معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ شاهدی

ابراهیم شاهدی دده مغلوی (زاده به سال ۸۷۵ قمری در شهر مغله، درگذشته به سال ۹۵۷ قمری)، ادیب و صوفی عثمانی و شیخ زاویهٔ مولویه بود. پدرش صالح مغلوی در ایران تحصیل کرده بود و به زبان فارسی مسلط بود و هم او به فرزندش فارسی آموخت. آثار شاهدی عبارتند از: «تحفهٔ شاهدی» (لغتنامهٔ منظوم فارسی-ترکی)، «گلشن توحید» (شرح منظوم گزیدهٔ مثنوی مولانا به فارسی)، «گلشن وحدت» (منظومهٔ ترکی متأثر از منطق الطیر عطار و گلشن راز شبستری)، «گلشن اسرار» (شرح منظوم احوال شاهدی و پدرش و همینطور خصوصیات طریقت مولویه به فارسی) و دیوان فارسی و ترکی. دیوان فارسی شاهدی به همت آقای سید محمدرضا شهیم با استفاده از تصحیح دکتر محمدامین احمدپور در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

غزلیات

غزل آغازین - شمارهٔ ۱ : شد خاک راه این سر سودا نوشت ما

شمارهٔ ۲ : ز روی لطف بکن بوسه‌ای حوالۀ ما

شمارهٔ ۳ : پر کن بدور لعل نگارم پیاله را

شمارهٔ ۴ : اگر نه زلف تو میبرد در پناه مرا

شمارهٔ ۵ : جز ناله نیست مونس جان دل ربوده را

شمارهٔ ۶ : به عاشقان خود بنما جمال عالم آرا را

شمارهٔ ۷ : لعل لب تو شفاست ما را

شمارهٔ ۸ : کردی ز غم آباد چو کاشانۀ ما را

شمارهٔ ۹ : باز نما به مطربان نغمۀ جان گداز را

شمارهٔ ۱۰ : هر لحظه سیل دیده به خون می‌کشد مرا

شمارهٔ ۱۱ : کجا شد هودج لیلی که مجنون است از او دل‌ها

شمارهٔ ۱۲ : ای خاک درت سجده‌گه جمله جبین‌ها

شمارهٔ ۱۳ : ای طاق دو ابروی تو محراب جبین‌ها

شمارهٔ ۱۴ : مده هر دم سر آن زلف را تاب

شمارهٔ ۱۵ : خطت را بدایت به غایت خوش است

شمارهٔ ۱۶ : مرا دلیست که در وی بجز محبت نیست

شمارهٔ ۱۷ : وصف کمال حسن تو ورد دوام ماست

شمارهٔ ۱۸ : عشقت چو به قصد عقل و جان رفت

شمارهٔ ۱۹ : کدام سینه که مجروح و دل فگار تو نیست

شمارهٔ ۲۰ : خوشا دلی که به مهر وی و نشانه اوست

شمارهٔ ۲۱ : چو عقد سنبل تو عقده بر جبین انداخت

شمارهٔ ۲۲ : کسی که عشق تو ورزید با فراغ نرفت

شمارهٔ ۲۳ : بسم نبود که زلفت بقصد دین برخاست

شمارهٔ ۲۴ : قدم به پرسش من رنجه کن به رسم عیادت

شمارهٔ ۲۵ : با لعل جان فزای تو آب زلال چیست

شمارهٔ ۲۶ : قدت سرو گفتیم و رویی نداشت

شمارهٔ ۲۷ : امروز ز نو دلبر ما خوی دگر داشت

شمارهٔ ۲۸ : دلم را جز غمت سودی نماندست

شمارهٔ ۲۹ : دل بسی گردید چون زلف تو دلداری نیافت

شمارهٔ ۳۰ : تا به تیغ ستم اندر دل من چاک انداخت

شمارهٔ ۳۱ : از عنبرت غبار چو بر یاسمین نشست

شمارهٔ ۳۲ : چو بر دل لشکر دل از کمین ریخت

شمارهٔ ۳۳ : دلبرا در کشتن ما خود بگویی سود چیست

شمارهٔ ۳۴ : خوش بود که تیرش به دل ما گذری داشت

شمارهٔ ۳۵ : هر سر که بوی سنبل تو در دماغ داشت

شمارهٔ ۳۶ : آنکو دل خود به خار ننهاد

شمارهٔ ۳۷ : جان ز تن رفت و دل اندر عقد گیسویت بماند

شمارهٔ ۳۸ : زلف و رخ تو چون شب مهتاب نماید

شمارهٔ ۳۹ : خوب رویان چو صید عام کنند

شمارهٔ ۴۰ : دانی که جان به فکر لبت در چه حال بود

شمارهٔ ۴۱ : از کمان خانه چو خوبان سحری بگشایند

شمارهٔ ۴۲ : ز زلف تو جان چون شود فارغ آیند

شمارهٔ ۴۳ : دل بی غم تو چرا نشیند

شمارهٔ ۴۴ : دیده از دیدن تو بس نکند

شمارهٔ ۴۵ : با آنکه درین سینه ز زخم تو بسی بود

شمارهٔ ۴۶ : چو جان خیال لبش در درون بگرداند

شمارهٔ ۴۷ : هر لحظه بر دلم ز تو گر صد بلا رسد

شمارهٔ ۴۸ : هرچه آن سرو ناز می‌گوید

شمارهٔ ۴۹ : تیرت ار پیکان خونین از جگر بیرون برد

شمارهٔ ۵۰ : مژه‌اش صف زد و با خنجر و بس تیز آمد

شمارهٔ ۵۱ : جز تحفه جان عاشق درویش ندارد

شمارهٔ ۵۲ : در مجالس گر سخن زان لعل میگون می‌رود

شمارهٔ ۵۳ : تا دل نظری به حال خود کرد

شمارهٔ ۵۴ : بهر خدنگ کز آن یار برگزیده رسد

شمارهٔ ۵۵ : چو دلبران به دل ما سه چیز می‌جویند

شمارهٔ ۵۶ : چون دلبران ز زلف سیه تاب می‌دهند

شمارهٔ ۵۷ : رخش آتشم در درون می‌برد

شمارهٔ ۵۸ : یک ذره بدان دهن که گوید

شمارهٔ ۵۹ : کاری ندارم در جهان جز گریه در کردار خود

شمارهٔ ۶۰ : دلم پیکان او را در جگر دید

شمارهٔ ۶۱ : ترسم آن سرور خوبان ستمش یاد آید

شمارهٔ ۶۲ : عمر بگذشت بدو سال اگر باز آید

شمارهٔ ۶۳ : بر گلت از عرق گلاب افتاد

شمارهٔ ۶۴ : ز بهر تیر تو میلِ (میلم) بهر مغاک برد

شمارهٔ ۶۵ : با سلسلۀ زلفی دل میل بسی دارد

شمارهٔ ۶۶ : با آنکه دل به درد تو بس دردمند بود

شمارهٔ ۶۷ : بجز کوی تو دل منزل نگیرد

شمارهٔ ۶۸ : یار بر من دود دل‌ها می‌کشد

شمارهٔ ۶۹ : درد تو جان من به جز این تن نمی‌کشد

شمارهٔ ۷۰ : امشب دلم به فکر دهان تو تنگ بود

شمارهٔ ۷۱ : هزار شکر که جنت دوام خواهد بود

شمارهٔ ۷۲ : ترک من دیگر به غوغا می‌رود

شمارهٔ ۷۳ : دل دید قدت ز قامت افتاد

شمارهٔ ۷۴ : گرچه دل ز آتش هجران تو داغی دارد

شمارهٔ ۷۵ : مرا گر در نظر گلزار باشد

شمارهٔ ۷۶ : زلف مشکین را چو خوبان بر رخ زیبا نهند

شمارهٔ ۷۷ : میکشد روی دلم هر دم به مهروی دگر

شمارهٔ ۷۸ : دل را چو نیست جز غم تو همدمی دگر

شمارهٔ ۷۹ : جانا ز دل خدنگ جفا را تو باز دار

شمارهٔ ۸۰ : لعلت از کوثر به معنی پاک تر

شمارهٔ ۸۱ : تا خیال قامتت بگذاشت ما را در ضمیر

شمارهٔ ۸۲ - در حاشیه این غزل این دو بیت را که از مولانا دانسته، آورده است: هر که را سینه پر صفا نبود - خرقه پوشیدنش روا نبود، هر که در خرقه ناتمام بود - خرقه بر قد او حرام بود

