نزد فاطمه رو آورد رسول امم

که ای غریق یم غصه وی سفینه غم

نه وقت کیفر و هنگامه گداختن است

قیامت آمده و موسم نواختن است

بیا به همره بابت که نیست جای درنگ

شده است عرصه محشر به امتانم تنگ

شوند فاطمه و مصطفی بهم همراه

کنند روی شفاعت به سوی عرش اله

چنین به فاطمه آید خطاب از داور

نمی‌کنم به ثواب و عقاب خلق نظر

مگر دمی که تو از حشر هر که را خواهی

بری بخلد و شفاعت کنی به دلخواهی

مهیمنا به جلال شفیعه محشر

ببخش و عفو کن از امتان پیغمبر

بر آر حاجت پنهان (صامت) ای غفار

چه حاجتم به بیان انت واقف الاسرار

شمارهٔ ۱۵ - در بیان اذان گفتن بلال

کرد رحلت سوی جنت چو رسول قرشی

تنگ شد وسعت یثرب به بلال حبشی

کافری را بسر مسند دین والی دید

ز نبی مسجد و محراب نبی خالی دید

طاقتش طاق شد از گردش دور ایام

کرد هجرت ز مدینه به سوی کشور شام

بود در شام شبی خفته دل از غصه کباب

گفت با وی نبی امی مکی در خواب

کای وفاپیشه بدینسان ز چه مهجور شدی

که جفا کرده که از مرقد من دور شدی

کرد از شام به فرمان رسول مختار

باز رو سوی مدینه دل بی‌صبر و قرار

گفت روزی به علی فاطمه با درد و ملال

که فتاده بسر من هوس صوت بلال

غم هجران نبی ساخته پرخون جگرم

خواهم از او شنوم نام نکوی پدرم

ز علی کرد بلال از پی تسکین بتول

آخر از کثرت اصرار به ناچار قبول

شد چو آواز بلال از پی تکبیر بلند

بانک تکبیر دل فاطمه از جای بکند

صوت تهلیل چو برداشت به توحید اله

روز شد در نظر فاطمه چون شام سیاه

بعد توحید خدا چون پی تکمیل اذان

برد با گریه بلال اسم محمد به زبان

یاد ایام پدر کرد و برآورد خروش

رفت طاقت ز دل فاطمه وشد مدهوش

گشت دامان وی از خون جگر مالامال

از اذان گفتن خود شد ز محن لال بلال

ای دریغا که مرا شد جگر از غصه کباب

یادم آمد ز سکینه بره شام خراب

که بد آن غمزده را هر قدمی مد نظر

بسر نیزه خولی سر پر خون پدر

فرصت گریه نمی‌داد بر آن طفل صغیر

سیلی شمر ستم پیشه مردود شریر

بلکه می‌برد اگر نام حسین را به زبان

آمدی بر سر او از همه سو کعب سنان

زد شرر بر جگر او یکی از بی‌ادبی

خارجی گفت به اولاد رسول عربی

گشت در شام چو آرامگه آل رسول

در گذرگاه یهودان بنمودند نزول

یکی از لشگر بی‌دین یزید مردود

اینچنین کرد ندا سوی زن و مرد یهود

کاین اسیران که چون شیرند به قید زنجیر

همه هستند ز نسل علی خیبر گیر

آنکه بنمود زن و مرد شما را به جهان

قتل و غارت همگی را به طریق عدوان

ز پی کینه دیرینه این بد عملی

حالیا وقت تلافی شده از آل علی

جمع گشتند یهودان سیه‌دل به تمام

پی آزار حریم نبوی از سر بام

آن یکی سنگ زد آن سوختگان را بر سر

دیگری خاک بیفشاند و دگر خاکستر

آن یکی آتش بیداد بنی برمی‌زد

بسر عترت مظلوم پیمبر می‌زد

داد از آن لحظه که با روی بسان خورشید

کرد جا زینب دلخون شده در بزم یزید

هر طرف کرد نظر حوصله شد بر او تنگ

ز تماشایی انبوه نصارای فرنگ

برد بی‌طاقتی وی ز کفش صبر و عنان

به میان اسراء کرد رخ از شرم نهان

آن زمان دل به بر دختر زهرا بطپید

که آشنا شد به لب لعل حسین چوب یزید

شد سراسیمه و مانند سپند از جا جست

باز از خوف نظرکردن حضار نشست

(صامتا) حشر از اشعار تو کرده است قیام

بهتر آنست که یک بار کنی ختم کلام

شمارهٔ ۱۶ - روایت معراج

روایتست که ختم رسل شب معراج

چو از تقریب ایزد نهاد بر سر تاج

به بحر وحدت یکتا چنان شد احمد غرق

که غیر میم احد را نماند ز احمد فرق

پس از افاضه فیض حضور و قرب وصول

که کرد قوس صعودش به سوی خاک نزول

در آسمان چهارم ز فلک او ادنی

رسید چون مه افلاک لیله الاسری

جناب موسی عمران به تهنیت بگشاد

لب مبارک خود از پی مبارک باد

سئوال کرد که ای رهسپار عرش عظیم

چه کرد با تو ز الطاف کردگار کریم

جواب داد که بر من خدای پاک ودود

ز مرحمت در احسان و بذل و جود گشود

قرار داد که پنجاه وقت بهر نیاز

کنند هر شب و روز امتم ادای نماز

کلیم گفت که ای برج اختر رفعت

به امت تو نمی‌باشد آنقدر طاقت

به سوی حق پی تخفیف حال رجعت کن

برای امت خود از خدا شفاعت کن

چهار با نبی نزد حضرت یکتا

نمود روی شفاعت به خواهش موسی

به آن جناب بهر نوبت از خدای مجید

نوید بخشش و تخفیف و فیض و لطف رسید

برای خواهش احمد نماز آخر کار

به پنج وقت ز پنجاه وقت یافت قرار

نمود در ره امت تحمل زحمت

که تا کنند تلافی به عترتش امت

ولی به ماریه از لشکر عبید زیاد

کسی به سبط نبی مهلت نماز نداد

طلب نمود حسینش چو روز عاشورا

پی نماز امان از جماعت اعدا

جواب داد لعینی از آن گروه جهول

که ای حسین نماز تو کی بود مقبول

دو تن ز یاور و انصار سبط پیمبر

به پیش تیر بلا جان خود نمود سپر

به خاک کرد تیمم امیر ملک حجاز

ز قحط آب به جای وضو برای نماز

کشید صوت اذان قاسم حزین ز جگر

اقامه گفت علی اکبر از برای پدر

ز خوف تیر مخالف که بود در پرواز

چه گویم آنکه شه دین چگونه کرد نماز

چسان نماز که از کربلا به چرخ اثیر

بلند بود ز تکبیر خصم غرش تیر

نمود همره اصحاب سیدالشهداء

بدین طریق جمایعت نماز ظهر نهاد

ولی به عصر نمازش دگر فرادا بود

که زیر خنجر شمر شریر تنها بود

به ظهر کرد تیمم اگر ز ظلم عدو

ز خون گرفت برای نماز عصر وضو

گهی ز خون جبین آبروی خود می‌جست

گهی ز تشنه لبی دست را زجان می‌شست

مخدرات حریمش به جای ذکر اذان

همه چو مار گزیده به الامان و فغان

کشید جای اقامه خروش و ناله و آه

میان دامن وی شاهزاده عبدالله

به جای بستن احرام و گفتن تکبیر

بلند کرد به روی دو دست طفل صغیر

ز ضربت چکمه شمر ستمگر مردود

گذشته بود نماز وی از قیام و قعود

پی قنوت گهی راز جوی داور بود

گهی به فکر غم امت پیمبر بود

درید تیر سه شعبه چو ناف او از هم

پی رکوع و سجود گاه راست شد گه خم

به زیر لب نفسی ذکر العطش می‌کرد

دمی دگر ز عطش زیر تیغ غش می‌کرد

گهی به شمر سخن بهر آب برلب داشت

گهی نظر به در خیمه سوی زینب داشت

به سجده بود سر آن شهید راه خدا

که از قفا سر او را نمود شمر جدا

به فرق (صامت) بیچاره عاقبت شد خاک

ز قتل زینت آغوش سید لولاک

شمارهٔ ۱۷ - معجزه حضرت موسی بن جعفر (ع)

بشنو این معجزه از شاه سریر اعجاز

حضرت موسی جعفر شه اقلیم حجاز

دید در مکه به نزدیک منا پیرزنی

کودک خُرد به پیرامُن وی چند تنی

ماده گاوی به بَرِ آن زن محزونِ غمین

مرده افتاد در آن بادیه بر روی زمین

بهر گاو آن زن دلسوخته با این اطفال

گشته دامان وی از خون جگر مالامال

حجت بالغه آن مظهر لطف یاری

کرد رو جانب آن زن ز پی دلداری

گفت ای زن ز چه گریانی و اندوه تو چیست

این دل افسرده یتیمان پریشان از کیست

گفت این چند تن کودک مهجور یتیم

هست اطفال من بیوه نالان الیم

شوهرم مرده و می‌بود ایا عرش سریر

شیر این گاو معاش من و اطفال صغیر

از سیه بختی ما سوخته جان نومید

مرده این گاو دگر گشته ز ما قطع امید

گفت با آن زن گریان ز غم افسرده

شاید این گاو تو الحال نباشد مرده

گفت ای مرد ترحم نکنی چون تو بما

منما مسخره بر من دگر از بهر خدا

باز فرمود در درج ولایت با زن

هست با سرعت تاثیر دعایی با من

بهر تو زنده کنم گاو تو را اگر خواهی

تا شود بر تو عیان دعوی سر اللهی

گفت زن گر ز غمم بازرهانی چه غم است

تو کریمی و سزاوار کریمان کرم است

آن شهنشاه که در مصر وفا بود عزیز

زد بدان گاو سرپایی و فرمود که خیز

گاه از معجزه سبط رسول دو سرا

زنده گردید و بپا خاست به فرمان خدا

گشت آن زن به هواداری آن عیسی دم

با یتیمان دل افکار پریشان خرم

این همان پاست که در کنده هارون شریر

بود نه سال به بغداد به قید زنجیر

که فرستاد کنیزان پی خدمت ببرش

تا کند متهم و او فکند از نظرش

که رود کرد ز عدوان ببر حجت حق

آن سیه روی پی مضحکه سرگین به طبق

که طلب کرد پی قتل شه عرش اورنک

همچو خود چند نفر کابر به دین ز فرنک

در غریبی به جز از لطف خدا یار نداشت

مونس خلق خدا یاور و غمخوار نداشت

به جز از ناله زنجیر چو مرغ قفسی

بهر آن شاه نبود همدمی و همنفسی

آب گردید ز صدمه بدن لاغر او

گشت کاهنده به زندان بلا پیکر او

آخر از زهر جانسوز به ملک بغداد

زیر زنجیر ستم موسی جعفر جان داد

چهار حمال فرستاد به خفت هارون

بهر دفن بدن مظهر ذات بی‌چون

شیعیان زین غم عظمی چو خبردار شدند

همه با هم پی‌دفن تن او یار شدند

عود عنبر همه با گریه به مجمر کردند

خاک محنت به عزایش همه برسر کردند

دفن کردند به عزت تن آن گوهر پاک

مخزن آن گهر پاک شد اندر دل خاک

هیچ کس بی کس و مظلوم نرفت از دنیا

به خدا در همه عالم چو عزیز زهرا

آنکه پرورده دوش نبی اطهر بود

خاک پایش بسر روح‌الامین افسر بود

بدن بی‌سر او ماند سه روز از ره کین

بعد قتل از ستم شمر ستمگر به زمین

ساربان کرد جدا در عوض غسل و کفن

بهر انگشتری انگشت شریفش ز بدن

عوض دفن تن سبط رسول خاتم

گتش چون سرمه ز جولان سم اسب ستم

خواهرش با دف و با چنگ و رباب

رفت از کرببلا تابسوی شام خراب

یک پسر داشت گرفتار سپاه دشمن

پا به زنجیر و غل و جامه‌اش در گردن

روز و شب با تن تب‌دار و پریشان و ملول

همچو (صامت) به عزاداری دلبند رسول

شمارهٔ ۱۸ - نامه نوشتن فاطمه صغرا به پدر

روایت است که چون از وطن نمود سفر

به سوی کرببلا آن امام تشنه جگر

علیله دخترکی در مدینه فاطمه نام

به جای ماند از آن شهریار عرش مقام

همیشه با تن تبدار و اشک و ناله و آه

به راه کرببلا مانده بود چشم به راه

به فکر اینکه رسد از پدر به او خبری

مدام داشت مهیا اساس نوحه‌گری

به غیر آه جهانسوز اهل راز نداشت

به چاره دل افسرده دلنواز نداشت

نشسته بود شب و روز با هجوم بلا

در انتظار پدر چشم سوی کرببلا

نوشته بود یکی نامه آن علیله زار

برای خسرو لب تشنه با تن تب‌دار

عریضه ورقش پرده دل غمناک

مدادش از اثر خون دیده نمناک

کتابتی کلماتش همه شرر انگیز

عبارتش همه پرحسرت و قیامت خیز

اراده داشت که آن نامه را بهانه کند

به کوفه نزد پدر قاصدی روانه کند

حکایت دل پر خون خویش سرتاسر

نوشته بود در آن نامه از برای پدر

گرفت یک عرب نامه را از آن دلخون

به عزم کرببلا گشت از مدینه برون

نمود طی ره مقصود روز و شب ز وفا

به دشت ماریه آمد به ظهر عاشورا

به ساعتی که ز بیداد خلق کوفه و شام

شهید گشته محبان شاه تشنه تمام

عزیز فاطمه لب‌تشنه و غریب و وحید

ستاده یکه و تنها به نزد جیش یزید

عرب دو دست ادب را به سینه نزد امام

نهاد و کرد بدان شاه کم سپاه سلام

شه شهید دم عیسوی ز هم بگشود

به لطف خاص جواب سلام او فرمود

به گریه گفت که ای قاصد خجسته پیام

تو کیستی که نمودی بدین غریب سلام

ز چهره تو هویدا بود بوجه حسن

حدیث محنت و اماندگان اهل وطن

نمود عرض که ای مظهر صفات خدا

مراست نامه‌ای از نزد دختر صغرا

گرفت از عرب آن شاه بی‌سپاه و حشم

کتاب و دل پرخون روانه شد به حرم

به دور خویش زنان را تمام جمع نمود

ز روی نامه صغری ز مهر مهر گشود

نوشته بود در آن نامه کای جناب پدر

نموده‌ای ز چه از این علیله قطع نظر

نما مرا ز وفا سربلند نزد کسان

سلام من بعموها و عمه‌ها برسان

بگو به حضرت عباس کای عموی رشید

ز دوری تو ز دنیا بریده‌ام امید

فدایی سر و جان تو باد جان و سرم

عمو به کرببلا کن حمایت پدرم

اگر به کرببلا گشته قاسم داماد

عروس را بده از جای من مبارک باد

زند همیشه مرا مرغ روح در تن پر

ز حسرت گل روی برادرم اکبر

بگو به اکبر یوسف جمال مه سیما

بیا مرا ز مدینه ببر به کرب و بلا

مرا به سر هوس دیدن سکینه بود

ز زندگی دل من سیر در مدینه بود

کنم به دامن او جای تا بدون تعب

بیا مرا برسان پیش عمه‌ام زینب

از این علیله هجران کشیده بیمار

رسان سلام به نزدیک عابد تب دار

شها (بصامت) حسرت نصیب کن نظری

که در عزای تو دارد همیشه نوحه گری

گناهکارم و غیر از تو عذرخواهی نیست

مرا به روز قیامت دگر پناهی نیست

به حق اکبر در خون طپیده بی‌سر

مکن ز جانب این روسیاه قطع نظر

شمارهٔ ۱۹ - نازل شدن ملک حضور فخر کائنات

روایتست که روزی خلاصه کونین

جناب احمد محمود سیدالثقلین(ص)

به حجره بود بر ام‌سلمه‌اش منزل

که از فلک ملکی شد به حضرتش نازل

پس از سلام و درود و تحیت بی‌حد

نمود عرض به نزد رسول فرد صمد

که من یکی ملکم از گروه کروبین

نکرده‌ام ز فلک تاکنون گذر به زمین

بسی به درک حضور تو آرزو دارم

به خدمت تو بسی عرضی و گفتگو دارم

شنید چون سخن وی پیمبر رحمت

به ام‌سلمه بفرمود تا کند خلوت

به روی غیر چه ابواب حجره را بستند

میان حجره براز و نیاز بنشستند

که ناگهان ز در حجره شاه مظلومان

نمود دیده به دیدار جد خویش عیان

ز ام سلمه چو احوال مصطفی پرسید

پی جواب شه تشنه راه چاره ندید

برای آنکه به امر نبی شتاب کند

اراده کرد که آن شاه را جواب کند

شنید صوت حسین را چو سید دو سرا

صدای خویش برآورد از درون سرا

که ای حسین بیا ای تو مونس جانم

بیا بیا که ز هجر تو سخت نالانم

دوان به حجره حسین شد روان و کرد سلام

رسول حق ز ملک قطع کرد زود کلم

بغل گشود حسین را ببر کشید چو جان

نمود قامت رعناش زینت دامان

لبش نهاد به لب بوسه زد به تارک او

نهاد سر به سر سینه مبارک او

کشید دست گهی بر سلاسل مویش

گهی چو سیب بهشتی نمودهی بویش

شد آن ملک به تعجب ز احترام حسین

اگرچه آگهیش بود از مقام حسین

سئوال کرد به حیرت ز خواجه لولاک

که ای طفیل وجود تو خلقت افلاک

عجب محبت سختی به این پسر داری

که باشد او که تو از رتبه‌اش خبر داری

به عضو عضو جنابش همین که بوسه زنی

سپند اشک بر وی چو مجمرش فکنی

جواب داد رسول خدای عالمیان

که هست جسم مرا این پسر مقابل جان

رخش چگونه نبوسم که هست دلبندم

به دیدن رخ او در زمانه خرسندم

همین پسر که تو بینی بود عزیز خدا

که کرده است حق او را شفیع روز جزا

شنید نام شفاعت چو از رسول الله

ملک به روی حسین کرده خیره خیره نگاه

سئوال کرد به حیرت ز سید ثقلین

که هست این مه تابان مگر امام حسین؟

رسول گفت چه دانسته‌ای تو نامش را

چگونه یافته‌ای رتبه و مقامش را؟

نمود عرض ملک با جناب پیغمبر

که ای ز جمله کونین بهتر و مهتر

برای تعزیه این پسر به هفت سما

بهر سمائی هفتاد منبر است بپا

که گریه خیل ملایک بدانجانب کنند

شهید آل محمد بوی خطاب کنند

شنید فخر امم از ملک چو اوصافش

گشود پیرهنش بوسه داد بر نافش

به خاطرش مگر آمد ز ظهر عاشورا

که گشته خسته حسینش ز کوشش اعدا

به نیزه تکیه چو از بهر استراحت کرد

ابوالحنوق یکی سنگ کین حوالت کرد

رسید سنگ چو آن شاه را به پیشانی

شکست تارک پاک عزیز ربانی

برای شکر شهادت به ذکر بسم‌الله

گشود لب که «علی مت رسول الله»

گرفت خون جبین چشم آن عزیز ز من

برای اخذ همان خون گرفت پیراهن

چو دامنش ز پی اخذ خون روان گردید

ز زیر دامن او ناف او عیان گردید

که ناگه از طرف آن سپاه بی‌ایمان

نهاد تیر سه شعبه یکی لعین بکمان

چو تیر گشت رها از کمان آن بی‌دین

نمود جای بناف مبارک شه دین

به ناف و بر شکم شاه اکتفا چو نکرد

ز مهره کمرش تیر سر برون آورد

زمانه تنک چنان بر عزیز زهرا شد

که ناله همدم سکان عرش اعلی شد

هر آنچه خواست که بیرو نکشد خدنک از دل

نشد میسر و گردید کار او مشکل

نهاد سر به سر زین عزیز رب و دود

ز پشت سر به تعب تیر را برون بنمود

ز جای ناوک آن تیر خون فواره گرفت

عزیز فاطمه از زندگی کناره گرفت

چو ذوالجناح دگر دید پایداری نیست

برای راکب خود طاقت سواری نیست

دو دست در جلو و دل به خاک و پا به عقب

نهاد تا نهدش در زمین بدون تعب

نه صالح بن وهب از کمین سمند بتاخت

به قصد پهلوی سلطان دین سنان افراخت

بزد ز کین به تهی‌گاه آن امام مبین

فتاد عرش خدا از ان سنان به روی زمین

شکست شمر لعین حرمت پیمبر را

به قتل زاده زهرا گرفت خنجر را

شهاد ز بهر شهادت کنون که سر دادی

به راه امت عاصی سر و پسر دادی

کنی به تخت شفاعت چو جا تو ای سرور

به رستخیز قیامت به عرصه محشر

به شیعیان در الطاف و مرحمت واکن

یکان یکان همه را نزد خویش ماوا کن

کشند جانب دوزخ چو از چپ و راست

بگو که (صامت) مداح کمترین سک ماست

شمارهٔ ۲۰ - در وضوء گرفتن فخر امم(ص)

روایتی به نظر آمد از حیات قلوب

که هست راوی این قول ابن شهر آشوب

که شد به یادیه روزی رسول فخر انام

به سایه شجری لحظه‌ای گرفت آرام

ز بعد سنت قیلو برای او و فراغت خواب

طلب نمود برای وضوی سنت آب

چو آب مضمضه را کرد از دهان جاری

نمود آب سرایت ببوته خاری

علی الصباح همان خارگشت بار آور

بسی بلند و تناور به قدرت داور

چنان‌که گشت ز طوبی و خلد ضرب مثل

به بوی میوه او عنبر وز طعم عسل

گرسنه سیر نمودی و تشنه را سیراب

شفای جمله امراض سخت از هر باب

زیمن میوه او منتفع صغیر و کبیر

ز برگ او شده پستان هر غنم پر شیر

قبیله‌ای که در اطراف او معین بود

زهر بلیه در آن روزگار ایمن بود

ز اهل بادیه هر کس که بود در هر جا

ز برگ وی همه بردند از برای شفا

جهان ز پرتو او جمله غرق در نعمت

زمانه را شده اسباب رحمت و برکت

ز بعد مدت چندی شد آن درخت نزار

چنانکه از غم معشوق عاشقی بیمار

شدند اهل قبیله از آن سبب حیران

که شد بهار درخت از چه روبه فصل خزان

خبر رسید به ناگه که سید لولاک

کشید رخت محن از جهان به دامن خاک

از این قضیه بسر رفت مدت سی سال

که بود حال درخت آن زمان بدین منوال

دوباره زینت و حسن و طراوتش کم شد

اساس خرمی وی شکسته درهم شد

تمام رشته بار و برش گسیخته شد

چو اشک غمزده‌گان میوه‌هایش ریخته شد

خبر مقارن این حال باز شد مسموع

که قتل شوهر زهرا به کوفه یافت وقوع

ازآن به بعد دگر آن درخت میوه نداد

در شکفتی اصلاً به روی کس نگشاد

به غیر برگ دگر کس از او ندید ثمر

از این مقدمه بگذشت روزگار دگر

که خشک گشت به یکباره آن درخت تمام

قدش معاینه خم شد ز محنت ایام

چو کاینات لباس عزا به تن پوشید

ز برگ و ریشه وی خون تازه می‌جوشید

فتاد زلزله بر ساکنان ارض و سما

که کشته شد شه لب‌تشنگان به کرببلا

عجب شبیه بود این درخت را مطلب

به داستان وداع حسین با زینب

چه دید بی‌کس و افسرده شاه مظلومان

نمود روی شهادت ز خیمه در میدان

فغان کشید ز دل آه بی کسی سر کرد

به گریه روی تضرع سوی برادر کرد

که ای زجد و پدر یادگار دیرینم

مباد آنکه دمی بی‌رخ تو بنشینم

چو از جهان به جنان رفت جد اطهر من

تو بودی و پدر و مادر و برادر من

هنوز بود ز جدم ببر لباس عزا

که خون‌جگر شدم از داغ مادر زهرا

دلم ز محنت بی‌مادری به تاب آمد

پی تسلی وی درد و داغ باب آمد

ز بعد باب گرامی فزوده شد محنم

که شد ز سوده الماس خون جگر حسنم

به هر بلیه و هر داغ صبر می‌کردم

فغان بی‌کسی از دل برون نیاوردم

به خویش گفتمی از بعد مادر و پدرم

خدای کم نکند سایه حسین ز سرم

ز رفتن تو من زار دل دو نیم شدم

کنم خیال که امروز من یتیم شدم

کنم خیال که امروز رفته مادر من

شهید زهر شده از جفا برادر من

به غیر آنکه گریبان صبر پاره کنم

ز رفتن تو من ینوا چه چاره کنم

ز خود گذشته به اطفالبی کست چه کنم

در این زمین به یتیمان نورست چه کنم

شهید کرببلا در تسلی زینب

به گریه گفت که دختر امیر عرب

جهان نکرده وفایی به مادر و پدرم

مگر ز جدا گرام تو من عزیزترم؟

تمام ساغر صهبای مرگ نوشیدند

زد هر دیده حق بین خویش پوشیدند

چسان به راه خدا جان و سر فدا نکنم

به وعده‌ای که به حق کرده‌ام، وفا نکنم؟

شهید گر نشوم پس به دوستان چه کنم؟

به عاصیان و محبان و شیعیان چه کنم؟

تو نخل ماتم باغ فراغ را ثمری نیست

ز بعد من به یتیمان بی‌پدر پدری

به جان من نگذاری که اشکبار شوند

ز بی‌کسی ببر خلق خوار و زار شوند

سوی سکینه من کس به بد نگاه کند

کز آن نگاه دل زار وی تباه کند

به گوی ظالم از این دربه در چه می‌خواهی

از این ستمزده خون جگر چه می‌خواهی

بزرگوار خدایا به حق آل عبا

به حق خون شهیدان دشت کربلا بلا

به اشک و آه ل و چشم زینب غمگین

به بی‌کسی و اسیری عترت یاسین

به آفتاب قیامت شفیعه کبری

به دل شکسته غمگین حضرت زهرا

به حق حجت کبرای شاه تشنه جگر

شهید تیر خدنک جفا علی اصغر

به آبروی تمام مقربان درت

که بسته‌اند کمر بهر بندگی ببرت

که امتان نبی را غریق رحمت کن

به شاه راه طریق هدی هدایت کن

برای توشه راه سعادت ازلی

زیاده ساز ولای علی و آل علی

ز خوف مرگ دل شیخ و شاب ایمن کن

به روی شاه نجف چشم جمله روشن کن

ره مخوف قیامت که هست پر تشویش

عنایتی که به منزل رسیم بی‌تشویش

نگویمت که نظر بر اطاعت ما کن

به ما ز مرحمت خویشتن مدارا کن

به غیر اینکه ز عصیان هلاک می‌آید

دگر چه کاری از این مشت خاک می‌آید

و فور رحمت تو کرده عاصیان مغرور

که گشته از ره توفیق نیکنامی دور

مبین به ما که بدیم ای مهیمن علام

به لطف خویش نگه کن به عاصی گمنام

شده است (صامت) دلخسته همچو نی به نوا

که هست در دل وی آرزوی کرب و بلا

بر آر حاجت او را تو ای خدای غفور

رضا مباش که این آرزو برد در گور

شمارهٔ ۲۱ - در بیان رحلت پیغمبر رحمت(ص)

روایت است که چون از جهان حبیب خدا

مسافر سفر قرب لیله الاسری

رسید وقت که قلب زمانه بگذارد

از این سراچه اندوه و غم برون تازد

به بستر مرض افتاده بود با تب و تاب

یکی به باب رسالت نمود دق الباب

جناب فاطمه در پشت در نمود کدار

از راه کوفتن در نمود استفسار

جواب داد که ای خانواده عصمت

مراست عرض نهانی به شافع امت

پی جواب جوان عرب جناب بتول

به گفت نیست در این حال وقت اذن دخول

برفت و بعد زمانی نمود بار دگر

پی گرفتن اذن دخول حلقه در

در آن زمان شه امی لقب بهوش آمد

به سوی فاطمه با ناله در خروش آمد

که زودتر بشتابید و در فراز کنید

بروی پیک خدا باب حجره باز کنید

که او به همزن مجموعه جماعات است

سفیر مرگ و شکست اساس لذاتست

به هیچ کس نسپرده چنین طریق ادب

ز ما سوی به جز از من کرده اذن طلب

نمود قابض ارواح اذن چون حاصل

به پای بوس رسول خدای شد واصل

سلام کرد و دو دست ادب به سینه نهاد

ز روی شاهد مقصود خویش پرده گشاد

پیام داد ز حق کی شفیع خلق الله

گرت بسر هوس وصل ماست بسم الله

گرفت صدر امم مهلتی ز عزرائیل

که تا رسید برش جبرئیل با تعجیل

به جبرئیل بفرمود سید دو سرا

مرا چگونه نهادی در این زمان تنها

به گفت بهر ورود تو ای فلک رتبت

بدم مباشر اسباب زینت جنت

بگفت چیست بشارانتت از خدای غفور

بگو به من که شود بلکه دل ز غم مسرور

بگفت بازنشاندم حرارت نارین

صفا و روح فزودم به باغ علین

چو حور کرده مزین رخ از شعف غلمان

زده ز شوق صف و دیده در رهت حوران

ز پیشتر بز تو و امتت به روز قیام

بود به سایر امت دخول خلد حرام

بگیر و دار صف حشر و شورش محشر

نخست تاج شفاعت تو را بود بر سر

جواب داد نبی کی امین وحی خدا

گذشت زین همه‌ام عقده ز دل بگشا

بگفت ای به فدای دلت دگر چه غم است

که بعد از این همه قلب تو باز پرالم است

جواب داد که ای پیک حضرت عزت

غم دگر به دلم نیست جز غم امت

نهاد روح‌الامین پس پیام یکتا را

مداد تسلیمه «ربک فترضی» را

بگفت غم مخواری غمگسار پیر و جوان

که روز حشر خداوند قادر منان

ز اهل معصیت اینقدر خواهدت بخشود

که تا رضا شوی و قلب تو شود خوشنود

هزار خاک ندامت به فرق امت تو

چگونه آب نگردند از خجالت تو

دو چیز را به امانت گذاشت آن سرور

کتاب و عترت خود را به گفته داور

شکست بعد نبی حرمت کلام الله

چو قلب عترت پاکش به دشت کرب و بلا

روایت اس تکه چون بی‌کس غریب وحید

به خاک ماریه بنمود جا حسین شهید

نهاده بود به هم هر دو دده حق بین

که دید سینه مجروح خویشتن سنگین

گشود چمش و نظر کرد شمر بی‌دین را

بگفت آن. سک بی‌شرم زشت آئین را

که ای شده ز خدا و رسول بیگانه

مرا شناسی و لب تشنه می‌کشی یا نه

جوا داد بلی می‌شناسمت ای شاه

توئی حسین و بود جد تو رسول الله

علی بود پدر و فاطمه است مادر تو

ندارم از همگی باک و می‌برم سر تو

بگفت حال که در کشتنم تر است شتاب

حرارت جگرم را نشان ز قطره آب

به طعنه گفت که داری گمان تو ای سرور

که هست باب گرام تو ساقی کوثر

بگو بیاید و بنشاند از جگر تابت

کند ز آب به هنگام مرگ سیرابت

کشید خنجر از بهر قتل آن امام امم

اساس خرمی کائنات زد بر هم

بس است (صامت) از این ماجری که لال شوی

اگر زیاد پی شرح این مقال شوی

شمارهٔ ۲۲ - در بیان روایت ام حبیبه

روایت است چنین از شفیعه دو سرا

جناب فاطمه ام‌الائمه النجبا

که داشت خامه در سرای عز و شرف

به بحر پرورشش داد جا چو در و صدف

ز هر صفت که کنی وصف او به حسن تمام

گرفته‌ام حبیبه از آن مخدره نام

به آستانه آن مهتر آسمان رفعت

نهاد مدت چندی سر از پی خدمت

چو در تمام صفات حسن حسن ددش

بتول بر حسن مجتبی ببخشیدش

به حارث بن ولتیده ز التفات مزید

حسن ز مرحمت ام‌حبیبه ببخشیدش

به حارث بن ولتیده ز التفات مزید

حسن ز مرحمت ام حبیبه را بخشید

به کوفه بر دو گرامی نمود و محترمش

نمود از سر تعظیم بانوی حرمش

ز یمن خدمت خیرالنسا خرد و کبار

زنان کوفه شدندنش تمام خدمتکار

زمان زمان شرف وی بر نبه بالا شد

به مصر کوفه عزیزالوجود والا شد

ولی ز دوری زینب درآن فرح غم داشت

دلی درآن همه راحت قرین ماتم داشت

همیشه لشگر اندوه بر دلش می‌تافت

به یاد زینب مظلومه نرد غم می‌باخت

مدام بود دراین آرزو که بار دگر

به پای‌بوسی زینب نهد به منت سر

میان غرفه آن خانه‌ای که ما واداشت

نشسته دیده یکی روز در تماشا داشت

که دید شور قیامت به کوفه برپا شد

میان کوچه اسیران چند پیدا شد

دو دست بسته زن چند دلکبابی دید

بهر سنان سر مانند آفتابی دید

برهنه پا و سرافتاده هر یک از اطفال

به پیش محملی و کافریش در دنبال

هر آن یتیم که کندی نمودی اندر راه

رخش ز صدمه سیلی یکی نمود سیاه

زنی مقدمه آن زنان محزون دل

نموده است چو خورشید جای در محمل

سر بریده‌ای اندر سنان برابر داشت

مدام زمزمه یا اخسا مکرر داشت

گرفته دامن او کودکی به مجز و گریست

که از گرسنگی ای عمه جان توانم نیست

چه کرده‌ایم که این آب و نان به اهل ظلام

بود حلال و به آل بنی شده است حرام

ز بس که ز آه جگر سوز خود شرر افروخت

به حال وی دل ام‌حبیبه بی‌حد سوخت

ز جای جست و به همراه چند قرص از نان

گرفت و از پی آن طفل زار گشت روان

نمود در بر زینب چنین سخن تقریر

که این دو قرصه نان ای زن اسیر بگیر

به اینصغیره بده در غمش تسلی کن

به حق من دو دعا نزد فرد یکتا کن

یکی که مثل همین طفل دل ز درد دو نیم

مباد در به در اطفال من به دهر یتیم

دوم دو چشم من افتد بدون رنج و تعب

دوباره به رقد موزون بی‌بی‌ام زینب

جناب زینب از این غم بشد دگرگون حال

به گریه گفت که ام‌حبیبه دیده بمال

ببین برای که آورده‌ای تصدق نسان

به آتش دل من از چه می‌زنی دامان؟

چون نیک ام‌حبیبه به سوی او نگریست

دو دست زد بسر و اوفتاد و زار گریست

به گریه گفت که ای بی‌بی حمیده سیر

چه حالتست؟ شود خاک عالمم بر سر!

فدای جاه و جلالت جلال جاه تو کو

پناه عالمیان ملجا و پناه تو کو

تو در مدینه دل شاد و کامران بودی

به پشت پرده عز و علا نهان بودی

چرا ز گردش ایام بی‌نقاب شدی

برون ز حجله عزت چو آفتاب شدی

عزیز فاطمه پس یار و یاور تو چه شد

حسین برادر با جان برابر تو چه شد

کجاست حضرت عباس ماه منظر تو

کجاست قاسم و چو نشد علی اکبر تو

قد کشیده‌ات اینقدر از چه خم شده است

سفید موی سیاهت چرا ز غم شده است

جواب داد به ام‌حبیبه زینب زار

دگر سئوال مکن دست از دلم بردار

ببین به نیزه اعدا به خاطر ناشاد

ببین به نیزه سر اکبرش که پرخون‌ست

همین سری که شده پر ز خاک خاکستر

سر حسین منست و عزیز پیغمبر

خموش (صامت) ازین ماجرا که جا نسوزد

جهان تمام از این شرح جانگزا سود

شمارهٔ ۲۳ - در بیان اسیری ابی‌العاص در مکه

روایت‌ست که ختم رسل رسول عرب

به مکه دخترکی داشت نام او زینب

به خواستگاری زینب خدیجه بود رسول

نمود بهر ابی‌العاص خطبه نزد رسول

به عرش سود ابی‌العاص را سر امید

ز فیض رتبه دادمادی رسول مجید

پس از ظهور نبوت که شافع امت

ز مکه کرد به یثرب به امر حق هجرت

پی مدافعه مشرکین مهیا شد

زمان واقعه جنگ بدر کبری شد

سران مکه در آن واقعه اسیر شدند

به دست لشگر اسلام دستگیر شدند

ز هر دو سوی پس از گفتگو به قتل قصاص

بنا به فدیه نهادند بهر استخلاص

ز اهل مکه هر کسی که دستگیری داشت

میان لشکر اسلام یک اسیری داشت

تهیه زر و سیمی نمود و گشت روان

سوی مدینه بر شهریار کون و مکان

بداد فدیه و بنمود اسیر خود آزاد

به سوی مکه روان گشت خرم و دلشاد

کسی به غیر ابی‌العاصی که و تنها

دگر نبد به مدینه ز جمله اسرا

نمود بهر رهایی شوی خود زینب

قلیل سیم و زری با هزار رنج و تعب

وفا به فدیه وی چون نداشت آنزروسیم

که در خلاص شوهر نمایدش تقدیم

به یادگار بدش از خدجیه یک چندی

گزیده مرسله قیمتی گلوبندی

برون نمود ز گردن نهاد بر سر زر

روانه کر به یثرب بر جناب پدر

فتاد چشم نبی چون بسوی گردن بند

دلش به مجمر غم گشت شعله‌ور چو سپند

چرا که یاد ز عهد خدیجه خاتون کرد

سرشک دیده خود را چو رود جیحون کرد

به گریه گفت به نزد مهاجر و انصار

که گشته تنک ببینید چون به زینب کار

که یادگاری مادر نموده است روان

برای فدیه شور بدیده گریان

چون آنجناب بدیدند زار و خسته شده

برای غصه زینب دلش شکسته شده

چو آن جناب بدیدند زار و خسته شده

برای غصه زینب دلش شکسته شده

پی تسلی ختم رسل ثنا گفتند

تمام خدمت سلطان انبیا گفتند

که ما ز شوهر زینب امید ببریدیم

فدای او بتو ای شهریار بخشیدیم

روانه کن بر فرزند خود گلوبندش

خلاص کن ز الم قلب آرزومندش

دریغ و درد که اینجا دل رسول خدا

به دست آمد و بشکسته شد به کرببلا

دمی که شمر سیه‌روی هتک حرمت کرد

به خیمگاه حسین رو برای غارت کرد

میان خیمه مکان داشت عابد بیمار

بروی کهنه حصیری شکسته و تب‌دار

به عابدین چو نظر کرد خولی بی‌باک

حصیر را بکشید و تنش فکند به خاک

ز اهلبیت نبی وقت غارت دشمن

دریده گوش ستمدیده جهان زینب

ستمگری ز بنی‌زهره کافر می‌شوم

ز گوش کرد برون گوشواره کلثوم

ز گوش سوم آن گوش کن به آه و فسوس

ز قول فاطمه یینوای تازه عروس

که ظالمی بوی اندر خیام گشت دچار

اراده کرد که سازد به سوی دشت فرار

فکنده کعب نی آن بی‌حیا به بازویش

به خاک داد مقام و فکند بر رویش

ببرد مقته با گوشواره از گوشش

سر برهنه به خاک او فکند مدهوشش

چه هوش آمد بنشسته دید با شیون

خمیده زینب و رسش گرفته در دامن

به گریه گفت که ای عمه الم‌پرور

بیا بپوش مرا کهنه معجری بر سر

بریخت زینب غمدیده از جگر خوناب

به گریه گفت که ای دل شکسته بی‌تاب

ز سر برهنگی از خاطر پریشانست

نظاره کن بسر عمه‌ات که عریانست

برو سپهر! که بنیاد تو خراب شود

بسان سینه (صامت) دلت کباب شود

شمارهٔ ۲۴ - مغلوب شدن خالد بن ولید

روایتست که بوبکر دون چو از دغلی

نمود غصب خلافت پس از نبی ز علی

برای تقویت کار آن پلید شریر

نمود زاده خطاب این چنین تقریر

که تا علی به جهان زنده است نزد عوام

به ما خلافت ناحق نباید استحکام

نباید آن که علی را گذاشت مامونش

به اجتماع بباید که ریختن خونش

قرار داد ابوبکر زشت حیلت ساز

که وقت صبح بدادم چو من سلام نماز

کنند شیر خدا را به وقت سجده شهید

زند به گردن او تیغ خالد بن ولید

به وقت صبح که اندر نماز شد مشغول

ز فعل خویش پشیمان شد آن مظلوم جهول

چرا که گشت ابوبکر بی‌وفا خائف

که گر علی شود از کارهای او واقف

بود که بازوی سرپنجه یداللهی

کند خراب جهان را ز ماه تا ماهی

نداده بود سلام نماز آن غدار

بسوی خالد بی‌آبرو نمود اخیار

که زینهار مشو خالدا به خود مغرور

مکن اراده به امری که کردمت مامور

پس از نماز علی کرد رو به ابن ولید

زوی حقیقت این امر و نهی را پرسید

جواب داد که مامور گشته بودم من

جدا کنم سر مهر افسر تو را از تن

نگشته بود ابوبکر گر مرا ناهی

نمی‌نمودی از کشتن تو کوتاهی

شد از روان علی زین سخن بلند خروش

حمیت اسداللهی آمد اندر جوش

زهم گشود دو انگشت خویش شیر خدا

به پشت گردن خالد نهاد او ز قفا

چنان گشود گلوگاه آن سک بی‌دین

که همچو سکه منقوش گشت نقش زمین

شکوه حیدری آن سان به دان مخنت کرد

که جامه را به تن نحسن خود را ملوث کرد

چو سایه در قدم آن شه سپهر جناب

به التماس فتاددن هر یک از اصحاب

همه به داده وسودند دیده بر قدمش

به حق تربت پاک رسول حق قسمش

برای حرمت قبر رسول رب مجید

گذشت از سر تقصیر خالد بن ولید

دو کس به قتل علی در نماز شد عازم

یکی‌ست خالد و آن دیگریست بن ملجم

نگشت خالد اگر از مراد خود دلشاد

رسید نسل مرادی ز فعل خود به مراد

برای سجده قد شیر حق چو خم گردید

به قتل شه قد آن بی‌حیا علم گردید

به قلب پاک نبی شعله بی‌دریغ افکند

به فرق عم و دامادوی چو تیغ افکند

علی ز ضربت شمشیر وی ز دست افتاد

بر کن اول ارکان دین شکست افتاد

برفت اوج فلک داد و شیون اصحاب

گرفت موج شط خون به دامن محراب

به ساکنان سما زین صدا گزند آمد

ندای «قد قتل المرتضی» بلند آمد

سر برهنه دویدند با غم و شیون

پی تفحص حال پدر حسین و حسن

چو بر سر پدر خویش رهسپار شدند

به درد بی‌پدری هر دو تن دچار شدند

سرشک چشم حسین گشت غیرت عمان

حسن گرفت سر باب خویش بر دامان

به سوی خانه چو بردند نعش میر عرب

کشید معجر بی‌طاقتی ز سر زینب

دو دیده را پی تسکین بی‌کسان واکرد

ز گریه زینب و کلثوم را تسلی کرد

گشود طایر روح امام جن و بشر

ز ملک جسم سوی شاخسار طوبی پر

دل حسین و حسن گشت از الم پر خون

به احترام نمودند باب خود مدفون

فدای آن تن بی‌سر، که بود برنج و تعب

به خاک کرببلا بی‌کفن سه روز و سه شب

کسی نبود که گیرد برای اوماتم

و یا به روی جراحات وحی نهد مرهم

نه مادری که کشد در عزای او معجر

نه خواهری که تواند زند به سینه و سر

نه همدمی که نماید فغان به ماتم او

دمی نهد سر او را مهر بر زانو

نبود بر سر نعشش معین و یار و حبیب

که تابلند کند «الصلوه‌مات غریب»

به جای دفن و کفن شد تنش ز سم ستور

به خاک ماریه در زیر خاک و خون مستور

بس است (صامت) از این بیشتر شتاب مکن

از این قضیه دل خلق را کباب مکن

شمارهٔ ۲۵ - اسلام آوردن زلیخا

کرد بر اورنگ شاهی چون قرار

یوسف اندر مصر با صدر اقتدار

روزی اندر پیشگاه عزتش

شد زلیخا حاضر اندر خدمتش

کرده پیری قامتش خم از الم

از پی تعظیم یوسف گشت خم

لب گشود اندر پی شکر و ثنا

گفت بادا حمد بی‌حد بر خدا

کز معاصی خواجگان را بنده کرد

بببنده را در سلطنت پاینده کرد

گفت یوسف با زلیخا ازو داد

هیچ داری قصه خود را به یاد

از چه روی اندر بر اغیار و یار

متهم کردی مرا درروزگار

ساختی از کید آشوب و فتن

سالها در کنج زندان جای من

گفت آن روزی که دیدم روی تو

دل سپرده بر رخ نیکوی تو

هر چه بر من از بلا آمد فرود

جمله از حسن خدا داد تو بود

ماه کنعان با زلیخا در جواب

گفت ای شوریده بی‌صبر و تاب

پس چه می‌کردی اگر بینی عیان

صورت پیغمبر آخر زمان

آنکه گربر گیرد از عارض نقاب

از رخش ناچیز گردد آفتاب

آنچه خوبی هست و باشد کردگار

برده اندر خلقت حسنش به کار

بس که دارد سکه حسنش رواج

گیرد از خوبی ز خوبان جمله باج

گفت با یوسف زلیخا کین کجاست

هر چه گفتی سر به سر صدقست و راست

زانکه آمد تا تو را اندر زبان

ذکر و صف حسن آن آرام جان

مهر او بگرفته جا اندر دلم

داده جانی تازه بر آب و گلم

آمد آندم از سما اندر زمین

از بر دادار جبریل امین

گفت می‌گوید خدای ذوالمنن

شد عیان صدق زلیخا نزد من

دوست می‌دارم زلیخا را کنون

شد چه بر حب حبیبم رهنمون

این زمان اورا برآور ز انتظار

تو زلیخا را به عقد خود در آر

آری آری واضح اندر ماسوی است

حب محبوب خدا حب خداست

احمد مختار را به این جلال

کرده خلقت تا خدای ذوالجلال

تا قیامت می نجوید چرخ پیر

جز علی اکبر برای وی نظیر

هر که را شوق نبی میزد بسر

می‌نمودی بر رخ اکبر نظر

آه از آن ساعت که والشمس الضحی

رو به میدا ن کرد کالبدر الدجی

شاه دین فرمود با افغان و آه

یا رب از حال دلم هستی گواه

می‌فرستم سوی این قوم جهول

اشبه مردم به اخلاق الرسول

هیجده ساله علی اکبرم

می‌رود یا رب چو جان از پیکرم

الغرض شه‌زاده عالیجناب

راند بر قلب سپه اسب عقاب

زد به فرق دشمنان از بسکه تیغ

کشت خلقی را ز تیغ بی‌دریغ

تشنگی از دست بردش اختیار

شد روان پیش پدر از کارزار

گفت واغوثاه ای باب العطش

اکبرت از تشنگی بنمود غش

شاه گفتا «یا بنی اصبر قلیل

جدک الساقی بماء السلسبیل»

تا تسلی یابد آن آرام جان

شه نهاد اندر دهان وی زبان

چو زبان شه مکید آن خون جگر

باب خود را دید از خود تشنه تر

در جهان یک باره از دل جان نهاد

بار دیگر رو سوی میدان نهاد

منقذ بن مره چون دیدش به جنگ

کار را بر کوفیان بنمود تنگ

گفت رقتم تا نهم با شور و شین

داغ اکبر بر دل ریش حسین

در کمین وی نشست و بی‌دریغ

فرقوی منشق نمود از ضرب تیغ

تاب رفت از پیکر آن نازنین

سرنگون شد از عاقر اندر زمین

هر که دید از قوم کوفی فرصتی

زد به جسم نازنینش ضربتی

بی‌تامل برکشید از دل فغان

سوی شاه دین که بابا الامان

نیست یارای نوشت خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۲۶ - شهادت حضرت قاسم بن الحسین(ع)

گفت راوی چون به دشت کربلا

شد به میدان قاسم نو کدخدا

هر طرف کاورد رو با تیغ تیز

بر عدو دادی نشان رستخیز

همچو شیری کو رهد از سلسله

کرد کاخ کفر را پر زلزله

ناگهان عمر بن سعد بد سیر

بست از دنیا و از عقبی نظر

سوی آن شهزاده بی‌کس شتافت

فرقش از شمشیر تا ابرو شکافت

از قفا زد شیبه بر پشتش سنان

شد گذار از سینه آن نوجوان

نسل ناپاک سعید نا سعید

قلب محزون وی آز خنجر درید

از غضب انداخت یحیی بن وهب

نیزه بر پهلوی آن عالی نسب

هر زمان با خویش کردندی خطاب

خارجی بچه بود قتلش ثواب

آخر آن افسرده دل پر ز خون

بر زمین شد از سر زین واژگون

کرد با حال حزین آن مستمند

صوت «یا عماه ادرکنی» بلند

از صدای مستغاث آن وحید

شاه مظلومان به بالینش رسید

دید قاسم را چو در خون بسملش

حمله‌ور گردید سوی قاتلش

از دم شمشر کرد آن با وفا

قاتلش را دست از مرفق جدا

از برای یاری آن دین تباه

جیش کوفی حلقه زد بر دور شاه

روی نعش قاسم والاتبار

جنگ شد مغلوبه اندر گیر و دار

عاقبت گردید زان جنگ و جدال

پیکر مجروح قاسم پایمال

صبح عمر کوته وی شام شد

از جهان آن نوجوان ناکام شد

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۲۷ - قضیه حضرت خلیل با نمرود

شنیدم حدیثی برون از عیوب

که مسطور بد در حیوه القلوب

که چون کرد به اساره عزم رحیل

شد از شهر نمرود بیرون خلیل

ز بیم تماشای نا مرد و مرد

نهان ساره ا بر به صندوق کرد

چو رو سوی بیت‌المقدس نمود

ز قبطی شهی بر سر راه بود

ز ملکش هر آن کسی که کردی عبور

گرفتند عشار از وی عشور

پی عشر اموال عشارها

گشودند یک یک همه بارها

چو نوبت به صندوق ساره رسید

غم پور آذر بدل شد پدید

به عشار فرمود آن بی‌نظیر

پی عشر هر چند خواهی بگیر

دگر قفل صندوق را وا مکن

در او هر چه باشد تماشا مکن

از این گفته عشار پوشید چشم

گشود از درش قفل از روی خشم

بگفتا چه نسبت بدین زن‌تر است

بود بر تو بیگانه یا آشناست

خلیل‌الله از روی صدق مقال

بگفتا مرا هست این زن عیال

پی حفظ ناموس خود بی‌گمان

نمودم به صندوق او را نهان

بدو گفت عشار سر کن تو راه

که بایست رفتن بر پادشاه

ببردند بعد از همه قال و قیل

بر شاه صندوق لوط و خلیل

از این قصه چون شاه شد با خبر

ز صندوق در بسته بگشاد در

چو بر ساره آن جاهل خودپرست

نظر کرد و بر سوی او برد دست

خلیل الله از کار آن زشتخو

ز غیرت بگرداند از ساره رو

برآورد دست دعا ز آستین

بر خالق آسمان و زمین

که یا رب عیال من دل پناه

نگهدار از شر این پادشاه

بشد دست شه خشک از این خیال

نمود از خلیل خدا این سئوال

که شد خشک برگو چرا دست من

شد این درد بهر چه پابست من

بگفتا خدا صاحب غیرت است

ترا مانع از هتک این حرمت است

بگفتا گذشتم از این مدعا

بگو حق کند نرم دست مرا

چو شد دست او نرم بار دیگر

پشیمان نگردید زان شور و شر

برآورد دست طمع تا سه بار

پی اخذ آن گوهر شاهوار

رضا چون نیمگشت پروردگار

بشد دست او خشک در هر سه بار

از آن کرده نومید گردید شاه

بگفت از خداوند عالم بخواه

که بخشد به من باز دست مرا

نخواهد ز خجلت شکست مرا

چه در عهد او گشت ثابت‌قدم

خدا دست او نرم کرد از کرم

بیفتاد بر دست و پای خلیل

پذیرفت دین خدای خلیل

کنیزی که هاجر بود نام او

ببخشید بر ساره نیکخو

در اینجا دل از غصه در برطپید

مرا یاد آمد ز بزم یزید

یکی سرخ مو بو بر آن محبوس

چو افتاد چشمش به آن نوعروس

بگفتا به نزد یزید شریر

که باشد توقع مرا از امیر

که بخشد ز احسان همین دخترم

که از بهر خدمت به خانه برم

چو بشنید ای وی عروس این سخن

در آویخت از زینب ممتحن

که ای عمه آخر من دل دو نیم

همین بس نباشد که گشتم یتیم

گرفتم که ترک عزیزی کنم

چسان عمه دیگر کنیزی کنم

ز چشم اشک زینب روان شد چو شط

بدو گفت ظالم مکن این غلط

نه تو قادری نه یزید دغل

که گردید پیرامن این عمل

به پاسخ سرودش یزید این سخن

که سهل است این کار در نزد من

بگفتاکه نتوانی ای بد شعار

مگر کفر پنهان کنی آشکار

شد اندر غضب آن سگ روسیاه

زبان را گشود از پی ناسزا

بفرمود زینب که ای زشت‌خو

امیری بگو هر چه خواهی بگو

به بیهوده ما را تو سب می‌کنی

ببین بر که ظالم غضب می‌کنی

ز زینب حیا کرد آن تیره رو

بپرداخت بر منع آن سرخ مو

چه آن مرد آن گفتگو را شنید

بپرسید از آن بی‌حیای لعین

که این تیره‌روزان مگر کیستند

چنین در به در از پی چیستند

بگفتا که اولاد پیغمبرند(ص)

پسندیده خالق اکبرند

عال حسینند و سبط رسول

روان علی نور چشم بتول

چو شامی شنید از یزید این جواب

بگفتا شود خانمانت خراب

کشی سبط پیغمبر نیکنام

کشی عترتش را سوی بار عام

گمان کردم ای شوم بی‌نام و ننگ

که هستند اسیران روم و فرنگ

از این داستان (صامتا) شو خموش

که خیرالنسا در جنان شد ز هوش

شمارهٔ ۲۸ - حکایت سلطان سنجر سلجوقی

از قضا روزی به طرف مرغزار

رفت سلطان سنجر از بهر شکار

شد به هامون با همه شیر او ژنی

هر طرف سرگرم در صید افکنی

کردی از پیکان مهر تل و جبال

صیدی از شصت دلیری پایمال

از خندک شصت با تدبیر او

از غزالان بس که شد نخجیر او

همچو مجنون شد ز اجساد وحوش

پیکر صحرا و هامون پوست پوش

از روان خسته بهرام گور

آفرین برخاست اندر خاک گور

ناگه آمد اندر آن نخجیر گاه

جنبش شیری عیان در چشم شاه

شد به زعم صید و بازو برگشاد

از پی صیدش خدنک از شصت داد

ناگهان دیدند حلق چاک چاک

کودکی غلط نشده در خون و خاک

مادر و بابش چه از آن اجتماع

یافتند از کودک خود اطلاع

در زمان قنداقه‌اش برداشتند

خون‌چکان در نزد شه بگذاشتند

شه ز حال آن رضیع شیر خوار

گشت جویا چون به حال بی‌قرار

نزد وی گشتند با آه و فسوس

لشگر سلطان به عزت خاکبوس

کاین به خون خویشتن غلطان شده

از خدنک دست شه بی‌جان شده

شاه اشک از دیده بر دامان فکند

خویش را بر خاک ره گریان فکند

یک طبق زر کرد حاضر با اسف

تیغی اندر گردن و مصحف به کف

نزد باب و مادر آن بی‌گناه

گردن کج ایستاد و عذر خواه

گفت با ایشان به حال مستمند

گر خطایی شد ز فعل ناپسند

تا نمانم در جهان مدیونتان

می‌دهم این زر به جای خونتان

زر نباشد گر که مقصود شما

پس ببخشیدم بدن قرآن خطا

ور که مقصود شما باشد تقاص

این سرو این تیغ از بهر قصاص

دوستان شاه از که تا بمه

گشت گریه در گلو زین غم گره

کز خطا آن شاه با افغان و درد

خویشتن را این چنین تسلیم کرد

پس چرا در کربلا با اشک و آه

چون حسین آمد میان خیمه گاه

دید با لعل کبود از قحط آب

اصغر خود را در آغوش رباب

کز عطش آن بی‌زبان پرمی‌زند

چنک بر پستان مادر می‌زند

شه گرفت او را به حال ناتوان

از حرم شد جانب میدان روان

گفت با آن قوم بیداد مست

کی ستمگر مردم دنیاپرست

گر من بی‌خانمان دارم گناه

آخر این کودک چه کرده با سپاه

کی به عالم شرط مهمانی است این

از کجا رسم مسلماً نیست این

رحم بر این کودک مضطر کنید

کام خشکش را ز آبی تر کنید

چون صدای شاه مظلوم وحید

حرمله از قلب آن لشگر شنید

قند بنا مردی بلند کرد آن لعین

در کمین بنهاد پیکان او ز کین

غافل از «لاتقتلوا صیدالحرم»

سوی اصغر راند پیکان از ستم

از قضا ننمود آن پیکان تیر

اکتفا بر حلق آن طفل صغیر

بلکه حلقوم شریف آن جناب

از عداوت دوخت بر بازوی باب

بر رخ بابش تبسم کرد و گفت

با زبان حال آن با غصه جفت

کای پدر آیا شدی ز اصغر رضا

جان شیرین در رهت کردم فدا

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۲۹ - امتحان طبیب موصلی

گفت راوی در تمام عالمین

چون خلافت شد مسلم بر حسین

بود در موصل کی دانا طبیب

با یزید بن معاویه حبیب

نی همین در خدمتش کردی قیام

بلکه می‌‌دانست آن سگ را امام

گفت با وی مومنی از شیعیان

بگذر از این راه باطل ای فلان

گر سعادت خواهی اندر عالمین

قبله خود کن تو شاه دین حسین

آنکه اندر راه حی لایزال

ساخته وقف یتیمان جان و مال

گر حقیقت را به سر داری هوس

در حسین این رتبه را می‌جوی و بس

کرد اندر دل طبیب نکته دان

زین سخن با خویش قصد امتحان

از قضا بیوه زنی همسایه داشت

از وجودش بر سر خود سایه داشت

ناگهان آن بیوه زن بیمار شد

حال طفلش بی‌پدر افکار شد

شد روانه کودک دور از شکیب

حال مادر گفت نزد آن طبیب

گفت ای کودک اگر جویی علاج

یک جگر از اسب باشد احتیاج

گفت کودک ای طبیب پرهنر

من ندارم اسب تا آرم جگر

گفت با وی آن طبیب موصلی

رو به درگاه حسین بن علی

شد شتابان کودک افسرده حال

خدمت آن معدن جود و نوال

زاده زهرا گرفت اندر برش

دست دلجویی کشید اندر سرش

اشک چشم را ز رحمت پاک کرد

جستجوی حال آن غمناک کرد

چون تسلی داد اشک و آه او

کشت اسبی را به خاطرخواه او

داد پس لخت جگر بر دست او

طفل در نزد طبیب آورد رو

کرد از رنک فرس از وی سئوال

پنج نوبت آن طبیب بی‌مهال

گفت رنگ اسب اینسان خوب نیست

بهر درد مادرت مطلوب نیست

نج نوبت شاه گردون اقتدار

پنج اسب از خویش کشت آن پنج بار

رحم کردن بر یتیمان را حسین

داشت اندر ذمت خد فرض عین

دید چون این جودو احسان و اطیب

شد محب آن شهنشاه غریب

ای حمیت پیشگان و شیعیان

گر بود انصاف در خلق جهان

دور از رحم است ای اهل کمال

اینچنین سلطان با جود و خصال

شمر روی دخترش نیلی کند

نیلگون رخسارش از سیلی کند

جمله را پای پیاده روز و شب

در بیابان‌ها دواند از غضب

عترت آن شاه بی‌مثل و نظیر

برد اندر کوفه چون شمر شریر

داد اندر گوشه زندان مکان

آن حریم سرور کون و مکان

سر برهنه دل گرسنه جان کباب

پوست افکنده بدنشان آفتاب

جای دست مرحمت‌های پدر

سنگ و چوب کوفی رشامی بسر

بر سر آن بی‌کسان در روزگار

جز کنیزان کس نمی‌کردی گذار

مردم کوفی شب اندر خانه‌ها

کودکان چون گنج در ویرانه‌ها

روز و شب از چشم ایشان رفته خواب

شب ز سرما روزها از و آفتاب

بلکه دادندی تصدق کوفیان

بر یتیمان حسین خرما و نان

سویشان کلثوم چون کردی نظر

سوختی او را از این محنت جگر

می‌گرفت آن نان ز دست کودکان

با غصب می‌گفت با آن ناکسان

کای گروه سست عهد بی‌وفا

از خدا شرمی ز پیغمبر حیا

کوفیان مارا تصدق کی رواست

کی خدا خوشنود و پیغمبر رضاست

ما که در این شهر خوار و مضطریم

آل یاسین عترت پیغمبریم

روزگاری خانمانی داشتیم

از بزرگی ما نشانی داشتیم

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۳۰ - نزول عهدنامه در کربلا به شاه تشنه‌جگر

روز عاشورا چو شاه کربلا

سید مظلوم سبط مصطفی

جمله یار و یاورانش کشته شد

پیکر ایشان به خون آغشته شد

طرف هامون ز اشک گلگون گشتیم

در وداع شاه با اهل حرم

یکه و تنها به میدان رو نهاد

رفت و در جای بلندی ایستاد

گه به حسرت آن شفیع کائنات

بد نگاهش جانب شط فرات

وز عطش آن شاه مظلوم وحید

آه سرد از قلب پرخون می‌کشید

گاه اندر قتلگه کردی نظر

هر طرف در خون جوانی غوطه‌ور

همچو برگ گل بدنها چاک‌چاک

سر جدا و بی‌کفن غلطان به خاک

گه نظر کردی به سوی خیمه‌گاه

سوی طفلان زنان بی‌گناه

کودکان مستمند ماه‌وش

با نوای غم‌فزای العطش

اینچنین می‌گفت شمس‌المشرقین

باد قربان شما جان حسین

سهل باشد عقده‌های مشکلم

می‌کند اشک شما خون دلم

جوی خون از دیده جاری کم کنید

ناله و افغان و زاری کم کنید

یک طرف سنگین دلان نابکار

اندر آن صحرا فزون از صدهزار

غافل از بی‌یاری احوال او

تشنه بهر خون و جان و مال او

شاه بی‌لشکر حسین خون جگر

بود اندر بحر فکرت غوطه‌ور

ناگه از درگاه حی کبریا

رقعه سبزی نوشته با طلا

اوفتاد از بهر آن فلک فلاح

بر سر قربوس زین ذوالجناح

رقعه را بگشود آن نور دو عین

دید بنوشته است «عبدی یا حسین»

نیست ما را بر کسی تکلیف شاق

این تو و راه حجاز و این عراق

ما شهادت را به تو ننموده فرض

این تو و ملک جهان از طول و عرض

امر کن سوی زمین ای جان پاک

تا نماید دشمنانت را هلاک

هر دو عالم زان تست ای ممتحن

هر کجا خواهی به عزت کن وطن

پیش ما قدرت فزون و محترم

رتبه‌ات هرگز نخواهد گشت کم

سرور لب‌تشنگان با اشک و آه

شد پیام کبریا را عذرخواه

کای خداوند قدیم لم یزل

عهد ما با تست از روز ازل

با لب عطشان براهت سر دهم

جان به زیر دشنه و خنجر دهم

در ره عشقت سر افشانی کنم

نوجوانها جمله قربانی کنم

تا شوم در عرصه یوم الحساب

در شهادت از شفاعت کامیاب

من همای اوج عرش عزتم

عذر خواه عاصیان امتم

من شهادت را طلبکار آمدم

جرم امت را خریدار آمدم

گر نگویم ترک سیر یا ترک جان

چون کنم با عاصیان امتان

زین‌همه بگذشته کارم مشکلست

داغ بسیاری مرا اندر دلست

جمله یار و یاورانم کشته شد

دوستان و همرهانم کشته شد

تا قیامت کی رود از یاد من

سرگذشت قاسم داماد من

اصغرم سیراب نوک تیر شد

در گلویش تیر جای شیر شد

شد جدا از پیکر عباس دست

ماتم بی‌دستی‌ای‌اش پشتم شکست

خود گرفتم شش جهت شد زان من

هر دو عالم گشت در فرمان من

دشمنانم شد به میدان جدال

یک به یک از تیغ و خنجر پایمال

داد خط بندگی بر من یزید

دیگرم از زندگی نبود امید

داغ اکبر بی‌گمانم می‌کشد

ماتم آن نوجوانم می‌کشد

کی شود دیگر دل من شاد کام

زندگانی بعد از این باشد حرام

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۳۱ - وداع حضرت علی‌اکبر با مادر(ع)

در کرب و بلای حسین بی‌یار

چون گشت غریب و بی‌مددکار

بگرفت به کف علی اکبر

در دم پی یار پدر سر

لیلای ستمکش جگر خون

از خیمه خود دوید بیرون

بوسید رکاب توسنش را

بگرفت دو دست دامنش را

کای شعله شمع آرزویم

ای تازه جوان ماه رویم

قربان جمال بی‌مثالت

مادر چه بود مگر خیالت

شوری که تو را فتاده بر سر

پنهان مکن از من مکدر

با آن همه آشنایی تو

چون شد سبب جدایی تو؟

با آن همه درد و غم نصیبی

با این همه محنت و غریبی

خواهی ز من حزین شوی دور

تا از غم دوری‌ات شوم کور

تو بر من خسته نور عینی

شمع شب ماتم حسینی

زین بیش مشو پی شکستم

ای تازه جوان مرو ز دستم

ترسم ز جدائیت چو مجنون

گردد وطنم به کوه و هامون

منمای به چشم خلق خوارم

چون طاقت دوری‌ات ندارم

بنمای به حال من ترحم

سررشته عمر من شود گم

من بر سر آن به نامرادی

پوشم به تن تو رخت شادی

بینم ز برای دست بوست

در دست تو دست نوعروست

تو در پی آن که وقت پیری

دست من ناتوان بگیری

سازی بر دشمنان حقیرم

واندر کف شمر دستگیرم

تا هست رمق به جسم زارم

کی دست ز دامنت بدارم

آن تازه جوان به حال تشویش

گفتا به جواب مادر خویش

کی مادر غم رسده من

لیلای ستم کشیده من

از ناله خود مکن کبابم

بین گردن کج ستاده بابم

زد غصه به شیشه دلم سنگ

گردیده دلم زندگی تنگ

بگذار که ناامید گردم

در راه پدر شهید گردم

مادر منما مرا ملامت

ترسم که به عرصه قیامت

چون جده من بتول عذرا

با آه و فغان و شور و غوغا

گردد به صباح روز محشر

حاضر به مقام عدل داور

جوید پی منصب شفاعت

از ما همه محضر شهادت

گوید به رکاب نور عینم

کرده است که یاری حسینم

خیل شهدا به محضر خویش

آرند به کف همه سر خویش

کلثوم به پیش دیده ناس

آرد به میان دو دست عباس

آن یک ز جگر کشد فغان را

آرد سر قاسم جوان را

یک سوی عروس با خروشش

آید به روی دیده گوشش

آرد به ببرش رابط مضطر

قنذاقه پر ز خون اصغر

پرسد ز تو گر جناب زهرا

کای بی‌کس غم رسده لیلا

پس چیست نشان یاری تو

کو تحفه جان نثاری تو

اکبر که تو را مهین پسر بود

گویا ز حسین عزیزتر بود

بنهاد چرا به کربلایش

تنها و نکرد جان فدایش

امروز اگر دلت ملولست

بهتر ز خجالت بتول است

از گریه منه به پا کمندم

کن در صف حشر سر بلندش

کان روز به مثل دیگرانت

باشد سر اکبر ارمغانت

(صامت) ز غم علی اکبر

بر جان جهان فکندی آذر

رو سوی حکایت دیگر کن

خاکی دگر از عزا به سر کن

شمارهٔ ۳۲ - مکالمه جناب علی اکبر با پدر بزرگوارش

اکبر آن سرو قد ماه جبین

شد چو مشتاق وصل حورالعین

همچو گردون نمود قامت خم

پی تعظیم شاه عرش مکین

کای پدر همرهان همه رفتند

من به دنبال مانده زار و حزین

آرزوی شهادتم باشد

بسر کویت ای امام مبین

شه دین گفت با دو دیده تر

کای گل باغ دوده یاسین

زین سخن آتشم مزن بر جان

زین سفر خاطرم مدار غمین

ای پسر دل بدین رضا ندهد

قد سرو تو اوفتد به زمین

رحم بنما به پیری لیلا

ای جوان زین سفر کناره گزین

گفت اکبر که کشته گردیدن

بهْ به این زندگی بود پس از این

ای پدر بانگ العطش بشنو

زاری کودکان خویش ببین

عاقبت اذن جنگ حاصل کرد

روبرو گشت چون به لشکر کین

ز پس جنگ و کوشش بسیار

به زمین واژگون شد از سر زین

آن یکیزد عمود بر فرقش

دیگری زد به پهلویش زوبین

آن یکی زد عمود بر فرقش

دیگری زد به پهلویش زوبین

آن یکی تیغ زد به جبهه او

ساخت از خون عذار او رنگین

آن یکی رمح کین زدش ز یسار

دگری زد سنان بوی ز یمین

آن بیح خلیل کوی وفا

گفت آن دم به ناله‌های حزین

کای پدر جان برس به فریادم

الامان زین سپاه بد آئین

شد شتابان حسین تشنه جگر

بسر آن همای اوج یقین

دید آرام جان لیلا را

کرده از خاک بستر و بالین

سر او را گرفت بر زانو

خاک و خون پاک ساختنش ز جبین

دید او را ز خون نموده خضاب

رخ رنگین و کاکل مشگین

گفت ای گلعذار گلشن زار

ای همایون تذرو علیین

حیف از این غنچه لب چو گلت

حیف از آن تبسم شیرین

آه از آن سرو قد رعنایت

داد از آن ملاحت رنگین

یک گلی داشتم در این بستان

رفت آن هم به غارت گلچین

تو به خاک هلاک زنده حسین

بی‌پناه و انیس و یار و معین

چشم در راه مادرت لیلا

مانده در خیمه‌گاه زار و غمین

خیز بار دیگر ز مادر پیر

یاد کن آن محبت دیرین

خیز و بشتاب ای پسر به حرم

یک زمان ده سکینه را تسکین

خیز و بار دیگر برو به خیام

در بر عمه‌های خود بنشین

آه از آن دم که دیده باز نمود

اکبر اندر نگاه باز پسین

(صامتا) شد ز شرح این ماتم

نوحه‌گر مصطفی به خلد برین

شمارهٔ ۳۳ - جنگ شداد با رب‌العالمین جل ذکره

کرد چون شداد از راه عناد

سرکشی بنیاد با رب العباد

وز عنایت کردگارمهربان

هرچه او را داد در دنیا امان

تا مگر از گمرهی آید براه

قلب وی شد دم به دم بدتر سیاه

عاقبت مامور شد از کردگار

حضرت داود بر آن نابکار

هر چه خواند افسانه دوزخ برش

بیشتر شد مغز کبر اندر سرش

مدتی داود برآن بد سرشت

کرد توصیف گلستان بهشت

عاقبت داود را اندر جواب

ساخت غمگین زین جواب ناصواب

گفت خود سازم بهشتی باصفا

من نمی‌خواهم بهشت کبریا

داد فرمان بر خطا و روم و چین

بر تمام ربع مسکون زمین

از زر و سیم و جواهر بار بار

استر و اشتر قطار اندر قطار

گرد کردند آنقدر بر روی هم

کز بیان وی شود عاجز قلم

منتخب کردند خوش آب و هوا

طرفه صحرایی وسیع و باصفا

جمله معماران ز هر شهر و دیار

جمع گردیدند روز و شب بکار

تا به سیصد سال با آن اهتمام

گشت آن بنیاد نامیمون تمام

کرده وصف وی خدای ذوالنعم

نام او باشد گلستان ارم

چون خبر دادن بر آن بی‌ادب

کرد سرداران لشگر را طلب

شد ز دار الملک خود آن نابکار

از پی سیر بهشت خود سوار

با جلالت کرد طی راه امید

دوزخی تا بر در جنت رسید

از دو پا یکپا برون کرد از رکاب

تا شود از سیر جنت کامیاب

آنکه کرده صید پشه پیل را

کرد حاضر نزدش عزرائیل را

جانب شداد با شکل مهیب

پیک حق زد هی به آواز عجیب

لرزلرزان گفت بر گو کیستی

خار راه من برای چیستی

گفت عزرائیلم و بسته کمر

بهر قبض و روح تو ای خیره سر

داشت یکپا بر زمین یکپا بزین

کرد قبض روح آن زشت لعین

ای خداوند عزیز ذوانتقام

داد از شداد شوم شهر شام

صبر کردی آنقدر کان بی‌ادب

کشت سبط مصطفی را تشنه‌لب

راس او را با حریم آنجناب

داد جا در مجلس بزم شراب

با چنان حالت که دارد کبر ننک

از چنین ظلمی به کفار فرنک

بت‌پرست و گبر و ترسا و یهود

بر سر کرسی به نزد آن عنود

مو پریشان عصمت پروردگار

زینب و کلثوم با حال نزار

هر دو اطفال بازو درطاب

ایستاده سر برنه بی‌نقاب

غل به گردن قبله اهل یقین

با تن تب‌دار زین‌العابدین

در بر آنرو سیاه تیره بخت

بی‌عمامه بر سر پا پیش تخت

گه به زنیب می‌زدی زخم زبان

گاه با کلثوم زار و ناتوان

گاه خندیدی ز عجب آن بت‌پرست

گاه گردیدی ز شرب خمر مست

گه بلب‌های شهید کربلا

می‌نمودی خیزران را آشنا

گاه تا آرد دل زینب بدرد

زین مزخرف کفر خود را تازه کرد

«لیت اشیا خی به بدر شهدوا

جزع الخزرج من وقع الاسل»

«فاهلوا و استهلوا فرحاً

ثم قالوا یا یزید لاتشل»

آه از آن ساعت که کرد آن زشت دین

حکم بر قتل امام ساجدین

دید چون زینب به دست قاتلش

بی‌تحمل کنده شد از جا دلش

چشم گریان کرد رو سوی یزید

کی لعین منما امیدم ناامید

این علبل بی‌نوای خسته‌جان

یادگاری مانده از یک دودمان

قتل وی گر می‌کند قلب تو خوش

پس مرا ای بی‌حیا اول بکش

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۳۴ - رحلت فاطمه زهرا (س)

روایتست که از فرقت رسول انام

به چشم فاطمه چون روز تیره شد چون شام

بدان مخدره دوران گرفت چندان تنک

که کوفت شیشه صبر و قرار وی بر سنگ

ز دردهای دل و غصه‌های پی در پی

ز مویه گشت چو موی و زناله همچون نی

گرفت بر دل بی‌طاقتش هم و غم زور

که اوفتاد ز پا و ز درد شد رنجور

ز سینه بس که برون کرد آه عالم‌سوز

نمود بر مرض وی فزوده روز به روز

ز فرقت پدر و سخت‌گیری دوران

نمود از نفس دهر میل باغ جنان

نمود رو به علی کای انیس دل گیرم

ز دهر کرده الم یا علی ز جان سیرم

مرا بروی تو آخر نظاره افتاده

نفس ز تنگدلی در شماره افتاده

به خدمت تو اگر می‌کنی ز لطف قبول

مراست چند وصیت ایا وصی رسول

نخست آنکه اگر از بتول دلگیری

به خدمت تو زمن سر زده است تقصیری

وگر ز فاطمه داری کدورتی در دل

مرا ببخشی و سازی به وقت مرگ بحل

دوم ز بعد من ای چاره جوی احوالم

بده تسلی اطفال بی‌پر و بالم

به بی‌پناهی کلثوم من ترحم کن

به خوش زبنی با زینبم تکلم کن

جنان به دیده من می‌شود چو بیت حزن

اگر کسی نظر بد کند به روی حسن

مرا به سلسله ابتلا به بند کند

کسی اگر به حسینم صدا بلند کند

مرا به خاک لحد جای شد چو بعد از مرگ

مکن زیارت قبر من ای پسر عم ترک

ز بس به خلق خوشت در زمانه خودارم

گذر به تربت من کن که آرزو دارم

امیدوارم باشد مدام در گوشت

که هیچ وقت نگردد ز من فراموشت

بروی تربتم ای جان من به قربانت

مکن مضایقه گاهی ز صوت قرآنت

مرا جگر شده خون از مهاجر و انصار

جنازه من دلخسته را به شب بردار

نمود شاه ولایت به حالت محزون

به شب جنازه آن دلشکسته را مدفون

فدای آن بدنی کز جفای قوم عرب

به خاک ماریه افتاده بد سه روز و سه شب

در آن زمان که سر نعش آن شهد عناد

رسید با غل و زنجیر سید سجاد

به حال قافله سالار جمله اهل حرم

شدند همدم و هم ناله چون جرس با هم

برای باب چنان گشت عابدین بی‌تاب

که خلق را چو دل اهل‌بیت کرد کباب

به گریه جن و بشر ساختند از او یاری

ز سم اسب مخالف سرشک شد جاری

یتیم پرور شاه شهید زینب زار

نمود رو به تسلای عابد بیمار

جواب داد به زینب که ای ستمدیده

کسی ندیده چنین ظلم بلکه نشنیده

مگر حسین من این شهریار بی سر نیست

عزیز فاطمه ریحانه پیغمبر نیست

ببین برادر انصار و یاور او را

به خاک و خون بدن چاک اکبر او را

کسی به فکرکفن کردن شهیدان نیست

مگر حسین من ای عمه جان مسلمان نیست

که بر زمین بدن پاره پاره بی‌سر

فتاده بی‌کفن و غسل سبط پیغمبر

به جای دوش نبی گشت خاک بستر او

ز خون و خاککفن پوشه گشته پیکر او

کنند به پیکر بابم ز کینه عدوان

ز هر طرف بنگر اسب کوفیان جولان

مکن به دفتر خود (صامت) این قضیه رقم

فتاده لرزه به ارض و سماء و لوح و قلم

شمارهٔ ۳۵ - ورود سر مطهر به دیر راهب

چون سر مهر افسر سبط رسول

ساخت اندر دیر نصرانی نزول

کرد در آن شب ز راه احترام

راهب اندر خدمت آن سر قیام

شست شو بنمود او را از وفا

بر سر سجاده خود داد جا

چشم گریان با دو زانوی ادب

نزد راس خسرو ملک عرب

در مناجات آمد و سوز و گداز

در حضور کردگار بی‌نیاز

کی ز تو گردنده دوران سپهر

صانع ارض و سماء و ماه و مهر

پرده از اسرار این سرباز کن

با من افسرده‌اش دمساز کن

غصه این سر شده قفل دلم

باز کن این قفل و بگشا مشکلم

تا بدانم این سر دور از بدن

کیست وز چه گشته ببریده ز تن

گفت پس کی صد چو عیسی چاکرت

زنده دل از خضر از لب جان پرورت

ای نشان کبریای بی‌نشان

از رخت ظاهر ز سیمایت عیان

باز گو ای راس پرخون کیستی

از بدن ببریده بهر چیستی؟

نور چشم احمد ختمی مآب

باز با آن حال آمد در جواب

گفت من هابیل درد و ماتمم

نوح طوفان دیده بحر غمم

من خلیل نار بی‌سامانیم

در منای غم ذبیح ثانیم

پیر کنعان دیار کربتم

یوسف زندان چاه غربتم

سر بریده حضرت یحیی منم

بر سر دار فنا عیسی منم

ماسوی را من بر تبت سرورم

از شرف ریحانه پیغمبرم(ص)

نیست مظلومی چو من در نشاتین

هست نامم شاه مظلومان حسین

من که اندر این بلا و کربتم

زاده پیغمبر این امتم

من ز تیغ ظلم بی‌سر گشته‌ام

تشنه بی‌سر زیر خنجر گشته‌ام

دیده‌ام اندر زمین کربلا

بزم عیش اکبر خود را عزا

قامتم خم گشته از بار محن

از غم بی‌دستی عباس من

قاسم داماد بی‌سر دیده‌ام

تیر در حقلوم اصغر دیده‌ام

گشته از بی‌باکی قوم ضلال

زیر سم اسب جسمم پایمال

در کف دشمن ز دور چرخ پیر

شد حریم من اسیر و دستگیر

من براه کبریا سر داده‌ام

جان و سر در راه داور داده‌ام

گه سرم را نیزه گردد نخل طور

گاه سازد جای در کنج تنور

گه کنند این کوفیان تیره بخت

راس من چون میوه آویز درخت

گه ز بام و در جدا از نام و ننگ

بر سر من می‌زنند از قهر سنگ

اهل بیتم چون اسیران تنار

هر زمان باشند در شهر و دیار

چون تو ای راهب مرا یار آمدی

بر من غمدیده غمخوار آمدی

ساز از کیش نصاری احتراز

درحقیقت رو کن از راه مجاز

گر شفاعت باشدت از ما امید

شو مسلمان تا که گردی روسفید

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صات) این هنگامه را

کرد چون زهرای اطهر از جهان

رو به سوی عشرت‌آباد جنان

در مدینه تیره شد چون شد تمام

پیش چشم ام ایمن روزگار

وسعت ملک مدینه در نظر

شد بوی از چشم سوزن تنگ‌تر

از هجوم درد و اندوه و محن

کرد عزم شهر مکه از وطن

در یکی از منزل ز تاب آفتاب

تشنگی برد از کف او صبر و تاب

با تضرع در بر یزدان پاک

سود پیشانی در آن صحرا به خاک

گفت کای معمار نه طاق سپهر

روشنی بخش سپهر از ماه و مهر

تشنگی افنده بر جام اخگرم

من کنیز دختر پیغمبر (ص)

رحم بر من با دل بی‌تاب کن

اندر این صحرا مرا سیراب کن

گفت راوی ناگهان از آسمان

دلوی آمد بر زمین با ریسمان

ام ایمن برگرفت آن دلو آب

خورد و شد ایمن ز تاب التهاب

کرد شکر کردگار لم یزال

زنده بود از آن زمان تا هفت سال

اندر این مدت ز فیض دادگر

می‌ ندید از تشنگی اسم و اثر

بار دیگر آمدم زین ابتلا

یادم از لب تشنگان کربلا

غنچه‌های گلشن باغ بتول

میوه‌های نخل بستان رسول

هر یکی افتاده از تاب عطش

چون گل پژمرده و بنموده غش

شیرخوار ناز پستان امید

اصغر ششماهه شاه شهید

از عطش چون شیر پستان رباب

از غزال چشم او رم کرده خواب

قره العین رسول محترم

برد او را سوی میدان از حرم

پیش چشم مردم دنیاپرست

کرد چون قرآن علم بر روی دست

گفت کی ببرحم قول دل سیاه

چیست جرم این صغیر بی‌گناه

کز شرار تشنگی پر می‌،ند

چنک بر پستان مادر می‌زند

گر گمان دارید من از بهر خویش

آب می‌خواهم به احوال پریش

خود بگیرید از من این افسرده را

این نهال نورس پژمرده را

چاره‌یی بر قلب بی‌تابش کنید

در بر خود برده سیرابش کنید

در جواب زاده ختمی مآب

کوفیان بستند لب از شیخ و شاب

از میان آن گروه ده دله

بر کمان بنهاده پیکان حرمله

زد به حلقوم شریف آن صغیر

جای آب آن نامسلمان نوک تیر

همچو به سمل بر سر دست پدر

زد به خون خویش اصغر بال و پر

دست و پای بسته از دام جهان

مرغ روحش بال زد سوی جنان

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگام را

شمارهٔ ۳۶ - در بیان شهادت میثم تمار

ای که داری شور دین داری بسر

گوش کن بر حال دین‌داران نگر

میثم تمار مردی از عجم

بود در سلک غلامان منتظم

یافت آزادی و شد آن پاک دین

صاحب سر امیرالمومنین(ع)

شد ز فیض سر قرب دادگر

از منایا و بلایا با خبر

چون عبیدالله طاغی از عناد

زد به شهر کوفه ارونک فساد

با دلی پربغض و مملو از غضب

نزد خود بنمود میثم را طلب

گفت ای میثم خدایت در کجاست

گفت حاضر در میان اشقیاست

گفت بیزاری بجو از بوتراب

گفت بگذر زین کلام ناصواب

گفت نبود چاره‌ای جز کشتنت

باید اندر خون خود آغشتنت

گفت مولایم علی داده خبر

که برادرم کشی با نه نفر

بلکه فرموده امیر مومنان

تیری از کین زبانم از دهان

گفت مولایت علی کذاب بود

گفت کذب اندر کلام وی نبود

پیش از این میثم رسیدی هر کجا

نزد عمر و بن حریث با وفا

باز می‌گفتی به عمرو آن بی‌نصیب

می‌شوم همسایه تو عنقریب

تا به فرمان عبید نابکار

نزد بیت عمرو کردندش بدار

شد به عمرو آنگاه از این داستان

معنی فرموده میثم عیان

شد گلاب افشان پی اکرام او

کرد دور دار او را رفت رو

بر کنیز خویش فرمان داد زود

عود و عنبر بهر میثم کرد دود

روی دار آن نیک مرد حق‌شناس

ذره‌ای ننمود از دشمن هراس

نزد خلق کوفه با صوت جلی

کرد ظاهر مدح و اوصاف علی

گفت چون بر عترت طه درود

لب به لعن آل بوسفیان گشود

پرده از کفر یکایک باز کرد

اصل و نسل جمله را ابراز کرد

آل مروان را بدان فسق و فجور

کرد رسوا از اناث و از ذکور

بیم شورش کرد آن قوم لئام

بر دهان وی زدند آخر لجام

لیک ننمود اکتفا ابن زیاد

قطع کرد آخر زبانش از عناد

بود اندر محنت و رنج و عنا

تا سه روز آن گونه آن مرد خدا

پس عبیدالله از بعد از سه روز

ساخت کفر باطن خود را به روز

داد فرمان بر سگ دون همتی

بر تهیگاهش زد از کین ضربتی

گشت اندر موسم نزع روان

خون ز سوراخ دماغ او روان

نیمه شب هفت تن خرما فروش

نعش او دزدیده با آه و خروش

زیر نهری بی‌خبر از ناکسان

نعش وی کردند با عشرت نهان

باد قربان جان و جسم ممکنات

بر شهید تشنه در جنب قرات

چون تن آن سرور دنیا و دین

ماند بی‌سر تا سه روز اندر زمین

بی‌انیس و مونس و یار و حبیب

بی‌کس و مظلوم و عریان و غریب

در اسیری کرد رو با اشک و آه

سید سجاد اندر قتلگاه

دید جسم غرقه در خون حسین

و آن قد و بالای موزون حسین

با جوانان بنی‌هاشم تمام

بر سر خاک سیه کرده مقام

بر بدن‌های چو برگ نسترن

ریک و خاک کربلا گشته کفن

باد بی‌باکانه جولان می‌کند

کاکل اکبر پریشان می‌کند

آن علیل از سینه آهی برفروخت

کز تف آن آه نه افلاک سوخت

سم اسبان مخالف سر به سر

شد به حال عابدین از گریه تر

گفت کای تب‌دار بی‌صبر و قرار

خاندان مصطفی را یادگار

هستی کون و مکان پا بست تست

رشته نظم جهان در دست تست

حجت حقی تو در این روزگار

صبر باید حجت حق را به کار

دیده را زین‌العباد دریا نمود

پاسخ زینب چینن انشاء نمود

کای مهین ناموس ذات کردگار

عمه جان رفته ز دستم اختیار

آخر این جسم شریف نازنین

کاین چنین افتاده عریان بر زمین

عمه این ریحانه پیغمبر است

زینت عرش خدای اکبر است

حجت یکتای بی‌همتا نبود؟

یا عزیز حضرت زهراء نبود؟

خود گفتم نیست فرزند بتول

یا نباشد قره‌العین رسول

یا ز جدش بر زبانها نام نیست

این که دیگر خارج از اسلام نیست

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۳۷ - در بیان شهادت جناب حر(ع)

