معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ امیر شاهی

اَمیرْ شاهیِ سَبزِواری متخلص به «شاهی» با نام و نسب کامل‌تر «آق ملک پسر ملک جمال‌الدین فیروزکوهی سبزواری» (زاده ۷۸۵ هجری قمری در سبزوار - درگذشته به ۸۵۷ قمری) از شاعران دورهٔ تیموری است که در خوشنویسی، نگارگری و موسیقی نیز مهارت داشته است. نسب وی به سربداران آن دیار می‌رسد و از خواهرزادگان خواجه علی مؤید امیر سربداری بوده است. وی در سبزوار زاده شد. وی زمانی به هرات رفت و مصاحب و ندیم شاهزاده بایسنقر شد. اما این مصاحبت پایدار نبود. برخی سبب تیرگی روابط امیر شاهی و بایسنقر را، سخنان کنایه‌آمیز شاهزاده خطاب به امیر شاهی در شکارگاه دانسته، و گفته‌اند که امیرشاهی از آن پس، از بایسنقر دوری گزید و سوگند یاد کرد که هیچ گاه خدمت سلاطین نک‍ند. پس از آن به سبزوار بازگشت و به کشاورزی پرداخت. چندی بعد ابوالقاسم بابر وی را برای نگارگری کوشک گل افشان به استرآباد فراخواند و هم در آنجا بود که زندگانیش به پایان رسید. پیکر او را به سبزوار آوردند و در خانقاه اجدادیش در بیرون شهر به خاک سپردند. به نظر می‌رسد که اشعار امیرشاهی در روزگار خود شاعر شهرت و محبوبیت فراوانی یافته، چه، بسیاری از شعرای معاصر و پس از او به تتبع اشعار وی پرداخته‌اند.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : ای نقش بسته نام خطت با سرشت ما