شمارهٔ ۸۳ : ای دل ز خودی خود جدا باش

شمارهٔ ۸۴ : بنما طلعت موجه خویش

شمارهٔ ۸۵ : خواهم امروز عتابی بکنم با دل خویش

شمارهٔ ۸۶ : مرغ دل راست عزم مسکن خویش

شمارهٔ ۸۷ : مرا خوش است به درد خود و جراحت خویش

شمارهٔ ۸۸ : با نی شکر بگو که ننازد به قند خویش

شمارهٔ ۸۹ : به فکر سر دهانت چو غنچه‌ام دل تنگ

شمارهٔ ۹۰ : دل ز کار و بار عالم سر به سر برکنده‌ام

شمارهٔ ۹۱ : بی تو به گلشنم نکشد دل به باغ هم

شمارهٔ ۹۲ : بی گل روی تو نبود میل سوی گلشنم

شمارهٔ ۹۳ : خونم از مستی طریق عقل را گم می‌کنم

شمارهٔ ۹۴ : بر خاک رهت ما سر تسلیم نهادیم

شمارهٔ ۹۵ : چو روز فرقت آن مه وداع دل کردم

شمارهٔ ۹۶ : آن جان من و روان مردم

شمارهٔ ۹۷ : چو چشم تو من فتنه جویی ندارم

شمارهٔ ۹۸ : چون در صفت آن لب شکر شکن آیم

شمارهٔ ۹۹ : از آن ساعت که روی آن بت پیمان شکن دیدم

شمارهٔ ۱۰۰ : چرا ز درد غم یار خود بغم باشیم

شمارهٔ ۱۰۱ : خواهم که با تو قصه خود در میان نهم

شمارهٔ ۱۰۲ : به عشق آن میان شد مدتی با من سمر بندم

شمارهٔ ۱۰۳ : مرا گر هجر دل بر آتش است و دیده دریا هم

شمارهٔ ۱۰۴ : تا دل به قید زلف دل‌آرام بسته‌ایم

شمارهٔ ۱۰۵ : به پیش عارض او عرض آفتاب مکن

شمارهٔ ۱۰۶ : گویا بگذشتی ز چمن با رخ گلگون

شمارهٔ ۱۰۷ : آمد نگار بر در دل دیده باز کن

شمارهٔ ۱۰۸ : ما را درون پرآتش و غافل نگار از آن

شمارهٔ ۱۰۹ : عمر در صبر شد و وعدۀ دیدار همان

شمارهٔ ۱۱۰ : ای جان فدای جمله به شمشیر جنگ تو

شمارهٔ ۱۱۱ : تا کی کنیم آتش دل را نهان از او

شمارهٔ ۱۱۲ : دل و جگر به غم تو کباب شد هر دو

شمارهٔ ۱۱۳ : جانا به لطف خویش به ما یک سخن بگو

شمارهٔ ۱۱۴ : خوشا شب تا سحر با او نشسته

شمارهٔ ۱۱۵ : ماییم ز عشق مست رفته

شمارهٔ ۱۱۶ : اگر از دهان تو زد لاف پسته

شمارهٔ ۱۱۷ : ای نسیم از دوست اعلامی بده

شمارهٔ ۱۱۸ : خطت طعنه بر مشک و عنبرزده

شمارهٔ ۱۱۹ : تا مردمک دیده من حسن تو دیده

شمارهٔ ۱۲۰ : بگو به یار که کاشانهٔ که می‌پرسی

شمارهٔ ۱۲۱ : دو زلف سرکش دلبند داری

شمارهٔ ۱۲۲ : دلا گر عشق مهروئی نداری

غزل آغازین - شمارهٔ ۱

شد خاک راه این سر سودا نوشت ما

این شد مگر ز روز ازل سرنوشت ما

از کوی دوست ما سوی جنت چرا رویم

رضوان حسد برد ز نعیم و بهشت ما

تخم اَمَل که دل به هوای تو کشته بود

جز دانه‌های اشک نیاید ز کشت ما

ور برده چون محرک جمع صور یکی است

بنگر محرک و منگر خوب و زشت ما

مقصود شاهدی چو تویی هر کجا که هست

دیگر نگفت مسجد ما یا کنشت ما

شمارهٔ ۲

ز روی لطف بکن بوسه‌ای حوالۀ ما

همین بس است ز وجه حسن نوالۀ ما

[ز تیر غمزه خدنگی بکن حوالۀ ما

همین بس است ز خوان کرم نوالۀ ما

چو دور جام وصالش به کام ما نبود

سزد که پر شود از خون دل پیالۀ ما

بخون دیده نوشتیم نامه‌ای بر دوست

بود که دل شودش نرم زین رسالۀ ما

ز بس که شعلۀ آهم همی رود به فلک

ملک به چرخ درآمد ز آه و نالۀ ما

ز شاهدی سخن دلپذیر خواهد ماند

به یادگار همین بس بود سلالۀ ما

شمارهٔ ۳

پر کن بدور لعل نگارم پیاله را

تا بشکنیم توبه هفتاد ساله را

گشتند منفعل گل و سنبل به رنگ و بوی

تا برفکند ماه من از گل کلاله را

دوران دون ببین که چو خواهیم جرعه‌ای

پر میکند ز خون جگر جام لاله را

غیر از صبا چو نامه بری نیست سوی دوست

من هم دهم به باد هوا این رساله را

چون یافت شاهدی ره قانون عشق را

دیگر ز چنگ کی دهد آهنگ ناله را

شمارهٔ ۴

اگر نه زلف تو میبرد در پناه مرا

فریب چشم تو میکشت بی گناه مرا

چه فتنه ها که بر انگیخت خال هندویت

برآتش رخ تو سوخت آن سیاه مرا

گواه سوز درون اشک و چهره زرد است

بود بدرد تو زین گونه صد گواه مرا

بگفتم از ره رندی روم به راه صلاح

چه چاره عشوه ساقی برد ز راه مرا

دمید سبزه چو بر کرد آفتاب رخت

بسوخت بار دگر مهر آن گیاه مرا

چه باک شاهدی از نامه سیاه که هست

عفاف مرحمت دوست عذر خواه مرا

شمارهٔ ۵

جز ناله نیست مونس جان دل ربوده را

شادی بود محال دل غم فزوده را

زاری چه سود شب همه شب بر در حبیب

از گریه نیست فایده بخت غنوده را

از ما صلاح و زهد چه جویی تو ای فقیه

باشد ندم چو تجربه آزموده را

گفتم دلم به فکر دهان تو تنگ شد

گفتا مکن تفکر امر نبوده را

گفتم نهان کنم غم عشقت درون دل

اشکم گشود جمله غم ناگشوده را

با شاهدی مکن سخن از کینه ای رقیب

تا نشنواندت سخن ناشنوده را

شمارهٔ ۶

به عاشقان خود بنما جمال عالم آرا را

که دل پر خون شد از شوق تو مشتاقان شیدا را

توهم ای عقل نامحرم برون شو از سرای دل

که از بهر خیال دوست خالی می کنم جا را

بیا جانا اگر خواهی تماشای لب آبی

نشین بر گوشۀ چشم و ببین این موج دریا را

فضای دلگشا دادند از فیض رخت لیکن

نشین بر دیده گه گاه و ببین سرچشمه ما را

سگ کویش به تنگ آمد ز آه و ناله‌ات هرشب

برو ای شاهدی یک شب ببر زین کوچه غوغا را

شمارهٔ ۷

لعل لب تو شفاست ما را

درد تو همه دواست ما را

تا گشت جدا دلم ز تیغت

هر لحظه غم جداست ما را

دل آینۀ جمال یارست

زین آینه پر صفاست ما را

گفتی بکشم تو را بجایی

این سعد بگو کجاست ما را

گر هست تو را هوای قتلم

با لله که همین هواست ما را

گر خال و خط تو مشک خوانیم

با خط تّو بس خطاست ما را

ای شاهدی از غمش چه نالی

جورش همگی سزاست ما را

شمارهٔ ۸

کردی ز غم آباد چو کاشانۀ ما را

بازآ و ببین مونس هم خانه ما را

مگذار که ویرانه شود از غم هجران

آباد چو کردی دل ویرانه ما را

زلف تو چه حاجت که بیارد همه زنجیر

یک سلسله زان بس دل دیوانه ما را

پروانۀ دل در طلب شمع رخ تست

پروا نکند شمع تو پروانه ما را

ای دیده چو دریا بشدی در بفشاندی

آور بنظر آن در یک دانه ما را

ای شاهدی ار مرد رهی رو به رهی کن

بنگر روش کوشش مردانه ما را

شمارهٔ ۹

باز نما به مطربان نغمۀ جان گداز را

تا بدرند از طرب پردۀ اهل راز را

گر بنشانیم شبی شمع صفت برابرت

پیش رخیت بنگری سوز دل گداز را

خوش بود ای سرور جان ناز تو و نیاز من

ناز بکن تو هر زمان تا نگری نیاز را

گر بنمایی ای صنم سجده گه دو ابرویت

جانب کعبه کی برند اهل نظر نیاز را

شاهدی از هوای جان خاک ره نگار شد

تا که رسد بپای بوس آن شه سرفراز را

شمارهٔ ۱۰

هر لحظه سیل دیده به خون می‌کشد مرا

سودای گیسویت به جنون می‌کشد مرا

گر به وعده‌های دل خلافت کشد رواست

سوی سراب سوز درون می‌کشد مرا

تا عشق در درون دل من قرار یافت

از کارگاه عقل برون می‌کشد مرا

من از کمند زلف تو‌ام بر حذر روان

چشمت به ساحری و فسون می‌کشد مرا

ای شاهدی گذر ز فسون خرد که یار

در حلقه جنون به فنون می‌کشد مرا

شمارهٔ ۱۱

کجا شد هودج لیلی که مجنون است از او دل‌ها

ز سیل اشک عشاقش پر از خون است منزل‌ها

ز عشقت مشکلی گرهست با پیر مغان می‌گو

که اندر شرح این معنی بود حلال مشکل‌ها

بیا گر عاقلی حرص امل را خاک بر سر کن

که قارون با همه گنجش فرورفتند در گل‌ها

صدف‌وار ار دُرَر خواهی فرو شو در تگ دریا

که جز خاشاک نبود حاصلی در دور ساحل‌ها

بیا ای شاهدی و مژده ده پروانه دل را

که امشب مونس جان است شمع جمله محفل‌ها

شمارهٔ ۱۲

ای خاک درت سجده‌گه جمله جبین‌ها

زنار دو گیسوی تو سرفتنه دین‌ها

عشاق تو را طاقت جور و ستمت نیست

گشتند همه خاک درت بگذر از این‌ها

با عاشق خود جور و جفا کمتر از این کن

زیرا که ز خوبان نبود خوب چنین‌ها

بر تربت عشاق گذر کن که برآیند

جان‌ها به تماشای تو از زیر زمین‌ها

فریاد ز ترکان دو چشمت که دمادم

بر خلق کشانید ز هر گوشه کمین‌ها

گفتی کشمت شاهدی یا با غم و یا درد

خود نیست مرا هیچ شک و شبهه درین‌ها

شمارهٔ ۱۳

ای طاق دو ابروی تو محراب جبین‌ها

خاک سر کوی تو به از خلد برین‌ها

گفتی که منم سرور و سرحلقه خوبان

ای شاه کسی نیست شک و شبهه درین‌ها

از شرم لب لعل تو سرچشمه حیوان

اندر ظلمات است نهان زیر زمین‌ها