روز عاشورا چو حر نامدار

دید شد شور قیامت آشکار

چون خلیل‌الله در کوی منا

گشته شاه دین مهیای فدا

کوفیان کافر دنیارست

شسته از دین پیمبر جمله دست

لشگر شیطان گرفته در میان

نقطه توحید را پرگار سان

کرد از رخسار حر پرواز رنگ

گشت عقل و جهل او سرگرم جنگ

عقل گفتا این عزیز مصطفی است

جهل گفتا دو دور اشقیا است

عقل گفتا با شهیدان یار باش

جهل گفت از عمر برخوردار باش

عقل گفتا در رضای حق بکوش

جهل گفتا چشم از نسیه بپوش

عقل گفت این تشنه لب مهمان تست

جهل گفتا موسم جولان تست

عقل گفت ای حر پشیمان می‌شوی

جهل گفتا صاحب نان می‌شوی

عقل گفت ای حر حسین بی‌یاور است

جهل گفتا جاه و منصب بهتر است

عقل گفتا با حسین بگذر ز جنگ

جهل گفتا چون کنی با نام و ننگ

عقل دامانش سوی جنت کشید

جهل گفتا می‌دهد خلعت یزید

آخر از امداد عقل پربها

حر شد از گرداب تاریکی رها

با سری از خجلت افکنده به زیر

شد بر سبط رسول بی‌نظیر

کرد بر فرزند پیغمبر سلام

گفت کای دارای گردون احتشام

ای بدرالملک ایمان شهریار

من ندانستم شود این گونه کار

چون نمی‌دانستم از ره چاه را

روز اول بر تو بستم راه را

او فکندم از نخستین ای جناب

در دل اهل حریمت اضطراب

توبه کردم بنده‌ات را بنده‌ام

تا قیامت از رخت شرمنده‌ام

بگذران شاها سرم را از سپهر

بر مس قلبم بزن اکسیر مهر

ساز صافی از صفا آئینه‌ام

دست محرومی منه بر سینه‌ام

توبه‌ام را کن قبول و از وداد

بر من عاصی بده اذن جهاد

مظهر لطف خداوند و دود

از عذار حر غبار غم زدود

گفت ای شورید آزرده جان

این زمان هستی تو بر ما میهمان

مهمان را کس نسازد بی‌دریغ

در چنین روزی میان تیر و تیغ

زد شرر فرمان شه بر جان حر

دیده را از اشک چون در کرد پر

یعنی ای پرورده خیر الانام

گر بود از بهر مهمان احترام

از چه پس نبود ترحم سوی تو

هر کسی تیغی کشد بر روی تو

اهل‌بیتت را لب آب روان

می‌رود سوز عطش بر آسمان

چشم خود پوشیده این قوم جهول

از حدیث «اکرم الضیف» رسول

حرمله اندر کمان بنهاد تیر

بهر حلق اصغر ناخورده شیر

کرد منقذ یتیر تیغ آبدار

بهر فرق اکبر نسرین عذار

ایستاده شمر بهر کینه‌ات

تا زند چکمه به روی سینه‌ات

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۳۸ - شهادت حضرت جواد(ع)

چونان باورنک خلافت زد قدم

بعد مامون ستمگر متعتصم

گفت راوی کز قضای کردگار

جانب بغداد بنمودم گذار

بود ام‌الفضل را کاشانه‌ای

دختر مامون دون را خانه‌ای

دیدم آن کاشانه را در پشت بام

کرده از هر سو کبوتر ازدهام

دیدم آن کاشانه را در پشت بام

کده از هر سو کبوتر ازدهام

کرده پرها سایبان چون شاهباز

هر طرف اندر نشیب و در فراز

در تعجب گشتم از این ماجرا

غرق در حیرت شدم سر تا به پا

ناگهان دیدم به چشم پر ز خون

یک کنیزی زان سرا آمد برون

زان کبوترها از او کردم سئوال

در جواب آمد کنیز اندر ملال

گفت بر گو اول از بهر خدا

باز خدا بیگانه‌ای یا آشنا؟

گفتم ای زن من مطیع داورم

از محبان رسول و حیدرم

گفت گشته ملک دین زیر و زبر

شیعیان را خاک محنت شد بسر

کرده‌ام الفضل مسموم از عناد

شاه تخت عرصه ایمان جواد

گشته مقتل از جفای آن شقی

سرور عالم تقی متقی

پیکر آن کوکب عالم فروز

بر سر این بام افتاده سه روز

این کبوترها کنند از آفتاب

سایه بر جسم شریف آن جناب

عزم آن دارد که امشب آن شریر

افکند از بام جسمش را به زیر

روز دیگر باز با چشمان تر

جانب آن خانه آوردم گذر

دیدم افتاده تن آن جان پاک

در میان کوچه اندر روی خاک

شیعیان گردیده جمع از هر طرف

بهر دفن آن مه برج شرف

شد تقی را عاقبت با احترام

در جوار موسی جعفر مقام

بازم آمد یاد از این شور و شین

پیکر مجروح عریان حسین

برد چون شمر ستمکار شریر

سوی کوفه عترت او را اسیر

پیکر مخدوم جبریل امین

مانده بی‌سر تا سه روز اندر زمین

باد می‌پوشید بر آن تازه تن

خاک دشت کربلا جای کفن

کس نبود آنجا به وی یاری کند

بر سر نعشش عزاداری کند

وحشیان هر سو به چشم اشکبار

گریه می‌کردند به روی زار زار

بر سر چشم عزیز مصطفی

گریه می‌کدند مرغان هوا

کس نیامد بر سر آن مستمند

تا نماید صوت قرآنی بلند

کاش پیراهن چو بردند از برش

بعد از آن می‌ماند عریان پیکرش

دیگر از نعل سم اسب جفا

می‌نگشتی پیکرش چون توتیا

بهر خاتم به جدل بی‌آبرو

می نمی‌کردی جدا انگشت او

بهر بندی ساربان بی‌حیا

کاش دستش را نمی‌کردی جدا

کاش چون خولی سرش را بر سنان

در تنور او را نکردی میهمان

کاش در بزم یزید بی‌حیا

بر لب وی نامدی چوب جفا

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۳۹ - قصه گرگ با رسول خدا(ص)

کرد رحلت چون به حکم دادگر

مادر نیک اختر خیرالبشر

پی پرستار و دل افکار و الیم

بود آن در گردان قیمت یتیم

جستجو کردند در حی عرب

دایه از بهر رسول الله طلب

کرد در آخر ز نیکو گوهری

کوکب بخت حلیمه یاوری

آن همای اوج افلاک جلال

بر سرش باز شرف بگشود بال

آن گرامی گوهر بحر صفا

چند گاهی کرد چون نشو و نما

با پسرهای حلیمه از وداد

بر سر وی خواهش صحرا فتاد

روزها با گوسفندان آن جناب

می‌نمودی جانب صحرا شتاب

تایکی روز از قضای ذوالمنن

ماند اندر خانه آن فخر ز من

کرد همراه برادر خواندگان

گوسفندان را سوی صحرا روان

همره گله چون آن سرور نبود

گرگی آمد گوسفندی را ربود

بازگردیدند وقت شامگاه

رو به سوی خانه چون با اشک و آه

در بر احمد امین ذوالجلال

لب گشودند از برای عرض حال

روز دیگر سرور کل امم

ساخت رنجه جانب صحرا قدم

جان عالم در بر جان آفرین

جبهه عالم نهاد او بر زمین

قبله حاجات ارباب وفا

بود در حال تضرع با خدا

کز دعای آن رسول ارجمند

گرگ پیدا گشت با آن گوسفند

عرض کرد ای خسرو دین و ملل

زد به نادانی ز من سر این عمل

چون ربودم روز پیش این میش را

تا نمایم سد جوع خویش را

هاتفی در گوش من داد این ندا

کای تجاوز کرده از راه خدا

هست از خنم رسل این گوسفند

بر تو می‌باشد حرام ای مستمند

در بر خود همچو جان پروردمش

سر قدم کرده برت آوردمش

یادم آمد باز اندر این مقام

گرگ‌های بی‌حیای شهر شام

آن زمان کز یوسف آل عبا

سر جدا می‌کرد شمر بی‌حیا

زینب غم‌پرور بی‌صبر و تاب

بود در نظاره با قلب کباب

لحظه‌ای در نزد شمر بد سیر

کرد دامن را ز اشک دیده تر

پس به نزد ابن سعد بی‌حیا

با تضرع کرد روی التجا

چون ز شمر و ابن سعد روسیاه

گشت محروم آن زمان با اشک و آه

کرد رو بر شامیان و کوفیان

دختر زهرا به چشم خون فشان

کز شما ای لشکر بیرون ز دین

یک مسلمان نیست در این سرزمین

در جواب آن همای اوج غم

لب فرو بستند از لا و نعم

تا ز تن ببرید پیش چشم وی

شمر راس شاه دین را زد به نی

بر سر نی راس شاه تشنه لب

در تکلم شد به پیش بی‌ادب

کی لعین اینسان که از تیغ جفا

ساختی از پیکر من سر جدا

می نه بینی خیر از جان و جهان

لحم تو گردد جدا از استخوان

از غضب بنهاد آن برگشته دین

آن سر ببریده را اندر زمین

تازیانه برگرفت و از عتاب

زد به راس نور چشم بوتراب

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۴۰ - وقایع بعد از قتل

دوش کردم خالی از اغیار و یار

گوشه‌ای را در تفکر اختیار

شد سفر وهم را چابک عنان

ساخت اندر وادی عبرت مکان

عرصه‌ای دیدم وسیع و هولناک

رهروان بسیار اندر وی هلاک

همچو من افتاده در هر گوشه‌ای

نیمره وامانده پی توشه‌ای

آتش حسرت به جان افروختم

عودسان در مجمر غم سوختم

کانیزه وحشت‌زده چون طی شود

ره شناسی خضر را هم کی شود

همرهان رخش جدایی تاختند

بیرق دوری ز من افراختند

من که بی‌برک و نوایم چون کنم

بی‌رفیق و آشنایم چون کنم؟

هر زمان فکر محالی داشتم

در دل غافل خیالی داشتم

عاقبت گردید بعد از چند و چون

در رهم روشن ضمیری رهنمون

گفت ای وامانده از بار گناه

لطف حق باشد گنه را عذر خواه

گر ز عصیان اشکباری توبه کن

در معاصی بی‌قراری توبه کن

توبه‌دل را صافی و روشن کند

گلخن تن وادی ایمن کند

توبه وحشی را دلیل راه شد

تا ز «مرجون لامرالله» شد

پاسخ او را جوابی ساختم

پیشکش جان در برش انداختم

کی در این وادی دلیل راه من

در شب تاریک رویت ماه من

حال کز الطاف حی کردگار

این چنین کردی مرا امیدوار

صرف کردم در گناه اوقات را

کو تلافی غفلت مافات را

چون که ناچار است در پایان کار

سوی محشر خلق عالم را گذار

اندر آن آشفته حالی چون کنم

آن زمان با دست خالی چون کنم

پس مرا کن در هدایت رهبری

کز دری شاید برون آرم سری

تحفه‌ای خواهم به خاطرخواه حق

بلکه افتد قابل درگاه حق

گفت و جاری کرد اشک از هر دو عین

گریه کن برشاه مظلومان حسین

می‌کند زینب روایت اینچنین

بعد قتل سبط خیرالمرسلین

آتش کین شامیان افروختند

خیمه سبط نبی را سوختند

اهل‌بیت آن شه بی‌غمگسار

هر یکی کردند به رستمی فرار

من ز بهر جمع ایشان تاختم

زین طرف بر آن طرف پرداختم

جمع کردم جمله را از هر کنار

یک به یک بنمودم ایشان را شمار

دیدم از آن کودکان نبود دو تن

خواهرم کلثوم را با صد محن

خواندم و گفتم که ای چون من غریب

بی‌کس و بی‌یاور و حسرت نصیب

از وصایای حسینم یاد کن

اندر این صحرا مرا امداد کن

گوئیا این کودکان بردند راه

با دل بریان به سوی قتلگاه

خیز سوی قتلگاه آریم رو

تا کنیم این کودکان را جستجو

چشم گریان هر دو سر کردیم راه

می‌نبد ز ایشان نشان در قتلگاه

گفتم ای خواهر چنین دارم گمان

تشنه بودند آن طفل ناتوان

کرده‌اند از تشنگی قطع حیات

رفته‌اند ایشان سوی شط فرات

سوی شبط کردیم رو با صد شتاب

می‌نبودند آن دو طفل دل کباب

پای را از سر دگر نشناختیم

هر دو بی‌کس در بیابان تاختیم

می‌نمودم من به حال مستمند

اندر آن صحرا صدای خود بلند

کای یتیمان برادر چون شدید؟

ای دو طفل نازپرور چون شدید؟

تا به گودالی رسیدم از قضا

هر دو را دیدم که دور از اقربا

فارغ از غم گوشه‌ای بگزیده‌اند

دستها در گردن و خوابیده‌اند

چشمشان در کاسه سرکرده جا

هر دو را یاقوت لب چون کهربا

بر سر خود خاک حسرت ریخته

اشگشان با خاک حسرت بیخته

سوختن لحنی به حال زارشان

دست بردم تا کنم بیدارشان

با احل دیدم که پیمان داده‌اند

هر دو از تاب عطش جان داده‌اند

در حرم افشا چو این آوازه شد

زین مصیبت داغ ایشان تازه شد

رشته بی‌طاقتی بگسیخته

مو پریشان خاک بر سر ریخته

اهل شام از این خبر گریان شدند

سنگ دلها زین ستم بریان شدند

سوی ابن سعد بنهادند روی

کای پلید رو سیاه زشت خو

ای لعین این قوم را تقصیر چیست

این همه بی‌باکی و تذویر چیست

حال کای ظالم حسین را کشته‌ای

پیکرش در خاک و خون آغشته‌ای

رخصتی ده تا رسانیم این زمان

قطره آبی برلب لب تشنگان

اذن بگرفتند و با روی سیاه

آب آوردند سوی خیمه‌گاه

با خبر گشتند چون اهل حرم

پای تا سر سوختند از این ستم

یعنی ای بی‌رحم قوم ناقبول

تشنه‌لب کشتید فرزند بتول

درد ما را مرگ می‌باشد علاج

آب دیگر نیست ما را احتیاج

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۴۱ - قصه معراج و شهادت حضرت امیر(ع)

در شب معراج هادی سبل

خواجه امکان محمد(ص) عقل کل

دید اندر آسمان پنجمین

شکل زیبای امیرالمومنین(ع)

گفت یا جبریل تصویر چیست

این گرامی صورت زیبای کیست

عرض کرد ای باعث کون و مکان

آرزو کردند اهل آسمان

تا کنند آئینه دل منجلی

از نگاه ماه رخسار علی

نزد ایزد با تمنای تمام

بر زمین سودند روی احترام

کای پدید آرَنده بالا و پست

از تو در هستی هویدا هر چه هست

شد بنی‌آدم ز لطف کردگار

در زمین از وصل حیدر کامکار

با علی هستند دایم روبرو

شادکام از لذت دیدار او

از پی درک حضور بوتراب

«ربنا با لیتناکنا تراب»

کام ما را هم روا کن ای خدا

از پی درک حضور مرتضی

پس اجابت کرد خلاق ملک

دعوت خیل ملک را در فلک

یعنی از انواع قدس خویشتن

صورتی آراست حی ذوالمنن

برد صنعتها در آن صورت به کار

آفرین بر صورت صورت نگار

شد دگر خیل ملایک و امطاف

صورت حیدر به هنگام طواف

یافت تسکین قلب سکان سما

سال‌ها از صورت شیر خدا

تا به سجده این ملجم زد ز کین

تیغ بر فرق امام المتقین

در زمین چون شیر حق را سر شکافت

در فلک هم تارک حیدر شکافت

زین سبب شد کز خروش و ولو برای او

شد زمین و آسمان در ولو برای او

جبرئیل از عرش در داد این ندا:

«هدمت والله ارکان الهدی»

آه از آن ساعت که بی‌تاب و توان

شد علی در خانه از مسجد روان

آه کلثوم جگر خون سرکشید

زینب از سر در حرم معجر کشید

خون‌چکان شد مجتبی از هر دو عین

شد به دامان اشگ گلگون حسین

دیده بگشود آن امام ممتحن

بهر تسکین حرم از مرد و زن

با حسن گفت ای مرا نور بصر

آن زمان کن گریه ای جان پدر

کز شرار ز هر سوزد پیکرت

او فتد لخت جگر اندر برت

یا حسین گفت ای شه گلگون قبا

گریه کن اندر زمین کربلا

آن زمان کز قوم کوفی هر طرف

می‌زند بی‌حد پی قتل تو صف

اینقدر خواهی نمودن العطش

تا ز بی‌آبی کنی هر لحظه غش

طاقتت از مرگ قاسم کم شود

از غم عباس پشتت خم شود

بر گلوی اصغر، آن طفل صغیر

جای شیر آید ز میدان نوک تیر

می‌برد از چشم حق بین تو نور

داغ اکبر تا صف یوم النشور

عاقبت گردد سرت ای ارجمند

برسنان کوفیان یک نی بلند

عارضت چون آفتاب انوری

در تنور آخر شود خاکستری

پس به زینب گفکای بی‌صبر و تاب

گریه کن در رفتن شام خراب

گرهی کن روزی که در بازار شام

می‌برندت پش چشم خاص و عام

داغ من کرد از جهالت ناامید

پس چه خواهی کرد در بزم یزید

آن زمان دندان بنه اندر جگر

کز جفا بینی یزید بد سیر

می‌زند از قهر چوب خیرزان

بر لب شاهنشه لب تشنه‌گان

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۴۲ - واقعه شب عاشوراء

شام عاشورا چو آن موج بلا

موج زن شد در زمین کربلا

آل بوسفیان «کذاب اشر»

عازم جنگ «ملیک مقتدر»

عتترت طه به صد شوق و شعف

بهر جانبازی گرفته جان به کف

کفر و ایمان گشت یک جا روبرو

حق و باطل هر دو با هم جنگجو

اندر آن اشم چون روز رستخیز

یک زنی دیدند زار و اشکریز

وه چه زن غم داده بنیادش به باد

بلکه غم او را غلام خانه‌زاد

غصه‌اش افزون و صبرش کم شده

در جوانی همچو پیران خم شده

خود یکی اشکش ز بی‌تابی هزار

دیده‌اش چون ابر نیسان قطره بار

اندر آن شب همچو بخت خود ز آه

کرده روز هر دو عالم را سیاه

شعله افشانی به شمع آموخته

یک جهان جان را به آهی سوخته

تیر آهش در کمان قد بره

گریه‌اش اندر گلو بسته گره

تر نموده ز آب چشمان خاک را

رفتی از مژگان خس و خاشاک را

خاره و خاری که در آن بادیه

بود در خاک زمین ماریه

جمگلی را آن زن ژولیده مو

می‌نمودی اندر آن شب رفت و رو

کرد از وی حق‌شناسی این سئوال

کیستی تو ای زن افسرده حال؟

اندر این شب آه و افغانت ز چیست؟

جسجویت اندر اینجا بهر چیست

گفت: من خاتون اقلیم غمم

مالک الملک دیار ماتمم

نام من زهراستاندر خافقین

مادرم بر خسرو بی‌کس حسین

چون که فردا اوفتد از صدر زین

جسم مجروح حسینم بر زمین

ترسم اندر خاک چون شد مسکنش

گردد افزونتر جراحات تنش

می‌کنم در این دیار هولناک

این زمین را از خس و خاشاک پاک

زین حکایت بازشدن خون در دلم

گشت مشکل‌تر عزیزان مشکلم

بد ز روز آن شب محنت اثر

گوئیا خاتون محشر باخبر

کز سر زین زینت عرش اله

کرد جا اندر زمین کربلا

روسیاهی پیرهن برد از تنش

آن دگر عمامه آن یک جوشنش

خواهرش زینب دوان با اشک و آه

بی‌تامل کرد رو در قتلگاه

کرد چندی اندر آن هول هراس

در بر شمر ستمگر التماس

چون ز شمر سنگدل شد ناامید

نزد بن سعید لعین دون دوید

چون کسی بر بی‌کسی آرد پناه

دست‌ها بر سر بدان حال تباه

گفت ای شیطان پرست بی‌ادب

غیرتت کو آخر ای ننگ عرب

کرده‌ای جا ظالم بزیر چتر زر

یک زمان کن بر حسین من نظر

می‌کنند از تن سر او را جدا

پیش چشم من بخواری از قفا

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۴۳ - دفن اجساد شهدا

از سموم ظلم اعوان یزید

چون خزان بر گلشن یاسین رسید

سبز خطان را ز پیکان هلاک

شد بدن چون پرده گل چاکچاک

کربلا گردید چون خاک تتار

از خط مشگین خوبان مشکبار

هر کف خاکش به سان مادری

در بغل بگرفته جسم بی‌سری

خاک و خون جسم شهیدان تن به تن

کرده مستغنی ز کافور و کفن

سوی کوفه با سپاه تیره‌بخت

عترت میر حرم بستند رخت

کرد مدفون ابن سعد بی‌حیا

جسم مقتولان اولاد زنا

مانده عریان تا سه روز اندر زمین

جسم پاک سبط خیرالمرسلین

جز طیور و وحشیان در آن دیار

بر سر وی کسی نمی‌کردی گذار

چند تن از اعراب در آن بادیه

بود ساکن در زمین ماریه

تا سپارند آن بدنها را به خاک

داشتند از لشگر کفار باک

چند زن از آن قبیله با خروش

بیل بگرفتند چون مردان به دوش

طعنه زن بر مردهای خویشتن

کی به روز مردمی کمتر ز زن

گر شما را نیست شرم از مصطفی

هست ما را خجلت از خیرالنسا

آن شما و در پی تیمار جان

ما گذشتیم از سر جان و جهان

چون شما بستید چشم از ننگ و نام

الفت ما با شما باشد حرام

غیرت آن چند زن آمد سبب

از پی تحریک مردان عرب

بهر دفن کشتگان با اشک و آه

آمدند اندر کنار قتلگاه

لیک از آنجا کان جسدها را به تن

دست و سر بر جا نبود اندر بدن

نی پدر را بود فرقی از پسر

نی ز سر دار و نه از لشگر خبر

بهر کشف ححال از بالا و پست

جانب یزدان برآوردند دست

ناگهان مانند خورشید از افق

بست نوری اندر آن صحرا تتق

از میان لمعه نور آشکار

گشت رخشان گوهر گلگون سوار

ظاهر از خورشید رویش در نقاب

معنی (حتی تورات بالحجاب)

آمد و در نزد ایشان ایستاد

غنچه معجز نما را برگشاد

کی به گردابتحیر ماندگان

پشت پا بر ماسوی افشاندگان

گر شما را زین شهیدان هست شک

می‌شناسم جمله را با من یک به یک

پس به امر آن شه گردون خدم

طوف کردند اندر آن رشک حرم

نعش انصار شه دین را تمام

دفن بنمودند اندر یک مقام

چون ز انصار حسین پرداختند

بار دیگر در بیابان تاختند

گوهری پا تا به سر غلطان به خون

از نجوم آسمان زخمش فزون

آن سوار آن ماه پیکر را چو دید

از دل پردرد آهی بر کشید

گفت باشد این جوان غم نصیب

مایه امید لیلای غریب

این بود آن نوجوان مه جبین

کوفتاده چون ز زین اندر زمین

صبر و تاب عمه را گم کرده است

قد رعنای حسین خم کرده است

این شبیه جد خود پیغمبر است

هیجده ساله علی اکبر است

حالیا نبود مجال دفن او

دیگران را کرد باید جستجو

گردشی کردند آوردند باز

پر پیکان بر تنی چون شاهباز

پیکری صد پاره همچون آفتاب

دست و پایش هر دو اندر خون خضاب

آن جوان از سوز دل آهی کشید

جامه بی‌طاقتی بر تن درید

گفت باشد این جوان ممتحن

قاسم داماد فرزند حسن

بعد دفن قاسم نسرین عذار

گردشی کردند در آن کارزار

همچو خضر اندر لب عین الحیات

پیکری جستند در جنب فرات

داده بی‌دستی بار کانش شکست

اوفتاده در کنارش هر دو دست

خانه زنبور گشته پیکرش

قطعه‌قطعه گشته از پا تا سرش

آمدند اندر بر آن مقتدا

کای تمام گمرهان را رهنما

یک شهیدی دورتر جان داده است

در لب شط فرات افتاده است

گشته از بیداد قوم بنی‌تمیز

قطعه قطعه پاره پاره ریز ریز

نیست ممکن از زمین برداشتن

هم نشاید آنچنان بگذاشتن

شد روان آن خسرو گردون وقار

سوی شط گریان چو ابر نوبهار

کرد آن صد پاره تن را چون نظر

اوفتاده از پا و دستی زد بسر

گفت این مظلوم مقطوع الیدین

هست سقا و علمدار حسین

این بود آن کس که بنهاده به راه

چشم اطفال حسین در خیمه‌گاه

هست عباس آن که شاه خون جگر

دست بگرفت از فرقش بر کمر

پس به صد افغان و قلب دردناک

در مکان خود سپردش به خاک

تا دو نوبت آن سوار نیکخو

گفت بنمائید از نو جستجو

هر چه کردند اندر آن خونخوار دشت

همچو صید کوهساری سیر و گشت

کس نشانی اندر آن صحرا ندید

از شهیدان پیکری بر جا ندید

آخر اندر قتلگه شد جلوه‌گر

تلی از زوبین و خنجر در نظر

خون و خاکی پس به هم آمیخته

سنگ بسیاری در آنجا ریخته

پاره جسمی همچو قرآن مبین

نقش بگرفته است بر لوح زمین

چشم حق بین آن سوار از هم گشود

دستها بر سینه گردن کج نمود

عرض کرد ای شاه بی‌سرالسلام

زیب آغوش پیمبر السلام

السلام ای مرهم داغ بتول

السلام ای قره العین رسول

پس به یاران گفت کاین صد پاره تن

کفن و دفن وی بوده مخصوص من

با دو دست خویش آن جسم لطیف

جمع کرد از روی آن خاک شریف

تیرهای ظلم کز شصت عدو

بر تن وی بود تا پر مو به مو

جمله را بیرون نمود از پیکرش

در ردا پیچید جسم اطهرش

در بغل بگرفت جان پاک را

دا د زینت از قدومش خاک را

اکبرش را هم به تسکین دلش

داد در پایین پایش منزلش

خواست برگردد سوار از آن مکان

عرض کردند ای امیر لامکان

گرچه ما را نیست چشم حقشناس

تا شناسد شاه را در هر لباس

در نقاب ای آفتاب از چیستی؟

بازگو ای مظهر حق کیستی؟

برگرفت آن ماهرو از رخ نقاب

گشت مهری ظاهر از زیر حجاب

یافتند آن شیعیان شاه دین

کان جگر خون هست زین العابدین

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۴۴ - در بیان افتادن چهار دست

چاردست ای شیعیان پاکزاد

در ره حق اوفتاد اندر جهاد

دست اول از معاد نیک قدر

اوفتاد از جسم وی در جنگ بدر

چون به جنگ بدر سرها گرم شد

دست و بازوی دلیران نرم شد

گشت با بوجهل دور از نام و ننگ

چون معاذ شیر دل چیره به جنگ

چون سگی کافتد به ناگه در رمه

از کمین وی درآمد عکرمه

زد به بازویش غضب انگیخته

دست وی با پوست شد آویخته

شد معاذ از روی غیرت در غضب

چون ز دست آویختن بد در غضب

دست را بنهاد اندر زیرپا

با رگ و پی کرد دست خود جدا

آن زمان اندر جدل مردانه شد

گرم در خونریزی به بیگانه شد

همچنان بی‌دست بود آن نوجوان

تا شد اندر عهد عثمان در جنان

بود دست دوم از این چار دست

جعفر طیار شاه حق‌پرست

چون به جنگ موته شد در راه دین

قطع دستش از یسار و از یمین

جانفشانی کرد چندان تا بلند

بر سر نی شد تن آن ارجمند

پس دعا فرمود ختم انبیا

تا دو بال سرخ شد بر وی عطا

از سر نوک سنان شد پر زنان

جعفر طیار در باغ جنان

از زبان سید یاسین حسب

گشت جعفر ذوالجناحینش لقب

دست سوم بود ای اهل ولا

دست سقای زمین کربلا

آن که در حسن و وجاهت در عرب

آمدش ماه بنی‌هاشم لقب

همچو خضر آمد پی آب حیات

تشنه لب چون در لب شط فرات

خواست تا از خوردن آب روان

دور سازد آتشی از جسم و جان

یادش آمد از لب خشک حسین

آب را افشاند چون اشک از دو عین

مشک را پر کرد آن پر دل زیم

تشنه لب بنمود آهنگ حرم

ناگهان بر پور سالار نجف

حمله‌ور شد جیش کفر از هر طرف

از دو سو زان قوم بدتر از یهود

بر دو دستش تیغ کین آمد فرود

غیرت عباس چون دامان گرفت

زود مشک آب بر دندان گرفت

کرد پا را استوار اندر نبرد

تا ز بی‌آبی نگردند رنگ زرد

کز کمان کینه اهل ضلال

سوی مشکین ناو کی بگشود بال

آمد اندر مشک او تا پر نشست

بر جگر عباس را خنجر نشست

همچو بخت تیره بختان واژگون

از سر زین بر زمین شد سرنگون

دست چار کز بدن آمد جدا

بود دست خامس آل عبا

ماند چون از ترک و تاز اهل کین

بی‌کفن جسم حسین اندر زمین

ساربان آمد بوی احسان کند

ما سوی را از غمش گریان کند

کرد کاری آن لعین کافند شور

در میان خلق تا یوم النشور

سوخت قلب سید ختمی مآب

ساربان از قطع دست آن جناب

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

کتاب المراثی و المصائب

شمارهٔ ۱ - کتاب المراثی(والمصائب) : چرا لباس عزا دوستان ببر نکنید؟

شمارهٔ ۲ - زبان حال علیاجناب صدیقه صغری : زینب چو دید بر سر نی راس شاه را

شمارهٔ ۳ - زبان حال فاطمه صغرا زمان حرکت حضرت سیدالشهدا (ع)

شمارهٔ ۴ - در بی‌وفایی دنیار گریز به مصیبت : د تو این تن خاکی برهگذار گذار

شمارهٔ ۵ - زبان حال شاه اولیاء با زینب دختر ستمکش خود

شمارهٔ ۶ - در شکایت از سپهر و گریز به مصیبت : حسد چرخ نگر رونق دین بر شکند

شمارهٔ ۷ - زبان حال حضرت سکینه : دریغ و درد که نگذاشتند جان پدر

شمارهٔ ۸ - وقایع روز یازدهم عاشورا : از نفاق فلک و گردش دوران امشب

شمارهٔ ۹ - در مصیبت عاشورا : ماند چون نعش حسین تشنه‌لب در آفتاب

شمارهٔ ۱۰ - زبان حال حاضر حضرت امام حسین(ع) : کمتر از ناقه صالح نبود اصغر من

شمارهٔ ۱۱ - زبان حال خاتون محشر در خانه خولی : این چه شوری بود ای سر که تو بر سر داری

شمارهٔ ۱۲ - زبان حضرت امام حسین(ع) : مریز زینب محزون سرشک غم ز دو دیده

شمارهٔ ۱۳ - وداع حضرت زینب(ع) : بمان برادر به استراحت که من به شام خراب رفتم

شمارهٔ ۱۴ - جواب امام علیه السلام به خواهر : خواهر برو برو که خدا باد یار تو

شمارهٔ ۱۵ - و برای او همچنین : چون بر بشر فلک ز ازل مهربان نبود

شمارهٔ ۱۶ - و برای او همچنین : فغان که دهر به جز شور و انقلاب ندارد

شمارهٔ ۱۷ - در مصائب عاشورا : می‌زند امروز بر سر بوتراب از یک طرف

شمارهٔ ۱۸ - گفتگوی حضرت سجاد با سهل در شام : این سرانی که بینی با رخ همچون قمرند

شمارهٔ ۱۹ - و برای او همچنین : دگر ندیده ستم کش جهان مقابل زینب

شمارهٔ ۲۰ - فی المرثیه : اشک من رشک فراتست و سرابس خونست

شمارهٔ ۲۱ - همچنین فی‌المرثیه : دلا در کربلا بنگر چه غوغایی عیان دارد

شمارهٔ ۲۲ - تضمین وداع علیا جناب زینب خاتون : گفت زینب بشه تشنه که ای یاور ما

شمارهٔ ۲۳ - رسیدن خبر شهدای کربلا به مدینه : رسید نامه فتح عبید زشت بد اختر

شمارهٔ ۲۴ - زبان حال امام بر سر تربت جدش : سری بهر تماشا از لحد بر گیر یا جدا

شمارهٔ ۲۵ - وداع سکینه خاتون با امام : برای رفتن شام و وداع شاه شهیدان

شمارهٔ ۲۶ - در عشق و گریز مصیبت : ای که از معرفت عشق ازل بی‌خبری

شمارهٔ ۲۷ - زبان حال حضرت زینب(ع) : ای بی‌کفن فدای تو جسم اطهرت

شمارهٔ ۲۸ - زبان حال زینب خاتون(ع) : ای لب عطشان به نزد آب حسین جان

شمارهٔ ۲۹ - زبان حال حضرت زینب(ع) : ای سردور از بدن روزی تو سامان داشتی

شمارهٔ ۳۰ - زبان حال سکینه مظلومه با کشته پدر : جان پدر فدای تن پاره پاره‌ات

شمارهٔ ۳۱ - ورود آل عصمت به زمین کربلا : در ماریه خیمه چو شه جن و بشر زد

شمارهٔ ۳۲ - مصیبت ملمع : روز عاشورا چو حزب «سابقون السابقون»

شمارهٔ ۳۳ - زبان حال صدیقه صغرا : برادرا دلم رفتنت قرار ندارد

شمارهٔ ۳۴ - بیان عالم ذر و قبول شهادت امام(ع) : در عالم ذر هستی ذرات چو یک جا

شمارهٔ ۳۵ - همچنین مرثیه : ای از ازل ز داغ تو آدم گریسته

شمارهٔ ۳۶ - مصیبت علی اکبر(ع) : در آن زمان که علی اکبر جوان ز پدر

شمارهٔ ۳۷ - مصائب ام‌الائمه : در جهان هرگز ز بعد رحلت پیغمبری

شمارهٔ ۳۸ - مرثیه : صبا به باغ جنان رو تو آه و زاری کن

شمارهٔ ۳۹ - مصیبت اربعین کربلا : در شام چون یزید ز طغیان حیا نمود

شمارهٔ ۴۰ - همچنین مرثبه : آب و نان جانند اما این کجا و آن کجا

شمارهٔ ۴۱ - در علو و دنو جنود عقل و جهل : آنان که مست باده قالوا بلی شدند

شمارهٔ ۴۲ - خطاب به جناب علی اکبر(ع) : ای نور چشم پادشه بی سرالسلام

شمارهٔ ۴۳ - مصیبت امام حسین(ع) : شد محرم به سفر ماه صفر آمده است

شمارهٔ ۴۴ - مصیبت اربعین : اربعین آمد و اشکم ز بصر می‌آید

شمارهٔ ۴۵ - جواب یزید لعین به نصرانی : همان حسین که سبط نبی بود سرش است این

شمارهٔ ۴۶ - همچنین مرثیه : تنی که داد به آغوش جا رسول امینش

شمارهٔ ۴۷ - و برای او همچنین : شنیده‌ای که حسین جا به کربلایی داشت

شمارهٔ ۴۸ - زبان حال زینب مظلومه سلام الله علیها : شوم فدای تن بی‌کفن به روی ترابت

شمارهٔ ۴۹ - و له فی المرثیه : گر شاه دین هوای شفاعت بسر نداشت

شمارهٔ ۵۰ - و له فی المرثیه : نه چنان گشت خزان گلشن ایمان چمنش

شمارهٔ ۵۱ - در اشتیاق به عتبات : دل تنگم سفر کرب و بلا می‌خواهد

شمارهٔ ۵۲ - خوش آن دلی که به سر شوق کربلا دارد : خوش آن دلی که به سر شوق کربلا دارد

شمارهٔ ۵۳ - زبان حال امام برسر نعش برادر : ای علمدار به خون غوطه‌ورم کو علمت

شمارهٔ ۵۴ - مصیبت صدیقه کبری (سلام الله علیها) : چو نشد جناب زهرا از دور چرخ اختر

شمارهٔ ۵۵ - و برای او همچنین : هیچکس ایمن ز کید دهر دون‌پرور نشد

شمارهٔ ۵۶ - در مصیبت سیدالشهدا(ع) : چه شد که روز جهان تیره چون شب یلداست

شمارهٔ ۵۷ - زبان حال قاسم بن حسن(ع) : عمو به حالت من چشم مرحمت واکن

شمارهٔ ۵۸ - زبان حال ام لیلا با جوان ناکام خود : کجایی ای علی اکبر جوان نوثمر من

شمارهٔ ۵۹ - و برای او همچنین : چرا به عهد خود ای کوفیان وفا نکنید

شمارهٔ ۶۰ - و برای او همچنین : عمو ببین لب خشک و دل پریشان را

شمارهٔ ۶۱ - زبان حال صدیقه صغرا(س) : ای برادر تو پناه من گریان بودی

شمارهٔ ۶۲ - خطاب امام(ع) باب عقاب : کجاست راکبت ای مرکب نکوسیما

شمارهٔ ۶۳ - فی المرثیه : گر حسین تشنه در راه خدا فانی نبود

شمارهٔ ۶۴ - و برای او فی المرثیه : فلک امان ز تو و بی‌حساب کردن تو

شمارهٔ ۶۵ - زبان حال دختر پیغمبر به شوهر بزرگوار خود

شمارهٔ ۶۶ - زبان حال زینب مظلومه(س) : ای روی تو شمع محفل ما

شمارهٔ ۶۷ - فی المرثیه : یا رسول الله حسینت بر زمین افتاده است

شمارهٔ ۶۸ - زبان حال علی مرتضی با فاطمه زهرا(ع) : ای گرامی گوهر درج عفاف

شمارهٔ ۶۹ - زبان حال امام(ع) : یا رب چون من به غربت کسی مبتلا نباشد

شمارهٔ ۷۰ - و برای او همچنین : کسی که در غم شاه شهید گریانست

شمارهٔ ۷۱ - زبان حال زینب خاتون(ع) : ای برادر چیست حالت در تب و بی‌تابی هنوز

شمارهٔ ۷۲ - مرثیه شاه خراسان(ع) : چو شاه طوس در ملک خراسان

شمارهٔ ۷۳ - همچنین زبان حال زینب خاتون(ع) : جان برادر، فدای قلب فکارت

شمارهٔ ۷۴ - استغاثه امام(ع) در روز عاشورا : کرد اندر کربلا چون ناله هل من معین

شمارهٔ ۷۵ - همچنین در مصیبت : هر که را درد غریبی در جهان مضطر کند

شمارهٔ ۷۶ - مرثیهٔ دیگر : ز بس که چرخ جفا کار و زشت‌کردار است

شمارهٔ ۷۷ - و برای او همچنین : کوفیان چون به صف ماریه غوغا کردند

شمارهٔ ۱ - کتاب المراثی(والمصائب)

چرا لباس عزا دوستان ببر نکنید؟

ز ناله عالم ایجاد را خبر نکنید؟

چرا دو دست برای حسین بسر نزنید؟

ز گریه رخنه به بنیاد خشک و تر نکنید؟

بود بهای جنان روز حشر گوهر اشک

برای چیست که تحصیل این گهر نکنید؟

شکسته شد پر و بال کبوتران حرم

چرا چو جغد سر خود به زیر پر نکنید؟

فکنده شال عزا بوالبشر به گردن خویش

چرا ز داغ پسر یاری پدر نکنید؟

به خاک ماریه افتاد جسم شاه شهید

چرا به پیکر صدپاره‌اش گذر نکنید؟

برای حب وطن گر ز کربلا دورید

ز دل چرا به سوی کربلا سفر نکنید؟

گذشت از سر جان شاه دین برای شما

شما چرا به رهش ترک جان و سر نکنید؟

بهار عمر علی اکبرش خزان گردید

چرا هوای گلستان ز سر بدر نکنید؟

به شام زینب دل خون بود خرابه نشین

فغان چرا ز غمش شام تا سحر نکنید؟

به بوسه‌گاه نبی می‌زند به چوب یزید

چرا شکایت او را به دادگر نکنید؟

بپا نموده قیامت ز شعر خود (صامت)

از این قیامت عظمی چرا حذر نکنید؟

شمارهٔ ۲ - زبان حال علیاجناب صدیقه صغری

زینب چو دید بر سر نی راس شاه را

بر نه فلک نمود روان پیک آه را

از خاک و خون به نوک سنان دید منخسف

آن رخ که کرده بود خجل مهر و ماه را

گفتا به ناله‌ای که نمودی به عهد مهد

روشن ز یری خویشتن عرش اله را

جای تو بود بر سر دوش نبی چرا

کردی سر سنان سنان جایگاه را

شرط وفا نبود که تنها گذاشتی

در دست اهل ظلم من بی‌پناه را

آن ظلم‌ها که کرد پشیمان نمی‌کند

ابن زیاد سنگدل دین تباه را

سجاد غل به گردن و مسرور ابن‌سعد

بین تا کجا رسانده فلک اشتباه را

چون بر سر تو دسترسم نیست می‌کنم

از بهر چاره بر سر خود خاک راه را

آن یک به کعب می زندم دیگری به سنک

آخر گناه چیست من بی‌گناه را

از بعد خویش بی‌کسی من نظاره کن

یک تن چسان شکستم من یک سپاه را

بر باد داده خرمن صبرم جفای شمر

آری چسان تحمل کوهست کاه را

نه طاقتی که بر سر نی بنگرم سرت

نی صبر کز رخ تو بپوشم نگاه را

از گریه گر سفید شود چشم من چه سود

نتوان نمود چاره بخت سیاه را

محنت ز بس کشیدم و دیدم که برده است

از یاد من مقدمه عز و جاه را

از من گذشت ای سر پر خون مکن دریغ

ز اطفال خویش مرحمت گاهگاه را

(صامت) ز بس نموده محن جا به ملک تن

ترسم اجل بهم زند این دستگاه را

شمارهٔ ۳ - زبان حال فاطمه صغرا زمان حرکت حضرت سیدالشهدا (ع)

از مدینه چون شه لب‌تشنه با افغان و زاری

شد به راه کربلا عازم به عزم جان‌نثاری

دست زد بر دامنش صغری غم‌پرور که بابا

این دل من چون کند بعد از تو اندر سوگواری؟

کردی از حرف خدایی نی همین پرخون دل مرا

صبر و طاقت از دل غمدیده من شد فراری

خوش تسلی می‌دهی بر من تو از پایان دوری

آه اگر جانم نمودی بی‌تو یک دم پایداری

جان بابا در مدینه بی‌کسم مگذار و مگذر

رحم کن بر من که درد بی‌کسی دردیست کاری

اعتباری داشتم از سایه لطف تو بر سر

می‌کشد کارم به خواری آخر از بی‌اعتباری

آنچنان پندار کز اطفال تو هستم

پس مرا همره ببر بابا پی خدمتگذاری

شاه دین گفت ای علیله دختر شیرین‌‌زبانم

خون دل کردی مرا ازین گفتگو از دیده جاری

تو به چشم من چو نوری و به چشم باب خود جان

جان من پایان نداد این سفر جز غمگساری

تو نداری طاقت لب‌تشنگی چون ما که هر دم

بر کشی از قلب سوزان ناله بی‌اختیاری

تاب چندان بر دلت نبود که بینی خیل عدوان

تیغ بر کف بهر قتلم رو کنند از هر کناری

صبر نتوانی نمود از غارت قوم ستمگر

هر طرف شو می‌درد گوشی برای گوشواری

کو چنان صبری که اندر قتلگه از بعد قتلم

بنگری در هر طرف غلطیده در خون گلعذاری

چون سکینه ترسم از سیلی شود روی تو نیلی

تو علیلی و نداری طاقت اینگونه خواری

ترسم از سیلی شود روی تو نیلی

تو علیلی و نداری طاقت اینگونه خواری

عمه‌ها و خواهرانت بس بود بهر اسیری

خوار و سرگردان به هر جا چون اسیران تتاری

(صامتا) تا می‌توانی گریه کن در این مصیبت

تا نمایی مزرع امید خود را آبیاری

شمارهٔ ۴ - در بی‌وفایی دنیار گریز به مصیبت

د تو این تن خاکی برهگذار گذار

از این عجوزه شوهر کش الفرار فرار

هزار چون من و تو این ستمگر بی‌باک

نموده است به شمشیر جان شکار شکار

کناره جوی شو از آفت سپهر ز مهر

که جز جفا نکند این ستم شعار شعار

کجا شکفته شود قلب کس در این بستان

که جور زاغ چو ما کشته صدهزارهزار

مرا نه میل گلستان چو گل به کرب و بلاست

همان گل است گلستانم آن بهار بهار

ز موج گریه ندارم به غیر چشم پناه

که تا بگیرم از این بهر بی‌کنار کنار

یگانه شاهد من هست خاک کرب و بلا

که بر کفش شده از خون هر نگار نگار

حسین دیده چو در قتلگاه بنهاده است

بروی خاک جوانان گلعذار عذار

کشیده آه جگر سوز از دل سوزان

که اوفتاده با فلاک از شرار شرار

خطاب کرد به حسرت به سوی شمر پلید

که دست ظالم این تیغ آبدار به دار

بده امان که کنم گریه بر سر اکبر

فرو نشانم از آن موی پر غبار غبار

ز چار سو بدنم چارسوی تیر بلاست

مرا بس است که هستم بدین دچار دچار

هر آنچه صدمه و جور رستم رو داری

ببر به جسم من ای شوم نابکار بکار

ز تیر بر سر تیر و سنان بروی سنان

نمانده بر تنم از زخم بی‌شمار شمار

دمی به حالت عبرت نظر کن ای ظالم

چسان فکنده مرا جور روزگار ز کار

ز آب دیده تر نوش بعد از این (صامت)

که نیست بعد حسین آب خوشگوار گوار

شمارهٔ ۵ - زبان حال شاه اولیاء با زینب دختر ستمکش خود

به مرگ من مکش امروز معجر از سر زینب

که خواهی گشت از بعد پدر خونین جگر زینب

ز بعد از من برادرها نمایند از تو غمخواری

مخور غم گر شوی از کشتن من بی‌پدر زینب

دمن از ناخن غم جامه جان را نما صد چاک

که گردد مجتبی از زهر صدپاره جگر زینب

دمی گیسو به رخساره چو ماه خود پریشان کن

که بینی شش برادر کشته و بی‌دست و سر زینب

دمی بر شیشه طاقت بزن سنگ مصیبت را

که بینی خم حسین را از غم اکبر کمر زینب

دمی از ناصبوری اشک خود را رشک جیحون کن

که گردد حنجر خشک حسین از آیب تر زینب

دمی از ناله نه افلاک را اندر خروش آور

که بر نعش حسین در قتلگاه آری گذر زینب

دمی از آتش غم بزم ماتم را چراغان کن

که در ویرانه‌ها مسکن کنی با چشم تر زینب

دمی اشعار (صامت) را بخوان درخدمت زهرا

که آید چشم گریان بر سر نعش پدر زینب

شمارهٔ ۶ - در شکایت از سپهر و گریز به مصیبت

حسد چرخ نگر رونق دین بر شکند

جبهه انور زیبای پیمبر شکند

تیغ خون ریز دهد در کف بن ملجم دون

نزد محراب دعا تارک حیدر شکند

بسر تخت خلافت بنشاند بوبکر

پهلوی فاطمه را از لگد و درشکند

زهر در کام حسن ریزد و تار و ز جزا

ز غمش غلغله بر طارم اخضر فکند

کشی آل نبی غرق کند دریم خون

لنگررونق ایجاد ز صرصر شکند

دست عباس علی را کند از تیغ جدا

در جنان پشت علی ساقی کوثر شکند

داغ اکبر بنهد بر دلا لیلای حزین

تیر پران به گلوی علی اصغر فکند

پا کند بزم عروسی ز برای قاسم

پس از آن قلب عروس از غم شوهر شکند

چون حسین را سر زین به زمین اندازد

سینه‌اش از لگد شمر ستمگر شکند

فکند در صف میدان تن نازک بدنان

وانگه از سم ستوران همه یکسر شکند

محشر آنست که (صامت) به سحرگاه جزا

ز غم شاه شهیدان صف محشر شکند

شمارهٔ ۷ - زبان حال حضرت سکینه

دریغ و درد که نگذاشتند جان پدر

تن مبارکت از آفتاب برادرم

نداد شمر امان کز رخت نگاهی سیر

برای توشه شام خراب برادرم

اگر به خواب رود بی‌تو دیده‌ام امشب

دگر ز روز جزایش ز خواب برادرم

مرا که سوختن دل به اختیاری نیست

چگونه از سر آتش کباب بردارم

برای گریه اگر کوفیان مجال دهند

بنای عالم امکان ز آب بردارم

اگر به شام یزیدم به نزد خود طلبد

چگونه پاسوی بزم شراب بردارم

کنم حکایت چوب و لب حسین (صامت)

به روز حشر چو سر از تراب برادرم

شمارهٔ ۸ - وقایع روز یازدهم عاشورا

از نفاق فلک و گردش دوران امشب

تن صدچاک حسین مانده به میدان امشب

ز فلک رخ منما زهره که زهرای حزین

شده از داغ حسین موی پریشان امشب

آنکه بودی به یتیمان پدر مرده پناه

مانده اطفال وی اندر کف عدوان امشب

کوفه را بزم طرب گرم تماشا دارد

که چراغان شده از آه یتیمان امشب

پاسبانی به تن سبط پیمبر نبود

مانده در دشت بلا پیکر عریان امشب

نی غلط گفتم باشد به سر بالینش

ساربان و به کفش خنجر بران امشب

گفتگویی بودش گر به برادر زینب

گو که در مطیع خولی شده مهمان امشب

آه و صد آه که دادن مکان زینب را

بایتیمان حسین گوشه زندان امشب

غیر خون جگر و لخت دل و اشک بصر

آب و نانی نبود از بهریتیمان امشب

عجبی نیست اگر از ستم ابن زیاد

ملک ایجاد شود یکسره ویران امشب

کلک (صامت) اگر اینگونه دهد شرح عزا

خلق باید که بشویند دل از جان امشب

شمارهٔ ۹ - در مصیبت عاشورا

ماند چون نعش حسین تشنه‌لب در آفتاب

می‌ندانم از چه زبور بست دیگر آفتاب؟

ز خم تیره و نیزه و شمشیر عدوان بس نبود؟

از چه می‌تابید بر آن جسم بی‌سر آفتاب؟

بود گر در دامن زهرا سر آن تشنه‌لب

از چه نامد شرمش از خاتون محشر آفتاب؟

گشت راس شاه دین چون از زمین بکنی بلند

حیرتم سر زد چرا از کوه خاور آفتاب؟

سر برهنه پا برهنه کودکان بی‌پدر

خار ره بر پا بدل اخگر به پیکر آفتاب

دید چون نیلی رخ اطفال را از جور شمر

کرد موج حون روان از دیده تر آفتاب

چادر عصمت چو بردند از سر زینب، فکند

شب کلاه خسروی در چرخ از سر آفتاب

سر برهنه دید زینب را چو در بزم یزید

شد نهان در ابر از شرم پیمبر آفتاب

همچو بخت زینب و کلثوم شد از غم سیاه

بسکه زد دست عزا بر سینه و سر آفتاب

(صامتا) از خانه‌ات تا این رقم شد آشکار

گشت از آه جهانسوزت مکدر آفتاب

شمارهٔ ۱۰ - زبان حال حاضر حضرت امام حسین(ع)

کمتر از ناقه صالح نبود اصغر من

هستی آگاه ز حال دلم ای داور من

کوفیان تیر دهندم عوض قطره آب

قیمت آب بگیرند ز چشم تر من

قاتل از کشتن من این همه تاخیر چرا

خنجر ویش بکش زود جدا کن سر من

تا نبینم به زمین جسم عزیز قاسم

تا نبینم شده مقول علی اکبر من

تا نبینم که زند شمر ستمگر سیلی

سر نعمش به رخ دختر غم پرور من

تا نبینم که شود که بسته به زنجیر جفا

به اسیری به سوی شام رود خواهر من

تا نبینم که کشد رو سیهی از بستر

چون اجل سید سجاد الم پرور من

همه امشب به سوی کوفه روانند ولیک

به جدل اینجاست پی بردن انگشتر من

تنم اینجا نه همین بی‌کفن افتد به زمین

می‌رود رو به سوی مطبخ خولی سر من

برو ای باد صبا از بر من سوی بقیع

عرض حالی ببر از مهر سوی مادر من

گو که ای مادر افسرده به تعجیل بیا

به کناری ببر از لجه خون پیکر من

آب عالم مگر ای غمزده کابین تو نیست

شمر پس تر نکند از چه دمی حنجر من

تشنه جان دادم و آبی به گلویم نرسید

وین فراتست رود موج زنان از بر من

(صامتا) شمر لب تشنه سرش ارچه برید

باز می‌گفت بود جد تو پیغمبر من

شمارهٔ ۱۱ - زبان حال خاتون محشر در خانه خولی

این چه شوری بود ای سر که تو بر سر داری

هر زمان از ستمی دیده ز خون تر داری

گاه در دیر نصاری و گهی خانه خولی

گاه در کنج تنور این سیر انور داری

حسرت و داغ جوان مردگی و تشنه لبی

جمله را ای سیر ببریده تو بر سر داری

جگر سوخته کی تاب صبوری دارد

گریه از حسرت دامادی اکبر داری

بسته از گریه گلویت که جوابم ندهی

یا شکایت ز جدا بودن مادر داری

مگر ای سرنبدی زینت آغوش رسول

ز چه از خاک سیه بالش و بستر داری

زین شراری که تو را هست بدل پندارم

خبر از سوز تب عابد مضطر داری

دام از چیست که مژگان تو ریزد خوناب

یاد از تیر گلوی علی اصغر داری

تا تو (صامت) شده‌ای نوحه سرای شه دین

جهل محض است اگر بیم ز محشر داری

شمارهٔ ۱۲ - زبان حضرت امام حسین(ع)

مریز زینب محزون سرشک غم ز دو دیده

چرا که موسوم افغان و شیونت نرسیده

مکن ز فرقت من سینه را ز ناخن چاک

هنوز تیغ به روی حسین کسی نکشیده

هنوز بر رخ آل علی کس آب نبسته

صدای العطش کودکان کسی نشنیده

تو خواهرا نشنیدی هنوز ناله اصغر

سبب ز چیست که از عارض تو رنگ پریده

هنوز شمر سر سینه حسین ننشسته

هنوز جسم شریفش به خاک و خون نکشیده

ز سنگ ظلم کسی جبهه حسین نشکسته

هنوز پهلوی او را سنان کس ندریده

هنوز پیکر وی بی‌کفن نمانده به میدان

هنوز دست تمن از تیغ ساربان نبریده

نخورده سیلی شمر لعین هنوز سکینه

به روی خار مغیلان پیاده او ندویده

هنوز نام کنیزی کسی نبرده به کلثوم

بگو چرا قد سروت ز بار غصه خمیده

نگشته است مقاممم هنوز کنج خرابه

برای چیست که از نرگس تو خواب رمیده

مزن شرر به جهان (صامتا) ز سوز کلامت

که شرح ماتم زینب به انتها نرسیده

شمارهٔ ۱۳ - وداع حضرت زینب(ع)

بمان برادر به استراحت که من به شام خراب رفتم

ببانک کوس و نی و نقاره به سوی بزم شراب رفتم

شدی تو بیسز تیغ قاتل طپان به خونی چو مرغ بسمل

ببین بباز و مرا سلاسل به گردن از کین طناب رفتم

ز جور اعدا تو پاره پاره به تن فزون زخمت از ستاره

دمی به خواهر بکن نظاره که با دو صد انقلاب رفتم

امان ندادند سپاه بی‌دین کفن نمایم به چشم خونین

تن شهیدان آل یاسین به ناله و اضطراب رفتم

تو مانده عریان در این بیابان فتاده بی‌سر به خاک سوزان

من ستمکش به چنگ عدوان به عارض بی‌نقاب رفتم

وطن تو در کربلا نمودی مرا ز دستت جدا نمودی

تو در امانت وفا نمودی کنون من اندر عذاب رفتم

مرا بدین بود کنم عروسی برای قاسم بدیده بوسی

ز جور این چرخ آبنوسی عجب عجب کامیاب رفتم

چون شد گل روی اکبر من ز جور گلچین خزان به گلشن

ز گریه بر گل نموده دامن روان به بوی گلاب رفتم

مکن شکایت ز دست خواهر که بی‌وفا من نیم برادر

سرت براهم شده است رهبر اگرچه با صد شتاب رفتم

روم به بزم یزید ابتر چو می‌زند چوب آن ستمگر

براست ای شه مکن مکدر پی سئوال و جواب رفتم

ز چشم (صامت) روان شده خون دمی که می‌گفت آن حزین محزون

که ای برادر ز جور گردون تن تو مانده در آفتاب رفتم

شمارهٔ ۱۴ - جواب امام علیه السلام به خواهر

خواهر برو برو که خدا باد یار تو

ایزد رسد به درد دل داغدار تو

خواهر برو که درد و غم از کوفه تا به شام

در هر قدم نشسته کشد انتظار تو

خواهر برو که کعب نی و چوب اشقیا

آماده گشته از پی جسم نزار تو

خواهر برو که آه یتیمان در بدر

باشد چراغ عقل به شب‌های تار تو

خواهر برو که بر طبق خودزنان شام

خاکستری گرفته ز بهر نثار تو

بنمود پاسبانی من ساربان قبول

گردیده شمر در سفر شام یار تو

گر با تو همرهی ننمودم ز من مرنج

این بی‌سری نمنوده مرا شرمسار تو

هر جا شوی سوار چو عباس و اکبرت

شمر و سنان بودند یمین و یسار تو

بر خاک مانده گر تن من غم مخور سرم

باشد به نیزه در نظر اشکبار تو

جان تو و سکینه و کلثوم و عابدین

نگذار تا روند دمی از کنار تو

زین چشم اشکبار پس از مرگ (صامتا)

جیحون شود روانه ز خاک مزار تو

شمارهٔ ۱۵ - و برای او همچنین

چون بر بشر فلک ز ازل مهربان نبود

هرگز نشاط و خرمی اندر جهان نبود

یک بار آب خوش به گلوی کسی نیخت

کاغشته او به زهر غم جان ستان نبود

گشتند اولیا به بلا مبتلا همه

اما کسی چو خسرو لب تشنگان نبود

هابیان اگر ز ظلم برادر الیم شد

جسمش به خاک بی‌سر و عطشان طپان نبود

ایوب گر جراحت تن داشت بی‌شمار

دیگر به فکر العطش کودکان نبود

بر سینه زخم تیر و بدل داغ اکبرش

یا پهلویش هدف بسنان سنان نبود

گر بوالبشر به مرگ پسر گشت اشکبار

با دردهای بدتر از این توامان نبود

یونس اگر به بطن سمک شد مقام او

تیر بلا به صید تنش در کمان نبود

روزی که گشت منزل یونس به کربلا

اسمی ز ظلم کوه و از کوفیان نبود

شد سایبان به پیکر یونس ز آفتاب

بر پیکر عزیز خهدا سایبان نبود

یعقوب را دو دیده ز هجران سفید گشت

با آنکه هجر یوسف وی جاودان نبود

یحیی شهید گشت گر از بهر زانیه

تن در زمین و تیغ به کف ساربان نبود

یا راس او به نوک سنان جایگه نداشت

یا در تنور خولی دون میهمان نبود

شد زیب طشت گر سر یحیای بی‌گناه

دیگر کبود از زدن خیزران نبود

(صامت) به هر کجا که نمود این عزا بپا

یک دل نماند کز اثرش خون روان نبود

شمارهٔ ۱۶ - و برای او همچنین

فغان که دهر به جز شور و انقلاب ندارد

ز ظلم بر شه لب تشنه اجتناب ندارد

به زیر تیغ حسین با گلوی خشک حسد بین

روا به سبط نبی نیم جرعه آب ندارد

مگر به دشت نجف شیر حق‌کننده خیبر

خهبر ز حال حسینش ابوتراب ندارد؟

صبا برو به نجف گوی با پسرعم احمد

بیا که زخم حسینت دگر حساب ندارد

تنی که داشت شرف بر جهان عرش ملایک

ببین که سایه بجز تاب آفتاب ندارد

تنی که بود مقامش به دوش پیغمبر

کفن به جسم خود اندر سر تراب ندارد

صبا برو به مدینه بگو به حضرت زهرا

بیا که زینب بی‌کس به رخ نقاب ندارد

بیا ببین که سکینه ز کعب نیزه و سیلی

توان و تاب شکایت به نعش باب ندارد

اگرچه کشتن اکبر ربوده صبر ز لیلا

خبر ز بستن بازوی در طناب ندارد

اگرچه ز غم عباس شد کمان قد کلثوم

خبر ز شام و دف و بربط و رباب ندارد

اگرچه فاطمه بنشسته در مصیبت قاسم

خبر زرفتن در مجلس شراب ندارد

به روی نیزه سرشار در تلاوت قرآن

خبر ز چوب یزید از ره عتاب ندارد

ز چند لشگر غم صفت‌زده برابر (صامت)

دگر به دهر تمنای خورد و خواب ندارد

شمارهٔ ۱۷ - در مصائب عاشورا

می‌زند امروز بر سر بوتراب از یک طرف

گرید از غم حضرت ختمی‌مآب از یک طرف

چار ارکان در تنزلزل شش جهت در اضطراب

نه فلک افتاده اندر انقلاب از یک طرف

پاره پاره بر زمین جسم عزیز فاطمه

تیر یک جاه نیزه یک سو آفتاب از یک طرف

اصغر بی‌شیر یک جا تیر پران در گلو

مادرش در آه و افغان چون رباب از یک طرف

همچو اشک چشم زینب موج زن آب فرات

آل حیدر تشنه یک قطره آب از یک طرف

قاسم داماد یک جا زیر سم اسبها

نوعروس از خون او بر کف خضاب از یک طرف

بر بهار آل پیغمبر شده فصل خزان

گل ز یک جا غارت گلچین گلاب از یک طرف

گیسوی مشکین اکبر یک طرف در خاک و خون

قلب لیلا مضطرب در پیچ و تاب از یک طرف

زیر چتر زر و یک سو زاده سعد لعین

عابد نالان ز سوز تب و تاب از یک طرف

حسرت مرگ جوانان در دل زهرا بخلد

زاده مرجانه دون کامیاب از یک طرف

خار راه شام برپا کودکان در بدر

بازوی کلثوم و زینب در طناب از یک طرف

از کجا (صامت) برد جان بعد از این درد زیاد

گریه یک جا ناله یک سو اضطراب از یک طرف

شمارهٔ ۱۸ - گفتگوی حضرت سجاد با سهل در شام

این سرانی که بینی با رخ همچون قمرند

صدف علم نبی را همه یکتا گهرند

گرچه گردیده گرفتار ز هر بی‌پدری

اسد بیشه دین شیر خدا را پسرند

همه بنهاده اگر سر به سر حکم قضا

هر یکی باد شه امر قضا و قدرند

خشک گشته لبشان گر ز تف بی‌آبی

منبع کوثر و آب همه بحر و برند

رهنمایند بهر گمده در هر دو جهان

گرچه بی‌یار و معین بر سر هر رهگذرند

کودکانی که به رخ کرده روان سیل سرشک

اصل ایمان شجر باغ نبی را ثمرند

همه را گرد یتیمی بنگر بر رخسار

هر طرف روی نمایند به فکر پدرند

این زنانی که ندارند به سرها معجر

محرم خاص نبی عصمت حقرا ثمرند

رفته تاراج ستم زینب و اسبا همه

به سر عهد و وفا در بدر و خون جگرند

شامیان خنده نمایند به اولاد رسول

ز دل فاطمه و گریه او بی‌خبرند

(صامتا) بهر چه یک مرد ز اسلام نگفت

کاین اسیران حرم خسرو و جن و بشرند

شمارهٔ ۱۹ - و برای او همچنین

دگر ندیده ستم کش جهان مقابل زینب

سرشته شد به غم و درد گوئیا گل زینب

به جز اسیری و طعن سنان و طعنه دشمن

ز زندگانی دنیا نگشت حاصل زینب

ز بعد قتلبرادر میان کوفی و شامی

بهر دم از غم و دردی شکسته شد دل زینب

کنم حکایت سیلی شمر و روی سکینه

و یا ز بستن بازوی در سلاسل زینب

میان لشگر اعدا ندات چادر و معجر

به سوی سربمه چهره گشت حایل زینب

به راه شام نمودند نصب لشگر کوفه

سر برادر او را به پیش محمل زینب

دگر نبود مقامی برای عترت طه

که در خرابه بی‌سقف گشت منزل زینب

فغان که زد ز ستم خیزران یزید سیه‌روی

به راس تشنه‌لب کربلا مقابل زینب

سزد که فخر کند (صامت) حزین بدو عالم

که شد به عین گدایی غلام مقبل زینب

شمارهٔ ۲۰ - فی المرثیه

اشک من رشک فراتست و سرابس خونست

یا رب این بحر چه بحری‌ست که آبش خونست

عرصه کرب و بلا موج زند چون دریا

وه چه دریا که همه موج و حبابش خونست

ز گلستان نبی دهر گرفته است گلاب

چه گلی بود ندانم که گلابش خونست

این نه عیش است و عروسی ز برای قاسم

گر عروسی است ز بهر چه خضابش خونست

شه دین را نرسد جرعه آبی در کام

تشنه جان می‌دهد و تا برکاتش خونست

شاهد بزم وفا زینب غمدیده چرا

نیست بر چهر حجابش که نقابش خونست

نه همین خو نشده جاری ز دو چشم (صامت)

خامه و دفتر و دیوان و کتابش خونست

شمارهٔ ۲۱ - همچنین فی‌المرثیه

دلا در کربلا بنگر چه غوغایی عیان دارد

حسین تشنه‌لب افغان ز جور کوفیان دارد

نشسته کشتی ایجاد از جور خسان در گل

چو دریا کربلا بس موجهای بیکران دارد

سکینه در نوا در نینوا از العطش چون نی

از آن غافل که اندر چشم خود آبی روان دارد

عجب نبود که زینب در برنا محرمان گرید

چو نتواند ز بی‌تابی غم دل را نهان دارد

قد خم گشته لیلا نباشد از ره پیری

که خار غم به پای دل ز داغ نوجوان دارد

تن نوباوه زهرا برهنه در صف میدان

به پیش آفتاب از تیر پران سایبان دارد

علی اصغر به روی دست یاب از گریه شد خاموش

قضا گفتا که این بلبل فغان از باغبان دارد

عروس قاسم داماد اندر حجله ماتم

به رنگ کهربا از غم رخ چون ارغوان دارد

اگر از گردش دوران حسین در کوفه شد مهمان

در آنجا بی‌حیایی همچو خولی میزبان دارد

بهار عشرت (صامت) چو شد صرف عزاداری

برای عزت فردا دو چشم خونفشان دارد

شمارهٔ ۲۲ - تضمین وداع علیا جناب زینب خاتون

گفت زینب بشه تشنه که ای یاور ما

ما برفتیم و تو دانی و دل غمخور ما

حال باز و به طناب است سر بی‌معجر

بخت بد تا به کجا می‌برد آبشخور ما

هر کجا پا بنهد از دل و جان‌دیده نهیم

قاصدی کز تو پیامی برساند بر ما

کربلا بهر تو و شام غم افزا از ما

که رفاه با تو قرین باد و خدا یاور ما

دل ما خو نشد و این قوم به ما می‌خندند

بکشد از همه انصاف ستم داور ما

شمر گر لطمه زند یا که سنان کعب سنان

نتوان برد هوای تو دمی از سر ما

چشم پرسش نکند باز به ما زاده سعد

رشک می‌آیدش از صحبت جانپرور ما

همرهی نیست به ما در سفر شام خراب

بوی زلف تو مگر باز شود رهبر ما

دل (صامت) عقب ناقه زینب رفته است

ای خوش آن روز که آید به سلامت بر ما

شمارهٔ ۲۳ - رسیدن خبر شهدای کربلا به مدینه

رسید نامه فتح عبید زشت بد اختر

ز شهر کوفه ویرانه به مدینه اطهر

برای خواندن آن نامه روسیاه خطیبی

بسان سکه خارج نمود جای به منبر

نوشته بود که الیوم دور دور یزید است

که رو به کوتهی آورد روز آل پیمبر

نوشته بود که با خلق تشنه بر لب دریا

بریده شد ز تن شهریار تشنه لبان سر

نوشته بود که از منبع آب تا به قیامت

به جان عترت حیدر فکندم از عطش آذر

نوشته بود که اندر شب عروسی قاسم

حنای عیش ز خون بست نوعروس مکدر

نوشته بود که لیلی ز بی‌کسی شده مجنون

به خون طپیده ز شمشیر کین چو قامت اکبر

نوشته بود که عباس بهر قطره آبی

ز دست خصم شد او را جدا دو دست ز پیکر

نوشته بود به اصغر کسی نکرد ترحم

نشان تیر ستم بیگناه ساخت چو اصغر

نوشته بود که چو نشد حسین سوار به مرکب

رکابداری او را نمود زینب مضطر

نوشته بود که کردند منع آب روان را

ز اهل بیت رسول و حریم ساقی کوثر

نوشته بود تنی را که بود دوش نبی جا

به خاک راه فکندند همچو مهر منور

نوشته بود که پرورده رسول خدا را

شکست سینه‌اش از ضرب چکمه شمر ستمگر

نوشته بود که مرهم به زخ او بنهادیم

ز بعد قتل ز سم ستورچابک و رهور

نوشته بود که کردیم غارت از حرم او

ز گوش‌های زنان گوشوار با زر و زیور

نوشته بود که در پیش چشم کوفی و شامی

به فرق عترت طه نماند چادر و معجر

نوشته بود که گردید میزبان شه دین

به شهر کوفه میان تنور خولی ابتر

نوشته بود که دادند نان برسم تصدق

به کودکان غریب حسین بی‌کس و یاور

نوشته بود که بستند از برای اسیری

حریم ختم رسل را به یک طناب سراسر

نوشته بود سر سوران یثرب و بطحا

به نوک نیزه سوی شام رفت با رخ انور

نوشته بود که لعب لب حسین علی را

کبود کرد یزید لعین ز ضربت خیزر

کنون که لال نگردی ز شرح این غم عظمی

بسوز (صامت) محزون بساز تا صف محشر

شمارهٔ ۲۴ - زبان حال امام بر سر تربت جدش

سری بهر تماشا از لحد بر گیر یا جدا

که از کویت روم با ناله شبگیر یا جدا

طلب کردند قوم کوفیان ما را به مهمانی

ولی دایم فلک دارد سر تدبیر یا جدا

بدین زودی نمی‌رفتم ز کویت لیک ترسیدم

که در امر الهی اوفتد تاخیر یا جدا

جفاهایی که دارد زاده مرجانه در خاطر

نموده پیش پیش اندر دلم تاثیر یا جدا

یقین دارم که اندر این سفر بایست گردیدن

علی اکبر من طعمه شمشیر با جدا

یقین دانم ز قحط آب طفل شیر خوار من

علی اصغر شود سیراب ز آب تیر یا جدا

یقین دارم که از قطع دو دست حضرت عباس

ز جان خود کنندم قوم کوفی سیر یا جدا

یقین دارم که از قطع دو دست حضرت عباس

ز جان خود کنندم قوم کوفی سیر یا جدا

یقین دارم که باید زینب و کلثوم را بستن

پس از من آن دو تن را در غل و زنجیر یا جدا

سر گر برسنان خواهدشدن یا گوشه مطبخ

به هر صورت نمی‌پیچم سر از تقصیر یا جدا

به بزم شرب خواهد زد یزید بی‌حیا بر لب

مرا چوب جفا بی‌جرم و بی‌تقصیر یا جدا

به محشر کن شفاعت از سلک مداح خود (صامت)

که سرافکنده از شرم گنه بر زیر یا جد

شمارهٔ ۲۵ - وداع سکینه خاتون با امام

برای رفتن شام و وداع شاه شهیدان

ز جمله اسرا نوبت سکینه رسید

ز پشت ناقه عریان فتاد روی زمین

نهاد لب به گلوی بریده شه دین

به گریه گفت که ای جان فدای پیکر تو

که کرده است جدا! ای پدر ز تن سر تو

امان نمی‌دهدم که نهم بر جراحت بدنت

نه معجزری که ز سر گیرم و کنم کفنت

گشای چشم و نظر کن چگونه از سیلی

شده است صورت طفل یتیم تو نیلی

خوشا به حال علی‌اکبر و علی‌اصغر

که در جوار تو افتاده پیکر بی‌سر

بود سر سفر ای جان من به قربانت

دمی یتیم نوازی کن از یتیمانت

به شام اگر نمی‌آیی تو ای امام ز من

نما سفارش ما را به شمر ذی‌الجوشن

ایا غریب صف نینوا خداحافظ

قتیل خنجر شمر دغا خداحافظ

بس است (صامت) از اینجا سخن مگوی دگر

بگو دمی سخن از حال کودکان دگر

شمارهٔ ۲۶ - در عشق و گریز مصیبت

ای که از معرفت عشق ازل بی‌خبری

گوش کن تا به تو گویم خبر مختصری

عشق آن است که هر جا که شرر افروزد

خالی از خود نگذارد بن هر خشک و تری

عشق آن است که چون حلقه زند بر در دل

عاشق از شوق نه پائی بشناسد نه سری

عشق آنست که در راه وفا سر بدهی

عشق آنست که از جان و جهان درگذری

که بود عاشق صادق شه لب تشنه حسین

که نپرورد چو او مادر دوران پسری

آنکه در کرب و بلا در بر پیکان بلا

به جز از سینه بی‌کینه نبودش سپری

عشق گر سد ره طاقت عاشق نشود

در جهان داغ چسان رخنه کند بر جگری

جز حسین کز غم عباس کمانگشت قدش

خم نگشته ز غم مرگ برادر کمری

جز علی اکبر ناکام ندیده است کسی

به دم تیغ فرستد پسری را پدری

غیر لیلای جوان‌مرده ز دنبال پسر

هیچ مادر ننمود هاست به حسرت نظری

به جز از اصغر بی‌شیر ز پیکان ستم

پر نزد در بم خون طایر بی‌بال و پری

به جز از شمر ستمکار نکرده است کبود

عارض طفل یتیمی ز خدا بی‌خبری

همچو زینب که سفر کرد سوی شام و عراق

هیچ زن در همه آفاق نکرده گذری

به جز از خولی غذار، سر مهمان را

به سر خاک سیه جای نداده دگری

حرمی جز حرم محترم آل رسول

نشد انگشت نما بر سر هر رهگذری

به جز از مرد و زن شام، غریبان را کس

سنگباران ننموده است بهر بام و دری

با غل و جامعه جز عابد بیمار کسی

نستاده است بر تخت سگ بدگهری

جز یزید از پس کشتن به خدا سنگدلی

نزده چوب جفا را بلب هیچ سری

(صامت) اردم زنی از عشق به راه معشوق

آن‌چنان باش فنا کز تو نماند اثری

شمارهٔ ۲۷ - زبان حال حضرت زینب(ع)

ای بی‌کفن فدای تو جسم اطهرت

زینب شو فدایی ببریده حنجرت

ای کاش خواهر تو نمی‌دید اینچنین

بر نوک نی سر تو و صدپاره پیکرت

آوردی ام به کرب و بلا بی‌کس و غریب

خوش می‌کنی غریب نوازی ز خواهرت

بردار سر ز خهاک و بپرس از من فکار

کای زینب ستمزده، کو کهنه معجرت

شمر این قدر نداشت مروت که بعد قتل

بیرون نمود پیرهن کهنه از برت

کافی نبود زخم تنت از سم ستور

کرد ابن سعد سرمه صفت جسم اطهرت

چندان امان نمی‌دههدم شمر بی‌پدر

تا قاصدی روانه کنم نزد مادرت

گوید که یا بتول سوی کربلا بیا

غلطان به خون ببین بدن نازپرورت

از بهر گوشواره دریدند کوفیان

گوش عروس فاطمه زار دخترت

رفتم دگر، ولی بود این داغ بر دلم

کز بعد من چه آید از این قوم بر سرت

(صامت) شدی چه نوحه‌گر ماتم حسین

دیگر بود چه واهمه از روز محشرت؟

شمارهٔ ۲۸ - زبان حال زینب خاتون(ع)

ای لب عطشان به نزد آب حسین جان

کشته شمشیر بی‌حساب حسین جان

شرح غم و محنت تو تا صف محشر

کرده دل انس و جان کباب حسین جان

هر ستمی را که داشت دهر ستمگر

کرد برای تو انتخاب حسین جان

غیر تو از بی‌کسی به وقت سواری

زن نگرفت از کسی رکاب حسین جان

قطره آبی ز کوفیان طلبیدی

از چه ندادت کسی جواب حسین جان

خود تو مگر سبط بوتراب نبودی

جای تو شد بر سر تراب حسین جان

آه که شد قاسمت به وقت عروسی

بر کفش از خون خود خضاب حسین جان

ناله لیلا ز رود رود ربوده است

از جگر سنگ صبر و تاب حسین جان

بی‌کفن و غسل مانده پیکر پاکت

تا به سه روز اندر آفتاب حسین جا

منزل اصغر به گاهواره گور است

مادر پیرش به ذکر خواب حسین جان

شرط مروت نبود شمر سیه‌رو

از رخ زینب برد نقاب حسین جان

دست تو را ساربان برید از این غم

شد جگر مصطفی کباب حسین جان

مطبخ خولی کجا و راس منیرت؟

داد از این محنت و عذاب حسین جان

(صامت) نالان کند به دیده گریان

شرح غمت تا صف حساب حسین جا

شمارهٔ ۲۹ - زبان حال حضرت زینب(ع)

ای سردور از بدن روزی تو سامان داشتی

جا به دوش مصطفی با لعل خندان داشتی

خضر را رهبر تو بودی جانب عین الحیات

خود چرا در وقت مردن کام عطشان داشتی

هرگز از یادم نخواهد رفت کاندر کربلا

العطش گفتی به زیر تیغ تا جان داشتی

او فتاد آخر به دست اهرمن انگشترت

ای سلیمانی که عالم زیر فرمان داشتی

روی اطفال یتیمت گشت از سیلی سیاه

با همه احسان که در حق یتیمان داشتی

گر نبردند از تنت آن کهنه پیراهن چرا

روی خاک کربلا پس جسم عریان داشتی

کج نمودی از تنت آن کهنه پیراهن چرا

روی خاک کربلا پس جسم عریان داشتی

کج نمودی گردن خود در بر دشمن چرا

تابه دور خود زنان مو پریشان داشتی

ای برادر خواهر زارت بسر معجر نداشت

ورنه دیدم بی‌کفن تن در بیابان داشتی

شمر را دیدی به خونت تشنه بود ای تشنه لب

باز چشم آب از ین نامسلمان داشتی

حرمت مهمان‌نوازی خولیا اینسان نبود

راس مهمان در تنور خویش پنهان داشتی

(صامتا) تا خود جزایت چیست در روز جزا

کامبش اندر این مصیبت چشم گریان داشتی

شمارهٔ ۳۰ - زبان حال سکینه مظلومه با کشته پدر

جان پدر فدای تن پاره پاره‌ات

قربان زخم‌های فزون از ستاره‌ات

با آن همه محبت بسیار از چه شد

یکباره از من ای تن بی‌سر کناره‌ات؟

از باد رفت العطش خویش و سوختن

دیدم ز تشنگی چو لب پرشراره‌ات

لب‌تشنه جان سپردی و در زیر تیغ شمر

سوی فرات بود به حسرت نظاره‌ات

داغ دل و غریبی و بیمار و تشنه‌کام

از چار سوی بسته فلک راه چاره‌ات

گریم ز محنت سر تو یا به پیکرت

گویم کدامیک ز غم بی‌شماره‌ات؟

داغ برادرم پی قتل تو بود بس

بهر چه کشت شمر ستمگر دوباره‌ات

روزم سیاه فاطمه کو آنکه می‌نمود

شب‌های تار جا بسر گاهواره‌ات

(صامت) برو بمیر که هنگام مردن است

در حیرتم ز چیست دگر استخاره‌ات

شمارهٔ ۳۱ - ورود آل عصمت به زمین کربلا

در ماریه خیمه چو شه جن و بشر زد

در عرش برین روح الامین دست به سر زد

نوح نجی از ماتم وی نوحه‌گر آمد

طوفان به جهان بار دگر ز اشک بصر زد

شد منفعل از فعل بشر بوالبشر از خلد

با ناله شرر بر جگر جن و بشر زد

در رعشه و پر زلزله شد در همه عالم

لرزه به منی آمد و زمزم به حجر زد

شد راحت دنیا به غم و رنج مبدل

بر لوح قضا طرح دگر کلک قدر زد

چشم د لب تشنه چو بر ماریه افتاد

از آه دل سوخته بر چرخ شرر زد

زینب چو سوی لشگر عدوان نظر انداخت

در عالم امکان شرر از سوز جگر زد

لیلی به قد اکبر خود کرد تماشا

بر سر ز بلای قد و بلای پسر زد

بنهاد لوا بر کف عباس و دل شاد

چون طایر پر سوخته زین مرحله پر زد

زهرا جگر سوخته در گلشن جنت

آتش به دل شوهر و فرزند و پدر زد

تا گنج شهادت برد از رنج شهادت

شاه شهدا دامن مردی به کمر زد

چون ابر مطر تیر ز جیبش پسر سعد

پران به حریم پسر فاطمه پر زد

قاسم به هوای رخ حوران بهشتی

بر حجله شادی سرپا دیده تر زد

شمع شب غمخواری لیلا علی اکبر

قید همه یاران وطن را به سفر زد

بر طبل سر و سینه در آن دشت سکینه

دنبال عمو تشنه پی فتح و ظفر زد

هر یک ز شهیدان که فتادی به سر خاک

شاهد شهدا بر سرش از مهر گذر زد

آخر چو ز زین زینت آغوش پیمبر

اندر ز بر خاک تن پاک مقر زد

هر رو سیهی از سپه کوفی و شامی

اندر سر زخم جگرش زخم دگر زد

ماه فلک شرم و حیا زینب دل خون

در قتلگاه از خیمه چو خرشید بدر زد

بر دامن شاه شهدا (صامت) دل خون

دست از پی آزادی نیران و سقر زد

شمارهٔ ۳۲ - مصیبت ملمع

روز عاشورا چو حزب «سابقون السابقون»

شد مهیای ثواب «نعم اجرا العاملون»

بانک «خیل الله قومموا اوراکبوا» از بطن عرش

گوشزد گردید ثاراللهیان را «فاسمعون»

در منای «لایضیع الله اجرالمحسنین»

جمله می‌گفتند با هم «فافعلوا ماتومرون»

از «قتلتم فی سبیل الله» در جامه همه

«راح ان المتقین فی ظلال و عیون»

جمله خندان «بالذی لم یحلوا من خلفهم

اولیاء الله لا خوف و لاهم یحزنون

در مقام «حسبنا الله قائل نعم الوکیل»

شوربل «احیاء بر سر «عند رب یرزقون»

جنگجو «فظ غلیظ القلب» بی‌دین ابن سعد

با حسین غافل ز حکم «یا عبادی فاتقون»

سبط احمد «قائل یا قوم اعبدو الله مالکم

من اله غیر ان انتم الا مفترون»

هر چه از «یتلوه شاهد» کوفیان را داد پند

«فتولوا عنه و کانوا به یستهزون»

ناجی نوح نجی افسرده از طغیان قوم

«قال انظر یا الهی ان قومی تکذبون

کردگار از وعده «ساء صباح المنذرین»

داده اوراشیوه «ابصر فسوف یبصرون»

تشنه لب کشتند آخر «قوم سوء فاسقین»

عترت طه و یس را «فکانوا یضحکون»

زینب ام المصیبه کرد روی سوی نجف

بر علی کای مقتدای «راکعون الساجدون»

«یا ابا قد حرقوا اعدائنا فسطاطنا»

در زمین کربلا بی‌کس و «انتم تنظرون»

ای ز صولت لا فتی الا علی در شان تو

می‌برد شمر از سرم چادر «فکیف تبصرون»

آل بوسفیان به عزت «فی بیوت آمنین»

ما به محنت «حین تمسون و حین تصبحون»

گاه گفتی برسر نعش برادر یابن ام

ان قوم استضعفونی قم و کادوا یقتلون

کودکانت را بواد غیرذی زرعستجای

حال ما دور از وطن «یالیت قومی یعلمون»

ای پرستار یتامی والمساکین بعد تو

با سکینه کوفیان «هل تعلم ماتفعلون»

دشمن اندر خیمه‌گاهت ریخته ما در فرار

«یا اخی ان یخرجوا منها فانا داخلون»

یا شفیع المذنبین» از (صامتت) نزد خدا

کن شفاعت در صف محشر «فانا مجرمون»

شمارهٔ ۳۳ - زبان حال صدیقه صغرا

برادرا دلم رفتنت قرار ندارد

مرو که خواهر تو ناب انتظار ندارد

به درد بی‌کسی‌ام مبتلا مکن به فدایت

که خواهر تو کسی را در این دیدار ندارد

تو منع می‌کنی از گریه‌ام ولی نتوانم

دل شکسته‌ام از گریه اختیار ندارد

دلم ز وعده برگشتنت قرار نگیرد

چرا که گردش ایام اعتبار ندارد

به خیمه منتظر تو نشسته عابد بیمار

میان بستر تب غیر گریه کار ندارد

گرفتم آن که پس از تو رضا شود به اسیری

توان اینکه به اشتر شود سوار ندارد

سکینه را بنشان در کنار خویش زمانی

که تاب دوری باب بزرگوار ندارد

بده تسلی لیلی برای خاطر اکبر

که دادغر و غریب است و غمگسار ندارد

مبر به جانب میدان علی اصغر خود را

که طفل طاقت پیکان آب دار ندارد

اگر به شام بود یا به کوفه یا مدینه

به هیچ وجه دل پر ز خون قرار ندارد

بکن سفارش طفلت رقیه بر پر سعد

که تاب سیلی شمر ستم شعار ندارد

مرا اسیر یزید کردی و رفتی

مرو که داد رسمی زینب فکار ندارد

شها شفاعت (صامت) نما بروز قیامت

که جز تو چشم به ابناء روزگار ندارد

شمارهٔ ۳۴ - بیان عالم ذر و قبول شهادت امام(ع)