شمارهٔ ۲ - استقبال از حافظ : بیا ای از خط سبزت هزاران داغ بر دل‌ها

شمارهٔ ۳ : لبالب است ز خون جگر پیاله ما

شمارهٔ ۴ : ابر آمد و بگریست بر اطراف چمن‌ها

شمارهٔ ۵ : ساقی به آب خضر نشان ده پیاله را

شمارهٔ ۶ : جان بهر تو در بلاست ما را

شمارهٔ ۷ : به خود ره نیست در کوی تو مشتاقان شیدا را

شمارهٔ ۸ - استقبال از کمال خجندی : چشم تو برانداخت به می، خانه ما را

شمارهٔ ۹ : اشک چو پرده می‌درد، خلوتیان راز را

شمارهٔ ۱۰ : خطت که درد و داغ تو نو می‌کند مرا

شمارهٔ ۱۱ : تلخ است بی‌تو صبر، دل غم فزوده را

شمارهٔ ۱۲ : بسوخت آتش عشق تو بی‌گناه مرا

شمارهٔ ۱۳ : خرابیم، از دل ای بی‌رحم گه‌گه یاد کن ما را

شمارهٔ ۱۴ : زلف تو در کمند جنون می‌کشد مرا

شمارهٔ ۱۵ : ای در بهار حسن تو گل‌ها و لاله‌ها

شمارهٔ ۱۶ : دلم گر داشت وقتی خرمی‌ها

شمارهٔ ۱۷ : کجایی ای ز رویت لاله را ناب

شمارهٔ ۱۸ : سروی از باغ ارم سایه بر این خاک انداخت

شمارهٔ ۱۹ : خطت که سبزه بر اطراف یاسمین انداخت

شمارهٔ ۲۰ : خطت بر لاله تر مشک چین ریخت

شمارهٔ ۲۱ - استقبال از سعدی : منم ز دست تو پا بسته در کمند ارادت

شمارهٔ ۲۲ : چو سبزه ترت از برگ یاسمین برخاست

شمارهٔ ۲۳ : تا خاک آستانه جانان مقام ماست

شمارهٔ ۲۴ : خطش به گرد عارض مهوش برآمده است

شمارهٔ ۲۵ : بازم خدنگ غمزه زنی بر دل آمده است

شمارهٔ ۲۶ : مرا در عشق بهبودی نمانده است

شمارهٔ ۲۷ : ابرو ز من متاب، که دل دردمند تست

شمارهٔ ۲۸ : چشم ستمگرت که بخون در کمین نشست

شمارهٔ ۲۹ - استقبال از کمال خجندی : جفای تو بر دل به غایت خوش است

شمارهٔ ۳۰ : خلق را دلها کباب از چشم پر خون منست

شمارهٔ ۳۱ : مرا سری است که بر خاک آستانه اوست

شمارهٔ ۳۲ : گر نمی‌سوزد دلم، این آه دردآلود چیست؟

شمارهٔ ۳۳ : با طره تو سنبل شوریده‌حال چیست؟

شمارهٔ ۳۴ - استقبال از کمال خجندی : کدام دل که ز عشقت اسیر محنت نیست؟

شمارهٔ ۳۵ : کدام عشوه که در چشم پر خمار تو نیست

شمارهٔ ۳۶ : مرا گر با تو روی همدمی نیست

شمارهٔ ۳۷ : امروز نسیم سحری بوی دگر داشت

شمارهٔ ۳۸ : دوش از رخ تو بزم گدایان چراغ داشت

شمارهٔ ۳۹ : صبا تا ز زلف تو بویی نداشت

شمارهٔ ۴۰ : وقتی دل آواره در آن کو گذری داشت

شمارهٔ ۴۱ : عمر بگذشت و دلم جز عاشقی کاری نیافت

شمارهٔ ۴۲ : ساقی، به غم تو عقل و جان رفت

شمارهٔ ۴۳ : کسی که عاشق روی تو شد بباغ نرفت

شمارهٔ ۴۴ : ای دل ایام هجر شد بنیاد

شمارهٔ ۴۵ : تا ز شب بر مهت نقاب افتاد

شمارهٔ ۴۶ : دل بهر تو در ملامت افتاد

شمارهٔ ۴۷ : تا دل ز کف اختیار ننهاد

شمارهٔ ۴۸ : باز آی، که دل بی تو سر خویش ندارد

شمارهٔ ۴۹ : باز این سر بی سامان، سودای کسی دارد

شمارهٔ ۵۰ - استقبال از قاسم انوار : هر کسی موسم گل گوشه باغی دارد

شمارهٔ ۵۱ : خدنگ او که بجان مژده هلاک برد

شمارهٔ ۵۲ : خاک من باد از سر کوی تو گر بیرون برد

شمارهٔ ۵۳ : مرا عشقت از ره برون می‌برد

شمارهٔ ۵۴ : دل زلف ترا گرفت، بد کرد

شمارهٔ ۵۵ : گرم عشقت عنان دل نگیرد

شمارهٔ ۵۶ : هر دم ز عشق، بر دل من صد بلا رسد

شمارهٔ ۵۷ : ای خوش آن شب که به بالین من آن ماه رسد

شمارهٔ ۵۸ : چو سرو قد تو در جویبار دیده رسد

شمارهٔ ۵۹ : کسی کش مهر خوبان کار باشد

شمارهٔ ۶۰ : مبارک، منزلی کان خانه را ماهی چنین باشد

شمارهٔ ۶۱ : یار خط بر روی زیبا می‌کشد

شمارهٔ ۶۲ - استقبال از امیر همایون اسفراینی : دل بی‌رخ تو جانب گلشن نمی‌کشد

شمارهٔ ۶۳ : باغ را باز مگر مژده گلریز آمد

شمارهٔ ۶۴ : چمن سرسبز شد ساقی، گل و نرگس به باغ آمد

شمارهٔ ۶۵ : چو شمشاد قدت در گلشن آمد

شمارهٔ ۶۶ : چو ساقی آن قدح لاله گون بگرداند

شمارهٔ ۶۷ : گر من از خاک درت رفتم، دل شیدا بماند

شمارهٔ ۶۸ : ما برفتیم و دل آواره در کویت بماند

شمارهٔ ۶۹ : یار با ما چنانکه بود، نماند

شمارهٔ ۷۰ : تا بر گل تو جعد گره‌گیر بسته‌اند

شمارهٔ ۷۱ : ای بی‌خبر از گریهٔ خونین‌جگری چند

شمارهٔ ۷۲ : جان به یاد تو یاد کس نکند

شمارهٔ ۷۳ : بیدلان کوی تو مقام کنند

شمارهٔ ۷۴ : عید شد، خوبان به عزم مجلس و می می‌روند

شمارهٔ ۷۵ : فصل نوروز است و خلقی سوی صحرا می‌روند

شمارهٔ ۷۶ : به زنجیر زلفت دل ماست در بند

شمارهٔ ۷۷ : پیکان غمزه را چو بتان آب می‌دهند

شمارهٔ ۷۸ : وقت گل، خوبان چو بزم عیش در صحرا نهند

شمارهٔ ۷۹ : خوبرویان چو خدنگ نظری بگشایند

شمارهٔ ۸۰ : سرو تو مگر ز پا نشیند

شمارهٔ ۸۱ : بتان که شیوه جور و ستیز می‌جویند

شمارهٔ ۸۲ : رفتیم، اگر چه دل به غمت دردمند بود

شمارهٔ ۸۳ : شبی که کوی تو ما را مقام خواهد بود

شمارهٔ ۸۴ : آن یار خشم رفته که با ما بجنگ بود

شمارهٔ ۸۵ : عمری دهان تنگ توام در خیال بود

شمارهٔ ۸۶ : رفت آنکه به وصل تو مرا دسترسی بود

شمارهٔ ۸۷ : عید است و خلقی هر طرف، دامنکشان با یار خود

شمارهٔ ۸۸ - استقبال از سعدی : سوی باغ آن سروبالا می‌رود

شمارهٔ ۸۹ : بی‌لبت هردم ز چشم درفشان خون می‌رود

شمارهٔ ۹۰ : گر به عمری ز من دلشده‌ات یاد آید

شمارهٔ ۹۱ : باغ را چون گل رعنا ز سفر باز آید

شمارهٔ ۹۲ : نصیب من ز تو گر درد و آه می‌آید

شمارهٔ ۹۳ : زلف تو سراسر شکن و تاب نماید

شمارهٔ ۹۴ : چو دل چوگان زلفت در نظر دید

شمارهٔ ۹۵ : با روی تو از سمن که گوید؟

شمارهٔ ۹۶ : دل که پیش تو راز می‌گوید

شمارهٔ ۹۷ : ای فتنه را دو نرگس شوخ تو رازدار

شمارهٔ ۹۸ : ای به لطف از آب حیوان پاک‌تر

شمارهٔ ۹۹ : ای هر دم از جفای تو دل را غمی دگر

شمارهٔ ۱۰۰ : سرو ما را هر زمان دل می‌کشد سوی دگر

شمارهٔ ۱۰۱ - استقبال از سعدی : نه کنج وصل تمنا کنم نه گنج حضور

شمارهٔ ۱۰۲ - استقبال از کمال خجندی : ای سر زلف ترا دل‌های مشتاقان اسیر

شمارهٔ ۱۰۳ : سفر گزیدم و داغ تو بر دلست هنوز

شمارهٔ ۱۰۴ : عید شد، ما را دل دیوانه زندانی هنوز

شمارهٔ ۱۰۵ : غم روی تو دارد دل، همین بس

شمارهٔ ۱۰۶ : ای دوست، شبی به کوی ما باش

شمارهٔ ۱۰۷ : در این گلشن چه سازد بلبل از زاری و فریادش

شمارهٔ ۱۰۸ : دلم که چشم تو هر لحظه میزند تیرش

شمارهٔ ۱۰۹ : گل نو آمد و هر کس به عیش و عشرت خویش

شمارهٔ ۱۱۰ : هرکس گرفته دامن سرو بلند خویش

شمارهٔ ۱۱۱ : هر کسی پهلوی یاری به هوای دل خویش

شمارهٔ ۱۱۲ : هر که کوی تو ساخت مسکن خویش

شمارهٔ ۱۱۳ : پرده بگشا ز روی چون مه خویش

شمارهٔ ۱۱۴ - استقبال از کمال خجندی : کنون که موسم عیش است و باده گلرنگ

شمارهٔ ۱۱۵ : من که چون شمع از غمت با سوز دل در خنده‌ام

شمارهٔ ۱۱۶ : اگر چه خاک درت ز آب دیده گل کردم

شمارهٔ ۱۱۷ : ای خسته ز تو روان مردم

شمارهٔ ۱۱۸ : بیک کرشمه که بر جان زدی، ز دست شدم

شمارهٔ ۱۱۹ : چو نتوانم که در خیل غلامانت کمر بندم

شمارهٔ ۱۲۰ : مهی شد کان رخ زیبا ندیدم

شمارهٔ ۱۲۱ : خوش آن شب کان مه رخسار و زلف پر شکن دیدم

شمارهٔ ۱۲۲ : من ار پیش یار آبرویی ندارم

شمارهٔ ۱۲۳ : هر زمان از بی‌خودی خواهم که آن رو بنگرم

شمارهٔ ۱۲۴ : خوش آن عیدی که اول دیده بر روی تو اندازم

شمارهٔ ۱۲۵ : هر شب از مستی به سوی خانه ره گم می‌کنم

شمارهٔ ۱۲۶ - استقبال از سلمان ساوجی : با تو عمری شد که لاف دوستداری می‌زنم

شمارهٔ ۱۲۷ : چمن بشکفت و سبزه خط کشید و سرو بالا هم

شمارهٔ ۱۲۸ : ای در غم تو حاصل من درد و داغ هم

شمارهٔ ۱۲۹ : هر شب بدل حکایت خود در میان نهم

شمارهٔ ۱۳۰ : بر بوی تو هر روز به گشت چمن آیم

شمارهٔ ۱۳۱ : تو شهریار جهان، ما غریب شهر توایم

شمارهٔ ۱۳۲ : ما دل به چین زلف دلارام بسته‌ایم

شمارهٔ ۱۳۳ : ما جان بتمنای تو در بیم نهادیم

شمارهٔ ۱۳۴ : دلا ز عشق بتان چند یار غم باشیم

شمارهٔ ۱۳۵ : ما از حریم وصل تو با خاک در خوشیم

شمارهٔ ۱۳۶ : چشم تو خورد باده و من در خمار از آن

شمارهٔ ۱۳۷ : جان شد آواره و دل بهر تو افگار همان

شمارهٔ ۱۳۸ : ما را غمی است از تو که گفتن نمی‌توان

شمارهٔ ۱۳۹ : مرا چشمی است از لعل تو در خون جگر پنهان

شمارهٔ ۱۴۰ : ای باد، پرده زان گل نو رسته باز کن

شمارهٔ ۱۴۱ : چو کلک صنع چنین رفت بر صحیفه «کن »