با زلف و خط و خال و دو چشم و خم و ابرو

حسن تو برانگیخت بسی فتنه براین‌ها

سرها همه شد خاک و تو آشوب جهانی

لطفی کن و بگذر به کرم از سر این‌ها

تا کی بکشم جور و جفاهای رقیبان

برکش ز میان تیغ و خلاصم کن از این‌ها

ای شاهدی ار یار ترا عهد و وفا نیست

خوش باش که این‌ها نبود عادت این‌ها

شمارهٔ ۱۴

مده هر دم سر آن زلف را تاب

مزن دلهای مردم را به قلاب

ز سیل چشم گریانم عجب نیست

زنم بر آتش دل دم بدم آب

خدنگ غمزه‌ات درمان دلهاست

مکن هر لحظه آن هر گوشه برتاب

مران ما را بحرمان از در خویش

مکن با ما سخن دیگر از این باب

دلم از آتش هجران کباب است

از آن می ریزدم از دیده خوناب

نگارا شاهدی گم گشته تست

دل گم گشتگان خویش دریاب

شمارهٔ ۱۵

خطت را بدایت به غایت خوش است

تماشای آن بی نهایت خوش است

به تیری دل بی نوا را بساز

که از پادشاهان عنایت خوش است

ز زلف حبیب و ز جور رقیب

به اصحاب شکر و شکایت خوش است

مکن واعظا شرح جز وصف عشق

که با عاشقان این حکایت خوش است

نه امروز با درد او دل خوشم

جراحات او از بدایت خوش است

چه خوش گفت شستم ز خون تو دست

که قولش به وجه کنایت خوش است

بگو شاهدی یک حدیثی ز عشق

که از قول تو این روایت خوش است

شمارهٔ ۱۶

مرا دلیست که در وی بجز محبت نیست

ز عشق حاصل او غیر درد و محنت نیست

مکن ملامتم ای شیخ از طریقه عشق

که راه عشق برون از ره طریقت نیست

مکن تردد بیهوده در نصیحت ما

که گوش اهل جنون قابل نصیحت نیست

تو زاهدی و منم باده نوش و منت چیست؟

برو برو که بدین کار جای منت نیست

اگر چه شاهدی از اهل ملکت عشق است

ز اهل درد بود اهل جاه و حشمت نیست

شمارهٔ ۱۷

وصف کمال حسن تو ورد دوام ماست

ذکر لب تو لذت شرب مدام ماست

ما خاک کوی دوست به جنت نمی‌دهیم

کوی نگار روضهٔ دارالسلام ماست

ای باد به کوی نگارم گذر کنی

رو با صفا که کعبه و بیت الحرام ماست

در ورطهٔ مشاهده کس چو نیست بار

آن جای حیرتست نه جاه مقام ماست

ای شاهدی ز ما مطلب رنگ و نام

ناموس و ننگ باشد و دیوانه نام ماست

شمارهٔ ۱۸

عشقت چو به قصد عقل و جان رفت

دل هم به غلط در آن میان رفت

دل برد گمان که آن دهان نیست

یک ذره بدید و در گمان رفت

جز حسن تو را چو هست آنی

جان و دل ما به قصد آن رفت

ابری شد و درد و غم ببارید

آهم که ز دل بر آسمان رفت

لعلش طلبید و جان به بوسی

جان گشت روانه و روان رفت

چون شاهدی آن لب و دهان دید

جانش به فدای این و آن رفت

شمارهٔ ۱۹

کدام سینه که مجروح و دل فگار تو نیست

کدام دل که به هر گوشه بی قرار تو نیست

بیادگار تو در دل خدنگ هاست مرا

کشم ز سینه خدنگی که یادگار تو نیست

زدیده سیل دمادم به رخ فشانم از آن

که شویم آن اثری را که از غبار تو نیست

خبر ز جوهر جان کس نمیدهد لیکن

بنزد ما بجز آن لعل آبدار تو نیست

ز بس که زخم تو خوردیم داغ آن برجاست

نماند یک سر مویم که داغ دار تو نیست

منال شاهدی از مفلسی که از غم او

زبحر دیده چه گوهر که در کنار تو نیست

شمارهٔ ۲۰

خوشا دلی که به مهر وی و نشانه اوست

خوشا سری که سرانجامش آستانه اوست

به کشتنم ز چه رو دم به دم بهانه کند

چو کشتنم به حقیقت در آن بهانه اوست

ترا چه زانکه دل از درد و داغ او پرشد

چو درد و داغ هم از او و خانه خانه اوست

چو لاله داغ وی از دل برون نخواهم کرد

که سر ز خاک چو بر دارم آن نشانه اوست

مشام روح باشعار شاهدی تر ساز

که آب روی سخن نظم عاشقانه اوست

شمارهٔ ۲۱

چو عقد سنبل تو عقده بر جبین انداخت

چه عقده ها که از او در دل حزین انداخت

شد از محبت تو خاک سجده گاه ملک

چو سرو قامت تو سایه بر زمین انداخت

رخ تو گاه بگویند ماه و گه خورشید

مرا به مهر رخت شوق آن و این انداخت

ببرد دانش و هوش و خرد ز من زلفت

کنون کرشمه چشمت نظر برین انداخت

گرفت دل ز هوا و نشاند در جگرم

کمان ابروی تو هر چه از کمین انداخت

مکن ملامت احوال شاهدی ای شیخ

فراق یار و غم رویش اندرین انداخت

شمارهٔ ۲۲

کسی که عشق تو ورزید با فراغ نرفت

دلش چو لاله پر از خون و جز بداغ نرفت

چه نافه ها که در آن زلف عنبر افشان نیست

که خاک شد تن و بوی تو از دماغ نرفت

به نور روی تو بگذشت دل از آن خم زلف

چرا که کس به شب تار بی چراغ نرفت

از آن دمی که لبت بوسه داد بر لب جام

صفای لذت آن از دل نفاغ نرفت

چو شاهدی گل رخسار و خط قد تو دید

ز خاک کوی تو دیگر بسوی باغ نرفت

شمارهٔ ۲۳

بسم نبود که زلفت بقصد دین برخاست

سپاه خط تو هم ناگه از کمین برخاست

ز بس که موی میان تو در خیال من است

چو نال شد تن از او ناله حزین برخاست

به اعتدال قد دلربای تو نرسید

اگر چه سرو به صد سال از زمین برخاست

چو گرد ماه ز مشکین کلاله لاله نمود

بنفشه ترش از برگ یاسمین برخاست

ز رشک قد تو رضوان بسوخت طوبی را

چو دید سرو قد تو از زمین برخاست

چو دید بر قد دلبر قبای شاهی را

ز جان شاهدی آواز آفرین برخاست

شمارهٔ ۲۴

قدم به پرسش من رنجه کن به رسم عیادت

که جان نثار قدومت کنم ز روی ارادت

نهاده‌ام سر تسلیم بر ارادت محبوب

که بنده را نبود رسم و راه غیر عبادت

دلا بکوش که خود را کنی نشانه تیرش

که این بود به حقیقت نشان گلیم سعادت

بسوزش دل و خون جگر گواه چه حاجت

سرشک سرخ و رخ زرد بس بود به شهادت

بخون وصل تو آمد چو شاهدی بگدایی

به بوسه ای بنوازش که این بس است زیادت

شمارهٔ ۲۵

با لعل جان فزای تو آب زلال چیست

با آفتاب روی تو مه در کمال چیست

دل تنگ گشته‌ام ز دهانت که هست نیست

ور نیست باز گو که خیال محال چیست

در حسن بی مثال تو حیران شدند خلق

معلوم کس نشد که رخت را مثال چیست

دارم امید وصل ولیکن ز بخت خویش

در حیرتم که عاقبت این مآل چیست

چون نوبهار عمر ندارد بقا بسی

با گل بگو که این همه غنج و دلال چیست

شد شاهدی چو مو بخیال میان تو

معلوم هم نشد که خیال محال چیست

شمارهٔ ۲۶

قدت سرو گفتیم و رویی نداشت

چو زلف تو هم مشک بوئی نداشت

فرات ار چه سیل در سیل بود

چو چشمم بسی جست و جویی نداشت

دل ریش من هر شبی تا سحر

بجز ذکر تو گفت و گویی نداشت

محیط ار چه در خویشتن غرقه بود

چو مژگان من آب رویی نداشت

بحسرت چو شد شاهدی زیر خاک

جز آن خاک کو آرزویی نداشت

شمارهٔ ۲۷

امروز ز نو دلبر ما خوی دگر داشت

ما واله و او روی و نظر سوی دگر داشت

گفتم که کنم نسبت آن زلف به عنبر

آورد صبا نکهت آن بوی دگر داشت

خلق نگران رخ او کشته ز هر سو

وان سرو به هر سو نگری روی دگر داشت

دل زان نکشیدم به سوی حوری و فردوس

کو میل به سوی دگر و کوی دگر داشت

گر شاهدی خسته شود سوی طبیبان

از دوست طمع شربت داروی دگر داشت

شمارهٔ ۲۸

دلم را جز غمت سودی نماندست

در او جز درد موجودی نماندست

ز آهم در دل دلبر اثر نیست

که دل اخگر شد و دودی نماندست

طبیبا ترک درمان کن کزین درد

بکلی روی بهبودی نماندست

ز امر بود و نابودم مترسان

که فکر بود و نابودی نماندست

ز اسباب تنعم شاهدی را

به جز روی زرندودی نماندست

شمارهٔ ۲۹

دل بسی گردید چون زلف تو دلداری نیافت

کو بغیر صید دلها در جهان کاری نیافت

هرکجا عشقت غمی دید اندر این جمعی که کرد

گوییا غیر از دل ما یار غمخواری نیافت

زاهدا زرق ریا در کوچه رندان مپوش

کین متاع آنجا بسی بردند و بازاری نیافت

چون خط و قد و رخت دل در گلستان ارم

سبزه و سرو و گلی و طرف گلزاری نیافت

دل به تنگ آمد ز درمان طبیبان چون کنم

او مگر چون شاهدی در عشق تیماری نیافت

شمارهٔ ۳۰

تا به تیغ ستم اندر دل من چاک انداخت

آه سوزنده من شعله در افلاک انداخت

هر خدنگی که بزد بر دل پر درد مرا

کشته سرو روان سایه براین چاک انداخت

مکشم از جگر خسته من پیکان را

کز سر ناز از آن غمزه بی باک انداخت

خانه مردم چشمم همگی ویران شد

بس که غم سیل در آن خانه غمناک انداخت

شاهدی عقل و خرد را همگی درهم کرد

آتش عشق تو چون شعله در ادراک انداخت

شمارهٔ ۳۱

از عنبرت غبار چو بر یاسمین نشست