در عالم ذر هستی ذرات چو یک جا

در آینه علم خدا گشت هویدا

از راح الستی ز کف ساقی باقی

سرها همه پرشور شد از نشئه صهبا

هر طایفه‌ای بر حسب حوصله خویش

خوردند از آن جام بلا با دل شیدا

نگشت از آن باده یکی قطره کم و بیش

مقصود خدا حاصل از آن مرحله اصلا

می‌جست پی مغفرت خلقه بهانه

کاین اصل بود ماحصل خلقت دنیا

بمرود به کافر «فلک نار جهنم»

فرمود به مومن «و برای او الجنه مثوی»

پس داد ندا جانب ارواح مکرم

آن را که بدی داعیه همت والا

کفر اهل حق و بنده من خلق کثیری

گردند همه معصیبت آلوده و رسوا

آیا ز شما کیست خریدار خلایق

کز معصیت خویش نسوزند به عقبی

خاموش شد از لاو نعم جمله ذرات

کردند از این مرتبه یک‌یک همه حاشا

شد همهمه و شورش آن عرصه جهانگیر

افتاد به ذرات سراسر همه غوغا

چون دید فکندند سپرجمله کونین

زد دامن مردی به کمر زاده زهرا

نقد گهر شیر خدا شافع امت

در صدف فاطمه صدیقه کبرا

از بهر خریداری مجموعه خلقت

بنمود دو تا قد رسا در بر یکتا

تا سکه اشهی زند از بهر شفاعت

این مرحله را کرد ز دادار تمنا

فرمود خداوند چه داری و چه آری

سرمایه بازار محبت پی سودا

شاه از سر تسلیم و رضا قل و دل گفت

«العبد وما فی یده کان لمولا»

بنوشت خدا باید قدرت سند عهد

مختوم شهود شهداء گشت در آنجا

آن رقعه معهود چنان نزد خدا ماند

تا شد به صف ماریه آن واقعه بر پا

در قتلگه تازه جوانان چو قدم زد

گلگون کفن آل عبا یکه و تنها

هر سو نظری کرد تنی غرقه به خون دید

بی‌دست و سرافتاده در آن معرکه از پا

نخل قد عباس و علی اکبر و قاسم

غلطیده به خون شده پا در صف هیجا

از بسکه زدو کشت از آن طایفه پیچید

از سطح زمین غلغله در گنبد خضرا

افتاد به ناگه ز هوا رقعه سبزی

اندر سر زین فرس آن شه والا

توقیع همایون خدا را چو فرو خواند

با وعده ذرات که در وی شده امضا

بنمنود تهی پا ز رکاب و بسر خاک

بنهاد سر و بهر فدا گشت مهیا

دنیاطلبان روی نهادند ز هر سوی

در ریختن خون خدا تشنه سر و پا

با دشنه و مضراب و نی و خنجر و زوبین

سوراخ نمودند تن خسرو بطحا

با سنگ و سنان چوب و عصا نیزه و شمشیر

کشتند و فکندند به خون زاده طاها

شد گرم مناجات و پی سجده یزدان

بنهاد غریبانه به خاک آن رخ زیبا

ببرید گلویش ز قفا شمر ستمکار

غافل که کند زینب دلخسته تماشا

بی‌باکی کفار چنان شد که نمودند

چادر ز سر زینب دل سوخته یغما

این یک به نجف نزد علی برد شکایت

آن یک به مدینه به سوی تربت زهرا

اطفال یتیم شه لب تشنه ز خیمه

با شعله آتش همه سر کرده به صحرا

بگرفته یکی ناله کنان دامن عمه

رو کرد: یکی گریه کنان بر سر بابا

با این همه درد و ستم و ظلم و مصیبت

یا رب چه کند زینب بی‌کس تن تنها

یا رب به لب تشنه شاهنشه بی‌سر

یا رب به علی اکبر و آه دل لیلا

یا رب به حق خون شهیدان که براهت

از جان و سر و مال گذشتند به دنیا

بگذر ز گناهان محبان حسینت

مائیم و حسینی چه به دنیا چه به عقبی

(صامت) ز محبان سر کوی حسین است

کز روسیهی گشته به درگاه تو پویا

امروز به دامان شه تشنه زده چنگ

دارد ز تو چشم طمع و بخشش فردا

شمارهٔ ۳۵ - همچنین مرثیه

ای از ازل ز داغ تو آدم گریسته

آدم نه، بلکه جمله عالم گریسته

تا روز حشر دیده حواست اشکبار

در ماتم تو بسکه دمادم گریسته

در کشتی مصیبت تو تا نشسته است

نوح نبی ز اشک دمادم گریسته

یکسر خلیل کرده فراموش از ذبیح

در نار ابتلای تو از غم گریسته

موسی به کوه طور چو یحیی کشیده آه

عیسی به روی دار چو مریم گریسته

کروبیان عالم علوی جدا جدا

با ساکنان عرش معظم گریسته

اکیل قرب را ز سر افکنده جبرئیل

با خیل قدسیان مکرم گریتسه

کف الخضیب ساخته از خون خود خضاب

هفت آسمان چو نیر اعظم گریسته

ایوب را عنان تحمل شده ز دست

یعقوب سان به کلبه ماتم گریسته

ایوب را عنان تحمل شده ز دست

یعقوب سان به کلبه ماتم گریسته

در هر بهار غنچه سوری به گلستان

از یاد لعل خشک تو شبنم گریسته

دشمن به خون نشسته برای تو همچو دوست

بیگانه در غم تو چو محرم گریسته

خیرالبشر برای علی اکبرت بخلد

تا برنهد به داغ تو مرهم گریسته

اندر مدینه فاطمه و در نجف علی

قلب شکسته و کمر خم گریسته

هر کس که دید حلق ز خنجر بریده‌ات

گر خون گریسته به خدا کم گریسته

(صامت) نزار گشته و بهر تو زار زار

هر ساله همچو ماه محرم گریسته

شمارهٔ ۳۶ - مصیبت علی اکبر(ع)

در آن زمان که علی اکبر جوان ز پدر

به کربلا طلب جنگ را اشقیا می‌کرد

نظر به عارض وی می‌نمود شاه شهید

به عرش قاصد آه از جگر رها می‌کرد

نگه به قامت وی می‌فکند و تیر غمش

ز بی‌کسی به دل سنگ خاره جا می‌کرد

کسی نبود که مرهم نهد به زخم دلش

ز غصه سوی خدا روی التجا می‌کرد

که ای خدا تو گواهی که بهتر ا ز اکبر

اگر که داشت حسین در رهت فدا می‌کرد

چه اکبری که به ماه رخش گشودی چشم

هر آنکه یاد ز رخسار مصطفی می‌کرد

سکینه در حرم از ماتم برادر خویش

به سینه می‌زد و فریاد و اخا می‌کرد

ز غصه زینب بی‌خانمان فتاده به خاک

چو نی به حال شه نینوا نوا می‌کرد

بغل نمود دو زانو به سینه و لیلا

نظر به قد علی اکبر از قفا می‌کرد

نداشت چاره دیگر ز محنت ایام

به صبر درد دل خویش را دوا می‌کرد

دریغ و آه از آن دم که پیش چشم حسین

میان خون بدن اکبرش شنا می‌کرد

گهی نظر به پدر می‌نمود با حسرت

برای دادن جان گاه دست و پا می‌کرد

فکنده زلزله در خلق ماسوی (صامت)

دمیده بر سر خود خاک زین عزا می‌کرد

شمارهٔ ۳۷ - مصائب ام‌الائمه

در جهان هرگز ز بعد رحلت پیغمبری

کس نزد در خانه پیغمبر خود آذری

چون امیرالمومنین در عین قدرت تاکنون

سر به تسلیم و رضا ناورده هرگز سروری

آنقدر شیر خدا گردن به حکم حق نهاد

تار سن در گردن او بست از سگ کمتری

داد دنیای دینی آنقدر دو نان را امان

تا بشیر حق نمودند ادعای همسری

تا قیامت کرد کار شرع احمد را خراب

از در غصب خلافت روسیاه خودسری

عقل کی باور کند کز بعد خود ختم رسل

واگذارد امتان خویش را بی‌رهبری

یا کند محروم از میراث خود در روزگار

دختر خود را و بخش ارث را بر دیگری

کی نهادی تا کند بیگانه غصب حق وی

داشتی گر شوهر زهرای اطهر یاوری

او فکند آتش بدا را لمصمت دخت رسول

پهلوی او را شکست از ملعنت بدگوهری

حیف می‌باشد که در جای رسول هاشمی

جا کند بوبکر چون بوزینه‌ای بر منبری

صورت خاتون محشر شد ز سیلی نیلفام

کس نبیند بعد از این بالاتر از این محشری

گشت گریان محرم و بیگانه بر حال رسول

در مدینه هر که او را دید با چشم تری

در به روی دختر احمد کشی ننمود باز

از طریق بی‌وفایی مردم یک کشوری

یاد ایام پدر می‌کرد می‌زد در جهان

شعله از سوز جگر چون مرغب بی‌بال و پری

گاه بودی با حسن همناله گاهی با حسین

در شکایت گاهی از دور سپهر چنبری

بهتر از خیرالنسا مردم کنندش احترام

گر بماند در جهان یک دختری از کافری

(صامتا) خلق جهان را نیست تاب استماعع

بهتر آن باشد کز این شرح غم افزا بگذری

شمارهٔ ۳۸ - مرثیه

صبا به باغ جنان رو تو آه و زاری کن

ز دیده بهر پیمبر سرشک جاری کن

بگو حسین تو تنها و بی‌مدد کار است

بیا به کوفه از آن شهریار یاری کن

ز تشنگی جگر عترت تو گشته کباب

بیا به گلشن خود فکر آبیاری کن

ز بهر آب حسین از سکینه گشته خجل

ز نور دیده خود رفع شرمساری کمن

حواله گشته به زینب رکاب داری شاه

نظر به حال حسین موسم سواری کن

شده چو خانه زنبور جسم شاه شهید

بیا و چاره این زخمهای کاری کن

حسین تو ز قفا داد سر به راه خدا

نظر به شوق وی از بهر جان نثاری کن

یتیم پروری آخر ثواب می‌باشد

بیا سکینه خود را نگاهداری کن

برای بخشش عصیان خویشتن (صامت)

به ماتم شه لب تشنه اشگباری کن

شمارهٔ ۳۹ - مصیبت اربعین کربلا

در شام چون یزید ز طغیان حیا نمود

شد خسته از شقاوت و ترک جفا نمود

تا رفت توسن ستم و جور و ظلم راند

چو لنک شد ز قهر در لطف وا نمود

یعنی ز رنج و محنت بی‌منتهای شام

میل رهایی حرم مصطفی نمود

باور مکن که کرد ترحم به حالشان

یا این عمل برای رضا خدای نمود

اسباب پرده‌پوشی خذلان خویش جست

در این خیال ناوک ظلمش خطا نمود

از بهر دفع سرزنش کافر و مجوس

احسان به اهل بیت شه لافتی نمود

سخریه را به اسم محبت به خرج داد

از روی بغض خنده دندان‌نما نمود

ظالم کبوتران حریم جلال را

بگرفت و بال بست و شکست و رها نمود

یک دودمان ز آل علی را یتیم کرد

یک جا اسیر پنجه آل زنا نمود

جراره وار و مار صفت نیش خود زد

آنگه بنای چاره و فکر دوا نمود

از تیشه کند ریشه گلزار دین و بعد

با شاخه‌اش حکایت نشو و نما نمود

یعنی ز بعد قتل جوانان فاطمه

بنیاد عذرخواهی زین‌العبا نمود

بگشود دست دختر شیر خدا ز بند

وانگه به چشم خلق به ایشان عطا نمود

زنجیر را ز گردن زین العبا گشود

بیمار را خلاص ز قید بلا نمود

هر حاجتی که قبله حاجات خلق داشت

آن ناروای کافر بی‌دین روا نمود

هر غارتی که از حرم شاه برده بود

تسلیم شاهزاده بی‌اقربا نمود

داغ درون زینب و کلثوم تازه کرد

مشت زری به خون حسین خونبها نمود

دنیاپرست داشت محبت به سیم و زر

از خود قیاس رتبه آل‌عبا نمود

پنداشت آنکه کشت حسین را و شد تمام

یا میتوان که خون خدا زیر پا نمود

از شام خیمه سوختگان حجاز را

قلب شکسته عازم کرب و بلا نمود

آه از دمی که عترت غم‌پرور نبی

در روی تربت شه لب تشنه جا نمود

زینب چو مرغ تازه برون رفته از قفس

از ناله پر ز خون دل ارض و سما نمود

نزد برادر از سفر شام و کوفه‌اش

شرح غم اسیری خود را ادا نمود

زین‌العبا ز یاد لب تشنه پدر

در آب چشم خویش به حسرت شنا نمود

لیلا ز همرهان عزیزان در آن دیار

یک یک سراغ اکبر یوسف لقا نمود

کلثوم در مصیبت عباس و نو عروس

شیون برای قاسم نو کدخدا نمود

آن یک به قتلگاه به شیون که شمر شوم

اینجا سر حسین من از تن جدا نمود

این یک دوید در بر زینب که باب من

در این مکان بلجه خون دست و پا نمود

هر کودکی به ناله که در این زمین فلک

ما را به درد بی‌پدری مبتلا نمود

هر نورسی به گریه که با حلق تشنه، شمر

اینجا جدا سر پدرم از قفا نمود

این در فغان که داغ علمدار کربلا

اینجا قدرسای حسین را دو تا نمود

آن در امان که شمر ز نعش پدر مرا

در این زمین به ضربت سیلی جدا نمود

بعد از نوای ناله حریم شه امم

سوی مدینه روز ز صف کربلا نمود

(صامت) همیشه بود عزادار و اشگبار

تا از جهان مقام به دار بقا نمود

شمارهٔ ۴۰ - همچنین مرثبه

آب و نان جانند اما این کجا و آن کجا

هر دو یکسانند اما این کجا و آن کجا

قلب امکان احمد ختمی مآب و بو برای اوب

هر دو انسانند اما این کجا و آن کجا

نزد اهل صورت و معنی شه دین بایزید

هر دو سلطانند اما این کجا و آن کجا

در ره جانان نثار جان و بذل سیم و زر

هر دو آسانند اما این کجا و آن کجا

چشم کور و قلب نابینا برای آدمی

هر دو نقصانند اما این کجا و آن کجا

دعوی دینداری و سردادن اندر راه دین

هر دو برهانند اما این کجا و آن کجا

دوست با دشمن ز صبر و طاقت شاه شهید

هر دو حیرانند اما این کجا و آن کجا

در زمین کربلا حر با حسین تشنه لب

هر دو مهمانند اما این کجا و آن کجا

گر رسد بر دین زیبانی یا به دنیا زحمتی

هر دو خسرانند اما این کجا و آن کجا

شاه دین در فکر آب و شمردون در فکر خون

هر دهو عطشانند اما این کجا و آن کجا

آفتاب اندر فلک راس حسین اندر تنور

هر دو تایانند اما این کجا و آن کجا

زینب دلخون و ابن سعد از بهر حسین

هر دو گریانند اما این کجا و ین کجا

از برای ماتم فرزند زهرا عرش و فرش

هر دو لرزانند اما این کجا و آن کجا

حلقه گیسوی اکبر قلب لیلای غریب

هر دو پیچانند اما این کجا و آن کجا

ماه در گردون سر سالار دین اندر تنور

هر دو رخشانند اما این کجا و آن کجا

قلب زینب با خیام عصمت آل رسول

هر دو سوزانند اما این کجا و آن کجا

خنجر شمر و خدنگ آه زینب در کمین

هر دو برانند اما این کجا و آن کجا

درد وداع شام و کوفه بهر سجاد از نظر

هر دو پنهانند اما این کجا و و آن کجا

دعوی اسلام و قتل شاه دین بهریزید

هر دو عصیانند اما این کجا و آن کجا

مهربانی با یتیمان یا به اطفال حسین

هر دو احسانند اما این کجا و آن کجا

بی‌پدر، دنیا و شهر شام بهر عابدین

هر دو زندانند اما این کجا و آن کجا

آب نوح و اشک چشم زینب خونین جگر

هر دو طوفانند اما این کجا و آن کجا

کشتن و مردان به دوران (صامت) از داغ حسین

هر دو درمانند اما این کجا و آن کجا

شمارهٔ ۴۱ - در علو و دنو جنود عقل و جهل

آنان که مست باده قالوا بلی شدند

در کربلا به درد و یل مبتلا شدند

دیدند چون رضای خدا را به بذل جان

دادند تن ز شوق به قتل و رضا شدند

به یگانگی ز خلق نموددن اختیار

تا از یگانگی به خدا آشنا شدند

پیوند مهر از همه اشیاء گسیختند

در صدق عهد خویش قرین وفا شدند

دیدند چون نتیجه هستی ز نیستی

بهر بقا مجاوز ملک بقا شدند

پیوند مهر ازهمه اشیا گسیختند

در صدق عهد خویش قرین وفا شدند

دیدند چون نتیجه هستی ز نیستی

بهر بقا مجاوز ملک بقا شدند

پا در دریار درد نهادند مردوار

از بهر درد عالم و آدم دوا شدند

گردن کشان ز رهگذر طاعت هوا

مالک رقاب خلق به حکم خدا شدند

کردند مشق شیوه یکرنگی و ز شوق

یک باره از بلای دو بینی رها شدند

از بسکه داشتند تمنای وصل دوست

از خویش هم به خواهش جانان جدا شدند

بستند دل به دلیر یکتای خویشتن

بیهوده نیست اینکه چنین دلربا شدند

اول شدند در بدر آنگاه تا به حشر

شاهان تمام بر در ایشان گدا شدند

پای ثبات و صبر فشردند در بلا

در چند روز عمر شفیع جزا شدند

قومی ز بهر دوزخ و برخی پی بهشت

از کوفه و مدینه به کرب و بلا شدند

فوجی پی حمایت پور معاویه

جمعی معین زاده خیرالنسا شدند

دین دادگان به درهم و سراددگان به دین

در جای خویشتن همگی جابجا شدند

بهر نثار مقدم فرزند فاطمه

سرهای سروران همه از شوق پا شدند

در درک جاه و منصب و خلعت ز کوفیان

فوجی کثیر دشمن آل عبا شدند

یک مشت مرد و زن ز نبی مانده یادگار

در چنگ صدهزار بلا مبتلا شدند

سرگشته سر به کوه و بیابان گذاشتند

آنان که خلق را به خدا رهنما شدند

آل رسول مفترض الطاعه دست گیر

در ربقه اطاعت اهل زنا شدند

یک روز شد به کرببلا محشری که خلق

تا روز رستخیز به فکر عزا شدند

از ظلم ابن سعد به صحرای نینوا

آخر که بانوان حرم بینوا شدند

مانند مصحفی کف اطفال بی تمیز

اوراق جزو جزو ز شیرازه وا شدند

چون اوفتاد دست علمدارش ز تن

معلوم شد به خلق که صاحب نوا شدند

رفرف سوارهای سر بال جبرئیل

پامال پا و چکمه شمر دغا شدند

روحی لهم فداه که از یک اشاره‌ای

اسباب نطق (صامت) شیرین ادا شدند

شمارهٔ ۴۲ - خطاب به جناب علی اکبر(ع)

ای نور چشم پادشه بی سرالسلام

شبه رسول و زاده پیغمبر السلام

نو رسته نخل باغ شه لافتی علی

سبط نبی جناب علی اکبر السلام

آرام جان فاطمه و زینب و حسین

شبل یگانه و خلف حیدرالسلام

صحب امیدواری لیلای غم نصیب

قربان راه دین ببر داورالسلام

اندر منای قرب خداوند لم یزل

تو چون ذبیح و مادر تو هاجرالسلام

در خانه کربلا شده همخوابه حسین

حلق بریده تا به صف محشرالسلام

داغ عزای خویش نهادی تو تا به حشر

در قلب جن و انس و ملک یکسرالسلام

بهر نثار جان تو کاش آمدی برون

جان جهانیان همه از پیکر السلام

(صامت) به ماتم تو شب و روز در جهان

دارد دل شکسته و چشم تر السلام

شمارهٔ ۴۳ - مصیبت امام حسین(ع)

شد محرم به سفر ماه صفر آمده است

مه قتل حسن خسته جگر آمده است

نرسیده است به داغ دل زهرا مرهم

به سر داغ دلش داغ دگرآمده است

کشته گردید حسین یا حسن از زهر هلاک

که پیمبر ز جنان دیده تر آمده است

چه شد عباس که بازوی پدر برگیرد

که علی بر سر بالین پسر آمده است

سر برآورده ز نو قاسم داماد ز خاک

تا ببیند پدرش را چه بسر آمده است

شد حسین تشنه اگر کشته لب آب روان

حسن از زهر جفا پاره جگر آمده است

شمارهٔ ۴۴ - مصیبت اربعین

اربعین آمد و اشکم ز بصر می‌آید

گوئیا زینب محزون ز سفر می‌آید

باز در کرب و بلا شیون و شینی برپاست

کز اسیران ره شام خبر می‌آید

جرس از سوز جگر نالدو گوید به ملا

که سکینه به سر قبر پدر می‌آید

گرچه پایش بود از خار مغیلان مجروح

به سر قبر پدر باز پسر می‌آید

رود رودی شنوم از طرف شام مگر

ام لیلا بسر نعش پسر می‌آید

کاش می‌داد کسی بر علی اکبر پیغام

کای حوان مادر پیرت ز سفر می‌آید

با خبر نیست مگر قاسم داماد که که باز

نوعروس از پی دیدار ز سر می‌آید

به شب عیش جدا گشت گر از وصل عروس

نخل ناکامی وی باز ببر می‌آید

گر علی اصغر بی‌شیر بداند که رباب

با دو پستان پر از خون جگر می‌آید

از پر تیر و لب تشنه فراموش کند

بلبل آیا دگر از شوق به پر می‌آید

ای صباگوی به عباس که از جا برخیز

ام کلثوم تو خم گشته کمر می‌آید

بعد از این نام کنیزی نبرد کس ببرش

که دل سوخته وی به خبر می‌آید

(صامتا) از چه نگفتی که سر قبر حسین

عابدن خون جگر و دیده تر می‌آید

شمارهٔ ۴۵ - جواب یزید لعین به نصرانی

همان حسین که سبط نبی بود سرش است این

عزیز حضرت زهرا بتول مادرش است این

سرد گرد که بود عارضش چو ماه دو هفته

سر منور عباس میر لشکرش است این

به اختیار نشد خ قد حسین ز داغش

که حق به جانب او بوده و برادرش است این

سر دگر که شبیه است با پیغمبر خاتم

عصای پیری لیلا علی اکبرش است این

عجب مدار ز لیلا که رود رود نماید

چرا که مونس شبها و نازپرورش است این

سرد گر که به حسرت هنوز گرم نگاه است

سر بریده داماد ماه منظرش است این

به نام قاسم نادیده کام تازه جوان است

ببین عروس دل افسرده را که شوهرش است این

همین زنی که پرشان نموده سنبل گیسو

حزینه زینب بی غمگسار خواهرش است این

همین یتیم که نیلی رخش ز ضربت سیلی است

ستم‌کشیده دوران سکینه دخترش است این

ز قطره‌قطره خونی که ریزد ازین مژگان

نشان تیر گلوی علی اصغرش است این

زبس کشیده سر از بیعت من این سر پرخون

کنون ز ما نمکافات و وقت کیفرش است این

نکرد بهر من اقرار آن قدر به خلافت

که حال وقت تلافی به چوب خیرش است این

یزید به هر چه (صامت) رضا به قتل حسین شد

خبر نداشت مگر زاده پیغمبرش است این

شمارهٔ ۴۶ - همچنین مرثیه

تنی که داد به آغوش جا رسول امینش

به خاک کرب و بلا چرخ سفله داد مکینش

ز بعد کشتن اکبر گذشت از سر دنیا

وگرنه خون عدو می‌گذشت از سر زینش

گذشت ا زسر فرزند و مال و جان و برادر

چو دیدمی نتواند گذشت از سر دینش

به هر طرف که نظر می‌نمود وقت شهادت

نبود دادرسی در تمام روی زمینش

به غیر هلهله کوفی و شمامت شامی

نه لشگری ز یسار و نه همدمی زیمینش

بس است بهر شهادت گواه روز قیامت

سنان پهلو و پیکان ناف و سنگ جبینش

چو خاتم از کف آن شه به چنگ اهرمن افتاد

چه سود اینکه بود ماسوا به زیر نگینش

زمانه بست کمر آنقدر به خصمی زینب

که کرد عاقبت از بی‌کسی خرابه نشینش

کدام بحر گهر را رسد به سینه (صامت)

که لحظه لحظه زند موج درهای ثمینش

شمارهٔ ۴۷ - و برای او همچنین

شنیده‌ای که حسین جا به کربلایی داشت

ندیده‌ای که چه رنج و چه ابتلایی داشت

شنیده‌ای که لبش تر نشد ز آب فرات

ندیده‌ای که چه آه شرر فزائی داشت

شنیده‌ای که گلستان دین خزان گردید

ندیده‌ای که چه گلهای باصفایی داشت

شنیده‌ای که سوی حجله رفت دامادی

ندیده‌ای که به کف خود چسان حنائی داشت

شنیده‌ای که صغیری ز تیر شد مدهوش

ندیده‌ای که چه افغان دلربایی داشت

شنیده‌ای که حسین شد قدش کمان اما

ندیده‌ای که چه گلبانگ و اخائی داشت

شنیده‌ای علی اکبرش ز زین افتاد

ندیده‌ای که چه گلبانگ و اخائی داشت

شنیده‌ای که علی‌اکبرش ز زین افتاد

ندیده‌ای که چه فریاد و ابایی داشت

شنیده‌ای تو که خنجر سر حسین نبرید

ندیده‌ای که چه فریاد وا ابایی داشت

شنیده‌ای تو که خنجر سر حسین نبرید

ندیده‌ای که چه سر از قفا جدایی داشت

شنیده‌ای تو که شد کوفه منزل زینب

ندیده‌ای که چه مخلوق بی‌حیایی داشت

شنیده‌ای که یتیمی پیاده رفت به شام

ندیده‌ای که سر خارها چه پایی داشت

شنیده‌ای تن سجاد بد ز غم پر تب

ندیده‌ای که سر خارها چه پایی داشت

شنیده‌ای که حسین شد سرش نهان به تنور

ندیده‌ای که به طشت طلا چه جایی داشت

شنیده‌ای که نبودش به دهر نوحه‌گری

ندیده‌ای که (صامت) سخن‌سرایی داشت

شمارهٔ ۴۸ - زبان حال زینب مظلومه سلام الله علیها

شوم فدای تن بی‌کفن به روی ترابت

به خواب جان برادر که گشته موسوم خوابت

پی وداع تو با اشک و آه آمده زینب

ز من بپرس که خواهر که برده است نقابت

اگر کفن ننهادم به پیکر تو و رفتم

مرا ببخش که شرمنده‌ام ز روی جنابت

ز خاطرم نرود تا به روز حشر برادر

ز درد تشنه لبی پیچ و تاب قلب کبابت

چو ابن سعد نمی‌داد بر تو قطره آبی

دگر برای چه آن بی‌حیا نداد جوابت

کشید شمر به حلق تو دشنه با لب تشنه

نداد قطره آبی چرا ز راه ثوابت

گرفته وعده مهمانی از تو خولی و ترسم

ز کنج مطبخ آن میزان خانه خرابت

به حیرتم که رسم بعد از این کجا به وصالت

به شهر شام بود وعَده یا بیزم شرابت

دگر ز معصیت خود مترس(صامت) محزون

که هست شاه شهیدان شفیع روز حسابت

شمارهٔ ۴۹ - و له فی المرثیه

گر شاه دین هوای شفاعت بسر نداشت

از روزگار این همه خون جگر نداشت

از زخمهای کاری و از داغهای دل

کاری به جز رضای خدا در نظر نداشت

دشمن ز صدهزار فزون بود و آنجناب

غیر از خدا پناه و معینی دگر نداشت

می‌خواست تا به بال شهادت پرد بخلد

بیچاره تیر بر تن خود بال و پر نداشت

ارض و سما ز محنت او باخبر شدند

وینطرفه‌تر که خویشتن از خود خبر نداشت

در زیر تیغ داتش مناجات با خدا

آری دگر به غیر خدا راه بر نداشت

از بس که داشت یاد خداوند در نظر

دیگر غم برادر و فکر پسر نداشت

شد سنگ خاره آب ز سوز گلوی او

و آهش به قلب شمر ستمگر اثر نداشت

زینب که از مدینه روان شد به کربلا

گویا خبر ز آمدن این سفر نداشت

همره نبرده بود حسین گر سکینه را

در قتلگاه بر سر خود نوحه‌گر نداشت

لیلا اگر به کرببلا بود یا به شام

جز رود رود اکبر والا گهر نداشت

(صامت) ز محنت شه لب تشنه روز و شب

یک دم نشد که دل ز خدنگی سپر نداشت

شمارهٔ ۵۰ - و له فی المرثیه

نه چنان گشت خزان گلشن ایمان چمنش

که توان یافت نشان از سمن و یاسمنش

تابکی دوست گذاری چقدر خصم نواز

بلکه نالم ز تقاضای سپهر و فتنش

هر زمان پیک غمی می‌رسد از کرببلا

که رسد بوی ملالی به شام از سخنش

پیر کنعان شده دل بس که ز هر سو زده صف

سپه ناله به پیرامن بیت الحزنش

محشر آن روز بپا گشت که از ملک حجاز

پسر فاطمه در کرب و بلا شد وطنش

خون کنم گریه ز ناکامی نودامادش

یا بسوزم ز غم اکبر گل پیرهنش؟

خاک شد بر اسلام چو بر خاک افتاد

قد عباس غضنفر فر لشگر شکنش

بی‌زبان بود علی اصغر و از تیر قضا

بنهاد از پر پیکان سخن اندر دهنش

چو خدنگی ز کماندر قضا خورد چنین

که سلامت سر موئی ننهاد از بدنش

آن که بد زینت آغوش نبی پیکر او

ماند آخر به سر خاک تن بی‌کفنش

ای که گفتی ننهادند کفن بر تن او

مگر از ضرب سم اسب به جا بود تنش

بعد تاراج از آن شاه سلیمان دربان

ماند یک خاتمی آن هم به کف اهرمنش

(صامت) از زندگی خود به جهان دارد ننگ

بس که عرصه به جان تنگ ز درد و محنش

شمارهٔ ۵۱ - در اشتیاق به عتبات

دل تنگم سفر کرب و بلا می‌خواهد

آستان بوسی شاه شهداء می‌خواهد

روز و شب در غم دوری ز حسین بیمار است

جرم بیمار چه باشد که دوا می‌خواهد

دیر گاهیست که در کنج وطن گشته علیل

در غریبی ز در دوست دو می‌خواهد

روی بر خاک در شاه نجف مالیدن

سر جدا سینه جدا چشم جدا می‌خواهد

درک این فیض نه در عهده زور است و نه زر

مددی از نظر آل عبا می‌خواهد

بیخود این دولت جاوید میسر نشود

ورنه این مرتبه را شاهد و گدا می‌خواهد

آب خاموش کند آتش سوزان عطش

سلطنت سایه میمون هما می‌خواهد

(صامتا) منتظر لطف خداوندی باش

که خوش است آنچه برای تو خدا می‌خواهد

شمارهٔ ۵۲ - خوش آن دلی که به سر شوق کربلا دارد

خوش آن دلی که به سر شوق کربلا دارد

هوای تربت سلطان نینوا دارد

خوش آن که از وطن خویشتن خیال سفر

به سوی روضه فرزند مصطفی دارد

خوش آنکه در همه عمر میل کرب و بلا

پی زیارت دلبند مرتضی دارد

به تحت قبه آن شاه مستجاب شود

اگرکسی طلب حاجت از خدا دارد

به هر دیار بود دردمند بیماری

ز خاک درگه او دیده شفا دارد

برو به کرب و بلا و ببین ز شاه و گدا

به درگه شه دین روی التجا دارد

اگر حیات ابد همچو خضر می‌طلبی

فرات خاصیت چشمه بقا دارد

به آب کوثر و تسنیم اعتنا نکند

کسی که در لب شط فرات جا دارد

به زائران خود از ساق عرش شاه شهید

نظر به جانب هر یک جدا جدا دارد

برو رواق ابوالفضل را ببین که شرف

هزار مرتبه بر عرش کبریا دارد

ببین چه جاه و جلالی از او نموده به روز

ببین چه روضه و ایوان با صفا دارد

ز زائران برادر نماید استقبال

ببین چقدر علمدار باوفا دارد

خدا نصیب کند وادی السلام نجف

به هر که رو به سوی شاه اولیا دارد

برو مقام علی را ببین به شهر نجف

که خاک درگه او طبع کیمیا دارد

اگر که آرزوی قرب کبریا داری

نظاره کن که علی روی حق نما دارد

مزار مسلم و هانی به مسجد کوفه

برو ببین که چه نور و چسان ضیا دارد

همیشه (صامت) عاصی ز شوق کرب و بلا

ز بند بند به مانند نی‌نوا دارد

شمارهٔ ۵۳ - زبان حال امام برسر نعش برادر

ای علمدار به خون غوطه‌ورم کو علمت

به سر خاک به نمود مکان از ستمت

نظری سوی برادر بنما باز که باز

جانی آید به بدن از نگه دم به دمت

فرش سم فرس خصم شده پیکر تو

عوض آنکه گذارن سر اندر قدمت

بسر آب نهادی سر و تا روز جزا

هر زمان تازه شود داغ حسین از المت

کمر خم‌شده‌ام راست شود بار دگر

گر اشارت کنی ای کشته ز ابروی خمت

قطع بی‌دستی تو رفع کند خجلت آب

خیز تا نزد سکینه برم اندر حرمت

پر برآورده تنت این قدر از تیر عدو

که یک بال زدن برد به باغ ارمت

چه زنم گر نزنم شعله ز داغت بر جان

چه کنم گر نکنم ناله و افغان ز غمت

گر نسوزد دلت از محنت بی‌یاری من

یاری (صامت) افسرده نما از کرمت

شمارهٔ ۵۴ - مصیبت صدیقه کبری (سلام الله علیها)

چو نشد جناب زهرا از دور چرخ اختر

قلب شکسته وی بعد پدر مکدر

نگذشت یک دو روزی از رحلت پیمبر

کاندر در سرایش افروختند آذر

جای تسلی باب دید آن مه جهان‌تاب

طوق طناب اصحاب اندر گلوی شوهر

دونان کمر ببستند قلبش ز ظلم خستند

پهلوی و شکستند آخر ز ضربت در

داماد مصطفی را با فرق بی‌عمامه

در مسجد پدر دید بر پا به پای منبر

بی‌ترس و بی‌محابا زد ناکسی زاعدا

سیلی به روی زهرا در پیش چشم حیدر

از بس که روز و شب ریخت اشک از مصیبت باب

بر مردم مدینه طاقت نماند دیگر

آخر نمود منزل در کنج بیت الاحزان

بیرون ز شهر یثرب دخت رسول اطهر

دور زمانه کوشش کرد آن قدر به دنیا

تا کرد ارث مادر آخر نصیب دختر

یعنی به گوشه شام در گوشه خرابه

بر زینب ستمکش جا داد دیده تر

گاهی پی تسلی از گریه یتیمان

گاهی چو ابر گریان در ماتم برادر

جای بنی‌امیه در قصر زرنگاری

اولاد مصطفی را از خشت و خاک بستر

شد دختر علی را در شهر شام منزل

در بزم پورسفیان نزد یزید کافر

(صامت) ز شرح ماتم بر جان اهل عالم

افکند هآتش غم تا صبح روز محشر

شمارهٔ ۵۵ - و برای او همچنین

هیچکس ایمن ز کید دهر دون‌پرور نشد

هیچ سر در دار دنیا صاحب افسر نشد

خلق می‌گفتند بهتر می‌شود کاندر جهان

وین عجیب کز راستی بدتر شد و بهتر نشد

ساغر عیش جهان سرشار اما هیچوقت

هیچ کس را زین می‌راحت گلویی تر نشد

کو سری یا سر فرازی را که در پایان کار

خاک قبرستان وطن خشت لحد بستر نشد

اعتبارات جهان بی‌اعتبار است و دریغ

با وجود دیدن وی دیده را باور نشد

گر وفایی بود در کار سپهر کج مدار

پس چرا در یاری اولاد پیغمبر نشد

ماند یک دختر بجا بعد رسول هاشمی

یکزمان نگذشت کز یک غم دو چشمش تر نشد

هیچ زن مانند زهرا از زنان روزگار

صورتش نیلی ز سیلی در بر شوهر نشد

آتش بیداد دارالعصمت او را نسوخت

یا شکسته پهلوی پاکش ز ضرب درنشد

محسن شش‌ماهه‌اش ساقط نگردید از لگد

با طناب ظلم طوق گردن جیدر نشد

سر برهنه دختر احمد سوی مسجد نرفت

یا به جای باب وی بیگانه در منبر نشد

کس تسلی دل پر حسرت زهرا نداد

هیچ کس غمخوارآن دلخون بی‌یاور نشد

بعد احمد شکر حق نعمت وی کس نکرد

مایه تسکین غم اولاد وی دیگر نشد

در به روی حضرت زهرا کسی ننمود باز

باخبر بعد از پدر از حالت دختر نشد

هیچگه (صامت) عزادار غم زهرا نبود

کز شراره آه وی دفتر پر از اخگر نشد

شمارهٔ ۵۶ - در مصیبت سیدالشهدا(ع)

چه شد که روز جهان تیره چون شب یلداست

ز هر طرف به فلک از زمین خروش عزاست

ز فرش کرده مسیحا ز نو به عرش عروج

و یا هنوز زمان مصیبت یحیی است

گرفته مرد و زن از هر طرف عزای حسین

بلی عزای شه تشنه سید شهدا است

کسی که هست خدا خونبهای او چه عجب

که چشم مرد و زن اندر عزاش خونپالاست

چرا به گریه نکوشی، مگرنمی‌دانی

سرو قلب پیمبر حسین عزیز خداست

چنان خیال کن اکنون که در رکاب حسین

زمان یاری او وقت زوال عاشوراست

اگر ز نصرت آت تشنه لب شدی محروم

برای درد تو امواج گریه عین دواست

چسان زیاد رود ماتم شهی که سرش

جدا ز تن جگر تشنهبر لب دریاست

نمی‌رود ز نظر حال زینب دلخون

که سربرهنه و بی‌کس اسیر شمرد غاست

دل شکسته (صامت) مدام در ماتم

برای سید مظلوم تا به روز جزاست

شمارهٔ ۵۷ - زبان حال قاسم بن حسن(ع)

عمو به حالت من چشم مرحمت واکن

بیا و قاسم دلخسته را تماشا کن

گرفته تنگ به حالم سپاه سنگین دل

نظر به قاسم و سپر هجوم اعدا کن

به جز تو هیچ کس اندر غم یتیمان نیست

بیا دمی به سرم از ره وفا جا کن

رضا مشو که به حسرت روم به حجله خاک

اساس عشرت داماد خود مهیا کن

عمو به جان پدر کن به حال من پدری

برای من زوفا بزم عیش برپا کن

برو به خیمه عموجان برای خاطر من

عروس بی‌کس افسرده را تسلی کن

شده است پیکر قاسم هزار پاره ز تیغ

بیا جراحت جسم مرا مداوا کن

ز سم اسب نگردیده تا تنم پامال

مرا خلاص ز اعدادی بی‌سروپا کن

چو شد عروسی قاسم عزا دگر (صامت)

ز دست دور فلک مرگ خود تمنا کن

شمارهٔ ۵۸ - زبان حال ام لیلا با جوان ناکام خود

کجایی ای علی اکبر جوان نوثمر من

چرا جدا شدی ای نازنین پسر ز بر من

اگر خیال تو نبود به حال مادر پیرت

تو ای جوان نروی تا قیامت از نظر من

مرا غریب به کرب و بلا فکندی و رفتی

چو گشت همسفری‌ای جوان نوسفر من

امیدواری باب ای نهال نورس مادر

خدای کم نکند سایه تو از سر من

خدای نرم کند قلب قاتل تو که شاید

ز قتل تو نزد سنگ کین به بال و پر من

ز دوری رخ تو ای عصای پیری لیلا

کمان شد عاقبت کار ای پسر کمر من

کنم دعا که کند حق نگهداری جانت

اگرکند مددی پیک آه بی‌اثر من

پس از تو در سفر شام و کوفه وقت اسیری

ترحمی نکند هیچ کس به چشم تر من

هزار شکر که بخت بلند اختر (صامت)

شده به بزم عزاداری تو راهبر من

شمارهٔ ۵۹ - و برای او همچنین

چرا به عهد خود ای کوفیان وفا نکنید

حمایت از من بی‌کس به کربلا نکنید

من غریب و حریم مرا به عین عطش

برای چیست که سیر آب از وفا نکنید

چه کرده‌ام من مظلوم بیگناه غریب

که چشم خود به من از روی رحم وانکنید

برای یاری من جملگی کمر بستید

کنون گذشته ز یاری به من جفا نکنید

رها کنید مرا تا روم بروم و فرنگ

من اربدی به کسی کرده‌ام شما نکنید

مگر میان شمایک خداپرستی نیست

که بر من و سخنم هیچ اعتنا نکنید

مگر رسول خدا جد من نمی‌باشد

چرا ز جد من بی‌گنه حیا نکنید

اگر که گشته فراموششان ز حق نبی

به من ستم ز پی خاطر خدا نکنید

اگر به یاد خدا نیستید ظلم به من

برای محشر و هنگامه جزا نکنید

اگر به روز جزا نیست اعتقاد شما

حمیت عربی را ز کف رها نکنید

جهان خراب شد از اشک دیده (صامت)

دیگر سخن ز غم شاه نینوا نکنید

شمارهٔ ۶۰ - و برای او همچنین

عمو ببین لب خشک و دل پریشان را

نما به درد من تشنه فکر درمان را

عمو مگر به جهان رسم کوفیان این است

که تشنه در لب دریا کشند مهمان را

عمو مگر ظلماتست دشت کرب و بلا

که بسته بر رخ ما خصم آب حیوان را

گرفتم آنکه نباشیم ما حریم رسول

نکشته کافری از تشنگی مسلمان را

اگر به قیمت جانست آب در این دشت

به التماس من تشنه می‌دهم جان را

عمو به جز تو مددکار نیست باب مرا

نموده‌اند بوی تنگ ملک امکان را

اگر چه اهل حرم جمله تشنه آیند

ولی صبوری و طاقت کم است طفلان را

بگیر مشک و ز راه ثواب آب بیار

که ساخته است عطش کار ما یتیمان را

چو گشت گلشن آل عبا خزان (صامت)

مکن دگر هوس گلشن و گلستان را

شمارهٔ ۶۱ - زبان حال صدیقه صغرا(س)

ای برادر تو پناه من گریان بودی

در صف ماریه غمخوار یتیمان بودی

دانم از رفتن تو جان ز تنم خواهد رفت

زآنکه اندر بدنم تو به جهان جان بودی

هر غمم بود ز دیدار تو از دل می‌رفت

دردی ار داشتم از لطف تو درمان بودی

آمدم تا به مدینه به سوی کرب و بلا

همه جا یار من زار پریشان بودی

چون علی اکبر و عباس ز دستم رفتند

مایه صبر من بی‌سر و سامان بودی

بعد جد و پدر مادرم ای تشنه جگر

مونس خواهر دلخسته و نالان بودی

آخر از تشنه لبی سیر ز جان گردیدی

با وجودی که تو در ماریه مهمان بودی

شمر را در دل به یتیمان تو کی خواهد سوخت

آن بودی که پرستار یتیمان بودی

قاتل تو به لب تشنه تو رحم نکرد

آخر ای سبط پیمبر تو مسلمان بودی

بود جای تو در آغوش نبی بر سر خاک

نی چنین بی‌سر و صدا پاره و عریان بودی

(صامتا) شکر خداوند که در مدت عمر

روز و شب نوحه‌گر شاه شهیدان بودی

شمارهٔ ۶۲ - خطاب امام(ع) باب عقاب

کجاست راکبت ای مرکب نکوسیما

علی اکبر من کرده در کجا ماوی

جوان نو خط و فرزند نو رسم چو نشد

کجا به خاک مکان کرد و غرقه در خو نشد

برون نیاوری از انتظار جان مرا

نمی‌دهی خبر اکبر جوان مرا

مرا چرا ز علی اکبرم جدا کردی

جوان نو سفرم را چرا نیاوردی

گمان نداشتم آنقدر بی‌وفا باشی

که بی‌سبب ز علی‌اکبرم جدا باشی

برای چیست که زین تو واژگون گشته

ز پای تا بسرت از چه غرقه خون گشته

ز شرم آب اگر اکبرم نیامده است

به برج خیمه ه انورم نیامده است

بگو سکینه‌ام ای نوجوان ز آب گذشت

دگر ز خواهش آب از دل کباب گذشت

بیا علاج دل دردمند لیلا کن

ز گریه مادر افسرده را تسلی کن

فلک ز کشتن اکبر فزوده داغم را

نموده کور اگر آسمان چراغم را

مرا رسان ز برای خدا به بالینش

که وقت مرگ ببندم دو چشم حق‌بینش

بهسوی خیمه رسانم قد رسایش را

کشم ز مهر سوی قبله دست و پایش را

رسید وقت ز فاق یگانه فرزندم

به خیمه حجله شادی برای او بندم

نموده است ز خون گلو خضابش را

به حجله رفته ببوسد دو دست بابش را

ز بس که واقعه کربلا غم‌انگیز است

همیشه دیده (صامت) ز غصه خونریز است

شمارهٔ ۶۳ - فی المرثیه

گر حسین تشنه در راه خدا فانی نبود

کشتی عمرش ز تیغ شمر طوفانی نبود

بهر تسلیم و رضا در کربلا مظلوم شد

ورنه مظلوم غریب آن سان که میدانی نبود

روز عاشورا مگر دست یداللهی نداشت

یا که در سرپنجه اوزور یزدانی نبود؟

از رسول هاشمی ارث شجاعت را نبرد؟

یا که در خیبر گشایی حیدر ثانی نبود؟

کوفیان در کربلا او را مگر نشناختند؟

یا که اندر دست ایشان رسم مهمانی نبود؟

آب گیرم نیست ارث مادرش خیرالنسا

شاه دین بالله مسلمان بود، نصرانی نبود؟

تشنه راس سبط احمد را بریدند از قفا

در زمین کربلا شرط مسلمانی نبود

بود کافی بهر نافق اطهرش پیکان خصم

بهر آن مظلوم جای سنگ پیشانی نبود

داشت بعد ا خود حسین در کبلا گریاوری

از جفای شمر اطفالش بیابانی نبود

چشم زینب بر سنان تا بود بر روی حسین

آگاه از روز سیه با آن پریشانی نبود

همچون زین‌العابدین در کوفه و شام خراب

بی‌کس و مظلومی اندر ملک امکانی نبود

عذرخواهی یزید از اهلبیت مصطفی

در دیار شام از روی پشیمانی نبود

آن لبی کاز رده کرد او را از چوب خیزران

از لبش پیدا مگر آیات قرآنی نبود؟

بهر (صامت) گوهر اشک عزای شاه دین

کمتر از یاقوت سرخ و لعل رمانی نبود

شمارهٔ ۶۴ - و برای او فی المرثیه

فلک امان ز تو و بی‌حساب کردن تو

ستم به عترت ختمی مآب کردن تو

از آن عمارت و آبادی‌ات به کشور شام

وز آن مدینه و بطحا خراب‌کردن تو

کجا روم؟ ببرم در جهان بنزد کهداد

ز ظلم بر پسر بوتراب کردن تو

به قتلگه سر نعش حسین زینب گفت

فدای جانب میدان شتاب کردن تو

نمود خواهرت اسب شهادتت رازین

فدای حالت پا در رکاب کردن تو

دل شکسته زینب همیشه باید سوخت

به استغاثه ز قلب کباب کردن تو

فدای گردن کج ماندن و تن تنها

به اهل کوفه سئوال و جواب کردن تو

به حیرتم که چرا زنده ماندم و دیدم

به زیر خنجر شمر اضطراب کردن تو

قسم به جان تو کز خاطرم نخواهد رفت

ز شمر خواهش یک قطره آب کردن تو

برادرا شب دامادی علی اکبر

فدای شادی و از خون خضاب کردن تو

بزیر تیغ فدای نظاره حسرت

به سوی خواهر بی‌صبر و تاب‌کردن تو

فدای پیکر در آفتاب مانده تو

دگر بخواب به قربان خواب کردن تو

به ماتم شه لب تشنه گریه کن (صامت)

که بلکه شرم کنند از عذاب کردن تو

شمارهٔ ۶۵ - زبان حال دختر پیغمبر به شوهر بزرگوار خود

یا علی ای ابن عم غم نصیب

ای تو درد درمندان را طبیب

ریخت در جانم فلک ز هر نفاق

الفراق الفراق الفراق

مرغ جان را بر سر افتاده هوس

تا گشاید بال راحت زین قفس

بر سر و بالم جهان زد بسکه سنگ

جانم از دست جهان آمد به تنگ

پر دلم از بس که محنت بار شد

پا ز پا افتاد و دست از کار شد

اوفتاد آتش به جان پا تا به سر

بند بندم سوخت از داغ پدر

گر زمین از اشک چشمم رنگ شد

عرصه بر خلق مدینه تنگ شد

گر ز رنج جوع بد در دم فزون

باشد از دستاس دستم پر ز خون

تازیانه گر به بازویم زدند

با لگد یا در پهلویم زدند

گر شرر در خانه‌ام افروختند

یا ز آتش خانه‌ام را سوختند

گر شد از جور سپهر واژگون

صورتم از ضرب سیلی نیلگون

گر که از تاثیر فقر خانه سوز

شام‌ها خفتم گرسنه تا به روز

ای پسر عم جمله بر زهرا گذشت

عمر زهرا زشت یازیبا گذشت

موسم پرواز شد از این چمن

این چمن خوش باد بر زاغ و زغن

گشت هنگام وصیت ای جناب

ای وصی احمد ختمی مآب

مدتی بوده اندر خانه‌ات

شمع رویم رونق کاشانه‌ات

گر که اندر خدمتت ای شهریار

گشته تقصیری ز زهرا آشکار

هستم از روی جنابت منفعل

کن مرا در موسم رفتن بحل

عض دیگر ای امام ممتحن

بعد از این جان تو و اطفال من

کودکانم را من ای شاه حجاز

مدتی پرورده‌ام در عز و ناز

گر کسی بعد از امن خونین جگر

کج نماید جانب ایشان نظر

در لحد صد پاره سازم در بدن

جای پیراهن به جسم خود کفن

زیر خاک ای مونس روز و شبم

در غم کلثوم و فکر زینبم

کان دو بی‌کس همدم جان من‌اند

مونس دل زیب دامان من‌اند

کسی نپوشد یا علی از بعد من

چشم احسان و محبت از حسن

زانکه عمری خورده‌ام خون جگر

تا نهال قامتش شد با ثمر

این وصیت هست از من فرض عین

تا توانی کن نکوئی با حسین

چون ز باغ اصطفا برخورده است

شیره جان پیمبر خورده است

گر حسینم را رسد روزی ملال

آوردم در لرزه عرش ذوالجلال

چون اجل بنمایدم از غم هلاک

جسم بی‌جان مرا پنهان به خاک

کن بروی تربتم ای ارجمند

گاه گاهی صوت قرآنی بلند

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۶۶ - زبان حال زینب مظلومه(س)

ای روی تو شمع محفل ما

زد داغ تو شعله بر دل ما

رفتی وز رفتن تو گردید

درد و غم و غصه مایل ما

ای سلسله قریش را سر

بین گردن در سلاسل ما

ای ملک امامت از تو آباد

شد کنج خرابه منزل ما

ای نور دو دیده اشک دیده

گردیده پس از تو حاصل ما

مه را چه کنم کنون که بر نی

شد مهر رخت مقابل ما

این راس منیر تواست بر نی

یا ماه به پیش محفل ما

شد زورق دل غریق در گل

گم گشته طریق ساحل ما

این نیم نفس که مانده در تن

گردیده ز مرگ حایل ما

زد شعله به جان دشمن و دوست

فریاد و فغان به سمل ما

(صامت) به فلک نیاورد

تا گشته غلام مقبل ما

شمارهٔ ۶۷ - فی المرثیه

یا رسول الله حسینت بر زمین افتاده است

بر زمین کربلا از صدر زین افتاده است

مانده در عالم شه دین بی‌مدد کار و غریب

کار او با ناله هل من معین افتاده است

احتیاج حنجر خشک حسین تشنه‌لب

در جهان با خنجر شمر لعین افتاده است

نزد دشمن از برای خواهش آب روان

احتیاج خسرو آب آفرین افتاده است

از غم افتاده عامه از فرق حسین

تاج عزت از سر روح‌الامین افتاده است

غافلی از آتشی کاندر خیام وی زدند

کاتش اندر خرمن دین مبین افتاده است

تا سحرگاه قیامت قابل تعمیر نیست

این شکستی را که اندر پشت دین افتاده است

آنکه کرده خضر را سیراب از آب حیات

تشنه بی‌سر در لب آب معین افتاده است

چون کند با این غم و اندوه کز روز ازل

قرعه اقبال (صامت) اینچنین افتاده است

شمارهٔ ۶۸ - زبان حال علی مرتضی با فاطمه زهرا(ع)

ای گرامی گوهر درج عفاف

حوریان را خاک درگاهت مطاف

عصمت کبرای حی دادگر

دختر نیک اختر خیرالبشر

باز گردون حیله‌ای انگیخته

طرح نو بهتر جدایی ریخته

می‌زند دهر از عداوت دم به دم

رونق غمخانه ما را به هم

سخت در بستر نزار افتاده‌ای

از چه روای جان ز کار افتاده‌ای

از چه ترک آشنایی کرده‌ای

وز علی فکر جدایی کرده‌ای

همچو گویم از هجوم درد و آه

خواهی از هجران خود تو را همچو کاه

دیده‌ای اندر جدایی حاصلی

یا ز درد این عمت غافلی

بر میفکن ای به محنت یار من

پرده طاقت ز روی کار من

بس بود خاکی که ما را شد به سر

جان من نام جدایی را مبر

گر بنای صبر را دادی به آب

می‌کنی از گریه عالم را خراب

کار صبر و طاقتم در دست تست

رشته امید من پا بست تست

بعد پیغمبر ز اشرار عرب

هر چه دیدم ظلم و طغیان و غضب

بودم از هر ابتلا بی‌واهمه

شاد کام از وصل تو ای فاطمه

گر ز خون دامان دل‌آلوده بود

تا تو بودی خاطرم آسوده بود

چون تو بندی از جهان بار سفر

در فراقت بگذرد آبم ز سر

ای انیس غصه پنهانی‌ام

وی دوای درد بی‌سامانی‌ام

از تو خواهم عذر عمر رفته را

رنج‌های سال و ماه و هفته را

تا قدم در کلبه‌ام افراختی

با همه بیش و کم من ساختی

از غم و زحمت نیاسودی دمی

داشتی هر دم غمی و ماتمی

بردی اندر خانه‌ام ای خون جگر

گرسنه با عور و عریانی به سر

با چه زحمت‌ها و غم‌ها نو به نو

اکتفا کردی به قرص نان جو

ای انیس و مونس دیرینه‌ام

داغ خود چون مینهی بر سینه‌ام

نزد باب ای آفتاب منجلی

در جنان منما شکایت از علی

لیک بر گو در بر ختمی مآب

شد گلوی شوهرم اندر طناب

گو برای بیعت ارباب فجور

جان مسجد کشیدندش به زور

گو نهاد ای جان به قربان سرت

پای هر بیگانه روی منبرت

گو نهادند امتت ای سرفراز

در به روی دخترت بعد از تو باز

نیست یارای نوشتن خامه را

مختصر کن (صامت) این هنگامه را

شمارهٔ ۶۹ - زبان حال امام(ع)

یا رب چون من به غربت کسی مبتلا نباشد

در پیش چشم دشمن بی‌اقربا نباشد

عباس من کجایی ای مهربان برادر

جای تو اندرین دشت پیاد چرا نباشد؟

ای مونس غریبان سقای غم نصیبان

جز تو مرا معینی در کربلا نباشد

در دست قوم کافر تنهایم ای برادر

یک دست را به پیکر هرگز صدا نباشد

برادر نزد دشمن دست بیاری من

جانا برو که از تن دستت جدا نباشد

رفتی تو از پی آب آب ای مه جهانتاب

گشته به دهر نایاب یا بهر ما نباشد؟

باید که دست خود را دیگر ز جان بشوید

شاهی که لشگرش را صاحب لوا نباشد

در وقت بی‌نوایی بی‌یار و آشنایی

از همرهان جدایی هرگز روا نباشد

ای صفدر وفادار در این دیار خونخوار

دوری ز آل اطهار رسم وفا نباشد

هر کس جدا نموده دست برادر من

یا رب ز قهر ذوالمن هرگز رها نباشد

باد صبا علی را رو در نجف خبر کن

گویا ز ما خبر دار شیر خدا نباشد

ای شهسوار بطحا از بهر آل طاها

فریادرس در این دشت غیر از خدا نباشد

(صامت) که روزگارش کرده به غم دچارش

در روزگار کارش غیر از عزا نباشد

شمارهٔ ۷۰ - و برای او همچنین

کسی که در غم شاه شهید گریانست

به درد معصیتش اشک دیده درمانست

عزای خسرو لب تشنه کی رود از یاد

همیشه اشک محبان به فکر طوفان است

تنی که بر سر دوش رسول ماوی داشت

به خاک ماریه افتاده عور و عریانست

به جای غسل سرنعش شاه تشنه جگر

هنوز تو سن اعدا بکار جولانست

صبا به حضرت زهرا بگو که نعش

فتاده بی‌سروصدا پاره دربیابانست

کسی ز شربت آبی نکرد یاری او

به کوفیان لعین با وجود مهمانست

گلوی خشک سرش از بدن جدا کردند

کسی نگفت که این تشنه لب مسلمانست

دل کسی به یتیمان آن جناب نسوخت

نگفت آل علی مستحق احسانست

ز شرح ماتم مظلوم کربلا (صامت)

همیشه خون گر و درهم و پریشانست

شمارهٔ ۷۱ - زبان حال زینب خاتون(ع)

ای برادر چیست حالت در تب و بی‌تابی هنوز

کرده سیرابت کسی یا تشنه آبی هنوز

از هجوم ابتلا ای نوح طوفان بلا

غوطه ور چون ماهی به سمل بگردابی هنوز

در میان قتلگه بنهادی سر بر سجود

باز در ذکر خدا و فکر محرابی هنوز

جای دوش مصطفی و روی بال جبرئیل

زیر خار و خارها غلطان به خونابی هنوز

گشته یاقوت لبت ای تشنه لب چون کهربا

ای گل سرخ از عطش همرنگ مهتابی هنوز

(صامتا) از اشک چشم و آه عالم سوز تو

شد جهان در آب و آتش غرق در خوابی هنوز

شمارهٔ ۷۲ - مرثیه شاه خراسان(ع)

چو شاه طوس در ملک خراسان

ز سوز زهر شد حال پریشان

داد پر اضطراب و چشم گریان

زبان حال می‌فرمود نالان

الهییا الهی من غریبم

به غربت بی‌پرستار و طبیبم

تو هستی با خبر ای حی بی‌چون

ز احوال من و این قلب پر خون

الهی الامان از جور مامون

دم مردن به غربت چون کنم چون

الهی یا الهی من غریبم

به غربت بی‌پرستار و طبیبم

دلم بهر وطن در اضطرابست

ز زهر جانگزا قلب کبابست

به بالینم اجل اندر شتابست

به غربت کوکب بختم به خوابست

الهی یا الهی من غریبم

به غربت بی‌پرستار و طبیبم

مرا کرد از وطن مامون خونخوار

به شهر طوس بی‌یار و هوادار

به وقت مردن از بیداد اشرار

مرا نبود انیس و مونس ویار

الهی یا الهی من غریبم

به غربت بی‌پرستار و طبیبم

چه کردم من مگر غیر از هدایت

که شد زخم درونم بی‌نهایت

ندارم چون کسی بهر حمایت

ز مامون می‌کنم با تو شکایت

الهی یا الهی من غریبم

به غربت بی‌پرستار و طبیبم

خدایا جز تو من یاری ندارم

در این کشور مددکاری ندارم

به غیر از چشم خونباری ندارم

غم بسیار و غمخواری ندارم

الهی یا الهی من غریبم

به غرب بی‌پرستار و طبیبم

بخشت بی‌کسی باشد سر من

به خاک طوس مانده پیکر من

نباشد وقت مردن بر سر من

تقی نور دو چشمان تر من

الهی یا الهی من غریبم

به غربت بی‌پرستار و طبیبم

ندارم قاصدی تا از خراسان

فرستم در وطن با چشم گریان

بگوید با تقی که ای مونس جان

سر قبرم بیا با آه و افغان

الهی یا الهی من غریبم

به غربت بی‌پرستار و طبیبم

صبا سوی مدینه رو ز یاری

به معصومه بگو با آه و زاری

که بنما در عزابم اشکباری

خبر از حالم ای خواهر نداری

الهی یا الهی من غریبم

به غربت بی‌پرستار و طبیبم

کسی نبود کند برپا عزابم

زند بر سینه و سر از برایم

ببندد در غریبی چشمهایم

سوی قبله کشد از مهر پایم

الهی یا الهی من غریبم

به غربت بی‌پرستار و طبیبم

دریغ از راه دور و عمر کوتاه

به بالینم اجل آمد به ناگاه

چو (صامت) چشم گریان با غم و آه

برای دوستانم مانده در راه

الهی یا الهی من غریبم

به غربت بی‌پرستار و طبیبم

شمارهٔ ۷۳ - همچنین زبان حال زینب خاتون(ع)

جان برادر، فدای قلب فکارت

خوب تسلی دهی به خواهر زارت

از وطنت کوفیان به کوفه کشیدند

تا بنمایند جان خویش نثارت

حال خدنک ستمگری به کمان‌ها

آخر دارند جمله قصد شکارت

هر چه نهاد آسمان مرا به جگر داغ

از غم مرگ رسول و جد کبارت

رفت ز دستم برادر و پدر من

داشت تسلی دلم ز ماه عذارت

هر که به من می‌رسید گفت که زینب

هست حسین گرچه نیست خویش و تبارت

حال که بینم تو هم به مثل عزیزان

شوق شهادت ز دل ربوده قرارت

پیشتر از آنکه همره تو در این دشت

آیم و بینم به این بلیله دچارت

کاش که می‌مردم و ندیمی اینسان

بی‌کس و مظلوم و بی‌برادر و یارت

اصغر و عباس و اکبرت همه خفتند

بی‌سر و بی‌دست و غرق خون به کنارت

این همه دشمن در این زمینه بلاخیز

کز همه سو بسته‌اند راه فرارت

چون تو روی بعد خویش بر که سپاری

دختر کان غریب و زار و نزارت

من که زنی بیش نیستم چه توان کرد

عترت آواره ز شهر و دیارت

همره اطفال تو روم سوی کوفه

یا که بمانم برای دفن مزارت

فخر تو بس (صامتا) به روز قیامت

گر که عزادار خود کنند شمارت

شمارهٔ ۷۴ - استغاثه امام(ع) در روز عاشورا

کرد اندر کربلا چون ناله هل من معین

نور چشم مصطفی در روز عاشورا بلند

از برای نصرت او پیشتر از کائنات

گشت لبیک از خدای واحد یکتا بلند

خلق موجودات را از اولین و آخرین

گشت در اصلاب و ادحام بشر غوغا بلند

کن فکان را جمله از مالایری و مایری

هر طرف لبیک شد از یک به یک یک جا بلن

انبیا و اولیا را از غم آن بی‌مهعین

گشت فریاد و فغان در جنه الماوی بلند

ناله و انور عیناشد ز یثرب سوی عرش

از مزار احمد و صدیقه کبری بلند

در نجف از غصه مظلومی فرزند خویش

کرد امیرالمومنین فریاد والهفا بلند

با تن تبدار و ضعف حالت و قلب کباب

ناله سجاد شد در یاریبابا بلند

اصغر شش ماهه در گهواره کردی خویش را

از برای نصرت ریحانه زهرا بلند

دختر شیر خدا زینب برآورد از جگر

بهر امداد حسین فریاد فریاد واغوثا بلند

از سپاه کوفه بهر قتل اولاد رسول

گشت بانک کوس و نای نی در آن صحرا بلند

از غم مظلومی فرزند پیغمبر به چرخ

بود افغان و خروش از کافر و ترسا بلند

شد سر مهر افسر شاه شهید از تیغ شمر

عاقبت عطشان به نوک نیزه اعدا بلند

از شرار آتشی کاندر خیام وی زدند

آه (صامت) شد به سوی گنبد خضرا بلند

شمارهٔ ۷۵ - همچنین در مصیبت

هر که را درد غریبی در جهان مضطر کند

یاد باید از عزای سبط پیغمبر کند

آنکه اندر ماتمش در باغ جنت روز و شب

اشک حسرت مصطفی از چشم گریان تر کند

آنکه تا روز جزا اندر نجف شیر خدا

دیده را بهر لب خشکش ز حسرت‌تر کند

آنکه خاتون قیامت تا قیامت روز و شب

بر سر خود از مصیبت نیلگون معجز کند

آنکه از سوز گلوی خشک وی شط فرات

ناله خجلت ز روی ساقی کوثر کند

آمد اندر کوفه فرزند غریب فاطمه

تا هدایت امت گمراه را یکسر کند

وقت جان دادن نمی‌دانم چرا نگذاشتند

تا لبی از آب تر سلطان بحر و بر کند

من گرفتم زاده پیغمبر ایشان نبود

بالله ار کافر چنین بیداد بر کافر کند

کس ندیده بهر قتل یک غریب بی‌کسی

اینقدر آماده خصم بی‌وفا لشگر کند

بعد از آن در پیش چشم قره العین بتول

راس هفتاد و دو تن ببریده از پیکر کند

همچو قاسم نوجوانی را به هنگام زفاف

با عروس مرگ از شمشیر همبستر کند

بازوی سقای شاه کربلا عباس را

از بدن ببریده تیغ منقذ ابتر کند

بی‌خبر از رود رود ام لیلای غریب

پاره پاره قد رعنای علی اکبر کند

از برای قطره آبی به روی دست باب

چاک از تیر بلا حلق علی اصغر کند

شمر بی‌ایمان گلوی تشنه از پیکر جدا

از قفا راس عزیز حیدر صفدر کند

زینب بی‌خانمان بر سینه و بر سر زنان

التجا بر این سعد زشت بد اختر کند

گاه روی سوی مدینه گه نجف گاهی بقیع

درد دل با جد و باب و تربت مادر کند

گاه از بهر تصلی یتیمان در کنار

جمع اطفال یتیم سبط پیغمبر کند

گه سر وقت تن بیمار دشت کربلا

عابدین بینوا را روی در بستر کند

گاه از بهر اسیری رفتن شام خراب

گفتگو با خواهرش کلثوم غم‌پرور کند

یک طرف شمر دغا تاراج اندر خیمه‌گاه

از حریم آن پیغمبر زر و زبور کند

یک طرف نعل سم اسب ستم جسم حسین

در زمین قتلگاه با خاک ره همسر کند

ساربان از بند بهر بند از موفق جدا

دست فیاض عزیز خالق اکبر کند

به جدل بی‌آبرو انگشت دلبند بتول

غافل از محشر جدا از بهر انگشتر کند

کی تلافی می‌شود هرگز از این ظلم و ستم

کلک (صامت) تا قیامت گر مصیبت سر کند

ای شهد کربلا دست من و دامان تو

تا علاج درد من لطف تو ای سرور کند

من چه گویم چو تو آگاهی ز حال ممکنات

خسروا تا کی ز چشم آب حسرت سر کند

ای مسیحا دم من افکار را راضی مباش

هر دم از محنت دلم داد از غم دیگر کند

شمارهٔ ۷۶ - مرثیهٔ دیگر

ز بس که چرخ جفا کار و زشت‌کردار است

همیشه دشمن یار و معین اغیار است

گرفته سنگ عداوت به دست چون صیاد

به فکر صید دل اهل بیت اطهار است

گمان کنی که حسین شدشهید و کار گذشت

هنوز موسم اندوه و اول کار است

چگونه شد غم و اندوه شاه تشنه تمام

که زینبش به کف شامیان گرفتار است

هنوز سید سجاد همچو یوسف مصر

اسیر پنجه گرگان آدمی‌خوار است

حریم محترم مصطفی به کوفه و شام

به گریه با سر عریان میاز بازار است

کسی به مثل غریبان شام خوار نشد

وگرنه در همه شهری غریب بسیار است

چورفت گردن سجاد در غل و زنجیر

کسی نگفت که این دل شکسته بیمار است

میان بستر راحت یزید را چه خبر

به وقت خواب که چشم سکینه بیدار است

به شهر شام سر انور امیر حجاز

به پای تخت یزید پلید غدار است

به جای دامن بابش به کنج ویرانه

سر رقیه بخشتی به پای دیوار است

گهی به نیزه گهی در تنور و گاه به طشت

همیشه راس شه تشنه لب در آزار است

سری که بر همه کائنات سرور بود

چگونه بر لب وی خیزران سزاوار است

به حشر دفتر (صامت) برم به نزد حسین

که این متاع گرانمایه را خریدار است

شمارهٔ ۷۷ - و برای او همچنین

کوفیان چون به صف ماریه غوغا کردند

بهر تاراج حرم دست ستم وا کردند

هر چه بود از زر و خلخال به غارت بردند

هر چه بد چادر معجر همه یغما کردند

نقد ایمان پی ده روز جهان داده ز دست

خاک اندر سر دین و سر دنیا کردند

تا قیامت نکند اشک محبان خاموش

آتشی را که در آن مرحله برپا کردند

آتش اندر حرم شاه جگر تشنه زدند

اهلبیتش همگی روی صحرا کردند

یک طرف جای کفن کردن نعش شهدا

بهر جولان فرس ظلم مهیا کردند

یک طرف عارض نیلی بین هر خاری

دل افسرده یتیمان حسین جا کردند

شمر بر حنجر شاه شهدا خنجر زد

خواهرانش همه از دور تماشا کردند

بس نبود اینکه لب تشنه بریدند ز تن

بسر نیزه سر زاده زهرا کردند

بسکه دیدند غم و درد که هر دم صد بار

مرگ خود زینب و کلثوم تمنا کردند

شکر این منصب عظمی که لب (صامت) را

به عزای پسر فاطمه گویا کردند

اشعار مصیبت

شمارهٔ ۱ - مسمط در ستایش پروردگار : اول ایجاد چون خدای تعالی

شمارهٔ ۲ - مولود و منقت فخر عالم(ص) : فصل ربیع است ای بت حبشی خال

شمارهٔ ۳ - در مدح حضرت امیرالمومنین(ع) : ساقی ز جای خیز فصل بهار شد

شمارهٔ ۴ - در مدح حضرت امیرالمومنین(ع) : مه شعبان گذشت و گشت عیان

شمارهٔ ۵ - در مدح حجت الله(عج الله تعالی فرجه) : گرفت لشگر دی باز روی کیهان را

شمارهٔ ۶ - در مدح قاسم بن الحسن(ع) : باز شد اسپهبد فرو رد را پا در رکیب

شمارهٔ ۷ - فخر در مدح اهل بیت عصمت(علیهم السلام) : تا بود جان در بدن یا در دهن نطق مقالم

شمارهٔ ۸ - در مدح حضرت موسی بن جعفر(ع) : ای ز شور نشئه دنیای فانی سرگران

شمارهٔ ۹ - در مدح حضرت امیرالمومنین(ع) : شام هجران است ای دل دیده امید دار

شمارهٔ ۱۰ - در توحید و مدح ائمه طاهرین علیهم السلام

شمارهٔ ۱۱ - در مدح شهاب ثاقب علی بن ابی‌طالب(ع) : جهان فرتوت باز چمید زی فرهی

شمارهٔ ۱۲ - در مدح حضرت امیرالمومنین(ع) : ای کشور هستی را از صبح ازل مالک

شمارهٔ ۱۳ - در مدح حضرت علی بن موسی الرضا(ع) : باز شد پیکر زیبای چمن اطلس پوش

شمارهٔ ۱۴ - در مدح ماه بنی‌هاشم حضرت عباس(ع) : ای که ناورد دلیران را ندیدی در نبرد

شمارهٔ ۱۵ - در مدح فرزند امام حسن مجتبی(ع) : ای ز بساطقرب از بسکه گشته مست

شمارهٔ ۱۶ - در مدح شهاب ثاقب علی بن ابیطالب (ع) : ساقیا عید غدیر آمد به مستان زن صلاتی

شمارهٔ ۱۷ - در نیمه شعبان و مدح حضرت حجت(ع) : یمد بشر نیمه شعبان به خرمی

شمارهٔ ۱۸ - در مدح ثامن الائمه علیهم‌السلام : ماهرخا ابتدای فصل بهار است

شمارهٔ ۱۹ - در مدح حضرت امام حسن عسکری(ع) : چون به سعادت نمود ساقی فرخنده فال

شمارهٔ ۲۰ - در استغاثه به حضرت امام زمان ارواح العالمین له الفداء

شمارهٔ ۲۱ - توجه امام(ع) به سوی کربلا : هلال ذی الحجه باز طلوع کرد از سپهر

شمارهٔ ۲۲ - مولودیه خاتم الانبیاء(ص) : چه شد که بگرفت فرح جهان را

شمارهٔ ۲۳ - مصیبت حضرت امیرالمومنین(ع) : چون وصی و جانشین احمد ختمی مآب

شمارهٔ ۲۴ - وقایع جناب حر بن یزید ریاحی : چند ای دل از تغافل در ورطه هلاکی

شمارهٔ ۲۵ - واقعه یازدهم عاشوراء : چرا بیرون نیامد ماه از پشت حجاب امشب

شمارهٔ ۲۶ - واقعه زمین کربلا : زمین کربلا ماوای شاه بی‌سراست اینجا

شمارهٔ ۲۷ - همچنین مصیبت : هر که در بزم عزای شاه بی‌سر می‌نشیند

شمارهٔ ۲۸ - بیان واقعه دیر راهب : چون حریم خسرو بطحا ز بیداد زمانه

شمارهٔ ۲۹ - شهادت نصرانی در روز عاشورا : چون به کربلا گردید نور چشم پیغمبر

شمارهٔ ۳۰ - در مصیبت غریب الغربا(ع) : قبله هفتم رضا چون ار مدینه در بدر شد

شمارهٔ ۳۱ - مدح و مصیبت رقیه خاتون(ع) : بود در شهر شام از حسین دختری

شمارهٔ ۳۲ - خطبه حضرت سید سجاد(ع) در شام خراب : کرد در شام چو جا عترت سلطان انام

شمارهٔ ۳۳ - مسمط غرا در شرح حدیث کساء : بشنو اگرت هست به سر شور تولی

شمارهٔ ۳۴ - در مدح صدیقه طاهره سلام الله علیها : باز شد جبریل عرفان مرکز دل را نزیل

شمارهٔ ۱ - مسمط در ستایش پروردگار

اول ایجاد چون خدای تعالی

کرد پدید از قلم چو صورت اشیاء

گفت قلم بهر وصف ایزد یکتا

ای ز صفات تو، ذات پاک تو پیدا

در دل هر ذره قدرت تو هویدا

هر کسی از چاره دست وی شده کوته

سوی تو آورده روی درگه و بیگه

جمله تو را بنده گر گدا و اگر شه

علم تو چون قدر توز عیب منزه

قدر تو چون علم تو ز نقص مبرا

نیست کسی را به کنه معرفت پی

مرغ نفس روز و شب به گفتن یاحی

کرده به تن آشیان قرب تو را طی

جلوه حسن تو گر نتافته بروی

روح به زندان گرفته بهر چه ماوا

مخزن عقل هر آنکه باشد ز گهر پر

کرد به صنع خایی تو تفکر

در عجب ابلیس شد ز عجب و تکبر

در شب معراج گفت بهر تحیر

آدم خاکی کجا و عالم بالا

هر که به راه محبت تو قدم زد

دولت جاوید جست و عزت سرمد

کار مجاز از حقیقت تو موید

عشق اگر از تو نیست بهر چه نبود

هیکل مجنون جدا ز هیبت لیلا

هر که شد اندر حریم قرب تو محرم

شاهی او شد به کائنات مسلم

نسل بنی‌آدم از تو گشت مکرم

گرنه تو را بنگرد به قالب آدم

سجده به آدم کند ملائکه؟ حاشا!