شمارهٔ ۱۴۲ : تا خط تو برطرف مه آورد شبیخون

شمارهٔ ۱۴۳ : بر طرف مهت غالیه خم به خم است این

شمارهٔ ۱۴۴ : باده گلرنگست و ساقی یار و نوروزی چنین

شمارهٔ ۱۴۵ : ما حق شناس پیر مغانیم و دیر او

شمارهٔ ۱۴۶ : عیسی دم است یار و دلم ناتوان از او

شمارهٔ ۱۴۷ : ای غنچه را خون در جگر، از لعل رنگ‌آمیز تو

شمارهٔ ۱۴۸ : ای در درون خسته نشان خدنگ تو

شمارهٔ ۱۴۹ : رخ تو رشک مه و آفتاب شد هر دو

شمارهٔ ۱۵۰ : ای باد صبحدم، خبر یار من بگو

شمارهٔ ۱۵۱ - استقبال از کمال خجندی : زهی از خطت نرخ عنبر شکسته

شمارهٔ ۱۵۲ : منم با درد همزانو نشسته

شمارهٔ ۱۵۳ : مائیم و دلی ز دست رفته

شمارهٔ ۱۵۴ : ساقیا، لطفی بکن جامی بده

شمارهٔ ۱۵۵ : من از خاک درت رفتم، متاعم را به غارت ده

شمارهٔ ۱۵۶ : زهی عشقت آتش بجان در زده

شمارهٔ ۱۵۷ : ای گل نو به سفر رفته و سالی مانده

شمارهٔ ۱۵۸ - استقبال از سعدی : ای دیده بسی فتنه ز بالای تو دیده

شمارهٔ ۱۵۹ - استقبال از کمال خجندی : ای بهر قتل ما زده بر ابروان گره

شمارهٔ ۱۶۰ : تا بسته‌ای به سلسله مشک‌بو گره

شمارهٔ ۱۶۱ : عید است و نوبهار و جهانرا جوانئی

شمارهٔ ۱۶۲ : تا گشودی دو زلف عنبرسای

شمارهٔ ۱۶۳ : ای که با طرّه پرچین و شکست آمده‌ای

شمارهٔ ۱۶۴ : ای شمع رخسار ترا، تابی به هر کاشانه‌ای

شمارهٔ ۱۶۵ - استقبال از سعدی : زهی روی تو روشن آفتابی

شمارهٔ ۱۶۶ - استقبال از کمال خجندی : تا دل به غم عشق گرفتار نیابی

شمارهٔ ۱۶۷ : دلا تا ذوق هجران در نیابی

شمارهٔ ۱۶۸ : ای دل، ار پی به سر کوی ارادت بردی

شمارهٔ ۱۶۹ : دلا در عشقبازی ترک جان گفت، نکو کردی

شمارهٔ ۱۷۰ : اگر زلف تو خم در خم نبودی

شمارهٔ ۱۷۱ : لب شیرین شکرخند داری

شمارهٔ ۱۷۲ : دلا از مردمی بویی نداری

شمارهٔ ۱۷۳ : با اهل وفا ز هر چه داری

شمارهٔ ۱۷۴ : مرا کشتی، متاب آن گوشه ابرو به عیاری

شمارهٔ ۱۷۵ : دلا ز نرگس مستانهٔ که می‌پرسی؟

شمارهٔ ۱۷۶ : از سبزه رعنا خطی بر روی گلگون می‌کشی

شمارهٔ ۱۷۷ : مرا دلی است بدان زلف تابدار یکی

شمارهٔ ۱۷۸ : ای ز عشقت عالمی را روی در آوارگی

شمارهٔ ۱۷۹ : مرا اگر چه ببینی و رو بگردانی

شمارهٔ ۱۸۰ : ای بی خبر از سوز دل و داغ نهانی

شمارهٔ ۱۸۱ - در باب بار ندادن بایسنقر به وی در مجلسی

شمارهٔ ۱۸۲ - استقبال از کمال خجندی : دولت وصلش میسر کی شود بی‌جست‌و‌جوی؟

شمارهٔ ۱۸۳ : خال که بر عارض مهوش نهی

شمارهٔ ۱۸۴ : چه حالتست که از حال من نمی‌پرسی؟

شمارهٔ ۱۸۵ : چه شوخیست که در چشم پر فتن داری؟

شمارهٔ ۱

ای نقش بسته نام خطت با سرشت ما

این حرف شد ز روز ازل سرنوشت ما

کارم بسینه تخم وفای تو کشتن است

خود عقل خنده میزند از کار و کشت ما

ما شرمسار مانده ز تقصیرهای خویش

لطف تو خود نمینگرد خوب و زشت ما

ای شیخ شهر اگر بخرابات بگذری

رشک آیدت ز کلبه همچون بهشت ما

بخرام سوی تربت شاهی که بشنوی

بوی وفا ز طینت عنبر سرشت ما

شمارهٔ ۲ - استقبال از حافظ

بیا ای از خط سبزت هزاران داغ بر دل‌ها

مرو کز اشک مشتاقان به خون آغشته منزل‌ها

به تقصیر وفا عیبم مکن، کز آب چشم من

هنوز اندر رهت تخم وفا می‌روید از گل‌ها

گر از گردون ملالی باشدت، بر عشق املا کن

که عشق آمد در این شکل مدور حل مشکل‌ها

حریف بزم رندان را چه فکر از انتظار من

که پر می‌سوزد این پروانه را زان شمع محفل‌ها

در این میخانه گر صدر قبولی آرزو داری

چو شاهی همتی دریوزه می‌کن از در دل‌ها

شمارهٔ ۳

لبالب است ز خون جگر پیاله ما

دم نخست چنین شد مگر حواله ما

بر آستان تو شب‌ها رود که مردم را

به دیده خواب نیاید ز آه و ناله ما

ز قد و روی تو شرمنده باغبان می‌گفت:

که آب و رنگ ندارند سرو و لاله ما

به روز وصل تو از بیم هجر می‌ترسم

که زهر می‌دهد ایام در نواله ما

چو گل به وصف رخت جامه چاک زد شاهی

به هرکجا ورقی رفت از رساله ما

شمارهٔ ۴

ابر آمد و بگریست بر اطراف چمن‌ها

شد شسته به شبنم رخ گلها و سمن‌ها

با داغ تو رفتند شهیدان تو زین باغ

چون لاله به خون جگر آغشته کفن‌ها

از ما سخنی بشنو و با ما سخنی گوی

کز بهر تو بسیار شنیدیم سخن‌ها

گه ناز و گهی عشوه، گهی جور و گهی لطف

غیر از تو چه داند دگری اینهمه فن‌ها؟

در عشق تو صبر و دل و دینم شد و اکنون

مانده است در این واقعه شاهی تن تنها

شمارهٔ ۵

ساقی به آب خضر نشان ده پیاله را

کز دل برون کنیم غم دیر ساله را

بلبل ز روی گل همه حرف جفا شنید

آه ار ورق بباد دهند این رساله را

هر دم شکفته تر شود از آه من رخت

از رهگذار باد چه غم شمع لاله را؟

برخوان وصل دست ارادت مکن دراز

کالوده کرده اند بزهر این نواله را

بخت غنوده را سر خواب است همچنان

شاهی چه تیز می‌کنی آهنگ ناله را؟

شمارهٔ ۶

جان بهر تو در بلاست ما را

دل پیش تو مبتلاست ما را

پیشت بدعا برآورم دست

در دست همین دعاست ما را

هر شب به هوای خاک کویت

دیده بره صباست ما را

در منزل ما چو مه نیایی

خود طالع آن کجاست ما را

تو ناوک غمزه زن، که پیشت

سینه سپر بلاست ما را

مخرام چو گل قبا گشاده

چون جامه جان قباست ما را

شاهی چه غم ار جفا کند یار

چون رو به ره وفاست ما را

شمارهٔ ۷

به خود ره نیست در کوی تو مشتاقان شیدا را

خم زلفت به قلاب محبت می‌کشد ما را

اگر درپایت افکندم سری، عیبم مکن، کآنجا

چنان بودم که از مستی ز سر نشناختم پا را

تو در دل می‌رسی مهمان چه جای صبر و عقل و جان

زمانی باش، کز نامحرمان خالی کنم جا را

غم ناآمده خوردن به نقدم رنجه می‌دارد

همان بهتر که با فردا گذارم کار فردا را

ز مژگانش دل زاهد کجا یابد اثر، شاهی

بلی، خود کارگر ناید سنان خار بر خارا

شمارهٔ ۸ - استقبال از کمال خجندی

چشم تو برانداخت به می، خانه ما را

بگشود به رندی در میخانه ما را

از دیده و دل چند خورم خون خود، آخر

سنگی بزن این ساغر و پیمانه ما را

گر بگذری ای باد بدان زلف چو زنجیر

زنهار بپرسی دل دیوانه ما را

هر شب من و اندوه تو و گوشه محنت

کاقبال نداند ره کاشانه ما را

آن بخت نداریم که یک شب مه رویت

روشن کند این کلبه ویرانه ما را

حقا که به افسون دگرش خواب نیاید

هرکس که شبی بشنود افسانه ما را

از تاب غمت سوخت به حسرت دل شاهی

ای شمع تو آتش زده پروانه ما را

شمارهٔ ۹

اشک چو پرده می‌درد، خلوتیان راز را

چند به دل فرو خورم، ناله جان‌گداز را؟

هر سحری ز خون دل، آب زنم به راه تو

رفته به دامن مژه، سجده‌گه نیاز را

دیده شب نخفته را، وصف دو زلف او مکن

با دل پاسبان مگو، حال شب دراز را

می‌طلبم به آرزو، صحبت عافیت، ولی

تهمت عقل چون نهم، این دل عشقباز را؟

شاهی از این سرود غم، طرز جنون گرفت دل

رخصت گفت‌وگو مده، طبع سخن‌تراز را

شمارهٔ ۱۰

خطت که درد و داغ تو نو می‌کند مرا

جان در بلای عشق گرو می‌کند مرا

عمری به راه عشق ز سر داشتم قدم

باز آرزوی آن تک و دو می‌کند مرا

من کشته از جواب سلامی و لطف یار

امیدوار گفت و شنو می‌کند مرا

شرمنده خیال توام در غمی چنین

کو پرسشی به آمد و رو می‌کند مرا

دید ابروی تو شاهی و دیوانه گشت باز

آری خراب آن مه نو می‌کند مرا

شمارهٔ ۱۱

تلخ است بی‌تو صبر، دل غم فزوده را

نتوان چشید داروی ناآزموده را

ای ناله همدمی کن و از آب چشم من

بیدار ساز دیده بختِ غُنوده را

دل شد رمیده سر زلف تو، وز کمند

نتوان به کوی عقل کشید آن ربوده را

با باغبان مگو که دل غنچه خون چراست

خواندن نمی‌توان ورق ناگشوده را

مشاطه زلف یار به انگشت می‌کشد

زان رو که نسبتی به قلم هست دوده را

ناگفته از دهان تو رمزی مرا مکش

نتوان قصاص کرد گناه نبوده را

شاهی خیال خاص بگو از دهان دوست

چون نیست لذتی سخنان شنوده را

شمارهٔ ۱۲

بسوخت آتش عشق تو بی‌گناه مرا

بدوخت ناوک چشمت به یک نگاه مرا

به شمع نسبت بالای دلکشت کردم

روا بود که بسوزی بدین گناه مرا

فتاده بر سر راه تو روی از آن مالم

که پیر عشق چنین کرد رو براه مرا

به سایه که گریزم در این بلا که منم

چو اهتمام تو نگرفت در پناه مرا؟

خطای شاهی بیچاره را قلم درکش

که هست لطف عمیم تو عذر خواه مرا

شمارهٔ ۱۳

خرابیم، از دل ای بی‌رحم گه‌گه یاد کن ما را

سگ کوی توییم، آخر به سنگی شاد کن ما را

دلم بار دگر لاف علامی می‌زند جایی

بیا ای غم به مرگ تو مبارک‌باد کن ما را

درت کعبه است و ما ارباب حاجت، رحمتی فرما

رخت عید است و ما زندانیان، آزاد کن ما را

به تنهایی بسی خون جگر خوردیم با یادت

تو هم چون با حریفان باده نوشی، یاد کن ما را

نمی‌دانم چو شاهی غیر عشق این پارسا کاری

خدا را گر تو می‌دانی بیا ارشاد کن ما را

شمارهٔ ۱۴

زلف تو در کمند جنون می‌کشد مرا

خوش‌خوش به کوی عشق درون می‌کشد مرا

هرجا که می‌گریزم از این فتنه، ناگهان

عشقت عنان گرفته برون می‌کشد مرا

من دل نمی‌دهم به لب و چشم او، که یار

گاه از فسانه گه به فسون می‌کشد مرا

بر خاک آستان تو گریم به خون دل

چون خاک می‌دواند و خون می‌کشد مرا

شاهی به کوی عشق مکن بعد از این قرار

کاین دل به گوشه‌های جنون می‌کشد مرا

شمارهٔ ۱۵

ای در بهار حسن تو گل‌ها و لاله‌ها

وی لاله را ز رشک تو پرخون پیاله‌ها

بی‌چاشنی درد تو هست آب زندگی

زهری که دهر می‌دهدم در نواله‌ها

شب با سگان کوی تو گفتیم درد خویش

فریادهای ما نشنیدی و ناله‌ها

پر شد صحیفه دلم از داغ شاهدان

یک‌یک چو نام‌های کسان بر قباله‌ها

حرفی اگر ز نامه شاهی فتد قبول

از عشق بر رسول تو خواند رساله‌ها

شمارهٔ ۱۶

دلم گر داشت وقتی خرمی‌ها

چو عشق آمد گذشت آن بی‌غمی‌ها

خزان غم کنون تاراج فرمود