شرمنده گشت نافه و در ملک چین نشست

شد خاک راه جمله تنم زان طمع که دید

آمد خدنگ ناز تو و بر زمین نشست

هر ناوکی که بر دلم از غمزه‌ات نشست

از بهر بردن خرد و عقل و دین نشست

درکوی دوست این دل سرگشته صبح و شام

از بهر شام طره و صبح جبین نشست

گفتی که تیغ میکشم و میکشم تو را

بر درگه تو شاهدی از بهر این نشست

شمارهٔ ۳۲

چو بر دل لشکر دل از کمین ریخت

قرار و صبر و هوش از عقل و دین ریخت

چو دیدم غمزه‌اش فتان دین است

بگفتم خون خلقی بر زمین ریخت

چو بر گلبرگ تر زد حلقه سنبل

غبار مشک را بر یاسمین ریخت

ز لعلش آب حیوان زندگی یافت

چو از کوثر درون ماء معین ریخت

دمادم شاهدی بهر نثارش

ز هجر دیده بر در ثمین ریخت

شمارهٔ ۳۳

دلبرا در کشتن ما خود بگویی سود چیست

ور نخواهی کشتن از جور و ستم مقصود چیست

کس نمیپرسد ز احوال درون درد من

هم نمیپرسد یکی کین آه درد آلود چیست

زاهدا تا چند بر افعال ما منکر شوی

چون نمی دانی که اندر کار ما بهبود چیست

آه من میبینی و از سوز دل واقف نه ای

آتشی گر نیست پنهان خود بگو این دود چیست

جان همی کردم نثار اما همی ترسم که یار

گوید ای بیمایه رو این جان غم فرسود چیست

مدتی شد تا ز مژگان خون فشانم دمبدم

او نگفت ای شاهدی زین گریه‌ات مقصود چیست

شمارهٔ ۳۴

خوش بود که تیرش به دل ما گذری داشت

وان چشم هم از غمزه به سویش نظری داشت

آورد صبا وقت سحر مژده دیدار

گویا که دعای سحر ما اثری داشت

بگریست بر احوال درونم همه شب شمع

او هم مگر از سوز دل من خبری داشت

سر در قدم پیر خرابات نهادیم

زان رو که ره خلو تیان درد سری داشت

شد شاهدی اندر ره معشوق روانه

کاین راه بهر مرحله خوف و خطری داشت

شمارهٔ ۳۵

هر سر که بوی سنبل تو در دماغ داشت

از مشک و از شمامه عنبر فراغ داشت

در تن نماند یک سر مو بی نشان تو

هر جا که دیدمش ز خدنگ تو داغ داشت

هر چند بود لاله جگر خون ز درد عشق

لیکن به یاد لعل تو بر کف نفاغ داشت

دوشینه شمع روشنی خود به باد داد

کز روی یار مجلس رندان چراغ داشت

گر شاهدی به باغ نشد زین عجب مدار

کو با خیال حسن تو بس باغ و راغ داشت

شمارهٔ ۳۶

آنکو دل خود به خار ننهاد

گل گل شد و در کنار ننهاد

اشکی که به خاک ره نیامیخت

سر در قدم نگار ننهاد

عقلی که به زیر بار نفس است

از کار نماند بار ننهاد

از کار جهان چو دل بپرداخت

پا در ره کار بار ننهاد

قسام ازل چو کرد قسمت

اندر دل ما قرار ننهاد

تا شاهدی از غم تو برشد

دل بر غم روزگار ننهاد

شمارهٔ ۳۷

جان ز تن رفت و دل اندر عقد گیسویت بماند

شد تنم هم خاک دروی تا ابد بویت بماند

خاک ره گشتم ولی شادم که بعد از سالها

گردی از خاک وجودم بر سر کویت بماند

در دل پر درد خود دیدم که در هرگوشه ای

بس نشان ها از خدنگ چشم جادویت بماند

سالها شستم به خوناب جگر لیکن نرفت

آن غباری را که بر روی دل از خویت بماند

نقش عالم را یکایک شستم از لوح خرد

همچنان در وی خیال قد دلجویت بماند

گر شدی دور از من اما شاهدی را در نظر

سجده گاهی از خیال طاق ابرویت بماند

شمارهٔ ۳۸

زلف و رخ تو چون شب مهتاب نماید

خط بر رخ تو سبزه سیراب نماید

بر روی تو دلها همه شد زار و نگون سار

چون پرتوی قندیل که در آب نماید

گفتم که شبی چشم تو در خواب ببینم

کو بخت که در خواب چنین خواب نماید

دیگر به مساجد نبرد سجده جبینم

ابروی تو گر گوشۀ محراب نماید

گو شاهدی از جمله گدایان در ماست

تا بر همه کس فخر ازاین باب نماید

شمارهٔ ۳۹

خوب رویان چو صید عام کنند

ناوک از غمزه تو دام کنند

آن دو چشمان مست خواب آلود

خواب بر چشم ما حرام کنند

عاشقان میپزند سودایش

دل بسوزند و فکر خام کنند

گر بگویند روی او را ماه

زین سخن ماه را تمام کنند

شاهدی گر طمع به لعل تو کرد

عاشقان زین طمع مدام کنند

شمارهٔ ۴۰

دانی که جان به فکر لبت در چه حال بود

گه غرق آب کوثر و گه در زلال بود

خال سیه ز روی ملاحت بر آن جبین

گویی به بام کعبه معنی بلال بود

با آنکه عقل موی شکافد خرد ندید

در حل مشکلات دهان تو لال بود

در نسبت جمال تو حیران شدند خلق

زیرا که حسن طلعت تو بی مثال بود

با ذره دهان توام حیرتی گذشت

کانجا نه عقل و فهم و خرد ر ا مجال بود

اندر خیال موی میان تو شاهدی

مجنون صفت همیشه خیا لش محال بود

شمارهٔ ۴۱

از کمان خانه چو خوبان سحری بگشایند

خون بس دل که به هر رهگذری بگشایند

خط و خال تو چو از عشق دری بگشایند

ای بسا فتنه که بر هر گذر ی بگشایند

ره خوبان همگی بر گل و بر لاله شود

بس که خون دمبدم از هر جگری بگشایند

سر به پیش افکند از شرم و نهد دیده به خواب

گر سوی نرگس رعنا نظری بگشایند

چشم محبوس مرا طاق به دیدار کجاست

مگر اندر دل پر درد دری بگشایند

خیره سازند نظر را به شعاع خورشید

که ز رخ پرده بری دیده دری بگشایند

شاهدی کن سر خود خاک ره و فارغ شو

ور نه هر لحظه تو ر ا درد سری بگشایند

شمارهٔ ۴۲

ز زلف تو جان چون شود فارغ آیند

که هر رشته‌ای بر رشته‌ای هست پیوند

به تیری ز مژگان نواز این دلم را

از آن چشم سحار این جور تا چند

شکر گر مکرر کند نام خود را

شکر خنده بنما از آن لب به کل قند

گشاد دل از زلف دل بند توست

سپاریم ما هم دل خود به دلبند

مبادا دل از درد داغ تو خالی

کزین درد و داغ‌ست پیوسته خرسند

جنون ورز شاهدی گر عاشقی تو

که دیوانگی نیست کار خردمند

شمارهٔ ۴۳

دل بی غم تو چرا نشیند

جز دل غم تو کجا نشیند

گردی که ز نعل مرکبت خاست

در دیده چو توتیا نشیند

از بهر غبار خاک کویت

دل بر گذری هوا نشیند

سروم چو کنار آب جو دید

بر گوشه چشم ما نشیند

چون درد تو شد دوای دلها

بی درد دلم کجا نشیند

بالای تو چون بلای جان است

بنشین که دمی بلا نشیند

چو سرو تو شاهدی نداری

با عشق بگو ز پا نشیند

شمارهٔ ۴۴

دیده از دیدن تو بس نکند

با لبت دل به جان هوس نکند

گرچه عیسی دمی ولی طالع

یک دمم با تو هم نفس نکند

آنچه با ما رقیب کرد ز جور

غیر سگ با غریب کس نکند

دل بی باک ما در آن خم زلف

تیز تر رفت و رو به پس نکند

آنچه با شاهدی بکرد فراق

سوز آتش به خار و خس نکند

شمارهٔ ۴۵

با آنکه درین سینه ز زخم تو بسی بود

با تیر دگر جان و دلم را هوسی بود

جان و دل و دین جمله به تاراج ببردی

آن رفت که با جان و دلم دست رسی بود

تنها نه من اندر خم زلف تو اسیرم

تا بود در آن دام از این چند بسی بود

جز ناله خیال تو ندید از اثر من

پنداشت ز او از در این خانه کسی بود

در تیر فنا گم شدگان را به خیالت

یا تشنه لبی گوش به بانگ جرسی بود

گرد لب لعل تو دل شاهدی از شوق

چون خال بر آن تنگ شکر یک مگسی بود

شمارهٔ ۴۶

چو جان خیال لبش در درون بگرداند

درون پرده دلم را به خون بگرداند

اگر چه عقل به تدبیر میکشد دل را

فسون چشم تواش با فنون بگرداند

خرد که موی شکافد به فن و دانش و هوش

قضای سابق و تقدیر چون بگرداند

طبیب درد سر خود همی دهد هیهات

که با دوار دماغ این جنون بگرداند

چو شاهدی به رخت عشق از فسانه نباخت

چگونه رخ ز غمت با فسون بگرداند

شمارهٔ ۴۷

هر لحظه بر دلم ز تو گر صد بلا رسد

از هر بلا به درد دلم صد دوا رسد

هر صبح مژده میرسدم با صبا ز یار

خوش وقت آن سحر که خودش با صبا رسد

لرزد همیشه بر تن او پیرهن ز باد

ترسد که بر تنش المی از هوا رسد

گفتی ز تیر غمزه ترا هم رسد نصیب

در حیرتم که کی رسد و بر کجا رسد

گر شاهدی به تیغ جفا کشته شد چه شد

بر تربتش که زجر کنی خون به جا رسد

شمارهٔ ۴۸

هرچه آن سرو ناز می‌گوید

شرح عمر دراز می‌گوید

پیش نازش دل شکسته ما

روز و شب از نیاز می‌گوید

چون حدیث از دهان او گذرد

دل سخن را به راز می‌گوید

حال خود را به شمع پروانه

بس به سوز و گداز می‌گوید

دل به تنگ است از رقیب که او

سخن رفته باز می‌گوید

شاهدی را دلش چو می‌سوزد

سوز با اهل ساز می‌گوید

شمارهٔ ۴۹

تیرت ار پیکان خونین از جگر بیرون برد