دانش کونین در صفات تو قاصر

نیست کسی را به جز تو یاور و ناصر

بود ازل را وجود تست معاصر

قصد عبودیت چهار عناصر

خاصه معبودی و تو قادر و دانا

قهر تو اهل غرور را شده ناکب

مهر به جنگ سپهر ز امر تو راکب

سیر فلک را مشیت تو مراکب

جلوه شمع شهود هفت کواکب

شاهد یکتایی تو شاهد یکتا

نیست به قصد جلالت تو رسیدن

حضرت جبریل را مجال پریدن

راه تو رفتن خوش است و روی تو دیدن

در شجر از جلوه تو گاه بریدن

اره خجل شد ز طاقت زکریا

طوطی شیرین سخن شکر شکن از تو

بلبل شیدا به گل کند سخن از تو

بویسمن از تو عطر یاسمن از تو

صانع صنعت گری که در چمن از تو

سوسن اسود شگفت و لاله حمرا

طره سنبل ز تاب جعد تو پرچین

سوی تو نرگس گشاده دیده حق بین

روی شقایق ز جام شوق تو رنگین

معنی توحید تست لفظ ریاحین

کز خط ریحان سبز می‌شود افشا

گلشن ایجاد را ز حکم تو رونق

لاله به سیر چمن ز وصل تو ملحق

مست مدام از شراب لعل مروق

مصدر اسرار تست ذکر انا الحق

کز لب منصور غنچه می‌شود انشا

نرگس شهلا به طرف باغ چو زنبق

برده چو سرو سهی ز حسن تو رونق

هست ثنای تو در شکوفه مفلق

از پی تعظیم تست بید معلق

خم شده در باغ ایستاده به یک پا

آنچه که مرعی بود به کشور امکان

وانچه نهان است از تصور اعیان

جمله در اوصاف ذات تست ثناخوان

از غم سودای تست گشته پریشان

سنقل آشتفه همچون زلف چلیپا

قلب معارف به داغ مهر تو محزن

امن تحلای تست وادی ایمن

طالب دیدار تست شیخ و بر همین

دیده جمال تو جلوه‌گر که به گلشن

دیدهحیرت شده است نرگس شهلا

خاتم مهر تو مهر کرده لب گل

غنچه نموده به صنعت تو تامل

غرق به سیلاب شبنم است قرمفل

حسن تو را می‌کند اشاره به بلبل

گل به شکر خنده و شکوه به ایما

دیر و حرم در پناه لطف تو آمن

ارض و سما را ز حضرت تو میا من

صانع کونین و خدای مهیمن

عین ستایش تویی ز کعبه مومن

محض پرستش تویی ز معبد ترسا

فیض تو جان را مدد اگر نرساند

تن به تمنای وصل روح بماند

درک صفای تو مشت خاک چه داند

قول تو را نطق عقل کل نتواند

با همه حکمت بلا نعم ولا

دولت لطف تو بهتر از همه دولت

فضل تو اسباب فیض دولت و ملت

وا اسفا نزد حضرتت ز خجالت

غرق گناهیم در سراچه غفلت

بی‌خبر از خود چو باده‌خوار ز صهبا

هر چه بود عیب و نقص از همه پاکی

عین بقا عاری از فنا و هلاکی

در بر تو ماسوی کم از کف خاکی

با تو محاکم کی از محاکمه باکی

با تو محاسب خود از حساب چه پروا

این منم آن مستمند عاصی حیران

صدرنشین سر بر غفلت عصیان

منحرف از راه و رسم مذهب و ایمان

دل به تو مشغول گشته نفس به شیطان

نق عمل از میانه رفته به یغما

مهر جان ذوق بندگی ز دلم برد

شیشه عقلم به سنگ جهل هوا خورد

گشته ز صاف حیات قسمت ما درد

گر پسری زشت و کور از پدری مرد

گفت چو بادام بود چشم تو زیبا

قامت جان خم به زیر بار غم توست

منتظر لطف‌های دم به دم توست

بی‌پر و بی‌بال صیدی از کرم توست

چون دیه با عاقله است از کرم توست

دادن کالا به شخص گمشده کالا

ای غم روی تو مونس شب و روزم

نور لقای تو شمع بزم فروزم

قهر تو سرمیه رضا است هنوزم

چون تو پسندی که من به حشر بسوزم

مدعیان هر طرف کنند تماشا

جنت و حور وقصور و کوثر و غلمان

نار حجیم و شرار دووزخ سوزان

در بر من هست با رضای تو یکسان

چون تو رضایی که من به دوزخ سوزان

سوزم هر دم به زیر سایه طوبی

لایق هر کس هر آنچه دیده وادادی

بر رخ هر کس دری ز لطف گشادی

اول و آخر به جز تو نیست مرادی

گر به تمنا نمی‌رسیم و تو شادی

عین تمنای ما است ترک تمنا

نیست بخوان کرم به جز تو کریمی

صاحب احسان خاص و لطف عمیمی

مبدء اشیاء معید عرش عظیمی

رازق و رحمانی و روف و رحیمی

خالق سبحانی و حکیمی و دانا

عین کمالات در وجود تو کامل

رسم خدایی بود به اسم تو شامل

بر همه کس کوه کوه فیض تو نازل

حی و سمیع و بصیر و عالم و عادل

قادر و قیوم و فرد و وتر و توانا

(صامت) اگر بر در تو روی گذارد

دست دعایی زروی صدق برآرد

روز قیمت ز دیده اشک ببارد

جوهری از سیئات باک ندارد

گرچه فناده ز بار معصیبت از پا

شمارهٔ ۲ - مولود و منقت فخر عالم(ص)

فصل ربیع است ای بت حبشی خال

خسرو فرود از بلندی اقبال

صفحه گیتی گرفت با فرو اجلال

مرغ سلیمان گشود به هر طرف بال

ساده رخا گوش ده به نغمه داود

خطه غبرا بلون گبند خضرا است

غیرت جنت تمام ساحت دنیا است

ناله بلبل به شاخ گل طرب افزا است

سوی تماشا بچم که گاه تماشاست

ساز غم روزگار را هله بدرود

کرده هلا رخ دو نعمت متوالی

موسم اردیبهشت ماه جلالی

آمده مولود شمس مجد و معالی

ختم رسل مقتدای دانی و عالی

فخر سبل عقل کل محمد محمود

شاه قریشی نژاد و هاشمی افسر

سید بطحا شرافت و مدنی فر

میر لعمرک سریر یاسین مظهر

سرور اسری مقام طاها مظهر

باعث ایجاد هر چه مخفی و موجود

ملک نبوت به سعی حضرتش آباد

کشور دین از او قوی شده بنیاد

همچو جدا بی‌شریک و همره و انباز

هستی کونین را وسیله ایجاد

خلقت افلاک را نتیجه موجود

مسقط الراسش به خاک پاک تهامه

زیب جهان وجودوزین قیامه

صانع امکان چه شد محرک خامه

در ورق صنع حرف اول نامه

نام نکویش نوشت خالق معبود

آئینه حق نمای ذات قدیم است

رحمت بی‌منتها و ذات عظیم است

در یتیم بحار و لطف کریم‌ست

بر دل احباب نور طور کلیم است

در تن اعداء شرار آتش اخدود

آیت و ذات و صفات حضرت باری

در تن اشیاء چه روح ساری و جاری

از دم سبابه بهر معجزه کاری

شق قمر کرد تا که در شب تاری

تیره کند روز خصم کافر مردود

ای شده در دفتر تو ختم رسالت

آمده از کبریای شرط جلالت

کار شفاعت به عهده تو حوالت

قرب تو را طالبم که در همه حالت

کوی تو خوش‌تر مرا ز جنت موعود

ای سبب بود خلق جود وجودت

نیست تفاوت میان غیب و شهودت

زندگی کائنات جمله ز جودت

ساخت نزول وجود عرش سعودت

شاهد حق را به ما سوی همه مشهود

قاسم اشیء چه دست فیض گشاده

بهره (صامت) ز فضل کرده زیاده

هم به دلم مهر تو ودیعه نهاده

هم به کفم اختیار مدح تو داده

شکر ز بخت بلند طالع مسعود

شمارهٔ ۳ - در مدح حضرت امیرالمومنین(ع)

ساقی ز جای خیز فصل بهار شد

چون طلعت نگار عالم نگار شد

می ده که جیش دی اندر فرار شد

بر تخت سلطنت گل استوار شد

گلشن طرب فزا چون روی یار شد

جیبش فرح نمود تسخیر هفت خط

یاقوت جان من یاقوت جان بیار

لعل روان من لعل روان بیار

آرام جان من آرام جان بیار

یعنی شراب ناب چون ارغوان بیار

جان جهان من جان جهان بیار

خیز و پیاله را پر کن ز خون شط

جوهرفروش عقل بنگر روان به رخش

شد در هوا مسیر از بهر بذل و بخش

سطح زمین تمام مانا بود بدخش

لعل گهر ز چند بنمود بخش بخش

شد پیکر سمین در انتظار بخش

منما به جان دوست ما را ز دیده خط

بشنو ز گلستان فریاد بلبلی

بنگر به بوستان در ناله صلصلی

هر یک ز هر طرف افکنده غلغلی

چند از الم پریش چون زلف سنبلی

جا کن به طرف باغ در پای نوگلی

خو کن به یک دلی از سر بنه غبط

هامون و باغ چون قصر خورنق است

همچون بهشت گشت با فرو رونق است

منصور غنچه را ذکر اناالحق است

بردار شاخسار ز آن رو معلق است

ما را به فضل گل عهدی موثق است

گیریم خامه باز سازیم خامه خط

پس ابتدا کنیم در مدح شیر حق

شاهی که شد سبب بر خلق ما خلق

دارد به جز نبی بر ماسوا سبق

جوید عطارد از بهر ثناش رق

طوبی شود قلم ارض و سما ورق

نتوان ز وصف او بنوشت نصف خط

شاه ملک خدم ماه فلک جناب

مسند نشین شرح مفتاح کل باب

بر کن جن و انس بر جمله شیخ و شاب

هم مرجع الانام هم مالک الرقاب

زینب ده تراب یعنی ابوتراب

هم ایه نشاط هم باعث نشط

نه اطلس سپهر عطف سرادقش

قتال مارقین سوزان سقاسقش

محروبه مطبخی است از قدر خافقش

صدق و صفا نهان اندر تصادفش

نبود روا که خواند مخلوق خالقش

خلاق و خلق را گنجیده در وسط

فرزین عزم را روزی که زین کند

در عرصه نبرد رو بهر کین کند

کل جهات مات از کفر و دین کند

بر بیرق و سوار پرچین جبین کند

بر شاه و بر وزیر رو از کمین کند

دوران بدست اوست چون مهره وسط

ای حصین دین حصین از دست تیغ تو

حلال مشکلات نطق بلیغ تو

فیاض بحر و کان کف فریغ تو

طفلی است عقل کل نزد نشیغ تو

چون روح در مشام عطر نشیغ تو

بوی تو جانفزاست چون باده در فرط

ای دست ذوالجلال ای نور لایزال

در حیرتم چرا با این همه جلال

ماندی نو در نجف آسوده بی‌ملال

تا شد به کربلا از لشگر ضلال

بی‌سر حسین تو با محنت و کلال

اعدادی او تمام در عشرت و نشط

یک تن نبرد جان ز آن دشت هولناک

گویی که ابن سعد از حق نداشت باک

کرد عترت تو را از تیغ کین هلاک

تنها نشد حسین غلطان به خون و خاک

هر گوشه گل رخی گردید چاک چاک

هر جا سمنبری افتاد سبز خط

شاها جهان چنین کی بی‌حساب بود

بر عترت رسول کی ظلم باب بود

شط فرات اگر غلطان ز آب بود

در دیده سحین موج سراب بود

سیراب وحش و طیرو دل او کباب بود

عطشان شهید گشت آخر به نزد شط

رو به قتل شیر شاهان دلیر شد

بی سر حینیت از شمر شریر شد

ظلمی به زینت از چرخ پیر شد

کز جان و از جان یکباره سیر شد

در دست شامیان زار و اسیر شد

اندوه وی گذشت ز اندازه شط

ای دهر این چنین رسم وفا نبود

ای آسمان سم اینسان روا نبود

این ظلمبر حسین بالله بجا نبود

از روی مصطفی چونت حیا نبود

این انقتام اگر روز جزا نبود

(صامت) چه می‌گذشت بر ما از این سخط

شمارهٔ ۴ - در مدح حضرت امیرالمومنین(ع)

مه شعبان گذشت و گشت عیان

پیک ماه مبارک رمضان

ای غزل خوان من غزل بر خوان

غزلی تازه و بما مستان

شو بر غم حسود باده گسار

کو چنان عمر و کوچنان اقبال

که دگر باره در مه شوال

ز غم روزگار فارغ بال

به نشینیم خسرم و خوشحال

صوم خود راز می‌کنیم افطار

دو سه روزی به روزه مانده که باز

خم شود قامتم ز بار نماز

حالیا از پی کلوخ انداز

ساغر می به گردش آواز باز

تاز کار افکنی مرا یک بار

آن چنان مست کن مرا از می

که شود صوم من به مستی طی

می به ساغر بریر پی در پی

با دف و عود و به ربط و بانی

بابم وزیر چنگ و موسیقار

نه می‌دخت رز بود غرضم

که برد جوهر و نهد عرضم

سستی آرد به درک ما فرضم

کاهد از صحت و ده مرضم

جای اقبال آورد ادبار

خواهم از آنمیی که کرده خدا

وصف او را به لیله الاسری

عارف و عامی از طریق وفا

کرد تفسیر او خدا به خدا

به می حب حیدر کرار

علت غائی جهان وجود

مایه اعتبار بود و نبود

هر وجودی ز جود او موجود

بنده پاک حضرت معبود

وصی خاص احمد مختار

چمن آرای گلشن وهاب

زینت افزای منبر و محراب

شرف خاک و باد و آتش و آب

باعث رتبه اولوا الالباب

مردم دیده اولواالابصار

موج دریای قدرت احدی

ثمر نخل هیئت صمدی

نمت خوان نعمت ابدی

تحفه زاکیات لم یلدی

باد دایم به آنجناب نثار

ای ولی خدا خدایی کن

یعنی از غیب خود نمایی کن

در جهان کار کبریایی کن

از محبان گره‌گشایی کن

روبهان جمله گشته شیر شکار

کربلا بر حسینت ای سرور

تنگ شد آن قدر رجور قدر

که لب خشک با دو دیده تر

شد ز شمشیر شر دون بی‌سر

دادرس بهر وی نبد دیار

هرچه گفت ای ستمگران رحمی

می‌دهم بهر آب جان رحمی

کس چو من نیست در جهان رحمی

که به دشمن برد امان رحمی

سنگ خون گرید از چنین گفتار

لیک بر شمر دون نکرد اثری

گرچه آهش بسوخت هر جگری

یا علی گر تو داشتی خبری

همچو (صامت) مدام نوحه‌گری

بود کار تو تا به روز شمار

شمارهٔ ۵ - در مدح حجت الله(عج الله تعالی فرجه)

گرفت لشگر دی باز روی کیهان را

نمود طی ورق عشرت گلستان را

خبر دهید ز آشوب دهر مستان را

که تا پذیر شوند آفت زمستان را

به دفع زحمت دی رونق شبستان را

دهند از می و نی بانو ابچینک و رباب

ربیع وصیف و خریف تو شد به غفلت صرف

غنیمت است به فصل شتاء موسم برف

که از حیات ببندیم با حریفان طرف

ببار ساقی گلچهره ظرفهای شگرف

از آن می غنی و از تصور این حرف

بپوش چشم و مشو مضطرب ز بیم عذاب

چو تار زینب و پول عمل بهم بسته

بهم چون لازم و ملزم هر دو پیسته

به فن باده چرا شیخ شیشه بشکسته

نکرده حمل به صحت چگونه دلخسته

قلوب ما چو ز کل جهات وارسته

ز جام پیر خراباتیان شدیم خراب

مرا که بود ز این پیش جان ز تن نومید

ز شرب این میم اصلاً نبود خوف وعید

کنونکه مهر سعادت ز مشرق امید

ز عون فالق الاصباح رخ نمود و دمید

که چون ولادت سعد امام عصر رسید

مرا چه باک ز اندیشه ثواب و عقاب

سمی احمد امی ولی ایزد پاک

قوام هستی ایجاد و انجم و افلاک

ز خاتمیت انباز سید لولاک

به مهدویت موصوف در سراچه خاک

معین دین و دل و باعث نجات و هلاک

که حرف مجملی از وصف اوست چار کتاب

خدیو خطه امکان امام عصر زمان

شریک قرآن هادی انس و رهبر جان

ظهور هستی مطلق خلیفه الرحمن

به روز وحدت واجب نتیجه امکان

ز روی اوست هویدا به قلب اوست عیان

صفات ایزد و علم مهیمن و هاب

ولی امر خداوند مهدی موعود

نظام دهر وصی محمد محمود

بهم زننده قانون ارمنی و یهود

بهر چه هست پدیدار در جهان وجود

دلیل راه به حکم یگانه معبود

کفیل رزق به امر مسبب الاسباب

کف کفایت او کافی طریق سئوال

بیان شافی او مشکلات را حلال

فناکننده شیطان کشنده دجال

مخرب بلد کفر و شرک و بغضی و ضلال

به حفظ سلسله عقل رهبر ابدال

به نظم رشته توحید سرور اقطاب

حکیم گوید و این است کار عقل بصیر

که نیست ماهیت شیئی انقلاب پذیر

کنون چه گویم در حق آن سپهر سریر

که چون خداست به تکوین کائنات خیبر

اگر کنم به خدائیش شبهه زین تقصیر

هزار بار اتوب الیک یا تواب

شهنشا نظر مرحمت به ما واکن

به دهر فتنه و آشوب را تماشا کن

بیا به مسند شرع محمدی جا کن

طریقه نبوی را دوباره احیا کن

ز زنک شرک دل خلق را مصفا کن

ز انتظار برآور دگر دل احباب

تو پشت پرده غیب و جهان و کون و فساد

شد از فساد مهیای سستی بنیاد

ببین تعدی فرعونیان ذوالاوتاد

تمام بی‌خبر از ربک لبا المرصاد

تعال بالعجل ای هادی سبیل رشاد

بزن به پیکر شراره سوط عذاب

نگاهداری دین در کف اندرین اوقات

گرانتر است ز قبض حدیده محمات

کنند دعوی دینداری و به جنب فرات

عصاه امت جد تو ای ستوده صفات

به روز جمعه و هنگام ظهر و وقت صلوه

غریب و تشنه حسین را کشتند بر لب آب

نبودی آنکه ببینی چگونه بی‌کس و فرد

عزیز فاطمه عطشان به شامیان رو کرد

که ای گروه ز ایمان گذشته نامرد

مرا به این همه داغ و فراغ و محنت درد

سه حاجتست تمنا در این زمان نبرد

اگر کنید اجابت مرا ز راه صواب

نخست آنکه برای خدا دهیدم راه

کزین دیار به درد و فغان ناله آه

من ستمزده ا عترت رسول خدا

برم به شهر مدینه به جد خویش پناه

دوم ز تشنگی‌ام شد جهان به دیده سیاه

کنیدم از کف آبی علاج قلب کباب

سوم اگر نشود این دو مطلبم حاصل

به آب رحم سرشته است گر شما را گل

کجا رواست به یک کشته یک جهان قاتل

شده است کار من از زندگی دگر مشکل

چه می‌کنید مرا بیگنه چنین بسمل

بری کشتن من یک به یک کنید شتاب

به حاجت سیم آن گزیده یزدان

سپاه شام ببستند عاقبت پیمان

ولی وفا ننمودند لشگر عدوان

به تیر و تیغ و خدنک سه شعبه و پیکان

به سنگ و چوب و عصا و عمود و نوک سنان

زدند آن قدر از هر طرف که شد بی‌تاب

به جای دوش نبی بر سرزمین جا کرد

عزیز فاطمه بر روی خاک ماوا کرد

مکان به سینه او شمر بی‌سر و پا کرد

ز قلب خیر ناصبر و تاب یغما کرد

سرشک دیده (صامت) روان چو دریا کرد

نمود عالم ایجاد را تمام خراب

شمارهٔ ۶ - در مدح قاسم بن الحسن(ع)

باز شد اسپهبد فرو رد را پا در رکیب

برد افسر از سردی نهیب با یک نهیب

هد هد باد بهاری بانشاط و فرو زیب

بر سلیمان حسین آمد عبیر افشان ز جیب

شاهد گل بود متواری دو روزی از حجیب

باز بهره چهره‌آرایی عیان شد از حجاب

می‌زند بی‌قاره بر چین و خطاتل و دمن

خاک بستان را بود خاصیت مشک ختن

ای نگار اگر سری داری سوی سرو چمن

هان پریر و یاسمن بویابچم سوی چمن

تا ز شوق مداح داماد حسین شبل حسن

تو کنی ملک و ملک را واله و من شیخ و شاب

سیزده سال سلیل مجتبی قاسم که هست

همچو حد و باب خود یزدانشناس حق‌پرست

و چه هست از بیش و کم خرد و کلان بالا و پست

راه پیما از طفیلش از عده شد سوی هست

بخشش وی گر بگیرد روزی ارابلیس دست

گرددش برداً سلاما صدمه سوزان شهاب

صفوت آدم در او پنهان چو انفاس مسیح

صدق ابراهیم از او پیدا چه اخلاص ذبیح

تالی ایوب اندر صبر چون یوسف صبیح

ثانی یعقوب اندر حلم و چون احمد ملیح

چابک و چالاک و دانا و جوانمرد و فصیح

فخر جده مظهر جد مونس غم جان باب

نوجوانی سرو قدی سبز خطی بر دلی

گلرخی نسرین عذاری مه جبینی مقبلی

فتنه هر انجمن غارتگر هر محفلی

کرده خلق وی خدا از خوشترین آب و گلی

در زمین تربیت نادیده چون وی حاصلی

دیده دوران ز نوع خاک و باد و نار و آب

متصل با دوحه «کنت نبیا» ریشه‌اش

متحد با مست جام «من عرف» اندیشه‌اش

باده از خمخانه توحید اندر شیشه‌اش

جبر ایمان کسر اوثان چون نیاکان پیشه‌اش

پر دلی شیری ز شیران سواد بینه‌اش

صولتش از دیده شیر فلک بر بوده خواب

بر طبر خون لبش چشم و شفای هر علیل

خنده‌اش سرچشمه «فیما تسمی سلسبیل»

در مهابت بی‌بدیل و در شجاعت بی‌عدیل

خود یتیم و مام چهار و هفت آبا را کفیل

او ذبیح و کربلا کوی منی عمش خلیل

مادر وی هاجر دلخسته بی‌صبر و تاب

بر حسین در کربلا چون شش جهت را تنگدید

سوی خونخواری خیال کوفی دلسنگ دید

یک طرف در جانفشانی فرقه یکرنگ دید

بار هستی را به دوش خود کشیدن ننگ دید

چاه اندوه دل را مختصر در جنگ دید

لیک نامد در جدل از رخصت عم کامیاب

گشت در بحر تفکر غوطه‌ور اندوخیم

تا به یادش آمد از تعویذ باب محترم

در بر عم گرامی بود آن میمون رقم

شاه گفت ای سرو نو خیز بیابان الم

صبر کن تا حجله عیشتو را بندم به هم

حال کاندر این زمین داری به قتل خود شتاب

گفت قاسم دیده گریان که ای جان عمو

با من برگشته کوکب حرف دامادی مگو

گر بود لایق عموجان سخت دارم آرزو

تا به پایت سر نهم در حشر گردم سرخ رو

از غم بی‌یاریت آمد مرا جان بر گلو

نی بدل مانده است طاقت نه به جان مانده است تاب

کرد چون شهزاده آزاد رو اندر جدال

چار پور ازرق از شمشیر وی شد پایمال

سالخوردی همچو ارزق زان جوان خردسال

گشت به بسر آنگهی آن تار قهر ذوالجلال

رخنه اندر کاخ کفر افکند و برگشت از قتال

همره فتح و ظفر در نزد شبل بوتراب

شاه بهرخلعت قاسم در آن فتح و ظفر

خاتمش اندر دهان بنهاد و شد بار دگر

بر سپاه کفر سیف شیر یزدان حمله‌ور

عاقبت بارید تیغ و تیر چون ابر مطر

آنقدر بر جسم آن رعنا جوان کاورد پر

پیکر وی چون هما و توسن وی چو نعقاب

شیبه ابن سعد زد بر سینه پاکش سنان

بر زمین افتاد از زین برکشید از دل فغان

کی عمو دریاب قاسم را که از جور خسان

شد برادرزاده‌ات محروم از جان جهان

تا نگردیده است جان از جسم صد چاکم روان

چون یتمم پا به بالینم بنه بهر ثواب

شاهرا از ناله قاسم پرید از چهره رنگ

راه را بر قاتل قاسم به میدان بست تنگ

شد به روی نعش نوداماد وی مغلوبه جنگ

شیشه امید قاسم عاقبت آمد به سنگ

پیکرش شد پایمال فرقه بی‌نام و ننگ

شد دل (صامت) چو قلب مصطفی از غم کباب

شمارهٔ ۷ - فخر در مدح اهل بیت عصمت(علیهم السلام)

تا بود جان در بدن یا در دهن نطق مقالم

روز و شب مداح اولاد رسول بی‌همالم

فیض این منصب ز بی‌چون شد نصیب ماه و سالم

منت ایزد را که میمون و مبارک گشته فالم

مهر گردون فضایل اختر برج کمالم

خضروش اکنون به آب زندگانی برده‌ام بی

دم به دم معراج قرب کبریا را می‌کنم طی

در کمیت حق شناسی گرم جولانم پیاپی

یعنی از مدح رسول هاشمی با عترت وی

زندگی ابد بخشید حی لایزالم

گر به تکمیل اصول خمسه‌ام باشد تزلزل

یار تحصیل فروعم اندکی باشد تجاهل

شبهه ابلیس را از دل زدودم با توکل

بر ولای حیدر و آلش زدم دست توسل

تا ببخشد در صف محشر خدای لایزالم

گرچه از عصیان حریفی نیست اندر نشاتینتم

ور گناه و و روسیاهی شهره اندر خافقینم

چونکه خاک آستان شهریار عالمینم

چون سگ کوی عزیز حضرت زهرا حسینم

ایمن از حشر و جزا و نشر و میعاد و سئوالم

یادم آمد موسم جان دادن دلبند زهرا

آن زمان کافتاد از زین بر زمین مظلوم و تنها

دست و خنجر شمر بی‌دین شد به قتل وی مهیا

بر زمین بنهاد روی خود برای شکر یکتا

گفت کای صبح تمنای من و شام و صالم

شکر الطاف تو یا رب چو نکنم با این سعادت

کز وفا کردی نصیبم عاقبت فیض شهادت

کردم از خون گلوی خود وضو بهر عبادت

بذل جان تا بود ما را بوده دایم رسم و عادت

نی ز ترک سر بود اندوه در دل نی ملالم

من از آنروزی که بر کف سر گرفتم بهر سودا

از تو در عهد الست این روز را کردم تمنا

گر شود سر تا بپا جسمم نشان تیر اعدا

یا که بی‌غسل و کفن مانند تنم بی‌سر به صحرا

هر چه دردم بیشتر باشد فزونتر انفعالم

گر همیبارد به سر شمشیر چون ابر مطیرم

جمله را در ادعای دوستی منت پذیرم

و زدم چونان تسلیم و رضایت سر نگیرم

نیست جز یاد وصالت آرزویی در ضمیرم

نیست جز سیر جمالت ذکر و فکری در خیالم

چون سمند در هوایت گر کنم منزل در آتش

یا کنم هر ساعتی صد بار از تاب عطش غش

تیرباران حوادث را تنی دارم بلاکش

لیک هستم از گناه شیعیان خود مشوش

ساز فارغ در قیامت زین ملال ای ذوالجلام

وعده کردم تا فدا سازم براهت از وفا سر

در زمین کربلا گردد مرا صدپاره پیکر

این من و این کربلا این کوفیان با تیغ و خنجر

این سرو این پیکر من با جراحات مکرر

گر بگویم ور نگویم خود تو آگاهی ز حالم

این گلوی اصغر شماهه و آن نوک پیکان

این عروس قاسم و آن حجله گاه خهاک میدان

این دو دست حضرت عباس و آن شمشیر بران

این علی‌اکبر و آن حالت لیلای گریان

این فغان کودکان، آن ناله اهل و عیالم

این تن تنها من و نکوفیان و آن دلیری

این زمان بی‌پرستار منن و آن دستگیری

این ره شام خراب و آن زینب من آن اسیری

این نغل و زنجیر و زین‌العابدین با این حقیری

این سم اسب جفا این جسم در خون پایمالم

آن ره شام خراب آن کودکان مضطر من

آن رهبازار شام و عترت غم‌پرور من

آن نگاه مردم نامحرم و این خواهر من

آن یزید و شرب و چوب خیزران، این سر من

این سرشک دیده‌های (صامت) بشکته‌ بالم

شمارهٔ ۸ - در مدح حضرت موسی بن جعفر(ع)

ای ز شور نشئه دنیای فانی سرگران

سرگران از ساغر سودای صهبای جهان

از جهالت سود را بنموده سودا با زیان

بشنوی تا الرحیل همرهان از کاروان

کن علاج گوش هوش خویش از رنج صنم

چند روزی داده مهلت ز امتحانت کردگار

می‌زنی بربام گردون گاه کوس اختیار

گه سوی تفویض می‌رانی سمند اقتدار

می‌کنی گه میل سوی جبر و در پایان کار

نیک و بدرا مینهی در گردن جف القلم

آنکه داند از طبیعت اصل بود کن فکان

می‌کند این کار صنع کردگار لامکان

حرق را از نار بیند غرق از آب روان

قطع را از آهن و از معده هضم آب و نان

گو بمال از خواب غفلت چشم را اندک به هم

پس چرا شد آتش سوزان گلستان بر خلیل

موسی عمران نشد بهر چه غرق رود نیل

نامد اسمعیل از تیغ خلیل از چه قتیل

در نجات یونس از بطن سمک برگو دلیل

یا نما اذعان به ایجاد حدای ذوالنعم

صنعه اللهی که دارد در همه اشیا ظهور

کی شود مستور چون حورشید غیر از چشم کور

آنکه دارد کبریا را سعی در اطفاء نور

هست چون ابلیس از سر منزل توفیق دور

در وجود وی بود شایسته معنای عدم

کن علاج این غبار لغزش عمی بصر

از غوایت شو به اقلیم هدایت ره سپر

بهر تحصیل طریق مذهب اثنی عشر

سوی طور معرفت چون پور عمران کن سفر

شو به ظل رافت موسی بن جعفر معتصم

حضرت باب الحوائج عبد صالح رکن دین

نور چشم مصطفی شبل امیرالمومنین

قبله اسلام صاحب افسر ملک یقین

پیشوای شرع احمد مقتدای راستین

فخر مکه زیب زمزم اصل ارکان حرم

شمع مصباح و چراغ دوده عبدمناف

آنکه از تیغ زبان با زمره اهلی خلاف

چون علی کرده به حفظ شرع پیغمبر مصاف

گرنبد ذاتش معین موسی دریا شکاف

بود تا صبح قیامت جای او در قعریم

پنجه الله شکلش همچو حیدر بت‌شکن

صرصر قهرش بلای جان عباد وئن

شهریار عالم امکان ولی ذوالمنن

واقف پنهان و پیدا کاشف سر و علن

منبع جود و سخا سرچشمه فضل و کرم

کاظم الغیظی که حلمش کرده دین را پایدار

قدرت یزدان ز ایجاد وجودش آشکار

حارث ملک و ملک فرمانده لیل و نهار

مظهر ذات خدا اسرار غیب کردگار

باعث ایجاد خلق ماسوا از بیش و کم

مصدر صنع ازل دیباچه اصل قدیم

در دریای امامت معنی فرع کریم

رهبر دنیا و دین مجموعه خلق کریم

جنت موعود باقی مخزن علم حکیم

ماه برج طاوها سر سوره نور و قلم

صد چو موسی کلیم اللهش از بهر سئوال

مانده حیران «رب ارنی» گوی در طور جمال

گرچه یکتایی بود مخصوص ذات ذوالجلال

لیک ذات وی چو ذات کردگار لایزال

از تقرب مشتبه گشته حدوثش با عدم

در عبادت خامه «عبدی اطعنی» سالها

با خدای لامکن در کنج زندان آشنا

بسته همچو شیر در زنجیر تسلیم و رضا

هشت سال آن یوسف مصر شهادت مبتلا

تازد از دنیای فانی جانب عقبی قدم

از شرار ظلم هارون مشتعل شد پیکرش

گشت از زهر جفا کاهیده جسم اطهرش

در غریبی شد برون از جسم جان انورش

نی حبیبی به ببالین نی طبیبی بر سرش

مونس وی آه عالمسوز و اشک دم به دم

وقت جان دادن بسی از زندگی دلگیر بود

جان شیرینش ز فکر الفت تن سیر بود

ناله‌اش از بی‌کسی بسیار با تاثیر بود

کند اندر پا و اندر گردنش زنجیر بود

شد مسافر چون به جنت زین دیار پرالم

با زبان حال می‌فرمود با باد سحر

کای صبا نزد رضا اندر مدینه کن گذر

گو ندارد ای رضا باب غریبت نوحه‌گر

روی بالین پدر یک دم قدم نه ای پسر

در نگاه واپسینت کن مرا فارغ ز غم

داد در بغداد چون جان آن امام نامراد

چار تن حمال را هارون فرستاد از عناد

حجت حق را به روی نزدبانی جای داد

شیعیان پاک طینت جمع گشتند از وداد

تا به عزت دفن کردند آن امام محترم

داد از مظلومی نوباوه خیرالانام

زاده زهرا حسین بی‌معین تشنه‌کام

شاه مذبوح از قفا کز ظلم بی‌رحمان شام

در زمین کربلا کردند جای احترام

پیکرش را پایمال سم اسبان از ستم

شمر بی‌دین با لب عطشان ز جسمش سرگرفت

به جدل بی‌دین از او انگشت و انگشتر گرفت

ساربان از بند دستش بهر بند زرگرفت

(صامت) از بهر عزایش خامه و دفتر گرفت

او فکند اندر مصیبت لرزه بر لوح و قلم

شمارهٔ ۹ - در مدح حضرت امیرالمومنین(ع)

شام هجران است ای دل دیده امید دار

ای جگر خون شو ز جوی دیده خونبار بار

گریه کن ای چشم چون ابر بهاران زار زار

همچو من ای ناله نالان باش و بر گو یار یار

عاقبت گشتم ز هجر آن بت فرخار خوار

هر زمان سازد تنم را از یکی آزار زار

ای صبا بنما بکوی آن بت مهروی روی

رخصت گفتار اول زان مه دلجوی جوی

پس بدانگ گلچهره‌ام چون بلبل خوشگوی گوی

سرو قدم ز هجر ایسر و مشگین موی موی

آرزو دارم دمی زان زلف عنبر بوی بوی

کاش می‌بودم به پایت ای گل بی‌خار خار

تا مرا شد موی تو ای سر و سیم اندام دام

در جهان دیگر ندیدم از دل خود کام کام

گاهگاهی از محبت بر از این گمنام نام

قامت من چون الف بود و شد از آلام‌آلام

صبح رویم بی‌مه روی تو شد چون شام شام

روز بختم چون دو زلفت شد از این رفتار تار

هر که دل بر طره عنبر مثالت بست بست

سوی دام از گلستان چون طایر برجست جست

کشته تیر نگاه نرگست تا هست هست

عالمی را کرده از یک عشوه آنبد مست مست

هر که را دیدم گرفتراش نمی‌آرست رست

دام دلها گشته مویت حلقه حلقه تار تار

باز تا اینجا نبود اندر بر احباب باب

شد ز درد دوریت دور از دل بی‌تاب تاب

خشک شد از جوی چشم و دیده پر آب آب

چند در غفلت کند آن نرگس خوشخواب خواب

یا شبی در کلبه‌ام از مهر چون مهتاب تاب

یا مرا از مرحمت در ده در آن دربار بار

روزگاری بد دلم از لطف ای دلشاد شاد

نیست از آن روزگارتای جفا بنیاد یاد

از تغافل‌های نازت ای ستمگر داد داد

گر رخت از یک نظر داده دلم را داد داد

خانه احسان وی تا هست هی آباد باد

ور نداد افتد به دست حکم صاحب‌کار کار

شیر حق شاهی که چون شمشیر بیرون کرد کرد

رنگ رخ سرکشان را همچو کاه زرد زرد

تاب تیغش کرده جسم کافر دم سرد سرد

به ابراهم از آذرگر برون آورد ورد

هم نبردی هست او را گر شود نامرد مرد

او نهنگ بحر جنگ و لشکر کفار فار

سروری کز سروری بخشیده بر اورنگ رنگ

کرد با ابطال با تیغ دو سر در جنگ جنگ

دهر را بر مشرکین کرده چو گور تنگ تنگ

توتیا از برش شمشیرش ز صد فرسنگ سنگ

هست شخص بیهما الشراهمی از ننگ ننگ

هست ذات بی‌مثالش را همی از عار عار

ذات او نابود ذات حضرت معبود بود

از کف دریا نوالش در جهان موجود بود

هر کجا تیغ شرربارش شرر افزود زود

شد بلد از جسم و جان دشمن مردود دود

از برای دوستانش آتش نمرود رود

از برای دشمنانش مشتعل چون نار نار

ای ز نور عارضت در دیده پر نور نور

در گدایی از گدایان درت مشهور هور

روزگار دشمنت را علت ناسور سور

دوستداران تو در کونین ز درد دور دور

خیل غم آورده شاها بر من بی‌زور زور

در تعطل تا شدم با نفس بد هنجار جار

تا بود اندر نوشتن دال دال و ذال ذال

تابود از بهر مدت ماه ماه و سال سال

تا بود اندر تلون زرد زرد و آل آل

تا بود مانند (صامت) گنگ گنگ و لال لال

طایر بخت محبت گیرد از اقبال بال

نخل عمر مغبضت آرد ابر دیار یار

شمارهٔ ۱۰ - در توحید و مدح ائمه طاهرین علیهم السلام

افراخت علم پادشه گل به چمن باز

فردوس صفت گشت همه تل و دمن باز

بلبل به چمن شور در افکنده چون من باز

باد سحری آمده در ملک ختن باز

وز مشک ختن کرده جوان دیر کهن باز

گلزار و گلستان همه شد احمر و ارقط

برخیز ز جا ساقیکا چیست تعلل

بردار نوا مطربکا چند تحمل

می ده به قدح ساقیکا چیست تسلسل

هی ساز نماز مطربکا نغمه چو بلبل

بی عیش و طرق حیف بود وقت گل و مل

کو ساقی و کو ساغر و کو مطرب و بربط

از قعهده سر کرده غزل کبک به کهسار

وز باغ رسد ناله قمری به غم سار

اندر شکرستان شده طوطی شکر خار

چون بلبل شوریده خوش آهنگ به گلزار

سارنج چو ععق بودش شور و نواکار

از سره و سرخاب شنو طنطنه بط

در فیض کف ابر ببین بخش بی‌حد

کز جوهری قدرت خود قادر سرمد

پر کرد مر این حقه اغبر ز زبرجد

یاقوت و در و لعل و گهر زمرد و بسند

حق باد نگهدار جهان از نظر بد

از مند مطرا شد و از بس که منشط

سوسن چو من اندر چمن حمد الهی

گویاست به شکر نعم نامتناهی

آن شاه که بخشد به جهان افسر شاهی

هر ذره به جود و کرمش داد گواهی

چتر شبهی افراشته از ماه به ماهی

خلاق سفید و سیه و پیر و محطط

اکنون زنم از نعت رسول عربی دم

گویا شوم از مدحث پیغمبر اکرم

مقصود ز ایجاد همه عالم و آدم

بدر ز من و صدر رسولان مکرم

با واو وجودش شده چون میم عدم خم

شد عالم ایجاد یکی قطره از آن شط

بر نعت نبی مدح علی باز کنم وصل

از بعد پیمبر جو وصی است بلافصل

از رحمت دادار دو شاخند ز یک اصل

از مدحت او چار کتابست به یک فصل

اسلام ز صمصامش پاینده شد و حصل

نی ممکن و نی واجب بل آمده اوسط

پس حضرت زهرا گل گلزار نبوت

آن کوست به بیدای جهان لاله رحمت

آن سرو چمان چمن عفت و عصمت

خورشید حیا شمع شبستان امامت

گر او نبود شافعه روز قیامت

پس خامه تقدیر به جرم که کشد خط

زان بعد حسن عامر معموره تعلیم

سبط نبی و سر نبی معدن تحلیم

اول سخن حرمت و دیباچه تحریم

مجموعه والایی و مقصوره تعظیم

پا تا بسر اندر ره حق آمده تسلیم

در صبر از آن روز ز خدا یافته سر خط

از بعد حسن هست حسین سید اخیار

آرام دل فاطمه و احمد مختار

شمع شهداء نور هدی حامل اسرار

مقصود ز ایجاد بهشت و غرض نار

قندیل ملک را همه در بارگهش بار

جبریل امین را در او منزل و مهبط

پس سید سجاد که از فرط تهجد

شد ختم بر او نامه توفیق و تعبد

در زهد بود سرور اقلیم تزهد

قائم به قیام و به قعود و به تشهد

با نفس همه عمر به خصمی و تجاهد

بر دیده شیطان ز عبادت زده مشرط

پس مخزن علم نبوی حضرت باقر

از لوث معاصی چو پدر طیب و طاهر

بر شرع نبی از دل و جان حافظ و ناصر

دانای علوم و حکم باطن و ظاهر

از تیغ زبان بر همه کس قالب و قاهر

وز سابقه بر هر چه سلیطه است مسلط

س جعفر صادق لقب آل محمد

شمس فلک قدر و گل گلشن احمد

چون والد خود ماجدود چون جد خود امجد

در مرتبه نور نظر ابیض و اسود

پنهان به طواف در او شاهی سرمد

مفتاح یقین داعی دین ماهی مسقط

زان بعد بود موسی کاظم که کظیم است

همروی کلام الله و همنام کلیم است

در انفس و آفاق قوام است و قدیمست

احیا چومسیحا ز دمش عظم رمیم است

حادث بود اما بنظر مثل قدیم است

نی نی قدم اینجا غلط است و حدث اغلط

اکنون بسرایم سخن از قبله هفتم

هرچند که بیرون بود از فکر و توهم

در وادی عقلش شده عقل عقلا کم

آری چه فزاید اثر قطره بقلزم

از مدح رضا بست خرد لب ز تکلم

ختم سخن از مدح جنابش شده احوط

اکنون بتقی باز کنم دست تضرع

ظاهر کنم از دوستش رسم تشیع

دارای سخامندی و کالای تمتع

ملک و ملک از هیبتش ایمن ز تزعرع

از کف جوادش شده بنیاد تبرع

در محکه‌اش پیر خرد طفل مقمط

زان بعد نقی شمه ایوان نقابت

آن در گرانمایه دریای سخاوت

در حل عقود است چو احمد به کذاوت

در جهد جهود است چو حیدر به قضاوت

مهرش مطلب از دل پر بغض و قساوت

او را چه کند مبغض مجهول مخبط

دیگر حسن عسگری آن شاه فلک جاه

کش عسگر نصرب بود از ماهی تا ماه

قطب فلک حشمت منصور من الله

جبریل امینش شرف حاجب درگاه

در ملک عبودیت و در کون و ملکان شاه

بر کسوت وی همت وی آمده مخیط

پس حضرت حجه خلف صدق پیمبر

دلبند علی فاطمه عصمت حسنین فر

سجاد سخا جان و دل باقر و جعفر

چون موسی و مانند رضا سید و سرور

همشان نقی و تقی و همسر عسکر

(صامت) به امامت بنما ختم مسمط

شمارهٔ ۱۱ - در مدح شهاب ثاقب علی بن ابی‌طالب(ع)

جهان فرتوت باز چمید زی فرهی

کدورت فصل دی نهاد رو بربهی

چمان شد اندر چمن دوباره سرو سهی

بشیر فرورد داد به بلبلان آگهی

که گل بسر بر نهاد دوباره تاج شهی

فغان و آشوب را کنید از سریله

کشیده خیل طیور به گرد هم دائره

به دشت زردشت و ارچکاوک و قبره

نوای پا زند و زند کشند از حنجره

چون مقربان قمریان ز میمنه میسره

به گوش انسان زنند صغیر ما اکفره

فکنده بلبلل به باغ ز یک طرف بلبله

اگر چه ضحاک دی به حیله و رنگ و ریو

گرفت اورنگ جم زمانه را شد خدیو

فر فریدون گرفت جهان چو گودرز و گیو

و یا چو رستم که رفت به جنگ اسپند دیو

نمود از جا بلند سیامک آسا غریو

فکندش اندر بدن سپند سان و لو برای او

بهار را با خزان ره جدل بود تنگ

یکی به هیبت هژیر یکی به هیئت پلنگ

به خون هم لاله‌گون نموده در جنگ چنگ

ز چهره روزگار پریده از بیم رنگ

که تا که افتد ز پا سر که آید به سنگ

رود که زین رستخیز رهد که زین غایله

که ناگهان از فلک رسید جیش حمل

شهاب ریزان سحاب شد از تگرگ اجل

به رجم دیوان همی به پیشه کوه و تل

به قلب ایشان فکند تزلزلی از جدل

چنان که شیر خدا بر در جنگ جمل

به کاخ کفر او فکند ز تیغ خود زلزله

وصی خیرالبشر سمی یزدان علی

قوام کون وجود نظام کیهان علی

مدیر قانون شرع مدار ایمان علی

به حصر قل مایکون ولی سبحان علی

بطون اهل الکتاب ظهور فرمان علی

به شان او فاتحه به نام او به سلمه

چو ذات یزدان جدا ز ضد و ندوشیبا

مفاد اسوار غیب رموز لاریب فیه

الا فصلوا علیه و آله والبنیه

که هست وجه اللهی به حضرت او وجیه

بسر الا علیم به معنی لافقیه

ز فته او گشته حل دقایق مشکله

شهی که اندر غدیر به حکم حی قدیر

گرفت بازوی او شه بشیر و نذیر

نمود بر کائنات همه صعیر و کبیر

که کرده بر مومنان خدا علی را امیر

صلاح شادی زدند تمام برنا و پیر

که بخ‌بخ از این مقام خوشا به این منزله

چو شد تعلق‌پذیر اراده کردگار

به هستی آب و خاک به خلقت باد و نار

که معنی کنت کنز شود به خلق آشکار

زمین شود مستقر زمان شود برقرار

نهال توحید را عیان کند برگ و بار

شد از وجود علی مشیتش حامله

وجوب را گر بود تمکن اندر لباس

وجود او را وجود خرد نمودی قیاس

برم سپاسش که او برد خدا را سپاس

سفائن کن فکان بوی سواحل شناس

کمیت ایجاد را عنایت او عطاس

عروس اسلام را اطاعتش مرسله

زهی امامی که هست ز قدر والای او

قبای امکان قصیر به قد زیبای او

بود به دست قضا سواد امضای او

سر اطاعت قدر نهاده بر پای او

کراهی بنگرد اگر به سیمای او

شود هبوطش صعود سوانح نازله

تبارک الله از آن خدای کت آفرید

که کارت از بندگی کنون به جایی رسید

که تفعل و ماتشاء و تحکیم ما ترید

چه از صغار و کبار چه از سیاه و سفید

به درک اوصاف او کسی نیارد رسید

که کار فقه و اصول نباشد این مسئله

چرا سوی کربلا شها به این عز و جاه

نیامدی چون حسین گرفت با اشک و آه

صغیر ششماهه را ز خیمه چون قصر ماه

به جانب کوفیان ببرد در رزمگاه

بگفت رحمی کنید که مانده‌ایم ای سپاه

من و همین شیر خوار به جای یک سلسله

زده تک تشنگی شراره بر پیکرش

ز بس که ناخن زده است به سینه مادرش

نه هوش مانده بسر نه تاب در پیکرش

از این فراتی که هست ز جده اطهرش

چه باشد ارتر کنید لب الم پرورش

که با اجل نبودش به جز کمی فاصله

در آخر از پی کسبی شهنشه حق‌پرست

چو دید ین قوم را ز ساغر کفر مست

نمود او را بلند به نزد آن خلق پست

چو مصحف کردگار گرفت بر روی دست

ولی فتاد آن زمان برکن ایمان شکست

که از کمان برگشاد خدنک کین حرمله

چو حلق آن بی‌زبان درید تیر عدو

به بازوی شاه کرد گلوی او را رفو

به خنده لب بر گشاد که داشتم آرزو

شوم به راه پدر ز خون خود سرخ‌رو

به سوی باغ جنان شدم روان کامجو

که تابه (صامت) دهم به روز محشرصله

شمارهٔ ۱۲ - در مدح حضرت امیرالمومنین(ع)

ای کشور هستی را از صبح ازل مالک

معراج حقیقت را تا شام ابد سالک

وجه الله باقی تو باقی همگی هالک

در فرش خدیو کل در عرش علی ذلک

از تو به وضوح آمد موجودی هر معدوم

تا ذات تو را یزدان از پرده برآورده

وز آیت رحمانی معجون تو آورده

آن گونه که خود اعلی نام تو علی کرده

تو مالک و ما مملوک تو خواجه و ما مرده

ما نقطه و تو پرگار تو حاکم و ما محکوم

اسرار لدنی را تو مقطع و تو مبدا

احکام الهی را تو واقف و تو دانا

کونین و مافیها یک قطره از آن دریا

اما زینت وحدت از صورت تو پیدا

آثار الوهیت از فطرت تو معلوم

ز آن روز که تویی علت اشیاء همگی معلول

بی‌طاعت تو طاعت از کس نبود مقبول

تا آنکه کند ذرات اوصاف تو را مفتول

از بس که بود بیرون ادراک تو از معقول

کس را ز صفات تو حرفی نشود مفهوم

از مصحف رویت عقل خوانده صفت باری

کز عفو تو بر اجرام بندد ره ستاری

ما و تعب و خذلان ما و کرب و خواری

گر رایحه فضلت کس را نکند یاری

کی شامه وی گردد از بوی جنان مشموم

ای بر حسب خلقت ما صادر و تو مصدور

قایم به وجود توست ذات عرض و جوهر

تو گنج و جهان مخزون تو روح و جهان پیکر

روح‌القدست دربان ملک و ملک چاکر

بی‌رخصت تو هرگز رزقی نشود مقسوم

تا در نجفت گردید ای نور خدا مسکن

موسی ز شبانی شد از پرتو تو ایمن

تا کی به جواب ما گویی ارنی را لن

از خاک نجف بردار سرای ولی ذوالمن

در کرب و بلا بنگر بر حال شه مظلوم

ریحانه پیغمبر در خاک وطن کرده

خار و خس صحرا را پیرایه تن کرده

بادش ز غبار ره بر جسم کفن کرده

مرغان هوا او را سایه به بدن کرده

پرخون سروی بر نی از سنگ خسان مرجوم

در یاری اطفالت ای شاه سعایت کن

بر سوی غریبان روی از بهر سعادت کن

طفلان حسینت را از لطف رعایت کن

از زینب دلخونت برخیز و حمایت کن

مگذار که گیرد شمر چادر ز سر کلثوم

اهل حرم خود را در کوفه ببین حیران

در کوفه ویرانه از دربدری گریان

دارند با ولادت آخر به تصدق نان

با آنکه نشد هرگز یک لحظه که در دوران

گردد ز در جودت یک مستحقی محروم

از بس که حریم تو در چشم خسان خارند

در دست سپاه ظلم مغلول و گرفتارند

بر پشت شتر عریان اندر سر بازارند

با طعنه یکی گوید از مردم تاتارند

با خنده یکی گوید هستند ز اهل روم

ای شاه نجف (صامت) هستی چو تو مولایش

پیرایه عصیان را مپسند به بالایش

آخر چو اجل سازد در خاک لجد جایش

خواهد به نجف باشد در کوی تو ماوایش

از قرب جوارت شاد بنما دل این مغموم

شمارهٔ ۱۳ - در مدح حضرت علی بن موسی الرضا(ع)

باز شد پیکر زیبای چمن اطلس پوش

شد دمن دفتر ما نی ز خطوط و زنقوش

گشت از دیبه چبن دامن صحرا مفروش

زلف سنبل زدم باد چه عهن المنفوش

هم ریاحین شده عطار صفت عطرفروش

هم به شهلایی شد نرگس شهلا موصوف

شد هلا موج زنان خون شقایق در باغ

لاله در راغ برافروخت ز هر گوشه چراغ

همچو مستی که کند ترز بط باده دماغ

کرد از شیشه وحدت می گلگون با یاغ

باغ را گشت ز نو باد بهاری به سراع

چو غریبی که کند یاد مقام مالوف

ید و بیضای کلیم است ترا اگر منظور

به شبستان گلستان به چم و بین کز نور

کوه و صحرا همه شد مشعله افرو چه طور

شد ز معموری گیتی همه بیت‌المعور

هم گل از زمزمه بلبل نالان مسرور

هم ز رعنایی گل بلبل شیدا مشعوف

قهقه کبک دری می‌رسد از تحت به فوق

به هزار آوا دمساز هزاران از شوق

واشه زین شاخ به آن شاخ بپرد از شوق

صف به صف طوطی کان صفزده جوق اندر جوق

کرده درگردن خود قمری در بستان طوق

بسته چون صوفی هدهد به سر عمامه صوف

یار شد یار دگر یار چو بخت مسعود

به غنیمت بشمار این دو سه روز معدود

لاتکن قط علی نعمت رب لکنود

ساز چون سوسن آزاد هلاساز درود

تاب ده رشته اوصاف چو عقد منضود

به شهی کو به غریب الغربا شد معروف

خامس خامس اصحاب کسا فخر تبار

که ز بس مرتبه و جاه و جلال و مقدار

ذات او شد به صفات احدیت معیار

هست در عالم کن از همه جا بر همه کار

ناهی جمله نواهی چو خدای قهار

آمر کل اوامر چه خداوند روف

آیت باهره لطف خدای اعظم

حجت قاطعه صانع اوصاف امم

کعبه اهل وفا زیب صفا فخر حرم

پیش رایش بزنند ارز نکو رائی دم

هر دو گردند به بدنامی ظلمت توام

مهر و مه تا بابد این ز خسوف آن ز کسوف

ای عبادالله در ملک عبودیت شاه

غیر شخص تو نبرده است ز ماهی تا ماه

ز عبودیت در ملک ربوبیت راه

محرم راز خدایی و خدا هست گواه

ز خدا خواندنت آدم به خداوند پناه

که سلامت گذرد عقل از این راه مخوف

تا تو را آمده در ملک خراسان ماوا

طوس فردوس برین گشت و نهالش طوبی

عرش یکتا به طواف در تو صبح و مسا

گشته با این عظمت ازره تظعیم دو تا

به ثنای تو زبان همه اشیا گویا

به رضای تو رضای همه عالم موقوف

تا تو در کشور هستی زدی ای شاه قدم

آمد از جود تو در عالم موجود عدم

ای حدوثی که ز سیمای تو پیداست قدم

گر ز جد و پدرت چرخ جدا کرد چه غم

هرگز از حرمت قرآن نشود چیزی کم

ز جدا کردن اوراق وز تقطیع حروف

با چنین رتبه ز مامون دغا کی شاید

که پی قتل تو انگور به زهر آلاید

وز تف زهر ز حلقوم تو خون پالاید

حضرتت هم به کسی شکوه او ننماید

آری آری چو تویی حجت یزدان باید

که کریمی و رحیمی و رئوفی و عطوف

ریخت زهری فلک پیر به پیمانه تو

آتشی زد غم ایام به کاشانه تو

که شدند عاقل و مجنون همه دیوانه تو

ای به قربان تو و آه غریبانه تو

من بگویم ز کدامیم غم و افسانه تو

که گذشته است یکایک ز کرور و ز الوف

ای نبی قدر و علی رتبه و زهرا تمثال

حسنی خوی حسین خلقت و سجاد خصال

باقر و صادق و موسی منش اندر همه حال

گر ترا شد جگر از زهر خون مالامال

به رخ جد تو بستند خسان آب زلال

گوش کمن خواهی اگر یافت از آن حال وقوف

در وطن جمعیتی داشت فلک زد بهمش

کوفیان تا بفزایند ستم بر ستمش

بهر مهمانی بردند برون از حرمش

جانب کرب و بلا با حرم محترمش

عوض آنکه گذارند سر خود قدمش

«جلس الشمر علی صدره فی عرض الصفوف»

نازپرورده تنی را که چون جان داشت نبی

به جهان زینت آغوش رسول عربی

یک جهان تشنه به خونش همه خونخوار غبی

گشت چون مصحف اوراق ز هر شیخ وصیی

بس که از قهر زدندش ز سر بی‌ادبی

به سهام و بسنان و بر ماح و به سیوف

این قدر شد حرم جد تو در دوران خوار

که بمانند اسیران ختائی و تنار

همه گشتند به جمازه در انظار سوار

ببر پیر و جوان شهره هر شهر و دیار

همه خونین جگر و دربه در و زار و نزار

همه بی‌مونس و غمخوار و غریب و ملهوف

منم آن (صامت) گمنام که در دار سرور

همچو عنقا شد در قاف زاعیان مستور

سر سوا زده‌ای دارم و یک عالم شور

ز عزای پسر فاطمه تا یوم نشور

مکن ای داشته بر آتش ما دست ز دور

به ثنای دگران عمر گرامی مصروف

شمارهٔ ۱۴ - در مدح ماه بنی‌هاشم حضرت عباس(ع)

ای که ناورد دلیران را ندیدی در نبرد

چهره‌ات از جمله شیران نگردیده زرد

خواهی ار بینی به دوران سپهر لاجورد

کیست هنگام جدل در وقعه ابطال مرد

بین به جنگ قوم کوی مردی عباس را

بهر امداد برادر چون برون شد از خیم

آن یگانه مظهر قهر خدای ذوالنعم

سر نهاد از فرط استعجال بر جای قدم

گشت گردونی پی تعظیم نزد عرش خم

تا ثنا بسرود شاه آسمان کرباس را

کی گرامی گوهر دریای تعظیم و شرف

ماهتاب بی‌خسوف و آفتاب بی‌کسف

این همه لشگر به قصد قتل تو بربسته صف

چند باید زد بهم از حفظ جان دست اسقف

چند باید ناس دیدن طعنه نستاس را

رخصتی خواهم که در راه تو جانبازی کنم

شویم از جان جهان دست و سرافراز بکنم

همچو باراناندر میدان سبکبازی کنم

با دم شمشیر و پیکان بلا بازی کنم

از شهابت تیغ سوزم لشگر خناس را

شاه گفت ای پر هنر شیر نیستان یلی

ای مراد در هر محن خیرالمعین نعم الوالی

من بر تبت چون پیمبر تو به رفعت چون علی

گر رود از دست من چون تو جوان پردلی

فرق امیدم به سر ریزد تراب یاس را

گر توانی بی تانی کن سوی میدان شتاب

کن عدو الله را انذار از بئس العذاب

وز نصیحت نائمان جهل را برهان ز خواب

هم برای کودکان تشنه کن تحصیل آب

هم برون کن از صدور اشقیا وسواس را

آن به سقایی سپاه تشنه کامان را کفیل

جانب نمرودیان رو کرد مانند خلیل

سد راه وی شدند از آب آن قوم محبل

بردرید آن زاده میراب حوض سلسبیل

با غضب از هم صفوف قوم حق نشناس را

کرد از بس کشتزاران حق‌ناشناسان فوج فوج

معنی جذر اصم را ظاهر اندر فرد و زوج

هست مردانه وی سوی شط بگرفت اوج

شط ز شادی سوی شه بنمود رو برداشت موج

همچون دریا در کنار خود چو دید الیاس را

مشک را آن وبافا پرکرد از آب فرات

خواست از خوردن آب آورد بر تن حیات

عقل هی زد کز وفا دور است ای نیکوصفات

از لب خشک حسین یاد آر کز بهر نجات

پر کنی از سلسبیل مرگ جام و کاس را

دیده تر با لب خشک از فرات آمد برون

شد محیط نقطه توحید کفر از حد فزون

آن شرار ناز قهر قادر بی‌چند و چون

تا نماید بیرق شیطان پرستان سرنگون

تیز کرد از بهر کشت عمر عدوان داس را

بسکه ببرید و درید و خست بربست و شکستِ

سرکشان را سینه و سر حنجر و در پا و دست

پردلان را از سرزین کرد بس با خاک ست

تیغ آن شهزاده آزاده یزدان پرست

گشت از تندی و تیزی طعنه زن الماس را

او به فکر آب سوی خیمه توسن تاختن

خصم بدخو بهر قتلش گرم تیغ انداختن

چرخ اندر کجروی تا کار او را ساختن

شد چه نراد کواکب مایل کج باختن

بشکند جوش ثعالب صولت هرماس را

پس همای اوج عزت گشت مقطوع الیدین

دید بند مشک بر دنندان گرفتن فرض عین

ریخت آبش را قضا بر خاک چون با شورشین

بر زمین افتاد از زین ملتجی شد بر حسین

خواند بر بالین خود شاه مسیح انفاس را

شاه دین آمد بسر وقت تن غم پرورش

بهر دلجویی گرفت اندر سر زانو سرش

حضرت عباس خون جاری شد از چشم ترش

با برادر یک سخن گفت و بدل زد اخگرش

کای ز داغت شعله بر جان تاب در تن پاس را

تو نهادی بر سر زانو سر من از وفا

تا که بر دامن نهد راس تو ای بی‌اقربا

(صامتا) بین گردش این واژگونه طاس را

شمارهٔ ۱۵ - در مدح فرزند امام حسن مجتبی(ع)

ای ز بساطقرب از بسکه گشته مست

گاهی کشیده پای گاهی فشانده دست

افتاد بی‌خبر از وعده الست

از اوج لامکان در این حضیض پست

تا کی وصال دوست جوئی بسر سری

چون کردم پیله کار بر خود گرفته تنگ

آئینه ضمیر کرده به زیر زنگ

گه با زمین به صله گه با فلک به جنگ

پوئی گهی ز روم جوئی گه از فرنگ

اوضاع قیصری فر سکندری

از زهر مهر دهر رو تر مکن مذاق

کز تلخی افکند بر جانت احتراق

اندازدت به حسم و جان بانک الفراق

تا بهر تو رسد تریاق از عراق

ماند ز تو به جای بی‌روح پیکری

تا می‌کند به جان آب روان بجوی

این نوشدش به میل آن ریزدشبه روی

یک جا که ماند یافت تغییر رنگ و بوی

وصف ثلاثه راستگردد به شان اوی

نفرت کنند از او هر خشک و هر تری

از یک قبیله بود احمد و بو برای اوب

هر دو به هم قرین در نسل و در نسب

می‌بود هر دو را فخریه بر عرب

این در لهیب نار گردید ملتهب

وان بر سهپر کوفت کوس پیمبری

انعام عام دوست هر صبح و هر مسا

مارا بخوان غیب دایم زند صلا

باری ز جای خیز و ز بهر التجا

بنما رخ نیاز بر سبط مجتبی

قاسم کزو بپاست دوران سروری

شاهی که بر رسول بهتره نبیره بود

سر خیل اقربا فخر عشیره بود

محبوب عالم از حسن السریره بود

کالشمس فی‌النهار در شام تیره بود

بل کرده آفتا زو کسب انوری

در شاهزادگی بر خلق شاهیش

گردن به طوق طوع مه تا به ماهیش

او شاه و کائنات یکسر سپاهیش

پنهان به جسم و جان فر الهیش

ظاهر ز فطرتش آثار داوری

«یکفی بفخره فی الکون والزمن»

دامای حسین(ع) فرزندی حسن(ع)

مویش گرگره گیسو شکن شکن

از مشک یک ختا از نافه یک ختن

لعلش چون آب خضر در روح پروری

نزد دعای او چرخ افکند سپر

زیر زمانه را ز ورش کند ز بر

آن را که تیغ او اینجا رسد بسر

گردد ز بیخودی آنقدر سقر مقر

بخ بخ از این هنر و از این دلاوری

چون نار قهر او برگیرد اشتغال

سرمه صفت شود از صولتش جبال

از مشرق و جنوب تا مغرب و شمال

از عسرت مکان و از تنگی مجال

جولانگهیست تنگ وی از صفدری

روزی که بر حسین روزگارتنگ

قامت به یاریش آراست بهر جنگ

تعویذ باب را بگرفت روی چنگ

جسمی ز جان ملول جانی ز تن به تنگ

آمد بر عمو با آه آذری

گفت ای ز کائنات شخص تو انتخاب

بنگر به سر خطم از باب مستطاب

ده بر شهادتم اذن ای فلک جناب

شاه از سرشگ ریخت اجام به آفتاب

با آن یتیم گشت در ذره پروری

بنمود بزم عیش از بهر او بپا

از خون دل گرفت بر دست او حنا

پوشید از کفن بر قامتش قبا

او را روانه کرد در حجله عزا

پس زهره را سپرد در دست مشتر

ننشسته بد هنوز در پیش نوعروس

کز دشت ماریه زان لشگر مجوس

بر گبند سپهر پیچید بانک کوس

مایوس از عروس برخاست به افسوس

گفتی مگر سپند جسته ز مجمری

آمد به معرکه چون مهرمنجلی

شد کربلا احد و آن نوجوان علی

کاری به خصم کرد از تیغ پردلی

زوریبکار برد ین فارس یلی

کان روز تازه کرد آئین حیدری

ازرق به رزمگاه مانند شیر نر

آمد به جنگ وی با چهار تن پسر

آن شبل مرتضی با تیغ شعله ور

هر پنج را بداد اندر سقر مقر

پس راند در خایم خنک مظفری

آه از تف عطش افتاد در تعب

کرد از عم گرام آب رون طلب

خاتم به جای آب شاهنشه عرب

اندر دهان او بنهاد تشنه لب

سوی جدال کرد روی برابری

از کوشش زیاد آن طفل خورد سال

افتاد از مصاف واماند از جدال

بی‌رحم کافری ز آن فرقه ضلال

زد تیغ بر سرش در عرصه قتال

کز پا فتاد و کرد در خون شناوری

مظلوم کربلا آمد چون بر سرش

می‌خواست تا کشد قاتل به کیفرش

مغلوبه گشت جنگ در روی پیکرش

پامال سم اسب شد جسم اطهرش

فریاد (صامتا) زین چرخ چنیبری

شمارهٔ ۱۶ - در مدح شهاب ثاقب علی بن ابیطالب (ع)

ساقیا عید غدیر آمد به مستان زن صلاتی

در جهان افکن ز شور باده از نو هوی وهایی

در شط می آشنایان را ز شادی ده شنائی

گر به طاق ابروی خود می‌پسندی مرحبایی

مرحبا صد محربا با نغمه و شور و نوائی

زهره‌سان بر چنگ زن یکره به قانون طرب چنگ

شد بهار و ساحت گلشن گرفت از نوجوانی

داد اموات چمن را خضر ابراز مهربانی

از محیط «کیفُ یحیی الارض» آب زندگانی

کرد قمری جا به شاخ سرو بهر زند خوانی

با ملاحت بوالملیح از خواندن سبع المثانی

شست از آئینه اسلام چون تیغ علی زنک

یک تاز عرصه امکن علی کزحکم یزدان

جبرئیل از بهر احمد در غدیر آورد فرمان

کی به معنی صورت واجب رسول ملک امکان

از پی تکمیل امر دین و حفظ شرع ایمان

از برای ابن عم خود بگیر از خلق پیمان

در خلافت ده امیرالمومنین را جا باور نک

پس به تعجیل از برای امثال امر سرمد

نصب منبر از جاز اشتران فرمود احمد

عقل اول تا مجسم سازد آن روح مجرد

بازوی شیر خدا شد زینت دست محمد

کرد از من کنت مولار کن ایمان را مسدد

داد دین را از وجود زوج ز هر ازینت و رنگ

حاضران کردند چون حکم رسول الله اصغا

نعره شادی به گردون شد بلند از پیرو برنا

کرد بیعت با امام المتقین اعلی و اذنی

شد زبان بهر مبارک باد آن را سرا پک

دیگری درد کر بخ بخ تا به شادی گشت گویا

گشت «انعمت علیکم نعمتی» بازیب و فرهنگ

یا علی ایمهر لاهوتی مقام از چهر رنگین

شهریار کشور ناسوت ز استقلال و تمکین

ایهژ بر سالب غالب که اندر بیشه دین

مصطفی را یار بودی در رواج دین و آئین

فارس بدر و جمل برهم زن احزاب و صفین

کز ازل بر قد چالاکت رسا شد جوشن جنگ

این قدر بر گردن گردان زدی شمشیر بران

این قدر دادی کمیت جهد را در جنگ جولان

جسم ابطال عرب را ساخت با خاک یکسان

سرکشان را ساختی سرابقد چونگی غلطان

تا ز بازوی یداللهی به دار الملک امکان

کار را از شش جهت کردی به عباد و ئن تنک

بر کمر جوزا صفت تا تیغ وزین بر باره بستی

بهر قلع و قمع نفی و شرک بر دلدل نشستی

با وجود آنکه ننمودی به دشمن پیش‌دستی

پشت مر حیرانه تنها اینکه در خیبر شکستی

هر کجا بد سرکشی یا کافر و یا بت‌پرستی

منهزم شد از دم تیغ کجت فر سنگ فرسنگ

بوالبشر شد مفخر از چون توا بنی در ابوت

جست ابراهیم از جودت ره و رسم فتوت

بست ختم انبیا همراه تو عقد اخوت

از کف پای تو امضا یافته مهر نبوت

در کجا بودی شها کز عدل و انصاف و مروت

باز گیری خون عباس خود از کافر دل سنگ

آن زمان کاندر لب شط فرات آن ماه سیما

رفت تا آبی برا تشنگان سازد مهیا

یادش آمد از لب خشک حسین دلبند زهرا

تشنه لب پر کرد مشک آب و شد بیرون ز دریا

هر دو دست وی جداکردن از تن قوم اعدا

مشک بر دندان گرفت و در خیم بنمود آهنگ

از حسد راضی نشد دوران که آن مهر جهانتاب

بر حریم عترت طه رساند جرعه آب

تیر پران از کمان کوفیان گردید پرتاب

مشک را خالی نمود از آب زان تیر و از این آب

گشت سقای حسین از خجلت اطفال بی‌تاب

زندگی را دید بهر خویشتن آن باوفا ننگ

بر زمین افتاد و خلق کوفه با شمشیر و خنجر

حمله‌ور گشتند بهر قتل عباس دلاور

زد به فرق وی یک گرز و یکی تیغش به مغفر

وز هجوم دشمنان نوباوه ساقی کوثر

کرد بابک یا اخا ادرک اخا سوی برادر

بر سر عباس راند از خیمه شاه تشنه لب خنک

پس گرفت از خاک بر زانو سر او را به زاری

با زبان حال جوی خون نمود از دیده جاری

کای پناه بی‌کسان قربانی در گاه باری

این قدر بر سر تو را می‌بود شوق جان‌نثاری

تا چنین یکباره بستی از برادر چشم یاری

ساختی همدم مرا با ناله چون مرغ شباهنگ

خیز کاندر این زمین بعد از تو شور و انقلاب

من تن تنها و خلق شام بی‌حد و حساب‌ست

در حرم چشم سکینه منتظر از بهر آب است

زینب و کلثوم را اندر حرم قلب کباب‌ست

شمر بی‌دین را به قتل من در این صحرا شنابست

شد کمیت خامه (صامت) ز شرح ماتمت لنک

شمارهٔ ۱۷ - در نیمه شعبان و مدح حضرت حجت(ع)

یمد بشر نیمه شعبان به خرمی

افکند در بسط جهان فرش خرمی

آورد جانب ملک و جن و آدمی

پیغام خوشدلی که نمائید همدمی

با یکدیگر به شکر خداوند ذوالنعم

ملک و ملل به واسطه نعمتی سترک

از شرق و غرب شاه و گدا کوچک و بزرگ

رومی و هندی و عجم و پارسی و ترک

شیر و غزال و دام و دد و گوسفند و گرگ

در صلح کل ز عقد اخوت زنند دم

اضداد مختلف بفکندند طرح مهر

نور و ضیا فزوده شد از چهر ماه و مهر

جبریل شد منادی جاءالحق از سپهر

یعنی ز جیب غیب عیان ساخت مهر چهر

زد حجت دوازدهم در جهان قدم

بنمود شمع قدرت حق جلوه شهود

شد راه و رسم باطله را رخنه در حدود

مولود باسعادت سلطان ملک جود

دارای عصر مهدی صاحب لوانمود

سطح زمین چو ساحت فردوس منتظم

نائب مناب ختم رسل شاه اوصیا

مسند نشین عرصه کن مظهر خدا

اول ظهورهستی مطلق ز ماسوا

آخر نشان وحدت واجب ز اولیا

مقصود اصل خلقت اشیا ز بیش و کم

فرخنده آیت ملک العرش لامکان

ناموس کبریا شه دین صاحب الزمان

پیرایه بخش عالم کن رهبر جهان

شمع حریم تربیت خلق کن فکان

شمشیر عدل خالق معبود ذوالکرم

بهتر خلیفه و خلف یازده امام

تیغی است انتقام خد ا را که در نیام

پنهان نموده است که هنگام انتقام

کفار را به تیغ دو پیکر دهد مقام

از عرصه وجود به معموره عدم

تشریف صدر اعظمی و مالک الملوک

به رقامتش رسا شده کز سیرت و سلوک

الیوم در کفایت هر کشور و بلوک

چون شوکت محمدی و غزوه تبوک

نامش به حفظ بیضه اسلام شد علم

عرشست اولین قدم از اوج پایه‌اش

حرز جواد ما خلق الله سایه‌اش

قرآن به مدح حضرت او آیه آیه‌اش

روح‌الامین به رتبه امیر طلایه‌اش

گیرد چه روز جنگ به کف صارم دو دم

تا گردن اعادی دین را کند ببند

او را فلک بدادی از کهکشان کمند

سازد چو شقه علم عدل را بلند

گرگ گرسنه طعمه فرستد به گوسفند

شیر غرین کند ز نهیب غزال رم

آیا سبعه را ز وجود وی افتخار

برامهات اربعه خصمی است استوار

باشد به حکم وی سه موالید برقرار

از کثرتش حقایق توحید آشکار

وندر حدوث اوست عیان آیت قدم

ای افتخار خلقت ماکان ومایکون

سوی خدا به خلق وجود تو رهنمون

ار عکس ذات تو نکند جلوه در برون

از پرده خفا به خدا کی کند سکون

در دیده نور و روح به تن نطفه در رحم

ای ممکنات ذره و شخص تو آفتاب

از آفتاب طلعت خود بر فکن نقاب

تا کی نقاب مهر درخشان شود سحاب

دلها ز حسرت رخ زیبات گشته آب

باز آ و قلب اهل ولارا رهان ز غم

از دین احمدی و ز آئین مصطفی

نامی ز جای مانده چو سیمرغ و کیمیا

اسلام اسم اوست هدر رسم او هبا

یا صاحب الزمان به فدایت بیا بیا

شیرازه و نظام جهان را بزن بهم

یاجوج جور وظلم ز هر سو گرفته زور

شد آشکار فسق و پدیدار شد فجور

رخشنده کن به سیر جهان کوکب ظهور

دشمن به عمد و دوست به نادانی و غرور

کردند اساس ملت جد تو منهدم

ای مانده از نناج یدالله یادگار

ای وارث علی حسب الارث ذوالفقار

باز آ به حفظ حرمت آئین کردگار

تطهیر کن به آتش شمشیر آب دار

ز آلایش عباد صنم ساخت حرم

ای داد خواه خلق که از خالق جلیل

باشد حمایت تو بارص و سا کفیل

مداح آستان تو تا کی بود ذلیل

(صامت) شد از تعدی عدوان تو را دخیل

بهر خدا میان من و خصم شو حکم

شمارهٔ ۱۸ - در مدح ثامن الائمه علیهم‌السلام

ماهرخا ابتدای فصل بهار است

وقت گل و استماع صورت هزار است

ای که گل سرخ پیش روی تو خار است

صفحه گیتی تمام نقش و نگار است

از بس کز باغ و راغ سبزه دمیده

تا عنبی می‌دهید پیاله پیاله

باده شبنم ببین به ساغر لاله

روزی مستان شده به باغ حواله

سنبل بویا پریش کرده کلاله

شاخه گل زیر بار غنچه خمیده

کرده ز کلک بدیع مبدع اشیا

نقش عجبی بکار دیبه صحرا

کارگه چین شده است دشت سراپا

باز در اطراف کوه نرگس شهلا

سرمه به چشم سیاه خویش کشیده

تاج تبارک نهاد مرغ سلیمان

کبک چو در اج در ترانه و افغان

قمری افسرده در چین چو هزاران

بر سر سرو سهی به نغمه والحان

شاخ به شاخ از سر نشاط پریده

اصلحک الله ای نگار پری روی

ای صنم مشکمو بساخت مشگو

شو به سیاحت به سیر باغ و لب جو

تا من و تو در مدیح ضامن آهو

ذکر مسمط کنیم و فکر قصیده

قبله هفتم امام هشتم شیعه

ماه کواکب سپاه مهر طلیعه

مظهر حق اصل دین معین شریعه

آنکه ز حکمش بود برسم ودیعه

روح در اجسام خلق و نور به دیده

خسرو بطحا خدیو خطه امکان

شاه مدینه پناه ملک خراسان

آنکه به جای کلام ایزد منان

همره او بوده هر چه موسی عمران

در جبل طور گفته یا که شنیده

ای که به ادریس در مدارس تجرید

شخص تو آموخته مباحث توحید

کنز خفی را هدایت تو مقالید

خوشه توحید جبرئیل به تقلید

در ازل از خرمن جلال تو چیده

زاده موسی بن جعفر ای علوی جاه

ای که شب و روز زائر تو به درگاه

ساخته درک مقام سیر الی الله

سهل بود در زیارت تو اگر راه

با مژه سازند طی راه به عیده

ای که ملق ز کبریا به رضایی

مامن اشرف ضامن غربائی

حجت الاسلام و کعبه فقرایی

چون به صفت مظهر جمال خدایی

عقل بکنه جلال تو نرسیده

نور رخت شعله داده شمع هدا را

علم تو ظاهر نموده دین خدا را

خضر ز جوی تو برده آب بقا را

پنجه قدرت قبای صبر و صفا را

به رقد زیبا و قامت تو بریده

سیر مقام تو را به سرعت بسیار

گر که شده جبرنئیل و هم طلبکار

راه نبرده به سوی بارگه داد

بال و پرویر فتد ز کار به یک باز

صد ره اگر بر فراز سدره دویده

صبح به روی تو کرده کسب شفق را

آیت عظمی رخ تو رب فلق را

لیل و نها از تو جسته نظم نسق را

فر خدا معنی هویت حق را

چشم دل از روی حق نمای تو دیده

خاک خراسان ز مقدم تو بهشت است

بلکه بر روضه‌ات بهشت کنشت است

در بر چشم کسی که پاک سرشت است

بهر رواقت بهشت نسبت زشت است

آن که شنیده چه سود آنکه ندیده

ای شرف و اشرف نتایج آدم

شادی احباب در عزای تو ماتم

ماه صفر را غم تو کرده محرم

بهر تو ای نور چشم آدم و عالم

خون ز فلک جای اشک دیده چکیده

آنکه ز شهر مدینه در به درت کرد

سوی خراسان مصمم سفرت کرد

از شرر زهر پر ز خون جگرت کرد

بستر تو خاک و خشت جای سرت کرد

پرده شرم و حیای خویش دریده

چون اثر زهر در تن تو عیان شد

جسم عزیزت ز درد سیر ز جان شد

خاک عزایت بهفرق کون و مکان شد

نور الهی خموش گشت و عیان شد

قدر تو با این صفات و ذات حمیده

خواهر زارت بسر نبود به دوران

در دم مرگ تو ای غریب خاک خراسان

تا نگرد حال تو به دیده گریان

زین طرف و آن طرف تنت شده غلطان

لحظه به لحظه چو شخص مارگزیده

باز غم و غصه کرد روز مرا شب

سوخت دل من به حالت دل زینب

نداشت چه حالی به قتلگاه که یارب

دید ز نعل سمند و از سم مرکب

جسم حسین را به خون و خاک طپیده

صورت اطفال ناز پرور غمگین

روی یتیمان آل عترت یاسین

نیلی از دست شمر کافر بی‌دین

هر یکی از یک طرف به دیده خونین

رو به بیابان به پای خار خزیده

عصمت حق عترت رسول گرامی

گشته ذلیل و اسیر و کوفی و شامی

گوئی آل رسول را به تمامی

بهر کنیزی از برای غلامی

نسل معاویه پلید خریده

عارض زینب که بود مهر نقابش

موی پریشان به چهره گشت حجابش

غصه نامحرمان و بزم شرابش

زد به جهان آنچنان به قلب کبابش

شعله که مرگ خود از خدا طبیده

ای شه طوسی که ساخته ره دورت

دور مرا از حضور بزم سرورت

ای تو سلیمان و ماسوا همه مورت

گوی به خدام آستان حضورت

گفته (صامت) کننده ثبت جریده

شمارهٔ ۱۹ - در مدح حضرت امام حسن عسکری(ع)

چون به سعادت نمود ساقی فرخنده فال

ساغر عیش بهار به هر طرف مال مال

سلسله خرمی یافت ره اتصال

محول الحول داد زمانه را حسن حال

منشی ایام کرد طی سجل ملال

در جریان شد چو سیل جوی ز اقدام راح

تربیتی تازه کرد فیض صبا چون شمال

ز صفحه باغ و راغ ز لون نل و جبال

به قاف عنقا گریخت حزب کلال و ملال

کرد به این المفر سوی عدم ارتحال

جنود فصل شتاء ز صدمه گوشمال

ز میمنه میسره صفوف و قلب و جناح

اریکه سلطنت چو د نصیب بهار

تاجگذاری بوی گشت همی بر قرار

گرفت باج و خراج ز کاج و عاج و چنار

تحتها الانهار برد جهت کیهان بکار

یک‌دوسه روزی چو دید به خویشکار استوار

دفتر آمال را داد ز نخوت و شاح

رویه افتخار داد ز نو اعتلا

نهاد اندر طبق ز اختفاف بر ملا

به چار سوی جهان متاع ز و علا

چو دید خورشید بخت ز بخت یاری هلا

نمود از مهر چهر شروع در انجلا

چیره به مغزش غرور شد از هبوط ریاح

هادم لذات دهر که با کریم ولئیم

به تنگ چشمی سمر بود ز عده قدیم

به غیر یزدان که اوست به کل شیء علیم

هر که بود هر چه هست ز خصم و یار ندیم

کنند بذل و هوان طرفه عینا مقیم

«کان لعاداته عند حصول النجا»

به دفع جیش ربیع به جنگ انگیخته

ساخت علم صیف را به سیف آویخته

به قهر بنموده خوی ز مهر بگسیخته

اساس نظم بهار زهم فرو ریخته

غبار حذلان نمود به فرق وی ریخته

قرار را بر فرار نمود با افتضاح

آری چون شاه گشت فاقد دیهیم وگاه

مملکتش شد ز دست ماند سرش بی‌کلاه

روز رعیت شود ز بی‌پناهی سیاه

فتنه در آن مملکت کند ز هر گوشه راه

گردد یکباره دور شود به کلی تباه

شامش از احتشام صبحش از اصطباح

نفوذ جیر تمور سوخت دل باغ را

به لاله تا حشر ساخت وقف جگر داغ را

کرد بسم سموم سرمه صفت راغ را

کوره حداد کرد دکه صباغ را

به جای بلبل بداد جا زغن و زاغ را

نوای صلصل عویل ناله قمری نیاح

ز شبنم سبزه زار چو عود برخاست دود

بجو بیاران شد آب آتش ذات الوقود

رفت گل و سرورا لطف خدود و قدود

رو به فلک شد فراز سوی سمک شد فرود

بوی طعام از لحوم دود کباب از جلود

از سورت احتراق ز شدت اجتراح

نداری ای روزگار مروت اندر نهاد

ز چشم تنگت فغان ز قلب سنگ تو داد

ریشه بستان دهر ز تیشه‌های فساد

رساندی آخر به آب دادی یک جا بباد

برم به شکوه مگر داد تو را از وداد

به نزد دارای دین جهان رشد و صلاح

ماه قریشی نژاد شاه لقب عسکری

نتیجه فاطمی ذخیره حیدری

راغی مرغای شرع داعی دین پروری

حارث حکم اله وارث پیغمبری

مظاهر واجبی معالم داوری

مدرک فیض و کمال ذلک فوز فلاح

والد سلطان عصر باب امام زمان

دافع بغی و فساد رافع ذل و هو ان

فلزم احسان وجود کشتی امن و امان

ز امر و نهیش بپا عوالم کن فکان

مهرش با جان قربن روحش در تن روان

مکان بذل و نوال معدن جود و سماح

به جز خدایی که هست قیوماً لا ینام

بر بقه طاعش مطیع از خاص و عام

به خاک وی در سجود به نزد وی در قیام

نمود مالایری چه ما یرای ازدحام

در گردن طوق طوع کرده از وی تمام

برای ذل رقاب ز روی خفض جناح

بطور عز و شرف کلیم حیران اوست

بطور الیاس و خضر زنده به احسان اوست

به قصر اجلال وی که عرش میدان اوست

ستاده کروبیان محو و نثا خوان اوست

جناب روح‌الامین همیشه دربان اوست

مصبحاً بالماسه ملبیاً بالصباح

غضب خلافت چه کرد به عصر وی معتمد

باخت مدامی بوی نزد نفاق و حسد

بهر به روز جلال به شوکت لاتعد

با حسن بن علی(ع) مظهر ذات احد

روزی با خیل خویش زیاده از حد وعد

برون شد از سامره کلا اشکی الصلاح

ستاد فرعون وار مقابل کردگار

نمود نمرود سان طغیان را آشکار

اعظم تلی رفیع به دشت بد پایدار

پایه به گاو زمین سر به فلک استوار

حکم بلشگر نمود دشمن پروردگار

برای تخریب تل ز روی هزل و مزاح

به طرفه العین داد لشگر آن بد عمل

ریشه او را به آب به حکم ننگ ملل

هر یک یک دامنی بردند از خاک تل

قاعاً صف صف نمود تل را از آن محل

نزد ولی اله داد ز کبر آن دغل

به قلب خویش انجلا به صدر خود انشراح

قلزم بحر خدا سبط رسول عرب

ز کبر آن خیره سر ز فخر آن بی‌ادب

ز فرط غیرت فشرد لب مبارک به لب

یعنی کای خودپرست کافر دنیاطلب

ز بی تمیزی تمیز نداده از روز و شب

به مال چشم و ببین فرق نکاح از سفاح

سپس دو انگشت خود گشود فخر بشر

حزب خدایی نمود به معتمد جلوه‌گر

ز شش جهت از ملک لشگر بی‌حد و مر

ز آسمان و زمین ز پیش رو پشت‌سر

کرده چپ و راست را پر سپه دادگر

همه مهیای نصر مصمم اقتراح

در عراق انفعال دشمن حق شد غریق

چو لشگر ابرهه ز جنگ بیت‌العتیق

از خفقان نفس سینه وی گشت ضیق

بر قلبش اوفتاد شرار نارالحریق

انکر الاصوات را داد نشان ازنهیق

کشید دم را به دم چو کلب اندر نباح

ایا شه ذوالحشم ممکن واجب مقام

بودی در کربلا کاش بدین احتشام

به روی نعش حسین پادشه تشنه کام

دمی که از هر طرف شد بسرش ازدحام

کوفی خونخوار کرد چو سنگدلهای شام

به قتل وی اجتماع به خون وی استباح

ز داغ اکبر دلش ز یک طرف داغدار

زخم سنان یک طرف فکنده او را زکار

تاب عطش بر تنش زده ز یکسو شرار

در نظرش موج زن آب روان خوشگوار

فرات بهر چه روی ندانم ای روزگار

به شاه دین شد حرام به دشمن وی مباح

به خلد خیرالنساء پسر پسر می‌کند

دو چشم خود را به خلد ز گریه تر می‌کند

بهر حسینش ز سر آب گذر می‌کند

حریم او را اسیرهر که نظر می‌کند

به جان شرر می‌زند به سنگ اثر می‌کند

از صیحه کودکان ز شیهه ذوالجناح

تنی که پرورده بود به دوش فخر امم

تنی که در عهد مهد به عرش شد محترم

ز داغ وی عاقبت عرش برین گشت خم

یک جا شد پایمال ز سم اسب ستم

یسکو شد ریز ریز ز فرق سر تا قدم

ز ضرب سنگ و عضا به زخم سیف ور ماح

خواهر غمخوار او نوحه کن و سینه‌زن

به شهرها شد روان به رنج و درد و محن

اسیر هر نابکار شهیر هر انجمن

سلطان المادحین به یادگار ز من

نمود این جامه را طلب بوجه حسن

(صامت) بنمود ختم به نامش از افتتاح

شمارهٔ ۲۰ - در استغاثه به حضرت امام زمان ارواح العالمین له الفداء

ای دل غمگین به حال خویش حیرانی چرا؟

با همه جمعیت خاطر پریشانی چرا؟

ز انقلاب عرصه امکان هراسانی چرا؟

همچو بوتیمار سر اندر گریبانی چرا؟

غافلی کاین دردهای بی‌دوا درمان تست

ای گرامی امت مرحومه خیرالبشر

وی ز کتم خیر امه سر فراز دادگر

سوی تسلیم و رضای حق بنه برخاک سر

مشکلات دهر را آسان کن و بنما نظر

در «عسی ان تکرهوا شیئاً» که در قرآن توست

گرچه تاخیر اوفتاد عمر از تقاضای جهان

تا فتادی در کند فتنه آخر زمان

اینکه بینی منقلب گردید وضع کن فکان

«ان بعدالعسریسراً» را کند خاطرنشان

جسم گر کاهیده شد بهر حیات جان تست

در جهان هر وقعه معظم که افتد اتفاق

طعم راحت مردمان را تلخ سازد بر مذاق

جان کشد از الفت تن ناله هذا فراق

از فتور هر علامت در ظهور اشتیاق

تاکنون از صدر خلقت یک به یک برهان توست

پیشتر از خلقت آدم ز مزج ماء و طبن

کرد تبعید بنی‌جان ایزد از روی زمین

قصه طوفان به عهدٍ نوح شیخ المرسلین

دعوی نمرودی و طغیان فرعون لعین

قبل از ابراهیم و موسی شاهد اذعان توست

آن حوادث‌های چرخ علوی و آن اضطراب

منع شیطان ز استراق سمع با تیغ شهاب

و آن علامتهای ارض سفلی و آن انقلاب

کاتفاق افتاد بعد از بعثت ختمی مآب

این اشارت‌ها بشارات تو از حرمان تست

پس بنا بر این همه اخبار آثار متین

عقل قاطع را بود ظنی به نزدیکیقین

کانچه ظاهر گشته در ایران و روم و روس و چین

جمله آیات و علامت سماوات و زمین

موجب تسکین قلب و خاطر حیران توست

آنچه فرمود اهل عصمت جمله از راه صفا

در علامات ظهور نور ختم اوصیا

آشکارا گشت یک یک از خفا اندر ملا

ای جناب صاحب الامر از برای التجا

موسم تجدید عهد و بستن پیمان تُست

یا غیاب المستغیثین یا ملاذ المذنبین

یا ملاذ العابدین یابن هداه المهتدین

یا سلیل عتره الاطهار فخرالراشدین

ممتلی از فرط جور و ظلم شد روی زمین

وقت بسط عدل و عون و یاری و احسان توست

رفع ید فرموده ای ذوالید ذوالاقتدار

ملک خود را کرده در دست دشمن واگذار

اهرمنها گشته بر تخت سلیمان برقرار

جهد کن ای وارث ارث علی با ذوالفقار

عرصه گیتی مهیای تو و جولان تست

هرج و مرج بی‌حساب عالم امکان ببین

کشتی اسلام را در معرض طوفان ببین

شرع را بی‌رونق و بازیچه طفلان ببین

علم را کاسد متاع فضل در نقصان ببین

وقت ابراز جلال و جاه و عز و شان تُست

لشگر شیطان مسخر کرد دنیا را تمام

روز و شب دارد به تخریب شریعت اهتمام

سلب گردیده ز اهل علم فر و احترام

اکل و شرب اهل عالم جمله شد غصب و حرام

از پی اصلاح دنیا موسم دیوان توست

ای بنای موسوی را بانی از حکم خدا

در تزلزل بین ز زلزال فتن ارض و سما

بیم ویرانی است در ارکان ملک ماسوی

دهر را تجدید کن ای شبل شاه لافتی

چون همه ملک و ملک امروز در فرمان توست

ای نگهدار زمین وای قوام آسمان

دادخواهی کن برای دوستان از دشمنان

دوستان را همچو سبطی بین ذلیل قبطیان

پیشکش بننموده حاضر دوستان بهر تو جان

با همه ناقابلی گر قابل قربان تُوست

ای پناه بی‌پناهان امت فخر امم

شد سراپا پایمال زحمت و جور و رستم

ای تراب مقدمت فرق جهان از بیش و کم

از برای دادخواهی رنجه کن یک دم قدم

دست ما ای دستگیر خلق بر دامان تست

ای ولی حق به حق ایزد یکتا قسم

بر محمد شهسوار لیله الاسری قسم

بر امیرالمومنین اول امام ما قسم

سرورا شاها به حق حضرت زهرا قسم

جلوه فرما که دهر از شش جهت میدان تست

ای شهنشاه بلند افسر به حق مجتبی

حرمت خون حسین وجد تو زین العبا

حق جاه باقر و صادق به موسی و رضا

بر تقی و بر نقی و عسکری مقتدا

وقت یاری کردن دین نصرت ایمان تست

گردن ما شد ذلیل ذلت ذل و رقاب

کفر شد روپوش ایمان ون سحاب آفتاب

رخ ز ما ای آفتاب لطف و احسان بر متاب

سرگذشت ما اگر خواهی ز سربگذشت آب

کار ما محتاج لطف وجود بی‌پایان توست

اجنبی بنمود بر پا بیرق عدوان کج

قبله توحید را تثلیثیان کردند کج

مضطرب شد از چلیپا حرمت احرام حج

با معزالمسلمین افتح لنا باب الفرج

چاره این دردها در حیط امکان تست

زان جسارتها که در ملک خراسان کرد روس

بر مزار فائض الانوار شاه ارض طوس

گرچه نبود نقص یزدان جنگ نمرود عبوس

لیک ننمایی تلافی گر از آن قوم مجوس

در بر ظاهرپرستان مایه نقصان تست

زینهمه تالان و قتل و غارت و فسق و فجور

کاتفاق افتاد از این خلق مختالافخور

دادخواهی کن ز لطف ای مظهر ذات غفور

این بلای عام را بیرون کن از دارالسرور

تا سمند قدرت و شوکن به زیر ران توست

صدمه قحط و غلا پشت محبان را شکست

شسته‌اند از مال و جان خویشتن یکباره دست

فتنه یک مشت شیطان طنیت دنیاپرست

تار و پود رونق دنیا و دین از هم گسست

زن بهم این دوره را تا نوبت دوران توست

خسروا فعل بد ما گشته دامنگیر ما

زشتی اعمال کرد این آب‌ها در شیر ما

خود بخود کردیم و بی‌حاصل بود تدبیر ما

عفو کن ای معدن عفو و عطا تقصیر ما

کن خیال اینکه جان ما بلا گردان تُست

یک طرف ناایمنی از چشم ما بربوده خواب

یک طرف بر روی ما سد گشته راه نان و آب

ای سلیل بوتراب ای زاده ختمی مآب

اینکه کاری نیست مار او ارهنی زین عذاب

ما سوی اندر سر خوان عطا مهمان توست

هر کجا باشد گلستانی به گلزار جهان

صدهزاران خار پای هر گلی دارد مکان

خار را از بهر گل جا می‌دهد در بوستان

آبیاری بهر گل از خارساز دباغیان

خسروا این خارها هم رونق بستان تست

از برای جلب نفع خویش جمعی بی‌ادب

از خدا بیگانه‌های خود سر دنیاطلب

غرق اندر خون و مال خلق گشته روز و شب

این ریاست پیشگان را ای شه والانسب

درد سر بهر دم شمشیر سر افشان توست

می‌گذاری تابکی بهر اجابت دست پیش

کن خراب ارکان ظلم ظالمان کفر کیش

سینه ما را مکن زین بیشتر از غصه ریش

چشم ما بهر خدا روشن کن از دیدار خویش

دیده‌ها در انتظار طلعت تابان توست

نیست ما را غیر شرم و خجلت از جرم و گناه

تیره شد روز خفید جمله از روی سیاه

عفو عام خویش را نمای شاهد عذرخواه

جا به تخت جاه کن ای یوسف کنعان ز چاه

گرچه دنیا از وفور معصیت زندان توست

تا کی ای بثر معطل چندای قصر می‌شد

برکشد چون لوط خلقی از سیاه و از سفید

سوی تو فریاد «او آوی الی رکن شدید»