ز گلزار امیدم خرمی‌ها

شب هجرم فکند از همدمان دور

خوشا صبح وصال و همدمی‌ها

مه نو را گر ابروی تو گفتیم

کرم‌ها از تو و از ما کمی‌ها

از آن در شاهی درمانده محروم

رقیبان را بر آن در محرمی‌ها

شمارهٔ ۱۷

کجایی ای ز رویت لاله را ناب

بهار خرمی بگذشت، دریاب

لبت با آن دو زلف و رخ چه نیکوست

خوش آید باده در شبهای مهتاب

دلا احرام آن در بسته ای، چیست؟

قدم ننهاده فکری کن در این باب

بصد چندان لطافت، چشمه خضر

نیارد ریختن بر دست او آب

دلم زانرو رود دنبال آن چشم

که شب ناخفته را آسان برد خواب

چو عشق آمد، اجل گو شاد بنشین

که مردن را مرتب گشت اسباب

ز کویش رخ منه در کعبه شاهی

که یک سجده نشاید در دو محراب

شمارهٔ ۱۸

سروی از باغ ارم سایه بر این خاک انداخت

که به تیغ مژه در هر جگری چاک انداخت

چند گاهی دلم از داغ بتان ایمن بود

باز عشق آمد و این شعله به خاشاک انداخت

عقلم از بادیه عشق تو بیمی میداد

همتم رخت در این راه خطرناک انداخت

همه از رشک خط و عارض رنگین تو بود

چمن اوراق گل و سبزه که بر خاک انداخت

شاهی آن سهم سعادت که نشان میدادند

ناوکی بود که آن غمزه بیباک انداخت

شمارهٔ ۱۹

خطت که سبزه بر اطراف یاسمین انداخت

چه خون که در جگر نافه‌های چین انداخت

دلم که داشت تمنای خاکبوس درت

به عاقبت سخن خویش بر زمین انداخت

به احتیاط قدم نِهْ دلا، که طُرّهٔ یار

کمند حادثه در راه عقل و دین انداخت

در آفتاب ستم گر بسوختم، چه کنم

چو بخت، سایه بر احوال من چنین انداخت

به عشق تیر بلا را نشانه شد شاهی

ز بس که سنگ ملامت بر آن و این انداخت

شمارهٔ ۲۰

خطت بر لاله تر مشک چین ریخت

بنفشه در کنار یاسمین ریخت

صبا گردی که برد از آستانت

عروس غنچه را در آستین ریخت

گل از خوبی همی زد با رخت لاف

چو دید از شرم رویت، بر زمین ریخت

به شوخی ابرویت زیبا کمانی‌ست

که چشمت خون خلقی زان کمین ریخت

شراب عاشقی تا خورد شاهی

به همت جرعه بر چرخ برین ریخت

شمارهٔ ۲۱ - استقبال از سعدی

منم ز دست تو پا بسته در کمند ارادت

به راه تو سر تسلیم بر زمین عبادت

به درد عشق خوشم با خیال دوست، که گه‌گه

قدم به پرسش ما می‌نهد به رسم عیادت

چه می‌دهند گواهی دو چشم یار به خونم

چو نشنوند ز مستان به هیچ روی شهادت

مرا خدنگ تو در دل نشان بخت بلند است

مگر به طالع من بوده است سهم سعادت

یکی صد است تمنای عشق در دل شاهی

بیا که شوق، فزون است و اتحاد، زیادت

شمارهٔ ۲۲

چو سبزه ترت از برگ یاسمین برخاست

هزار فتنه بقصد دل از کمین برخاست

دلم خیال دهانت چو در ضمیر آورد

خروش بیخودی از عقل خرده بین برخاست

چو غنچه روی نمود از نقاب زنگاری

ز بلبلان چمن ناله حزین برخاست

بدور چشم تو بیمار شد چنان نرگس

که تکیه زد بعصا و آنگه از زمین برخاست

چو مطرب از سخن شاهی این غزل برخواند

ز ساکنان فلک بانگ آفرین برخاست

شمارهٔ ۲۳

تا خاک آستانه جانان مقام ماست

در بزم عیش جرعه راحت به جام ماست

گفتی: فلان به کوی من از خاک کمتر است

این هم چو بنگری سبب احترام ماست

زاهد حرام گفت می لعل را، بلی

ما زائریم و میکده بیت‌الحرام ماست

تا بر درش به خاک مذلت نشسته‌ایم

سلطان چار بالش گردون غلام ماست

روی چو زر به خاک درش تا نهاده‌ایم

در ملک عشق سکه شاهی به نام ماست

شمارهٔ ۲۴

خطش به گرد عارض مهوش برآمده است

آری، بنفشه با گل او خوش برآمده است

دل سوی باغ می‌کشدم، کان بهار را

بر طرف لاله سبزه دلکش برآمده است

خطی عجب دمیده، رخی برفروخته

چون سبزه خلیل کز آتش برآمده است

هرشب به یاد سلسله زلف در همش

صد آهم از درون مشوش برآمده است

شاهی، سری به عالم دیوانگی برآر

چون قصه با بتان پریوش برآمده است

شمارهٔ ۲۵

بازم خدنگ غمزه زنی بر دل آمده است

بازم ز عشق واقعه ای مشکل آمده است

بر دیگران کشیده خدنگ جفای خویش

این نکته ام ز یار بسی بر دل آمده است

آنکو نکرد سجده بمحراب ابرویی

مردود شد ز قبله که ناقابل آمده است

نخل ترت که آب گل و یاسمین بریخت

تا در کدام آب و هوا حاصل آمده است

شاهی بکوی عشق گر افتاده ای منال

پایت ز آب دیده خود در گل آمده است

شمارهٔ ۲۶

مرا در عشق بهبودی نمانده است

ز سودای بتان سودی نمانده است

دلم رفته است و آهی مانده بر جای

از آن آتش بجز دودی نمانده است

سر آمد روز عیش و یادگارش

بجز دلق می آلودی نمانده است

طبیب از ما عنان بر تافت، گویی

که هیچ امید بهبودی نمانده است

بکش تیغ جفا در خون شاهی

کز اینش بیش مقصودی نمانده است

شمارهٔ ۲۷

ابرو ز من متاب، که دل دردمند تست

تیری که خورده ام ز کمان بلند تست

آباد، کشوری که تویی شهریار آن

آزاد، بنده ای که گرفتار بند تست

زلفی بتاب رفته و ابرو گره زده

بیچاره آنکه صید کمان و کمند تست

ای واعظ این حدیث کجا قول ما کجا

هنگامه برشکن، که نه هنگام پند تست

فرموده ای که شاهی از این در کمینه ایست

مپسند بروی اینهمه غم گر پسند تست

شمارهٔ ۲۸

چشم ستمگرت که بخون در کمین نشست

تیغی کشیده، در ره مردان دین نشست

با روی آتشین چو گذشتی ببوستان

گل را ز انفعال، عرق بر جبین نشست

سرو سهی که خاسته بود از چمن بناز

چون دید شکل قد ترا، بر زمین نشست

چون لاله داغدار، جهانی ز خط یار

کان سبزه بر کنار گل و یاسمین نشست

در خون نشست شاهی مسکین ز عشق تو

بیچاره چونکه با تو نشست، اینچنین نشست

شمارهٔ ۲۹ - استقبال از کمال خجندی

جفای تو بر دل به غایت خوش است

ز شه بر رعیت رعایت خوش است

از آن غمزه و لب به پیش خیال

گهی شکر و گاهی شکایت خوش است

به دشنام تلخم مسوز ای رقیب

که از لعل یار این حکایت خوش است

خطت آیت حسن و لب وقف آن

به سرخ و سیه وقف آیت خوش است

به خونریز عاشق بهانه مجوی

که قتل چنین بی‌جنایت خوش است

کرامت به رندی بدل کرد شیخ

که در ملک عشق این ولایت خوش است

بهر بیت شاهی نظر کن، ببین

کش آغاز، خوب و نهایت، خوش است