جان شیرین تیره رخت از هر گذر بیرون برد

با خیالت جان من در تن بسی دل خوش بود

لیک ترسم سیل اشکش از نظر بیرون برد

می پزم سودای زهد و توبه و آمد بهار

کو می صافی که این سودا ز سر بیرون برد

پرخطر راهست راه عشق و ما بی زاد و آب

سیل اشک ما مگر هم زین خطر بیرون برد

سرخ رو گردد به نزد عاشقانت شاهدی

خون دل را دم به دم از دیده گر بیرون برد

شمارهٔ ۵۰

مژه‌اش صف زد و با خنجر و بس تیز آمد

گوییا در صف عشاق بخون ریز آمد

آمد آن سرو و به گرد گل رویش خط سبز

یاسمین بین که چه خوش غالیه آمیز آمد

فتنه دور قمر آن خط مشکین بس نیست

غمزه‌ات نیز ز هر گوشه به انگیز آمد

خیز ای بلبل وقت سحری ناله به زار

که صبا زان گل خوش بوی سحر خیز آمد

سوی شیراز بشد حافظ و شامی به هرات

شاهدی در طلب شمس به تبریز آمد

شمارهٔ ۵۱

جز تحفه جان عاشق درویش ندارد

جانا بستان زو که از این بیش ندارد

بیگانه شدم از همه خویشان به غم عشق

عاشق به جز از یار کس و خویش ندارد

رو اندش دنیا ز دل خویش برون کن

هر کس که چنین کرد بد اندیش ندارد

در باغ جهان یک گل بی خار ندیدم

وان نوش که دیدست که او نیش ندارد

هر تیر که آن ترک سوی شاهدی انداخت

او را سپری غیر جگر پیش ندارد

شمارهٔ ۵۲

در مجالس گر سخن زان لعل میگون می‌رود

کز چه می‌خندد صراحی از دلش خون می‌رود

زورقی می‌سازم از بحر خیالش دیده را

کیم شب از نوک پیکان نیل و جیحون می‌رود

در شب دیجور زلفش هر که دید آن قرص ماه

گرچه آید با کمال عقل مجنون می‌رود

دل کز آن زلف مسلسل می‌کشد سوی لبت

گوییا افعی گزیدش بهر معجون می‌رود

شاهدی چون بند آن چشمان مست از بی‌خودی

می‌دواند کو به سوی خانه‌اش چون می‌رود

شمارهٔ ۵۳

تا دل نظری به حال خود کرد

جز درد و غم نگار خود کرد

گر خاک سری فدای تو شد

بگذر ز گناهش ار چه بد کرد

گر لعل تو را گزید جانم

بد کرد ولی به جان خود کرد

آن هم ز جنون عاشقی بود

کین دل شده دعوی خرد کرد

افسانه شیخ شاهدی را

در عشق فزودنش مدد کرد

شمارهٔ ۵۴

بهر خدنگ کز آن یار برگزیده رسد

چه خرمی که مر آن بر دل رسیده رسد

به سمع هر که رسد نکته ای ز حسن رخت

سرور و ذوق و صفا بر دلش ندیده رسد

بلا و محنت و دردی که می رسد به درون

ز جان و دل مشمارش که هم زدیده رسد

بسوخت رشته جانم ز سوز رشته چنگ

ببین چه سوز از آن برکسی خمیده رسد

به لطف کوش و کرم ورز زان که ذکر جمیل

به جد و حسن و جمال از ره حمیده رسد

رسید لذت شعر تو شاهدی به مذاق

که لذت دهن از میوه رسیده رسد

شمارهٔ ۵۵

چو دلبران به دل ما سه چیز می‌جویند

به تیغ و ناوک و خنجر ستیز می‌جویند

خطت چو مور گشته به هر بر مر خال

که دانه بر اثر مشک‌بیز می‌جویند

بگو شباب به خون ریز رنگ مشتاقان

هلاک خویش بدان تیغ تیز می‌جویند

خوشا نسیم سحرگه که عاشقان به صبوح

پیام دوست از آن صبح‌خیز می‌جویند

کسان که آرزوی قد دلکشش دارند

چو شاهدی همه تا رستخیز می‌جویند

شمارهٔ ۵۶

چون دلبران ز زلف سیه تاب می‌دهند

دل را نشان ز صورت قلّاب می‌دهند

پیکان به آتش دل من سرخ می‌کنند

چون سرخ شد به خون جگر آب می‌دهند

گویند روی خویش نماییم بتان به خواب

ما را بدین بهانه چه خوش خواب می‌دهند

آن خال‌های سوخته از تابش رخت

بر آتش دو گونهٔ مرا تاب می‌دهند

گه زلف افکنند به رخ گه بر افکنند

ما را فریب در شب مهتاب می‌دهند

گفتند شاهدی ز گدایان این در است

این سلطنت ببین که در این باب می‌دهند

شمارهٔ ۵۷

رخش آتشم در درون می‌برد

دو زلفش ز عقلم برون می‌برد

ندانم چه شد عقل و اندیشه را

که عشقم به سوی جنون می‌برد

دلم را که پر بود از عقل و هوش

دو چشم تواَش با فسون می‌برد

به پابوس تو سرو را آب جوی

به زنجیرها سرنگون می‌برد

اگر شاهدی برد جان از لبت

ز زنجیر زلف تو چون می‌برد

شمارهٔ ۵۸

یک ذره بدان دهن که گوید

وز کتم عدم سخن که گوید

با حسن و رخ و شمیم زلفش

از یوسف و پیرهن که گوید

با قد و رخ بیاض و چشمش

از سرو و گل و سمن که گوید

جایی که رقیب کینه جوید

از دیو و ز اهرمن که گوید

در مجلس عاشقان سرمست

من کیستم و ز من که گوید

اندر چمنی که بگذری تو

از سرو در آن چمن که گوید

چون جان به هوای لعل او رفت

ای شاهدی از بدن که گوید

شمارهٔ ۵۹

کاری ندارم در جهان جز گریه در کردار خود

چون من مبادا هیچ کس درمانده ا ندر کار خود

ای سرو قد سیم تن وی گل رخ نازک بدن

از دوستان بشنو سخن خواری مکن با یار خود

لعل لبت با جان قرین زیر لبت در ثمین

با حسن لطف این چنین ضایع مکن بازار خود

با چهره بهتر از مهی قدت به از سرو سهی

بوسی به جانی می دهی بس خود بکن بازار خود

شد شاهدی چون در فنون در قید زلف تو زبون

بگذار کز سوز درون گرید به حال زار خود

شمارهٔ ۶۰

دلم پیکان او را در جگر دید

ز غمزه کار خود زیر و زبر دید

به تیر غمزه‌اش دل چشم میداشت

بحمد الله که آخر در نظر دید

ز چشمش نرگس ار زد لاف مستی

مگر آن مست را او بی خبر دید

از آن عاقل نیامد در ره عشق

که این ره را سراسر پر خطر دید

چو با عقل و خرد کاری نشد راست

به راه عشق دل کاری دگر دید

مکن عیب ار شود دیوانه عاشق

جنون را در ره عشق او هنر دید

ز دنیا شاهدی یکسر گذر کرد

چو اسبابش سراسر بر گذر دید

شمارهٔ ۶۱

ترسم آن سرور خوبان ستمش یاد آید

تاج بر سر نهد و بر سر بیداد آید

سوزد از آتش دل خار و خس راه ترا

عاشق از جانب کوی تو به فریاد آید

گرچه دل رفت به کوی تو و بس غمگین بود

هست امیدم که ز لطف تو بسی شاد آید

همه خوبان جهان منت مشاطه کنند

دلبر ماست که با حسن خداداد آید

مژده وصل دهد هر سحرم باد صبا

چون غباری بود آن وعده که با باد آید

در مقامی که بود عشق چو طفلیست خرد

کو به تعلیم ادب جانب استاد آید

شاهدی را هوس درد و غم عشق نماند

اگر این بار ز بند غمش آزاد آید

شمارهٔ ۶۲

عمر بگذشت بدو سال اگر باز آید

دل گم گشته در آن زلف دگر باز آید

دل و جان را بفرستیم به استقبالش

چون مه چارده ما ز سفر باز آید

دیده روشن شود از رایحه پیرهنش

گر از آن یوسف گم گشته خبر باز آید

چه شود گر ز غبار قدمش هر سحری

با صبا کحل جلایی به نظر باز آید

بود در دام سر زلف تو مرغ دل من

غمزه‌ات نیز به خونریز جگر باز آید

بگذرم از دل و جان و بنهم بر گذرش

گر خدنگ تو از این راه گذر باز آید

عمر دیگر ز نوش باز به تن باز آید

شاهدی را اگر آن عمر بسر باز آید

شمارهٔ ۶۳

بر گلت از عرق گلاب افتاد

چون خیال قدت در آب افتاد

شد پریشان چو زلف مشکینت

ابر بر روی آفتاب افتاد

بر خیالت چو خیمه زد دل من

رشته جان بر او طناب افتاد

سرو شد سرنگون به پابوست

چون خیال قدت در آب افتاد

دل به جوش آمد از حرارت می

رفت و در خیمه حباب افتاد

اشک گلگون من ز گرم روی

به سر از غایت شتاب افتاد

شاهدی را مدام در تو بود

چون لبت دید در شراب افتاد

شمارهٔ ۶۴

ز بهر تیر تو میلِ (میلم) بهر مغاک برد

شدیم خاک که میلش مگر به خاک برد

ز بهر دوختن چاک سینه مژگانت

گذر ز سینۀ مجروح چاک چاک برد

ز لعل نوش تو دل خواست شربت عنّاب

گر ردِ می بر این جان دردناک برد

برای شستن دل از غم جهان یک سر

کجاست می که به یک جرعه ایش پاک برد

بشست شاهدی از دل غم خمار به آب

نبرد گر ببرد نیز آب ناک برد

شمارهٔ ۶۵

با سلسلۀ زلفی دل میل بسی دارد

در قید جنون او را سودای کسی دارد

ای شیخ مکن عیبم از عشق پریرویان

هر کس به هوای خود میل و هوسی دارد

بر نالۀ من هر شب نالید سگ کویش

چون من که در این عالم فریاد رسی دارد

گویند نشان درد اشک است و رخ گلگون

بیچاره هم از لطفش زین گونه بسی دارد

جان میطلبد آن یار از شاهدی بی جان

از وی نبود تقصیر گر دست رسی دارد

شمارهٔ ۶۶

با آنکه دل به درد تو بس دردمند بود

جز درد چارۀ دگرش ناپسند بود

گر دست ما ز دامن وصل تو کوته است

اندر هوای قد تو همت بلند بود

پیش قد تو سرو تمایل زیاد کرد