طول غیبت را به دل بر مطلع شمس امید

کن ز یاری چون زمان یاری یاران تست

دشمن بی‌دین به ما تا چند استهزا کند؟

خنده و سخریه ازلامذهبی بر ما کند؟

هستیت را ای مسیح خضر دم حاشا کند

موش کور انکار ضوء بیضه بر بیضا کند

وقت اعلان و صلاحی دعوت پنهان توست

قصه دجال را هستی اگر در انتظار

هرطرف دجالها گردیده ظاهر صدهزار

ای شه دجال کش دست یداللهی برآر

ناسزای جمله را یک یک گذاردی در کنار

چون سر هر سرکشی گوی خم چوگان تُوست

دشمنی چندان جهان با آل پیغمبر نمود

تا حسین جد تو را در کربلا بی‌سر نمود

چون به روی نعش او جا زینب مضطر نمود

تا مدینه رو به پیغمبر به چشم تر نمود

کاین تن غلطیده در خون گوهر غلطان تُست

یا رسول الله ای جد گرام تاجدار

از مدینه در زمین کربلا بنما گذار

روزی نقش نور عین خود به چشم اشکبار

این تن صدپاره مجروه بی‌دفن و مزار

جسم صد چاک حسین تشنه عریان است

لاله بستان زهرا سرو باغ بوتراب

بی‌کفن غلطان به خون عطشان لب دریای آب

زیر تیغ شمر بهر آب دارد اضطراب

کام خشکش را ز آبی ترکن از راه ثواب

این غریب آخر حسین بی‌کس عطشان توست

گوشوار عرش اندر فرش ماوا کرده است

خاک را از نور خود چون طور سینا کرده است

کربلا را طور انوار تجلی کرده است

این تنصدپاره کاندر این زمان جا کرده است

آفتاب چرخ عزت کوکب رخشان تست

بین سر بی‌چادر اهل عیال خویشتن

پیش چشم مردم نامحرم و هر انجمن

همچو نیلوفور بود نیلی ز سیلی از محن

روی گلگون سکینه ای رسول ذوالمنن

آخر این نورس مضطرب ویلان تُست

این سر ی کاندر سنان چون ماه نو تابان بود

بر سر نی همچو خورشید فلک درخشان بود

ورد یاقوت لب او خواندن قرآن بود

چشم او خیره به سوی خواهر و طفلان بود

زینب آغوش زهرا جان من جانان من

ای امام ابن الامام ابن الامام ابن الامام

رهنمای دین و دنیا مهدی والامقام

(صامت) اندر کهف عون نصرت لطف مدام

با جناب حاج میرزامهدی اندر صبح و شام

منتظر بهر بروز جاه جاویدان توست

شمارهٔ ۲۱ - توجه امام(ع) به سوی کربلا

هلال ذی الحجه باز طلوع کرد از سپهر

به سطح غبرا فزود فروغ از مهر چهر

نشان اضداد داد ره وفا رسم مهر

چو عهد نوشیروان چو عصر بوذرجمهور

بشارت عدل یافت ز مقدم وی جهان

به بذل انعام عام مهیمن ذوالنعم

به امت مصطفی که هست خیرالامم

قدیم عزوجل گشود باب کرم

به دعوت خلق داد صلای عام از حرم

بخوان احسان او جهان شده میهمان

چو حب محبوب ساخت حبیب را فانیش

کند نخست امتحان بهسخت پیمانیش

طلب کند جان و مال برای قربانیش

اگر به تن چیره گشت غم گرانجانیتش

ز دوری بزم قرب به غم شود تو امان

به نار خلت چو کرد خلیل را ارجمند

به حکم برداً سلام شد عاقبت سربلند

سپس بذبح پسر گرفت تیغ و کمند

به حلق فرزند تیغ گذاشت بی‌چون و چند

د از ظهور بدا فدا برایش عیان

ذبیح را گر که بود نثار جان فرض عین

و یا ز ایثار سر به گردنش بود دین

به حکم میراث شد فدا نصیب حسین

ادا کند تا که دین شهنشه مشرقین

به جانب کعبه گشت ز ملک یثرب روان

در آن مقام شریف به امر رب جلیل

نمود ادراک قرب ز خدمتش جبرئیل

ز بیعتش خلق را به سوی حق شد دلیل

ذبیح آل عبا سلیل نسل جلیل

برای حج وداع ببست احرام جان

چه شد بوی کار تنگ ز دشمنان دغل

به عمره حج را نمود امام عادل به دل

کفن شد احرام وی ز سرنوشت ازل

به کربلا کرد جا محل شده زان محل

عروج کرد آنجناب به دوره لامکان

چو گشت میقات گاه برای او کربلا

برید پیوند مهر ز الفت ماسوا

به عهد روز الست ز روی صدق و صفا

به شوق قربان نمود خلیل سان در منا

چو اصغری شیر خوار چو اکبری نوجوان

عطش گر آن شاه را از کف عنان میر بود

ویا زمین و زمان شد به چشمش چه دود

ز دادن جان و سر به شوق خود می‌فزود

به زیر شمشیر شمر نمود حق را سجود

که خالص آمد برون ز بوته امتحان

ز زین چو اندر زمین عزیز ذوالمن فتاد

قلم ز طغیان ظلم به دست دشمن فتاد

علاج زخم تنش به سم توسن فتاد

تن وی از سر جدا سر وی از تن فتاد

تنش به روی زمین سرش بنوک سنان

سری که بودش مدام به سروران سروری

نمود خولی به نی ز خصلت کافری

به خاک مطبخ نهاد رخ مه خاوری

نمود سرآت ذات ز جهل خاکستری

عجب گرفت احترام ز میهمان میزبان

عزیز زهرا حسین تجمل و جاه داشت

ز مکه چونبست بار جلال دلخواه داشت

جنیبت خاص در جلو به همراه داشت

چو حضرتش احتراز ز ما سوی‌الله داشت

ز جملگی شست دست به راه حق رایگان

چگونه انصاف بود ایا سپهر دو رنگ

که بر حریم حسین چنان شود کار تنگ

که عاقبت کوفیان گذشته از نام و ننگ

به عترت مصطفی(ص) چو بنگان فرنگ

پی تصدیق دهند به کوفه خرماونان

چنان شدند عترتش به کوفه بی‌احترام

که سر برهنه شدند روان به بازار شام

نظاره‌گر مرد و زن به هر طرف خاص و عام

گهی به ویرانه جا گهی به زندان مقام

چو طایر بسته پر چو مرغ بی‌آشیان

به چشم زینب جهان سیاه شد همچو شب

دمی که دید آشنا به طشت زد از غضب

ز قهر چوب یزید به راس شاه عرب

نهاد مهر سکوت ز غم چون (صامت) به لب

که طاقتش طاق شد ز شرح این داستان

شمارهٔ ۲۲ - مولودیه خاتم الانبیاء(ص)

چه شد که بگرفت فرح جهان را

کرب برون رفت ز دل مهنان را

طرب صلا داد جهانیان را

رسان به پیران بگو جوان را

کنند بدرود غم نهان را

ز طرف گلشن هم ز سیر گلزار

شده است عالم ز پیر و برنا

روان ببستان چنان به صحرا

پی تفرج سوی تماشا

تمام واله تمام شیدا

ز صنع یزدان ز لطف یکتا

که رفت کانون که شد سفندار

ربیع بنمود اساس دی طی

خلل در انداخت به هستی وی

چه فروردین داد هزیمت دی

به رودت برد شکست از پی

فرار کردند ز کشور کی

ز سودت طبع ز سوء هنجار

چو آذرین ماه به کار آمد

بنفشه در جویبار آمد

زنو گل سرخ ببار آمد

به سوی گلشن هزار آمد

بهار آمد بهار آمد

به عنف دشمن به رغم اغیار

چنین بهاری که چشم گردون

ندیده هرگز به رتبه افزون

به خرمی جفت به فیض مقرون

چو گشت نوروز به فر میمون

در او عیان ساخت صفات بی‌چون

ز مولد خویش رسول مختار

به روز اسرار سرمدی شد

ظهور جاه موبدی شد

زمان خوبی پس از بدی شد

وضوح اوصاف احمدی شد

طلوع نور محمدی شد

ز فر یزدان ز حکم دادار

نبی حامد رسول حاشر

شه «مزمل» مه «مدثر»

مخاطب حق ز «قم فانذر»

مجاهد «ربک فکبر»

رخ از ولادت نمود ظاهر

پی هدایت برای انذار

ز ممکن غیب علم برافراخت

بنای توحید چه منتظم ساخت

علامت شرک ز بن برانداخت

سمند همت سوی جهان تاخت

به کسر اوئان ز کعبه پرداخت

به قلع عدوان به قطع کفار

شکست افتاد به طاق کسری

ز رود ساوه که بد چو دریا

گرفت آبش وجود عنقا

سماوه را شد ز امر یکتا

چو لجه نیل ز آب صحرا

به کثرت موج چو بحر ذخار

اساس ابلیس شکست درهم

مآثر عدل نمود محکم

نمود ظاهر به نسل آدم

هر آن صفاتی که بود مبهم

ز صانع کون خدای عالم

بیاری حق به عون جبار

به خازن خلد رسید فرمان

که داده زینت به باغ رضوان

به تهنیت حور به وجود غلمان

خموش گردید شرار یزدان

حجیم گردید ز شوق خندان

ز طالع سعد ز بخت بیدار

ملایک از عرش شدند مامور

که بر فروزند مشاعل نور

چه عرش و کرسی چه بیت معمور

تمام خشنود تمام مسرور

جنود ابلیس شد از فلک دور

ز فرط خذلان ز عین ادبار

به خویش بالید زمین بطحا

تهامه نازید به عرش اعلی

به خاک غلطید چولات و عزی

بنای تثلیث اساس ترسا

به هم فرو ریخت فتاد از پا

رسوم زردشت عبادت نار

خدای منا به فوز نعمت

هر آنچه دانست نمود همت

به وفق حکمت به عین قدرت

که اندکی از وفور رحمت

به کل ادیان به جمع امت

کند مبرهن شود پدیدار

نمود مِسدود سبیل جهال

ز وادی بغی ز راه اضلال

لوای اسلام به عز و اقبال

بلند فرمود با حسن الحال

ره یقین را گرفت اقبال

به رفع تشکیک به دفع اشرار

پس از جنابش جنود شیطان

خراب کردند اساس ایمان

ز سر گرفتند طریق طغیان

به عترت وی ز فرط عصیان

خروج کردند ز بغی و عدوان

ز کبر و نخوت ز روی انکار

دوباره گردید غریب اسلام

ز دین احمد ز نشر احکام

به دور گیتی نماند جز نام

سیه دلی چند ز خلق خودکام

ز خلق کوفه ز مردم شام

لعین و بی‌دین و خونخوار

حسین او را بدون تقصیر

ز داغ اکبر به آه شبگیر

به کوفه کردند ز جان خود سیر

تنش مشبک شد از تف تیر

گلوی عطشان به زیر شمشیر

فتاد آخر غریب و بی‌یار

نسوخت کس بر دل کبابش

نکرد سیراب کسی ز آبش

نسوخت قلبی ز اضطرابش

نکرد رحمی کس از ثوابش

به نیزه کردند راس جنابش

گروه بی‌شرم سپاه غدار

خداپرستی نبود آنجا

که وقت قتل عزیز زهرا

کشد ز احسان بقلبه‌اش پا

نمود زینب میان اعدا

بالتجا رو غریب و تنها

ز بی‌پناهی شدند ویلان

به کوه و صحرا غریب و عطشان

نیلی ز سیلی رخ یتیمان

تمام دلتنگ تمام گریان

ز جور عدوان ز ظلم اشرار

تن شریفش ز جور دشمن

چو توتیا گشت ز سم توسن

حریم او را چو گنج مخزن

به شام دادند خرابه مسکن

که گشت (صامت) به آه و شیون

ز غصه رنجور به غم گرفتار

شمارهٔ ۲۳ - مصیبت حضرت امیرالمومنین(ع)

چون وصی و جانشین احمد ختمی مآب

کرد از شمشیر بن ملجم محاسن را خضاب

ساخت قلب ماسوی را در عزای خود کباب

رهسپار ملک جنت گشت زین دیر خراب

شعله بر جان حسین افروخت چون قلب حسن

ریخت خاک بی‌کسی بر فرق اهل روزگار

با یتیمی کرد زینب را به هجر خود دچار

ام‌کلثوم ستمکش در فغان شد چون هزار

روز روشن گشت پیش اهل دین چون شام تار

گلشن عالم شد از درد و محن بیت‌الحزن

شد به جلباب کفن پنهان رخ زیبای او

زینت تابوت چوبین قامت زیبای او

شاه خیبر کن شد آخر در عماری جای او

تا دهند اندر شبستان لحد ماوی او

شد حسن عازم به دفنش با حسین ممتحن

چون به سوی طور سینا ساختند او راروان

مجتبی با خامس آل عبا بر سر زنان

شد سوار باوقاری آشکارا و عیان

کرد براشان سلام و گفت با حسن بیان

ای حسین وای حسن ای کاشف سرو علن

ای بدن کاندر عماری همچو مهر منجلی است

گوئیا جسم علی صهر نبی حق راولی است

واقف اسرار رمز هرخفی و هرجلی است

مجتبی فرمود آری این بدن نعش علی است

گفت بگذارید پس دفن تن او را به من

سبط اکبر مجتبی گفت ای سوار مه‌لقا

کرده باب ما وصیت پیشوای ماسوا

غیرخضر و جبرئیل اندر حصول مدعا

نیست لایق به دفن مظهر ذات خدا

گو تو خضری یا که جبریل ای جوان موتمن

آن سوار نیک پی بگرفت از عارض نقاب

گشت روشن هر دو چشم آن دو شبل بوتراب

از فروغ نور وجه الله یعنی روی باب

از تعجب با پدر گفتند کی عالیجناب

العجب ای شمع بزم کردگار ذوالمنن

پیکر تو کرده اندر تخته تابوت جا

حود سواره می‌رسی از راه اژ راه وفا

در تبسم گشت و گفت آن معدن سر خدا

نیست هنگام تعجب چون بود در هر کجا

به رخ هر مختصر حاضر رخ زیبای من

ای کمال لطف یزدان معنی کنز خفا

کوکب برج ولایت آفتاب انما

ماه افلاک فتوت قبله اهل وفا

نامدی بهر چه در بالین شاه کربلا

ای که حاضر وقت موتی بر سر هر مرد و زن

ماند به بسر جسم مجروح حسینت بر زمین

با جوانان بنی‌هاشم ز ظلم مشرکین

اهلبیت و عترتت شد دستگیر مشرکین

یا امیرالمومنین درکربلا بنگر ببین

نوخطان را خفته در خون نورسان را در رسن

ساخت ابن سعد بی‌دین خانه دین را خراب

یعنی اندر پیش چشم زینب بی‌صبر و تاب

بیکفن انداخت جسم شاهدین در آفتاب

سر بر آرای بوتراب از خاک بنگر در تراب

آنکه باشد تربتش دارالشفای مرد و زن

یک حسینی از تو بر جا ماند اندر خافقین

خولی بی‌دین و ایمان رو سیاه نشاتین

زد سر مهر افسر این شاه بر نوک سنین

بهر انگشتر جدا کردند انگشت حسین

بهر بند از بند ببریدند دستش را ز تن

کار را اندر عداوت شمر تا جایی رساند

تا که زینب را به روز بی‌کسی در غم نشاند

اسب بر نعش حسینت ابن سعد آخر دواند

نی غلط گفتم که در زیر سم توسن نماند

پیکری ناآئی و بر ماتمش پوشی کفن

آتش اندر خیمه گاه شاهدین شد شعله‌ور

در بیابانها نگر اطفال خود را در به در

آنی یکی را با جگر این را به دامن بین شرر

بر کف از جور خطاکاران امت درنگر

اهل بیت خویش را همچون اسیران ختن

خیز دلجویی نماز حالت اهل و عیال

وارسی به نماز درد کودکان خردسال

بر سر ایشان بکش دستی پی رفع ملال

خامه (صامت) اگر از گفتگو گردید لال

جودیا این داستان بگذار و بگذر زین سخن

شمارهٔ ۲۴ - وقایع جناب حر بن یزید ریاحی

چند ای دل از تغافل در ورطه هلاکی

واندر هلاک جان نیست اندر دل تو باکی

بی‌باکت عجیب است با آنکه مشت خاکی

ای مشت خاک تا کی محبوس این مغاکی

تا در مغاک هستی ای مهر تابناکی

تابنده کوکبت پست از صدمه افول است

شد اربعین عمرت مایل به سال پنجه

از بهر گنج دنیا خود رامساز رنجه

تا کی سفر باور رنج بهر درم به گنجه

جانر بس است زحمت در معرض شکنجه

زال جهان غدار گرگیست تیز پنجه

کارش بدلفریبی نقل سراب و غولست

در قاف قرب جانان بی‌شوخی و ظرافت

از این دیار نبود جز یک قدم مسافت

در این رباط ویران با این همه مسافت

آسودگی محال است ای طالب شرافت

پستی ز سر بلندی است و ز شهرت است آفت

گمنام شو که راحت در عزلت و خمولتست

چندین هزار شوهر از بهر خواستگاری

سوی عجوزه دهر کردند روی یاری

آخر نبود از پیش یک تن به حجله کاری

جز از عنا و محنت غیر از بلا و خواری

تن را نبود سودی جان را نماند یاری

با آن همه طلبکار این نسیه لاوصولست

از کوه کوه تقصیر با این همه فراست

نی واقف از جزائی نی واقف از سیاست

کرده به خرج دنیا سرمایه کیاست

از آفت خزان ساز زرع عمل حراست

ابلیس وار تعجیل چند از پی ریاست

بنما حدر که شیطان در کارها عجولست

در موسم جوانی در روز تندرستی

گشتی ز فیض کامل کردی به کار سستی

در شیب تا تو با شاب همبازی نخستی

من بعد بازجویی زین پیش هر چه جستی

تا کی خیال بافی با چند نادرستی

کار مآل بینی کار ذوی العقول است

آویز گوش خودساز این پند خوشتر از در

از قول صانع کل ز «الهکم التکاثر»

در «زرتم المقابر» قدری نما تفکر

شو کربلایی عشق آزاده باش چون حر

پایان کار خود کن از حال حر تصور

جسمت چرا نژند است جانت چرا ملولست

ابن زیاد چون کرد او را به کوفه سردار

در جنگ شاه مظلوم با کوفیان غدار

در هر قدم رسیدی در گوش آن وفادار

صورت بشارت خلد صیت برائت نار

هر دم تعجب حر گشتی فزون از این کار

غافل که این عنایت از عشق بوالفضولست

در راه کوفه چون گشت ملحق به موکب شاه

نزدیکی زبالی بگرفت بر حسین راه

آثار تشنگی یافت در حر شه فلک چاه

سیراب کرد او را لشکرش به دلخواه

آری چنین امامی است مصداق رحمه الله

هم منتهای مامول هم غایت السئولست

وقت نماز چون گشت حر ازصفای پنهان

با لشگر اقتدا کرد بر مقتداری امکان

پس سوی کوفه کردند روان در آن بیابان

در نینوا رسید از ابن زیاد فرمان

تا راه او ببستند از چار سو ز عدوان

آن را که ارث ما در دنیا ز عرض و طولست

چون صبح روز عاشور حر حرب را بپا دید

بن سعد را چو نمرود در جنگ با خدا دید

خود را مصاحب خوف هر لحظه بار جادید

اصل بنای دنیا در معرض فنا دید

بنیان وی هدر یافت بنیاد وی هباء دید

دانست آخر دهر مکر و فریب گولست

چندی پی تفکر در جیب سر فرو داشت

با عقل در سخن بود با جهل گفتگو داشت

ز آن آتشی که در دل از بار آرزو داشت

آخر به خاک افشاند آبی که در سبو داشت

یعنی عدول بنمود از آنچه دل بدو داشت

گفتا برات بی‌اصل درمان او نکولست

شد با غلام و فرزند بهر حیات دائم

در درگه حسینی از روی جهد عازم

لیکن بدوچه ره بست روز نخست قائم

از قول خود پشیمان از فعل خویش نادم

رو سوی درگهی کرد کز کثرت مکارم

میکال را هبوطست جبریل را نزول است

چون بت شکن خلیلی بر عشق نار پویا

یا همچو پور عمران خائف به طور سینا

بر رفرف محبت معراج قرب جویا

نازن به خلق ناسوت تازان به عرش اعلی

جبهه بدان دری سود از کثرت تمنا

کش جبرئیل بی‌اذن ممنوع از دخولست

محرم بقاب قوسین چون بهر التجا شد

سرگرم در مناجات با مظهر خدا شد

معشوق عذرخواهی از سبط مصطفی شد

گفت ای که از وجودت ملک و ملک بپا شد

اول اگرچه از من بر حضرتت جفا شد

از کرده‌های بی‌جا اکنون مرا عدول است

ای دوحه نبوت ای ریشه امامت

ای کان لطف و احسا ای معدن کرامت

گر از برای تائب باشد ندم علامت

اینک منم غریقی در لجه ندامت

گاهی شود که انسان از شیوه لئامت

در حق خود ظلومست در کار خود جهولست

دریای رحمت حق آثار لطف باری

چون سوی حر نظر کرد با اشک‌های جاری

سر او فکنده در پیش از فرط شرمساری

بگشود باب احسان بر روی وی ز یاری

آری صفات باری دایم ز برد باری

اشفاق را مهیا الطاف را شمولست

دادش چو سرخط عفو آن سرمدی نشانه

زد از شراره شوق پا تا سرش زبانه

شد اول شهیدان آن فارس یگانه

بگرفت رخصت جنگ شد در جدل روانه

از بهر داد سر جوینده بهانه

چون با ر بس گرانی کور را بدل حمولست

با کوفیان ندا کرد کی حزب شوم شیطان

گیرم حسین نبود سبط نبی به دوران

نزد شما غریب است وارد در این بیابان

شمشیر کین کشیدن بی‌جا بروی مهمان

در هیچ دین و مذهب ای خلق نامسلمان

نه تابع فروع است نی جامع الاصولست

طومار حق‌شناسی گردید تا دمی طی

کاین سروری که شاهست بر هر قبیله حی

گشته چه عبد مملوک لایقدر علی شیء

ره آنچنان به غربت گردیده تنگ بروی

کز تشنگی حریمش نالد زنای چون نی

با آنکه آب عالم مهریه بتول است

این گفت و آشنا کرد مهمیز را به توسن

شد غرق قلزم جنگ مانند کوه آهن

تنها نمود بی‌سر سرها نمود بی‌تن

آزاد کرد اجساد از قید خود و جوشن

وز داس تبع بنمود کشته ز کشته خرمن

گفتی که شیر غضبان با بختی ز لول است

شوق لقای غلمان آخر گرفت تابش

وز حوریان جنت از غیب شد خطابش

خود را سبک عنان ساخت پای گیران رکابش

یعنی به خاک جا کرد از پشت زین جنابش

آمد به روی بالین دلبند بوترابش

آن‌سان‌که فی‌الحقیقه آمال را حصولست

از خاک ره سروی بگرفت در کنارش

وز صفحه جبین ساخت پاک از وفا غبارش

مرهم به زخم بنهاد از چشم اشکبارش

حر گشت آخر کار بخت خجسته یارش

اول قدم به مقدم بنمود جان نثارش

آن را که در فنایش ارواح را حلولست

جانها فدای جانت ای زاده پیمبر

تو در بغل گرفتی حر شهید را سر

پس از چه مسلمان بر تو نگشت یاور

در زیر چکمه شمر ای نور چشم حیدر

یک تن نگفت آن روز با کوفیان کافر

کاین بی‌گناه مظلوم ریحانه رسولست

ای روی بال جبریل گردیده عرش پیما

آخر فتاد جسمت عریان به خاک صحرا

شد زیر خار و خاره پنهان تنت سراپا

نه مادری که سازد بهرت کفن مهیا

نی‌خواهری که از مهر به قبله‌ات کشد پا

جسمت به خاک پامال زیر سم خیولست

هر چند سحر (صامت) در شرع ماجراست

سحرحلال شعرم مقبول خاص و عامست

امروز رشته نظم چون در کف نظامست

هم‌چشمی جنابش بیرون ز احترامست

اما چه این مسمط فرموده قواست

فرمان وی مطاع است احکام و قبولست

شمارهٔ ۲۵ - واقعه یازدهم عاشوراء

چرا بیرون نیامد ماه از پشت حجاب امشب

ندارد عزم رفتن سوی خرگه آفتاب امشب

زمین ز آسمان افتاده‌ اندر اضطراب امشب

رسد از کربلا بر گوش صوت بوتراب امشب

همانا می‌رود در کوفه زینب بی‌نقاب امشب

نشسته سر به زانو حضرت زهرا لب کوثر

فشاند اشک ماتم هر زمان از دیده پیغمبر

نهاده سبحه طاعت ز کف کروبیان یکسر

مگر شمر لعین برده سر بی‌چادر و معجر

حریم آل احمد را سوی بزم شراب امشب

چه خصمی داشت یا رب با حسین تشنه‌ تب دوران

که کرد او را قتیل تیغ عدوان با لب عطشان

زنان و دخترانش شد به شام کوفه سرگردان

چرا ابن‌زیاد ای دل نگردد خرم و خندان

که از قتل حسین تشنه‌لب شد کامیاب امشب

چو بهره کوفه رفتن کرد زینب جای در محمل

روان شد کاروان اشک پیشاپیش از آن منزل

به خود گفتا فراق آسان ولیکن زندگی مشگل

سکینه هر زمان می‌گفت با آه و فغان کای دل

دریغا شمر نگذارد مرا در نزد باب امشب

تن فرزند زهرا بی‌کفن در عرصه میدان

سر چون ماه تابانش به نوک نیزه عداوان

چو شد اندر تنور آن سرز جو کوفیان پنهان

ملایک جمله نالیدند نزد قادر سبحان

که اندر خانه خولی نهان شد ماهتاب امشب

سکینه خورد چون سیلی ز دشت شمر بداختر

دل افلاک خون گردید و شد بیرون ز چشم تر

سبب جستند خیل قدس نزد خالق اکبر

که یارب این تزلزل چیست برپا شد مگر محشر

ندا آمد ده طفل حسین به بصیر و تاب امشب

زمین کوفه را یکسو پر از شور و نوا بینم

فغان کودکان را رفته تا عرش خدا بینم

ز یک جا ساربان را در زمین کربلا بینم

جدا دست حسین تشنه لب را از دو جا بینم

عجب نبود اگر کون و مکان گردد خراب امشب

در این ماتم نه تنها فرش و عرش کبریا گرید

جناب مصطفی(ص) با انبیا و اولیا گرید

رقیه فاطمه کلثوم با زین العبا گرید

جوان و پیر و مرد و زن از این غم برملا گرید

بپا کرده است (صامت) شورش یوم‌الحساب امشب

شمارهٔ ۲۶ - واقعه زمین کربلا

زمین کربلا ماوای شاه بی‌سراست اینجا

و یا جنات عدن کردگار اکبر است اینجا

چرا آب و هوایش اینقدر غم‌پرور است اینجا

همانا مرقد ریحانه پیغمبر است اینجا

که از عرش خدای لامکان بالاتر است اینجا

اگر فرزند زهرا در زوال ظهر عاشورا

ز تیر و تیغ دشمن گشت بی‌سر یکه و تنها

کنون از اهتمام دوستان در ظاهر معنی

ز جوش کثرت زوار شبها تا سحر برپا

به عرش و فرش غوغا همچو روز محشر است اینجا

اگر در قتلگاه افتاده بود آن روز در میدان

به هنگام شهادت جسم صد چاک حسین عریان

ز تاب آفتاب ار پیکرش چون عود بد سوزان

برای سایبان از نه فلک خیل ملک گریان

کبوتر وار درهم بافته پر در پر است اینجا

فدای همت مردانه انصار و یارانش

فدای عهد پیمان تمام جان نثارانش

که تا روز جزا دارند سر در خط فرمانش

همیشه سر به کف از بهر پاس صحه ایوانش

ز هفتاد و دو تن دایم مهیا لشگر است اینجا

روان قبر نوردیده پیغمبر خاتم(ص)

که بنموده است قامت عرش درتعظیم فرشش خم

نظر کن کز شرف گردید مسجود بنی‌آدم

شده نزد حرم قبر حبیب باوفا محرم

چو دربان شاه بی‌خیل وحشم را بر در است اینجا

شوی داخل چو اندر روضه دلبند پیغمبر

به طور حرمت از پایین پای قبر او بگذر

که از بالای سر هرگز نباشد قدر او کمتر

نما خشنود لیلا را بنه بر خاک پایش سر

که قبر نور چشم شاه بی‌سر اکبر است اینجا

بگو دال زمین قتلگه دادند گر راهت

یقین میدان که کار هر دو عالم شد به دلخواهت

ببر از بهر استشفا از آن تربت به همراهت

گر از معنای ثارالله خواهی سازم آگاهت

که آغشته به خون پاک حی داور است اینجا

جدا از قبر شاه کم‌سپه صحن و سرایی بین

چون باغ خلد طاقی با رواق دلگشایی بین

مثال جنه الفردوس باغ باصفایی بین

ز هیئت در میان روضه‌اش فر خدایی بین

مزار حضرت عباس شبل حیدر است اینجا

نظر کن خیمه‌گاه آل عصمت مانده بی‌صاحب

که گردد روز روشن پیش چشمت تیره‌تر از شب

اگر خواهی بپرسی حال سجاد و تن پرتب

بگیر اذن دخول از دختر شیر خدا زینب

که اذن این مکان با زینب بی‌معجر است اینجا

به سیر حجله‌گاه قاسم پا در حنا بگذر

مبارک باد بر گو دیده را کن ز اشک ماتم تر

مجسم بین نشسته نوعروس نیلگون معجر

ز خون کرده سرانگشتان خود بهر خضاب احمر

پی نظاره اندر انتظار شوهر است اینجا

ز کام خشک شاه کربلا یاد آر و غوغا کن

به احوال حسین اول کنار دیده دریا کن

پس آنگه (صامتا) مانند مجنون رو به صحرا کن

فرات جاری نهر حسینی را تماشا کن

که غلطان روز و شب آبش چو یب کوثر است اینجا

شمارهٔ ۲۷ - همچنین مصیبت

هر که در بزم عزای شاه بی‌سر می‌نشیند

سر به زانو بهر نور چشم حیدر می‌نشیند

هر کجا نام حسین باشد مکدر می‌نشیند

روز محشر مهره بختش به شش در می‌نشیند

با بتول و احمد مرسل برابر می‌نشیند

کرد خلقت تا خدی لم‌یزل نور جنابش

از میان دوستان خویشتن کرد انتخابش

وعده داد از دادن سر شاهی یوم‌الحسابش

هر که نوشد آب یاد آرد ز لبهای کبابش

روز محشر در کنار حوض کوثر می‌نشیند

هر کجا گردد اساس ماتم آن شاه برپا

با قد خم مصطفی و مرتضی باشند در آنجا

خوش به حال آنکه در غم خانه دلبند زهرا

دیده گریان سینه سوزان از پی ماتم مهیا

از برای خاطر زهرای اطهر می‌نشیند

یادم آمد آن زمان کان قامت طوبی مثالش

شد به خاک کربلا غلطان به راه ذوالجلالش

شد به سر وقت تن وی خواهر بشکسته بالش

من ندانم با چه حالت می‌شود آگه ز حالش

خواهری کاندر سر نعش برادر می‌نشیند

بر زمین افتاد و کرد آن پاره تن را زیب دامن

گفت کی پروده دوش نبی محبوب ذوالمن

جدت از باران نگه می‌داشت جسمت را ولیکن

با خبرگ گویا نبود از حال امروزت که بر تن

تیر بر بالای زخم تیر تا پر می‌نشیند

مادرت خیرالانسا می‌زد به گیسو تو شانه

گر سر مویی شدی کم از سرت بر این بهانه

خاطرش محزون شدی بهر تو ای شاه یگانه

ای دریغا می‌نمود آخر که بیند در زمانه

شمر روی سینه‌ات با دست خنجر می‌نشیند

آمده به امن سکینه‌ای برادر بر سر تو

تا ببوسد جای زهرا جده خود حنجر تو

شکوه شمر ستمگر را کند اندر بر تو

برنمی‌دارد دل از جسم شریفت دختر تو

هرچه برمی‌دارم او را بار دیگر می‌نشیند

گشته آل عترتت در این بیابان جمله ویلان

زین‌طرف بر آن طرف تا کی کنم رو در بیابان

یک تن تنها دهم تسکین کدامین یک از ایشان

می‌روم کلثوم را سازم خموش از آه و افغان

ام‌لیلا بر سر بالین اکبر می‌نشیند

روزگار آخر فکند اندر میان ما جدایی

تو به دشت کربلا ماندی چنین بی‌آشنایی

من به شام و کوفه رفتم با چنین بی‌اقربائی

گر نکردم من پی غمخواریت ماتم‌سرایی

(صامت) اندر ماتمت با دیده تر می‌نشیند

شمارهٔ ۲۸ - بیان واقعه دیر راهب

چون حریم خسرو بطحا ز بیداد زمانه

سوی شام از کربلا بهر اسیری شد روانه

جملگی چون طایر پر بسته بی‌آشیانه

در یکی منزل مکان کردند هنگام شبانه

بر در دیر نصاری به افغان و اضطرابی

راهبی می‌بود در آن دیر اندر کیش عیسی

طالب طور تجلی سالها مانند موسی

جا پی گنج حقیقت کرده در کنج کلیسا

جذبه نور حسینی شد دلیل مرد ترسا

دید شد بر پا به دور دیر شور و انقلابی

لشگر خونخوار جراری بدد از حصر بیرون

نیزه‌ها بر دست زیب نیزه‌ها سرهای پرخون

هر سری از نور چهر آتش زده بر ماه گردون

چند زن با دختر منتظم چون در مکنون

در پی هر نیزه با دست بسته در طنابی

رفت راهب را از این هنگامه هوش از سر ز تن تاب

گفت یا رب این به بیداریست بینم یا که در خواب

صبح محشر گشته ظاهر در جهان گویا از این باب

آفتاب است از زمین یک نی بلند از امر وهاب

ورنه هرگز بر سر نی کس ندیده آفتابی

این زنان موپریشان غریب تیره کوکب

کیستند و از برای چیست روز جمله چون شب

از چه رو دارند ذکر واحسینا جمله بر لب

هادی من شوبجاه و قرب روح الله یا رب

برگشا از بهر من از سر این اسرار بابی

پس از بام دیر نصرانی به قلب پرتلاطم

بر زمین گردید نال چون مسیح ار چرخ چارم

گفت ای قوم شده از راه و رسم مردمی گم

این چه آشوبست این سیر کیست ای بی‌رحم مردم

کس ندیده گوش نشنیده چنین ظلم و عذابی

گفت با او ظالمی زان ناکسان زشت ابتر

هست این سر از حسین بن علی سبط پیمبر

بر امیر شام یاغی گشت و شد لب تشنه بی‌سر

این اسیراناهل بیت او بود از بهر کیفر

سوی شام آورده‌ایم از کوفه با چنگ و ربابی

ریخت نصرانی به دامن گوهر از دریای دیده

گفت ای قوم ز کف دین داده و دنیا خریده

کز طمع پیوسته با شیطان و از یزدان بریده

چند بدر زر ز میراث پدر بر من رسده

می‌دهم این زر که سردار شما سازد ثوابی

این سر ببریده را امشب نهد اندر بر من

در زمان کوچ تسلیمش کنم بر وجه احسن

مرغ روح شمر زد از وعده زربال بر تن

داد سر زر را گرفت از راهب پاکیزه دامن

دیده گریان برد سوی دیر سر را باشتابی

هاتفی در گوش وی داد این ندای روح افزا

کای مسیحا ساختی از خود رضا روح مسیحا

سودها از بهر این سودا نصیبت شد ز یکتا

راهب پاکیزه سیرت راس نور چشم زهرا

شست و جا در معبد خود داد با مشک و گلابی

رفت اندر گوشه‌ای آن مرد نصرانی نهان شد

دید بعد از لحظه‌ای هنگامه کبری عیان شد

از خروش واحسینا لرزه بر کون و مکان شد

با ندای طرقوا سوی زمین از آسمان شد

شش زن معجر سیه در ناله یا قلب کبابی

ساره و مریم، صفورا، آسیه، حوا و هاجر

حلقه ماتم زدند از گریه در اطراف آن سر

عرش و فرش افتاد از نور در تزلزل بار دیگر

از فلک آمد خدیجه بر سر آن راس انوار

شد زمین از اشک وی چون بر سر دریا حبابی

ناگهان آمدند ابر گوش آن راهب دوباره

می‌رسد زهرای اطهر چشم بر بند از نظاره

چشم حق بین را به هم بنهاد راهب زان اشاره

لیک می‌آمد به گوش وی از آن دارالزیاره

ناله زار و حزینی از دل پرپیچ و تابی

با فغان می‌گفت ای شاهنشه بی‌سر حسینم

از قفا ببرید سر سلطان بی‌لشکر حسینم

زیب پیکر زینب آغوش پیغمبر حسینم

کشته بی‌یار غمخوار و الم‌پرورم حسینم

از چه‌ای مظلوم با مادر نمی‌گویی جوابی

ای غریب کشته بی‌غسل و کفن کو پیکر تو

کو علمدار و سپه کو اکبر و کو اصغر تو

کو ستمکش زینب آواره غم‌پرور تو

محنت دوران چه آورده است ای سر بر سر تو

گه به مطبخ گه بنی گه دیرو گه بزم شرابی

رفت نصرانی ز هوش از ناله جان‌سوز و زهرا

چون به هوش آمد کسیر ازان زنان نادید برجا

نزد آن سر گفت و در عین ادب استاد برپا

ایهاالراس المبارک ای عزیز فرد یکتا

تو کدامین سرفرازی سرور عالی جنابی

گفت ای راهب من مظلوم سبط مصطفایم

مادرم زهرای اطهر خود حسین سر جدایم

در منای نینوا قربانی راه خدایم

تشنه لب سر داده اندر راه حق در کربلایم

نیست ای راهب غم و درد مرا حد و حسابی

بر دل راهب دگر طاقت نماند از گفتگویش

زد بسر دست عزا بنهاد روی خود برویش

کرد روی خویشتن را سرخ از خون گلویش

از ادب زد بوسه بر پمرده لبهای نکویش

با تضرع نزد آن سر کرد عجز و اضطرابی

گفت شاها بر ندارم دست امیدت ز دامن

تا نگویی در قیامت شافع تو می‌شوم من

گفت بیرون کن دگر زنا راهب ز گردن

شو مسلمان تا شفیع تو شوم در پیش ذوالمن

همچو (صامت) روز محر از وصالم کامیابی

شمارهٔ ۲۹ - شهادت نصرانی در روز عاشورا

چون به کربلا گردید نور چشم پیغمبر

بر سر زمین از زین سرنگون به چشم تر

بهر قتل او گشتند خلق کوفه زور آور

با عصا و سنگ و چوب تیغ و نیزه و خنجر

می‌زد این بکش بر تن می‌زد آن بکش بر سر

پس به قتل وی مامور شد جوان نصرانی

راه قتلگه می‌کرد هر قدم نصاری طی

ناله رجاء و خوف از جگر زدی چو نی

از جلو جنود عقل رهزنان جهل از پی

این بشارت فردوس دادی از وفا بروی

آن به جانب دوزخ می‌نمود او راهی

تا به قتلگه آمال درکمال حیرانی

دید گشته نوحی را غرق لجه طوفان

کرده جا بدار غمچون مسیح در دوران

بر جگر چو یعقوبش داغ یوسف کنعان

یوسف غریبی دید صید پنجه گرگان

چون خلیل جا کرده اندر آتش سوزان

چون ذبیح سر در کف از برای قربانی

روی کرد نصرانی سوی زاده زهرا

کای صفات یزدانی از جمال تو پیدا

ای کنیز مریمخادم درت عیسی

کیستی و تقصیرت چیست اندر این صحرا

نزدیک جهان دشمن مانده‌ای تک و تنها

زین تحیرم شاها وا رهان به آسانی

ابن سعد اگر اندر کتشن تو ناچار است

یا به مذهب اسلام قتل تو سزاوار است

زینهمه ملمانان مرد رزم بسیار است

کافر از چنین ظلمی در زمانه بیزار است

از چه قرعه این فال بهر من پدیدار است

گر چنین بود اسلام اف به این مسلمانی

در جواب نصرانی گفت شاه بی‌لشکر

کای جوان اگر انجیل مرتو را بود از بر

جد من مخیطا رنج باشد ای نکو گوهر

ایلیا است در تورات نام باب من حیدر

ها منم برادر دان عابده مرا مادر

قتل‌زاده نام من هست اگر نمی‌دانی

من سلاسله طاها نور چشم یاسینم

زیب دامن احمد خاتم النبینم

من حسین فرزند سیدالوصیینم

سرو گلشن زهرا شاه کشور دینم

این سپه که جمعی کرده از پی کینم

نزد خود مرا خواندند از برای مهمانی

چون شناخت نصرانی زاده پیمبر را

رشک شط جیحون ساخت اشک دیده تر را

ابن سعد در قتلش امر کرد لشگر را

در ره حسین در داد از ره وفا سر را

بس که هدف جسمش تیغ و تیر و خنجر را

کشتی حیات وی شد ز غصه طوفانی

پس به قتلدین شد سپاه کین یک دل

به هر قتل یک مقتول صدهزار شد قاتل

گشت آخر از محشر شمر سنگدل غافل

روی سینه پاکش کرد بی‌ادب منزل

با دوازده ضربت کرد از قفا به سمل

دود آه (صامت) کرد عرش و فرش ظلمانی

شمارهٔ ۳۰ - در مصیبت غریب الغربا(ع)

قبله هفتم رضا چون ار مدینه در بدر شد

عازم ملک خراسان خسرو جن و بشرشد

حضرت روح‌الامین در عرش اعلی نوحه‌گر شد

احمد مرسل به جهت دل غمین و دیده‌تر شد

آسمان گفتا تقی از جور مامون بی‌پدر شد

در تجلی شد به شهر طوس انوار الهی

منجلی از پرتو آن نور شد مه تا به ماهی

زیب و زینت یافت تاج سروری اورنک شاهی

جنت‌الفردوس شد آفاق از رفع مناهی

عاقبت مامون پی اطفاء نور دادگر شد

آن سیه دل زهر قاتل ساخت در انگور پنهان

شعله زد از پدت آن زهر اندر خلق امکان

حجت حق را به زهر کینه در ملک خراسان

درغریبی کشت تا روز جزا گبر و مسلمان

از غم مظلومی سبط نبی خونین جگر شد

حدت آن زهر چون افکند درت ن اضطرابش

سوخت قلب ماسوا بر حالت قلب کبابش

روی خاک بی‌کسی با پیکبر پرپیچ و تابش

جانب باد صبا با سوز دل بود این خطابش

کی صبا گر در مدینه از خراسانت گذر شد

گو به فرزندم تقی کی قوت قلب غمینم

بیشتر از این مکن با فرقت خود همنشینم

موسم رفتن بود مگذار بی‌کس بیش ازینم

آخر عمر است و خواهی روی نیکویت ببینم

زودتر خود را رسان جانا که هنگام سفر شد

نور چشما زهر قاتل او فکند آخر ز کارم

در غریبی چون غریبان عاقبت جان می‌سپارم

گرچه شاهم چون نغریم در نظرها خوار و زارم

غیر خشت و خاک اندر زیر سر بستر ندارم

ای پسر خاک یتیمی از غم بابت بسر شد

هیچ کس نبود که در بالین بابت پا گذارد

یا کفن پوشیده بعد از مرگ در خاکم سپارد

در عزایم ناله‌مات الغریب از دل برآرد

هر که درغربت بمیرد نزد کس حرمت ندارد

خاصه چون من هر که تیر ظلم مامون را اسپر شد

از مدینه شد تقی حاضر پی تکفین رضا را

کرد درغربت نهان در اک باب باوفا را

یاد کن مظلومی نور دل خیر النسا را

خامس آل عبا مظلوم دشت کربلا را

وانچه با وی اندر آن صحرای پرخوف و خطر شد

داد جا ظلم سنان چون بر زمین ار صدر زینش

شمر بی‌دین از بدن ببرد راس نازنیش

ابن‌سعد آمد پی غمخواری قلب غمینش

تا ز سم اسب سازد توتیا جسم حزینش

زینب بی‌خانمان چون زین حکایت باخبر شد

بر کنیز مادر خود فضه داد اینگونه فرمان

کز پی تسکین قلب من برو سوی نیستان

گو بشیر ای شیر اندر نینوا نبود مسلمان

یاری پیغمبر خود کن بیا کز آل‌سفیان

ظلم بر فرزندان زهرا هر چه گویم بیشتر شد

آه از آن ساعت که شیر آمد به بالین شه دین

با زبان حال گفت ای زاده ختم‌النبیین

این چه حالتس ای عزیز کبریا دلبند یاسین

قدر تو نشاختند این کوفیان زشت آئین

(صامتا) ملک و ملک زین داستان زیر و زبر شد

شمارهٔ ۳۱ - مدح و مصیبت رقیه خاتون(ع)

بود در شهر شام از حسین دختری

آسیه فطرتی فاطمه منظری

تالی مریمی ثانی هاجری

عفت کردگار عصمت اکبری

لب چو لعل بدخش رخ عقیق یمن

او سه ساله بدو عقل چهل ساله داشت

با چهل ساله عقل روی چون لاله داشت

لاله روی او همچو مه هاله داشت

هاله پرده ز رخ چو گل ژاله داشت

ژاله آری نکوست بر گل و نسترن

شد رقیه ز باب نام دلجوی او

نار طور کلیم آتش روی او

همچو خیرالنسا خصلت و خوی او

کس ندیده است چون چشم جاودی او

نرگسی درخطا آهویی در ختن

گرچه اندر نظر طفل بود و صغیر

گرچه می‌آمدی از لبش بوی شیر

لیک چون وی ندید چشم گردون پیر

دختری با کمال اختری بی‌نظیر

شوخ و شیرین کلام خوب و نیکو سخن

از تخوم زمین تا نجوم سما

دیده در حجر او تربیت ماسوا

قره العین شاه نور چشم هدا

هم ز امرش روان هم به حکمش بپا

عزم گردون پیر نظم دیر کهن

برعموها مدام زینت دوش بود

عمه‌ها را تمام زیب آغوش بود

خواهران را لبش چشمه نوش بود

خردیش را خرد حلقه در گوش بود

از ظهور ذکاء از وفور فطن

بس که نشو و نما با پدر کرده ود

روی دامان او نازپرورده بود

بابش اندر سفر همره آورده بود

پیش گفتار وی بنده پرورده بود

از ازل شیخ و شاب تا ابد مرد و زن

خنده‌اش دلربا گریه‌اش جانگداز

شاه اقلیم قرب ماه برج حجاز

چون برادر بزرگ چون پدر سرفراز

نزد باب عزیز آن مه دلنواز

هم جلیس سفر هم انیس وطن

دیده در کودکی گرم و سرد جهان

خورده بر ماه رخ سیلی ناکسان

کشف کرده سنان بر سنان بر سنان

رنگ رخسار را از عطش باختان

یا چه یعقوب در کنج بیت‌الحزن

از یتیمی فلک کار او ساخته

رنگ رخسار را از عطش باخته

از فراق پدرگشته چون فاخته

بانک کو کوی او شورش انداخته

در زمین و زمان از بلا و محن

داغ تبخاله را پای وی پایدار

طوق در گردنش از رسن استوار

وز طپانچه بدش ارغوانی عذار

گریه طوفان نوح ناله صوت هزار

اشک وی جان خراش آه وی دلشکن

در صغیری اسیر شد چه بعد از پدر

برد با درد و داغ روز و شب را بسر

گاه بودی خموش گه شدی نوحه‌گر

می‌شدی گه به پا می‌زدی گه بسر

نه قرارش به جان نی توانش بَتن

در خرابه سکون ساخته در کرب

بود «این ابی» کار او روز و شب

شامگاهان برنتج روزها در تعب

ای عجب ای سپهر از توثم العجب

تا کجا دون نو از شرمی از خویشتن

قدری انصاف کن آخر ای هرزه گرد

عترت مصطفی و اینقدر داغ و درد؟

شد زنانشان اسیر یا که شد کشته مرد

آخر این بی‌گناه طفل بی‌کس چه کرد

تا که شد مبتلا اینقدر در فتن

در خرابه شبی خفته و خواب دید

آفتابی به خواب رفت و مهتاب دید

آنچه از بهر وی بود نایاب دید

یعنی اندر بخواب طلعت باب دید

جای در شاخ سرو کرد و برگ سمن

شاهزاده بشه مدتی راز داشت

با پدر بهر راه جان دمساز داشت

از شکایت ز شمر شور و شهناز داشت

ناگهانش ز خواب بخت بد باز داشت

گتش بیدار و مانند شکوه‌اش در دهن

در سراغ پدر کرد آن مستمند

باز چون عندلیب آه و افغان بلند

عرش را همچو فرش در تزلزل فکند

ساخت چون نی بلندناله از بندبند

جامه جان ز نو چاک زد در بند

زد در آن شب به شام قرق آهش علم

سوخت بر حال خویش جان اهل حرم

باز اهل حرم ریخت از غم به هم

گشته هر یک ز هم چاره جو بهر غم

ام کلثوم زار زینب ممتحن

ناله وی رسید چون به گوش یزید

کرد بهرش روان راس شاه شهید

آن یتیم غریب چون سر باب دید

زد بسر دست غم و زز دل آهی کشید

همچو (صامت) پرید مرغ روحش ز تن

شمارهٔ ۳۲ - خطبه حضرت سید سجاد(ع) در شام خراب

کرد در شام چو جا عترت سلطان انام

بسکه دیدند جفا و ستم از مردم شام

روزشان شد به نظر تیره تر از شام ظلام

تا یکی روز یزید دغل نافرجام

سوی مسجد شد و اندر بر سجاد غریب

کرد در منبر بیداد یکی زشت خطیب

چندی از دوره سفیان بیفزود حسب

بست از حرمت اولادی علی چشم ادب

ناسزا گفت بسی او به شهنشاه عرب

قلزم بحر خدا زین العبا شد به غضب

گفت خاموش که حق بشکند ای سک دهنت

ز چه رو نیست حیائی ز رسول ز منت

کرد پس حجت کبرای خدا رو ببزید

صاحب منبر از او رخصت منبر طلبید

پسر هند نداد اذن بدان شاه وحید

آخر از خواهش حضار چو ماذون گردید

بنهاد او ز شرف پا بسر منبر تاج

شد رسول عربی بار دیگر در معراج

آن کلام الله ناطق سپس حمد و ثنا

گفت با قوم منم زاده مکه و منا

شرف رکن حرم زینت زمزم و صفا

که نموده به روا بذل ز کوه فقرا

خلف صدق نبی مهتر حجاج منم

سبط شاه قرشی رهرو معراج منم

منم از نسل رسولی که تمام لاهوت

مه و خورشید و سپهر و ملکوت و جبروت

عرش و لوح و قلم و ملک دنی و ناسوت

حمل و ثور و بروجات کواکب تاحوت

خاک و باد و آتش و آب آنچه در اقلیم وجود

همه را ساخته یزدان از طفیلش موجود

هست جددگر من علی خیبر گیر

آنکه باشد ز خدا بر همه مخلوق امیر

جده‌‌ام فاطمه منصوصه نص تطهیر

همه دانید یکایک ز صغیر و ز کبیر

که حسن هست عموی من و فخر ثقلین

پدرم سبط نبی خسرو مظلوم حسین

منم آن کس که لب تشنه لب فرات

چو سکندر که نخورد آب حیات از ظلمات

منشی غم بوی از تشنه لبی داد برات

پدرم را جگر سوخته شد قطع حیات

عاقبت شمر جفا کار به نزد دریا

سر او را لب عطشان ز قفا کرد جدا

قد هفتاد و دو تن جمله چو نخل شمشاد

زدم خنجر و شمشیر و سنان جلاد

پیش چشم من بیمار به هامون افتاد

این منم با سر ایشان که به آه و فریاد

دسته بسته به سوی شام خراب آمده‌ام

حجت حقم و در بزم شراب آمده‌ام

این زنانی که به همراه من زار بود

حرم حترم احمد مختار بود

زینب بی‌کس و کلثوم دل افکار بود

که به مثل اسراء در سر بازار بود

این قدر خاک محن بر سر ما کرد ایام

که بر آل زنا همچو کنیزم و غلام

کس نگوید به یزید ای ز تو اسلام بننک

این زنان آًل رسولند نه از اهل فرنگ

کار بر زینب بیچاره مکن چندان تنگ

مکن از چوب لب خشک حسین نیلی رنگ

که دل خون شده‌اش بدتر از این خون گردد

(صامت) از محنت این واقعه مجنون گردد

شمارهٔ ۳۳ - مسمط غرا در شرح حدیث کساء

بشنو اگرت هست به سر شور تولی

کز لطف خداوند تبارک و تعالی

بر آل کسا داده چنین رتبه والا

واندر سر ایشان بنهاد افسر لولا

تا فاش شود در نظر بنده و مولا

کاین سلسله را شیوه فضل است مسلم

شد راوی این نغز خبر دخت پیمبر

اینگونه که یک روز پدر آدم از در

فرمود که ای طاهره طهر مطهر

برخیز و کسای پدر خویش بیاور

آوردم و در زیر عبا گشت مستر

آنگونه که در ابر نهان نیر اعظم

آنگاه حسن شد ز در حجره نمودار

با فاطمه بسرود که ای مام وفادار

بر شامه رسد رایحه احمد مختار

شد هادی وی فاطمه برسید ابرار

بگرفت از آن کعبه تحقیق حسن بار

با ختم رسل زیر کسا آمده همدم

آمد ز در آنگاه نهنگ یم عرفان

شاه شهداء واسطه عالم امکان

مستفسر آن رایحه شد وز سر احسان

رخصت طلبید از نبی و خرم و خندان

بنشست به دامانش چون گل به گلستان

جا کرد در آغوشش چون سکه به درهم

پس شیر خدا ماحصل سوره والطور

کش خوانده به تمثال خدا نور علی نور

آمد بدر حجره علی خرم و مسرور

از نگهت آن بوی سبب جست به دستور

با صدر امم زیر کسا آمده مستور

شد شاد شه ابطحی از وصل پسر عم

خاتون قیامت چو به ایشان نظر انداخت

از دیده ز مهجوری یاران گهر انداخت

نزد پدر از شوق کسا پرده برانداخت

وز فرط تضرع بدل وی شرر انداخت

شد داخل آن حلقه وز آن حلقه در انداخت

نور رخشان شعشعه تا عرش معظم

آن لحظهبه سکان سما غلغله افتاد

جستند ز ایزد سوی آن پنج تن ارشاد

از مصدر عزت ملک العرش ندا داد

کین فاطمه است و در و شوی و دو اولاد

این پنج نبودند اگر باعث ایجاد

نه بود فلک نی ملک و عالم و آدم

پس روح الامین اذن طلب کرد ز داور

آمد به زمین سود جبین نزد پیمبر

کی واسطه واجب و ممکن چه شود گر

جبریل به پای تو نهد زیر کسا سر

رخصت چو ز سلطان رسل کرد میسر

پیوست بایشان چو یکی قطره که بابم

تا گردش ایام چه در مد نظر داشت

و ز خصمی این پنج تن آخر چه بشر داشت

از خستن دندان نبی چشم گهر داشت

بشکستن پهلوی بتولش به نظر داشت

از فرق علی آرزوی شق قمر داشت

پس کرد حسن را ز چه رو خون جگر از سم

شاه شهدا را به هواخواهی اشرار

آواره نمود از حرم احمد مختار

در کرب و بلا برده در آن وادی خونخوار

از مرگ جوانان و غم یاور و انصار

وز داغ علی اکبر و عباس علمدار

چون عرش برین کرد قدش را از الم خم

ببرید سرش را ز بدن شمر به بی‌باک

زهرا و علی و حسن و خواجه لولاک

آمد به سلام تن آن کشته صد چاک

می‌کرد نبی نوحه و می‌ریخت به سر خاک

می‌گفت که ای روشنی انجم و افلاک

کشتند تو را تشنه لب و دل به دو صد غم

لبیک کنان جست ز جا آن تن بی‌سر

ملحق به تنش شد سر و در نزد پیمبر

افشاند سرشک بصر و کرد فغان سر

کی جد گرامی به من غمزده بنگر

کاورده مرا امت بی‌باک چه بر سر

کردند ادا اجر رسالت همه با هم

بعد از تو ز حق تو رعایت ننمودند

مردان مرا طعمه شمشیر نمودند

اموال مرا دست به تاراج گشودند

معجر ز سر زینب و کلثوم ربودند

بر داغ من از کشتن اطفال فزودند

ببریده شد انگشت من آخر پی خاتم

پس فاطمه از بهر شکایت ببر باب

از خون جگرکرد به دامن گهر ناب

کی باب ببین حال حسین من بی‌تاب

این بود جزای من و حق تو ز احباب

کاخر جگر تشنه و عطشان به لب آب

کردند جدا سر ز تنش دیده پر نم

اذنم بده ای باب که با دیده خونین

از خون حسین گیسوی خود سازم رنگین

فرمود چنین فاطمه را ختم نبیین

تو پنجه گیسو بنمارنگ نگارین

تا سرخ کنم ریش خود از خون من غمگین

(صامت) مزن اینقدر به جان شعله ماتم

شمارهٔ ۳۴ - در مدح صدیقه طاهره سلام الله علیها

باز شد جبریل عرفان مرکز دل را نزیل

ز آسمان عزم راسخ بهر اثبات و دلیل

در وجوب مدحت محبوبه رب جلیل

بدر افلاک جلالت صدر احفاد خلیل

شمه ایوان عصمت بضعه خیرالانام

دره الناج کرامت گوهر بحر حیا

فخر خیرات حسان نوظهور کبریا

همسر مولی الموالی دخت ختم انبیا

آن که داد از بدو عالم انتظار ماسوا

از وجو فایزالجودش خدای لاینام

حضرت ام الائمه فاطمه ارکان جود

مصدر خلعت زلال منبع بحر وجود

معنی عصمت کمال رحمت حی و دود

علت اشیاء غرض از هستی بود و نبود

ذخر ابناء مکرم فخر ابناء عظام

ماه برقع دار خورشید رخ زیبای او

پرده داری آفتاب از پرتو سیمای او

لولو دریای وحدت گوهر والای او

گر علی ابن ابیطالب نبد همتای او

بود کیتا چون خدا قل و دل خیرالکلام

جده سادات اعلی رتبه مفتاح نجات

افتخار طیبین خاتون قصر طیبات

زبده نسوان مهین بانوی خیل طاهرات

آنکه غیر او نباشد در تمام ممکنات

دخت دلبند نبی زوج ولی ام الامام

دریم عفت هزاران همچو مریم را معین

ساره اندر خاکساری قصر قدرش را مکین

هاجر اندر خرمن شرم و عفافش خوشه‌چین

روفته صف نعالش را صفورا ز آستین

از ظهور جاه و عزت وز وفور احترام

بوالبشر اندر نتاج خرد نباید همسری

بهر وی از نسل آدم تا قیامت دختری

فخر دارد از چنین دختر چو حوا مادری

فلک مستوری نخواهد یافت چون او لنگری

از بنای خلقت امکان الی یوم القیام

خلقت آباء علوی را وجود او سبب

امهات سفلی از ادراک فیض منتجب

از میان دفتر اشیاء است فردی منتخب

از جلال و جاه و قرب و عزت و اسم و نسب

وز کمال و رفعت و تفضیل اجلال و مقام

شخص او کزماسوا باشد وجودی بی‌مثال

شد محل و مهبط نور ظهور لایزال

داد زنجیر نبوتبا ولایت اتصال

گشت طالع زان فروغ مشرق عین الکمال

یازده خورشید تابان یازده ماه تمام

فخر مریم بد ز یک عیسی به افراد بشر

یازده عیسی شد از زهرا به عالم جلوه‌گر

کر دم هر یک دو صد عیسی ز لطف دادگر

موسم حیاء موتی زندگی گیرد ز سر

روز انشاء لحوم و وقت ایجاد عظام

با چنین قدر و مقام و رفعت و عز و جلال

ای دریغ از کوکب عمرش که از فرط ملال

همچو مهر افتاد اندر عقده راس زوال

در جوانی از جهان بنمود روی ارتحال

جانب دار بقا از صدمه قوم ظلام

بعد باب کامیاب خویش با اندوه و رنج

روز عمر خویش را سر برده تا هفتاد و پنج

لیک هر روزش چو سالی بود از رنج شکنج

آخر از ویرانه دیر دهر آن نایاب گنج

زندگانی گشت بر جان عزیز وی حرام

گشت تا قلب وی از داغ پیمبر شعله‌ور

از نسیم راحت دنیا نشد خرم دگر

هر نفس می‌زد غمی از نو به قلبش نیشتر

با وجود آنکه پیغمبر ز قرآن بیشتر

داشت اندر احترامش وقت رحلت اهتمام

بود ز آب غسل ترخنم رسالت را کفن

کاو فکندند آتش اندر خانه‌اش اهل فتن

در گلوی شوهر خود دید آن بی‌کس رسن

شد شکسته پهلوی آن غم نصیب ممتحن

محسن او شد شهید از ظلم اشرار لئام

با دل بشکسته زد چون جانب مسجد قدم

گردن شیر خدا را دید در طوق ستم

ناکسی را دید اندر منبر فخر امم

کارگر شد آنچنان بر قلب او پیکان غم

کز محن شد روز روشن پیش چشم او چو شام

چون به بستر اوفتاد آن سرو گلزار محن

کرد روزی عذرخواهی با جناب بوالحسن

کای پسرعم کن به حل از مرحمت تقصیر من

الفراق ای مونس جان وقت آن شد کز بدن

مرغ روحم پر زند در روضه دارالسلام

پس حسین را در بغل گرفت با حال فکار

گریه بر حال حسین بنمود چون ابر بهار

از برای زینب و کلثوم قلب داغدار

از برای کربلا بگریست قدری زار زار

پس سپرد اطفال خود را بر بنی‌عم گرام

یا دل پر خون ز جور محنت آباد جهان

مرغ روحش بال بگشود از جهان سوی جنان

شد به خاک تیره در شب نازنین جسمش نهان

برد ارث محنت او زینب بی‌خانمان

از وطن در کوفه و از کوفه ویران به شام

سر برهنه عصمت کبرای حی دادگر

شهره اندر شهرها گردید چون قرص قمر

راس بر خون حسینش جلوه‌گر اندر نظر

خاک و خاکستر به هر جا ریخنتد او را بسر

در دیار شام و دور کوچه‌ها از پشت بام

بهر پاس حرمت اهل حریم بوتراب

زاده هند جفا کردار آخر بی‌نقاب

دختر پیغمبر خود را سوی بزم شراب

به رشد از اشک (صامت) عالم امکان خراب

ماسوا گردید از این ماتم دین انهدام

کتاب التضمین و المصائب

شمارهٔ ۱ - کتاب التضمین والمصائب : گفت شاه تشنه‌کامان بر سر میدان عشق

شمارهٔ ۲ - مصیبت : به شاه تشنه جگر گفت زینب غمناک

شمارهٔ ۳ - و برای او همچنین : شیعیان بار دگر نخل عزا می‌بندند

شمارهٔ ۴ - مرثیه در خرابه شام : باز از غم رقیه دل پر ز آه کردم

شمارهٔ ۵ - و برای او همچنین : قاسم زار با عروس گفت که خوش به سوی تو

شمارهٔ ۶ - و برای او همچنین : گفتا شه شهیدان کامد روا مرادم

شمارهٔ ۷ - و برای او همچنین : در مقتل شهیدان با ناله چون هزاران

شمارهٔ ۸ - همچنین من افکاره : زینب به حسین گفت که ای تاج سر ما

شمارهٔ ۹ - و برای او همچنین : دید چون قاسم عروس از دوریش انکار دارد

شمارهٔ ۱۰ - و برای او رحمه الله علیه : اگر دستت رسد با همنشینی

شمارهٔ ۱۱ - و برای او همچنین : ساقی بیا که دلبرم امروز در بر است

شمارهٔ ۱۲ - و برای او همچنین : یا رب نظری کن به من و چشم پر آبم

شمارهٔ ۱۳ - همچنین : به سر کوی تو با حال تباه آمده‌ایم

شمارهٔ ۱۴ - و برای او علیه الرحمه : ‌ای دل وفا و عهد به دور زمان کجاست

شمارهٔ ۱۵ - همچنین : ای غمگین تو را با شادی دوران چکار

شمارهٔ ۱۶ - و برای او همچنین : روزی که پا به علم پر غم گذاشتیم

شمارهٔ ۱۷ - و برای او : ای که نموده ترک سر بهره کلاه سروری

شمارهٔ ۱ - کتاب التضمین والمصائب

گفت شاه تشنه‌کامان بر سر میدان عشق

بر سر بازار جانبازان منم سلطان عشق

وه چه خوش لذت بود در باده رخشان عشق

بس که بنشسته است تا پر بر تنم پیکان عشق

طایر پران شدم از طایر پران عشق

هر که را نبود هوای درگه جانان بسر

هرگز از معشوقه جانی نگردد با خبر

نیست این فیض شهادت لایق هر بی‌بصر

گوشه ابروی معوقت نیاید درنظر

تا نریزد خونت از شمشیر خون افشان عشق

تا نگردی آشنا رویت ز خون ترکی شود

روی نامحرم قرین روی دلبر کی شود

جسم نالایق فراز تخت و افسر کی شود

توده خاکسترت گوگرد احمر کی شود

تا نسوزد پیکرت در آتش سوزان عشق

صبر و طاقت‌پیشه کن ای زینب حسرت نصیب

بعد قتلم چون بمانی اندر این صحرا غریب

عازم کوی لقایم نیست هنگام شکیب

یا که لب را تر کنم از باده وصل حبیب

یا که سر راه می‌گذارم برسر پیمان عشق

هاتفی می‌گفت از نزد خدای ذوالمنن

کای قتیل تیغ عدوان باد و صد جور و محن

نیستی آگه چه مقصود است از جان باختن

سر سرگردانی خود را نخواهی یافتن

یا نگردد تارکت گوی خم چوگان عشق

گفت (صامت) از غم دل کس هم آوازم نشد

سبل خونین شرمسار از چهره زردم نشد

دلبر آگه از درون درد پردرم نشد

از طبیبان هم فروغی چاره دردم نشد

جان من بر لب رسد از درد بی‌درمان عشق

گفت (صامت) از غم دل کس هم آوازم نشد

سیل خوننین شرمسار از چهره زردم ند

دلبر آگه از درون درد پردردم نشد

از طبیبان هم فروغی چاره دردم نشد

جان من برلب رسید از درد بی‌درمان عشق

شمارهٔ ۲ - مصیبت

به شاه تشنه جگر گفت زینب غمناک

دمی که دید تن چون گلشن ز خنجر چاک

فتاده بیکفن و غرقه خون به دامن خاک

تویی خلاصه ارکان و انجم و افلاک

ولی چه سود که قدرت نمی‌کنند ادراک

بگو به خواهر زارت تو را چه بود گنه

که بی‌گنه شده‌ای دستگیر هر روبه

نبود قاتلت از قتل تو مگر آگه

غرص تویی ز وجود جهانیان ورنه

«لما یکون فی‌الکون کاتن لولاک»