شمارهٔ ۳۰

خلق را دلها کباب از چشم پر خون منست

در جگر صد پاره از اشک جگر گون منست

خاک آن کو را بخون آبی زدم، لیکن هنوز

شرمسارم زانکه خاک او به از خون منست

مهر نگشادم جراحتنامه های سینه را

لیک عنوان درون احوال بیرون منست

کارم از تشویش عقل آمد بجان، ساقی کجاست؟

تا پی رندی روم، کان رسم و قانون منست

سنگ طفلان خورد شاهی سال‌ها در کوی تو

تا ببازی یک رهش گفتی که: مجنون منست

شمارهٔ ۳۱

مرا سری است که بر خاک آستانه اوست

چو تیر غمزه کشد جان و دل نشانه اوست

شب دراز چه پرسی که چیست حالت شمع؟

دلیل سوز دلش رنگ عاشقانه اوست

در این صحیفه نخواندم خط خطا، زانرو

که هر چه مینگرم نقش کارخانه اوست

عجب مدار که خواب اجل برد ناگه

مرا که شب همه شب گوش بر فسانه اوست

سرود مجلس اگر نیست گفته شاهی

چگونه دیده خلقی تر از ترانه اوست؟

شمارهٔ ۳۲

گر نمی‌سوزد دلم، این آه دردآلود چیست؟

آتشی گر نیست در کاشانه، چندین دود چیست؟

عاقبت چون روی در نابود دارد بود ما

این همه اندیشه بود و غم نابود چیست؟

ناوک آن غمزه هر کس راست، ما را هم رسد

چون مقدر گشت روزی، فکر دیر و زود چیست؟

درد دل را نیست بهبودی ز تشخیص علاج

ای طبیب، آخر بگو درد مرا بهبود چیست

گر نه از بهر ریا پوشیده‌ای این خرقه را

زاهد خودبین بگو، این قلب زراندود چیست

یک شب ای آرام جان زان زلف سرکش بازپرس

کز پریشانی دل‌ها آخرت مقصود چیست؟

محنت شاهی و تعظیم رقیبان تا به کی؟

بندگانیم، این یکی مقبول و آن مردود چیست؟

شمارهٔ ۳۳

با طره تو سنبل شوریده‌حال چیست؟

جاییکه ابروی تو نماید، هلال چیست؟

تا بر درت طریق گدایی گرفته‌ام

دانسته‌ام که سلطنت بی‌زوال چیست

حالا بوصل تو فلکم عشوه میدهد

تا بخت خوابناک مرا در خیال چیست

مرغان باغ را چو نسیمی کفایتست

با گل بگوی کین همه غنج و دلال چیست؟

با آنکه باختیم سر اندر رهش چو گوی

روزی نگفت شاهی شوریده، حال چیست

شمارهٔ ۳۴ - استقبال از کمال خجندی

کدام دل که ز عشقت اسیر محنت نیست؟

کدام سینه که از داغ تو جراحت نیست؟

طبیب چاره دل گو مساز و رنج مبر

که ناتوان مرا آرزوی صحت نیست

به قول ما می روشن نمی کشد زاهد

درون تیره دلان قابل نصیحت نیست

اگر لطایف غیبت هواست، ای صوفی

بنوش باده، که حاجب به رقص و حالت نیست

چو من به کوشش واعظ کسی نخواهم شد

بگو تردد ضایع مکن که منت نیست

بمجلسی که سخن زان لب و دهان گذرد

حدیث غنچه مگویم، که هیچ نسبت نیست

خیال روی تو تا نقش بسته ام در دل

دگر هوای بتانم بهیچ صورت نیست

دلا مدار ز ابنای دهر چشم وفا

که در جبلت این همرهان مروت نیست

به ناله دردسر خلق میدهد شاهی

ز کوی خویش برانش، که اهل صحبت نیست

شمارهٔ ۳۵

کدام عشوه که در چشم پر خمار تو نیست

کدام فتنه که در زلف تابدار تو نیست

درون سینه ز داغ کهن نشان جستم

بهیچ گوشه ندیدم که یادگار تو نیست

بعشوه مرغ چمن را فریب ده ای گل

در این قفس که منم بوی نوبهار تو نیست

بیاد لعل بتان از سرشک خون ای دل

چه آرزوست که امروز در کنار تو نیست

دلا عنان ارادت بدست دوست سپار

در این مقام چو کاری باختیار تو نیست

هوای عشق چو کردی دلا ز روز نخست

هزار بار بگفتم: مکن که کار تو نیست

اگر چه در ره عشق تو خاک شد شاهی

هنوز بر دل آزرده اش غبار تو نیست

شمارهٔ ۳۶

مرا گر با تو روی همدمی نیست

گدایان را به سلطان محرمی نیست

ز عشقم درد و غم در دل بسی هست

به اقبال توام زینها کمی نیست

پری را ماند آن مه در لطافت

رقیبش نیز چندان آدمی نیست

کسی را گلبن امید نشکفت

در این بستان که بوی خرمی نیست

خط جانان بکین برخاست، شاهی

به غم بنشین، که جای بی‌غمی نیست

شمارهٔ ۳۷

امروز نسیم سحری بوی دگر داشت

گویی گذر از خاک سر کوی دگر داشت

ما یکدل و یکروی چنین، وان گل رعنا

افسوس که از هر طرفی روی دگر داشت

دی مردم از آن ذوق که در گفتن دشنام

با ماش سخن بود و نظر سوی دگر داشت

خوش وقت کسی موسم نوروز، که چون گل

هر روز سر آب و لب جوی دگر داشت

شاهی به تماشای مه عید نیامد

بیچاره نظر در خم ابروی دگر داشت

شمارهٔ ۳۸

دوش از رخ تو بزم گدایان چراغ داشت

وز دیدن تو دیده گلستان و باغ داشت

هر جلوه‌ای که شاهد مه داشت بر فلک

دل با فروغ روی تو زان‌ها فراغ داشت

با شام طره تو نهان بود کار دل

آن روی دلفروز مرا با چراغ داشت

چون سبزه و گلست ز هجرت بخاک و خون

آن دل که ذوق سبزه و گل در دماغ داشت

چون لاله چاک شد دل شاهی ز سوز عشق

کز گلشن زمانه بسی درد و داغ داشت

شمارهٔ ۳۹

صبا تا ز زلف تو بویی نداشت

دلم در جهان آرزویی نداشت

جهان هرگز از نازنینان چو تو

جفا پیشه تند خویی نداشت

بهار آمد و هیچ بلبل نماند

که پیش گلی گفتگویی نداشت

دلم کز جفای کسی خسته بود

سر سبزه و طرف جویی نداشت

به ناکام شاهی برفت از درت

که پیش تو هیچ آبرویی نداشت

شمارهٔ ۴۰

وقتی دل آواره در آن کو گذری داشت

با نرگس جادوی تو پنهان نظری داشت

گفتی: خبر دوست شنیدی چه شدت حال؟

اینها ز کسی پرس که از خود خبری داشت

دل ناوک مژگان ترا سینه سپر کرد

پیکان تو چون با دل آزرده سری داشت

زاهد بهوای حرم از کوی تو شد دور

خود کوی تو در روضه فردوس دری داشت

صد چاک شد از دست فراقت دل شاهی

چون لاله، که با داغ تو خونین‌جگری داشت

شمارهٔ ۴۱

عمر بگذشت و دلم جز عاشقی کاری نیافت

چشم یاری داشت از یاران ولی یاری نیافت

ای دل از کویش ببر سرمایه درد و نیاز

کین متاع کاسد اینجا هیچ بازاری نیافت

تا صبا زلفش برای صید دلها باز کرد

آن کمند فتنه را چون من گرفتاری نیافت

سالها دل چون صبا طوف ریاض دهر کرد

در فضای او گلی گر یافت، بی خاری نیافت

شاهی از یاران خود با کنج تنهایی بساخت

زانکه با هر کس غم دل گفت غمخواری نیافت

شمارهٔ ۴۲

ساقی، به غم تو عقل و جان رفت

می ده، که تکلف از میان رفت