بادش فکند باز که بس خود پسند بود

آن دانه های خال سیه بر رخت مگر

از بهر چشم زخم بر آتش سپند بود

از قید زلف دلکش تو کس نبرد جان

زیرا که مو به مو همه قید و کمند بود

از بس که شاهدی ز می عشق بود مست

عمر عزیز رفت ندانست که چند بود

شمارهٔ ۶۷

بجز کوی تو دل منزل نگیرد

که آنجا هیچکس را دل نگیرد

شب از افغان من خاطر مرنجان

که بر دیوانگان عاقل نگیرد

به تعجیل ار گذشت آن عمر غم نیست

که عاقل راه مستعجل نگیرد

بکش ما را به ناز و دل قوی دار

که عاشق دست از قاتل نگیرد

دل اندر زلف او لرزد از آن چشم

که شب دزدی ، غنی غافل نگیرد

کجا گیری به کف جامی چو لاله

گرت ایام پا در گل نگیرد

گذر ای شاهدی از عقل وز عشق

که عاقل این ره مشکل نگیرد

شمارهٔ ۶۸

یار بر من دود دل‌ها می‌کشد

لشکری از فتنه بر ما می‌کشد

کرده است از زلف بس قلاب‌ها

تا دل خلقی به هرجا می‌کشد

نوش دارویی ز لعلش خواست دل

زانکه زلف او به سودا می‌کشد

ای بسا سرها که سازد پایمال

طرهٔ مشکین که در پا می‌کشد

دست قدرت کرد ماه عارضش

خط مشکین را چه زیبا می‌کشد

شاهدی چون یاد می‌آرد لبش

میل جان او به صهبا می‌کشد

شمارهٔ ۶۹

درد تو جان من به جز این تن نمی‌کشد

این بخیه غیر رشته و سوزن نمی‌کشد

دل را اگر چه نزد رقیبان بود دوا

سازد به درد و منت دشمن نمی‌کشد

بی‌سرو قد و سبزه خط و گل رخت

دل سوی باغ روضهٔ رضوان نمی‌کشد

روی تو آفتاب و به هرجا کشید تیغ

من سوختم ز حسرت و بر من نمی‌کشد

تا شاهدی به دیدهٔ دل دید روی یار

منت دگر ز دیدهٔ روشن نمی‌کشد

شمارهٔ ۷۰

امشب دلم به فکر دهان تو تنگ بود

وز صبح با خیال خودم تیر جنگ بود

از ناله‌ام نوا به دل عاشقان رسید

قانون عشق چون دل ما را به چنگ بود

بر جان و دل چو لشکر حسن تو تاختند

اول کسی که بر دل ما زد خدنگ بود

از سوز نغمه رشتهٔ جان مرا بسوخت

پیر سخن که ورا نام جنگ بود

در حیرتم که جام ز جاجی به جرعه ای

در هم شکست توبه ما کو چو سنگ بود

شد شاهدی ز خون جگر سرخ روئیی

عاشق همیشه از جگر خود به رنگ بود

شمارهٔ ۷۱

هزار شکر که جنت دوام خواهد بود

محبت تو مرا مستدام خواهد بود

به ناز و نعمت فر دوس کی گشاید دل

مرا که کوی تو دا یم مقام خواهد بود

خیال لعل تو دایم چو راحت دل ماست

بدین خیال چه عیش مدام خواهد بود

به تیر غمزه اگر بر دلم نظر فکنی

همیشه کار دلم بی نظام خواهد بود

گزید شاهدی از هر دو کوی عشق ترا

که غیر عشق بر دل حرام خواهد بود

شمارهٔ ۷۲

ترک من دیگر به غوغا می‌رود

تا کدامین دل به یغما می‌رود

ای بسا دل را که زلفش می‌کشد

در رکاب او به هرجا می‌رود

هاله‌ای بر دور ماه از خط کشید

بس که گردش دود دل‌ها می‌رود

گرچه بالایش بلای جان بود

کار ما از وی به بالا می‌رود

شاهدی را گر بکشتن می‌رود

فرصتش بادا خوشی‌ها می‌رود

شمارهٔ ۷۳

دل دید قدت ز قامت افتاد

در واقعۀ قیامت افتاد

جان رفت که دل رهاند از عشق

خود نیز در این ملامت افتاد

هر کو به سلام عشق آمد

آنجا ز رهی سلامت افتاد

وان کو نکشید جام عشقت

آخر به رهی ندامت افتاد

هر کس که بداد دین به دنیا

سودش همگی غرامت افتاد

در عشق تو شاهدی در افتاد

یارب که بدین ملامت افتاد

شمارهٔ ۷۴

گرچه دل ز آتش هجران تو داغی دارد

باز حال رخت از لاله فراغی دارد

همه شب شمع رخت روشنی دیده ماست

ای خوش آن کس که چنین چشم و چراغی دارد

ما و کوی تو و صوفی و بهشت و رضوان

هر کسی در خور خود میل به باغی دارد

پای در گل بودش یا بودش جان در تن

هر که چون لاله ز سودای تو داغی دارد

شاهدی چون به سخن بلبل باغ ارم است

کی کند گوش به فریاد که زاغی دارد

شمارهٔ ۷۵

مرا گر در نظر گلزار باشد

دلم بر روی آن گل زار باشد

من و انکار می در موسم گل

درین کارم بسی انکار باشد

به غیر از صبر نبود چاره او

که از عشقش دل بیمار باشد

جگر باید سپر کردن به تیرش

که عاشق باید و دلدار باشد

چه شد گر شاهدی مرد از غم عشق

همیشه عشق را این کار باشد

شمارهٔ ۷۶

زلف مشکین را چو خوبان بر رخ زیبا نهند

نعل بر آتش ز بهر بردن دلها نهند

هر خدنگی کافکنند از تیر مژگان بر جگر

مرهمی دیگر ز درد و داغ بر بالا نهند

وصف حسن دوست پیش جاهلان کج نظر

وسمه ای باشد که بر ابروی نابینا نهند

عاشقان را جا نشان یابند از پای سگش

بگذرند از عقل و هوش و سر به جای پا نهند

گر بچین آرد شمیم چین زلفش را نسیم

آهوان چین ز خجلت روی در صحرا نهند

شاهدی را خوب رویان میکشند از سوز هجر

بعد از آنش منتی هم بر دل شیدا نهند

شمارهٔ ۷۷

میکشد روی دلم هر دم به مهروی دگر

چون کنم با یک دلی هر گوشه دلجوی دگر

عهد کردم با خدای خود که جز ابروی دوست

سجده گاه خود نسازم طاق ابروی دگر

شد مشام جان معطر از شمیم روی دوست

ای صبا بهر خدا از طره‌اش بوی دگر

یک سر مو از دهانش چونکه معلومم نشد

با میانش هم خیالی بستم از موی دگر

میبرد دلهای مردم را به سحر آن چشم مست

چون لبت او در همه آفاق دلجوی دگر

شاهدی را منزل جانش بود کوی نگار

دل فرود آید ورا یک لحظه در کوی دگر

شمارهٔ ۷۸

دل را چو نیست جز غم تو همدمی دگر

بادا فزون بهر غم از آن در غمی دگر

تیغت کجاست کین نفسی کو ز عمر ماند

با او به شوق او برآرم دمی دگر

زاهد مخوان به سوی بهشتم که کوی دوست

این بقعه‌ام به است ز صد عالمی دگر

درد مرا به غیر وصالش چو چاره نیست

ضایع مکن طبیب تو هم مرهمی دگر

بحر محیط آتش دل را نمی کشد

ای شاهدی ز دیده چو جوئی نمی دگر

شمارهٔ ۷۹

جانا ز دل خدنگ جفا را تو باز دار

بر روی عاشقان در الطاف باز دار

امشب خیال آن شه خوبان ندیم ماست

ای دل در سرور رقیبان فراز دار

چون شمع پیش روی تو کردم وجود خویش

یک ره نظر به سوی دل جان گداز دار

تا چند صوفیا ز هیاهوی بی اصول

یک چند نیز گوش به قانون ساز دار

ای شاهدی ز نازش دلبر مشو ملول

گر ناز می کند حبیب تو رو به نیاز دار

شمارهٔ ۸۰

لعلت از کوثر به معنی پاک تر

دل ز کوهست فی المثل بی باک تر

چشم تو صد دل ربود از یک نظر

وین کسی دیدست از او چالاک تر

گر تو ر ا بس عاشق غمناک هست

در همه نبود ز من غمناک تر

خاک پایت چون به معنی توتیاست

دیده ما باد از او بر خاک تر

چاک شد بس پیرهن در حسرتت

شاهدی را جبه جان چاک تر

شمارهٔ ۸۱

تا خیال قامتت بگذاشت ما را در ضمیر

با علو همت قد تو طوبی در قصیر

من نه تنها بسته زنجیر زلفین توام

بسته ای بر هر سر مویی چو من چندین اسیر

ما فقیرانیم بر درگاهت ای شاه کرم

از کمال لطف خود گه گه نظر کن بر فقیر

گرچه داری تو فراغت از دل پردرد ما

هست دل را مرهم تیر تو فردا ناگزیر

شاهدی تا کی زند این طبل پنهان در غمت

طشت من افتاد از بام و برآوردم نفیر

شمارهٔ ۸۲ - در حاشیه این غزل این دو بیت را که از مولانا دانسته، آورده است: هر که را سینه پر صفا نبود - خرقه پوشیدنش روا نبود، هر که در خرقه ناتمام بود - خرقه بر قد او حرام بود

مرا درد تو در جان حزین بس

ز درمانهای دل ما را همین بس

به رضوان را بگو جنت ببندد

سر کوی توام خلد برین بس

پری را گو که با ما ناز مفروش

جهان را ناز این یک نازنین بس

بده آهوی چین را سیر صحرا

ز چین زلف او بویی چنین بس

ز بهر روشنائی شب و روز

رخش خورشید و ماهش آن جبین بس

مرو ای شاهدی دیگر به گلشن

خطش ریحان و رویش یاسمین بس

شمارهٔ ۸۳

ای دل ز خودی خود جدا باش

بگذر ز خودی و با خدا باش

بیگانه شو از هوا و هستی

با دلبر خویش آشنا باش

خونین جگرم ز درد هجران

واقف ز درون درد ما باش

ای صوفی اگر ز درد صافی

در کش می صاف و در صفا باش

ای شاهدی ار تو عقل داری

دیوانه شو و ز غم جدا باش

شمارهٔ ۸۴

بنما طلعت موجه خویش

تا بگیرند دلبران ره خویش

بهر تو غیر جان نثارم نیست

چون کنم من زدست کوته خویش

شب هجران من شود روشن

گر نمایی تو رو چون مه خویش

نیست ما را ز خرمن حسنت

حاصلی غیر روی چون که خویش

شاهدی را بناوک هجران (مژگان)