تویی که بود در آغوش مصطفات مکان

تویی شد ز وجودت بنای کون و مکان

تویی که نوح نجی را رهاندی از طوفان

تو مهر مشرق جانی به غرب جسم نهان

تو در گوهر پاکی فتاده در دل خاک

تویی که بر همه شاهان و سروران شاهی

تویی که بر فلک عزت و علا ماهی

سبب ز چیست که مقتول تیغ بدخواهی

تویی که آیینه ذات پاک اللهی

ولی چه سود که هستی ذلیل هر ناپاک

بپای خیز برادر که لشگر عدوان

نمود اهل و عیالت اسیر و سرگردان

یکی است تشنه آب و یکی گرسنه نان

همه ز قتل تو شادند و خرم و خندان

تو از برای چه درخاک خفته غمناک

ربود شد شهادت عجب ز دست تو دل

که گشتی این همه بر قتل خویشتن مایل

نموده بر دل ما لشگر غمت منزل

همه جهان به تو گریان و تو ز خود غافل

همه ز غفلت تو خائفند و تو بیمناک

ز گردش فلک کجروش کنم فریاد

که در زمانه ز دست کسی گره نگشاد

مشو ز بیش و کم دهر (صامتا) دلشاد

اگرچه مغربی آئی ز کائنات آزاد

به یک قدم بتوانی شد از سمک به سماک

شمارهٔ ۳ - و برای او همچنین

شیعیان بار دگر نخل عزا می‌بندند

باز بار سفر کرب و بلا می‌بندند

یا مگر حجله قاسم به مبلا می‌بندند

باز پیرایه گلشن به حنا می‌بندند

بوی گلهای چمن را به صبا می‌بندند

گفت قاسم اگرم لشگر غم چیره شود

تیر صیاد پی صید حرم چیره شود

من نترسم که به من خیل ستم چیره شود

هر کجا چتر دو طاووس به هم چیره شود

نخل قتل دل پر داغ مرا می‌بندند

هر کجا جان ره جانان ز وفا بسپارد

پای همت بسر کون و مکن بگذارد

گور را حجله دامادی خون پندارد

دلم از خون شدن خویش نشاطی دارد

همچو طفان که شب عید حنا می‌بندند

ای عمویی که تو را هست خدم خیل ملک

تشنه آب شهادت شده‌ام همچو ملک

لطف بنما و مکن نام من از دفتر حک

تویی آن آیت رحمت که ملایک به فلک

حرز نام تو به بازوی دعا می‌بندند

نوعروسا بنگر پیک اجل بر کف جام

دارد و می‌دهدم از بر جانان پیغام

توهم آماده تاراج شو و رفتن شام

درد هجر است سزای دل و جانم که مدام

تهمت رجم بر آن شوخ بلا می‌بندند

عاشقی را که شود دیده دل محو صفات

آرزویی به دلش نیست به جز دیدن ذات

(صامتا) از دل عشاق محو صبر و ثبات

تو خیالان همه خوش طبع و ظریفند نجات

لیک کی چون تو سخن را به ادا می‌بندند

شمارهٔ ۴ - مرثیه در خرابه شام

باز از غم رقیه دل پر ز آه کردم

چون یاد گفتگویش با نعش شاه کردم

گفت ای سر از فراغت جان را تباه کردم

امشب تو را به خوبی نسبت به ماه کردم

تو خوب تر ز ماهی من اشتباه کردم

بابا بگیر دستم دیگر ز پا فتادم

از بس که وصل رویت بر خویش وعده دادم

شکر خدا که گردید آخر روا مرادم

دوشینه پیش رویت آئینه را نهادم

روز سفید خود را آخر سیاه کردم

اینگونه بی‌وفیی از تو گمان نبودم

پیش از جدایی تو ای کاش مرده بودم

تا طعنه یتیمی از کس نمی‌شنودم

هر صبح فکر رویت تا شامگه نمودم

هر شام یود مویت تا صبحگاه کردم

می‌خواستی ز اول از من جدا نگردی

تا من نمی‌کشیدم ز اطفال رنگ زردی

دردی به سینه دارم اما چگونه دردی

تو آنچه دوش کردی از تیر غمزه کردی

امشب من آنچه کردم از برق آه کردم

آن شب که در ره شام راست به نیزه دیدم

با آن نگاه حسرت آه از جگر کشیدم

پنهان ز خوف اعدا سوی تو می‌دویدیم

صد گوشمال خوردم تا یک سخن شنیدم

صدره به خون طپیدم تا یک نگاه کردم

برگو یزید کافر دیگر به ما ببخشد

سجاد را به غربت زین ابتلا ببخشد

برماستم کند بس گوید خدا ببخشد

خواجه به روز محشر جرم مرا ببخشد

کز وعده عطایش عمری گناه کردم

شاها به ماتم تو شب تا سحر نخفتم

درد دلم تو دانی دیگر به کس نگفتم

چون (صامت) در عزایت در مقال سفتم

در عاشقی فروغی من هر غزل که گفتم

یک جا گریز او را بر نام شاه کردم

شمارهٔ ۵ - و برای او همچنین

قاسم زار با عروس گفت که خوش به سوی تو

می‌کشدم کشان کشان جذبه گفتگوی تو

می‌روم و نمی‌رود از دلم آرزوی تو

وه که به کام دشمنان دور شدم ز کوی تو

بر نگرفته کام دل سیر ندیده روی تو

بین که عموی من ز دل آه و فغان همی کشد

در صف نینوا چون ناله چسان همی کشد

آه مکش که آه سرد رشته جان همی‌کشد

بخت سیاهم از درت موی کشان همی‌کد

آه چگونه بگسلمرشته جان ز موی تو

رفتم و آتش غمت ماند به سینه مشتعل

دست مراد کوته و پای امید منفعل

از پس مرگ سر زند گرگل حسرتم گل

بی‌تو چسان ز بوی گل تازه کنم مشام دل

خار که نیست در جهان هیچ گلی به بوی تو

گفت عروس بینوا با لب خشک و چشم تر

چندم از این سخن زنی تیر فراق بر جگر

سوختن و نمی‌کند بر دلت آه من اثر

خوی تو نیست در ملک خلق تو نیست در بشر

ای ملک و بشر همه بنده خلق و خوی تو

رفتی و بستی از من ای تازه جوان دگر نظر

بود سیاه روز من بعد تو شد سیاه‌تر

پس چه کنم ز داغ تو گر نکنم سیه بسیر

چون روم از جهان بدر خام غم تو در جگر

نشکفد ار مزار من جز گل آرزوی تو

شور مخالفین بپا بنگر و احتراز کن

پا ز عراقیان بکش رو به سوی حجاز کن

یا بنشین ز مرحمت همره دوست راز کن

ای گل تازه یک نفس پرده ز چهره باز کن

تا نفسی برآورد بلبل بذله گوی تو

ای پسرعموی من چند کنی مشوشم؟

ز اشک دو چشم و آه دل غرقه به آب و آتشم

(صامت) از این مثقال تو سوختم و بدین خوشم

پای اگر چو محتشم از ره بندگی کشم

به که به زندگی کشم پا ز حریم کوی تو

شمارهٔ ۶ - و برای او همچنین

گفتا شه شهیدان کامد روا مرادم

تا آتش محبت زد شعله بر نهادم

در کربلای عشقش بار بلا گشادم

در جلوه‌گاه جانان جان را به شوق دادم

درروز تیر باران مردانه ایستادم

هر تیر کز مخالف بر لوح سینه خوردم

پیغام وصل جانان آن تبر را شمردم

جز لطف او پناهی بر هیچکس نبردم

جان با هزار شادی در راه او سپردم

سر با هزار منت در پای او نهادم

کردند پس مخالفت در یاری اتفاقم

تا از حجاز کردند آواره در عراقم

آنها به سست عهدی من در سرو فاقم

جز راستی نبینی در طبع بی‌نفاقم

جز ایمنی نیابی در نفس بی‌فسادم

تخم وفایت ای دوست تا من به سینه کشتم

مهر عیال و فرزند یکسر ز سر بهشتم

به هر حصول بیعت با کوفیان زشتم

نام تو برده می‌شد تا نامه می‌نوشتم

روی تو دیده می‌بود تا دیده می‌گشادم

چون منصب شهدات من اختیار کردم

دل از وطن بریدم ترک دیار کردم

در کربلا رسیدم پا استوار کردم

در وادی محبت دانی چکار کردم

اول به سر رسیدم آخر ز پا فتادم

شکر خدا که بردم بر سر وفای خود را

در امتحان رساندم قالو! بلای خود را

راضی نمودم از خویش یعنی خدای خود را

تا با قضاش کردم ترک رضای خود را

با هر قضیه خوش دل در هر بلیه شادم

(صامت) به بزم جانان هر کس که راهبر بود

در پیش تیر محنت دایم تنش سپر بود

کاش از نخست ویران این دهر پرخطر بود

طرح نوی فروغی می‌ریختم اگر بود

دستی به آب و آتش حکمی بباد و خاکم

شمارهٔ ۷ - و برای او همچنین

در مقتل شهیدان با ناله چون هزاران

زینب کشید در بر چون نعش گلعذاران

گفتا بشمر کافر گریان چو بی‌قراران

بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران

جز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران

چون من ستمکشی کس مشگل که دیده باشد

ور خود ندیده باشد از کس شنیده باشد

ای شمر کی ز جانان کس جان بریده باشد

هرکس شراب فرقت روزی چشیده باشد

داند که تلخ باشد قطع امیدواران

اندر گشودن سیل باشد شتاب چشمم

بگذار تا دهم غسل ز آب گلاب چشمم

جسم برادرم را اندر سراب چشمم

با ساربان بگویید احوال آب چشمم

تا بر شرر نبندند محمل بروز باران

پس کرد در مدینه رو از پی شکایت

کای جد تاجدارم بنگر جفای امت

از جور و قتل و غارت این قوم بی‌همیت

بگذاشتند ما را در دیده آب حسرت

گریان چو در قیامت چشم گناهکاران

بردار سر که بر سر روز فراقت آمد

پایان استراحت هنگام زحمت آمد

وقت اسیری شام بر آل عصمت آمد

ای صبح شب‌نشینان جانم به طاقت آمد

از بس که دیر ماندی چون شام روزه‌داران

اکنون به جانب شام از کربلا روانم

شمر و سنان و خولی هستند همرهانم

رفتیم دل پر از غم از داغ دوستانم

تا دوست گشتم ای جان کشتند دشمنانم

گشتم بسان دشمن از جمله دوستداران

آه از دمی که زینب بنمدو جا به محمل

بازوی در سلاسل راس حسین مقابل

از محنت دل‌وی (صامت) مباش غافل

سعدی به روزگار مهری نشسته بر دل

بیرون نمی‌توان کرد الا به روزگاران

شمارهٔ ۸ - همچنین من افکاره

زینب به حسین گفت که ای تاج سر ما

ای قافله سالار من و همسفر ما

آسوده بخوابی چه خوش از رهگذر ما

نگذاشت که بر روی تو افتد نظر ما

دیدی که چها کرد به ما چشم تر ما

طاقت کم و غم بیش زمان کوته که تواند

تا درد گرفتاری ما بر تو رساند

کو مرگ که از قید حیاتم برهاند

احوال دل سوخته دل سوخته داند

از شمع بپرسید ز سوز جگر ما

ای کعبه اسلام کشیدیم سوی دیر

رخت از سوی کوی تو خداوند کند خیر

با شمر ستمکار جفا جوی سبکسیر

گو این همه شادی مکن از رفتن ما غیر

گاهی نبود بیش ز کویش سفر ما

داغ تو بر آورد ز کانون دلم دود

دودی که بسوزد ز تفش آتش نمرود

زین محنت بسیار که دارم همه موجود

غیرم به فسون کرد جدا از تو چه می‌بود

گر داشت اثر تیر دعای سحر ما

تا دهر چه خواهد ز من سوخته کوکب

کز داغ غمت روز مرا ساخته چون شب

وز سنگ عدو جان ز تعب آمده بر لب

تا از پی آزار که گرد آمده امشب

جمعند رقیبان بسر رهگذر ما

آمد به سر نعش تو خواهر پی دیدن

شد غنچه دیدار تو را موسم چیدن

ده گوش به دردم بود ارمیل شنیدم

شادم که ز کویت نتوانم به پریدن

بشکته شد از سنگ ستم بال و پر ما

تا تاب عطش لاله سیراب تو پژمرد

شمع رخ رنگین تو از صرصر کین برد

بر شیشه بی‌تابی من سنگ جفا خورد

زین بانک جرس راه به جایی نتوان برد

کو خضر رهی تا که شود راهبر ما

از بس بشه تشنه جگر راز نهان گفت

راز غم پنهان به برادر به عیان گفت

(صامت) به امانم آمده هر دم به فغان گفت

امشب همه مجمر سخن از سوختگان گفت

شمارهٔ ۹ - و برای او همچنین

دید چون قاسم عروس از دوریش انکار دارد

گفت حق داری جدایی محنت بسیار دارد

چاره در صبر است هر چندت که غم ناچار دارد

عاشقی کو بزم دل را خالی از اغیار دارد

با غم دلداربودن لذت دیدار دارد

منشی غم در سیه‌روزی نوشت انجام ما را

کرده به هر ما ذبیحان چون منا کرب و بلا را

سر به سر باید هدف شد طعنه تیر بلا را

گفتمش تیر فراغت از جگر بگذشت ما را

گفت اگر خواهی وفای گل جفای خار دارد

رفتم از کویت به چشم خونفشان دل پر ز حسرت

از تو و یار و دیار خود نمودم ترک الفت

ساقی دوران نموده ساغر پردرد و نقمت

گفتمش یا بار محنت بر دلم نه یا محبت

گفت از اول بار گفتم بار من سر بار دارد

از شکست کار خود در دل الم بسیار دارم

فرصتی کو تا غم‌دل در برت اظهار دارم

دامن بخت ار به چنگ افتاد با وی کار دارم

شکوه گر دارم ز دل دارم نه از دلدار دارم

کو به تنگم هر زمان از ناله‌های زار دارد

دست و پا از خون خود در جنگ کردن رنگ خوش‌تر

چنگ بر تار دل عاشق زدن از چنگ خوشتر

زانکه چنگ دل ز تار موی جانان تار دارد

گفت با وی نوعروس! به قاسم شیرین شمایل

بر وصال حوریان گویا دلت گردیده مایل

رفتی و داغ فراقت تا قیامت ماند در دل

تیغ ابروی تو بحث کفر و دین را کرده باطل

چون ز زلف و گیسویت هم پنجه هم زنار دارد

گفت قاسم آه و افغانت ز کف دل می‌رباید

از دو چشمم جوی خون مانند جیحون می‌گشاید

صبر کن جانا قیامت هر چه دیر آید بیاید

درس عشق آموختن (صامت) ز هر مرغی نیاید

طوطی گلزار بهتر پیبدین اسرار دارد

شمارهٔ ۱۰ - و برای او رحمه الله علیه

اگر دستت رسد با همنشینی

دو روزی خلوتی را برگزینی

گل راحت به کام دل بچینی

خوشا مستی و عشق نازنینی

نه کیشی و نه آئین و نه دینی

ترا کرده چنان خواب گران مست

که جز خود کس ندانی نیست یا هست

اگر خواهی بلندی پست شو پست

بترس از زیردستان ای زبردست

که دستی هست در هر آستینی

اگر سلطان اگر شهزاده گر شاه

چو دست چاره شد از دهر کوتاه

نمی‌آید به کارت منصب و جاه

ره ما تیره و هر گم صد چاه

نه راه پس نه چشم پیش‌بینی

چو شد پیمانه پر گر شهد و گرسم

تو را دولت اگر بیش است وگر کم

دو روز عمر اگر شادی و گر غم

بود آسوده آن کز خلق عالم

نه مهری باشدش در دل نه کینی

به یک قطره ز دریا کم چه باشد

ز گنجی بذل یک درهم چه باشد

عنایت با گدام یک دم چه باشد

مرا غم از در منعم چه باشد

زیان خرمنی از خوشه‌چینی

نمودی عمر صوف اندرز و مال

نشد یک دم که باشی فارغ البال

دو روی هم بپردازی به اعمال

نمی‌گردد شراب انگور صد سال

اگر در خم نماند اربعینی

چو زیر خاک باشد منزل ما

دگر هیچ است سعی باطل ما

نگردد صادف دنیا با دل ما

وفا تخمی است در آب و گل ما

نروید این گیاه از سرزمینی

هر آن زهدی که بهر خود رستی است

نه زهد است آن کلید چاه پستی است

مروت زاد راه تندرستی است

بیا ساقی که کیش عشق مستی است

برو زاهد چه دنیایی چه دینی

نه هر کس را شود رفعت مسلم

نه هر کس جام دارد می‌شود جم

نه هر گوشی است بر اسرار محرم

شود تا نقش در وی اسم اعظم

کجا شایسته باشد هر نگینی

توانی هر چه نیکو ساز اخلاق

که خشکی زهر و خوشر وئیست تریاق

مکن بر خود چو (صامت) تنگ آفاق

نه راهی در درون پرده مشتاق

نه کس را از برون علم الیقینی

شمارهٔ ۱۱ - و برای او همچنین

ساقی بیا که دلبرم امروز در بر است

می دهد که عشرت دو جهانم میسر است

شام غمم به صبح سعادت برابر است

بر دستم آن شبی که سر زلف دلبر است

حقا که از هزار شب قدر بهتر است

آن را که بار منت یاری به دوش نیست

در نزد عقل صاحب ادراک و هوش نیست

خوش‌تر ز ذکر نام تو حرفی به گوش نیست

حاجت به مشک و عنبر و عنبر فروش نیست

از زلف مشک‌بار تو عالم معطر است

ای طره نو فتنه و بالای تو بلا

سروچگل غعزال ختن آهوی ختا

پرده ز رخ بنه گره از زلف برگشا

با کاروان هند بگو ای صبا میا

کانجا که این لیست چه حاجت به شکر است

روزی که شد خیال بکوی تو رهبرم

افکند آرزوی کم و بیش از سرم

از همتت به عین گدایی توانگرم

در انتظار آنکه در آئی تو از درم

چشم بسان حلقه شب و روز بر در است

تا چند مرغ جان به نفس بال و پر زند

هر لحظه نقش تازه و رنگ دگر زند

تا کی گل از وصال تو آخر بسر زند

خورشید اگر مقابل روی تو سر زند

روشن شود به خلق که از ذره کمتر است

تا جلوه جمال تو از بهر سرنوشت

روز ازل نمود تجلی به خوب و زشت

آن یک طریق کعبه گرفت و یکی کنشت

هر کس که دید قدر تو را گفت در بهشت

آن باغ دلگشاست که اینش صنوبر است

تا پی بباغ عارض تو برده است خلد

چشمش به انتظار تو اندر ره است خلد

با آنکه نور چشم گدا و شه است خلد

از گلشن وصال تو یک غنچه است خلد

وز باده جلال تو یک قطره کوثر است

روزی که مرغ جان پرد از آشیان تن

جادر بهشت قرب تو جوید نه در چمن

(صامت) بمخوان حدیث جنان را به گوش من

واعظ دیگر ز روضه رضوان مکن سخن

(ما را وصال دوست ز فردوس خوشتر است

شمارهٔ ۱۲ - و برای او همچنین

یا رب نظری کن به من و چشم پر آبم

کز بیم مکافات تو اندر تب و تابم

اما کرمت برده ز دل خوف عذابم

چندان بسر کوی خرابات خرابم

کاسوده ز اندیشه فردای حسابم

تا دام عطای تو بود بر سر راهم

گر بنده فرمانم و گر روی سیاهم

هرگز نبود جانب اعمال نگاهم

گر کار تو فضلست چه پرواز گناهم

ور شغل تو عدل است چه حال به ثوابم

چون من به بدن جامه تذویر نپوشم

آزار دلی ندهم و زهدی نفروشم

الا به ره دوستی دوست نکوشم

افسانه دوزخ همه باد است به گوشم

من ز آتش هجران تو در عین عذابم

هرچند مرا فقر به سر حد کمال است

دستم به کسی باز کی از بهر سئوالست

خاطر ز پی وصل تو سرگرم خیالست

آه سحر و اشک شبم شاهد حالست

کز یاد رخ و زلف تو در آتش و آیم

نایافتم از بی‌خبری راحت جان را

کندم ز بدن پیرهن شک و گمان را

انداختم از سر هوس کون و مکان را

نخجیر نمودم همه شیران جهان را

تا آهوی چشمت سگ خود کرد خطابم

پنداشتم اول که زبون کرد مرا عشق

چون یافتم از خویش برون کرد مرا عشق

تا برد مرا سلسله موی تو تابم

روزی که دلم جلوه خوبان جهان دید

ز آن جلوه عیان پرتو آن روی نهان دید

آن را که نظر در طلبش بود همان دید

گفتم که به شب چشمه خورشید توان دید

گفت ار بگشایند شبی بند نقابم

ای پیش رو مردم آزاد فروغی

بنیاد محبت ز تو آباد فروغی

جسته ز تو (صامت) ره ارشاد فروغی

از تنگی دل هر چه زدم داد فروغی

یک بار نداد آن مه بی‌باک جوابم

شمارهٔ ۱۳ - همچنین

به سر کوی تو با حال تباه آمده‌ایم

ز پی دعوی عشق تو گواه آمده‌ایم

همچو سیاره به دنباله ماه آمده‌ایم

ما بدین در نه پی حشمت و جاه آمده‌ایم

از بد حادثه اینجا به پناه آمده‌ایم

قلم صنع چه سرمشق جمال تو نوشت

سکه زد صیرفی حسن تو در دیر و کنشت

به سوی دیدن باغ رخت ای جور سرشت

سبزه خط تو دیدیم و ز بستان بهشت

به طلبکاری آن مهر گیاه آمده‌ایم

هوس گندم خال لبت ای عیسی دم

رونق منزل ما را به جنان زد برهم

بار کردیم سوی ملک جهان با آدم

رهرو منزل عشقیم وز سر حد عدم

تا باقلیم وجود این همه راه آمده‌ایم

ای قدت فتنه دل خنده تو رهزن دین

سرو گلزار وفا ماه ختا غیرت چین

پرده شرم ز رخسار بر انداز و ببین

با چنین گنج که شد خازن و روح‌الامین

به گدایی به در خانه شاه آمده‌ایم

بیجهت نیست که ابروی کجت از چپ و راست

چو مه نو بر اهل نظر انگشت نماست

حل این مسئله از مصحف رویت پیداست

لنگر حلم تو ای کشتی توفیق کجاست

که در این بحر کرم عرق گناه آمده‌ایم

خلق از عاقل ودیوانه و مست و هشیار

به کمانخانه ابروی تو گردید دچار

تا شوند از نظر مرحمتت برخوردار

آبرو می‌رود ای ابر خطاپوش بیار

که به دیوان عمل نامه سیاه آمده‌ایم

زاهدا دعوی ز هدار کنی از بهر خدا

بده از صیقل اخلاق دل خویش صفا

تا چو (صامت) نشوی شیفته روی و ریا

حافظ این خرفه پشمینه بینداز که ما

از پی قافله با آتش و آه آمده‌ایم

شمارهٔ ۱۴ - و برای او علیه الرحمه

‌ای دل وفا و عهد به دور زمان کجاست

آن را که داده مرگ برات امان کجاست

یاران و دوستان نو پیر و جوان کجاست

جمشید کو سکندر گیتی سنان کجاست

آن حشمت و جلال ملوک کیان کجاست

هر جا گذر کنی قدم اندر سر قدم

از ترک و روم و تازی و از دیلم و عجم

شاهان و خسروان همه خوابیده روی هم

تاج قباد و افسر دارا و تخت جم

طبل سکندر و علم کاویان کجاست

دیدم به بی‌ستون که کشیده ز دل خروش

مرغی چنین ترانه که ای صاحبان هوش

کو کوکب شهنهشی و دور داریوش

این بانک از منار سکندر رسد به گوش

دارا چه شد سکندر گیتی ستان کجاست

ای بس شهات که با همه سعی و اهتمام

می‌خواستند کار جهانشان شود به کام

رفتند و نیست از همه اصلانشان و نام

واکره پیش طاق مدائن دهان مدام

فریاد می‌کند که انوشیران کجاست

تا کی کنی عمارت و صحن و سرابلند

دیوار باغ و باغچه دل‌گشا بلند

خواهی شدن به دار فنا تا کجا بلند

گردد ز گنبد هرمان این صدا بلند

آن گو بنا نهاد مرا در جهان کجاست

آن کس که خاک آدمی خاکی سرشت است

تخم نهال و هستی ذرات کشته است

بنیاد جمله را به فنا بار هشته است

بر کنج خشت قصر خورنق نوشته است

لقمان و آن دور و به صف چاکران کجاست

گر سوی ساکنان قبور گذر فتد

سودای ملک و مال جهانت ز سرفتد

اوضاع دهر عاریه‌ات از نظر فتد

ای دل رهت به ملک نشابور اگر فتد

آنجا سئوال کن که الب ارسلان کجاست

شیرین مکن ز شیره حرص و هوس گلو

بردار از امانی و آمال و آرزو

وز رفتگان نهایت رفتار خود بجو

گر بگذری به دخمه سلجوقیان بگو

سنجر چگونه گشت و ملکشاهیان کجاست

مهلت اگر دهند تو را نا به نفخ صور

آخر بود مقام تو در تخت گاه گور

(صامت) به فکر توشه کم باش و راه دور

فرداست بلبلان همه با صد فغان و شور

خواهند گفت واعظ شیرین زبان کجاست

شمارهٔ ۱۵ - همچنین

ای غمگین تو را با شادی دوران چکار

صید شمشیر اجل را با لب خندان چکار

مشت خاکی را به کبر و کنینه و طغیان چکار

واله و آشفته را کفر و با ایمان چکار

مردم دیوانه را با شحنه و سلطان چکار

کار را از بهر دنیا کرده بر خویش تنگ

می‌زنی بر شیشه قلب ضعیفان چند سنگ

می‌بری تا کی به خون مردمان از ظلم چنگ

هر که در بحر عمیق افتاده در کام نهنگ

دیگرش با کار نوح و صدمه طوفان چه کار

از سر پی افسر خود دور کن تاج غرور

تا نگردی پایمال خلق محشر همچو مور

تا توانی با خدا شو آشنا ز ابلیس دور

زاهدان را چشم بر فردوس و حور است و قصور

عاشقان را با بهشت و کوثر و غلمان چکار

نیمه شب از بستر غفلت گهی بردار سر

عذرخواهی کن ز جرم خود به نزد دادگر

تا شود اندر دلت نور حقیقت جلوه‌گر

بلبلان گر راز دل گویند با گل در سحر

بوم را با ارغوان و نرگس خندان چکار

ای در آغوش عروس جهل روز شب بخوانب

یا مبر مال کسان را یا نما فکر جواب

می‌کمنی تا کی ز ظلم خود دل مردم کباب

هر که در فکر قیامت باشد و یوم حساب

کار او با اهل ظلم و دفتر دیوان چکار

ای خوشا آنان که پیش لطمه چوگان عشق

پای افشاندند خویش مردانه در میدان عشق

جان چون (صامت) باختند اندر سر پیمان عشق

سعدیا تا چند گویی درد بی‌درمان عشق

کشتگان دوست را با درد و با درمان چکار

شمارهٔ ۱۶ - و برای او همچنین

روزی که پا به علم پر غم گذاشتیم

امید بر ذخیره در هم گماشتیم

آخر هر آنچه گشت فراهم گذاشتیم

رفتیم و هر چه بود به عالم گذاشتیم

دنیا و محنتش همه با هم گذشتیم

هرگز نداشتیم ز رفتن به خود گمان

بردیم رنجها ز پی گنج شایگان

و آنگه تمام را بنهادیم رایگان

قطع نظر ز حاصل ده روزه جهان

این منزل خراب مسلم گذاشتیم

شد صرف در هوا و هوس روزگار ما

غافل ز پیک مرگ که می‌آید از قفا

ناگه برید دست ز دامان مدعا

چرخ زمانه چون نکند با کسی وفا

دست از شمار این درم کم گذاشتیم

کشتیم هر چه تخم در این دشت هولناک

آخر ثمر نداشت به جز میوه هلاک

رفتیم با دلی ز غم دهر چاک چاک

در غم سفید کرده کشیدیم زیر خاک

موی سیاه را که به ماتم گذاشتیم

نشگفت خاطر از هوس بوستان و باغ

ما را ز کیف جام جهان تر نشد دماغ

گفتی که با دبود اجل و عمر ما چراغ

ما مرد دل شکسته و چندین هزار داغ

جام صفا در انجمن جم گذاشتیم

اندام ما ندیده به خود برگ خرمی

نشنیده زخم سینه و در بوی مرهمی

(صامت) چون این بود ثمر عمر آدمی

بردیم چون فغان از این انجمن غمی

عیش جهان به مردم بی‌غم گذاشتیم

شمارهٔ ۱۷ - و برای او

ای که نموده ترک سر بهره کلاه سروری

می‌ترسد به سروری هیچ سری به سر سری

بیهده هیچکس نشد شحنه شهر مهتری

با ملک ار ترا بسر هست هوای همسری

ترک نماز جان و دل شیوه نفس پروری

جغد صفت نشسته‌ای خوش به خرابه بدن

بسته‌ای آشیانه را سخت به شاخسار تن

در ره تست منتظر دیده مردم وطن

خیز وز شهر اغنیا خیمه به ملک فقر زن

تا بسپهر برکشی ماهیچه توانگری

ره تبری به منزلی تا کنی سفر ز خود

می‌طلبی ز گمرهی از دگری خبر ز خود

خواهی اگر که خویش را جوی تو راهبر ز خود

ساغر بزم بیخودی در کش و در گذر ز خود

تا کندت به آسمان ماه دو هفته ساغری

طی طریق بندگی نیست به لشکر و سپه

در سرلشگر و سپه عمر چه می‌کنی تبه

جانب همرهان خود از چه نمی‌کنی نگه

منزل یار را بود وادی نفس نیمره

کی برسی بیار خودگر که ز خویش نگذری

نوبت خسروی زند چرخ به آشیان تو

از فلک و ملک بسی آمده پاسبان تو

بنده نقش می‌شود کو نکشد کمان تو

با همه کبر و سرکشی هست ز چاکران تو

آن که تو بسته‌ای کمر بر در او به چاکری

باغ و بهشت و عجب مفت ز دست هشته‌ای

از سر خانمانتاز بی‌خبری گذشته‌ای

گرد حریم قرب حق یک نفسی نگشته‌ای

ای که ز پست فطرتی مرکب دیو گشته‌ای

کوش که با فلک زنی طنطعنه برابری

گرد حلاوت جهان هرگز مگرد چون مگس

محتسب حساب خود باش و بدرد خود برس

کوس رحیل کاروان بشنو و ناله جرس

توشه راه خویش کن تا نگرفته راه پس

عاریه‌های خویش را از تو سپهر چنبری

دوری نمی‌کنی چرا ساغر بیهشی ز لب؟

طالب راحتی اگر منزل عافیت طلب

نماد معاد خویش کن دانه اشک نیمه شب

قافله وقت صبحدم رفت و تو مانده عقب

بر سر راه منتظر راهزنان لشگری

لوح ضمیر خویش کن صاف ز نقش مهر کین

پند طبیب گوش کن پس به شفای او ببین

به بودت ز درد دان شور شراب درد دین

تن به بر هیست بس سمین گرک فناش در کمین

از پی قوت خصم خود این به را چه پروری

تیر تغافل امل تا به کمان تو بود

طعم طعام خود سری تا به دهان تو بود

چون بره‌ای تو فی‌المثل گرگ شبان تو بود

نفس هواپرست تو دشمن جان تو بود

بیهده ظن دشمنی بر دگران چرا بری

عمر عزیز تو تلف در سر روزگار شد

دست امید کوته و پای طلب فکار تو

قافله رفت (صامتا) خیز که وقت بار شد

هر که بدیدم او حدی رهرو کوی یار شد

از همه مانده‌ای بجا خود مگر از که کمتری

کتاب النصایح و التنبیه

شمارهٔ ۱ - ترکیب بند : از دور زمان دلم کباب است

شمارهٔ ۲ - فی‌الموعظه : داد دوشینه مرا هاتف غیبی آواز

شمارهٔ ۳ - و برای او فی النصیحه : دلم ز خلق جهان و جهان ملال گرفت

شمارهٔ ۴ - و برای او فی النصیحه : گوش کن ای مست غفلت تا که هشیارت کنم

شمارهٔ ۵ - و برای او همچنین : ز دولت نخل امید کسی گر بارور گردد

شمارهٔ ۶ - و برای او همچنین : نه تنها سیرم از مالم که عالم هم نمی‌خواهم

شمارهٔ ۷ - و برای او : دوش با جسمی پر از اندوه جانی پر ملال

شمارهٔ ۸ - موعظه : از قضا روزی مرا شد سوی قبرستان گذار

شمارهٔ ۹ - و برای او علیه الرحمه : دردا که شده فتنه و آشوب جهانگیر

شمارهٔ ۱۰ - ترکیب بند : ای به جان افکنده در لیل و نهار

شمارهٔ ۱۱ - و برای او فی النصیحه : بیا ای دل دمی بنشین و گوش هوش با من کن

شمارهٔ ۱۲ - همچنین : خوش آن دل که دایم بلا می‌پسندد

شمارهٔ ۱۳ - و برای او همچنین : دردا و حسرتا که به غفلت جهان گذشت

شمارهٔ ۱۴ - و برای او همچنین : به عزلت گوشه از هفت کشور داشتن بهتر

شمارهٔ ۱۵ - در موعظه و نصیحت : به پنج روزه ایامِ اعتماد مکن

شمارهٔ ۱۶ - و برای او فی الحکایه : دوستی از من گمنام پی ضرب مثل

شمارهٔ ۱۷ - و برای او علیه الرحمه : دو روز گر دلی از عیش دهر آباد است

شمارهٔ ۱۸ - همچنین : عنقریب است که این سلسله بر هم زده‌اند

شمارهٔ ۱۹ - و برای او : هر که به کف قوت صبح و شام ندارد

شمارهٔ ۲۰ - و برای او : دلا به کسب سعادت چرا شتاب نداری

شمارهٔ ۱ - ترکیب بند

از دور زمان دلم کباب است

بشنو که عجب پُر انقلاب است

این نقش و نگار خوش که بینی

نقشی است که پایه‌اش بر آب است

ای تشنهٔ چشمه سار رحمت

بر گرد که آب نه، سراب است

پرواز بده همای همت

زین جیفه که طعمه کلاب است

بشتاب به سوی کوی معنی

تا مرکب عمر در شتاب است

چند از پی جمع کردن مال

بر گردنت از طمع طناب است

دوران جهان چو موج دریاست

در وی تن آدمی حباب است

نی نی بود او چه خانه مور

این خانه به شبنمی خراب است

تفصیل زمانه و ثباتش

دیباچه و ختم این کتاب است

بسیار دوندگان دویدند

کز نام جهان نشان ندیدند

بس مرغ دل از برای این صید

صیاد صفت به خون طپیدند

زین باغ بسی گذشت گلچین

کز وی گل آرزو نچیدند

بس سبز خطان که زیر این خاک

دامان امید برکشیدند

بس خاک شدند و بعد صد سال

چون سبزه ز خاک بردمیدند

بس آهوی جان که اندرین دشت

از کالبد بدن رمیدند

بس طفل کزین عجوز مادر

پستان مفارقت مکیدند

جز زهر اجل نداشت طعمی

آنها که از این عسل چشیدند

عالم همه گر گدا و گر شاه

گر ز آنکه سیاه یا سفیدند

گو طبل رحیل خود بکوبند

زین کهنه رباط تا رسیدند

کاین مهلکه خوابگاه شیر است

شیری که به دمی دلیر است

این مرحله خوفناک و دور است

زاد سفری تو را ضرور است

تاریک شبست و راه تاریک

ای وای به رهروی که کور است

دزدیست اجل که گاو و بیگاه

در بردن نقد جان جسور است

لشگر شکنی بود که تنها

و همزن جیش سلم و نور است

شیرینی روزگار تلخ است

تا چشم بد ز مانه شور است

از یک سر پا غبار راه است

این کاسه سر که پرغرور است

دنیاطلبی شعارکردن

دیوانگی است کی شعور است

فرزانگی از کسی طلب کن

کز کسوت کائنات دور است

آبادی کاخ و تن چه حاصل

کو مسکن مار و ملک مور است

راحت به جهان به کس ندادند

تو می‌طلبی مگر به زور است

اینجا زر و زور را بها نیست

این فکر محال خوش‌نما نیست

تا کی غم روزگار داری؟

زین غم دل خود فکار داری؟

از یاد محبت زر و سیم

پیوسته به دوش بار داری

ای مست شراب خودپسندی

بر سر چقدر خمار دادی

اندر سر این پل شکسته

آسوده عجب قرار داری

آخر به کدام فضل و رتبت

بر سر هوس شکار داری

بِجْهان ز جهان سمند همت

با اهل جهان چکار داری؟!

بگشا سوی کاروان این حی

گر دیده اعتبار داری

رفتند و تو همچنان به خوابی

از بهر که انتظار داری

با دست تهی زهی خجالت

عزم سر کوی یار داری

اینگونه طریق زندگی نیست

هرگز که نشان زندگی نیست

دنیای دنی وفا نکرده

با خلق بجز جفا نکرده

هر کام که بود ناروا کرد

کامی ز کسی روا نکرده

کو جمعیتی که آخرالامر

از یکدگرش جدا نکرده

این کهنه طبیب عاقبت سوز

دردی ز کسی دوا نکرده

این کهنه طبیب عاقبت‌سوز

دردی ز کسی دوا نکرده

یک لحظه در این الم سرا دست

از دامن کس رها نکرده

کو یک دل خرمی که در وی

اسباب عزا بپا نکرده؟

تا تیر فناست در کمانش

بیگانه و آشنا نکرده

گر دشمن خود بُوَد وَگر دوست

هرگز ز کسی حیا نکرده

هر نفس که کشته است و از وی

کس دعوی خونبها نکرده

تا ابلق چرخ زیر زین است

سرتاسر کار او چنین است

صاحب نظری که ارجمند است

بر ملک جهان چه پای‌بند است

بر قبر گذشتگان گذشتن

کافی بود ار برای پند است

بنگر که جدا چگونه از هم

اعضای تمام بند بند است

پس گوش بدار و بین ز هر بند

مانند نی این نوا بلند است

کی غزوه دوستان شما را

رغبت به زمانه تا به چند است

جوئید چگونه استراحت

زین خانه که معدن گزند است

زهر است به جام دهر او را

مردانه کشی به سر که قند است

بر خنده این عجوزه مکار

مغرور مشو که ریشخند است

تا کی به هوای مال و اموال

در مجمر غم دلت سپند است

در بند علایقات دنیا

تا چند تو را علاقه بند است

گر گوش به قول ما نداری

پروا ز خدا چرا نداری

روزی که جهان به کام ما بود

آهوی زمانه رام ما بود

در حجره دل عروس غفلت

همخوابه صبح و شام ما بود

پیوسته مِی‌ِ محبت دهر

مانند شما به جام ما بود

هر لحظه به پیشگاه خدمت

زرین کمی غلام ما بود

صف بسته ز سرکشان دو صد صف

در بارگه سلام ما بود

بس جم خدم و ملک حشم‌ها

در سایه احتشام ما بود

نوبت زن چرخ کوس دولت

هر دم که زدی به نام ما بود

بگشودن عقده‌های مشکل

در عهده اهتمام ما بود

چون مرغ به آب و دانه مشغول

غافل ز اجل که دام ما بود

(چون صامت) از این جهان پرشور

رفتیم و شدیم ساکن گور

شمارهٔ ۲ - فی‌الموعظه

داد دوشینه مرا هاتف غیبی آواز

کای به زندان تن و طالب خلوتگه راز

چه قصیر است تو را همت و آمال دراز

تا بود بسته در مرگ و در رحمت باز

حیرتم کز چه بسیج ره عقبی نکنی

فکر امروزی و اندیشه فردا نکنی

ای هما صعوه‌صفت چند اسیر قفسی

سر ز بالین هوس بازنگیری نفسی

هر دمی آرزویی در دل و در سر هوسی

ترسم از این همهٔ بار به منزل نرسی

تا تو در کشور تن ترک تمنا نکنی

به عبث در صف مردان جهان جا نکنی

ای توانگر که تو را فکر تهیدستی نیست

شام این دار فنا را سحر هستی نیست

شجر عمر تو را جز ثمر پستی نیست

این می‌ حب جهان قابل بدمستی نیست

که تو در عاقبت خود نظری وانکنی

می‌رود قافله عمر و تماشا نکنی

حیف از این عمر گرانمایه که نشناخته‌ای

قدر او را و چنین مفت ز کف باخته‌ای

تیر تدبیر به صید تن خود آخته‌ای

مرگ را مصدر افسانه خود ساخته‌ای

مگر از سرزنش غیر تو پروا نکنی

که دوا داری و این درد مداوا نکنی

می‌کنی دعوی دانایی و این است عجیب

که تو را داده چنین شعبده دهر فریب

او فکنده است بدینسان ز فرازت به نشیب

گر شوی با خبر از وحشت این دشت مهیب

لب در این بادیه اصلاً به سخن وانکنی

به خدا هیچ دگر خنده بی‌جا نکنی

آنچنان بایدت از عجز سرافکنده کنی

کز تواضع همه ابنای جهان بنده کنی

بیخ و بنیاد حسودان همگی کنده کنی

ای که بر حال ضعیفان جهان خنده کنی

ز چه در آینه خویش تماشا نکنی

...

سخت با زال جهان طرح وفا ریخته‌ای

در شهواری و با خاک درآمیخته‌ای

خاک بر فرق ز غربال عمل بیخته‌ای

با جهان این سر و کاری که تو انگیخته‌ای

هست معلوم که درک سخن ما نکنی

گذر از خاک سوی عالم بالا نکنی

تا توانی به کسی تهمت بیهوده مبند

آنچه بر خود نپسندی به کسی هم مپسند

بر تعجب به تبسم مشو و هرزه مخند

تا شود نام نکوی تو در آفاق بلند

تا ز تلخی چو صدف صبر به دریا نکنی

سینه خویش پر از لؤلؤ لالا نکنی

سر به زانوی غمت چند پی بود و نبود

چون بود تو نابود از این بود چه سود

گیرم اندر همه عمر آنچه نبودت همه بود

باید این گونه به سر برد در اقلیم وجود

که گم اندر دم رفتن سرت از پا نکنی

نظر حسرت خود گرم به دنیا نکنی

تا اسیر من و مائی ز سعادت دوری

ز وصال همه یاران وطن مهجوری

با همه ما و منت طعمه مار و موری

من ندانم به چه امید چنین مغروری

که تو با خلق خدا هیچ مدارا نکنی

خون خلقی به ستم ریزی و حاشا نکنی

همنشینان تو در خاک سیه خوابیدند

پای امید به دامان کفن پیچیدند

هر چه با دست بکِشتند همان را چیدند

همچو (صامت) ثمر کِشته خود را دیدند

تو ز صورت گذر از چه به معنی نکنی

جای در چرخ چهارم چو مسیحا نکنی

شمارهٔ ۳ - و برای او فی النصیحه

دلم ز خلق جهان و جهان ملال گرفت

شبی بستر خوابم چنین خیال گرفت

که مهر عمر دگر روی در زوال گرفت

گرفتم آنکه کنون مرغ روح بال گرفت

به قبر رفتم و منکر ز من سئوال گرفت

که ای به خوان جهان گشته مدتی مهمان

به ما ز بیش و کم این سفر نما تو عیان

مساز نیک و بد خویش را ز ما پنهان

متاع جان و تنت را چه گشت سود و زیان

تو را چه دست از این جمع ملک و مال گرفت

هزار سال به باغ جهان وطن کردی

ز جهل این تن خاکی به ناز پروردی

چو خواستی سوی شهر و دیار برگردی

برای اهل وطن ارمغان چه آوردی؟

تو را چه بهره ز عمر این هزار سال گرفت

عجب ز جام جهان جمله مست و مدهوشیم

بدین عجوز مفتن چه خوش هم آغوشیم

تمام عمر پی جمع مال می‌کوشیم

اجل به خنده و ما گرم خواب خرگوشیم

عنان‌ زاد تو این کهنه پیر زال گرفت

به صبح حشر که شام فنا به سر آید

خدا ز نیک و بد از ما سئوال فرماید

در بهشت و جهنم به خلق بگشاید

در آن مقام چرا دامن کفن باید

به پیش روی خود از روی انفعال گرفت

عجوز دهر بسی کشت همچو ما شوهر

اگر نصیحت من می نیایدت باور

دمی که از می وصلش دماغ سازی تر

به هوش باش در آن عین مستی و بنگر

به خاک کیست که جامِ مِیْ از سفال گرفت

نشسته‌اند عتید و رقیب در همه کام

ز نامه عمل ما گرفته بر کف دام

رقم کنند ز نیک و بد و حلال و حرام

تو را خیال رسد، بود و خورد و گشت تمام

هر آنکه مال یتیمان به خود حلال گرفت

شنیده‌ام که بسی خسروان با تدبیر

به کام دل چو نشستند بر فراز سریر

برای آنکه شود ملک دیگران تسخیر

کلامشان به زبان بود با ندیم و وزیر

اجل رسید و گلوشان در آن مَحال گرفت

به روز حشر تو را اگر جحیم مسکن شد

بسوزی ار به تنت از حدید جوشن شد

چرا زبان تو (صامت) ز بیم الکن شد

ز هول حادثه هر دو کون ایمن شد

هر آنکه دامن حب علی و آل گرفت

شمارهٔ ۴ - و برای او فی النصیحه

گوش کن ای مست غفلت تا که هشیارت کنم

تا به کی در خواب خواهی ماند بیدارت کنم

شربتی از داروی اسرار در کارت کنم

تا علاج خستگی از طبع بیمارت کنم

پیشتر از آنکه صید چنگل دوران شوی

همرهِ ضحاکِ نَفْس اندر چَهِ زندان شوی

اولا کبر و تکبر را ز دامن پاک کن

پس به فرق شهوت و عجب و تمنا خاک کن

جامه منت به تیغ بی‌نیازی چاک کن

روح قدسی شو چو عیسی جای در افلاک کن

پیش از آن کاندر سرِ دارِ ملامت جا کنی

طعنه مخلوق را بر گوش جان اصغا کنی

ای برادر از جهان و اهل او بیگانه باش

گنج هستی را اگر خواهی برو دیوانه باش

شمع وحدت را چه می‌جویی برو پروانه‌ باش

نی که بر هر طَرْفِ دامن چنگ‌زن چون شانه باش

زانکه اندر مردم دنیا وفایی نیست نیست

آشنایی را رها کن آشنایی نیست نیست

گوهر مقصود از دریا بجو نز پارگین

اغنیا را بین چو قارون غرق در زیر زمین

چوب از تقوی و انبان از توکل برگزین

نی به مانند گدایان بر در درها نشین

جان من هر کس که گول نفس شیطان خورد خورد

هر که هم گوی سعادت را ز میدان برد برد

راحت ار خواهی قرین صحبت نادان مشو

عزت ار جویی رهین منت دونان مشو

رحمت ار خواهی دخیل کثرت عصیان مشو

زین سه فعل اول حذر کن عاقبت گریان مشو

چون نمی‌ترسی ز خود بین نی ز کس تقصیر را

چارهٔ خود کن رها کن دامن تقدیر را

پیشتر از ما هم آخر روزگاری بوده است

سال و ماه و هفته و لیل و نهاری بوده است

مفلس و بی‌قدر و شهریاری بوده است

بستر خاکی و تخت زرنگاری بوده است

ای برادر افسر دارا و جام جم چه شد

جیش سلم و تور کو آن بهمن و رستم چه شد

زیر این کاس مقرنس هیچ دل خرم نشد

هیچ وقت این خاک سیر از زاده آدم نشد

هیچ کس را عاقبت جا جز به خاک غم نشد

ذره‌ای از نور ماه و پرتو خور کم نشد

آنکه گردد مبتلای دوزخ حرمان تویی

بی‌نصیب از هر دو عالم صاحب خسران تویی

تا کی از نقد غنیمت سرفرازی می‌کنی

فخر بر خلق جهان از بی‌نیازی می‌کنی

بر گدایانِ درِ خود ترکتازی می‌کنی

خاک عالم بر سر تو خاکبازی می‌کنی

این همه عمر طویلت را هلاکی بیش نیست

این همه سیم وزرت را مشت خاکی بیش نیست

گر به حکمت ور به عرفان می‌شدی تدبیر مرگ

کی شدی فرفوریوس آونگ در زنجیر مرگ

یا ز سقراط و فلاطون می‌شدی تاخیر مرگ

تا ابد لقمان نبودی طعمه شمشیر مرگ

ای برادر درد روز مرگ را نَبْوَد علاج

شربت و پاشویه و منضج ندارد احتیاج

پس بیا و تخم نیکی در درون دل بکار

آنچنان تخمی که گردد سبز در فصل بهار

جیفه دنیا همان با اهل دنیا واگذار

دولت جاوید و فصل سرمدی کن اختیار

سر بر آر از بستر غفلت که کار از دست رفت

وقت را فرصت شمر هان روزگار از دست رفت

تخم نیکی چیست اول بی‌سر و سامان شدن

دوم از رخت فضیحت پا و سر عریان شدن

سوم از آزار مردم ایمن و ترسان شدن

چارم از خوف عمل هر نیم‌شب گریان شدن

چار رکن دین خود زین چار بند آباد کن

خویش را از طاعت حرص و هوی آزاد کن

این شنیده‌ستم که روز حشر با آن التهاب

شخص عاصی در حضور آید چو از بهر حساب

نامه اعمال خود بیند چو خالی از ثواب

لال گردد در حضور کردگار اندر جواب

اشک خجلت را روان از دیده بر دامان کند

پشت بر فردوس اعلی روی در نیران کند

آن زمان آید ندا از مصدر عز و جلال

می‌روی اندر کجا ای بنده با رنج و ملال

عرض می‌خواهد کرد عاصی در حضور لایزال

چون مرا در حضرت تو نیست تاب انفعال

عاصیم لایق به آتش سوی نیران می‌روم

نی بجز از انفعال جرم و عصبان می‌روم

با یک اقرار زبانی از چنان هول شدید

قفل نومیدی او را لطف حق گردد کلید

مژده رحمت رساند از خدا بر وی نوید

آری آری ناامیدی را بُوَد در وی امید

ای خوش آن دم (صامتا) کز لطف اخلاق مبین

بشنویم آواز «طبتم فادخلوها خالدین»

شمارهٔ ۵ - و برای او همچنین

ز دولت نخل امید کسی گر بارور گردد

بباید با ضعیفانش محبت بیشتر گردد

به آب تلخ سازد چون صدف کانِ گهر گردد

ترا گر کشتی تن خواهی از غم بی‌خطر گردد

مده آزار دلریشان که بینم دردسر گردد

همه روی زمین ملک تو شد دیگر چه می‌خواهی

بجز طبل نفیر و زینت و افسر چه می‌خواهی

به غیر از حشمت و اسباب و سیم و زر چه می‌خواهی

ز خون این ضعیفان ستم‌پرور چه می‌خواهی

نمی‌ترسی که روزی روی دولت از تو برگردد

به بازوی یلی گیری ز سر گر افسر دارا

چو فرعون ار نمائی ادعای «ربکم اعلی»

چو اندر حق‌گزاری نیست پای عدل تو بر جا

ستون خیمه‌ات گر بگذرد زین گبند خضرا

به یک آه سحرگاهی همه زیر و زبر گردد

تو را گفتند سلطان یعنی ای سلطان عدالت کن

تو را خواندند عادل پس ز مظلومان حمایت کن

تو را گویند راعی پس رعیت را حمایت کن

نگفتندت که بر بالین راحت استراحت کن

بود سلطان کسی کز زیردستان باخبر گردد

شبی هرگز گدایی را به خوان خود نمی‌خوانی

نمی‌بخشی به یک سائل بهای لقمه نانی

به جوزا گر نروید حاصلت از تخم میزانی

شوی شاکی ز دست کردگار اما نمی‌دانی

که آن قحط مروت باعث قطع ممر گردد

دمی ای تابع حرص و هوا از خویش یادآور

خیال جمعی ار داری مکن در جمع سیم و زر

چه خواهی کرد در میزان عدل حضرت داور

تو را کامروز در خاطر نباشد خوف از محشر

گناه کیست در فردا تو را جا در سقر گردد

اگر بار امل‌ها را ز دوش خویش برداری

طمع از آرزوی نفس دوراندیش برداری

دل از شیطانی ابلیس کافر کیش برداری

توانی لشگر اندوه را از پیش برداری

گر عالم بر تو از سوراخ سوزن تنگتر گردد

به شمشیر طمع خون تمام خلق می‌ریزی

نیندیشی ز برق کیفر آه سحر خیزی

به تعمیر درون خویشتن با خلق بستیزی

ز نان شبهه‌ناکت در جهان چون نیست پرهیزی

مبین از چشم کوکب گر دعایت بی‌اثر گردد

خدایا بندگانت را به ظل لطف راهی ده

ز غوغای قیامت در جوار خود پناهی ده

به ما از این همه غفلت زبان عذر خواهی ده

(به صامت) از ره الطاف تخفیف گناهی ده

بر آن درگه نیاید کس که تا نومید برگردد

شمارهٔ ۶ - و برای او همچنین

نه تنها سیرم از مالم که عالم هم نمی‌خواهم

پی راحت می عشرت ز جام جم نمی‌خواهم

تن شاداب لب خندان دل خرم نمی‌خواهم

شب هجران به غیر از بی‌کسی همدم نمی‌خواهم

کسی را همنشین خویشتن یک دم نمی‌خواهم

نمی‌باشد به ما آوارگان تاج و کمر لازم

ندارد خاکسار بدر افسر به سر لازم

نباشد فانی بالله را گنج و گهر لازم

ندارد کشته شمشیر الفت نوحه‌گر لازم

به مرگ خویشتن هم مجلس ماتم نمی‌خواهم

از این گلزار ناکامی گل عشرت نمی‌بویم

نمی‌خواهم که باشد زرد از راه طمع رویم

بسازم یا بسوزم درد دل با کس نمی‌گویم

سبکباری همان از آمد و رفت جهان جویم

چو من عور آمدم بار کفن را هم نمی‌خواهم

چرا با دیده روشن شوم در چاه غفلت گم

ستاده کشتی عقل من و من غرقه در قلزم

به اصطبل طبیعت چون بهایم چند کوبم سُم

چنان زخم زبانها دیده‌ام از الفت مردم

که بعد خویش الفت از بنی‌آدم نمی‌خواهم

یکی سر از غنیمت سر گران بر سیم و زر دارد

یکی در کنج عزلت نیمه‌خشتی زیرِ سر دار

کدامین عاقبت تا شاهد عزت به بر دارد

سواد عشرت و راحت ره و رسم دگر دارد

نهال درد و داغم میوه‌ای جز غم نمی‌خواهم

گُلِ توحیدِ گلزارِ تجدد کرد هر کس بو

نخواهد رفت آب الفتش با غیر در یک جو

اگر با کس نمی‌جوشم نخواند کس مرا بدخو

نگویم حرفی از لا و نعم با هیچکس زانرو

که از خود خاطر فرخنده یا درهم نمی‌خواهم

ز بس از خودستایی‌ها کشیدم ذلت و خواری

به دوش خود ز ما و من گرفتم بار بیزاری

نهادم پای گمنامی به اقلیم سبکباری

حریصم آنقدر اندر جهان (صامت) به غمخواری

که روزی غیر غم از سفره عالم نمی‌خواهم

شمارهٔ ۷ - و برای او

دوش با جسمی پر از اندوه جانی پر ملال

برگزیدم خلوت دل چون برون از قیل و قال

ناگهان شد مرغ روحم همره کبک خیال

سوی معراج تفکر هر دو بگشودند بال

وه چه معراجی که در یک پله‌اش بس ماه و سال

پر زنان باشی و بر خود عجز را مصدر کنی

خیل و سیل روزگار و حب دنیا یک طرف

جیش عیش و عشرت و راه تمنا یک طرف

فکر و ذکر مهوشان خوب و زیبا یک طرف

حرف صرف و نحو اشکال و معما یک طرف

یاد زاد و خوف و بیم راه عقبی یک طرف

گفتم ای دل درس غفلت تا به کی از بر کنی

جهد کن داری به کف تا خود زمام اختیار

یوسف خود را از این چاه هوسناکی برآر

بر به مصر عزت و بنشان به تخت افتخار

این زلیخای جهان زالست و زشت و نابکار

عصمت جان ز تکلیفات او شو پرده‌دار

تا که جا در قاف قرب حضرت داور کنی

سعی تا کی بهر جمع مال دنیا می‌کنی

آتش سوزان برای خود تمنا می‌کنی

نقد عمر خویش را با جهل سودا می‌کنی

خویش را در روز محشر خوار و رسوا می‌کنی

از برای توبه هی امروز و فردا می‌کنی

وای بر حال تو چون جا در صف محشر کنی

نکته‌ها دارد مسلمانی به حق ذوالمنن

رو عبث نام مسلمانی منه بر خویشتن

خود بده انصاف آخر کی روا بُد جان من

تو به کنح راحت و انواع نعمت مقترن

خانه همسایه‌ات از فقر چون بیت‌الحزن

هر چه او زاری کند تو گوش خود را کر کنی

ای بسا کافر که اندر وقت مردن خوب مرد

وی بسا مسلم که اندر عین زشتی جان سپرد

نصف نانی داشت آن کافر ولی تنها نخورد

و آن مسلمان پنجه انفاق و بذل خود فشرد

این بجز راحت ندید و آن بجز حسرت نبرد

حیف نَبْوَد ای مسلمان خویش را کافر کنی

من نمی‌گویم گدا را کن غنی خود را فقیر

یا که او را از فتوت کن عزیز و خود اسیر

گاهگاهی عذر او در زیردستی در پذیر

گاهگاهی گر ز پا افتاد او را دست گیر

تا سعادت در دم رفتن تو را باشد بشیر

سر «ارحم ترحم» از حق آن زمان باور کنی

داری از سائل دریغ از لقمه نان خویشتن

پس بدو مفروش باد عز و شأن خویشتن

باز دار از طعنه‌اش طعن زبان خویشتن

گر به یاد ظلم دادی آشیان خویشتن

یا نمی‌ترسی ز عرض خویش و جان خویشتن

پس چه خاکی در میان گور خود بر سر کنی

ای که سقف آشیان را تا ثریا می‌بری

پایه دیوار هستی را به دریا می‌بری

خود ببین امروز تا آخر به فردا می‌بری

چند مال مردمان را بی‌محابا می‌بری

کی به غیر یک کفن با خود ز دنیا می‌بری

گر مسخر هفت کشور را چه اسکندر کنی

کو کسانی را که زیب و زینت و فر داشتند

حشمت جاه و جلال و اسب و استر داشتند

تخت و تاج و ملک و مال و گنج و گوهر داشتند

باغ و بستان قصر و ایوان کاخ شش‌در داشتند

فرش دیبا رخت کمخا بالش پر داشتند

خاک ایشان را تو اکنون خشت بام و در کنی

کو کیومرث چه شد طهمورث و هوشنگ و جم

شد کجا ضحاک و افریدون شه صاحب علم

سلم و تور و ایراج و بوذر منوچهر دژم

کو پشنگ و بهمن و اسفندیار و زادشم

کو سلاطین عرب کو شهریان عجم

جان ایشان را تو قصر و مسکن و منظر کنی

الغرض اموال دنیا را دو خسران بیش نیست

مرد منعم هیچوقتی فارغ از تشویش نیست

در جهان از خوف سلطان نوش او بی‌نیش نیست

در قیامت ایمن از خوف حساب خویش نیست

ترس و بیمی زین دو جا اندر دل درویش نیست

ای توانگر فخر تا کی بهر سیم و زر کنی

حق تو را دست طلب پای توانا داده است

عقل دانا فهم برنا چشم بینا داده است

دیده و هوش و تمیز و درک معنی داده است

در تصرف ملک تن را بر تو یکجا داده است

دیده روشن به کسب دین و دنیا داده است

تا تمیز نیک و بد ادراک خیر و شر کنی

گوئیا از راه دور خویش غافل گشته‌ای

گشته‌ای از حق گریزان محو باطل گشته‌ای

پشت از پیری خمید باز جاهل گشته‌ای

در ره توفیق و طاعت کند و کاهل گشته‌ای

ناگهان با مرگ بی‌فرصت مقابل گشته‌ای

کز پشیمانی در آن دم چشم حسرت تر کنی

(صامتا) از کید دنیای دنی هشیار باش

بس بود خواب گران رو اندکی بیدار باش

بهر تحصیل سعادت روز و شب در کار باش

جویی ار عزت به نزد اهل دنیا خوار باش

خاکساری پیشه کن از ما و من بیزار باش

تا به محشر خلعت وارستگی در بر کنی

شمارهٔ ۸ - موعظه

از قضا روزی مرا شد سوی قبرستان گذار

دیدم اندر خواب حسرت خفتگان بی‌شمار

گلشنی اما ز تاراج فنا اندر خزان

گلستانی خوش ولی پژمرده‌ اندر نوبهار

هر طرف زیبارخی شمشاد قد عناب لب

رو به خاک افتاده از تیغ اجل بی‌برگ و بار

تازه دامادان شبستان عدم را کرده فرش

در گذار نوعروسان باز چشم انتظار

نوعروسان گشته هم آغوش با داماد مرگ

خال بر اعضاء  ز مور  و چنبر گیسو  ز مار

یک طرف مستان جام نخوت و جهل و غرور

سر برآورده به زیر خاک از خواب خمار

کاتب قدرت به الواح جبین یک به یک

سر «کُل من علیها فان» نموده آشکار

اندر آن گلزار ناکامی شدم سرگرم سیر

کرده بر احوال یک یک باز چشم اعتبار

جمله را خاموش دیدم از سخن گفتن ولیک

شرح حال خود نمودندی از این بیت آشکار

السلام ای بعد ما آیندگان رفتنی

بر شما خوش باد این غمخوانه ناماندنی

ما که می‌بینید اکنون خفته در زیر زمین

چشم حسرت باز داریم و در اندوهگین

سالها بودیم ساکن اندرین دیر غرور

همنشین بخت و روی تخت با عشرت قرین

کودن حرص و هوا آورده قایم زیر ران

توسن جهل و هوس بنموده دایم زیر زین

گاه اندر صحن بستان با هزاران همزبان

گاه در طرف گلستان با نگاران همنشین

حلقه حلقه شاهدان زرین کمر اندر یسار

جوقه جوقه گلرخان سیمبر اندر یمین

آنچه اندر دل نمی‌گردید مرگی آنچنان

وآنکه در خاطر نمی گنجید روزی اینچنین

سیم و زرهای جهان را کرده سقف آستان

دیبه‌های پرنیان را کرده عطف آستین

جاهل از تیر قضا پیوسته آن اندر کمان

غافل از گرگ اجل همواه این اندر کمین

زد شبیخون ناگهان خیل فنا ما را به سر

این سخن را ورد خود کردیم روز واپسین

السلام ای بعد ما آیندگان رفتنی

بر شما خوش باد این غمخانه ناماندنی

تا توانید ای عزیزان پیشه از تقوی کنید

اندرین دار فنا فکر ره عقبی کنید

خیر و احسان از برای رفتگان فرضست فرض

از چه نیکی‌های خود را پس دریغ از ما کنید

ما ندانستیم اندر دهر قدر عافیت

فکر حال خویش از احوال ما یکجا کنید

هر چه ما اندوختیم از سیم و زر بر باد رفت

تخم امیدی شما در مزرع دنیا کنید

زود بفرستید بهر خود چراغی پیش پیش

پیش از آن کاندر شبستان لحد ماوا کنید

طرح یکرنگی بیندازید کآخر مردنست

چند چند از بهر جمع سیم وزر دعوا کنید

سعی بی‌اندازه تا کی در ره اهل و عیال

در طریق حق‌شناسی معرفت پیدا کنید

چار دیوار لحد هم قابل تعمیر هست

تا به کی سقف عمارتهای خود زیبا کنید

جمله بربندید چون ما بار از این دار فنا

این حکایت را برای دیگران انشاء کنید

السلام ای بعد ما آیندگان رفتنی

برشما خوش باد این غمخانه ناماندنی

مدتی جمشید اندر دهر صاحب جام بود

عشترتش با ساقیان سرو و سیم اندام بود

تاج و تخت و حشمت جمشید چون بر باد شد

صاحب کوس و علم ضحاک بد فرجام بود

پس فریدون بود و ایرج بود و سلم و تور بود

بعد نوذر بعد طوس آن شاه نیکونام بود

از پس اینها منوچهر و پس از او کیقباد

بعد کاووس و سیاوش خسرو ایام بود

دولت اسفندیار و بهمن و ملک هما

حشمت افراسیاب و ملکت بهرام بود

روزگاری بد عروس سلطنت پرویز را

مدتی هم وحشی دولت به کسری رام بود

سالها نمرود بی‌دین عمرها شداد شوم

بعد فرعون دغا آن زشت بد انجام بود

همچنین از عزل و نصب این سلاطین یک به یک

دور دنیا را گهی آشوب و گه آرام بود

جملگی را روزگار وعده چون آمد به سر

این سخن گفتند از جان تا زبان در کام بود

السلام ای بعد ما آیندگان رفتنی

بر شما خوش باد این غمخانه ناماندنی

پا نهاد از بدو عالم چون به دنیا بوالبشر

اولش از ترک اولی گشت عمری دیده‌ تر

بعد از آن هجران حوا کرد او را اشکبار

سر به درد و غم قرین شد از غم داغ پسر

نوح در طغیان قوم و بحر و کشتی شد دچار

هود و شیث و صالح از عصیان امت در حذر

حضرت ایوب اندر ابتلا شد مبتلا

حضرت یعقوب اندر هجر یوسف نوحه‌گر

گشت ابراهیم را در نار نمرودی مقام

بود یونس را به زندان دل ماهی مقر

حضرت موسی‌بن عمران از جفای قبطیان

گاه در مصر غمش جا بود گه نیل خطر

گشت عیسی را تن کاهیده زیب روی دار

بود یحیی را سر ببریده جا در طشت زر

یک به یک کردند از این دار فنا رو در بقا

سر به سر بستند از این دیر کهن بار سفر

جمله را نقد نفس افتاد چون اندر شمار

این سخن گفتند و گردیدند از این ره رهسپار

السلام ای بعد ما آیندگان رفتنی

برشما خوش باد این غمخانه ناماندنی

تا که احمد هادی دین اولوالباب شد

هتک حرمت کردن شأن پیمبر باب شد

گاه اندر اضطراب از کینه اقوام شد

گاه اندر گیر و دار از زحمت اصحاب شد

گاه آزردند دندان وی از سنگ ستم

پر ز خون درج دهان آن در نایاب شد

بعد از آن پهلوی زهرا را ز ضربت درشکست

آنکه از ناحق امیر زمره اعراب شد

گاه علی را شد گلو چون شیر در قید طناب

گه تن وی غرقه خون در دامن محراب شد

مجتبی بعد از پدر شد کینه زهر ستم

ارغوانی عارضش همرنگ چون مهتاب شد

وه چه زهری کو شرر اندر دل ز هرا فکند

نی همین لَخت جگر از وی به خون ناب شد

وه چه زهری کز شرارش سوخت قلب مرتضی

وه چه زهری کز تفش جسم پیمبر آب شد

هر یکی گفتند این بیت حزین را در وداع

چون که هنگام فراق و دوری احباب شد

السلام ای بعد ما آیندگان رفتنی

بر شما خوش باد این غمخانه ناماندنی

آه واویلا که اولاد پیمبر خوار شد

ظلم وقف دودمان حیدر کرار شد

نوجوانان بنی‌هاشم به دشت کربلا

جمله را سر بر سنان از کینه کفار شد

نور چشم حضرت زهرا و پیغمبر حسین

در میان قوم کوفی بی‌کس و بی‌یار شد

یکه و تنها ز بس بر جسمش آمد نوک تیز

پا ز زین خالی نمود و دست وی از کار شد

بر سر خاک سیه جا کرد سبط بوتراب

از پی قتلش روان شمر جفا کردار شد

چون به روی سینه‌اش جا کرد این زشت پلید

شاه دین گوهرفشان از لعل گوهربار شد

زاری آن بی‌گنه ننمود بر قاتل اثر

سر جدا از جسم وی با کام آتشبار شد

هیچ میدانی چه می‌فرمود (صامت) زیر تیغ

شاه دین با اهل او چون از جهان بیزار شد

السلام ای بعد ما آیندگان رفتی

بر شما خوش باد این غمخانه ناماندنی

شمارهٔ ۹ - و برای او علیه الرحمه

دردا که شده فتنه و آشوب جهانگیر

دین‌ می‌رود از دست چو از بحر کمان تیر

گشته عقلا جمله چو دیوانه به زنجیر

سُخریه جُهّال شکسته کمر پیر

روبَه زده خرگاه در آرامگه شیر

ای شاه جوانبخت و جاندار و جهانگیر

گشتند محبان تو از جان و جهان سیر

ای مهدی موعود بزن دست به شمشیر

ای کهف دری کنز خفا قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاد ز رونق

ای داده به اِجلال تو نام تو گواهی

پی برده به اسرار خداوند کماهی

خاک قدمت زیب‌ده افسر شاهی

مشهور ز انوار رُخَت فر الهی

وصف تو چو اوصاف خدا نامتناهی

در عهده سرپنجه تو رفع مناهی

بین چهره احباب تو از غم همه کاهی

از غیبت تو کشتی دین یافت تباهی

ای کهف دری کنز خفا قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاد ز رونق

مردم همه از بهر درم جامه درانند

دنبال زر و سیم شب و روز دوانند

در کشمکش خانه و اسباب جهانند

اندر پی دنیاطلبی پیر و جوانند

مردم پی دلجویی و آمال زنانند

زیبا پسران را به تجارت بنشانند

تا سیم و زر حسن فروشی بستانند

بین تا به کجا خلق طمع را برسانند

ای کهف دری کنز خفا قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاد ز رونق

ای واسطه هستی نُه گنبد گردون

سرمایه فیض ابدی مظهر بی‌چون

دانای رموز ازل و نکته بی‌چون

کنز خفی بار خدا گوهر مخزون

از سیل حوادث همه گیتی ز تو مأمون

تورات و زبور و صحف از فضل تو مشحون

دفع علل ساریه را لطف تو معجون

شد چشم محبان ز غمت چون شطّ جیحون

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاده ز رونق

افتاده به گرداب بلا کشتی اسلام

غیر از تو دگر دادرسی نیست در ایام

از جور سلاطین و قوی‌دستی حکام

بر اشک ارامل نگر و زاری ایتام

ابلیس به هر گوشه نهاده است دو صد دام

تا کرده به هر حیله محبان تو را رام

یک طایفه را بهر ریا ساخته بدنام

از اهل ریا روز گروهی شده چون شام

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاده ز رونق

ای شیر خدا را خلف و سبط و نبیره

فخر ام و علم اب و سردار عشیره

در چشم شده روز جهان چون شب تیره

گردیده غم دهر به احباب تو چیره

غالب شده از بس که به ما سوء سریره

در دادن خمس آن همه اخبار کثیره

در ترک زکات این همه عصیان کبیره

هستیم چو قارون همه در فکر ذخیره

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاده ز رونق

رفته است صداقت ز میان آمده حیله

حیله شده در دوستی خلق وسیله

عفت شده مستور ز زنهای جمیله

دلها همه از سوز چو مومست و فتیله

از بس که فراوان شده اخلاق رذیله

رفته اثر از خواندن اوراد عدیله

مرده دل مردم همه چون کرم به پیله

ای صف شکن معرکه ای میر قبیله

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاده ز رونق

از بهر خدا کس نکند کار ثوابی

معموره دین روی نهاده به خرابی

از صوفی و از دهری و از شیخی و بابی

بسیار شده حقد و حسد از همه بابی

در ذائقه‌ها تلخ شده حرف حسابی

جمله پی وافوری و بنگی و شرابی

نه گوش به قرآن نه خبر نه به کتابی

مردم همه در خواب گرانند چه خوابی

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرح نبی افتاده ز رونق

ای پنجه مردافکن و ای کاسر اعناق

بگرفته فرا ظلم و ستم در همه آفاق

اخبار شما گشته همه جعلی و الحاق

مومن شده گوگرد مسلمان شده تریاق

متروک شده رحم و پرستاری و انفاق

بسیار فراوان شده شیادی و زراق

اسلام به صمصام کج تو شده مشتاق

ای شمس هدایت چه شود گر کنی اشراق

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاده ز رونق

حاجی پی شهرت رود از بهر زیارت

گردیده زیارت همه اسباب تجارت

تاجر شده فاخر عوض سود و خسارت

رفته به ثریا ز ثری سقف عمارت

شأن علما رفته و هر کس به جسارت

بیند سوی این طایفه با چشم حقارت

زن‌ها عوض مسئله و غسل و طهارت

اندر پی تحصیل النگو به مرارت

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاده ز رونق

ای ختم وصایت به تو در امر رسالت

تا روی تو ای نیر گردون جلالت

مستور شد از دیده ارباب ضلالت

تجدید نمودند ز نو رسم جهالت

در پیروی شرع فزون گشته کسالت

طاعات خلایق همه از فرط بطالت

سرمایه خسران شد و اسباب خجالت

پر زنگ شد آئینهٔ دلها ز ملالت

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاده ز رونق

سد طرق خیر شد از کامل و جاهل

شد منکر و معروف به یک پیله مقابل

پیدا یکی از صد نَبُوَد عالم عامل

از بهر زر و سیم بود اخذ مسائل

از امثله و الفیه و صرف و عوامل

گردیده به تحصیل درم اصل رسائل

خون جای سرشک ار چکد از دیده سائل

بر او نکند رحم کس از جاهل و کامل

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاده ز رونق

گر لطف تو بر گم شدگان یار نباشد

یا رایت عون تو مددکار نباشد

وارستگی از این غم بسیار نباشد

آسودگی از صدمه اغیار نباشد

در پرده تو را گر گل رخسار نباشد

دلجویی ما بهر تو دشوار نباشد

گر دیده ما قابل دیدار نباشد

از ماست که بر ماست تو را کار نباشد

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاده ز رونق

معموره بدعت شده از شش جهت آباد

فریادرسی نیست که گیرد ز کسی داد

در ظلم شده مردم دنیا همه استاد

شیطان متحیر بُوَد از شدت بیداد

شاگردی این خلق کند از پی ارشاد

شرک و شره و شیطنت و شیوه شیاد

بگرفته عزازیل ز ابنای زمان یاد

(صامت) چه کند جز تو به نزد که برد داد

ای کهف دری کنز خفی قائم بالحق

الغوث که شرع نبی افتاده ز رونق

شمارهٔ ۱۰ - ترکیب بند

ای به جان افکنده در لیل و نهار

در هوای درهم و دینار نار

هرگز از دینار دین ناری به دست

دین به دست آور که دینار است نار

جسته‌ام کار جهان را مو به مو

دیده‌ام رفتار او را تار تار

نیست کاری جز خیانت کار او

کی کند عاقل به خائن اعتبار

بستی از مستی بدین خرمُهره مِهر

گشتی از غفلت بدین اغیار یار

ای به غفلت در بیابان عدم

تو به خواب و همرهان بستند بار

می‌رسد از کاروان بانک رحیل

سوی این آواز یک دم گوش دار

رو سعادت جوی از حسن عمل

تا به زشتی می‌نیابی اشتهار

چند باید بهر یک نانی نمود

جان هر مظلومی از آزار زار

از مکافات عمل غافل مشو

گندم از گندم بروید جو ز جو

ای سبک مغز این گران خوابی بس است

در ره آمال بی‌تابی بس است

هرزه گردی سست عهدی کجروی

پیشه‌ات چون چرخ و دولابی بس است

از ره توفیق پس پس رفتنت

همچو استاد رسن تابی بس است

مزرع امید را سیراب کن

کشت را اینقدر بی‌آبی بس است

خویش را خالص برآور از محک

ای زر مغشوش قلابی بس است

از لباس عالم وارون اساس

سبز و زرد و قرمز و آبی بس است

شو مهیا بهر تاراج خزان

غنچه‌ات را میل شادابی بس است

روغن چشم ضعیفان را مگیر

کلبه‌ات را شمع مهتابی بس است

از مکافات عمل غافل مشو

گندم از گندم بروید جو ز جو

بهر دنیا نقد ایمان می‌دهی

گوهری داری و ارزان می‌دهی

گاهی از دانش‌پژوهی در جهان

درس در حکمت به لقمان می‌دهی

گه به خود از ثروت و مال و منال

نسبت ملک سلیمان می‌دهی

لیک چون آید گدایی بر درت

جان برای لقمه‌ای نان می‌دهی

حیرتم آید که با این بخل و حرص

پس به عزرائیل چون جان می‌دهی

از پی تحصیل جمع سیم و زر

آبروی خود گروگان می‌دهی

گر از این نوع است کسب و کار تو

زود بر تاراج دکان می‌دهی

اندرین میدان سوارا تا به کی

توسن بیداد جولان می‌دهی؟

مار ظلم و عقرب بیداد را

سر به جان هر مسلمان می‌دهی

از مکافات عمل غافل مشو

گندم از گندم بروید جو ز جو

تا ندانی که خدا از تو رضاست

خنده دندان نمایت بدنماست

هست دنیا گلخنی بسیار تنگ

گرچه در ظاهر وسیع و دلگشاست

دل ببر از منت ابنای دهر

اول و آخر چو کارت با خداست

گر مریضی کن شفا از وی طلب

لطف او از بهر هر دردی دواست

گر تهیدستی بدو کن عرض حال

فضل او سرمایه عز و غناست

سروری را چون کنی بسیار سر

این زمان با سروری در زیر پاست

هر زمان رنگین عذاری خوب رو

جان شیرینش ز وصل تو جداست

دم به دم مشکین خطی شمشاد قد

خاک او در معرض باد فناست

ظلم نی بر خود نه بر مخلوق کن

کین بنای زشت آخر بی‌بقاست

از مکافات عمل غافل مشو

گندم از گندم بروید جو ز جو

گر کنی گاهی به قبرستان عبور

بنگری بر ساکنان خاک گور

از مآل کار دنیای دنی

عبرتی گیری ز اصحاب قبور

بشنوی از بند بند هر کدام

ناله «یا قوم قد جاء النشور»

ای شده بر خوان عالم میهمان

«لاتکن فی‌الدهر مختال فخور»

چون شما بودیم ما هم در جهان

سالها سرگرم در وجد و سرور

جامها در دست از صهبای کبر

پنبه‌ها در گوش از یاد غرور

ناگهان آمد ز دست انداز گور

تن ز جان نومید و جان از جسم عور

پیکر پرورده اندر ناز ما

در لحد شد همنشین مار و مور

حالیا دارید در دنیا شما

آتش ما را کنون دستی ز دور

هر که چون ما طعم این حلوا چشید

آن زمان داند اگر تلخست و شور

از مکافات عمل غافل مشو

گندم از گندم بروید جو ز جو

نفس اماره ز روی ریشخند

سحت آورده تو را اندر کمند

از برای بندگی خلق تو کرد

چند در کار عبادت چون و چند

ای به بیدای جهالت تند تاز

اندکی آهسته‌تر میران سمند

شو تواضع پیشه و افتاده باش

تا شوی روز قیامت سربلند

سازد آن روزی که اندر زیر خاک

مرگ جسم نازنیت را نژند

آن زمان دانی که حرف تلخ ما

بود در کام تو شیرین‌تر ز قند

ای به بند مال و اسباب جهان

همتی خود را برون آور ز بند

تا روی در جرک نیکان سرخ رو

تا شوی در خیل خوبان ارجمند

از نصیحت دیده دانش مپوش

هوش اگر داری بده گوشی به پند

از مکافات عمل غافل مشو

گندم از گندم بروید جو ز جو

می‌زند نوبت زن پیک اجل

روز شب در هر مکان و هر محل

از زبان قطب امکان مرتضی

نوبت «یا من بدنیا اشتغل»

اندر این ویران رباط بی‌ثبات

یافتی «قد غرک طول‌الامل»

جهد کن «الموت یاتی بغتتا»

«لانتم والقبرصندوق العمل»

تا تو در فکر نجوم سعد و نحس

تا تو در تعداد مریخ و زحل

هادم اللذات اندر کام تو

تلخ چون حنظل کند طعم عسل

عاقبت چون هر کسی خواهد رسید

بر نصیب و قسمت روز ازل

کوششی کن تا ز بعد تو به دهر

نامت از نیکی شود ضرب المثل

(صامتا) آن به که کار خویش را

واگذاری با خدای لم یزل

از مکافات عمل غافل مشو

گندم از گندم بروید جو ز جو

شمارهٔ ۱۱ - و برای او فی النصیحه

بیا ای دل دمی بنشین و گوش هوش با من کن

ز دریای نصیحت گوهر غلطان به دامن کن

در این دشت مخوف هولناک پر خطر اول

ز خوف رهزنان دهر جان خویش ایمن کن

بیفشان در زمین سینه تخم معرفت آنگه

به روز تنگدستی حاصلی برچین و خرمن کن

کلام نیستی را نقش کن اندر نگین دل

وز آن خاتم سجل هستی خود را مزین کن

چرا آسوده‌ای مانند شیطان دشمنی داری

بنه تیر تفکر در کمان و رفع دشمن کن

ز قاف قاب قوسینت فراتر منزلی باشد

که می‌گوید که در این توده خاکی نشیمن کن

سرت را گر هوای سرفرازی باشد اندر سر

کمند منت دون همتان بیرون ز گردن کن

ندیدی رنگ زردی گر تو از بهتر طمع مردی

قبائی هست مردی بر تنت بر خویش احسن کن

تو ابرو را ز سختیهای این عالم مکن پُرچین

پس آنگه نرم با سرپنجه چون داود آهن کن

گل راحت نچیده در جهان جز لاله حسرت

تو هم چون جغد در ویرانه باش و ترک مسکن کن

اگرچه زنده‌ای خود را ز خیل مردگان بشمر

بیا بر روی نعش خویشتن بنشین و شیون کن

اگر یکرویی زال جهان را امتحان جویی

بیا یک لحظه پشت خود بدین مکار پُر فن کن

ز اشک شرمساری روغنی ترتیب ده هر شب

چراغی در شبسان وجود خویش روشن کن

چنان پندار کاینک موسم یوم‌الحساب آمد

تو پیشاپیش جمع دخل و خرج خود معین کن

لباسی خوش‌نماتر از لباس عیب پوشیدن

نباشد ورنه می‌گفتم تو او را کسوت تن کن

کریمست و کریمان جهان را دوست می‌دارد

تو خود را متصف بر هر صفحات حی ذوالمن کن

اگر عمر درازی چون مسیحا در نظر داری

نخواهی نیم ره گر بر زمانی ترک سوزن کن

در این دنیا که مالش مار و جاهش چاه می‌باشد

ز چاه سرکشی خود را برون مانند بیژن کن

چو آخر خاک می‌گردد اگر لاغر اگر فربه

تو تن از خوردن مرغ و مسمی بی‌مسمن کن

ندارد قابلیت اینقدر یک مشت خاک ما

منیت را ز سر بگذار و کم دعوی من من کن

چرا از همرهان خویش بر جا مانده‌ای «صامت»

به طی منزل و مقصود لختی گرم توسن کن

شمارهٔ ۱۲ - همچنین

خوش آن دل که دایم بلا می‌پسندد

می از ساغر ابتلا می‌پسندد

بلا با ولا چون قرین شد خدا هم

بلا را به اهل ولا می‌پسندد

مکش روی در هم ز وضع گدایان

که حق دوستان را گدا می‌پسندد

بود مرد آن کس که چون دید دردی

ز یک درد دیگر دوا می‌پسندد

من از صبر و تسلیم بهتر متاعی

ندیدم که او را خدا می‌پسندد

رضا با رضای خدا شو که از خود

همه بندگان را رضا می‌پسندد

ز انعام عام خدا بهره دارد

هر آنکس لطف و سخا می‌پسندد

سخی را بسوزد به آتش خداوند

سخا را ببین تا کجا می‌پسندد

به هر قدر مقدور باشد عطا کن

که ایزد کف باعطا می‌پسندد

اگر زاهدی ترک روی و ریا کن

که او زهد را بی‌ریا می‌پسندد

ببر زنگ کین کسان را ز سینه

که آئینه را باصفا می‌پسندد

به عهدی که کردی به هرکس وفا کن

که حق عهد را باوفا می‌پسندد

مریز از طمع گوهر آبرو را

که او چهره را باحیا می‌پسندد

دلی را که معراج فرموده نامش

ز انوار دین باضیا می‌پسندد

برو شکر کن با پسندیده حق

گرت خسته در مبتلا می‌پسندد

به یکتا که هر نعمتی هست یکتا

به کونینش از بهر ما می‌پسندد

شکایت نداریم ما از جفایش

کسی را که بر ما جفا می‌پسندد

کسی کز جفایی بود روی گردان

جفا پس به مردم چرا می‌پسندد

نه خائف ز عصیان نه مغرور رحمت

قرینت به خوف و رجا می‌پسندد

به روشن دلی نوری از غیب (صامت)

از انوار آل عبا می‌پسندد

شمارهٔ ۱۳ - و برای او همچنین

دردا و حسرتا که به غفلت جهان گذشت

عمر عزیز در طمع این و آن گذشت

ای خفته در سراچه غفلت ز جای خیز

بربند بار جان که دگر کاروان گذشت

قارون مگر نداشت بسی نقد سیم و زر

دیدی که آخر از سر آنها چسان گذشت

چندان به دوش خویش بکش بار معصیت

کز موقف حساب الهی توان گذشت

آمد چو مرگ پیر و جوانی نمی‌کند

ای بس جوان که پیر نگشت و جوان گذشت

مفروش باد دولت خود بر کهان و مه

خواهد چو عاقبت به کهان و مهان گذشت

بیچاره‌ای که طعنه دولت زنی به وی

غافل مشو که زخم زبان از سنان گذشت

آخر دهل به ماتم وی سینه چاک شد

آنرا که بانک کوس ز هفت آسمان گذشت

گیرم که بانک حشمت تو قیروان گرفت

گیرم که صیت جاه تو از قیروان گذشت

آخر به زیر خاک بباید مکان نمود

آخر بباید از سر این خانمان گذشت

آن گنج باد آور پرویز را که برد

زان گنج شایگان به عبث رایگان گذشت

جز اینکه هی به باد فنا داد و هی بسوخت

برک اجل بگو ز کدام آشیان گذشت

خواهی بسی به خواب شدن در بسیط خاک

عمرت همین دو روزه به خواب گران گذشت

یک دم نشد که خیل غم از دل برون شود

ما را تمام عمر به آه و فغان گذشت

گویند هر زمان که فلان را اجل رسید

گویند دم به دم که ز دنیا فلان گذشت

دنیا پلی است در گذر کشور فنا

در موسم عبور بیاید از آن گذشت

بر آنکه تیره شد فلک از دود مطبخش

بر آنکه داشت عمر فزون در جهان گذشت

بر آنکه شب به بستر راحت بخفت خوش

بر آن که بود روز و شبش پاسبان گذشت

بر آن که خون مردم بیچاره ریختی

بر آن که بد ز ظلم تو اندر فغان گذشت

بر کودک رضیع که در مهد جان سپرد

بر آنکه داشت عمر فزون در جهان گذشت

این آیت فنا که به هر خاندان رسید

این قاصد اجل که به هر خاندان گذشت

زآن خانمان سرشک به هفتم زمین رسید

بر نُه سپهر دود از آن دودمان گذشت

بر بینوای عور که ساتر به تن نداشت

بر آنکه داشت پیرهن پرنیان گذشت

این پنج روز عمر عجب بود بی‌وفا

گویی که برق سان و چو تیر از کمان گذشت

(صامت) دگر منال ز دنیای بی‌وفا

گر تلخ‌کام بودی و گر شادمان گذشت

شمارهٔ ۱۴ - و برای او همچنین

به عزلت گوشه از هفت کشور داشتن بهتر

غم سر داشتن از تاج و افسر داشتن بهتر

زند آن کس که در ملک فقیری نوبت شادی

تواند آن زمان دل از جهان برداشتن بهتر

چه آخر طعمه موران خاکست این تن فربه

ز رنج گوشه‌گیری جسم لاغر داشتن بهتر

بود هر خنده را صدهزاران گریه اندر پی

ز اشک نیمه‌شبها دیدهٔ تر داشتن بهتر

چه آخر هست بهر دیگران و بایدت رفتن

سر خاک سیه از خاک قیصر داشتن بهتر

کم و بیش جهان خواهد گذشتن ای جهانداران

غم بیچارگی از روز محشر داشتن بهتر

گرفتم سر به سر زان تو باشد ملک اسکندر

تو را عبرت ز دارا و سکندر داشتن بهتر

ز اسباب تجمل کس نبرد از این جهان سودی

به صحرای قیامت کوکب و فر داشتن بهتر

ندانی هرکه بامش بیش برفش بیشتر باشد

ز کالای تمتع هرچه کمتر داشتن بهتر

حدیث «انما اموالکم» گر خوانده‌ای دانی

ز آفات جهان خود را توانگر داشتن بهتر

مشو مغرور اگر در هفت اقلیمست اورنگت

خط آزادگی از هفت کشور داشتن بهتر

تو را چون فاعل مختار بنمودند ای عاقل

ز گودال جهنم حوض کوثر داشتن بهتر

منه طوق عبودیت به گردن در برِ بنده

که گردن در کمندحکم داور داشتن بهتر

برون کن عادت گرگی ز سر ای روبَهِ مسکین

اگر مردی تو را طبع غضنفر داشتن بهتر

چرا خو کرده‌ای بر لاشهٔ مردار هر کرکس

جهان را چون هما در سایهٔ پر داشتن بهتر

ترا گر دعوی شیری‌ست با گرگ اجل بستیز

بلی شمشیر وقت جنگ جوهر داشتن بهتر

نشد از سربلندی هیچکس را رتبه‌ای حاصل

به خاک هر قدم خود را برابر داشتن بهتر

مبین بر خندهٔ دندان‌نمای دهر دون (صامت)

حذر از کید این زال مُزَوَّر داشتن بهتر

شمارهٔ ۱۵ - در موعظه و نصیحت

به پنج روزه ایامِ اعتماد مکن

به هست و نیست دل خود غمین و شاد مکن

اگر خوشیست اگر غم چو باد درگذرد

چو باد کن گذر و تکیه را به باد مکن

هر آنچه بهر ازین عاریت‌سرا داری

بس است درد سر خویش را زیاد مکن

خیال کن که کجا رفت کی قباد کجاست

به هرزه آرزوی ملک کیقباد مکن

شدی به ملک تن خویش فاعل مختار

عدول وقت تحکم ز عدل و داد مکن

به پیش حکم قضا سر بنه به طاعت و بس

دگر به معنی تقدیر اجتهاد مکن

به آنچه بهر تو امروز ممکن است بساز

ز روز بعد وز شام گذشته یاد مکن

طمع ز بردن مال کسان بِبُر ور نه

دمی که مال ترا می‌برند داد مکن

چو خود بگفته خود دل نمی‌دهی (صامت)

برای غیر ورق بیش از این سواد مکن

شمارهٔ ۱۶ - و برای او فی الحکایه

دوستی از من گمنام پی ضرب مثل

خواست کیفیت تشبیه خلایق به جُعَل

گرچه در عهده این ذره بی‌قدر نبود

که کند مشکل ارباب مودت را حل

لیک از غایت نادانی و در عین قصور

خواستم تا نبود عقده او لاینحل

خامه برداشته و ساختم او را عنوان

تا پدیدار شود مختصری از مجمل

عمره بیچاره جُعَل سال و مه و هفته و روز

هست در جمعیت فضله به دوران مختل

عوض فایده زندگی و کسب و حیات

غیر سرگین کشی‌اش نیست دگر شغل و عمل

فضله از مخرج انعام نیفتاده هنوز

که کشد تنگ چو فرزند عزیزش به بغل

کوس کُشتی زند از فرط طمع با سرگین

افکند پنجه در آن فضله چو گرشاسب یل

به سر و سینه و پا و شکم پهلو و دست

کشد او را سوی سوراخ به الطاف حیل

چون شود داخل منزل جُعَلِ خستهٔ لنگ

فضله برگردد و غلطد به مقام اول

اهل دنیا جُعَل و جیفه وی چون سرگین

قبر سوراخ جُعَل زحمت وی طول امل

هر کرا می‌نگری در طلب عزت و جاه

غرق در لجهٔ غفلت‌ شده چون خر به وَحَل

گوهر عمر گرانمایه خود را کرده است

سربه‌سر در هوس حرص و هوا مستعمل

نه در افسوس طلب کردن عمر ماضی

نه مهیای علاج و عمل مستقبل

گه در پیله‌وری در سفر شهر و بلوک

گاه در راهزنی رهسپر تل و جبل

گهی از شرک خفی گه به عبادات جلی

گاه بینا و گهی کور و زمانی احول

هر دم از بهر گدایی ز پی لقمهٔ نان

خویش را گاه کند فالج و گه سازد شل

سر فرو برده به لذات جهان فانی

همگی چون مگس نحل به اسراف عسل

ز پی خوردن خون دل هر بیوه‌زنی

دم به دم در صدد حیله چو روباه دغل

پی آبادی کاخ بدن خود مشغول

غافل از آنکه در او اوفتد از مرگ خلل

شود از روی محبت به عزازیل مرید

کند از کثرت عصیان به خداوند جدل

هر زمان پیرهنی پاره کند با چنگال

همچو بوزینه که سر کرده برون از جنگل

نفْس در موسم انفاق کند وسوسه‌اش

مده ای خواجه مبادا که شوی مستأصل

به ره خواب و خور و بغی و ضلالت چالاک

موسم طاعت و احکام عبادات کسل

گشته با زال جهان در طرب و عیش قرین

غافل از وقت رحیل و اجل مستعجل

شیوه او ابدالدهر هوای زر و سیم

صفت وی همه دم یاد حریر و مخمل

نکند زخم دل خسته دلی را درمان

نکند خاتمهٔ امر کسی را فیصل

ناگهان حلقه زند بر در او قاصد مرگ

فکند رخنه به حصن املش پیک اجل

شهد در ذائقه او شود از هول شرنگ

عسل اندر دهن وی کند از غم حنظل

نهد اندوختهٔ خویش و به زندان لحد

جا کند دست تهی با محن و رنج و علل

آنگه از خردل و خروار حساب کم و بیش

باز می‌جوید از او ذوالنعم عزوجل

(صامتا) آمدن و رفتن این دیر خراب

نشدی کاش نصیب من و تو روز ازل

شمارهٔ ۱۷ - و برای او علیه الرحمه

دو روز گر دلی از عیش دهر آباد است

چه جای خنده که این خانه سست بنیاد است

در این سراچهٔ فانی خوشا به حال کسی

که او ز بندگی روزگار آزاد است

چراغ عمر که روشن از اوست شام حیات

هنوز صبح نگردیده کُشتهٔ باد است

نبسته طرف کسی از رفاقت نااهل

به احتیاط بزن مشت راکه فولاد است

ز مهربانی بی‌اصل او مشو ایمن

که روزگار گهی صید و گاه صیاد است

عجب گلیست جوانی برای آن گلچین

که عندلیب صفت هر سحر به فریاد است

سری که در گرو راحت جهان داری

به هوش باش که در زیر تیغ جلاد است

اگر برای خرابی‌ست روی خاک بس است

چه جای ساختن قصر و باغ شداد است

طریق راست رَوی را اگر همی طلبی

نه در طریقه مستان نه زهد زهاد است

نفس به سینه در این تنگ دگر شد تنگ

اجل بیا تو مدد کن که وقت امداد است

به آهن دل نادان نمی‌کند اثری

سخن اگرچه گرانتر ز پتک حداد است

نیافریده خداوند راحت اندر دهر

کسی چگونه ز دور زمانه دلشاد است

سخن به قاعده انشا نمی‌کنی (صامت)

هنوز طفل تو محتاج چوب استاد است

شمارهٔ ۱۸ - همچنین

عنقریب است که این سلسله بر هم زده‌اند

کوس ماتم به شکست دل خرم زده‌اند

ناگهان تیرخواسان حوادث ز کمین

قلم سهو به طغرای پر و کم زده‌اند

منشین غافل از آیات نهانی کاین قوم

پای بر افسر دارا و سر جم زده‌‌اند

از قوی پنجگی خیل فنا عبرت گیر

کز دلیری به زمین قامت رستم زده‌اند

نقد جان در بر آمال چه مرهون داری

این گروهند که آتش به دو عالم زده‌اند

عبث از برق حسد خرمن طاعات مسوز

ای بسا قطره آتش به دل یم زده‌اند

پرده‌‌داران شب و روز در این کهنه وثاق

دست بر سینه بیگانه و محرم زده‌اند

فرصت دم‌ زدن از بهر بنی‌آدم نیست

نیستند آدمی آنان که دمی دم زده‌‌اند

آن عرق نیست که برروی تهیدستانست

به گل سوری خود خال ز شبنم زده‌اند

چه دوخنگست شب و روز پی راحت تست

زین دو نوبت که بدین اشقر و ادهم زده‌اند

کس ندارد خبر از قافله راه عدم

مُهر گویی به لب ناطق و ابکم زده‌اند

از طمع خواری ما نیست خبر آنان را

که ز افراط طمع طعنه به آدم زده‌اند

حیرتم زین همه اسباب تعلق که چرا

تهمت سوزن بر عیسی مریم زده‌اند

گر قدم در ره تحقیق زنی سست مزن

آن کسانیکه قدم را زده محکم زده‌اند

مانده در ماتم اسباب و عجب بی‌خردی

ناگهانی به درت حلقه ماتم زده‌اند

زنگ بیهوشی از آیینهٔ ادراک بشوی

تا کنی درک هر آن حرف که مبهم زده‌اند

ندهد فقر و غنا سود به کس قرعه مرگ

چون به نام همه از مفلس و منعم زده‌اند

چشم بهبود خود از مرحمت خلق بپوش

کی به زخم کسی این طایفه مرهم زده‌اند

باش خاک در آنانکه به اخلاص درست

دست بر دامن بسم‌الله اعظم زده‌اند

اسدالله علی آنکه به نامش پی فخر

سکه جاه رسولان مکرم زده‌اند

بجز از ختم رسل خیل رسولان عظام

علم عزتش از خویش مقدم زده‌اند

(صامتا) جایزه نظم تو بس حب علی است

دیگران گرچه دم از خواهش دِرهم زده‌اند

شمارهٔ ۱۹ - و برای او

هر که به کف قوت صبح و شام ندارد

راحتی از زندگی به کام ندارد

در بر اغیار و یار هیچ ندارد

مرد تهی‌دست احترام ندارد

گر بود از نسل معن و حاتم وقاآن

نزد کسی اسم و رسم و نام ندارد

شمع حیات وی از شماتت دشمن

جز نفسی بیشتر دوام ندارد

هر که فقیر است غیر از آنکه بمیرد

زخم درون وی التیام ندارد

دولت دنیا به خرج می‌رود امروز

کار به شیرینی کلام ندارد

جامه چرکین فقر هر که به بر کرد

هیچ کسش رغبت سلام ندارد

دهر چراگاه اغنیاست که هستند

همچو خری گو به سر لجام ندارد

غیر خدا خوش به حال آنکه چو (صامت)

چشم تمنا ز خاص و عام ندارد

شمارهٔ ۲۰ - و برای او

دلا به کسب سعادت چرا شتاب نداری

غم جوانی و پیری به هیچ باب نداری

چه شد تو را که محبان تمام رفت و تو تنها

خیال رحلت از این منزل خراب نداری

متاع عمر عزیز تو صرف شد به بطالت

به روزگار بجز میل خورد و خواب نداری

ز ارتکاب معاصی همیشه بی‌خود و مستی

خبر ز دوزخ و هنگامهٔ عذاب نداری

به خون بی‌گنهان بی‌حساب پنجه میالای

عجب که واهمه از موقف حساب نداری

چگونه صبر کنی در جزا به آتش دوزخ

در این جهان که دمی تاب آفتاب نداری

که داده است تو را در زمانه این همه جرأت

که می‌کنی گنه و خوف از عقاب نداری

برای زادره (صامت) ای سرشک شتابی

بدا به حال تو ای دیده از چه آب نداری

کتاب القطعات و النصایح

شمارهٔ ۱ - کتاب القطعات و النصایح : شنیدم شد ز مغروری و مستی

شمارهٔ ۲ - حمایت در فریب دنیا : یکی بیچاره‌ای محنت رسیده

شمارهٔ ۳ - نصیحت سقراط سلطان را : یکی از شهریاران زمانه

شمارهٔ ۴ - در بی‌وفایی زن و فرزند : شنیده‌ستم که شاپور ذوالاکناف

شمارهٔ ۵ - در نفرت مجالست غنی با فقیر : یکی در خدمت ختم النبیین(ص)

شمارهٔ ۶ - در زهد حضرت عیسی : یکی روز از سر عبرت به عالم

شمارهٔ ۷ - سخن گفتن خانه با صاحبخانه : یکی روز از سر عیش و فراخی

شمارهٔ ۸ - اخبار خیرالبشر(ص) از روز محشر : چنین فرمود آن شاهنشه دین

شمارهٔ ۹ - صحبت غنی در وقت فوت با ملک الموت : مالداری بود در عهد قدیم

شمارهٔ ۱۰ - حکایت ابراهیم ادهم با درویش : داشت ابراهیم ادهم چون مکان

شمارهٔ ۱۱ - حکایت شخص مسافر : بود مسافر یکی اندر به راه

شمارهٔ ۱۲ - حکایت عابد با کور : عابدی صومعه هفتاد سال

شمارهٔ ۱۳ - وفات اسکندر : شنیدستم که اسکندر چه شد وقت

شمارهٔ ۱ - کتاب القطعات و النصایح

شنیدم شد ز مغروری و مستی

ز بر دستی دچار زیردستی

نکرد اندیشه از دهر دو رنگی

بزد بر فرق آن بیچاره سنگی

روان گردید خون از جای سنگش

نبود ین مرد چون جای درنگش

گرفت آن سنگ و محزون از زمانه

به سوی منزل خود شد روانه

قضا را گشت اندر درگه شاه

همان ظالم ز مغضوبان درگاه

به زیر آورد از اورنگ و جاهش

نشمین داد در زندان و چاهش

چو اندر کنج زندانش مقر شد

همان مظلوم از وی باخبر شد

سوی زندان روان شد با دل تنگ

بزد از قهر بر فرقش همان سنگ

بنالید و بزارید و فغان کرد

خروش بی‌کسی از دل برآورد

که ای بی‌رحم کم فرصت که بودی

که بر داغ دلم داغی فزودی

بگفتا آن کسم کز زیردستی

سرم از سنگ بی‌باکی شکستی

در آن روزی که بر سر سنگ خوردم

نمودم صبر و بی‌تابی نکردم

چو آمد دامن فرصت به دستم

سرم بشکستی و فرقت شکستم

ز نخل سرکش خود میوه خوردی

سزای کرده‌های خویش بردی

غرض گر خواجه و حکمرانی

مده آزار کس تا می‌توانی

گرفتم من که نارد بر تو کس دست

خدای دادخواهی در میان هست

مگر ای بی‌خبر از کین شعاری

خبر از آه مظلومان نداری

که گر مظلوم بهر داد خواهی

شبی آهی کشد یا صبحگاهی

خدا را برق غیرت برفروزد

تو را تا هر کجا خواهد بسوزد

بلی (صامت) سزای جنگ جنگ است

کلوخ انداز را پاداش سنگ است

شمارهٔ ۲ - حمایت در فریب دنیا

یکی بیچاره‌ای محنت رسیده

به دوران کور و محروم از دو دیده

نهان در پرده عصمت زنی داشت

چو شیطان بلکه دزد رهزنی داشت

به افسون و حیل دایم شب و روز

زدی بر قلب شوهر تیر دلدوز

دمادم عشوه‌ای بنیاد کردی

به این افسانه‌اش دلشاد کردی

که صد حیف از چنین حسن یگانه

شدی محروم از دور زمانه

دریغا گر تو را چشمی به سر بود

به رخسار و جمال من نظر بود

اگر یک ره به رویم دیده بودی

گل از گلزار حسنم چیده بودی

ز شوق طلعتم از بس که نیکوست

نگنجیدی بسان مغز در پوست

بدیدی گر که سیب غبغبم را

کنار چشمهٔ نوش لبم را

شدی یکباره بیرون از سرت هوش

نمودی چشمه حیوان فراموش

سواد زلف جعد مشک بویم

بیاض طلعت روی نکویم

به چشم حور و غلمان سرمه داده

به رضوان روزن جنت گشاده

چون من همخوابه در نیکویی طاق

ندیده است و نبیند چشم آفاق

بدان مکارهٔ پرحیله و فن

بگفتا مرد کور از قلب روشن

گر از نظاره چشمم ناامید است

ولی از عقل این مطلب بعید است

تو را با این رخ زیبا که داری

بدین سرو قد رعنا که داری

کجا با چون منی همراز بودی

به این کوری مرا دمساز بودی

گرفتم کز حقیقت با من کور

تو را رسم وفا می‌بود منظور

به گِرد ما در این آباد کشور

بسی هستند رندان قلندر

که چون بر سر به رندی تاج گیرند

ز ماه آسمانی باج گیرند

چه دیدندی جمال دل‌فریبت

چه گوهر در کف مفلس غریبت

به ساعت دست غارت می‌گشودند

تو را از دامن من می‌ربودند

غرض از این سخن بی‌قیل و قالست

برای عشوهٔ دنیا مثال است

شود اندر جهان کی مرد عاقل

به نیرنگ عجوز دهر مایل

اگر زال زمانه باوفا بود

زمانی یار مردان خدا بود

نبودش گر طریق بی‌وفایی

چرا می‌کرد از خوبان جدایی

ز وصل وی نباشد شاد و مسرور

مگر چشمی که فی الواقع بود کور

مگو (صامت) برای دیگران پند

برو خود را برون بنما از این بند

شمارهٔ ۳ - نصیحت سقراط سلطان را

یکی از شهریاران زمانه

که اکنون نیست از نام نشانه

سوی سقراط دانا راه سر کرد

به خوابش دید چون بر وی گذر کرد

بدان دانا حکیم، آن فتنه‌انگیز

سر پایی بزد کز جای برخیز

چه از خواب آن خردمند هشیوار

ز گستاخی سلطان گشت بیدار

بدان جاه و جلال و پادشاهی

نظر ننمود از بی‌اعتنایی

شه نادان سوی وی کرد پرخاش

که تا کی بیخودی یک دم به خود باش

مرا با این همه محکم اساسی

ندانی کیستم یا می‌شناسی

جوابش داد سقراط خردمند

کزین گفتار باطل لب فروبند

تو را با ین همه کبر و منی من

ندانم غیر حیوانی لگد زن

وگرنه با تمام خود ستایی

چو حیوان لگد افکن چرایی

گر انسانی چرا ای مرد گمراه

زنی خوابیده را در خواب ناگاه

ز این گفتار، همچون مار ارقم

غضب آلوده شد پیچید در هم

بدو گفتا ز روی کبر و نخوت

به سلطان کی چنین گویند رعیت

مکش افزون ز حد خویشتن پا

تو بر من بنده‌ای من بر تو مولی

تبسمکرد سقراط و به سلطان

چنین فرمود کای سلطان نادان

بُخار ما و من از سر به در کن

ز گفت ناپسند خود حذر کن

که از شیادی این گردون پر شید

به صیادی چو تو کرده بسی صید

همین طبل و همین نقاره و کوس

بود ز اسفندیار و نوذر و طوس

همین تاج و نگین و افسر و تخت

بود بر جا ز ضحاک سیه بخت

همین سنج و همین بوق و علم بود

که از طهمورث و جمشید جم بود

تو را هر چیز کز وی افتخار است

ز شاهان زمانه یادگار است

کجا رفتند کز ایشان نشان نیت

چرا نامی از ایشان در میان نیست

بداند هر که دارای شعور است

که سلطانی گدایان را ضرور است

به سامان خردمندان ساده

ز اسب خودستایی شو پیاده

بیا تا خلوتی را برگزینیم

برای گفتگو با هم نشینیم

سخن از هر دری با هم برانیم

کمال و نقص همدیگر بدانیم

بلی (صامت) سر خاک سیاهی

بود به از هزاران تخت شاهی

شمارهٔ ۴ - در بی‌وفایی زن و فرزند

شنیده‌ستم که شاپور ذوالاکناف

خصومت داشت با شاهی ز اسلاف

به شه گردید از شاپور در جنگ

ز بس جنگ خصومت عرصه شد تنگ

ز میدان جدال آمد فراری

به حصن شهر سلطان شد حصاری

بزد شاپور دور شهر آن شاه

پی بگرفتن آن شهر خرگاه

نرفت از لشکر و سرخیل و سردار

به قدر چهار سال از پیش او کار

یکی روز از قضا شاپور دلگیر

به گرد شهر گشتی بهر تسخیر

شه آن شهر زیبا دختری داشت

به چرخ حسن رخشان اختری داشت

سپاه حسن او دوران گرفته

به خوبی باج از خوبان گرفته

به سیر لشگر شاپور آنجا

ز بام قلعه بود اندر تماشا

نظر باز قضا افکند از دور

نگاه آن پری بر روی شاپور

بشد آن دختر شیرین شمایل

به طاق ابرویِ شاپور مایل

به پنهانی سوی او داد پیغام

که گر شاپور می‌بخشد مرا کام

بکوشم درحصول مدعایش

به فتح قلعه گردم رهنمایش

دل شاپور از آن پیغام شد شاد

نوید وصل بر دختر فرستاد

به تمهیدی که می‌دانست دختر

سوی شهر پدر سر داد لشگر

نخستین کار کان لشگر نمودند

پدر را در برش بی‌سر نمودند

ره بیداد بر روی رعیت

گشودند از برای قتل و غارت

هر آن دادی که باید داد داند

غبار شهر را بر باد دادند

چو شد شاپور ز آن جنگ و جدل فرد

همان دختر به عقد خود درآورد

صباحی دید شه بر روی بستر

به خون آلوده سر تا پای دختر

تفحص کرد چون معلوم گردید

یکی برگ گل اندر بسترش دید

که از غلطیدن آن ماه منظر

شده از برگ گل مجروح پیکر

تعجب کرد شاپور و بپرسید

که ای نیکو نهال باغ امید

پدر همچون تو سرو نو رسیده

مگر اندر چه بستان پروریده

غذایت را به طفلی از چه داده

لطافت از چه در طبعت نهاده

بگفتا زردهٔ تخمی نوا داد

ز مغز بره و مرغم غذا داد

شراب صافیم قوت روان کرد

که جسمم را چه یاقوت روان کرد

غضب آلوده شد شاپور بر وی

بدان بی‌مهر نارعنا بزد هی

که ای در بی‌وفایی شهره شهر

نباید از تو ایمن بود در دهر

پدر را کاین همه وصفش شمردی

به چون من دشمنی آخر سپردی

یقین دارم که ای مکار پر فن

از او بهتر نخواهی بود با من

ببستش بر سم توسن دو گیسوی

روان بنمود در هر شهر و هر کوی

بلی (صامت) وفای دهر اینست

زن و فرزند را یاری چنین است

شمارهٔ ۵ - در نفرت مجالست غنی با فقیر

یکی در خدمت ختم النبیین(ص)