شد تاب و توانم اندر این راه

من هم بروم، اگر توان رفت

تا شد رخ و زلفت از نظر دور

کام دل و آرزوی جان رفت

من بودم و دل که قامتت برد

آن نیز بجای راستان رفت

شاهی که چو لاله غرق خون است

با داغ تو خواهد از جهان رفت

شمارهٔ ۴۳

کسی که عاشق روی تو شد بباغ نرفت

هوای کوی تواش هرگز از دماغ نرفت

دلی که با تو به غوغای عاشقی خو کرد

ز کوی تفرقه در گوشه فراغ نرفت

چو لاله دلق می آلود را زنم آتش

کز آب دیده بشستم بسی و داغ نرفت

دلا بسوز، چو سودای زلف او داری

کسی بخانه تاریک بی چراغ نرفت

نرفت ناله شاهی به گفتگوی رقیب

غزلسرایی بلبل به بانگ زاغ نرفت

شمارهٔ ۴۴

ای دل ایام هجر شد بنیاد

رو، که مرگ نُوَت مبارک باد

دل سوزان من ز آه من است

چون چراغی نهاده در ره باد

آنچنانم به یاد تو مشغول

که فراموشیم برفت از یاد

مژده ده روزگار را، که گذشت

عیش پرویز و محنت فرهاد

سرو آزاد، بنده قد تست

ای غلام تو بنده و آزاد

گفتی: افتاد شاهی از نظرم

کاشکی اینچنین نمی‌افتاد

شمارهٔ ۴۵

تا ز شب بر مهت نقاب افتاد

سایه بالای آفتاب افتاد

در رخم تا بناز خنده زدی

نمکی بر دل کباب افتاد

مردم دیده را ز مژگانت

خار در جایگاه خواب افتاد

شیشه زان سر نهد بپای قدح

که حریف تنک شراب افتاد

در چمنها بنفشه بیتاب است

تا به زلف تو پیچ و تاب افتاد

گرد روی تو خط زنگاری

سبزه ای بر کنار آب افتاد

حاجت باده نیست شاهی را

که ز جام لبت خراب افتاد

شمارهٔ ۴۶

دل بهر تو در ملامت افتاد

وز عشق بدین علامت افتاد

گشتم به هوس ندیم عشقت

خود عاقبتم ندامت افتاد

ای دل، چو به قامتش فتادی

دیدار تو با قیامت افتاد

او تیغ جفا کشید، لیکن

بر جانب ما غرامت افتاد

گم گشت بکوی عشق، شاهی

زاهد به ره سلامت افتاد

شمارهٔ ۴۷

تا دل ز کف اختیار ننهاد

پا بر سر کوی یار ننهاد

دور از تو چه داغ بود کایام

بر جان و دل فکار ننهاد

مرغی که وفای دهر دانست

دل بر گل نوبهار ننهاد

تا بسته زلف او نشد دل

سر بر خط روزگار ننهاد

در عشق تو زان فتاد شاهی

کاول قدم استوار ننهاد

شمارهٔ ۴۸

باز آی، که دل بی تو سر خویش ندارد

بیمار تو از جان رمقی بیش ندارد

از داغ تو ذوقی نبرد عاشق بیدرد

مرهم چکند آنکه دل ریش ندارد؟

گر لطف تو ما را ننوازد چه توان کرد؟

سلطان چه عجب گر سر درویش ندارد؟

آن را که رسد ناوک دلدوز تو بر چشم

ناکس بود ار چشم دگر پیش ندارد

تا عشق تو در واقعه شد رهبر شاهی

فکر از خرد مصلحت اندیش ندارد

شمارهٔ ۴۹

باز این سر بی سامان، سودای کسی دارد

باز این دل هرجایی، جایی هوسی دارد

از کنج غمش دیگر، در باغ مخوان دل را

کان مرغ که من دیدم، خو با قفسی دارد

هر کس بهوای دل، دارد به جهان چیزی

مائیم و دل ویران، آن نیز کسی دارد

شبها سگ کویش را، رحمی نبود بر من

خوش وقت اسیری کو، فریادرسی دارد

از کوی بتان شاهی، کم جو ره برگشتن

کاین بادیه همچون تو، آواره بسی دارد

شمارهٔ ۵۰ - استقبال از قاسم انوار

هر کسی موسم گل گوشه باغی دارد

ساکن کوی تو از روضه فراغی دارد

من در این کوی خوشم، گرچه به جنت رضوان

مجلس خرم و آراسته باغی دارد

لاله بین چاک زده پیرهن خون آلود

مگر او نیز ز سودای تو داغی دارد

دل من در شب گیسوی تو ره گم کرده است

مگرش روی تو در پیش چراغی دارد

فکر سودای سر زلف تو دارد شاهی

ظاهر آنست که آشفته دماغی دارد

شمارهٔ ۵۱

خدنگ او که بجان مژده هلاک برد

نوید عیش بدلهای دردناک برد

به خاکپای تو مردن، رقیب را هوس است

روا مدار که این آرزو بخاک برد

دلم بکوی تو دامن کشان رود، ترسم

که سوی خانه گریبان چاک چاک برد

بنامه شرح جدایی کجا تواند داد

کسی که نام تو با خود به ترس و باک برد؟

به ششدرغمت این نیم جان که شاهی راست

امید هست که آید فراق و پاک برد

شمارهٔ ۵۲

خاک من باد از سر کوی تو گر بیرون برد

نیست روی آنکه این سودا ز سر بیرون برد

خلوتی خوش دارم امشب با خیال زلف او

گر نه باد صبح از این خلوت خبر بیرون برد

با خیالش گر شبی در کنج تنهایی روم

آب چشمم باز بردارد، ز در بیرون برد

هر زمان از آب چشمم شعله بیش است، ای طبیب

شربتی فرما، که این سوز از جگر بیرون برد

مجلس خاص است، اگر شاهی گرانی می‌کند

اهل صحبت نیست، گو تا درد سر بیرون برد

شمارهٔ ۵۳

مرا عشقت از ره برون می‌برد

به کوی ملامت درون می‌برد

گر اینست زنجیر زلف، ای حکیم

ترا هم به قید جنون می‌برد

به تاراج دل چشم او بس نبود

لبش نیز خطی به خون می‌برد

گل از روی او هست در انفعال

ولیکن به خنده برون می‌برد

اگر شاهی از لعل او برد جان

از آن چشم خونریز چون می‌برد؟

شمارهٔ ۵۴

دل زلف ترا گرفت، بد کرد

شبگیر بد از برای خود کرد

ایام بخون من کمین داشت

خاصه که غم تواش مدد کرد

ما را به جنون چه جای طعنه

پیش تو که دعوی خرد کرد؟

زد قرعه بنام هر کسی عشق

ما را به غم تو نامزد کرد

شاهی چو صبا دمی نیاسود

تا میل بتان سرو قد کرد

شمارهٔ ۵۵

گرم عشقت عنان دل نگیرد

دلم کوی بلا منزل نگیرد

مرنج از بی‌خودی‌های دلم، زانک

ز دیوانه کسی بر دل نگیرد

اگر چشمت جفایی کرد، سهل است

کسی بر مست لایعقل نگیرد

نسازد عاشقی را خاک، ایام

که اول باغمت در گل نگیرد

توانم برد جان از بند زلفت

اگر چشم توام غافل نگیرد

دوانم اشک را هر دم بکویش

که دانم راه بر سائل نگیرد

بشرطی شد قتیل عشق، شاهی

که فردا دامن قاتل نگیرد

شمارهٔ ۵۶

هر دم ز عشق، بر دل من صد بلا رسد

آری، بدور حسن تو اینها مرا رسد

جانم بلب رسید در این محنت و هنوز

تا کار دل ز دیدن رویت کجا رسد

انعام عام تو همه را میرسد، چه شد

گر ناوکی به سینه این مبتلا رسد؟

در جلوه گاه دوست رسیدن، نه حد ماست

آنجا مگر شمال رود یا صبا رسد

شاهی بر آستان ارادت نشسته است

با درد خو گرفته، که روزی دوا رسد

شمارهٔ ۵۷

ای خوش آن شب که به بالین من آن ماه رسد