بنوازش ز لطف گه گه خویش

شمارهٔ ۸۵

خواهم امروز عتابی بکنم با دل خویش

کز چه رو سعی کند در غم بی حاصل خویش

اگر آن سرو ببیند قد خود ر ا در آب

قدر ما را بشناسد چو شود مایل خویش

گفتم از زلف تو دل چون برهانم به شگفت

با که گویم بجز از یار من این مشکل خویش

عهد کردم که دگر بار دل غم نکشم

اگر این بار برم باز به سر منزل خویش

در میان سوی تیغش چه در آیی ای دل

گوشه ای گیر سر و جان من و قاتل خویش

شاهدی ای شه خوبان چو گدای در تست

لطف فرما و بدست آر دل سایل خویش

شمارهٔ ۸۶

مرغ دل راست عزم مسکن خویش

خاطرش می کشد به گلشن خویش

چند باشد درین قفس محبوس

نیست جایش بجز نشیمن خویش

جان من چون لب تویاد آرم

پر کنم من ز لعل دامن خویش

گر نه فکر تو قصد جان من است

چیست مو جب به لب گزیدن خویش

شمع روی تو نور دیده ماست

رد مکن دیده را ز دیدن خویش

لب شیرین چو کام خسرو شد

ماند فرهاد و کوه کندن خویش

تیغ برکش بکش مرا و مپرس

گنه شاهدی به گردن خویش

شمارهٔ ۸۷

مرا خوش است به درد خود و جراحت خویش

رو ای طبیب رها کن مرا به لذت خویش

چو در زمانه رفیق شفیق ممتنعست

کشیم گنج قناعت به کنج عذلت خویش

نعیم دهر به یک منتی نمی ارزد

خوش است نان ز بازو و بار منت خویش

مرا ز روز ازل درد و عشق شد قسمت

خوشا تلذذ ریزا به قسمت خویش

نعیم عشق تو را شاهدی میسر شد

بساز با غم هجران و شکر نعمت خویش

شمارهٔ ۸۸

با نی شکر بگو که ننازد به قند خویش

گر بایدش لب تو بر آید ز بند خویش

ما را به درد ما بگذار ای طبیب درد

خوش خاطریم ما ز دل دردمند خویش

زاهد تو راست سایه طوبی و باغ خلد

ما و کنار آبی و سرو بلند خویش

دل را خلاص نیست ز زنجیر زلف تو

آه ار کنی به گردن جان هم کمند خویش

شد خاک راه تو سر پر شوق شاهدی

گه گه بتاز بر سر خاکش سمند خویش

شمارهٔ ۸۹

به فکر سر دهانت چو غنچه‌ام دل تنگ

گشاد کار بجویم از آن لب گل رنگ

ز قیل و قال مدارس چو پرده ای نگشود

شنو حکایت سوز درون ز رشته چنگ

صفای کعبه مقصود چون توانم یافت

به راه درد به بار گران و مرکب لنگ

چگونه جان ببرد شاهدی از این گرداب

دلش چو ماهی و عشق تو در پیش چو نهنگ

شمارهٔ ۹۰

دل ز کار و بار عالم سر به سر برکنده‌ام

می‌کشم بار غمت از جان و دل تا زنده‌ام

گرچه می گردد صراحی دم به دم بر جان من

چون قدح خونم خورد آن لعل من در خنده‌ام

نی شکر اشکسته شد آنگه ز لعلت کام یافت

زین سبب اِشکَستِگان را از دل و جان بنده‌ام

سرو را نسبت به قدش کرده‌ام از راستی

از قدش با همت کوتاه خود شرمنده‌ام

چشم خواب‌آلود از سر گفته‌ام نرگس ولیک

همچو او من هم ز خجلت سر به پیش افکنده‌ام

تا شعاع آفتاب طلعتش بر من بتافت

در [ میان ] از تاب خورشید رخش تابنده‌ام

شاهدی تا واصله وصل تو بر جان وصل کرد

خلعت شاهان ندارد قدر پیش جنده‌ام

شمارهٔ ۹۱

بی تو به گلشنم نکشد دل به باغ هم

با تو به درد خوش بردم دل به داغ هم

جایی که آفتاب رخت نور گسترد

آنجا چه جای شمع و چه جای چراغ هم

با قامت چو سرو تو و سبزه خطت

ما را چه حاجت است به باغ و به راغ هم

آورد بویی از خم زلفت نسیم صبح

شد خانه‌ام ز مشک معطر دماغ هم

ای شاهدی نه عاشق گل بلبل است و بس

بشنو حدیث عشق ز قمری و زاغ هم

شمارهٔ ۹۲

بی گل روی تو نبود میل سوی گلشنم

بی لبت هم جان شیرین را نمی خواهد تنم

تا مگر بر دامنت افتد ز خونم قطره ای

در فراق جان شیرین دست و پایی می زنم

ای مراد دل رقیبانت به خونم تشنه اند

لطف باشد گر نیندازی به کام دشمنم

گوییا ما را ز آب تیغ تو روزی نبود

ور نه از لطف تو تقصیرت نشد در کشتنم

شاهدی را جان همی سوزد ز فرط اشتیاق

باورش گر نیست بنگر شعله در پیراهنم

شمارهٔ ۹۳

خونم از مستی طریق عقل را گم می‌کنم

می‌کشم خون صراحی روی در خم می‌کنم

با سگان کوی تو من بعد خواهم یار شد

عقل بی‌آرام پیش خود به مردم می‌کنم

بس که می‌پاشم به هرسو کوکب اشک از دو چشم

هر شبی روی زمین را پر ز انجم می‌کنم

گر بود صد چشم و گریه بر گناهم کم بود

چیست این غفلت که هردم من تبسم می‌کنم

شاهدی در عقد زلفش رشته جان را ببند

ورنه در هر تار او سررشته را گم می‌کنم

شمارهٔ ۹۴

بر خاک رهت ما سر تسلیم نهادیم

در عشق قدم از ره تعلیم نهادیم

در اوج شرف راست چو شکل الف آمد

از قد تو شکلی که به تقویم نهادیم

در عشق تو ما از سر و جان جمله گذشتیم

سر در ره عشق تو نه از بیم نهادیم

زاهد به ره زهد کشد دل به خرابات

ما از دل خود زهد به یک نیم نهادیم

جز دفتر حسن تو نخوانیم بر استاد

تا رو به ره مکتب تعلیم نهادیم

با شاهدی استاد ازل گفت که خوش باش

ارزاق خلایق چو بتقسیم نهادیم

شمارهٔ ۹۵

چو روز فرقت آن مه وداع دل کردم

نماند صبرم و جان هم ز پی گسل کردم

برای ساختن هانه بهر سکانش

تمام خاک رهش را به آب گل کردم

گسست رشته جانم چو از کشاکش عشق

به عقد زلف تو آن رشته مشتغل کردم

ز سرخ رویی اگر لاله دم زدی در باغ

به خون دیده ز روی تواش خجل کردم

هلاک شاهدی ای جان مکن به تیغ جفا

بکش به خنجر مژگان که من بحل کردم

شمارهٔ ۹۶

آن جان من و روان مردم

خون کرد روان ز جان مردم

چشم سیهش ز عین مستی

شد فتنه خاندان مردم

ذکر لب لعل شکرینش

شیرین شده بر زبان مردم

پیوسته خیال خال خطش

در دیده خون فشان مردم

ای شاهدی ار تو چشم داری

در دیده بجو نشان مردم

شمارهٔ ۹۷

چو چشم تو من فتنه جویی ندارم

چو زلف تو آشفته خویی ندارم

چنان کرد عشقت مرا پیش مردم

که جز اشک خود آب رویی ندارم

ز اشکم به هر سو روان گشته جویی

جز آن سرو قد جست و جویی ندارم

ز سودای زلف تو دیوانه گشتم

جز آن زلف پروای مویی ندارم

بکش شاهدی را به زخمی به تیغت

که من غیر از این آرزویی ندارم

شمارهٔ ۹۸

چون در صفت آن لب شکر شکن آیم

با معنی بس نازک و شیرین سخن آیم

با سرو و صنوبر نشود ملتفتم دل

بی قامت رعنای تو گر در چمن آیم

طوطی صفتم روی در آئینه به پیش آر

تا صورت خود بینم و اندر سخن آیم

چون غنچه به فکر دهنت پیرهن از شوق

صد پاره کنم تیر ز دل خونین بدن آیم

از باغ جمال تو عجب نیست اگر من

با سرو و گل و سنبل و با یاسمن آیم

فکرم به خیالات میان تو چو تنگ است

با تنگ ولی هم به خیال دهن آیم

ای شاهدی از محنت غربت گله تا چند

کو زاد ره و راحله تا با وطن آیم

شمارهٔ ۹۹

از آن ساعت که روی آن بت پیمان شکن دیدم

نبیند هیچ کس از درد و داغش آنچه من دیدم

ز لعلش خاتم پرسم بگفتا جان بدل باید

بدادم جان و لعلش را به کام خویشتن دیدم

ز برگ یاسمن گفتم شود پیراهن او را

ولی از برگ گل نازک تر آن مه را بدن دیدم

نماندم صبر در هجران و آتش شعله زد در دل

در آن جز چاره کار خود اندر سوختن دیدم

زدرد عشق او گر شاهدی را چهره چون زر شد

بحمدالله که این زردی بر آن سیم تن دیدم

شمارهٔ ۱۰۰

چرا ز درد غم یار خود بغم باشیم

خوشا دمی که به درد و غمش به هم باشیم

به تاج و تخت شهان سر فرو نمی آریم

اگر چه از سگ کویش به قدر کم باشیم

به مال و جاه جهان نیست احتشام ولیک

گدای کوی تو باشیم محتشم باشیم

نهاده ایم به راحت همیشه چشم امید

قدم به دیده ما نه که در قدم باشیم

چو شاهدی به در دوست می بریم نیاز

امید هست کزین باب محترم باشیم

شمارهٔ ۱۰۱

خواهم که با تو قصه خود در میان نهم

چون بینمت ز شوق گره بر زبان نهم

بر لوح جان نماند گمان و خیال و وهم

از بس که داغ درد تو بر لوح جان نهم

دارم هوای آنکه شوم خاک پای تو

من کز شرف قدم به سر فرقدان نهم

نقش دهان تنگ تو چون آیدم به دل

مهر نگین ختم سلیمان بدان نهم

گر پسته دم زند ز دهان تو باک نیست

مغزش کنم ز غیرت و اندر دهان نهم

جانا بگو که شاهدی از خادمان ماست

کآیم رخ نیاز بر آن خاندان نهم

شمارهٔ ۱۰۲

به عشق آن میان شد مدتی با من سمر بندم

همی خواهم که من با کاکلش سودا به سر بندم

به زنجیر سر زلفش دلم در قید محکم بود

فروزان کاکلش بر سر بهر سو بند بر بندم

دلم بگرفت در غربت کجایی ساربان آخر

کزین دهر خراب آباد رخت خویش بربندم

چو از خلق جهانم می رسد محنت به هر جایی

به کنج عزلتی بنشینم و بر خلق در بندم

چو از روز ازل با یار ما ر ا عهد محکم بود

بگو ای شاهدی من دل به دلدار دگر بر بندم

شمارهٔ ۱۰۳

مرا گر هجر دل بر آتش است و دیده دریا هم

کجا دل می کشد با باغ و با گل گشت و صحرا هم

سگانت را به روزعرض هر یک را نهی کامی

چه شد گر یاد آری در میان مردم از ما هم

مرا یک روز خالی نیست از دردت دلم یکدم

نمی خواهم که بی درد تو باشم روز فردا هم

به تشریف شهادت چون رسانی جان مشتاقان