نشسته بود با صد عز و تمکین

به دوران در شمار اغنیا بود

بسی از دست کار خود رضا بود

درآمد جامه چرکینی هم از در

نشست اندر کنار آن توانگر

توانگر زان فقیر آزرده جان شد

به کبر از پهلویش دامن فشان شد

شه ختمی مآب از کرده او

گره زدبر جبین و چین بر ابرو

بگفت آن از سعادت در جهان فرد

چرا پهلو تهی کردی از این مرد

مگر ترسیدی از این مرد مهمان

که از فقرش شوی آلوده دامان

و یا چون مال داری بی‌نهایت

غنای تو کند بر وی سرایت

و یا چرک لباسش بر تو گیرد

لباست را ز پا تا سر بگیرد

بگفتا هیچیک زینها نباشد

سرم سرگرم این سودا نباشد

ولی در هر مکان و جاه و منزل

مرا گردیده شیطانی موکل

که چون دست تصرف می‌گشاید

به چشمم زشت را نیکو نماید

کنون در حضرتت از این خسارت

برای دفع این جرم و جنایت

به عالم هر چه از اموال دارم

زر و سیم و لباس و مال دارم

به نزد حضرتت تقسیم سازم

بدین مرد از صفا تقدیم سازم

شهی کز «قل کفی» پوشیده تشریف

بدان مرد گدا بنمود تکلیف

چو اصغا این سخن آن بینوا کرد

بترسید و بلرزید و ابا کرد

بگفت ای سرور کونین حاشا

به اخذ مال تکلیفم مفرما

من از رفتار او بینی ملولم

کجا گفتار او افتد قبولم

از آن ترسم که طوق خودپسندی

شود در گردنم تا حشر بندی

نماید از ره توفیق دورم

کند همخوابه با کبر و غرورم

دلم یا اغنیاء دمساز گردد

در دوزخ به رویم باز گردد

به سرعت جست از جا و روان شد

بدان مرد غنی دامن فشان شد

بلی نفرت در اینجا بی‌سبب نیست

ز مردان خدا هرگز عجب نیست

برِ آزاد مرد با تفکر

که سازد آخر خود را تصور

به چشمش مال و دولت خوش‌نما نیست

دلش مایل بدین رنگ و حنا نیست

کسی کز این حنا بر دست گیرد

به زودی رنگ بی‌رنگی پذیرد

به گردن باز می‌ماند و بالش

بجز خسران نمی‌باشد مآلش

مگو (صامت) به نامردی چنین مرد

که پهلو از تهی‌دستان تهی کرد

شمارهٔ ۶ - در زهد حضرت عیسی

یکی روز از سر عبرت به عالم

گذشتی حضرت عیسی‌بن مریم

پرستو کی بدید اندر زمانه

که بهر خویش سازد آشیانه

لب معجز نما چون غنچه بشگفت

همانا با حواریین چنین گفت

که این بسته زبان هم خانه دارد

تعلق سوی آب و دانه دارد

به عکس من که ماوایی ندارم

ز ملک این جهان جایی ندارم

بگفتند ار بُوَد طبع تو مایل

به تعمیر مقام و جاه و منزل

بگو تا سر به همت برفرازیم

برایت خانه عالی بسازیم

که از باغ جنان ممتاز باشد

ز رفعت با فلک دمساز باشد

عنان گفتگو را می‌کشیدند

ز آنجا تا لب دریا رسیدند

بگفتا اندر آن دریای پرموج

که موجش می‌رساند بر فلک اوج

بسازید از فتوت بارگاهی

به وقف طبع محکم بارگاهی

بگفتندش ایا مهر جهان‌تاب

بنا را هیچکس ننهاده بر آب

ترا گر در حقیقت این خیال است

بعید از عقل و این فکرت محال است

تبسم کرد و با ایشان بفرمود

مرا هم این حکایت بود مقصود

که دنیا همچو این بحر عمیق است

به هر دم عالمی در وی غریق است

بنائی را که بنیادش بر آبست

خرابست و خرابست و خرابست

جهان (صامت) چه جای خانه باشد

مگر آن را که بس دیوانه باشد

شمارهٔ ۷ - سخن گفتن خانه با صاحبخانه

یکی روز از سر عیش و فراخی

نشیمن بود جمعی را به کاخی

در درج سخن را باز کردند

ز عیب آن بنا آغاز کردند

یکی می‌گفت از بنیاد زشتش

یکی می‌کرد عیب خاک و خشتش

یکی راندی سخن از سقف پستش

که تنگست این مکان جای نشستش

یکی گفت ار شود ویرانه بهتر

بود ویرانه از این خانه بهتر

یکی می‌گفت معمارش که بوده؟

مهندس بهر دیوارش که بوده؟

عجب بد صنعتی در کار برده

ز طرحش دل بسی آزار برده

زبان حال کاخ این راز ننهفت

همانا با حریفان این چنین گفت

که ای نابخردان عاری از هوش

کشیده شاهد غفلت در آغوش

اگرچه پای تا سر من عیوبم

بود زشت از شمالم تا جنوبم

شما را با بنای من چکار است

اگر زشت و اگر ناپایدار است

بگیرید عبرت از دور زمانم

ز حال مالکان بی‌نشانم

از آن روزی که شد بنیادم آباد

بسی جانها که در من رفته بر باد

بسی پیر و جوان از درد و غم فرد

که در من می‌نشستند از زن و مرد

برای غصب طاق و منظر من

چه دعواها که می‌شد بر سر من

یکی گفت از پدر بر من رسیده است

یکی می‌گفت ملک زرخرید است

مرا می‌بود از پایان مطلب

ز صلح و جنگ ایشان خنده بر لب

در آخر سینه از غم چاک کردم

تمامی را به زیر خاک کردم

اگر چشمی به عبرت باز باشد

وگر گوشی بدین آواز باشد

ز خشتم بنگرد صدق مقالم

ز خاکم بشنود شرحی ز حالم

بود خشتم ز خاک شهریاران

بود خاکم عذار گلعذاران

بپرسید از چه شد این خاک این خشت

مخوانیدم یکی خوب و یکی زشت

کنی (صامت) چو اندر گور مسکن

بگو افسوس بهر کنج گلخن

شمارهٔ ۸ - اخبار خیرالبشر(ص) از روز محشر

چنین فرمود آن شاهنشه دین

شفیع‌المذنبین ختم‌النبیین

که چون گردد صباح روز محشر

به پا میزان عدل حی داور

بیاید بنده‌ای از جرم در بند

به دیوان‌خانه عدل خداوند

ندا آید بدو کای بنده من

ز عصیان سر به زیر افکنده من

گناهان تو می‌آید به یادت

که آتش افکند اندر نهادت

چه کردی در فلان روز و فلان شب

نیندیشیدی از پایان مطلب

به عالم بی‌وفایی‌ها نمودی

ز درگاهم جدایی‌ها نمودی

شمارد حق چنان یک یک گناهش

کند از هر گناهی دل تباهش

حجاب از کار آن بدکار گیرد

ز جرمش سر به سر اقرار گیرد

رسد تا بر گناهی کز قباحت

رسیده تا به سر حد فضاحت

نماند طاقت نطق و بیانش

زبانش لال گردد در دهانش

ندا آید که ای بدکار چونی

متاع معصیت در بار چونی

نمی‌ترسیدی آن روز از عذابم

نمی‌گویی چرا اکنون جوابم

چنین گوید که ای پروردگارم

چه گویم شرمسارم شرمسارم

سر شرمندگی در پیش دارم

حیا از کرده‌های خویش دارم

ندا آید که تو با آن لئامت

حیا کردی ز من با این کرامت

من اولی در خیایم گر رحیمم

گنه‌بخش و خطاپوش و کریمم

گذشتم از همه جرم و گناهت

ببخشیدم تو را بر این حیایت

بیا (صامت) دگر رو با خدا کن

گنه تا کی برو دیگر حیا کن

حیا دارد ثمرها جاودانی

حیا را پیشه کن تا می‌توانی

شمارهٔ ۹ - صحبت غنی در وقت فوت با ملک الموت

مالداری بود در عهد قدیم

داشت افزون مال و ملک و زر و سیم

با همه دارایی آن مرد غنی

بُد بخیل و پست و بی‌خیر و دنی

ساخت در شکل غریبی در به در

قابض الارواح سوی او گذر

کرد دق الباب در درگاه او

خواست تا گردد به خواجه راه‌جو

حاجبان از در براندندش که رو

خواجه بیرون می‌نیاید بازشو

خواجههٔ ما چون بود قدرش فزون

از برای چون تویی ناید برون

رفت عزرائیل و برگردید باز

زد به در تا در نمایندش فراز

باز دربانان براندندش ز در

پس به تندی کرد بر ایشان نظر

گفت سوی خواجه بردارید صوت

کامد عزرائیل و باشد وقت موت

خادمان خواجه را از این وعید

پا و سر در لرزه شد مانند بید

چون سوی خواجه ببردند این خبر

مرتعش گردید از پا تا به سر

گفت بشتابید و بنمایید باز

در به روی وی به صد عجز و نیاز

پس بگوییدش که ای پیکِ اِله

گوییا فرموده‌ای تو اشتباه

دیگری را کرده‌ای گویا طلب

می‌کنی بر ما به جای وی غضب

خادمان خواجه بردند این پیام

نزد عزرائیل با صد احترام

گفت نی نی این همه افسانه است

کار من با صاحب این خانه است

پس نهاد اندر سریر خواجه گام

گفت برخیز و وصیت کن تمام

خواجهٔ بدبخت با صد اضطراب

خواست کار و مال خود اندر حساب

برگشود از گنجهای بسته در

تا که بنماید حساب سیم و زر

چاکران می‌ریختند از بیش و کم

آن طلا و نقره‌ها بر روی هم

خواجه سوی سیم و زر کردی نگاه

می‌کشیدی از دل پردرد آه

پس بگفتی لعن بر مال جهان

اف به حال و مال و احوال جهان

کندی ای مال جهان بنیاد من

تا ببردی یاد حق از یاد من

روز و شب گشتم به جان مشغول تو

خوردم از بدبختی‌ِ خود گول تو

مال و اموالش به امر کردگار

گشت گویا کِای پلید زشتکار

لعن حق بر تو که کج می‌باختی

قدر نعمتهای حق نشناختی

تو در اول بودی اندر روزگار

نزد عالم مفلس و بی‌اعتبار

کردگار بنده پرور از وِداد

بر تو از مال جهان منت نهاد

تا ز استغنا شدی ای بی‌تمیز

نزد ابنای زمان یکسر عزیز

می‌نمودندی ز هر شهر و بلوک

پوزش تو همچو ابناء ملوک

در مجالس از جلال و شأن و قدر

می‌نشاندندی تو را بر خویش صدر

از سلاطین جهان گر دختری

بد که بودندی جهانی مشتری

جمله را کردندی از درگاه دور

تا تو را آرند دختر در حضور

با چنین عزت چرا ای بی‌هنر

بستی از هنگامهٔ محشر نظر

زین همه دولت چراغی پیش پیش

از چه نفرستادی اندر گور خویش

از چه ننمودی ایا گمگشته راه

جانب حال تهی‌دستان نگاه

گر گدایی داشت بر دست تو چشم

چشم او را کور می‌کردی ز خشم

نی خودت خوردی و نی دادی به خلق

تا اجل اکنون تو را بگرفت حلق

این زمان با حسرت من دل بگیر

جمله را میراث بگذار و بمیر

(صامتا) زین پندهای نو به نو

رو بگیر از مکنت دنیا گرو

شمارهٔ ۱۰ - حکایت ابراهیم ادهم با درویش

داشت ابراهیم ادهم چون مکان

بر سریر شهریاری در جهان

روزی اندر پیشگاه عدل و داد

داشت جا بر روی اورنگِ وِداد

خیل خاصان از برای بار عام

سر به کف استاده در صف سلام

ناگهان درویش دل وارسته‌ای

بر شکم سنگ قناعت بسته‌ای

رسته از کثرت به وحدت کرده خو

مو به موی وی زبان در ذکر هو

گیسوی تجرید پیدا بر تنش

رشته توحید طوق گردنش

خلق را در پشت سر انداخته

ماسوا را از نظر انداخته

فقر را شحنه‌صفت در چار سوق

مکنت و اسباب وی کشکول و بوق

کرده از «عبدی اطعنی» در به گوش

پا و سر در عین گویایی خموش

از لباس خود سری بیرون شده

پوست پوشی کرده و مجنون شده

سرخوشانه درحقیقت گشته غرق

در گدایی تاج سلطانی به فرق

باری آن درویش از درگاه شاه

گشت داخل در میان بارگاه

اعتنا ننموده بر شاه خدم

زد سوی دولت‌سرای شه قدم

حاجیان شاه از بالا و پست

بهر آزارش برآوردند دست

گفت چه‌بود کارتان با کار من

با چه تقصیری دهید آزار من

می‌زدند او را که ای آزاده حال

تو کجا، اینجا کجا، چشمی بمال!

زین بتر دیگر مگر باشد گناه

کاین چنین بی‌رخصت دربار شاه

دست را بر چشم بینا می‌نهی

بر بساط خسروان پا می‌نهی

خنده زد درویش گفتا با نشاط

من مسافر هستم و اینجا رباط

واگذاریدم تا که لحتی به گاه

استراحت کرده رو آرم به راه

باز گفتندش که ای آسیمه‌سر

بیش از این از هرزه‌گویی درگذر

درگهی را کز پی عزت مدام

خسروان بنهاده سر از احترام

با رباطش می‌دهی نسبت چرا

رو دگر این هرزه‌گویی کن رها

گفت پس شاه شما این بارگاه

از کجا آورده با این دستگاه

پیشتر از وی در او ماوا که داشت

پای صاحب دولتی جای که داشت

باز گفتندش رسیده از پدر

ارث بر این شاه با گنج و گهر

گفت پیش از باب شاه تاجدار

پس که را بوده در این منزل قرار

گفتنش بس کن دگر گفت و شنود

جد او را اندرین جا جای بود

گفت پیش از جد و باب و پادشاه

از که بوده این اساس و دستگاه

پاسخ آوردند کز اجداد او

وز نیاکان نکو بنیاد او

دست بر دست از همه مانده به جای

این بساط دولت و صحن و سرای

گفت جایی را که هر کس یک دو روز

اندر او برده به سر با آه و ز سوز

آمده تا اندرو سازد مکان

رفته بر بانک رحیل کاروان

گر رباطش من بخوانم عیب نیست

ابن سخن را جای شک و ریب نیست

ای که هستی دائماً در روزگار

در پی تعبیر قصر زرنگار

قصر و باغ تو بود زندان گور

فرش خشت و خاک و مونس مار و مور

جهد کن آن خانه را تعمیر کن

آب غفلت کمتر اندر شیر کن

کاندرین غم‌خانهٔ تاریک و تنگ

آن زمان خواهی زدن سر را به سنگ

(صامتا) لختی به کار خود برس

کز پشیمانی ندیده سود کس

شمارهٔ ۱۱ - حکایت شخص مسافر

بود مسافر یکی اندر به راه

توشه کم و راه فزون بی‌پناه

سی حُضر داشت شتاب از سفر

ایمن و وارسته ز خفو و خطر

نه نگهش جانب طی طریق

نی بلدی تا شود او را رفیق

تا به بیابان ز قضا شد دچار

در کف دزدان برون از شمار

هر چه که بودش زر و سیم و لباس

پای کش و توشه و نقد و اساس

داد بدان راهزنان رایگان

تا ببرد سالم از آن ورطه جان

فارغ از آن سو چه شد اندیشه‌اش

بخت کشانید به یک بیشه‌اش

خیل وحوش از همه سو تاختند

از پی آن طعمه طمع آختند

گرگ و گراز آمد و شیر و پلنگ

تیز به خونش همه دندان و چنگ

گشته بدان مرد ز هر سو دلیر

گرگ ز دندان و به چنگال شیر

مرد مسافر ز همه بی‌خبر

نی خبر از پای بُدش نی ز سر

غصه جان برده ر سر هوش او

زخم بدن گشته فراموش او

عاقبت‌الامر به رنج فزون

برد از آن مهلکه هم جان برون

خسته و رنجو به رنج و محن

نیمهٔ جان برد به سوی وطن

دیده چه از زحمت ره باز کرد

زخم بدن سرکشی آغاز کرد

دیده چو بر پا و سر خویشتن

غرقه به خون یافت تمام بدن

عائده و فائده و نقد و سود

تحفه و سوغات ز بود و نبود

رفته و عریان تن گریان ز درد

داغ به دل پای به گل آه سرد

نیک مثالی است همین داستان

سر به سر از حالت اهل جهان

جای چه در دار بنا می‌کند

ترک ره دین هدا می‌کند

عقل که در ملک بدن کدخداست

راهروان را به خدا رهنما است

کس نکند گوش به گفتار او

یک نفس از نفس نگیرند رو

فی‌المثل از خضر گریزان شوند

بارکش غول بیابان شوند

مانده عزازیل به ره در کمین

منتظر بردن کالای دین

حرص زر و مال شود پیشرو

طول امل جلوه کند نو به نو

لهو و لعب طرح نفاق افکند

دل ز حجازت به عراق افکند

دیو طمع با تو محبت کند

گرم دمادم به تو الفت کند

شهوت بیدادگر آید به پیش

تا بردت از ره آئین و کیش

کبر در آویخته بر دامنت

عُجْب کمندی شده در گردنت

بسته دو صد سد ز الوف و کرور

در ره تو لشگر فخر و غرور

جور و جفا ناظر و منظور تو

ظلم و ستم آمده دستور تو

شیر شرارت کندت تیز چنگ

تا که شوی چیره به میدان جنگ

حب جهان دست درازی کند

با تو به وجد آمده بازی کند

از ره وسواس ز راهت برد

وز گذر جاه به چاهت برد

بخل تو را سینه به جوش آورد

همچو حسد تا به خروش آورد

صبر چو دید آن سپه بی‌شمار

می‌کند از جنگ به یک سو فرار

یکه و تنها چو شدی در مصاف

تیغ تلاش تو رود در غلاف

این همه دشمن که تو را بود دوست

زنده درآرند برونت ز پوست

جمله درآیند به فرمان تو

در طمع گوهر ایمان تو

لشکر طغیان چو گرفتند زور

تن شود از کسوت توفیق دور

کز طرف پیشهٔ ملک فنا

گرگ اجل راست شود از قفا

کرد به حسرت چو تنت چاک چاک

می‌کندت طعمه موران خاک

جای تو چون خوابگه گور شد

شمع امیدت ز اجل کور شد

دیده عبرت سوی خود وا کنی

عاقبت خویش تماشا کنی

(صامت) اگر جانب خود بنگری

خود ز همه اهل هوس بدتری

بهر نصیحت همه تن گوش باش

دم ز سخن در کشو خاموش باش

شمارهٔ ۱۲ - حکایت عابد با کور

عابدی صومعه هفتاد سال

داشت در شغل عبادت اشتغال

نام وی مشهور خاص و عام بود

مستجاب الدعوه ایام بود

شد شبی در خانقاه وی زنی

نزد عابد خواست آن زن مسکنی

عابد آن زن را ز نزد خود براند

زن برفت و عقل عابد را بخواند

کای به ملک حق پرستی هشته گام

پخته‌های خویش را منمای خام

شاید این زن رفت و در این شام تار

در کف حق‌ناشناسی شد دچار

عصمت این زن اگر رفتی به باد

وای بر حال تو در روز معاد

با نهیب عقل از جا جست زود

در به روی آن زن از رحمت گشود

داد اندر کنج معبد جای او

تا نگردد واله و شیدای او

نیمه شب ابلیس از روی حسد

زد به طاس عصمت عابد لگد

طشت عابد زان لگد آواز کرد

مشت عابد را به کلی باز کرد

از پس یک عمر طاعت روزگار

با زنا بنمود عابد را دچار

هفت نوبت عابد ناپارسا

اندر آن شب کرد با آن زن زنا

توسن نفسش چو از جولان فتاد

دید داده خرمن دین را به باد

رو به صحرا برنهاد آسیمه سر

وز ندامت کوفت سر را بر حجر

گشت از دنبال چشمش زین غلط

بر زمین اشک پشیمانی چه شط

زین طرف بر آن طرف پویان بهراه

برد اندر روزن غاری پناه

یک طرف با حق ز عصیان در خضوع

یک طرف بی‌صبر و تاب از درد جوع

دید در آن غار ده تن را مقر

جملگی محروم از نور بصر

چشم حق بینشان سوی حق وا شده

بسته چشم از خلق و نابینا شده

کرد عابد در بر ایشان وطن

شد چو وقت شام از حی زمن

بهر کوران جملگی ده قرص نان

از پی رزق مقرر شد عیان

مرد عابد دست را آورد پیش

قرص نانی برگرفت از بهر خویش

یک نفر زان کورها بی‌نان بماند

اشک بی‌تابی به دامن برفشاند

گفت ای رازق چه بُد تقصیر من

کاندرین شب گشت دامنگیر من

بس که نیران شهادت برفروخت

مرد عابد را به حالش دل بسوخت

اوفتاد اندر دل وی التهاب

کرد با نفس از سر عبرت خطاب

کی به زیر بار عصیان گشته خم

تا به کی سازی به جان خود ستم

تو گنه‌کاری و درخورد تعب

چیست جرم مرد کور ای بی‌ادب

او گرسنه مانده و قلب تو سیر

مرگ باشد لایق تو رو بمیر

دادن آن نان را به کور و کور خورد

عابد مسکین ز درد جوع مرد

بر ملایک از خدا آمد خطاب

بعد مردن کامدش وقت حساب

طاعت او را بسنجیدند چون

از عباداتش زنا آمد فزون

پس زنای وی بسنجیدند باز

با همان یک نان به حکم بی‌نیاز

اجر یک نان از زنا آمد زیاد

حق در رحمت به روی وی گشاد

رو عزیزا تا که داری دسترس

گه گهی بر حال مسکینان برس

کز عبادت قامتت گر خم شود

یا ز گریه نور چشمت کم شود

با یکی لغزش که افتادت ز دست

اوفتد بر کشتی دینت شکست

(صامتا) گر می‌توانی نان بده

گر نداری نان برو پس جان بده

شمارهٔ ۱۳ - وفات اسکندر

شنیدستم که اسکندر چه شد وقت

که از دنیا سوی عقبی کشید رخت

وصیت کرد با یاران همزاد

که چون شد جانم از قید غم آزاد

ز تاج و تخت جویم چون کناره

شوم بر مرک چوبین سواره

به تابوتم چو جا دادید محزون

نهیدم دست از تابوت بیرون

تنم را همچنان اندر عماری

بگردانید اندر هر دیاری

کسی چون گشت پیدا تا برد وی

به سر دست بیرون ماندنم پی

یقین دانید کانجا هست خاکم

در آنجا جا دهید اندر مغاکم

پس آنگه پشت پا بر بیش و کم زد

ز دنیا جانب عقبی قدم زد

پی فرموده آن شاه دانا

به تابوتش نهادند و از آنجا

ندیدمانش به صد افغان و شیون

همه شال عزا بسته به گردن

به پیرامون تابوت سکندر

نوردیدند گیتی را سراسر

ز دانایان اسرار نهفته

نشد این گوهر ناسفته سفته

به یک شهری رسیدند آخر کار

یکی از نکته سنجان هشوار

در آن کشور شکست او قفل این گنج

که کرد آن خلق را آسوده از رنج

به گفت اسکندر این حکمی که فرمود

بجز تنبیه خلقش نیست مقصود

که تا انجام کار خود بدانید

از این دفتر خط خود را بخوانید

که اسکندر از آن کشور ستانی

وز آن طبل و نفیر کاویانی

از آن آوازه و لشگر کشیدن

وز آن صف‌های دشمن را دریدن

از آن سیم و زر و گنج و خزینه

از آن لعل و گهرهای ثمینه

چو دست او ز دنیا گشت کوتاه

نبرد از سلطنت چیزی به همراه

چنین بر خلق عالم کرد حالی

که رفتم از جهان با دست خالی

خوش آن آزاد مردان تهیدست

کز این صهبا نگردیدند سر مست

به سوی اوج رفعت پر گشادند

قدم اندر سر عالم نهادند

به مثل (صامت) از دنیای فانی

شدند عازم به ملک جاودانی

کتاب المناجات با قاضی الحاجات

شمارهٔ ۱ - کتاب المناجات با قاضی الحاجات : ای پرده پوش معصیت عاصیان تمام

شمارهٔ ۲ - و برای او همچنین : ای خالقی که صانع ارض و سما تویی

شمارهٔ ۳ - و برای او همچنین : یا رب مرا به چنگ بلا مبتلا مکن

شمارهٔ ۴ - و برای او همچنین : یا رب اگر ز کرده ما پرده وا کنی

شمارهٔ ۵ - و برای او همچنین : شد وقت آنکه درد نهان را دوا کنیم

شمارهٔ ۱ - کتاب المناجات با قاضی الحاجات

ای پرده پوش معصیت عاصیان تمام

بر درگه تو دیده امید خاص و عام

کار تو عفو و بخشش و انعام روز و شب

شغل تو فضل و رحمت و اکرام صبح و شام

جز معصیت نکرده و خواهم ز تو بهشت

ای خاک بر سر من و این آرزوی خام

یا ساترالعیوب و یا غافرالذنوب

یا خالق‌العباد و یا باعث‌الانام

انشاتنی به فضلک یا منشی‌النفوس

احییتنی بصنعک یا محبی‌العظام

راضی مشو به شعله نیران شوم مقیم

یا در میان آتش سوزان کنم مقام

سازی اگر ترحم و درافکنی نظر

به ختم شود مساعد و کارم شود به کام

یا رب بهار عمر و جوانی تمام شد

خورشید عمر ساخته منزل به کنج بام

عمریست تا کشاکش نفس او فکنده است

مرغ اطاعت من گمگشته را به دام

از ما که غیر جرم و خطا سر نمی‌زند

گیرم که سازد از این بیشتر دوام

انعام عام تو مگر آخر بدل کند

این جرم ما به طاعت و این ننگ ما به نام

ورنه همین خجالت اعمال می‌کند

باغ بهشت و ملک جهان را به ما حرام

بَرداری ار حجاب ز افعال زشت ما

یا آوری به کرده ما دست انتقام

آن کس که پرده‌پوش گناهان بود کجاست

یا آنکه از عذاب تو بخشد امان کدام

یا رب به حق جمله خاصان درگهت

یا رب به حق رتبه پیغمبر و امام

اول به لوح کرده (صامت) بکش قلم

وانگه نمای منزل او وادی السلام

شمارهٔ ۲ - و برای او همچنین

ای خالقی که صانع ارض و سما تویی

معبود کائنات ز شاه و گدا تویی

چشم امید سوی دارند ممکنات

آن کس که بوده است و بود با بقا تویی

در ورطه مهالک و آلام صعب سخت

یاری دهندهٔ همه در هر کجا تویی

در روز حشر وقت حساب و دم صراط

دیان دین و حاکم یوم‌الجزا تویی

بر عاصیان بی‌سروپا از طریق لطف

از راه توبه جانب خود رهنما تویی

جرم و گه ز ما و عطا و کرم ز تو

بیگانگی ز ما و به ما آشنا تویی

بر بی‌کسان مضطر و درمانده و ضعیف

گوش زبان و چشم و دل و دست و پا تویی

ما مجرمیم و مذنب و مردود و تیره‌بخت

بخشنده معاصی و جرم و عطا تویی

شخص تو از گناه و ثوابست بی‌نیاز

محتاج کی به فعل بد و نیک ما تویی

کبر و ریا به خرج تو هرگز نمی‌رود

تا بر بساط کبر و ریا کبریا تویی

تو خیر محضی و من بدنام شر محض

من رو سیاه تر ز مس و کیمیا تویی

دنیای ما گره زده در کار آخرت

بگشا گره ز کار که مشکل‌گشا تویی

طبعم مریض کشمکش روزگار شد

یا رب به دردهای نهانی دوا تویی

غیر از تو گر خدای دگر بود سوی او

می‌بردمی پناه ولیکن خدا تویی

هم ترسم از تو هم به تو هستم امیدوار

مقصود از نتیجه خوف و رجا تویی

بر ما مبین اگر همه در خواب غفلتیم

بر خود ببین که رافع هر ابتلا تویی

ما در پناه آل عبا جا نموده‌ایم

بگذر ز ما که حامی آل عبا تویی

امید ما به دوستی دوستان تو است

بر دوستان قرین به صدق و صفا تویی

واخجلتا ز معصیت (صامت) ای خدا

رسوا مکن مرا که قدیم‌العطا تویی

شمارهٔ ۳ - و برای او همچنین

یا رب مرا به چنگ بلا مبتلا مکن

دست مرا ز دامن لطفت جدا مکن

از حد گذشته گرچه گناه و خطای ما

چشم از گنه بپوش و نظر بر خطا مکن

افعال ما به وفق و رضای تو گر که نیست

بر ما ز لطف، سدِ طریقِ رضا مکن

ما درخور عذاب و تو شایسته کرم

غیر از کرم سلوک به احوال ما مکن

گرچه گناه پرده ما را دریده است

از کار ما به رحمت خود پرده وا مکن

ستاریست شیوه تو چون به هر دو کون

رسوا مرا ز جرم به روز جزا مکن

هر معصیت که باعث حبس دعای ماست

نادیده بین ز بخشش و رد دعا مکن

امیدوار لطف و عطای تو بوده‌ایم

قطع امیدواری ما ای خدا مکن

ما را به غیر جرم و خطا نیست پیشه‌ای

ما را رها به خویش از این ماجرا مکن

ذات تو از عبادت خلق است بی‌نیاز

ای بی‌نیاز شیوه خود را رها مکن

«ادعونی استجب لکم» اندر کلام تو است

از جرم ما ز وعده قرآن ابا مکن

در هر دو کون دست گنهکار ما جدا

از دامن مودت آل عبا مکن

در آفتاب گرم قیامت مرا برون

از سایه لوای شه لافتی مکن

از خدمت ائمه اثنی عشر به حشر

ما را جدا به حق شه کربلا مکن

تعجیل کن برای ظهور امام عصر

زین بیش طول غیبت آن مقتدا مکن

اسلام منهدم شد زین بیشتر دگر

منع ظهور مهدی صاحب لوا مکن

(صامت) بود سگ در سلطان اولیا

او را ز جای خویش دیگر جابجا مکن

شمارهٔ ۴ - و برای او همچنین

یا رب اگر ز کرده ما پرده وا کنی

ما را به خجلت ابدی مبتلا کنی

ابلیس‌وار جامه طغیان به بر کند

گر یک نفس به خویش کسی را رها کنی

هر کس به جان خویش جفا بیشتر کند

به روی تو بیشتر ز ترحم وفا کنی

روزی دهی به مردم بیگانه صد هزار

کز صدهزار یک نفری آشنا کنی

از فعل خویش عارف و عامی کنند شرم

روزی که دستگاه عدالت به پا کنی

کسرا مجال چون و چرا در بر تو نیست

با بندگان هر آنچه نمایی بجا کنی

گر گبر رو کند به درت بهر التجا

هر دم ز مهر حاجت او را روا کنی

هر کس به هر لباس که با عجز و التماس

در حضرت تو رو کند او را رضا کنی

چندین هزار مجرم و عاصی و روسیاه

در یک نفس ز آتش دوزخ رها کنی

غیر از تو نیست راه پناهی برای خلق

باید تو روی لطف به احوال ما کنی

جز تو طبیب نَبُوَد به هر دو کون

این دردهای بی‌حد ما را دوا کنی

یا رب تو قبله‌گاه امیدی و چون کنم

گر دست ما ز دامن لطفت جدا کنی

باشد امید ما به درت آن که جمله را

از دوستان درگه آل عبا کنی

اندر شمار ما همه را در صف شمار

از شیعیان پادشه لافتی کنی

در روز رستخیز قیامت شفیع ما

سر خیل کائنات و شه انبیاء کنی

شایسته محبت لطف تو گر نه‌ایم

رحمی به ما به خاطر شیر خدا کنی

یا رب همین بس است تمنای ما که تو

هنگام مرگ مدفن ما کربلا کنی

در آفتاب گرم قیامت مقام ما

زیر لوای احمد صاحب لوا کنی

از لطف بی‌حساب تو یا رب بعید نیست

گر رحمتی (به صامت) بی‌دست و پا کنی

شمارهٔ ۵ - و برای او همچنین

شد وقت آنکه درد نهان را دوا کنیم

روی نیاز خویش به سوی خدا کنیم

ای خفتگان بستر راحت سحر رسید

خیزید تا گذر به خدا از رجا کنیم

خیزید تا به وعده «ادعونی استجب»

تکلیف خود به درگه داور ادا کنیم

بیگانگی بس است ز درگاه کردگار

خود را دمی به خالق خود آشنا کنیم

تا صبح عمر ما ننموده است رو به شام

کاری برای خجلت روز جزا کنیم

اشکی ز چشم خویش بریزیم و اندر او

از بهر شست و شوی گناهان شنا کنیم

بهر نجات آتش دوزخ به صد امید

دست دعا بلند سوی کبریا کنیم

تا کاسهای دیده نگردیده پر ز خاک

چشمی به حال بی‌کسی خویش وا کنیم

بهر گذشتگان و اسیران زیر خاک

نزد خدای عالم و آدم دعا کنیم

از یاد رفته وعدهٔ روز الست ما

یک شب وفا به وعده قالوا بلی کنیم

شیطان نهاده بند اطاعت به پای ما

بهر رها نمودن خود دست و پا کنیم

تا از پی شفاعت ما چاره جو شود

روی نیاز را به سوی مصطفی کنیم

از قلب سوزناک سوی کشور نجف

با گریه التجا به شه اولیاء کنیم

گاهی سوی علی و ولی متلجی شویم

گه روی استغاثه به خیرالنساء کنیم

دستی به دامن حسن مجتبی زنیم

روئی به آستان شه کربلا کنیم

این پنج تن مقرب درگاه داورند

هر پنج را شفیع پی مدعا کنیم

یا رب اگر ز لطف نبخشی گناه ما

در حیرتم که جز در تو رو کجا کنیم

یا رب حساب معصیت ما ز حد گذشت

راهی نما که چاره جرم و خطا کنیم

یا رب دری گشا ز هدایت به روی ما

شاید دیگر ز کثرت عصیان حیا کنیم

یا رب همیشه کار تو فضل و کرامتست

بر ما مبین تو جرم و خطائی که ما کنیم

یا رب به خدمت تو چه گوئیم در جواب

به هر حساب چون به صف حشر جا کنیم

اعضای ما تمام بود شاهد گناه

دیگر گذشته آنکه ز عصیان ابا کنیم

نزد تو ای مهیمن یکتا تمام عمر

یک دم نشد که پشت عبادت دو تا کنیم

ما را ببخش ورنه به آل‌عبا تو را

چندان قسم دهیم که از خود رضا کنیم

(صامت) ز آب توبه گناهان خود بشوی

تا خویش را ز آتش دوزخ رها کنیم

کتاب المواد و التاریخ

شمارهٔ ۱ - تاریخ مرحوم نوائی : جهانا می‌جهانی رخش کین تا کی در این بِیْدا

شمارهٔ ۲ - در تعمیر مسجد سرداب معروف به مسجد زنگیه

شمارهٔ ۳ - نوحه دیگر : آه که صد پاره جگر شد حسن

شمارهٔ ۴ - تاریخ مرحوم میرزا زین العابدین روضه خوان

شمارهٔ ۵ - تاریخ زلزله عجیبه سیلاخور : به گوش خلق ز بس شد ز باد غفلت پر

شمارهٔ ۶ - تاریخ وفات مرحوم میرزا صالح مداح : سپهر بی‌وفا تا تیر عدوان در کمان دارد

شمارهٔ ۷ - تاریخ وفات مرحوم حاجی غلامحسین : هر که قدم زد چو غلامحسین

شمارهٔ ۸ - ماده تاریخ : داد کز بیداد کردون وز جفای آسمان

شمارهٔ ۹ - و برای او : فرداست که از رحمت حق عاصی رانده

شمارهٔ ۱۰ - و برای او : مرد گر در پیش زن ببرتبه شد عارش کم است

شمارهٔ ۱۱ - و برای او : شکر ز گفته (صامت) ز بس فراوان است

شمارهٔ ۱۲ : زانرو ببر هر که بخواهم بروم

شمارهٔ ۱۳ : از اول صبح کون تا شام معاد

شمارهٔ ۱۴ : اولاد علی که اصل ایمان شد‌‌ه‌اند

شمارهٔ ۱۵ : هر کس به علی روی تولی نکند

شمارهٔ ۱۶ : قاسم ز عمو چو اذن میدان طلبید

شمارهٔ ۱۷ : کس نیست که از زمانه خرسند شود

شمارهٔ ۱۸ : با سعی و عمل کس از اجل نگریزد

شمارهٔ ۱۹ : هر دل غم عشق را نگهدار بود

شمارهٔ ۲۰ : تا میل دل از مهر جهان کم نشود

شمارهٔ ۲۱ : هر کس به جهان رسید کشتی بنهاد

شمارهٔ ۲۲ : هر که اندر پی غمخواری مردم نشود

شمارهٔ ۲۳ : دنیا به کسی خط امانی نسپرد

شمارهٔ ۲۴ : هر کس که در این دار فنا منزل کرد

شمارهٔ ۲۵ : آن قوم کز الفت جهان خرسندند

شمارهٔ ۲۶ : تا لعل نبخشی به تو گوهر ندهند

شمارهٔ ۲۷ : صد شکر که دفترم به پایان آمد

شمارهٔ ۲۸ : افسوس که اولاد علی زار شدند

شمارهٔ ۲۹ : چون تیر که از کمان هوادار شود

شمارهٔ ۳۰ : ز ابنای زمانه آنچنان رنجیدم

شمارهٔ ۳۱ : در سایه رحمت تو تا جا دارم

شمارهٔ ۳۲ : ای راه‌نمای خلق گم شد راهم

شمارهٔ ۳۳ : هر چند ز غم چهره کاهی دارم

شمارهٔ ۳۴ : من نامده‌ام که جان ز میدان ببرم

شمارهٔ ۳۵ : هر چند ز معصیت گران شد بارم

شمارهٔ ۳۶ : نه غزه به طاعت و نه ننگ و نامم

شمارهٔ ۳۷ : نه کار بدین و نه به ایمان دارم

شمارهٔ ۳۸ : یا رب خجل از نعمت و احسان توام

شمارهٔ ۳۹ : یا رب اگر از اهل گناهم چه کنم

شمارهٔ ۴۰ : گر لقمه نان شود به یکصد تومان

شمارهٔ ۴۱ : هر چند تلاش کردم اندر ثقلین

شمارهٔ ۴۲ : هرچند که بر غمم سبب گشت حسین

شمارهٔ ۴۳ : شاهنشه کربلا حسین است حسین

شمارهٔ ۴۴ : جانا به من ارجو کنی افزون کن

شمارهٔ ۴۵ : یا رب سگ نفس را مسلمانش کن

شمارهٔ ۴۶ : ای آنکه بود لطف و کرم عادت تو

شمارهٔ ۴۷ : از کتم عدم چه آشکارم کردی

شمارهٔ ۴۸ : خواهی به تمام سروران سر باشی

شمارهٔ ۴۹ : هر کس زده دست خود به دامان کسی

شمارهٔ ۵۰ : یا رب به من و روی سیاهم نظری

شمارهٔ ۵۱ : ایهشت بهتش رحمتت را سببی

شمارهٔ ۵۲ - در مدح حضرت رضا(ع) : ای سرور دین خسرو اقلیم رضا

شمارهٔ ۵۳ - تاریخ مرحوم نوائی : آن مونس فرزانه که ما را بود استاد

شمارهٔ ۵۴ - خیز کاین جای تو نیست : نیست دردی که ز هر گوشه مهیای تو نیست

شمارهٔ ۵۵ - ماده تاریخ : به عرش سود سر فخر خویشتن را فرش

شمارهٔ ۵۶ - دو بیت دیگر : به وصف روی تو گفتم که این گل خودروست

شمارهٔ ۵۷ - دو بیت دیگر : هرچه از من زدوا بروی تو بیداد رود

شمارهٔ ۵۸ - دو بیت دیگر : تا بود در دریده اشک امشب مجال خواب نیست

شمارهٔ ۵۹ - دو بیت دیگر : دلم ز دست جفایت ز بس به تنگ آمد

شمارهٔ ۶۰ - دو بیت دیگر : در حشر رسولان خلف روی خراشند

شمارهٔ ۶۱ - دو بیت دیگر : توانگران که هم سیم و زر زیاده کنند

شمارهٔ ۶۲ - دو بیت دیگر : ز مسخرجات خیالات من

شمارهٔ ۱ - تاریخ مرحوم نوائی

جهانا می‌جهانی رخش کین تا کی در این بِیْدا

عجب بیدادها بینم در این بِیْدا ز تو پیدا

کنی تا کی به یک کاسه دهی تا کی به یک کیسه

عسل با زهر حنظل با طبرزد خار با خرما

خراشد صورت دل چند از دستت به هر محفل

غریب و بومی و مجنون و عاقل بنده و مولا

بپاشد تا کی از جودت به دامان اشک از دیده

زن و مرد و بزرگ و کوچک و فرزانه و شیدا

نکرده نونهالی تا به بستان ریشه را محکم

تو زود از تیشه بیداد او را افکنی از پا

نرسته نوگلی خندان هنوز از گلشن کیهان

که چون ترکان یغمایی تو او را می‌کنی بغما

نبینم دودمانی را نگشته تیره از دودت

نه در مشرق نه در مرغب نه جابُلقا نه جابُلسا

قدم اندر قدم باشد نهان اندر کف خاکت

چو گوهرهای پرقیمت چو لؤلؤهای بس لالا

به دستان اجل مهر خموشی می‌نهی بر لب

همه دستان سرا شیرین ادا مرغان خوش آوا

قصب پیراهنان و پرنیان پوشان بسا کز تو

دل صد چاک زیر خاکشان شد منزل و مأوا

همه با سینهٔ سیمین همه با چهره رنگین

همه با طلعت نیکو همه با صورت زیبا

چه دانایان معنی سنج و حکمت پیشه و بخرد

چه زیرک مردمان معرفت پروردهٔ دانا

چو طبی و ریاضی دیدگان ملت عالم

چو صرف و نحو و منطق خواندگان مدرس دنیا

همه طی گشت طومار حساب عمرشان در هم

همه افتاده نخلِ نوبرِ امیدشان از پا

همه مخمور از صهبای «کل من علیها فان»

همه مست شراب «یوم تجزون بما تسعی»

همه شیر اوژن و نَبْود به جنگ مورشان طاقت

همه پیل افکن و نبْود به دفع مارشان یارا

به زیر خاک غم اعصاب ایشان منفصل یکسر

ز شمشیر اجل اوداج یک یک منفصل یکجا

فکندی چون نوائی از نوا مرغ حقش الحانی

که چون سوسن در آن گلزار بُد با دَه زبان گویا

ز شمع الفت او بود شمع جمع ما روشن

به شوق صحبت او بود چشم ذوق ما بینا

به مجد و نجد و فضل و بذل و حلم و جاه و فر

به توفیق و به ایمان و به زهد و طاعت و تقوی

نیارد دیده در دوران برایش دیگری همسر

نشاید جست در کیهان برایش دیگری همتا

همه دیوان او رنگین به وصف دوحه یاسین

همه اشعار او شیرین به مدح دوده طاها

ندیده باغبانِ نظم چون وی نوگلی خوشبو

نیابد گلستان نثر چون او بلبلی شیدا

چو آمد وقت تا بدرود سازد دار فانی را

چمد زین وادی محنت به عشرتخانه عقبی

صلای هاتف غیبی رسید او را به گوش جان

که ای طاوس باغ جنت ای مرغ جنان پیما

تو باید نغمه سنج اندر گلستان جنان باشی

نه با زاغ و زغن پری و چری بر در دلها

بنه این آشیان پست را بر جا و بیرون کن

سری از زیر پر از بهر سیر عالم بالا

طلسم تن شکست و بست رخت رحلت از عالم

به مهمانخانه درالسلامش گشت چون مأوا

رقم زد خامه (صامت) به تاریخ وفات او

نوایی در بهشت و جای او در سایه طوبی

شمارهٔ ۲ - در تعمیر مسجد سرداب معروف به مسجد زنگیه

در زمان دولت فرمانروای کشور جم

شه مظفر خسرو فرخنده ظل‌الله اعظم

جامع علم و عمل مجموعه توفیق و تقوی

حافظ دین حامی شرع رسول‌الله خاتم

آیت‌الله مقتدای خلق عبدالله که یزدان

کرده حافظ بیضه اسلام را بر وی مسلم

جامع‌المعقول والمنقول کز درک معارف

ساخت از هر باب کشف معضلات ما تقدم

شمارهٔ ۳ - نوحه دیگر

آه که صد پاره جگر شد حسن

داد ز زن، داد ز بیداد زن

زهر معاویه کافر ز سر

کرد جهان را همه بیت‌الحزن

شیر خدا پادشه لوکشف

جانب یثرب به شتاب از نجف

آمده با فوج ملک صف به صف

ورد زبان کرده همه با اسف

آه که صدپاره جگر شد حسن

گمشده از عرش برین گوشوار

غم شده با احمد مختار یار

جانب جبریل امین گوش دار

گرید و گوید ز الم زار زار

آه که صد پاره جگر شد حسن

بوالبشر از خجلت خیرالبشر

بر سر زانو بنهاده است سر

نوح از این داغ شده نوحه گر

گرید و گوید به دو چشمان تر

آه که صد پاره جگر شد حسن

شمارهٔ ۴ - تاریخ مرحوم میرزا زین العابدین روضه خوان

چون جناب قدوه الامجاد فخرالذاکرین

شد به باغ خلد نزد آل یاسین همنشین

کلک (صامت) بهر تاریخ وفات او نوشت

کرد حق یک سر به جنت جای زین‌العابدین

شمارهٔ ۵ - تاریخ زلزله عجیبه سیلاخور

به گوش خلق ز بس شد ز باد غفلت پر

نهیب مرگ بود چون نوای زنگ شتر

چنان نجاست طول عمر سرایت کرد

که قلب شسته نگردد ز آب جاری و کر

هر آنچه آیت تنبیه حق کند ظاهر

بود حکایت گاو و خر و جو و آخر

رست چون «کذبت قوم لوط بالنذر» است

مشاهدات پیا پی و بینات زیر

چون در زمان محمدعلی شه قاجار

جریده عمل خلق شد ز عصیان پر

به گوش مردم سیلاخوری ز زلزله شد

پی نصیحت و ارشاد حلقه زد بر در

که از خرابی او تا هزار سال دگر

کنند یاد چه هنگامه ثمود و نذر

رقم نمود به تاریخ این بلا (صامت)

بود ز زلزله ویرانه کل سیلاخور

شمارهٔ ۶ - تاریخ وفات مرحوم میرزا صالح مداح

سپهر بی‌وفا تا تیر عدوان در کمان دارد

تن آزادگان را جای پیکان در نشان دارد

ز بس با اهل فضل و مردم دانا بود دشمن

یکایک را به کف تیغ اجل اندر کمان دارد

به اهل بیت عصمت بس که میل دشمنی دارد

بهر کس خادم آن آستان شد سر گران دارد

از آنجایی که سازد ناگهان چون غنچه خاموشش

چون سوسن هر که در گلزار هستی ده زبان دارد

جناب میرزا صالح چو دید ازشغل مداحی

لب معجز نما نطق بلاغت ترجمان دارد

بزد از تیشه کین نخل امید وجودش را

که تا شاخ هنربار فضائل ترجمان دارد

چون از کلک مشیت شد رقم که از ورطه امکان

خدای لامکان او را سوی جنت روان دارد

سفیر غیب زد به روی ندا از ملک لاریبی

که رضوان بهر تو ملک جنان را ارمغان دارد

بیا سوی بهشت و منزل خود را تماشا کن

دو صد ملک جهان بهر قدومت را یگان دارد

ز زندان جهان دار است اندر گلشن جنت

مقامی دلگشا نزد امیرمومنان دارد

رقم زد کلک (صامت) بهر تاریخ وفات او

به راحت صالح مداح جایی در جنان دارد

شمارهٔ ۷ - تاریخ وفات مرحوم حاجی غلامحسین

هر که قدم زد چو غلامحسین

در ره تحصیل مقام حسین

مست ز جان کرد گذر مردوار

از اثر نشئه جام حسین

رفت سوی کرببلا از وطن

بهر زیارت به سلام حسین

گفت چو موسی ارنی تا شنفت

مژده رویت ز کلام حسین

چون زر خالص بدل خویش زد

سکه اخلاص به نام حسین

سوی وطن آمد و بگشود بال

طایر روحشن ز پیام حسین

شد ز فنا ساکن ملک بقا

زنده دائم به دوام حسین

بخت بلندش چو غزل بهشت

عاقبت افکند به دام حسین

خامه (صامت) پی تاریخ گفت

بد به جنان جای غلام حسین

شمارهٔ ۸ - ماده تاریخ

داد کز بیداد کردون وز جفای آسمان

نیست یک دم خاطری آسوده از کید جهان

راحت دنیا غم است و عشرت او ماتم است

شادیش در پی عزا باشد بهارش را خزان

سال و مه دارد خیال کشتن خرد و بزرگ

روز و شب باشد به فکر صدمه پیر و جوان

چون محمد ذاکر مظلوم دشت کربلا

دید دنیا را سراسر دار اندوه و فغان

شمارهٔ ۹ - و برای او

فرداست که از رحمت حق عاصی رانده

خود را بطرب خانه فردوس رسانده

و آن کس که به شبها ز ریا نافله خوانده

بیچاره کلاهش به پس معرکه مانده

شمارهٔ ۱۰ - و برای او

مرد گر در پیش زن ببرتبه شد عارش کم است

پیش پا افتد هر آن سنگی که مقدارش کمست

رفته رفته زن شود بر پشت آن شوهر سوار

ریش او را گیرد و گوید که سربارش کم است

شمارهٔ ۱۱ - و برای او

شکر ز گفته (صامت) ز بس فراوان است

بهای شکر و بازار قند ارزان است

ولی هزار شکر جای نان نمی‌گیرد

هزار شعر و غزل پیش گرده حیران است

شمارهٔ ۱۲

زانرو ببر هر که بخواهم بروم

آن هم به تو و لطف تو باشد محتاج

شمارهٔ ۱۳

از اول صبح کون تا شام معاد

جز ختم رسل هادی کل فخر عباد

بهتر ز علی و یازده اولادش

بالله ندیده دهر و نه مادر زاد

شمارهٔ ۱۴

اولاد علی که اصل ایمان شد‌‌ه‌اند

دردا که قنبل تیغ عدوان شده‌اند

مجموع چو آفتاب و ماه و انجم

در جمله آفاق پریشان شده‌اند

شمارهٔ ۱۵

هر کس به علی روی تولی نکند

در ملکل جنان روز جزا جا نکند

بالله به جز علی و اولاد علی

دردی ز کسی کسی مداوا نکنید

شمارهٔ ۱۶

قاسم ز عمو چو اذن میدان طلبید

گفتا به جواب وی شهنشاه شهید

تو در بدن عموی خود چون جانی

از جان به جهان کجا توان دست کشید

شمارهٔ ۱۷

کس نیست که از زمانه خرسند شود

جز اینکه به دام غصه دربند شود

آدم که به غم دچار شد دانستم

میراث پدر نصیب فرزند شود

شمارهٔ ۱۸

با سعی و عمل کس از اجل نگریزد

با جنگ و جدل کسی بوی نستیزه

هر روز به مردمان اجل کرده کمین

پیمانه هر که پر شود می‌ریزد

شمارهٔ ۱۹

هر دل غم عشق را نگهدار بود

در بزم وفا محرم اسرار بود

منصور صفت هر که زبانش سست است

در مذهب ما سزای او دارا بود

شمارهٔ ۲۰

تا میل دل از مهر جهان کم نشود

اسباب سعادتی فراهم نشود

او در پی ناکامی و ما طالب کام

سودای دو کج حساب با هم نشود

شمارهٔ ۲۱

هر کس به جهان رسید کشتی بنهاد

بنیاد اساس خوب و زشتی بنهاد

چون وعده او بسر رسید از عالم

رفت و سر خود به نیمه خشتی بنهاد

شمارهٔ ۲۲

هر که اندر پی غمخواری مردم نشود

ز خدا قابل احسان و ترحم نشود

حج اکبر طلبی رو غم درویشان خور

کعبه را سنگ نشانست که ره گم نشود

شمارهٔ ۲۳

دنیا به کسی خط امانی نسپرد

هرکس که بزدا عاقبت باید مرد

آن سنگ که نام نامی وی اجلست

بر شیشه عمر همه کس خواهد خورد

شمارهٔ ۲۴

هر کس که در این دار فنا منزل کرد

اوضاع کمی به خون دل حاصل کرد

تا رفته که کنج راحتی بنشیند

مرگ آمد و اندیشه او باطل کرد

شمارهٔ ۲۵

آن قوم کز الفت جهان خرسندند

بر دوستیش چگونه دل می‌بندند

آنان که بر آدمی سر افراز شدند

دندان محبت جهان را کندند

شمارهٔ ۲۶

تا لعل نبخشی به تو گوهر ندهند

گر تو ندهی سیم تو را زر ندهند

بنا صفت ار بکار خشتی ننهی

در دست تو بازخشت دیگر ندهند

شمارهٔ ۲۷

صد شکر که دفترم به پایان آمد

اکنون سر شوریده به سامان آمد

جن و بشر و ملک و ملک می‌گویند

کامروز ز دنیا به درک رفته یزید

شمارهٔ ۲۸

افسوس که اولاد علی زار شدند

در چنگ یزید دون گرفتار شدند

در کوفه و شام عترت پیغمبر

سرگرد سر کوچه و بازار شدند

شمارهٔ ۲۹

چون تیر که از کمان هوادار شود

گاهی به نشان گهی به سنگ آمده‌ام

شمارهٔ ۳۰

ز ابنای زمانه آنچنان رنجیدم

کز لطف کسان بریده شد امیدم

ده ناخن من تمام بر ریشه فتاد

از چند که پنبه قبا برچیدم

شمارهٔ ۳۱

در سایه رحمت تو تا جا دارم

از زشتی کار خود چه پروا دارم

من عاصی‌ام و تو ملجا هر عاصی

از آتش دوزخت چه پروا دارم

شمارهٔ ۳۲

ای راه‌نمای خلق گم شد راهم

افکند کشاکش امل در چاهم

جرمم ز کرم ببخش زانروی که من

گوینده لا اله الا اللاهم

شمارهٔ ۳۳

هر چند ز غم چهره کاهی دارم

در حشر متاع روسیاهی دارم

با این همه معصیت خدا می‌داند

کامید به رحمت الهی دارم

شمارهٔ ۳۴

من نامده‌ام که جان ز میدان ببرم

آب آمده‌ام برای طفلان ببرم

جان گر بدهم برای آبی سهل است

آب ار ببرم به است تا جان ببرم

شمارهٔ ۳۵

هر چند ز معصیت گران شد بارم

امید نجات نیست در کردارم

چون خوار خورد به پای گل آب چه باک

در پای گل یل محمد خارم

شمارهٔ ۳۶

نه غزه به طاعت و نه ننگ و نامم

خالی بود از می حقیقت جامم

اسباب امیدواری من این است

کامروز سواد لشگر اسلامم

شمارهٔ ۳۷

نه کار بدین و نه به ایمان دارم

نه خصلت مومن نه مسلمان دارم

دامان محبت علی را اما

بیرون ننکم ز دست تا جان دارم

شمارهٔ ۳۸

یا رب خجل از نعمت و احسان توام

من عاصی و مستحق غفران توام

هر گلّه که باشد به سگی محتاج است

من هم سگ گلّهٔ محبان توام

شمارهٔ ۳۹

یا رب اگر از اهل گناهم چه کنم

یا عاصیم و گمشده راهم چه کنم

حاشا نتوان نمود خود می‌دانم

مردود و لئیم و روسیاهم چه کنم

شمارهٔ ۴۰

گر لقمه نان شود به یکصد تومان

هرگز نکنم دعا که گردد ارزان

بنده به سراغ بندگی باید رفت

رزاق خدا بود چه ارزان چه گران

شمارهٔ ۴۱

هر چند تلاش کردم اندر ثقلین

از بهر علاج درد خلق کونین

دیدم که بود تمام درها مسدود

از هر طرفی به غیر درگاه حسین

شمارهٔ ۴۲

هرچند که بر غمم سبب گشت حسین

چون نور ز دیده محتجب گشت حسین

صد شکر که اندر سفر کرب و بلا

قربان حسین تشنه لب گشت حسین

شمارهٔ ۴۳

شاهنشه کربلا حسین است حسین

قربان ره خدا حسین است حسین

فریادرس تمام خلق عرصات

فردا به صف جزا حسین است حسین

شمارهٔ ۴۴

جانا به من ارجو کنی افزون کن

زین بیش مرا به عشق خود مفتون کن

شکرانه اینکه چون منی در دامت

مرغان دیگر را ز قفس بیرون کن

شمارهٔ ۴۵

یا رب سگ نفس را مسلمانش کن

در آخر کار از اهل ایمانش کن

بسته است کمر که در جهنم بروم

از این عمل زشت پشیمانش کن

شمارهٔ ۴۶

ای آنکه بود لطف و کرم عادت تو

افتاده سرم به زیر از خجلت تو

از جمله کار و بار خود نومیدم

اما دارم امید بر رحمت تو

شمارهٔ ۴۷

از کتم عدم چه آشکارم کردی

مختار تمام کار و بارم کردی

خواهی گرم از گنه بسوزی به چه رو

بر بخشش خود امیدوارم کردی

شمارهٔ ۴۸

خواهی به تمام سروران سر باشی

آسوده ز گیر و دار محشر باشی

باید ز صفا و صدق و اخلاص و ادب

خاک قدم آل پیمبر باشی

شمارهٔ ۴۹

هر کس زده دست خود به دامان کسی

جسته است برای درد خود ملتمسی

من هم به حسین بن علی دارم چشم

چون نیست جز او به حشر فریادرسی

شمارهٔ ۵۰

یا رب به من و روی سیاهم نظری

کز خیر نمانده در وجودم اثری

گر عفو تو شامل گنه‌کاران است

دیگر نبود ز من گنه‌کارتری

شمارهٔ ۵۱

ایهشت بهتش رحمتت را سببی

دوزخ ز لهیب غضب بو لهبی

«یا من سبقت رحتمک من غضبک»

رحمت چه بود دگر نماند غضبی

شمارهٔ ۵۲ - در مدح حضرت رضا(ع)

ای سرور دین خسرو اقلیم رضا

سلطان خراسان و غریب الغربا

در شان تو این بس که رضا در اعداد

یکسان شده با هزار و یک نام خدا

شمارهٔ ۵۳ - تاریخ مرحوم نوائی

آن مونس فرزانه که ما را بود استاد

چون ملک جهان را ز پی خلد ز کف داد

(صامت) بنوشت از پی تاریخ وفاتش

رضوان به نوا جای نوایی به جنان داد

شمارهٔ ۵۴ - خیز کاین جای تو نیست

نیست دردی که ز هر گوشه مهیای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

شمیر نیلی کند که از ظلم رخ دختر تو

کودک مضطر تو

مگر این سوخته دل دخت دل‌آرای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

تنت امروز چنین سرمه صفت می‌نگرم

خاک عالم به سرم

با خبر خواهرت از امشب و فردایت و نیست

خیز کاین جای تو نیست

به جز از چشم من و چشمه زخم بدنت

جان به قربان تنت

خون فشان چشم کسی بهر تماشای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

غیر زنجیر که در بستن ما بسته کمر

ای شه تشنه جگر

هیچکس نیست که دربند سروپای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

خسروا (صامت) محزون ز عزایت شب و روز

گویند از ناله سوز

کارزوئی به دلم غیرتمنای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

شمارهٔ ۵۵ - ماده تاریخ

به عرش سود سر فخر خویشتن را فرش

از این شرافت بی‌منتهای فیض عظیم

نمود گوهر پاکی مقام در دل خاک

که در بهاء بها بود همچو در یتیم

به نور وادی ایمن چه طور سینا گشت

محل امن خواص و وام در تعظیم

رقم نمود به تاریخ مرقدش (صامت)

صفای خلد ببین و مقام ابراهیم

شمارهٔ ۵۶ - دو بیت دیگر

به وصف روی تو گفتم که این گل خودروست

هزار آتشم اندر جگر ز شعله اوست

چه آوری بسرم ای صنم اگر گویم

خدا نکرده که بالای چشم تو ابروست

شمارهٔ ۵۷ - دو بیت دیگر

هرچه از من زدوا بروی تو بیداد رود

مشکل آن دوستی رفته‌ام از یاد رود

دل رسد رقص‌کنان پیش خدنگت آری

صیدرا چون اجل آید سوی صیاد رود

شمارهٔ ۵۸ - دو بیت دیگر

تا بود در دریده اشک امشب مجال خواب نیست

خواب آید آن زمان در دیده کورا آب نیست

بزم من شبهاست روشن از خیال روی تو

خانه درویش را شمعی به از مهتاب نیست

شمارهٔ ۵۹ - دو بیت دیگر

دلم ز دست جفایت ز بس به تنگ آمد

ز آه نیمه شب چاره‌ای به چنگ آمد

ولی عجب کنم از سختی دلت که ز آه

هزار تیر فکندم مگر به سنگ آمد

شمارهٔ ۶۰ - دو بیت دیگر

در حشر رسولان خلف روی خراشند

بر آتش وانفسی خود اشک بپاشند

اندر غم خویش و خبر از امتشان نیست

چون تیشه تمام از طرف خویش تراشند

شمارهٔ ۶۱ - دو بیت دیگر

توانگران که هم سیم و زر زیاده کنند

برای راحت میراث خود نهاده کنند

دهند نسیه خوران را حواله سادات

چراغ ریخته انذر امامزاده کنند

شمارهٔ ۶۲ - دو بیت دیگر

ز مسخرجات خیالات من

یکی مطلب نغز عنوان شده

به قانون ابجد به بوفق عدد

نجاسات عینیه عثمان شده

کتاب نوحه‌های سینه زنی (به اقسام مختلفه و لحنهای متنوع و مخصوصه)

شمارهٔ ۱ - کتاب نوحه های سینه زنی : رفتی و بردی ز دل تاب و توانم علی

شمارهٔ ۲ - زبان حال حضرت قاسم(ع) : ای عمو بر سر قاسم ز وفا کن گذری

شمارهٔ ۳ - نوحه دیگر : جان بابا تشنگی زد شعله بر جان العطش

شمارهٔ ۴ - و برای او همچنین : ای صبا برگو به خاتون جنان اندر جنان با غم و آه و ف ...

شمارهٔ ۵ - و برای او همچنین : ای اهل حرم علی اصغر

شمارهٔ ۶ - و برای او همچنین : امروز عاشوراست یا عید قربان است

شمارهٔ ۷ - و برای او : چون شد به دشت کربلا آواره زینب

شمارهٔ ۸ - و برای او همچنین : ای خسرو بی‌سر ای باب گرامم

شمارهٔ ۹ - و برای او همچنین : کوفیان آخر من لب تشنه مهمان شمایم

شمارهٔ ۱۰ - زبان حال صغرا خاتون : رفتی ای جان پدر سوی سفر از بر صغرا

شمارهٔ ۱۱ - و برای او : ای نام تو زینت زبانها

شمارهٔ ۱۲ - و برای او : مرو ای جان برادر سوی میدان ز بر من

شمارهٔ ۱۳ - و برای او همچنین : چون دید زینب شمر را به میدان

شمارهٔ ۱۴ - و برای او همچنین : ای کشته غلتان به خون ای علمدارم

شمارهٔ ۱۵ - و برای او : ای داده شرف زینب تو کرببلا را

شمارهٔ ۱۶ - و برای او : زد قاصد بزم عزا با قامت خم

شمارهٔ ۱۷ - و برای او همچنین : چون به صف کرب و بلا بخت و هب یار شد

شمارهٔ ۱۸ - و برای او همچنین : جان به قربان وفایت یا حبیب‌بن مظاهر

شمارهٔ ۱۹ - و برای او : چون آل طاها از جور ایام

شمارهٔ ۲۰ - نوحه جدید : نیست ممکن که شود از دلی شاد فلک

شمارهٔ ۲۱ - و برای او : ای شمر دون بهر خدا صوابی

شمارهٔ ۲۲ - و برای او همچنین : داد که از رخ حسین شمر حیا نمی‌کند

شمارهٔ ۲۳ - و برای او همچنین : آمد مه غم بهر عزاداری زینب

شمارهٔ ۲۴ - و برای او : گفت شه تشنه لبان زیر تیغ

شمارهٔ ۲۵ - و برای او : ای به محراب عبادت کشته از شمشیر کین یا امیرالمومنی ...

شمارهٔ ۲۶ - و برای او : زینت دوش نبی خاک سیه جای تو نیست

شمارهٔ ۲۷ - نوحه دیگر : آه که صد پاره جگر شد حسن

شمارهٔ ۲۸ - و برای او : ای مسیب ز جهان سوی جنان در سفرم

شمارهٔ ۲۹ - و برای او : هر شب جمعه به خروش و نوا

شمارهٔ ۳۰ - و برای او همچنین : امروز بود وقت عزای علی‌اکبر

شمارهٔ ۳۱ - و برای او : لم یا قوم تریدون ببغی و فساد

شمارهٔ ۳۲ - نوحه دیگر : الظلمیه الظلمیه امت بیدادگر

شمارهٔ ۱ - کتاب نوحه های سینه زنی

رفتی و بردی ز دل تاب و توانم علی

داغ فراق تو زد شعله به جانم علی

تازه جوانم علی سرو روانم علی

بعد تو امید من قطع شد از زندگی

داد فراقت به باد نام و نشانم علی

تازه جوانم علی سرو روانم علی

رفتی و از رفتنت باب تو دلگیر شد

مادرت ای نوجوان از غم تو پیر شد

در کف دشمن اسیر پیر زمین‌گیر شد

دوری روی تو کرد سیر ز جانم علی

تازه جوانم علی سرو روانم علی

مانده به دل آرزو تا که در این وادیت

پا کنم از روی مهر حجله‌گه شادیت

بهر تو بندم حنا در شب دامادیت

داد که یک دم نداد دهر امانم علی

تازه جوانم علی سرو روانم علی

ای گل باغ حسین اکبر نسرین عذار

دیده زینب بود بهر تو در انتظار

گریه کنم تا به کی در غم تو زار زار

بی‌تو رود در فلک آه و فغانم علی

تازه جوانم علی سرو روانم علی

سیر نگشته دلم از رخ زیبای تو

باب تو دارد هنوز میل تماشای تو

خیز که تا بنگرم بر قد و بالای تو

آتش قلب کباب تا بنشانم علی

تازه جوانم علی سرو روانم علی

خانه صبر مرا ساخته زیر و زبر

آنکه تو را ای پسر تیغ ستم زد به سر

تا ز سرت شد عیان معنی شق‌القمر

تازه جوانم علی سرو روانم علی

تنگ چو (صامت) شده دل ز جهانم علی

شمارهٔ ۲ - زبان حال حضرت قاسم(ع)

ای عمو بر سر قاسم ز وفا کن گذری

تا به روی تو کنم در دم آخر نظری

آمده جان عمو جان شیرین به گلو

با همه لطف که در حق یتیمان داری

ز چه از حال من زار نگیری خبری

آمده جان عمو جان شیرین به گلو

تا به زانو بگذاری سرم از مهر دمی

تا بری از دلم ای عیسی جان‌بخش غمی

خوش بود گر به سرم رنجه نمایی قدمی

تا به پای تو نهم از پی دیدار سری

آمده جان عمو جان شیرین به گلو

جانم از تن به سوی خلد شتابی دارد

لب خشکم هوس قطره آبی دارد

روی نعشم گذری کن که شهابی دارد

پیشتر ز آنکه زند طایر جان بال و پری

آمده جان عمو جان شیرین به گلو

مانده‌ام جان عمو در بر دشمن تنها

شده صد پاره ز شمشیر تنم سر تا پا

حیف باشد که ز عدوان کشد این جور و جفا

هر که مانند تو دارد غم والاگهری

آمده جان عمو جان شیرین به گلو

ای عمو داد اجل خرمن عمرم بر باد

نوعروسم چو نماید ز من غمگین باد

گو دگر وعده دیدار به محشر افتاد

گشت قاسم به سوی گلشن جنت سفری

آمده جان عمو جان شیرین به گلو

ای عمو خیمه زده ابر بلا بر سر من

توتیا شد ز سم اسب ستم پیکر من

نفسی شو ز پی دادن جان یاور من

همچو صامت بنما در غم من نوحه گری

آمده جان عمو جان شیرین به گلو

شمارهٔ ۳ - نوحه دیگر

جان بابا تشنگی زد شعله بر جان العطش

ای پدر جان العطش

تشنه‌کامی کرده حالم را پریشان العطش

ای پدر جان العطش شاه خوبان العطش

یک مسلمان نیست تا آبی رساند بر لبم

اندرین تاب و تبم

شد زمین کوفه گویا کافرستان العطش

ای پدرجان العطش شاه خوبان العطش

گر گلوی خشک خود را تر کنم ز آب دهان

در جدال کوفیان

داد مردی را دهم با تیغ بران العطش

ای پدر جان العطش شاه خوبان العطش

ما مگر اندر دیار کوفه مهمان نیستیم

یا مسلمان نیستیم

الامان زین کوفیان سست پیمان العطش

ای پدر جان العطش شاه خوبان العطش

کار را بر آل پیغمر ز هر سو کرده تنگ

ای سپاه دل چو سنگ

آب کی بسته کسی بر روی مهان العطش

ای پدر جان العطش شاه خوبان العطش

تشنگی دست و دلم را گر نیندازد ز کار

چون علی با ذوالفقار

سازم اندر جنگ کاخ کفر ویران العطش

ای پدر جان العطش شاه خوبان العطش

در حرم دارد سکینه چشم اندر راه آب

ای شه عالیجناب

چون کنم با خواهر بی‌تاب گریان العطش

ای پدر جان العطش شاه خوبان العطش

ای پدر بر گو به لیلای ستمکش مادرم

مادر غم پرورم

شد ذبیحت در منی لب تشنه قربان العطش

ای پدرجان العطش شاه خوبان العطش

چشمه چشمه جوی خون از چشمه‌های جوشنم

گشته جاری از تنم

از دم شمشیر و تیر و تیغ و پیکان العطش

ای پدر جان العطش اه خوبان العطش

ای خلیل کربلا از آتش ظلم یزید

ای شهنشاه شهید

سوخت بر حال دلت گبر و مسلمان العطش

ای پدر جان العطش شاه خوبان العطش

می‌کند (صامت) عزاداری برایت روز و شب

ای امام تشنه لب

تا شفیع وی شوی در نزد یزدان العطش

ای پدر جان العطش شاه خوبان العطش

شمارهٔ ۴ - و برای او همچنین

ای صبا برگو به خاتون جنان اندر جنان با غم و آه و فغان

کی به جنت سرور و سر خیل خیرات حسان از جفای آسمان

شاه دین بی‌یاور است بی‌پناه و لشکر است

نور عینت با گلوی تشنه زیر خنجر است

شاه دین بی‌یاور است

قد و بلای جوانان بنی‌هاشم تمام از جفای اهل شام

شد به دشت کربلای پربلا در خون تپان از جفای آسمان

شاه دین بی‌یاور است بی‌پناه و لشکر است

نور عینت با گلوی تشنه زیر خنجر است

شاه دین بی‌یاور است

آنکه بهر شست و شو آورد آب سلسبیل از برایش جبرئیل

عاقبت از بهر آبی شست دست خود ز جان از جفای آسمان

شاه دین بی‌یاور است بی‌معین و لشکر است

نور عینیت با گلوی تشنه زیر خنجر است

شاه دین بی‌یاور است

ابن سعد نامسلمان در هوای ملک ری دفتر دین کرده طی

بهر قتل عترت پیغمبر آخر زمان از جفای آسمان

شاده دین بی‌یاور است بی‌معین و لشکر است

نور عینیت با گلوی تشنه زیر خنجر است

شاه دین بی‌یاور است

تشنه خون حسین با دست خنجر آمده شمر کافر آمده

کرده جا بر سینه شاهنشه کون و مکان از جفای آسمان

شاده دین بی‌یاور است بی‌معین و لشکر است

نور عینیت با گلوی تشنه زیر خنجر است

شاه دین بی‌یاور است

دخترت ای اختر تابنده برج رسول زینب تو یا بتول

می‌برد از بی‌کسی بر کوفی و شامی امان از جفای آسمان

شاه دین بی‌یاور است بی‌معین و لشکر است

نور عینیت با گلوی تشنه زیر خنجر است

شاه دین بی‌یاور است

در لب شط فرات از شمر شوم بی‌ادب سبط سلطان عرب

می‌نماید خواهش یک قطره آب روان از جفای آسمان

شاه دین بی‌یاور است بی‌معین و لشکر است

نور عینت با گلوی تشنه زیر خنجر است

شاه دین بی‌یاور است

پیکر پروردهٔ آغوش دوش مصطفی در زمین کربلا

شد سر مهر افسر وی زینت نوک سنان از جفای آسمان

شاه دین بی‌یاور است بی‌معین و لشکر است

نور عینت با گلوی تشنه زیر خنجر است

شاه دین بی‌یاور است

روز و شب صامت برای نور عینت در نواست

در خیال کربلاست

زد شرر زین ماتم عظمی به وی اندر جهان

از جفای آسمان

شاه دین بی‌یاور است بی‌معین و لشکر است

نور عینیت با گلوی تشنه زیر خنجر است

شاه دین بی‌یاور است

شمارهٔ ۵ - و برای او همچنین

ای اهل حرم علی اصغر

سیر آب شده ز آب آمد

ششماهه نازپرور من

آسوده ز اضطراب آمد

او را ز حرم به آه و افغان

بردم لب تشنه سوی میدان

افسوس که از جفای عدوان

لب تشنه و دل کباب آمد

چون آب روان نشد نصیبش

بگرفت عطش ز دل شکیبش

در خدمت مادر غریبش

بی‌صبر و توان و تاب آمد

از کوفی شوم بی‌حمایت

رنجیده ز بس که بی‌نهایت

از حرمله تا کند شکایت

گریان به بر رباب آمد

از چند که تنشگی کشیده

امید ز زندگی بریده

جان داده و حنجر دریده

در خیمه به صد شتاب آمد

از چند که به افغان و زاری

کرد از پی آب بی‌قراری

آخر به گلوی وی بباری

پیکان ز پی جواب آمد

بگرفت خدنگ از سر هوش

او را غم آب شد فراموش

با حلق دریده مست مدهوش

اندر سر دست باب آمد

اصغر به گلوی پاره پاره

افتاد به فکر گاهواره

ششماهه شهید شیرخواره

برگشته برای خواب آمد

دردا که سپهر سفله پرور

شد یار یزید شوم ابتر

تا در غم عترت پیمبر

(صامت) که جهان خراب آمد

شمارهٔ ۶ - و برای او همچنین

امروز عاشوراست یا عید قربان است

کرب و بلا یکسر از خون گلستان است

ملک و ملک گریان ارض و سما لرزان

آدم به بی‌تابی عالم در افغان است

بن سعد کافر بسته چشم از راه بدنامی

بنهاده پا در راه کفر و رسم بدنامی

سیراب، از آب فرات از کوفی و شامی

فرزند پیغمبر مظلوم و عطشان است

از بهر فرمان عبیدالله بد آئین

بستند چشم از احترام عترت یاسین

با خویشتن یک دم نگفت از کوفی بی‌‌دین

آخر حسین بر ما امروز مهمان است

کردند چون بی‌کس ز قتل نوجوانانش

شمر لعین آمد برای غارت جانش

یک تن نگفت ای شمر تر کن کام عطشانش

این تشنه مظلوم آخر مسلمان است

چون دید احوال حسین بی‌معینش را

زینب طلب کرد از نجف باب غمینش را

گفت ای پدر بین شمر شوم و ظلم و کینش را

با توسن بیداد سرگرم جولان است

بابا بیا هنگامه محشر تماشا کن

از خیمه‌گاه شاه بی‌سر سیر یغما کن

یک دم نظر بر زینت آغوش زهرا کن

بی سر حسین تو در خاک غلتانست

بنگر ز سیلی گشته نیلی روی طفلانت

بر گیر از آل زنا داد یتیمانت

کن دست بر تیغ دو سر دستم به دامانت

(صامت) از این ماتم پیوسته گریانست

شمارهٔ ۷ - و برای او

چون شد به دشت کربلا آواره زینب

وقت اسیری با دل صد پاره زینب

در قتلگاه آورد رو بیچاره زینب

گفتا سر نعش حسین با شور و غوغا

ای نور عینم بی‌سر حسینم

ریحانه زهرا و شمس مشرقینم

ای نور عینم بی‌سر حسینم

بازوی زین‌العابدین اندر طنابست

از سوز تب روز و شب اندر اضطرابست

غمخواری بیمار تب دارت ثوابست

(صامت) کند زین غصه مرگ خود تمنا

ای نور عینم بی سر حسینم

ریحانه زهرا و شمش مشرقینم

ای نور عینم بی‌سر حسینم

شمارهٔ ۸ - و برای او همچنین

ای خسرو بی‌سر ای باب گرامم

بردند ز کویت آخر سوی شامم

در شام غریبان دادند مقامم

تلخ است از این جور از بهر تو کامم

صیاد قضا بود عمری به کمینم

تا خود به کدامین درگاه نشینم

اکنون به یتیمی افکند اسیرم

کس نیست رساند پیش تو پیامم

بردار سر خویش از بهر نظاره

دوران به سکینه بسته ره چاره

ریزد ز دو چشمم اشک چو ستاره

کردند سفر را از جور حرامم

دوران ز غمت خاک آخر به سرم کرد

از سنگ عدالت بی‌بال و پرم کرد

در وای غربت خوش دربه درم کرد

در گوشه محنت جا داد مدامم

بستی ز چه رو چشم از دختر زارت

ای جان و تن من بادا به نثارت

کردند مرا دور از قرب جوارت

در کنج خرابه دادند مقامم

بگرفته ز بس شمر بر من ز ستم تنگ

شیون شده کارم چون مرغ شباهنگ

لرزد دل دشمن سوزد جگر سنگ

از ناله صبحم از گریه شامم

بر آه و فغانم یک تن ندهد گوش

از جور سنان دل در سینه زند جوش

سیلی زندم شمر بنموده فراموش

کز آل رسولم وز نسل امامم

در قید یتیمی هر کس که اسیر است

اندر نظر خلق پیوسته حقیر است

با پیک اجل گو زود آی که دیر است

شد زندگی دهر ای باب حرامم

اکنون که نمودند این قوم ز کینه

رأست به سر نی ای مهر مدینه

کن گوشه چشمی گاهی به سکینه

ای بدر منیرم ای ماه تمامم

ای گوهر یکتا از درج کرامت

ای اختر تابان در برج امامت

ای دادرس خلق در روز قیامت

شو یاور (صامت) از هول قیامم

شمارهٔ ۹ - و برای او همچنین

کوفیان آخر من لب تشنه مهمان شمایم

شهریار ملک یثرب تشنه کام کربلایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

زینت آغوش حیدر زیب دامان بتولم

جانشین مجتبی و خامس آل عبایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

آن حسینم کز شرف جبریل شد گهواره جنبان

بر در وی بال خود قنداقه‌ام تا عرش یزدان

از ثریا تا ثری ای کوفیان در ملک امکان

آدم و جن و بشر را رهنمایم مقتدایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

سایه لطف الهی مظهر ذات غفورم

رحمت یزدان، شه امکان قسیم نار و نورم

حاکم روز قیامت شافع یوم‌النشورم

ماه مکه زیب زمزم زینت خیف و منایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

نیست در روی زمین فرزند پیغمبر بجز من

ماسوا را نیست شاهد و سید و سرور بجز من

خلق عالم را نباشد هادی و رهبر بجز من

شحنه دین شهریار جمله ارض و سمایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

خلق عالم را نباشد هادی و رهبر بجز من

شحنه دین شهریار جمله ارض و سمایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

نیست در روی زمین فرزند پیغمبر به جز من

شحنه دین شهریار جمله ارض و سمایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

بهر مهمانی طلب کردند در این سر زمینم

پس کمر بستند از نامهربانی بهر کینم

با چه تقصیر ای سپه اندر لب ماء معینم

بی‌معین و تشنه لب خواهید کردن سر جدایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

قامتم را چون کمان کردید از داغ برادر

قاسم داماد من در لجه خون شد شناور

آتش افکندید بر جان و تنم از مرگ اکبر

بس بود داغ علی اصغر نیکو لقایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

یا دهیدم راه تا سوی فرنگستان کنم رو

یا کف آب به اطفالم دهید ای قوم بدخو

یا بجنگم یک به یک آیید ای قوم جفاجو

یک تن تنها غریب و بی‌کس و بی‌آشنایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

روز و شب (صامت) به عالم بلبل مرغ عزا شد

بلبل دستان سرای کشتگان کربلا شد

این عزا عین سرور و این فناعین بقا شد

من در این گلشن نوید از جانب باد صبایم

من عزیز مصطفایم چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

زینت آغوش حیدر زیب دامان بتولم

جانشین مجتبی و خامس آل عبایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

آن حسینم کز شرف جبریل شد گهواره جنبان

برد روی بال خود قنداقه‌ام تا عرش یزدان

از ثریا تاثری ای کوفیان در ملک امکان

آدم و جن و بشر را رهنمایم مقتدایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

سایه لطف الهی مظهر ذات غفورم

رحمت یزدان، شه امکان قسیم نار و تورم

حاکم روز قیامت شافع یوم النشورم

ماه مکه زیب زمزم زینت خیف و منایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

بهر مهمانی طلب کردند در این سرزمینم

پس کمر بستند از نامهربانی بهر کینم

با چه تقصیر ای سپه اندر لب ماء معینم

بی‌معین و تشنه‌لب خواهید کردن سر جدایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

قامتم را چون کمان کردید از داغ برادر

قاسم داماد من در لج خون شد شناور

آتش افکندید بر جان و تنم از مرگ اکبر

بس بود داغ علی اصغر نیکو لقایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

یا دهیدم راه تا سوی فرنگستان کنم رو

یا کف آبی به اطفالم دهید ای قوم بدخو

یا بجنگم یک به یک آئیدای قوم جفا جو

یک تن تنها غریب و بی‌کس و بی‌آشنایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

روز و شب (صامت) به عالم بلبلباغ عزا شد

بلبل دستان سرای کشتگان کربلا شد

این عزا عین سرور و این فنا عین بقا شد

من در این گلشن نوید از جانب باد صبایم

من عزیز مصطفایم نور چشم مرتضایم

زاده خیرالنسایم کشته راه خدایم

شمارهٔ ۱۰ - زبان حال صغرا خاتون

رفتی ای جان پدر سوی سفر از بر صغرا

سوختی از شرر دوری خود پیکر صغرا

دارم امید به هر جا روی ای باب گرامی

که خدا کم نکند سایه تو از سر صغرا

مرو ای یاور صغرا به سفر از بر صفرا

مشکن از الم خورد فل غم‌پرور صغرا

دلم از دوری روی تو دگر تاب ندارد

طاقت هجر تو ای ماه جهانتاب ندارد

چشمم از گریه شده خشک دگر آب ندارد

عوض اشک ببین دیده از خون تر صغرا

مرو ای یاور صغرا به سفر از بر صغرا

مشکن از الم خود دل غم پرور صغرا

گوئیا مرحمتی با من بیمار نداری

من تبدار حزین را به وطن از چه گذاری

ببرم سوی سفر همره خود از ره یاری

مشکن از الم خود دل غم‌پرور صغرا

مرو ای یاور صغرا به سفر از بر صغرا

مشکن از الم خود دلم غم‌پرور صغرا

ترسم ای شاه حجازی که کنند اهل نفاقت

غرقه در خون جگر سوخته در ملک عراقت

دستم از دامن خود دور مفرما که فراقت

زند از سنگدلی سنگ به بال و پر صغرا

مرو ای یاور صغرا به سفر از بر صغرا

مشکن از الم خود دل غم پرور صغرا

آسمان ساخت برون دامن لطف تو ز دستم

سنگ بر سینه دل کرد رها بهر شکستم

با چه تقصیر ندانم به چنین روز نشستم

ای جمالت به شب تار مه انور صغرا

مرو ای یاور صغرا به سفر از بر صغرا

مشکن از الم خود دل غم‌پرور صغرا

خوش به احوال عمویم که بود همره راهت

باد روشن همه جا دیده اکبر ز نگاهت

حق نگهدار تو و یار و انصار و سپاهت

ای پدر جان تو جان علی اصغر صغرا

مرو ای یاور صغرا به سفر از بر صغرا

مشکن از الم خود دل غم‌پرور صغرا

مینهی در وطن اکنون که مرا یکه و تنها

شو به محشر ز وفا شافع (صامت) بر یکتا

تا که آزادی کونین کند از تو تمنا

روی امید نهاده است به خاک در صغرا

مرو ای یاور صغرا به سفر از بر صغرا

مشکن از الم خود دل غم‌پرور صغرا

شمارهٔ ۱۱ - و برای او

ای نام تو زینت زبانها

احوال تو زیب داستانها

پرورده مهد دوش احمد

پیغمبر آخر زمان‌ها

بنمود خدا ترا به جنت

در مرتبه سید جوان‌ها

برپا شده منبر عزایت

از روز ازل در آسمان‌ها

در معرض ابتلای کونین

شد کار تو فوق امتحان‌ها

از سطح زمین به عرش اعظم

پیوسته ز ماتمت فغان‌ها

جان در ره حق فدا نمودی

تا شد به فدایی تو جان‌ها

گریان به تو وحشیان صحرا

تا حشر چه مرغ آشیان‌ها

دارند جهان ز سینهٔ تنگ

بر ناوک ماتمت نشان‌ها

سیلاب غم تو گشت تا حشر

ویران کن جمله خانمانها

ای بی‌کس و آشنا حسینم

لب تشنه و سر جدا حسینم

هر عهد که با خدا نمودی

یک یک به همه وفا نمودی

امید خود از وطن بریدی

جا در صف نینوا نمودی

یاران و برادران خود را

در راه خدا فدا نمودی

بیگانه شدی ز اهل عالم

خود را به حق آشنا نمودی

عباس برادر جوان را

بی‌دست به کربلا نمودی

چون قاسم و اکبری تو قامت

در ماتمشان دو تا نمودی

فرزند صغیر خود نشانه

بر ناوک ابتلا نمودی

مظلوم و غریب آخر از زین

اندر سر خاک جا نمودی

آن دین که داشتی به گردن

از گردن خود ادا نمودی

ای بی‌کس و آشنا حسینم

لب تشنه و سر جدا حسینم

چون رفت سر تو بر سر نی

با نغمه چنگ و ناله نی

در ماتم تو به طبل سینه

زد زینب خون جگر پیاپی

در طور سنان خدای را خلق

دیدند عیان ز مظهر وی

بر نیزه سر تو رفت و کردی

معراج خدای را به سر طی

اطفال یتیم تو سرت را

افتاده به آه و ناله از پی

ای زینت گوشواره عرش

در حق تو داشت این گمان کی

کز کرب و بلا بهار عمرت

چون شد ز جفای اشقیاء دی

گردد بدنت به خاک یکسان

زیر سم توسن سبک پی

سازد سر انوار تو منزل

در خاک تنور و مجلس می

اکنون که به چاره دسترس نیست

گویم ز غم و فغان کنم هی

ای بی‌کس و آشنا حسینم

لب تشنه و سر جدا حسینم

روزی که سرت ز تن بریدند

اهل حرمت فغان کشیدند

در خیمه‌گهت برای غارت

با هلهله کوفیان دویدند

یک طایفه همچو گرگ خونخوار

اندر سر عابدین دویدند

فوجی ز برای گوشواره

گوش سه زن از ستم دریدند

چون صید به زیر دست صیاد

اطفال ستمکشت رمیدند

هر گوشه ز ترس سیلی شمر

اندر بُن خارها خزیدند

روزی که ندیده هیچ کافر

در ماریه عترت تو دیدند

هر طعنه کزو نبود بدتر

در کوفه ز کوفیان شنیدند

چون جغد غریب بی‌ پر و بال

در کنج خرابه آرمیدند

ای سبط نبی بنی‌امیه

آخر به مراد دل رسیدند

ای بی‌کس و آشنا حسینم

لب تشنه و سر جدا حسینم

ای سکه ابتلا به نامت

از کوفه بتر بلای شامت

در کوفه اگر به کنج مطبخ

خولی ننمود احترامت

در شام پی تلافی آخر

دادند به طشت زر مقامت

خاکستر و سنگ مردم شام

کردند نثار سر ز بامت

بر نی چو مه دو هفته کردند

انگشت نمای خاص و عامت

در بزم شراب آسمان کرد

ز هر غم و ابتلا به جامت

فرزند حرام زاده هند

پوشید نظر ز احتشامت

شده مست و به چوب خیزران کرد

آزرده لبان لعل فامت

شد روز به پیش چشم زینب

چون شام ز رنج صبح و شامت

تا روز جزا دل شکسته

(صامت) شده نوحه‌گر مدامت

ای بی‌کس و آشنا حسینم

لب تشنه و سر جدا حسینم

شمارهٔ ۱۲ - و برای او

مرو ای جان برادر سوی میدان ز بر من

منما تیره چو شب روز بمد نظر من

مرو ای تاج سر من سوی میدان ز بر من

شه والا گهر من

یادگار پدر و مادر و جد من محزون

مکن از رفتن خود رخت مصیبت ببر من

مرو ای تاج سر من سوی میدان ز بر من

شه والا گهر من

من بی‌کس چه کنم بی‌تو در این وادی پرغم

غیر تو دادرسی نیست مرا در همه عالم

مکن از آتش هجران جگرم خون کمرم خم

نکند در تو اثر آه دل بی‌اثر من

مرو ای تاج سر من سوی میدان ز بر من

شه والا گهر من

من خونین جگر آن روز دل از دست بدادم

که در این وادی پرخوف و خطر پای نهادم

بود این آرزو از دور فلک عین مرادم

که خدا خیر کند عاقبت این سفر من

مرو ای تاج سر من سوی میدان ز بر من

شه والاگهر من

چه کنم گر نکنم بی‌تو بلند آه و فغان را

چه زنم گر نزم شعله ز داغ تو جهان را

چه دهم گر ندهم بدرقه راه تو جان را

به کجا می‌روی ای مونس شام و سحر من

مرو ای تاج سر من سوی میدان ز بر من

شه والاگهر من

خبر از درد دل خواهر بی‌تاب نداری

داغ خود را به سر داغم از آن روی گذاری

به من از کرب و بلا فوج بلا گشته شکاری

صبر را گوی که تا آید و بیند هنر من

مرو ای تاج سر من سوی میدان ز بر من

شه والا گهر من

شوق سر دادن خود بسته ز خواهر نظرت را

به کف شمر نهی زینب خونین جگرت را

چه کنی بعد خود اطفال ز غم در به درت را

آب بگذشت برادر ز فراقت ز سر من

مرو ای تاج سر من سوی میدان ز بر من

شه والا گهر من

شمارهٔ ۱۳ - و برای او همچنین

چون دید زینب شمر را به میدان

بر سینه شاهنشه شهیدان

بر سر زد و گفتا به آه و افغان

در نزد ابن سعد نامسلمان

ای ابن سعد این تشنه لب حسین است

این خسرو عالی نسب حسین است

ظالم چگونه می‌کنی نظاره

کز هر طرف پیاده و سواره

جسم حسین سازند پاره‌پاره

از خنجر و تیر و سنان و پیکان

ای ابن سعد این تشنه لب حسین است

این خسرو عالی نسب حسین است

ای بی‌حیا مگر دلت ز سنگ است

بر عترت رسول کار تنگ است

کفار را از کرده تو ننگ است

آخر حسین من بود مسلمان

ای ابن سعد این تشنه لب حسین است

این خسرو عالی نسب حسین است

نبود روا کنند یک سپاهی

چندین جفا در قتل بی‌گناهی

غیر از حسین نبود مرا پناهی

رحمی نما بر حال این غریبان

ای ابن سعد این تشنه لب حسین است

این خسرو عالی نسب حسین است

این بی‌گنه سبط پیمبر تست

کامروز دستگیر لشگر تست

در زیر خنجر در برابر تست

زار و غریب و بی‌معین و عطشان

ای ابن سعد این تشنه لب حسین است

این خسرو عالی نسب حسین است

از تشنگی رفته ز پیکرش تاب

بر وی بده بهر خدا کفی آب

او را به وقت مرگ کن تو سیراب

راضی مشو عطشان حسین دهد جان

ای ابن سعد این تشنه لب حسین است

این خسرو عالی نسب حسین است

ای کرده راه کفر و کینه را طی

گشته بهار بی‌کسان ز تو دی

آخر کشیدی بهر گندم ری

خنجر در این صحرا به روی مهمان

ای ابن سعد این تشنه لب حسین است

این خسرو عالی نسب حسین است

هر چند زینب کرد بی‌قراری

سیل سرشک از دیده کرد جاری

ننمود او را ابن‌سعد یاری

گفتا چه (صامت) با دل پریشان

ای ابن سعد این تشنه لب حسین است

این خسرو عالی نسب حسین است

شمارهٔ ۱۴ - و برای او همچنین

ای کشته غلتان به خون ای علمدارم

بردی ز دل صبر و سکون ای علمدارم

ای زاده حیدر چه شد زور و بازویت

از چه ز زین گشتی نگون ای علمدارم

جان برادر حال من بی‌تو در هم شد

از بی‌کسی شکست پشتم قامتم خم شد

صبر از کفم بر باد رفت و طاقتم کم شد

داد از سپهر واژگون ای علمدارم

جان برادر بعد تو شد حسین بی‌یار

کردند دستت را قلم فرقه اشرار

چون بازوی شیرافکنت اوفتاد از کار

شد کوکب بَختم زبون ای علمدارم

چشم سکینه در حرم ماند اندر راه

از بعد تو دست من از چاره شد کوتاه

غیر از خدا نبود کسی از دلم آگاه

بی‌تو روم در خیمه چون ای علمدارم

بعد ار تو شد اندر جهان در به در زینب

در دست دشمن دستگیر خون جگر زینب

با شمر دون شد سوی شام همسر زینب

گر بود ایمن تا کنون ای علمدارم

بهر شبیخون روز و شب لشکر ماتم

شد سوی (صامت) رهنمون ای علمدارم

تنها نه من گردیده‌ام با غمت همدم

زد تا قیامت ماتمت شعله در عالم

بهر شبیخون روز و شب لشکر ماتم

شد سوی (صامت) رهنمون ای علمدارم

شمارهٔ ۱۵ - و برای او

ای داده شرف زینب تو کرببلا را

مظلوم حسینم

فرش در تو کرده خدا عرش علی را

مظلوم حسینم

گر قدرت حق جلوه نمی‌کرد به ذاتت

مظلوم حسینم

کی داشت بشر طاقت این جور و جفا را

مظلوم حسینم

اسباب شفاعت ز عزای تو به پا شد

مظلوم حسینم

آماده نمودند ز مهر تو دوا را

مظلوم حسینم

از حکم بدا منع فدا شد ز زلخیا

ای مظهر یکتا

تا سکه به نام تو زنند اسم فدا را

مظلوم حسینم

ای روشنی چشم و جگر گوشه زهرا

ای سوخته یک جا

در مجمر ماتم جگر شاه و گدا را

مظلوم حسینم

سدره شده از روز ازل منبر جبریل

همواره به تعجیل

تا بهر تو برپا کند اسباب عزا را

مظلوم حسینم

در ذروه قرب احدی بال گشادی

وز دست بدادی

از بهر لقای ابدی ملک فنا را

مظلوم حسینم

جای تو سر سینه سالار امم بود

بالله ستم بود

بر سینه تو جای شود شمر دغا را

مظلوم حسینم

(صامت) ز غمت روز و شب ای کشته صد چاک

از خاک بر افلاک

بنموده روان ز آتش دل آه و نوا را

مظلوم حسینم

شمارهٔ ۱۶ - و برای او

زد قاصد بزم عزا با قامت خم

از نو به عالم بیرق ماه محرم

لرزید از این ماتم به عالم عرش اعظم

پشت فلک گردید دو تا زین غصه و غم

وقت عزا شد ماتم به پا شد

ارض و سما بار دگر ماتم‌سرا شد

وقت عزا شد

از نونهال ماه غم از ره رسیده

رنگ و رخ مهتاب از ماتم پریده

خار غم هجران به چشم ما خلیده

زد شعله محنت به جان خلق عالم

وقت عزا شد ماتم به پا شد

ارض و سمابار دیگر ماتم‌سرا شد

وقت عزا شد

عرش خدا شد از عزا نو سیه پوش

ملک و ملک کردند راحت را فراموش

کروبیان گشتند یکجا محو و مدهوش

بر سر زنان گردید حوا همچو آدم

وقت عزا شد ماتم به پا شد

ارض و سما بار دگر ماتم‌سرا شد

وقت عزا شد

اندر مدینه کن خبر خیرالنسا را

رو در نجف آگاه کن شیر خدا را

بر گو به فخر انبیا شال عزا را

در گردن اندازد کشد افغان دمادم

وقت عزا شد ماتم به پا شد

ارض و سما بار دیگر ماتم‌سرا شد

وقت عزا شد

پیر و جوان یکباره دل از دست داده

مرد و زن اندر بزم ماتم رو نهاده

گویا حسین تشنه لب بی‌سر فتاده

با خنجر خشک از عطش اندر لب یم

وقت عزا شد ماتم به پا شد

ارض و سما بار دگر ماتم‌سرا شد

وقت عزا شد

گردش به کام دشمنان ای چرخ تا کی

کو دادخواهی تا کنم این شکوه با وی

کاندر سر نی کرد جا در مجلس می

آن سر که کردی صد چو عیسی زنده از دم

وقت عزا شد ماتم به پا شد

ارض و سما بار دگر ماتم‌سرا شد

وقت عزا شد

آن سر که مهر از شرم رویش در حجابست

کی درخور خاکستر و بزم شرابست

چون بخت (صامت) گوییا گردون به خوابست

ورنه چرا ویران نشد اوضاع عالم

وقت عزا شد ماتم به پا شده

ارض و سما بار دیگر ماتم‌سرا شد

وقت عزا شد

شمارهٔ ۱۷ - و برای او همچنین

چون به صف کرب و بلا بخت و هب یار شد

آمد و یار پسر احمد مختار شد

آخر کار پسر دختر خیرالانام

با پسر سعد لعین بسته به پیکار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

گریه کنان مادر زار وهب شیر دل

رو به وهب کرد که ای غیرت سرو چگل

هستی اگر طالب بر هم ‌زدن آب و گل

خیز که هنگام تجلای رخ یار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

شمع رخ دوست به پروانه شرر می‌زند

بر جگر پیر و جوان تیر نظر می‌زند

خیز که معشوق ازل حلقه به در می‌زند

موسم افروختن طلعت دلدار شد

چرخ پی‌ ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

گر به تمنای حیات ابدی مایلی

در همه حالی ندهد دست چنین محفلی

قافله افتاده به ره خفته تو در منزلی

سبط رسول عربی قافله سالار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

خیز و ره عشق به ارباب هوس تنگ کن

پنجه ز خون در نظر خون خدا رنگ کن

رو به رکاب پسر شیر خدا جنگ کن

چون که حسین بن علی بی‌کس و بی‌یار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

رو بفکن بر زبر قصر سعادت کمند

مادر خود را ببر فاطمه کن سر بلند

بر فرس همت خود زین سعادت ببند

وقت جدا ساختن یار ز اغیار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

جوهر مردانگی امروز نماید ظهور

زن سرپایی به عروس و به نشاط و سرور

گر به جنان طالبی و راغب حور و قصور

جنت تو کرب و بلا تحتها‌الانهار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

کرد وهب نزد شه تشنه لبان سر قدم

ساخت طلب رخصت میدان از امام امم

زد به یکی حمله صف لشگر عدوان به هم

تیغ کفش برق تن لشگر کفار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

مور صفت لشگر کفار به جوش آمدند

پیل دمان را پی کشتن به خروش آمدند

جمله پی قتل سلیمان چو وحوش آمدند

روز به چشم وهب آخر چه شب تار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

عاقبت از اوج شهادت چو هما پر نهاد

حنجر خود را زوفا بردم خنجر نهاد

در ره سودای حسین بن علی سر نهاد

بر سر وی خسرو بی‌بار و مددکار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

از مدد بخت بلند وهب نوجوان

کرد نظر بر رخ زیبای حسین دادجان

گشت شه تشنه لبان را به زمین چون مکان

شمر روان بر سر آن سرور ابرار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

تا کند از تن سر مهر افسر او را جدا

جا به سر سینه وی کرد سنگ بی‌حیا

تشنه جدا کرد سر سبط نبی از قفا

(صامت) از این مرحله از چشم گهربار شد

چرخ پی ابتلا کوفت به کوس بلا

ابر بلا خیمه زد بر سر کرب و بلا

شمارهٔ ۱۸ - و برای او همچنین

جان به قربان وفایت یا حبیب‌بن مظاهر

با سر از تن جدایت یا حبیب‌بن مظاهر

از سعادت سر به پای سبط پیغمبر نهادی

سر فدای خاک پایت یا حبیب‌بن مظاهر

طینت خاک تو را حق چون ز علیین سرشته

لاله توحید را در گلشن قلب تو کشته

نام نیکوی تو را در دفتر ایمان نوشته

ساخت از اهل ولایت با حبیب‌بن مظاهر

چون سرت عهد الست کبریا را در گرو شد

در مقام امتحان چون اختلاف نو به نو شد

طرقواگویان ز کوفه پیک هر دل پیشرو شد

برد سوی کربلایت یا حبیب‌بن مظاهر

خواستی اندر وطن سازی محاسن را خضابی

در دلت پیدا شد از شور حسینی انقلابی

در زمین کربلا کردی ز یکرنگی شتابی

تا ز خون گردد حنایت یا حبیب‌بن مظاهر

در هوای نفس گردد شوق جانبازی فزونی

خویش را وارسته بنمودی ز دونی و زبونی

کرد آخر تیر معشوق کمال ابروی خونی

کشته با خون خدایت یا حبیب‌بن مظاهر

بارور گشتی به ظل رأفت نخل امامت

گشت خاک تربتت مصداق اعجاز کرامت

بابی انتم زوال روز و شب و بس تا قیامت

از گدا و پادشاهت یا حبیب‌بن مظاهر

شوق دریایی به درگاه حسینت بود بر سر

لله‌الحمد این سعادت شد برای تو میسر

کامران گر دیدی اندر بذل جان تا روز محشر

گشت درد تو دوایت یا حبیب‌بن مظاهر

چون تو بودی حافظ قرآن از آن رو شد به دوران

چون سر تو با حسین بر نوک نی چون مهر رخشان

رأس شاه کربلا بر نی چو (صامت) چشم گریان

خواند قرآن از برایت یا حبیب‌بن مظاهر

شمارهٔ ۱۹ - و برای او

چون آل طاها از جور ایام

گشتند وارد در کشور شام

گفتا سکینه در محضر عام

ای خلق بی‌رحم ای قوم بدنام

نحن سبایا آل محمد

جدی رسول فی کل مشهد

ما عین قبله اصل نمازیم

سلطان یثرب شاه حجازیم

از حکم قرآن ما سرفرازیم

در کشور دین در ملک اسلام

نحن سبایا آل محمد

جدی رسول فی کل مشهد

ما کاندرین شهر زار و ملولیم

از محیط وحی از بیت الهام

نحن سبایا آل محمد

جدی رسول فی کل مشهد

خوش می‌نوازید نای و نقاره

گردیده بر ما گرم نظاره

خوش پرده شرم گردید پاره

بر آل یاسین دادید دشنام

نحن سبایا آل محمد

جدی رسول فی کل مشهد

با سینه ریش با قلب پرغم

با سر عریان با چشم پر نم

ما را نمودند سرگرد عالم

از کثرت بغض از روی ابرام

نحن سبایا آل محمد

جدی رسول فی کل مشهد

روزی که قرآن گردید نازل

بر حرمت ما می‌بود شامل

ما را خرابه دادید منزل

از جای حرمت از بهر اکرام

نحن سبایا آل محمد

جدی رسول فی کل مشهد

آخر غریبیم ما آل حیدر

در کشور شام ای خلق کافر

تا چند ما را ریزید بر سر

خاکستر و سنگ از پشت هر بام

نحن سبایا آل محمد

جدی رسول فی کل مشهد

در این ولایت ما میهمانیم

چون طایر دور از آشیانیم

تا کی بر افلاک شیون رسانیم

از ناله صبح از گریه شام

نحن سبایا آل محمد

جدی رسول فی کل مشهد

گر دم شب و روز در ناله چون نی

مانند (صامت) شد عمر من طی

در محنت و رنج در حزن و آلام

نحن سبایا آل محمد

جدی رسول فی کل مشهد

شمارهٔ ۲۰ - نوحه جدید

نیست ممکن که شود از دلی شاد فلک

بشنود چون ز غم قاسم داماد فلک

کاش می‌رفت پس از نوگل گلزار حسین

خرمن عشرت عالم همه بر باد فلک

از تو فریاد فلک داد و بیداد فلک

زدی آتش به جهان خانه‌ات آباد فلک

ز تو فریاد فلک

ساختی حجله دامادی او را بر پا

تا کنی شاد دل وی به صف کرب و بلا

کشتی او را دل پرحسرت و تا روز جزا

وعده وصل عروسش ز تو افتاد فلک

ز تو فریاد فلک داد و بیداد فلک

زدی آتش به جهان خانه‌ات آباد فلک

ز تو فریاد فلک

دید چون مادر قاسم که در آن دشت محن

قاسم از بهر شهادت به بدن کرده کفن

گفت زین گردش وارونه شد ای چرخ کهن

خانه صبر مرا رخنه به بنیاد فلک

ز تو فریاد فلک داد و بیداد فلک

زدی آتش به جهان خانه‌ات آباد فلک

ز تو فریاد فلک

قاسم افتاد به سر چون هوس میدانش

فاطمه زین سخن افتاد شرر بر جانش

کان عروسی که ز خون گشت حنابندانش

دیگر از عشرت دنیا نکند یاد فلک

ز تو فریاد فلک داد و بیداد فلک

زدم آتش به جهان خانه‌ات آباد فلک

ز تو فریاد فلک

گشت تا منزل قاسم به سر حجله خاک

جگر (صامت) افسرده ز غم شد صد چاک

در دل خاک شود زین غم عظمی چو هلاک

افکند زلزله در عالم ایجاد فلک

ز تو فریاد فلک داد و بیدا فلک

زدی آتش به جهان خانه‌ات آباد فلک

ز تو فریاد فلک

شمارهٔ ۲۱ - و برای او

ای شمر دون بهر خدا صوابی

تر کن لب خشکم ز جرعه آبی

بر کودکانم در حرم بده گوش

کز تشنگی دارند اضطرابی

ای شمر باشد وقت امتحانت

آل نبی گردیده میهمانت

ترسم زنند آتش به خانمانت

گر برکشند آه از دل کبابی

ای بی‌ادب سبط پیمبر تو

لب تشنه مانده زیر خنجر تو

زاری کنم هرچند در بر تو

بر من نمی‌گویی چرا جوابی

ای بی‌خبر کن یاد از قیامت

ترسم کشی از کار خود ندامت

کردی هدف بر ناوک ملامت

تا چند غافل از صف حسابی

آمد بهار را ز پی خزانی

رفت از کفم چو اکبرم جوانی

نه بر دل غمگین بود توانی

نی بر تن افسرده مانده تابی

دیگر به جایی دسترس ندارم

جز قطره آبی هوس ندارم

در این زمین کاری به کس ندارم

داری چرا در کشتنم شتابی

ابن سینه کز بهر تو جایگاه است

صندوق علم حضرت اله است

ای سنگدل تا کی دلت سیاه است

بیدار شو ظالم اگر به خوابی

ای گمره دور از ره هدایت

بنما من مظلوم را حمایت

از حق پیغمبر نما رعایت

گر خصم اولاد ابوترابی

(صامت) چنین کامشب ز کثرت غم

بر پا نمودی دستگاه ماتم

روز جزا با دوستان همدم

آسود و وارسته از عذابی

شمارهٔ ۲۲ - و برای او همچنین

داد که از رخ حسین شمر حیا نمی‌کند

تا نکشد دست ز دامنش رها نمی‌کند

کس نکشیده در جهان تیغ به روی میهمان

تشنه جدا سر کسی کس ز قفا نمی‌کند

خواهی اگر نظر کنی حوصله امام را

بین که چگونه می‌کشد خسرو تشنه کام را

ظلم جوان و پیر را طعنه خاص و عام را

روی شکایت از وفا سوی خدا نمی‌کند

بس که ز صبر کرده پر قدرت حق نمای او

آمده ترک آرزو عمده آرزوی او

شمر دمی هزار دم گر ببرد گلوی او

سر ز جفا نمی‌کشد ترک وفا نمی‌کند

حال خراب وی شود دم به دم از خراب‌تر

قلب کباب وی شود هر نفسی کباب تر

گر بر طفل گردد از خجلت آب آب تر

با همه درد بی‌دوا فکر دوا نمی‌کند

داشت چه از رضای حق شاه شهید آگهی

دست ز جان بشست با کوکبه یداللهی

ورنه به تیغ ساربان از بدنش ز گمرهی

دست شریف را جدا او زد و جا نمی‌کند

آنکه ز آب رحمتش خاک وجود گل شده

کام زبانش از عطش این همه مشتعل شده

خنجر دست شمر از طاقت او خجل شده

در یم خون خود عبث تشنه شنا نمی‌کند

واقعه خلیل را برد حسین از میان

دادن سر ذبیح را محو نمود داستان

هیچ ذبیح کی فدا گشته چو اکبر جوان

هیچ خلیل چون حسین رو به منی نمی‌کند

آن رسول یک به یک کرد به ملک نینوا

بی‌سر و دست و تن به تن بر سر خاک کرده جا

تن شده آنقدر هدر جان شده آنچنان هبا

کز پی دفن کس گذر بر شهدا نمی‌کند

جلوه حسن کبریا گشت ز شوق رهزنش

حلقه موی دوست شد طوق وفا به گردنش

(صامت) پست رتبه زد دست طلب به دامنش

عشق حسین سر جدا شاه و گدا نمی‌کند

شمارهٔ ۲۳ - و برای او همچنین

آمد مه غم بهر عزاداری زینب

شد موسم غمخواری بی‌یاری زینب

کو شیر خدا شاه نجف تا که بیاید

در کرب و بلا بهر هواداری زینب

فریاد که از ظلم یزید آن سگ میشوم

فرزند نبی کشته شده بی‌کس و مظلوم

خون شد دل حیدر ز علمداری کلثوم

سوزد دل زهرا ز جلوداری زینب

سرو قد اکبر چو در آن دامن صحرا

افتاد ز شمشیر ستمکاری اعدا

زد طعنه سنان گاه به دلداری لیلا

خندید گهی شمر به غمخواری زینب

بنشست چو شمر شقی آن کافر دوران

بر سینه بی‌کینه سلطان شهیدان

می‌گفت که ای شمر مبر با لب عطشان

سر از تنم آخر بنگر زاری زینب

بردند چو از رخ سپه شام نقابش

بستند چو بر گردن و بازوی طنابش

می‌کرد ز غم روی تضرع سوی بابش

کای باب نداری خبر از زاری زینب

آن شب که روان شد به سوی کوفه ویران

دادند به وی جا ز جفا گوشه زندان

می‌بود در آن نیمه شب ناله طفلان

در کوفه غم مونس بیداری زینب

در شام به ویرانه چو دادند مکانش

خون گشت چو (صامت) ز بصر اشک روانش

شاه شهداء دید چو بی‌تاب و توانش

آمد به سر از بهر پرستاری زینب

شمارهٔ ۲۴ - و برای او

گفت شه تشنه لبان زیر تیغ

آب ز شمشیر مرا آرزوست

از پی پرواز سر کوی یار

پر ز پر تیر مرا آرزوست

کز غمت ای اکبر رعنا جوان

تا که بسوزم همه کون و مکان

آه جهانگیر مرا آرزوست

طفل یتیم حسن مجتبی

گفت که ای عمه مرا کن رها

جان کنم اندر ره عمم فدا

باغ جنان در بر شهزاده‌ها

اصغر بی‌شیر مرا آرزوست

بست چو شمر از ره جور و ستم

سلسله بر بازوی صید حرم

گفت از این سلسله زینب چه غم

همدم خود در ره شام خراب

ناله زنجیر مرا آرزوست

(صامت) از این واقعه دردناک

زن به سر و جامه به تن ساز چاک

تا شوی از این غم عظمی هلاک

بهر عزای شه دین زیر خاک

قوت تحریر مرا آرزوست

شمارهٔ ۲۵ - و برای او

ای به محراب عبادت کشته از شمشیر کین یا امیرالمومنین

شد سیه‌پوش از غم داغ تو جبریل امین یا امیرالمومنین

با خبر از تیغ بن ملجم تو بودی بر ملا یا علی آخر چرا

بازوی خیبر گشا بیرون نکردی ز آستین یا امیرالمومنین

تا که ننماید کسی انکار از شق القمر بعد پیغمبر دگر

زیر تیغ کافری گردن نهادی بر زمین یا امیرالمومنین

بود طوق بندگی بر گردنت از دادگر طوق شمشیر عمر

شد وضوی طاعتت ای شاه از خون جبین یا امیرالمومنین

تو به راه دادگر اندر وفا جان می‌دهی جان به جانان می‌دهی

اهل دنیا رخنه اندازند در دین مبین یا امیرالمومنین

از جفا یعنی حسینت را به دشت کربلا با تمام اقربا

سر ز تیغ کین جدا سازند قوم مشرکین یا امیرالمومنین

هر چه همی‌ گفت ای لعینان سوختن یک قطره آب کس نمی‌دادش جواب

با لب عطشان جدا شد سر ز جسمش بی‌معین یا امیرالمومین

از دو جا آمد جدا دست از تن فرزند تو یعنی از دلبند تو

از جفای ساربان و به جدل بیرون ز دین یا امیرالمومنین

با یتیمان دل‌نوازی‌ها تو می‌کردی ولی در زمانه یا علی

شد یتیمان حسین سیلی خور شمر لعین یا امیرالمومنین

پا ز حکم «اکرم الضیف» نبی بیرون نهاد خولی کافر نهاد

کرد با خاک سیه راس حسینت همنشین یا امیرالمونین

شرم دارم از تو در دوران که گویم بی‌نقاب جانب بزم شراب

شد روانه دخترت با کودکان دل غمین یا امیرالمومنین

خسروا (صامت) نواخوان شد به گلزار عزا از غم آل عبا

دستگیرم شو ز لطف خود به روز واپسین یا امیرالمومنین

شمارهٔ ۲۶ - و برای او

زینت دوش نبی خاک سیه جای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

به سر خاک سیه منزل و ماوای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

خاک عالم به سرم کز اثر تیر و سنان

ای شه تشنه لبان

جای یک بوسه من در همه اعضای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

شمر، لب‌تشنه‌ چسان رشته عمر تو گسیخت

بی‌گنه خون تو ریخت

مر ندید او اثر رنگ به سیمای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

قاصدی کو که فرستم دمی از کرب و بلا

به بر شیر خدا

در نجف باخبر از حال تو بابای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

شمر نگذاشت پس از قتل تو معجر به سرم

ای شه خون جگرم

کفنی بهر قد و قامت رعنای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

دادی ای شاه به میدان محبت سر خویش

به ره داور خویش

از خدا غیر خدا هیچ تمنای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

زین جفاها که کنی که ای پسر سعد دغا

به شه کرب و بلا

مگر از دود دل فاطمه پروای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

ز غم بی‌کسی‌ات شد جگر سنگ کباب

آخر از بهر ثواب

یک جوی رحم چرا بر دل اعدای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

گر بگویم که وداع علی اکبر پسرت

شده پر خون جگرت

شاهدی بهتر از این چشم گهرزای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

نه برادر نه پسر تن به زمین سر بستان

ای شه تشنه لبان

نیست دردی که ز هر گوشه مهیای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

شمر نیلی کند از ظلم رخ دختر تو

کودک مضطر تو

مگر این سوخته دل دخت دل‌آرای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

تنت امروز چنین سرمه صفت می‌نگرم

خاک عالم به سرم

باخبر خواهرت از امشب و فردای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

بجز از چشم من و چشمه زخم بدنت

جان به قربان نت

خون فشان چشم کسی بهر تماشای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

غیر زنجیر که در بستن ما بسته کمر

ای شه تشنه جگر

هیچ کس نیست که دربند سر و پای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

خسروا (صامت) محزون ز عزایت شب و روز

گوید از ناله و سوز

کارزوئی به دلم غیر تمنای تو نیست

خیز کاین جای تو نیست

شمارهٔ ۲۷ - نوحه دیگر

آه که صد پاره جگر شد حسن

داد ز زن داد ز بیداد زن

زهر معاویه کافر ز سر

کرد جهان را همه بیت‌الحزن

شیر خدا پادشه لو کشف

جانب یثرب بشتاب از نجف

آمده با فوج ملک صف به صف

ورد زبان کرده همه با اسف

آه که صد پاره جگر شد حسن

گمشده از عرش برین گوشوار

غم شده با احمد مختار یار

جانب جبریل امین گوش‌دار

گرید و گوید ز لم زار زار

آه که صد پاره جگر شد حسن

بوالبشر از خجلت خیرالبشر

بر سر زانو بنهاده است سر

نوح از این داغ شده نوح گر

گرید و گوید بدو چشمان تر

آه که صد پاره جگر شد حسن

کرده سه جا حضرت خیرالنسا

بیرق ماتم علم غم بپا

گه به خراسان و گهی کربلا

گه به مدینه بسر مجتبی

آه که صد پاره جگر شد حسن

شمارهٔ ۲۸ - و برای او

ای مسیب ز جهان سوی جنان در سفرم

شده پرخون جگرم

بنشین لحظه‌ای اندر دم آخر به برم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

بس که کاهیده شد از صدمه زنجیر تنم

آب گشته بدنم

رقمی نیست ز پا تا به سر من دیگرم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

دل افسرده و محزون و جگر خون و غریب

بی‌پرستار و طبیب

نه معینی است به بالین نه انیسی به سرم

شده پر خون جگرم کو رضا کو پسرم

زد چنان برق اجل شعله مرا بر تن و جان

که به دوران جهان

نه دگر اسم به جا باز بود نی اثرم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

زهر هارون ستمگر جگرم را بگداخت

به دل آتش انداخت

ساخت بی‌مونس و دور از وطن و در به درم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

قاصدی کو که رود از بر من سوی وطن

با غم و درد و محن

به محبان و عزیزان برساند خبرم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

به رضا گوید ایا نور دو چشمان پدر

به سرم کن تو گذر

که به راه تو بود موسم مردن نظرم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

ای مسیب دم مرگ است ز بیداد رسی

همچو مرغ قفسی

یاد آید ز حسین جد به خون غوطه‌ورم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

چو کنم یاد ز احوال تن بی‌سر او

غرقه خون پیکر او

روز چون شام شود تیره به مد نظرم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

ز غم العطش وی به لب شط فرات

شد مرا قطع حیات

روز و شب گشته روان خون ز دو چشمان ترم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

وعده دیدن رویت به قیامت افتاد

عاقبت در بغداد

بی تو مدفون شده‌ام مونس شام و سحرم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

کس نبود از پی دفن و کفن شاه شهید

شد مرا قطع امید

همچو (صامت) به خدنگ غم ماتم سپرم

شده پرخون جگرم کو رضا کو پسرم

شمارهٔ ۲۹ - و برای او

هر شب جمعه به خروش و نوا

فاطمه طاهره خیرالنسا

روی نماید به سوی نینوا

گرید و گوید به صف کربلا

کرب و بلا نور دو عینم کجاست

سید مظلوم حسینم کجاست

مونس من مونس و غمخوار داشت

دادرس و یاور و انصار داشت

یار و علمدار و مددکار داشت

نیست چرا یک تن از ایشان بجا

کرب و بلا نور دو عینم کجاست

سید مظلوم حسینم کجاست

عون چه شد جعفر بی‌یار کو

قاسم بی‌مونس و غمخوار کو

حضرت عباس علمدار کو

کو علی اکبر فرخ لقا

کرب و بلا نور دو عینم کجاست

سید مظلوم حسینم کجاست

طوطی خوش نغمه باغ جنان

کو علی اصغر شیرین زبان

رفت به میدان پی آب روان

نیست نوایش ز چه در نینوا

کرب و بلا نور دو عینم کجاست

سید مظلوم حسینم کجاست

کو حرم محترم بوتراب

زینب افسردهٔ بی صبر وتاب

بخت سکینه زه چه رفته به خواب

شد به کف شمر لعین مبتلا

کرب و بلا نور دو عینم کجاست

سید مظلوم حسینم کجاست

خیمه بی صاحب شاه شهید

سوخته شد زآتش ظلم یزید

شمر چو رأس پسرم را برید

از چه جدا کرد سرش از قفا

کرب و بلا نور دو عینم کجاست

سید مظلوم حسینم کجاست

شمارهٔ ۳۰ - و برای او همچنین

امروز بود وقت عزای علی‌اکبر

سوزد دل عالم ز برای علی‌اکبر

هر کس که شدی طالب دیدار پیمبر

می‌کرد تماشای لقای علی‌اکبر

گردید مهیای خزان گلشن ایجاد

از داغ قد سرو رسای علی‌اکبر

تا شام غم از کرببلا بر سر نی بود

جای سر از جسم جدای علی اکبر

چون جان به فدای شه لب تشنه نمودند

جان همه عالم به فدای علی اکبر

آگاه کسی نیست ز داغ دل لیلی

در کون و مکان غیر خدای علی اکبر

در کرب و بلا کاش ذبیح الله بودی

تا هدیه کند جان به منای علی اکبر

ذرات دو عالم همه یکجا شده حیران

از دوستی و عهد و وفای علی اکبر

در راه پدر داد سر و سرور دین شد

احسنت ز صدق و ز صفای علی اکبر

امید شهان در صف محشر همه اینست

سازند مکان زیر لوای علی اکبر

همخوابه قبر پسر فاطمه گردید

شد قبر حسین قبله نمای علی اکبر

کن گریه که تا کنج شبستان لحد را

روشن کنی از نور و ضیای علی اکبر

خون دل لیلی که شد از دیده روانه

گردید شب عیش حنای علی اکبر

زینب به تن خود ز محن ساخته صد چاک

پیراهن طاقت چون قبای علی اکبر

پیوسته به سینه زند از غصه سکینه

در ماریه از کرب و بلای علی اکبر

(صامت) نکند شاهی کونین تمنا

گردد چو سگ کوی گدای علی‌اکبر

شمارهٔ ۳۱ - و برای او

لم یا قوم تریدون ببغی و فساد

لم تسعون بقتلی بلجاج و عناد

لیس والله سوانا خلف بعد نبی

فرض الله علی طاعتنا کل عباد

انا مظلوم حسین انا محروم حسین

ربنا قد عرف الله علی کل بریه

ولقد طهرنا الله بطهر ابدیه

شرف الظاهر والباطن فهنا ازلیه

جدنا اشرف من کل شریف وجواد

انا مظلوم حسین انا محروم حسین

چیست تقصیر من ای قوم که الیوم جهانی

شده آماده به قتلم همه با تیغ و سنایی

در شما نیست ز اسلام نه نامی نه نشانی

انا طمان و قد اخرس نطقی ولسانی

انا عطشان وقدا حرق قلبی و فوادی

انا مظلوم حسین انا محروم حسین

انعم الله علینا برسول مدنی

هوجدی و ابی‌واسطه الکون علی

من له ام کامی و هی بنت نبی

هذه الفخر کفافی بصلاح رشاد

انا مظلوم حسین انا محروم حسین

گاه گفتی شه دین در بر صدیقه صغرا

زینب خون شده دل دختر نیک اختر زهرا

اصبری اختی ماوقع الدهر علینا

لیس فی سانحه الکسون ثبات و مهاد

انا مظلوم حسین انا محروم حسین

عجبا وا عجبا امت گمراه که یکسر

چشم پوشید ز حق نمک آن پیمبر

همه در ریختن خون من بی‌کس و یاور

شده آماده و بگرفته به کف نیزه و خنجر

فستجزون من الله اذا قام معاد

انا مظلوم حسین انا محروم حسین

گاه می‌زد شرر اندر جگر (صامت) دلخون

به تسلای یتیمان دل افسرده محزون

یا سکینه و رقیه لفراقی لم تبکون

حسبی الله کفانا وهو خیر عماد

انا مظلوم حسین انا محروم حسین

شمارهٔ ۳۲ - نوحه دیگر

الظلمیه الظلمیه امت بیدادگر

سر بریدند از تن نوباوه خیرالبشر

ای شه بی‌سر حسینم سبط پیغمبر حسینم

شافع محشر حسینم بی‌کس و یاور حسینم

آنکه بودی گمرهان را بعد پیغمبر دلیل

آنکه بودی زاده میراب آب سلسبیل

آنکه شد سوی فلک پویان به بال جبرئیل

از خندک کوفیان شد پیکرش پر بال و پر

ای شه بی‌سر حسینم سبط پیغمبر حسینم

شافع محشر حسینم بی‌کس و یاور حسینم

ای سکینه از حرم کن جانب میدان شتاب

تا به هوش آید بزن بر روی باب خود گلاب

ای رقیه بهر شاه کربلا بَردار آب

آسمان حاک یتیمی کرد یک یک را به سر

ای شه بی‌سر حسینم سبط پیغمبر حسینم

شافع محشر حسینم بی‌کس و یاور حسینم

زینب ای ام‌المصیبه موسم افغان رسد

کار حلقوم حسین با خنجر بران رسید

ذوالجناح خسرو لب تشنه از میدان رسید

کن به زین واژگون اسب شاه دین نظر

ای شه بی‌سر حسینم سبط پیغمبر حسینم

شافع محشر حسینم بی‌کس و یاور حسینم

ام کلثوم ای نموده ناوک غم بسملت

حق رسد من‌بعد ازین به فریاد دلت

ای ستم‌کش گشت در کنج خرایه منزلت

چادر از بهر اسیری کن به سر ای خون‌جگر

ای شه بی‌سر حسینم سبط پیغمبر حسینم

شافع محشر حسینم بی‌کس و یاور حسینم

ای جمالت شمع فانوس حریم ابتلا

دختر ختم رسل یا حضرت خیرالنساء

تا که چشم نور چشمت را ببندی از وفا

کن به سوی کربلا از گلشن جنت گذر

ای شه بی‌سر حسینم سبط پیغمبر حسینم

شافع محشر حسینم بی‌کس و یاور حسینم

یا علی ای کرده دایم از یتیمان یاوری

روی کن در کربلا با ذوالفقار حیدری

شد ز سیلی روی اطفال حسین نیلوفری

تا زنی بر کشت عمر شمی بی‌پروا شرر

ای شه بی‌سر حسینم سبط پیغمبر حسینم

شافع محشر حسینم بی‌کس و یاور حسینم

یا رسول‌الله ای پیغمبر عالی‌مقام

عابدین شد در میان کوفیان بی‌احترام

زنیت غم‌پرورت از کربلا تاشهر شام

شد به همراه سنان وشمر و خولی همسفر

ای شه بی‌سر حسینم سبط پیغمبر حسینم

شافع محشر حسینم بی‌کس و یاور حسینم

زینت آغوش دوش رحمه للعالمین

مانده بی‌غسل و کفن عریان و بی‌سر زمین

(صامت) از صبح جوانی تا به روز واپسین

گشت اندر ماتم فرزند زهرا نوحه‌گر

ای شه بی‌سر حسینم سبط پیغمبر حسینم

شافع محشر حسینم بی‌کس و یاور حسینم

مختصری از اشعار افصح الشعراء (میرزا حاجب بروجردی)

شمارهٔ ۱ - مصائب و غیره : زینب چون دید خسرو دین مانده بی‌معین

شمارهٔ ۲ - در تنبیه و گریز به مصیبت حضرت علی اصغر : تا توانی ای دل از وضع جهان بنما کنار

شمارهٔ ۳ - در تنبیه و گریز به مصیبت حضرت عباس(ع) : دلا نبود ثباتی پایه این چرخ کیهان را

شمارهٔ ۴ - ورود اسرا در شام خراب : چو کرد قافله به یکسان به شام ورود

شمارهٔ ۵ - همچنین در مصیبت : چو شاه تشنه جگر راه کارزار گرفت

شمارهٔ ۶ - فی المرثیه : یا حسین ای جان فدای نام غم‌افزای تو

شمارهٔ ۷ - زبان حال علیا جاه حضرت زهرا(س) : یا علی این عم تاجدار

شمارهٔ ۸ - در شکایت زمانه و استغاثه به امام عصر(عج)

شمارهٔ ۹ - در تاریخ فوت مرحوم صامت از کلام حاجب بروجردی

شمارهٔ ۱۰ - (همچنین ماده در تاریخ فوت مرحوم صامت از کلام حاجب)

شمارهٔ ۱۱ - در شکرگذاری از خدمت‌گزاری این کتاب از جنابان حاج اسدالله و حاج سید حسن زید توفیقها

شمارهٔ ۱۲ - از اشعار مشهور صامت که جدیداً بدست آمده است(در رانده شدن ابلیس از درگاه حضرت احدیت و نزول جبرئیل در گودال قتلگاه)

شمارهٔ ۱۳ - زبان حال حضرت زینب با ذوالجناح : ای ذوالجناح باوفا کو حسین من نور عین من

شمارهٔ ۱ - مصائب و غیره

زینب چون دید خسرو دین مانده بی‌معین

رفت و گرفت دست دو طفلان نازنین

آورد آن دو تا گل گلزار خویش را

با چشم اشکبار به نزد امام دین

گفتا که خواهم ای شه خوبان ز جان کنم

این هدیه را نثار قدومت در این زمین

ای حشمت الله از ره احسان نما قبول

ران ملخ ز مور دل افسرده غمین

این عون و آن محمد خواهم کنم ز جان

آن را فدای اکبر و قربان اصغر این

فرمود شه که این دو مرا نور دیده‌اند

سازم چسان روان بدم تیغ مشرکین

مرگ برادر و غم یاران مرا بس است

منما فزون داغ من زار بیش از این

بهر نیاز زینب و عون و محمدش

سودند جبهه بر در آن قبله یقین

کردند بس نیاز که شه دادن اذن جنگ

بر آل دو طفل غمزده نورس حزین

بوسید آن دو کودک و بوئیدشان ز مهر

آن را چو شاخ نرگس و این را چو یاسمین

پس زینب ستمزده پوشید شان کفن

زد شانه به سنبل گیسوی عنبرین

تیغ و سپر ببست و روان کرد همچو ماه

شد ز آسمان دیده سرشگش به آستین

تیر و کمان فکند به مرکب نشاندشان

گفتی که مهر و ماه عیان شد ز برج زین

رفتند سوی رزم و برآن دست و تیغشان

برخاست از قضا و قدر صورت آفرین

آن همچو رعد غلغله در شش جهت فکند

وین زد چو برق شعله به قلب سپاه کین

آن چون شرار از نار عدو را ز پا فکند

وین دست و سر چوب برگ خزان ریخت بر زمین

و آن به اسنان ز جسم عدو جوی خون گشود

بست این ره فرار ز هر سو به مشرکین

کرد آن صدای الحذر ازکوفیان بلند

این الامان رساند به گردون هفتمین

آن فوج فوج را به سقر دادشان مقر

این فرقه فرقه را به درک کردشان مکین

گفتا یکی ز حمزه مگر دارد این نشان

گفت آن دگر به جعفر طیار ماند این

آخر ز پیش جنگ دو شیران گریختند

روباه وار حمله نمودند از کمین

تیر اجل ز ابر بلا ریخت چون مطر

بر جسم ناز پرورشان گشت دلنشین

آن می‌فکند نیزه و پیکانش از یسار

آن می‌زدی به خنجر برانش از یمین

آخر همان دو پیکر پاک شریف شد

از نیزه پاره پاره ز جور مخالفین

گشتند آن دو طفل و فکندند از الم

آتش به قلب زینب غمدیده حزین

سرداد شاه تشنه در این ماتم و کشید

از دیده سیل اشک و ز دل آه آتشین

(حاجب) ز داغ این دو برادر سرشک ریخت

شاید شوند شافع او یوم واپسین

شمارهٔ ۲ - در تنبیه و گریز به مصیبت حضرت علی اصغر

تا توانی ای دل از وضع جهان بنما کنار

کاین عجوز دهر هر دم فتنه آرد بکار

چون عروسان خویش را ر جلوه می‌دارد ولی

کینه جوزالی بود مکار و زشت و نابکار

تو گمان داری که این شهد است نوشی روز و شب

نی بود شهد و نه شکر بلکه باشد سم فار

تابکی جان عزیز خویش را سازی هدف

تیر مکروهات بارد از کمان روزگار

وزو شب در خوابی و از حب دنیا گشته مست

یک دمی بیدار باش و لحظه شو هوشیار

مال و اولاد و عیالت بر تو یکسر فتنه‌اند

رو بخوان مصداق این قول از کلام کردگار

چشم بینایی گشا و کن نظر بر حال خویش

عاقبت باشد تو را زیندار بر آندر گذار

رو به قبرستان و یک دم از سر عبرت نگر

بین چسان شاهان به زیر خاک خفته خوار و زار

تازه دامادان عروس مرگ بگرفتند تنگ

نوعروسان جای گیسو زیب گردن کرده مار

پا بر این خاکی که با عجب و تکبر مینهی

سروقدانند سمین پیکر و نسرین عذار

تا توانی با خلایق نرد نیکویی به باز

کز تو ماندر در جهان نام نکویی یادگار

خلق فرموده تو را خلاق بر وجه حسن

باش نیکو خلق و نیکو خصلت و نیکوشعار

ای برادر جز رضای حق مکن کاردگر

زانکه کاری جز رضای حق تو را ناید بکار

من که کاری جز رضای حق نکردم تاکنون

هستم از سوء عمل در پیش یزدان شرمسار

میزنم دست توسل بر ولای آن شهی

کاو بدادی جان و سر را در رضای کردگار

سبط دوم حجت سوم شه دنیا و دین

خامس آل عبا و عرش حق را گوشوار

مظهر یکتا و صاحب‌منصب ثارالهی

دین حق آئین احمد از وجودش پایدار

از کدامین ماتمش گویم که در تاب آورد

چون زبان گوید ز سوزش بر جگر افتد شرار

یاد آمد آن زمان کان کودک ششماهه را

نزد او بردند با تاب قلب فکار

گفتنش ای شاه این طفل رضیع مستمند

رفته است از تشنگی او را ز دل صبر و قرار

نی بود شیر و نه آبی تا که تسکینش دهیم

از عطش صبر و قرار از جان او کرده فرار

دیده شاه تشنه لب کانطفل می‌پیچید به هم

از دو مژگان اشک ریزد همچو در شاهوار

برگرفت آن غنچه پرمژده را با صد فغان

زیب آغوشش نمود و کرد رود در کارزار

گفت ای بی‌رحم مردم آخر از بهر خدا

رحم بنمائید بر ما بی‌کسان در این دیار

از من مظلوم اگر جرم و گناهی دیده‌اید

پس چه تقصیری بود بر این صغیر شیر خوار

قطره آبی دهید این کودک ششماه را

کز عطش از زندگی بگذشته کار او از کار

یک گروه این اصغر است و رحم بر جانش کنید

بر شما این حجت کبری بود روزشمار

یا دهیم جرعه آبی که تسکینش دهم

یا کسی او را برد بنشاندش از دل شرار

ناگهان تیر سه شعبه حرمله از دست داد

گفت سیر آبش نمایم من ز تیر آب دار

پرزنان تیر آمد و بر حنجر اصغر نشست

کرد روز زندگانی پیش چشمش شام تار

سر بسو ببرید آن حلقوم و بگذشت و نشست

تا بپر بر بازوی شاهنشه بی‌خیل و یار

از حدیث لحمک لحمی» اگر داری خبر

رفت و بگرفت از جفا بر قلب پیغمبر قرار

شد ز تاب تیر جای گریه آن طفل صغیر

در تبسم بر سر دوش پدر با اضطرار

از الم بگشود چشمان و بهم بنهاد و خفت

کرد دارالملک باقی راز فانی اختیار

ریخت (حاجب) از غم فرزند شاه تشنه لب

اشک خونین از دو چشمان همچو ابر نوبهار

شمارهٔ ۳ - در تنبیه و گریز به مصیبت حضرت عباس(ع)

دلا نبود ثباتی پایه این چرخ کیهان را

چو خوش بگرفته سخت این بنای سست بنیان را

از این سوادی بی‌سود جهان صرف نظر بنما

کز این سودا در آخر کس ندیده غیر خسران را

مده سرمایه نقد حیات خویش را از کف

مخور جانا فریب نفس و تسویلات شیطان را

بود سرمایه عمرت پی آمال روز و شب

کند سرقت ز تو هر دم متاع دین و ایمان را

مشو پایند این قید تعلق‌های جسمانی

ازین آب و گل هستی بیفشان دست و دامان را

مجرد شو که تا اسزی مقام قرب حق حاصل

بزن این شاخ هجران و بکن این بیخ حرمان را

به زندان جهالت از ضلالت داده ماوا

تو آن عقلی کز او باید عبادت کرد رحمان را

کمال آدمی جو کز ملک دادت شرف یزدان

چو بر تشریف کرمنا مشرف کرد انسان را

به شکر اینکه اندر سفره داری لقمه نانی

به هنگام توانایی بجو حال ضعیفان را

ز (یوماً کان شر امستطیرا) گرامان خواهی

پذیر از «یطعمون» ایتام و مسکین و اسیران را

نخواهی برد زین دنیای فانی جز عمل چیزی

اگر باشد تو را تخت جم و ملک سیلمان را

خوری مال حرام خلق را آخر نمی بینی

که گرگ مرگ کرده بهر جانت تیز دندان را

دمی از روی عبرت سوی قبرستان نظر بنما

ببین در خاک ذلت پیکر پاک عزیزان را

چسان کرده اجل پامال خاک حسرت و محنت

قد سرو جوانان ماه روی نوعروسان را

تو را بس دردها باشد چرا بنشسته غافل

برای چاره دردت مهیا ساز درمان را

بزن دست توسل بر ولای شبل شیر حق

که شست از دست دست و داد در راه خدا جان را

ابوالفضل که باشد در لقب ماه بنی‌هاشم

که نورش کرده روشن شمع بزم آل عمران را

بود ماه دو هفته خوشه چین خرمن حسنش

دهد فیض تجلی از جمالش مهر رخشان را

جهان فضل و بحر علم و حلم و معدن بخشش

که ز کمتر سخایش داده رونق ملک امکان را

سپهر معرفت را طلعت وی نیز اعظم

ز نور چهر خود تابان نموه ماه تابان را

ز فرط رتبه و جاه و جلال و عز و زیب و فر

به کمتر پایه قدرش خود بنشاند کیوان را

کند سطح زمین را تنگ از بس دست و سر ریزد

بره روز رزم گر گیرد یه کف شمشیر بران را

چنان در وعده روز الستش بود پابرجا

که سر داد از وفا و برد بر سر عهد و پیمان را

نمود از جان قبول یاری فرزند پیغمبر

علمداری و سقائی و سرداری طفلان را

چو دید از چار سو بر شاهدین بستند و بگشودند

ره آب و در کفر و نفاق و بغی و عدوان را

جهان چو نچشم دشمن تنگ شد بر چشم حق‌بینش

چو بشنید از عطش فریاد و افغان یتیمان را

به کف بگرفت تیغ آبدار و مشک خشکیده

چو گردون خمش دوزد بوسه پای شاه خوبان را

که ای جان برادر زندگی دشوار شد بر من

نظر کن خاطر افسرده و حال پریشان را

دگر مپسند بر عباس درد و محنت دنیا

که نتوانم کشم بار غم هجران یاران را

بده ذانم که شاید گیرم از این قوم دون آبی

نشانم از عطش سوز دل اطفال عطشان را

گرفت اذن جهاد از اشه و روآورد در میدان

زبان پند بگشود و بگفت آن کفر کیشان را

که ای بی‌رحم مردم بر حریم مصطفیرحمی

نوازید از وفا در این دیار غم غریبان را

حدیث اکرم الضیف از نبی گر هست بر خاطر

چشد پس حق اکرام و کجا شد رسم احسان را

شما را دعوی اسلام و آل مصطی مهمان

مسلمان بر لب دریا کشد کی تشبه مهمان را

بود لب تشنه سبط احمد مرسل شهنشاهی

که جوید خضر از جوی وصالش آب حیوان را

حسینی را که روی بال بردش جبرئیل از فرش

منور ساخت از قنداقه خود عرش یزدان را

بدل داغی نهادید از غم مرگ جوانانش

که سوزد آه دلسوزدش دل گبر و مسلمان را

دهید آبی که از سوز عطش غش کرده اطفالش

که تا تسکین دهد از تشنگی اطفال گریان را

چو دید از حرف حق نبود اثر بر قلب دور از حق

به آه دل بود حرف نصیحت مشت و سند آن را

زبان از پبند بست و همچو شیران پور شیر حق

کشید از قهر تیغ آبدار شعله افشان را

ز بس افکند مرد و مرکب و بس ریخت دست و سر

که توسن کرد گم از فرط کشته راه جولان را

چو زور بازوش را دید خسم اندر صف هیجا

دو اسبه کردطی از ضرب تیغش راه نیران را

صفوف کفر را از هم درید و سوی شط آمد

نظر بر آب افکند و کشید از سینه افغان را

کفی پر آب کرد و خواست تر سازد لب خشکش

به یاد آورد کام تشنه شاه شهیدان را

نخورد آب ولی پر کرد مشک و شد ز شط بیرون

که بارید از عدو تیر بلا چو ابر باران را

برای حفظ مشک آب پیش حمله عدوان

خریداری به جان می‌کرد نوک تیر و پیکان را

تنش چو نبرک شد چاک چاک از ناوک دشمن

ز پیکر مرغ روحش کرد میل کوی جانان را

فکندند از یسار و از یمین آخر به تیغ کین

ز جسم نازنینش دست همچون شاخ مرجان را

تنش خالی ز خون گشت و ولی بدمشک پرآبش

به شکر آب می‌کردی سپاس حی سبحان را

که ناگه از کمانگاه قدرتیری ز کین آمد

قضا بر مشک بنشانید تا پر تیر پران را

چو آبش ریخت افتاد و ندا زد سوی شاهدین

که دریاب ای برادر این شهید زار و نالان را

در این هنگام رفتن بر سر این کشته راهت

بنه پایی که تا سازم نثار مقدمت جان را

مبر در خیمه‌ام تا جان بود برجسم بیتابم

که نتوانم ز شرم آب ببینم روی طفلان

گذشت از این جهان و از غم بی‌دستش (حاجب)

مجدد کرد در عالم ز سیل اشک طوفان را

شمارهٔ ۴ - ورود اسرا در شام خراب

چو کرد قافله به یکسان به شام ورود

نمود صبح قیامت به چشم خلق قیام

هر آنچه بر سر آل علی گذشت ز جور

نمود تازه دگر باره عهد خود ایام

یکی به عیش که آل علی قتیل شدند

یکی بنوش که ما را زمانه گشت به کام

لباس نو همه بر تن ز اطلس دیبا

به کف خضاب چو کف الخضیب بسته تما

ز یک طرف سر بی‌چادر حریم رسول

ز جانبی به تماشاهم از خواص و عوام

ز قید سلسله مجروح گردن بیمار

شده ز جور رسن خسته بازوی ایتام

یکی به چوب ستم می‌زدی به فرق زنان

یکی ز آتش نی ریختی بهر دور بام

چسان گذشت به عابد که دید راس پدر

نشان سنگ جفا شد به شام غم انجام

نه کس که بر سر کلثوم افکند معجر

نه دادرس که به آن کودکان کند اطعام

جهان گرفت چنان تنگ بر حریم رسول

که گوئیا شده راحت بدان گروه حرام

به صدهزار تعب اهل بیت بی‌کس را

به وقت شام بدادند در خرابه مقام

ز بی‌وفایی دنیا همین بس است که رفت

به بزم کفر سر شاه کشور اسلام

نشسته بود به کرسی زر یهود و مجوس

ستاده بود بپا عابدین امام انام

چه گویم آه که کفر یزید شوم چه کرد

بچوب خیزر و لعل لب شریف امام

بس است شرح غم شام سر مکن (حاجب)

که نی به جسم توان ماند و نه بدل آرام

شمارهٔ ۵ - همچنین در مصیبت

چو شاه تشنه جگر راه کارزار گرفت

پی قتال به به کف تیغ آبدار گرفت

ز وحشت عدم و انقلاب خود عالم

خط امان زدم تیغ پر شرار گرفت

میان معرکه آمد به یک جهان هیبت

صف جدال به صد فخر و اقتدار گرفت

خطاب کرد که ای قوم از چه رو باید

به عترت نبی اینگونه سخت کار گرفت

من آن حسین مگر نیستم که روح الامین

به دهر خدمت من بهر افتخار گرفت

من آن حسین مگر نیستم که ختم رسل

گهم به دوش گه آغوش گه کنار گرفت

چو از حجاز به سوی عراقم آوردید

نفاق را ز چه باید به خود شعار گرفت

هر آنچه موعظه فرمود می‌نکرد اثر

زبان پند رها کرد و ذوالفقار گرفت

ز نعره‌ای که کشید از جگر جهان لرزید

ز گاو ارض و زشیر فلک قرار گرفت

اشاره‌ای که به تیغ دو سر نمود بسر

تن از یمین بیفکند و سر از یسار گرفت

چو ضرب دست خدا دید خصم در پیکار

دو اسبه رو به جهنم ره فرار گرفت

ولی چه سود نیز زد به قطره خونی

که تیر حرمله ز آن طفل شیرخواره گرفت

صفوف کفر درید و مظفر و منصور

شط فرات به شمشیر شعله بار گرفت

میان شط شد و بر آب آنچنان نگریست

شطی میان شط از چشم اشکبار گرفت

به یاد تشنه لبان آه سوزناک کشید

که آهش از دل آب روان شرار گرفت

چو بود در نظرش کام خشک اطفالش

نخورد آب و دل از شط به اختیار گرفت

به عهده وعده روز الست کر وفا

ز شوق داد سرو وصل کردگار گرفت

نخورد آب اگر سبط مصطفی (جانب)

هزار ط ز غمش چشم روزگار گرفت

شمارهٔ ۶ - فی المرثیه

یا حسین ای جان فدای نام غم‌افزای تو

کرده ما را دل کباب اندوه جان‌فرسای تو

چون به راه حق برای شیعیان سر داده‌ای

ای سر ما شیعیان قربان خاک پای تو

کاش می‌شد جسم ما از تیغ بران چاک چاک

تا نگشتی پاره پاره همچو گل اعضای تو

ای کلام‌الله چو افتادی به دشت مشرکین

قطه قطعه شد ز جور ناکسان اجزای تو

کاش ما را بد جگر صدپاره از شمشیر و تیر

پاره از تیر سه شعبه می‌نگشت امعای تو

خاک عالم کاش می‌شد بر سر پیر و جوان

می‌نبد غلطان به خاک و خون قدر عنای تو

آب‌های جمله عالم کاش می‌گشتی سراب

آن زمان کز تشنگی خشکیده شد لب‌های تو

سیل اشک از دیده هر چشم می‌آید برون

گشته طوفان جهان از داغ طوفان‌زای تو

زد گریبان چاک در جنت ز غم خیرالنسا

چون شنود از بی‌کسی فریاد وا غوثای تو

شد زمین کربلا را رتبه بالاتر ز عرش

تا فتاد از روی زین آن قامت زیبای تو

شمر چون برداشت سر از مخزن علم خدا

بهر غارت شد روان از هر طرف اعدای تو

کاش می‌شد خیمه گردون خراب و می‌نشد

خیمه گهت شعله‌ور از خصم بی‌پروای تو

می‌ندانم با چه دل خولی بی‌دین لعین

روی خاکستر نهاد آن موی عنبرسای تو

خسروا یتیبه بتی چون مقرر گشته است

بهر مداح درت از ایزد یکتای تو

کن کرم امروز یک بیت ای امام ذوالکرم

باقی دیگر برای وعده فردای تو

لیک در فردای محشر سخت دارم آرزو

تا شود جایم در آنجایی که باشد جای تو

این تمناگر چه از (حاجب) بعید است و عجیب

لیک چندان نیست نزد همت والای تو

شمارهٔ ۷ - زبان حال علیا جاه حضرت زهرا(س)

یا علی این عم تاجدار

ای بهر غم بی‌کسان را غمگسار

یاورم شو گشته محنت کار من

برد اجل نزدیک منزل یار من

جان زهرا می‌شود قربان تو

لحظه‌ای دیگر بود مهمان تو

طایر روحم ز تن بگشوده بال

بس دلم بگرفته زین عالم ملال

کرده‌ام از نعمت آباد جهان

با تن رنجور و جسم ناتوان

سوی گلزار جنان سازم سفر

شوق دیدار پدر دارم بسر

با پدر خواهم حکایت‌ها کنم

ز امتان وی شکایت‌ها کنم

گویم ای باب کرام تاجدار

بعد تو شد دختر بی‌غمگسار

ای پدر بین پهلوی بشکسته‌ام

بازوی از تازیانه خسته‌ام

ای پدر بنگر عذار نیلیم

زد عمر از کین به ضرب سیلیم

آتش بیداد زد در خانه‌ام

سوخت از بهر غضب کاشانه‌ام

کرد از ضرب در آن شوم پلید

محسن شش‌ماهه‌ام از کین شهید

اوفکند ای خسرو عالی‌جناب

بر گلوی شوهرم از کین طناب

لیک با تو ای امام ارجمند

باشدم این دم وصیتهای چند

اولا ای شهریار بحر و بر

گر بدی از من تو دیدی درگذر

چون تنم سازی نهان در زیر گل

ساز زهرا به جان و دل بحل

بعد من ای جان و ای جانان من

می نپوشی دیده از طفلان من

طفل بیمارم به دوران مضطر است

در جهان چون مرغ بی‌بال و پر است

گر حسن افسرده گردد از الم

از غمش در سینه خون گردد دلم

گر حسینم را بیازاد کسی

کرده آزار دل زارم بسی

زینب و کلثوم زار مضطرم

دختران نورس غم پرورم

کس نیازارد دل غمناکشان

گرچه با غم شد سرشته خاکشان

آن دو بی‌کس را نه وقت ابتلاست

محتت ایشان به دشت کربلاست

آن زمان کافند حسینم روی خاک

با تن صداره چون گل چاک چاک

شمر بنشیند به روی سینه‌اش

تا برد سر از تن بی‌کینه‌اش

واندر آن صحرا کنند از بی‌کسی

استغاثه در بر هر ناکسی

رحم کی سازد کسی بر حالشان

می‌کند آزرده‌تر احوالشان

می‌شوند از جور اعدا دستگیر

هم در آن وادی غریب و هم اسیر

وز بلای کوفه گویم یا ز شام

شرح این غم کی توان گفتن تمام

مختصر کن (حاجبا) زین بیشتر

شعله ماتم مزن بر خشک وتر

شمارهٔ ۸ - در شکایت زمانه و استغاثه به امام عصر(عج)

ای دل افسرده از غم در ملالی تا به کی

با حوادث‌های گردون در جدالی تا به کی

انقلابات جهان در قیل و قالی تا  به کی

در شکایت پیش هرکس در مقالی تا به کی

از ظهور درد و غم افسرده‌حالی تا به کی

این همه آشفتگی سرمایه سامان تست

گر رسد روزی ترا رنجی به دوران غم مخور

خانه صبرت شود از غصه ویران غم مخور

گر یکی باشد غمت گر صدهزاران غم مخور

هست در این پرده پس اسرار پنهان غم مخور

درد نبود بی‌دوا از بهر درمان غم مخور

این همه درد پیاپی باعث درمان تست

تا نگردی واله و حیران به صحرای مجاز

از حقیقت کی دری بر روی تو سازند باز

از تب حرمان بسوز و با غم هجران بساز

عاقبت یابی شفا از این بلای جانگداز

بر سرت آید طبیبی روح‌بخش و جان‌نواز

یک دم عیسی دمش احیا کن صد جان تست

گر جهان از فتنه گردد پر ز شور و غلغله

و رفتد در پنج حس و چارار کان ولو برای او

شش جهت چون کشتی بی‌بادبان در زلزله

از تنگ ظرفی نگردد تنگ بر تو حوصله

چون تو دوری از ره حکمت هزاران مرحله

عقل را کن رهنما چون نقل تو لقمان تست

صبر مفتاح فرج گردید جانا شو صبور

شادمان شو کز پس این غم تو را آید سرور

غیبتی خواهد که تا ظاهر شود قدری حضور

بعد از این ظلمت برآید آفتابی پر ز نور

صد چو موسی بهر وصلش گشته سرگردان بطور

منت ایزد را که آنجان جهان جانان تست

حامی حکم خدا و حافظ شرع مبین

شهریار ملک امکان خسرو اقلیم دین

واقف اسرار پنهان کاشف شک و یقین

در نخستین کرد نورش جلوه اندر ماء وطین

روح را زین جلوه شد بر قالب خاجی مکین

پس چه غم داری که این شه مهدی دوران تست

ای شه دنیا و دین پرگشته عالم از فساد

از شرف اسلام و شرع انور از رونق فتاد

کرده بر پا دشمنان دین لوای شر نهاد

وقت آن شد ای پناه بی‌پناهان کزوداد

عرصه ایجاد را مملو کنی از عدل و داد

چون به امر حق تمام امر در فرمان توست

هر که را می بود در سر دعوی پیغمبری

اشقیا کردند بردار فنا از خودسری

کرده از بهر ریاست هر کسی بیرون سری

آن کند از کفر کیشی دعوی پیغمبری

دین حق کن یک سر از تیغ دو سر زین سرسری

چون سر هر سرکشی گوی خم چوگان توست

یا غیاث المستغیثین حق یزدان الغیاث

یا امان الخائفین از ظلم و عدون الغیاث

حق اسماء جلال حق سبحان الغیاث

حق توریه و زبور و صحف و قرآن الغیاث

حرمت طه و یاسین اصل ایمان الغیاث

وقت یاری نوبت غمخواری و احسان تست

ای معین بی‌معینان ای ولی دادگر

ای دلثیل گمرهان ای هادی جن و بشر

صنحه آفاق پر شد از نفاق و شور و شر

خیز و بر پا کن لوای نصرت و فتح و ظفر

برزن از تیغ دو سر بر پیکر اعدا شرر

دست ما بیچاره بهر چاره بر دامان تست

یک طرف روسی گشاید دست تخریب از جفا

بر رواق و گنبد پرنورشاه دین رضا

یک طرف بانی کند قانون شرع مصطفی

از ره شیطان پرستی برخلاف مدعا

این همه صبر تو بر افعال زشت اشقیا

نیست نقصان دال بر حقیقت ایمان توست

ای ولی الله اعظم ای شه مالک رقاب

ای سلیل احمد و ای جانشین بوتراب

نی وجودت کرده حق از کل اشیاء انتخاب

فتنه دجال و شیطان کرده عالم را خراب

دست زن بر تیغ و نه پای سعادت در رکاب

رونق دین بر دم شمشیر خون افشان توست

آرزوی دیدنت دارند جمعی دوستان

گرچه نبود حضرتت را دوستی اندر جهان

گر ترابد دوستانی از چه می‌گشتی نهان

ای صفاتت همچو ذات حضرت باری عیان

لطف عامت فیض بخش دوستان و دشمنان

ماسوالله بر سر خوان کرم مهمان توست

از نخستین خلقت بر اوصیا خاتم شدی

فخر آباء کرام خویش در عالم شدی

وارث هر درد و غم از خلقت آدم شدی

مرجع هرگونه رنج و محنت و ماتم شدی

شد غمت افزون و مادم لحظه کی کمشدی

قلب احبابت گداز ار حزن بی‌پایان تست

«اعن الله جزاک فی المصائب والبلا»

خاصه از جدت حسین و واقعات کربلا

کی فراموشت شود زان خسرو و بی‌اقربا

روز و شب پیوسته داری منبر ماتم بپا

منقب از ندبه‌ات گرد همه ارض و سما

خون فشان چشم فلک از دیده گریان تست

یاد آید چون تو را آن سرو قامت اکبرش

یاد از آن ششماهه طفل شیرخواره اصغرش

یا جدا از تن دو دست یاور آب آور

یا ز تیغ شمر و آن خشکیده کام و حنجرش

یا ز خولی برسنان بنموده راس اطهرش

عرصه ایجاد بیت الحزنی از احزان تست

چون به خاک افتاد از زین جسم پر تاب و تبش

در خیام آمد ز میدان مرکب بی‌صاحبش

الظلیمه الظلیمه صیحه زن ورد لبش

از حرم اهل حرم یک سر بدور مرکبش

حالجو از حال آن مرکب به افغان زینبش

کای فرس حالش عیان از حال جانسوزان تست

سوی میدان شد شتابان زینب زار و حزین

دید با شمشیر بران از جفا شمر لعین

کرده جا بر سینه بی‌کینه سلطان دین

به افغان شد نزد ابن سعد کای کافر ببین

کام عطشان زاده زهرا به زیر تیغ کین

سبط احمد تشنه لب در این زمین مهمان تست

ماند بی‌کس جد پاکت ای ولی کردگار

در زمین کربلا بی‌یاور و بی‌غمگسار

با لب عطشان و کام خشک و قلب داغدار

سر برید از پیکرشک شمر لعین نابکار

نوح سان بنما شهاد در کشتی ماتم قرار

بحر نیکان یک نیمی از دیده گریان توست

آمد اندر قتلگهچون زینب بی‌خانمان

کرد جابر روی نعش شهریار انس و جان

گفت یا رب کن قبول این کشته در خون طپان

سوی جدش کرد رو پس با دو صد آه و فغان

گفت ای جدا گرامی بین ز جور ناکسان

این تن در بحر خون غلطان در غلطان‌تست

دید در خون پیکر اعوان و اخوان یک طرف

غارت اموال یکسو آه طفلان یک طرف

پس نمود از بی‌کسی رو جانب ملک نجف

کای پدر این زمین از جور اعدا وااسف

بین حریم بیی‌کست بهر اسیری بسته صف

این زان موپریشان عترت ویلان توست

در بقیع بنمود رو آنگاه به چشم اشکبار

کرد با مادر خطاب از سوز قلب داغدار

مادرا بین دخترانت بی‌کس و بی‌غمگسار

از گلستان جنان در کربلا پایی گذار

بین زمین گردیده از خون حسینت لاله‌زار

این به خون آغشته پیکرزینت دامان‌تست

ای سلیل طیب پیغمبر(ص) امی نسب

زاده شیر خدا ای شهریار ذوالحسب

از ستم بستند در زنجیر با رنج و تعب

حضرت زین‌العبا را با تن پرتاب و تب

تیغ نصرت برکش و کن روز اعدا را چو شب

رخش همت ای شها امروز زیر ران تست

بهر بی‌یاری جدت ای ولی ذوالجلال

چشم (حاجب) گرید از غم صبح و اشم و ماه و سال

داغ صامت کردهاو را در جهان بشکسته بال

با جناب حاج اسدالله آن نیکو خصال

هر دو را احاجت روا کن حق ذات لایزال

حاجت آنها به دوران بودن از یاران توست

شمارهٔ ۹ - در تاریخ فوت مرحوم صامت از کلام حاجب بروجردی

چون محمدباقر از حکم خداوند حکیم

بر سرش افتاد شوق قرب خلاق رحیم

دید نبود این جهان را جز غم و رنج و تعب

زحمتش بار گران و محنتش دردی الیم

دیده بست از فطرت پست لئیم روزگار

چشم بگشود از پی الطاف و نعمای کریم

تا ندای ارجعی بشنید از پیک اله

رفت در گلزار جهت مرغ روحش چون نسیم

از کمال رغبت و فیض حضور و اوج قرب

از حضیض تن بشد بر شاخه طوبی مقیم

کرد مصف عمر در مدح نبی و آل او

بس در ناسفته سفت از نظم و طبع مستقیم

آسمان چون بی‌عدیلش دید در فضل و کمال

کرد پنهان پیکرش در خاک چون در یتیم

از محرم شانزده بگذشت در یوم خمیس

رفت مهمان شد بخوان جو در زاق قدیم

بهر تاریخ وفاتش خامه (حاجب) نوشت

داد یزدان جای صامت سوی جنات نعیم

شمارهٔ ۱۰ - (همچنین ماده در تاریخ فوت مرحوم صامت از کلام حاجب)

خوشا بر طبع والای محمدباقر صامت

خوشا بر نیکی رای محمدباقر صامت

رقم زد بهر تاریخ وفاتش خامه (حاجب)

جنان گردید ماوای محمدباقر صامت

شمارهٔ ۱۱ - در شکرگذاری از خدمت‌گزاری این کتاب از جنابان حاج اسدالله و حاج سید حسن زید توفیقها

هزار شکر که از لطف حضرت دادار

بگشت نخل امیدم در این جهان پادار

چو کرد صامت از ین وادی فنا رحلت

به قرب خویش خدایش بداد قرب جوار

ز صالحات ریاض الشهاده بنهاده

که مخزنیست پر از در و لولو شهوار

همه ز مدح نبی و علی و اولادش

همه مصائب جانسوز عترت اطهار

ز لوح سینه غلمان بیاض او بهتر

گرفته طره حور از سواد او معیار

خدای خواست که این نسخه منطبع گردد

شوند منتفع از فیض واوصغار و کبار

گزید از اهل صفاهان یکی جوانمردی

بلندهمت و پاک اعتقاد و نیک شعار

گلی بود به حقیقت ز گلستان صفا

که کردن خطه دارالسرور را گلزار

چراغ ضوء وفا در ضمیر او روشن

کمال صدق و صفا در متون او متوار

جهان مجد و محیط سخا وجود و کرم

به عصر خویش چوقا آن معن در گفتار

سمی شیر خداوند حاجی اسدالله

که اوست زبده ابرار و نخبه التّجار

ز دست جودش این فیض عام جاری شد

خدایا جر جمیلیش دهد بروز شمار

نخست خواست یکی از ملازمان درش

کند حقوق نمک بر موالیش اظهار

چو دید فیض بزرگی است بهر مولایش

روای داشت که از وی بماند این آثار

عجب جوان نکواعتقاد و خوش رائیست

به حسن نیت او می‌کند خرد اقراز

صفات او همه مستحسن و پسندیده

خجسته طینت و پاکیزه خوی و خوشرفتار

ز فرط حسن مسمی شده به حاج حسن

ز حسن خلق مزکا برای ز عیب و عوار

برای نشر چنین فیض عام طبع کتاب

نمود سعی فراوان و کوشش بسیار

سبب نمود خدا این وجود را به جهان

به نزد همت والای قدوه الاخیار

دهد خدای جهان در جهان به این دو وجود

دوام دولت و اقبال و عمر و عز و وقار

ز لطف خویش کند هر دو را خدا محشور

به حشر و نشر بحب ولای هشت و چهار

امان دهد ز بلا دوستان ایشان را

عدویشان همه خوار و ذلیل و زار و نزار

بود وظیفه (حاجب) همیشه بگشاید

زبان به ذکر و دعا ال و ماه و لیل و نهار

شمارهٔ ۱۲ - از اشعار مشهور صامت که جدیداً بدست آمده است(در رانده شدن ابلیس از درگاه حضرت احدیت و نزول جبرئیل در گودال قتلگاه)

شنیدستم این قصه معتبر

من از راویان صحیح الخبر

که از دست قدرت چه روز نخست

گل بوالبشر را به تصویر جست

چو تلبیس ابلیس منظور شد

ملایک پی سجده مامور شد

تمامی بدین امر اقرار کرد

جز ابلیس کار سجده انکار کرد

به خود گفت من ز آتشم او ز خاک

گر از سجده‌اش رو بپیچم چه باک

تکبر به سویش چو آورد روی

بشد طوقی از لعنتش در گلوی

چو بر نار نازید او نار شد

به نیران سوزان سزاوار شد

پس از توسن کبر آمد فرود

بگفتا که ای پاک حی و دود

چو میرانیم از درت شرمسار

چه شد مزد طاعاتم ای کردگار

ندا آمد از داور دادخواه

که ای روسیاه آنچه خواهی بخواه

چنین گفت شیطان که ای کردگار

سه مطلب کن از بهر من بخواه

چنین گفت شیطان که ای کردگار

سه مطلب کن از بهر من اختیار

نخست آنکه پاداش این بندگی

به جاوید خواهم ز تو زندگی

دوم آنکه راهم دهی رایگان

تو در عضو عضو همه بندگان

سوم مطلبم ای خدای غفور

بماند به وقتی که باشد ضرور

ندا آمد از حضرت کبریا

که کردیم ما حاجتت را روا

از آن روز رو کرد آن بدگمان

به عالم به گمراهی بندگان

سوم مطلبش شد عیان برملا

همان ظهور عاشورا در کربلا

که فرزند زهرا چو از پشت زین

نگون گشت بی‌کس به روی زمین

غریبانه بر خاک سر بر نهاد

مهیا ز بهر شهادت ستاد

در آن لحظه شیطان نمود این خیال

که گر کشته شد این شه بی‌همال

شفاعت در این کار حاصل شود

همه سعی من هیچ و باطل شود

رهند عاصیان از عذاب و گناه

همین دم بمانم به روی سیاه

کنم حیله خویش در کار او

که شاید ترش سازد از صبر رو

بگفت ای خداوند گار مبین

بود موسم مطلب سومین

سوم مطلبم این بود بی‌حجاب

که آید به اول فلک آفتاب

نماید تمام حرارت عیان

بتابد به جسم حسین آن زمان

چو این آرزو کرد آمد خطاب

به نوعی که می‌خواست شد آفتاب

چنان تافت بر پیکر شاهدین

که شد دود بر آسمان و زمین

عطش گشت غالب چنان بر امام

که کام و زبان شه تشنه کام

ز خشکی شدی چون به هم آشنا

تو گفتی که از چوب خیزد صدا

ز هر زخم وی خون درآمد به جوش

بر آمد ز خیل ملایک خروش

در آن دم ز درگاه رب جلیل

به سوی زمین شد روان جبرئیل

پر خویش را کرد پس سایبان

بدان جسم پر زخم تیر و سنان

شه تشنه لب دیده را کرد باز

به جبریل فرمود با صد نیاز

که ای جبرئیل این پرت بر سرم

حجابی است بین من و دلبرم

مرا روی دل جز به محبوب نیست

در این دم به سر سایه مطلوب نیست

اگر هست منظورت احسان من

برو سایه کن بر جوانان من

برو سایه کن بر علی اکبرم

به طفل صغیرم علی اصغرم

اگر مطلبت هست امداد من

برو سایه افکن به داماد من

که او را دو آتش نموده کباب

یکی داغ حسرت یکی آفتاب

گذر بر سر خسرو ناس کن

دمی سایه بر زخم عباس کن

برو جانب خیمه ای دل غمین

فکن سایه اندر سر عابدین

که از سوز تب العطش می‌کند

به بستر فتاده است و غش می‌کند

چو گردد دم دیگر ای جبرئیل

عیالم در این دشت خوار و ذلیل

نه چادر به سر نی لباسی به تن

تمامی بر همه سر عریان بدن

به هر جا که گردند ایشان مقیم

فکن سایه بر کودکان یتیم

خصوصاً به ویرانه شهر شام

گذر کن در آنجای بی‌سقف و بام

محبت به اطفال داریوش کن

دمی سایه‌شان از پر خویش کن

اگر شعر (صامت) تو را شد قبول

ببر در جنان عرضه کن بر رسول

شمارهٔ ۱۳ - زبان حال حضرت زینب با ذوالجناح

ای ذوالجناح باوفا کو حسین من نور عین من

ای توسن فرخ لقا کو حسین من نور عین من

گو ای براق براق سیر سبط احمد را

ای رفرف صدره مقام کو محمد را

اندر کجا بگذاشتی شاه امجد را

طی کرده رو را تا کجا کو حسین من نور عین من

بردی به ملک لامکان سوی معراجش

بنهاده بر سر کبریا از شرف تاجش

یا برخدنک کوفیان کرده آماجش

احوال او برگو بما کو حسین من نور عین من

ای پیک فرخ پی بگو کو سلیمانم

کاندر ره او مانده است چشم گریانم

بنهاده بی‌‌کس از چه رو در بیابانم

ای هدهد شهر سبا کو حسین من نور عین من

رفت از پی آب حیات خضر راه من

میرسکندر پاسبان پادشاه من

رفت از عطش بر آسمان دود آه من

در این زمین پر بلا کو حسین من نور عین من

جان داده در راه وفا کو خلیل الله

قربانی راه خدا کو ذبیح الله

نار اللهم را برده‌ای سوی قربانگاه

از چه نیامد ازمنا کو حسین من نور عین من

کو باعث ایجاد عالم و آدم

کو موسی عمران کجاست عیسی مریم

هابیل مقتولم چه شد ثانی آدم

کو نوح طوفان عزا کو حسین من نور عین من

گردید زینب واژگون از چه ای توسن

یالت چرا شد غرقه خون بازگو با من

شد راکبت را در کجا ای فرس مسکن

بی‌مونس و بی‌آشنا کو حسین من نور عین من

افکنده صیاد قضا بهر نخجیرت

از بهر صید از بس بتن ناوک تیرت

بنشسته از پا تا بسر تیر و شمشیرت

ای آهوی دشت خطا کو حسین من نور عین من

بردی حسینم را کنون در صف هیجا

ای اسب بی‌صاحب چرا آمدی تنها

دارد سکینه در حرم شور و واویلا

گوید رقیه و ابا کو حسین من نور عین من

گر شمر ببریده سرش می نکن پنهان

لیکن حسینم تشنه رفت جانب میدان

تر شد گلوی خشک او داد آنگه جان

یا تشنه راسش جدا کو حسین من نور عین من

(صامت) بجا نگذاشتی از عزاداری

ملک و ملک را شد ز چشم جوی خوی جاری

الحق نمودی بر حسین در عزا یاری

در لرزه شد ارض و سما کو حسین من نور عین من

صامت بروجردی

افتتاح ریاض الشهاده (دیوان صامت)

قصاید

غزلیات

کتاب الروایات و المصائب

کتاب المراثی و المصائب

اشعار مصیبت

کتاب التضمین و المصائب

کتاب النصایح و التنبیه

کتاب القطعات و النصایح

کتاب المناجات با قاضی الحاجات

کتاب المواد و التاریخ

کتاب نوحه‌های سینه زنی (به اقسام مختلفه و لحنهای متنوع و مخصوصه)

مختصری از اشعار افصح الشعراء (میرزا حاجب بروجردی)