بدین دولت مزین ساز از تیغ تو ما ر ا هم

بگو تا چون ننالد شاهدی تا صبح دم هر شب

که نبود مونسش غیر از غم و درد و بلا با هم

شمارهٔ ۱۰۴

تا دل به قید زلف دل‌آرام بسته‌ایم

بر دیده خواب و بر جگر آرام بسته‌ایم

سودای یار در سر و سر در کمند زلف

این عقده بین که ما به سرانجام بسته‌ایم

ما از مقام صدق سر کویش از صفا

با اشک غسل کرده و احرام بسته‌ایم

سودای وصل او که به دیگ دماغ ماست

در پختنش بسی طمع خام بسته‌ایم

کس در بلا به کام دل خویشتن نرفت

ما دل به درد و داغ به ناکام بسته‌ایم

ای شاهدی ز دام دو زلفش مجو خلاص

تا انتهای عمر در این دام بسته‌ایم

شمارهٔ ۱۰۵

به پیش عارض او عرض آفتاب مکن

که آفتاب از او ذره ایست بی سر و بن

محبت من و دلدار سابق از ازل است

از آن زمان که قلم رفت بر صحیفه کن

به فکر آن دهن اندیشه کرده عقل بسی

نیافت در ره این نکته هیچ جای سخن

شراب کهنه بده ساقیا که هست لطیف

به نوبهار گل تازه و شراب کهن

چو شاهدی ز ره زهد و توبه باز آمد

به رغم مدعیان ساقیا قدح پرکن

شمارهٔ ۱۰۶

گویا بگذشتی ز چمن با رخ گلگون

کز گونه تو لاله خجل گشت و دگرگون

زنجیر بود چاره دیوانه ولیکن

ماییم که گشتیم به زنجیر تو مجنون

خطت سپه زنگ چو می برد سوی روم

بر جان من سوخته آورد شبیخون

گفتم که بپوشم مگر این سوز درون را

با آه چه گویم که زند شعله به بیرون

این زرد رخ شاهدی داغ دل ما بود

هم سرخ شد ای شاهدی از دیده پرخون

شمارهٔ ۱۰۷

آمد نگار بر در دل دیده باز کن

بنشین به عیش و در ز رقیبان فراز کن

با یار نازنین چو بیابی مقام امن

چندانکه ناز بیش کند تو نیاز کن

مطرب بیا که یار ندیم است و گل ببار

آهنگ عاشقانه در این پرده ساز کن

از سیر آن دهن که نیاید سخن چه سود

ای دل که گفت با تو که افشای راز کن

جانا چو عفو می کنی از جرم ما بگیر

ور می کشی به جانب ما دیده باز کن

ای شاهدی مراد دل از هیچ کس مجوی

روی نیاز را به در بی نیاز کن

شمارهٔ ۱۰۸

ما را درون پرآتش و غافل نگار از آن

لعلش شراب کوثر و ما را خمار از آن

گفتم به طول عمر شود کارم از تو راست

جانم رسید برلب و بگذشت کار از آن

روزی به عمر نسبت قد تو کرده ام

عمر دراز رفت و من شرمسار از آن

پیکانها که در دلم از ناوک تو بود

بردم به زیر خاک بسی یادگار از آن

عشقت چو در درون دل و جان قرار یافت

زین رفت عقل و دانش و صبر و قرار از آن

دوران چرخ چون نبود بر مراد خود

ای شاهدی مکن گله روزگار از آن

شمارهٔ ۱۰۹

عمر در صبر شد و وعدۀ دیدار همان

سوخت دل در غم و با داغ گرفتار همان

کار من نیست بجز عشق بتان ورزیدن

شدم اندر سر این کار و مرا کار همان

جز خیالت نبود مونس و غمخوار دلم

نیست غم چون بودم مونس غمخوار همان

گل به زیر قدم هر خس و خار شب و روز

بلبل دل شده در حسرت او زار همان

یار فارغ دل و آسوده آن پسته ناز

شاهدی واله و با دیده بیدار همان

شمارهٔ ۱۱۰

ای جان فدای جمله به شمشیر جنگ تو

کس در جهان ندید سواری به تنگ تو

تا زد کمان ابروی تو تیر غمزه را

این بس ولی که گشت نشان خدنگ تو

گر همچوعود سوزم و چون نی فغان کنم

نبود خلاص رشته جان را ز چنگ تو

فارغ شدی دماغ ز بوی گل و بوی گل وسمن

گر یار هر یکی نشدی آب و رنگ تو

چون شیشه ایست این دل پر خون شاهدی

او را کجاست تاب دل همچو سنگ تو

شمارهٔ ۱۱۱

تا کی کنیم آتش دل را نهان از او

وین دود آه دمبدم آرد نشان از او

درد تو کرده است راحت جان و دوای دل

خالی مباد در دل و جانم مکان از او

رمزی به خنده لعل لبت زان دهان نمود

ما را به هیچ وجه نبود این گمان از او

تا خط سبزگی و گل عارضت دمید

بس فتنه ها رسید به دور زمان از او

تا بر رخ است شمع رخت در دلم چراغ

ما راست نور دیده و آرام جان از او

آه از کرشمه های دو چشمت که صد بلا

هر لحظه می رسد به دل ناتوان از او

چون شمع پیش یار بسوز و خموش باش

ای شاهدی مجوی دل مهربان از او

شمارهٔ ۱۱۲

دل و جگر به غم تو کباب شد هر دو

سرای دیده و دل هم خراب شد هر دو

شب فراق تو شد دیده‌ام چو دریایی

به رود و مردم چشمم حباب شد هر دو

علی الصباح به رویت چو دیده کردم باز

سواد دیده من آفتاب شد هر دو

ستون خیمه تن عشق گشت گیسویت

بگرد خیمه ز هر سو طناب شد هر دو

به قتل شاهدی آن غمزه بس تعلل کرد

مگر که نرگس مستت به خواب شد هر دو

شمارهٔ ۱۱۳

جانا به لطف خویش به ما یک سخن بگو

با اهل راز یک خبری زان دهن بگو

زاهد ز عشق و محنت او نیست با خبر

این نکته را به عاشق زار چو من بگو

با زاغ و با زغن صفت گل نه لایق است

اوصاف گل به بلبل شیرین سخن بگو

با پیرهن چه حاجت وصف حیات و موت

اوصاف عمر و دولت جان را به تن بگو

تندی مکن به شاهدی ای مرشد نصوح

با او به حسن و لطف ز وجه حسن بگو

شمارهٔ ۱۱۴

خوشا شب تا سحر با او نشسته

فروزان شمع و رو در رو نشسته

صلاح و عقل را یک سو نهاده

ز غیر عشق او یک سو نشسته

نظر بر قامت چون سرو نازش

به حیرت بر کنار جو نشسته

ز سوز هجر او هر لحظه داغیست

مرا اندر بن هر مو نشسته

نخوانم سوی جنت دیگر ای شیخ

چو بینی بر سر آن کو نشسته

به جان شاهدی چشمت چه ها کرد

به زیر طاق آن ابرو نشسته

شمارهٔ ۱۱۵

ماییم ز عشق مست رفته

فارغ ز هر آنچه هست رفته

بر درگه شاه ملک خوبی

با ذلت و با شکست رفته

از جمله علایق و عوایق

یکبار بشسته دست رفته

با قامت تو صنوبر و سرو

هر یک زده لاف و پست رفته

در زلف تو بسته شاهدی دل

بنگر چه بگیر و بست رفته

شمارهٔ ۱۱۶

اگر از دهان تو زد لاف پسته

نرنجی که آید به خدمت شکسته

و گر دم زد از جعد زلفت بنفشه

بیارند پیش تواش دست بسته

به رقص ایم از شادمانی در آن دم

که بینم خدنگ تو در دل نشسته

هر آن تیر کآمد ز شست تو بر دل

درون دلم سرو نازیست رسته

به زیر قد همچو نخل است بس دل

ز شوق رطب زان لب تو نشسته

چو زلف تو دارد سر قید دلها

نیابی دلی را از آن قید رسته

مکن شاهدی دعوی شعر دیگر

که نظمت چو بیتیست اشکسته بسته

شمارهٔ ۱۱۷

ای نسیم از دوست اعلامی بده

با دل افکار آرامی بده

در فراقت طاقت صبرم نماند

از ره الطاف پیغامی بده

از سگان کوی تو خوان بنده را

در میان مردمم نامی بده

عمر من جانی به ناکامی گذاشت

شاهدی را از لبت کامی بده

شمارهٔ ۱۱۸

خطت طعنه بر مشک و عنبرزده

قدت سرو را سایه بر سر زده

دو چشمت به مستی و غارت گری

به هر گوشه ملکی به هم بر زده

ز شوق دو لعل شکر بار تو

مگس را ببین دست بر سر زده

خجلت شده بدر بر مه هلال

به رویت چو لاف برابر زده

به شاهی معارض شده شاهدی

شده منفعل زو و بر در زده

ولیکن به اکسیر الفاظ پاک

سبق برده و سکه بر زر زده

شمارهٔ ۱۱۹

تا مردمک دیده من حسن تو دیده

دیگر رقمی از اثر خواب ندیده

با نور رخت مجلس ما ساز منور

ای چشم و چراغ من و ای نور دو دیده

از باغ جمال تو خجل گشته ریاحین

تا خط تو بر گرد گل و لاله دمیده

آیا برسد بر اثر نعل سمندت

این خیل سرشکم که همه عمر دویده

اندر عجبم زاهد آن چشم که شیران

از سهم خدنگ مژه‌اش جمله رمیده

منکر مشو ای شیخ ز افغان دل چنگ

هست از رگ جان ناله آن پیر خمیده

ای شاهدی از نظم تو جانها به سماعند

زیرا که بود میوه خوش طعم رسیده

شمارهٔ ۱۲۰

بگو به یار که کاشانهٔ که می‌پرسی

منم خراب تو ویرانهٔ که می‌پرسی

حدیث زلف تو امشب حکایتی است دراز

تو خوابناک ز افسانهٔ که می‌پرسی

منم که خلوت دل کردم از غم‌آبادت

تو از غم که و غمخانهٔ که می‌پرسی

ز جام عشق تو خلق جهان همه مستند

تو از تواضع مستانهٔ که می‌پرسی

گدای کوی تو شد شاهدی و شاهی یافت

بگو دگر در شاهانهٔ که می‌پرسی

شمارهٔ ۱۲۱

دو زلف سرکش دلبند داری

که در هر یک بسی دل بند داری

شدم دیوانه در سودای زلفت

در ین قیدم بگو تا چند داری

چه شد گر زان لب لعل شکر بار

به دشنامی مرا خرسند داری

ز بهر چشم بد بر آتش رخ

ز انواع گهر هر چند داری

ز نصح شاهدی بگذر تو ای شیخ

به خود پندی بده گر پند داری

شمارهٔ ۱۲۲

دلا گر عشق مهروئی نداری

برو کز معرفت بوئی نداری

بیا ای سرو و بر چشمم بکن جا

کزین بهتر لب جویی نداری

برو ای ماه با رویش مزن لاف

که خال و چشم و ابرویی نداری

برو ای شاهدی و گوشه ای گیر

که چون او چشم جادویی نداری

مکش جانا به تندی شاهدی را

که چون او یار خوش خویی نداری

تک بیت ها

شمارهٔ ۱ : ای از صفات حسن تو بر هر گذر افسانه‌ای

شمارهٔ ۱

ای از صفات حسن تو بر هر گذر افسانه‌ای

وز پرتو نور رخت شمعی به هر کاشانه‌ای

دیوان فارسی

غزلیات

تک بیت ها

شاهدی

دیوان فارسی