شمع در دست به کاشانه‌ام آن شاه رسد

وعده وصل به ماهی شد و ماهی عمری‌ست

بخت آن کو که مرا عمر به یک ماه رسد

دل در آن چاه ذقن ماند، بگو با سر زلف

که به فریاد اسیران تک چاه رسد

گفتمش: شب همه شب از غم تو نالانم

گفت: می‌نال، به فریاد تو الله رسد

روی در آینه مهر تو جان خواهم داد

دم آخر که مرا عمر به یک آه رسد

گفته‌ای: شاهی اگر هیچ نباشد سگ ماست

من که باشم، که به این سوخته این جاه رسد

شمارهٔ ۵۸

چو سرو قد تو در جویبار دیده رسد

مرا خدنگ بلا بر دل رمیده رسد

ز دیدن تو بلایی که می‌کشد دل من

امیدوار چنانم که پیش دیده رسد

به گرد آن خط مشکین کجا رسد نافه

مگر صبا، که بدان طره خمیده رسد

اگر چه بر رخ بستان دمید سبزه، ولیک

گمان مبر که بدان خط نو دمیده رسد

ز یاد آن لب، اگر یکنفس بکام رسم

خیال چشم تو تیغ بلا کشیده رسد

صبا ببوی تو آرام جان مردم شد

بلی، خوشست نسیمی که آرمیده رسد

اگر صبا ز سر کوی او رسد، شاهی

نسیم روضه به جان ستم رسیده رسد

شمارهٔ ۵۹

کسی کش مهر خوبان کار باشد

دلش با درد و محنت یار باشد

حدیث عاشقی، وانگه غم کار

خرد داند که دور از کار باشد

تن زارم مکش زان طره، ای باد

که مویی در رسن بسیار باشد

من از وی بر نخوردم، یارب آن سرو

ز شاخ عمر برخوردار باشد

به رسوایی علم بردار، شاهی

که صبر و عاشقی دشوار باشد

شمارهٔ ۶۰

مبارک، منزلی کان خانه را ماهی چنین باشد

همایون، کشوری کان عرصه را شاهی چنین باشد

یک امروزی عتاب آلوده دیدم روی او، مردم

کسی را جان کجا ماند، اگر ماهی چنین باشد؟

ز رنج و راحت گیتی، مرنجان دل، مشو خرم

که آئین جهان گاهی چنان گاهی چنین باشد

غمش تا یار من شد، روی در راه عدم کردم

خوشست آوارگی آن را که همراهی چنین باشد

بخنده گفت: شاهی، تیغ رانم بر سرت روزی

نیم نومید از این دولت، که ناگاهی چنین باشد

شمارهٔ ۶۱

یار خط بر روی زیبا می‌کشد

سبزه بر گلبرگ رعنا می‌کشد

ماه را دامی ز عنبر می‌نهد

لاله را داغی ز سودا می‌کشد

سنبل از سودای مشکین کاکلش

طره شبرنگ در پا می‌کشد

در چمن سرو از فرو دستان اوست

خویش را چندین چه بالا می‌کشد

ای ملامت گو، من و خاک درش

گر ترا خاطر به صحرا می‌کشد

می‌کشد پیکان ز دل، آه از جگر

شاهی از دست تو این‌ها می‌کشد

شمارهٔ ۶۲ - استقبال از امیر همایون اسفراینی

دل بی‌رخ تو جانب گلشن نمی‌کشد

خاطر به سوی لاله و سوسن نمی‌کشد

بخرام سوی باغ، که گل با وجود تو

خوبی نمی‌فروشد و دامن نمی‌کشد

ای بخت خواب رفته، کجایی، که در فراق

آن می‌کشم ز دوست که دشمن نمی‌کشد

آن را که در فراق کسی تیره گشت روز

در بزم عیش باده روشن نمی‌کشد

گر دست راحت است و گر خنجر ستم

شاهی ز اختیار تو گردن نمی‌کشد

شمارهٔ ۶۳

باغ را باز مگر مژده گلریز آمد

که نسیم سحر از طرف چمن تیز آمد

توتیا رنگ غباری ز رهش پیدا شد

که صبا مشک فشان، غالیه آمیز آمد

نونو اسباب طرب ساخته کن، کاندر باغ

گل نوخاسته و سبزه نوخیز آمد

باز عشق توام از صبر جدایی فرمود

باز بیمار مرا نوبت پرهیز آمد

جام شاهی که ز خون جگرش پر کردند

خوار منگر، که زلال طرب‌انگیز آمد

شمارهٔ ۶۴

چمن سرسبز شد ساقی، گل و نرگس به باغ آمد

بده جامی، که دیگر باغ را چشم و چراغ آمد

چو بلبل با فغان، چون لاله در خون دلم، آری

از این گلشن نصیب عشقبازان درد و داغ آمد

تو کاندر پای دل خاری نداری، گشت بستان رو

من و کویش، که نتوان با دل غمگین به باغ آمد

دلم آشفته تر گشت از خط نو خیز او، گویی

دگر دیوانه را بوی بهار اندر دماغ آمد

به عشق نیکوان آسوده نتوان زیستن، شاهی

مباش ایمن، که چشم بد بر ایام فراغ آمد

شمارهٔ ۶۵

چو شمشاد قدت در گلشن آمد

خلل در کار سرو و سوسن آمد

بیادت چشم از آن بر گل نهادم

که بوی یوسف از پیراهن آمد

ز تیرش سهم دادندی مرا خلق

سخن نشنیدم، آخر بر من آمد

پشیمان بود یار از خون عشاق

ولی بهر منش در گردن آمد

سزای دوستی دانست شاهی

که از کویت به کام دشمن آمد

شمارهٔ ۶۶

چو ساقی آن قدح لاله گون بگرداند

دلم خیال لبش در درون بگرداند

صبا ز لعل تو تا غنچه را دهد بویی

هزار بار دلش را بخون بگرداند

به پیر عقل بگوئید، تا برای خدا

عنان ز صحبت اهل جنون بگرداند

گرفتم آنکه براند رقیبم از در تو

دل مرا ز وفای تو چون بگرداند؟

ز لوح وصل چه خواند به بخت بد، شاهی

مگر نوشته گردون دون بگرداند

شمارهٔ ۶۷

گر من از خاک درت رفتم، دل شیدا بماند

تن روان شد بر طریق عزم و جان آنجا بماند

من خود آواره شدم، لیکن دل درمانده را

پرسشی میکن، که در کویت تن تنها بماند

عاشقان را در غمت دل رفت و درد دل نرفت

خستگان را در فراقت سرشد و سودا بماند

ساربان بر قصد دوری میزند طبل رحیل

گو بران محمل، که ما را خاری اندر پا بماند

ای صبا، از روی یاری با رفیق ما بگوی

رو که شاهی را نظر بر صورت زیبا بماند

شمارهٔ ۶۸

ما برفتیم و دل آواره در کویت بماند

جان نماند از عشق و در دل حسرت رویت بماند

جان در این طوفان غم بر باد شد، لیکن خوشم

کز تن خاکی غباری بر سر کویت بماند

شمع وار از جمع رندان رفتی و سوزت نرفت

همچو گل دامن کشان بگذشتی و بویت بماند

ما خود از خاک درت رفتیم، لیکن گاهگاه

پرسشی می‌کن دل ما را، که پهلویت بماند

از تن شاهی خیالی هم نماند از غم، ولی

همچنان در دل خیال قد دلجویت بماند

شمارهٔ ۶۹

یار با ما چنانکه بود، نماند

مه من مهربان که بود، نماند

دل بر آن آشنا که بود، برفت

سر بر آن آستان که بود، نماند

لطف هر دم که مینمود، گذشت

پرسش هر زمان که بود، نماند

هر دمش سوی من بگوشه چشم

عشوه های نهان که بود، نماند

چه در آن کوی مانده‌ای، شاهی

یار چون بر همان که بود، نماند

شمارهٔ ۷۰

تا بر گل تو جعد گره‌گیر بسته‌اند

در گردنم ز زلف تو زنجیر بسته‌اند

از تنگنای عشق تو جستن ره خلاص

مشکل توان، که رخنه تدبیر بسته‌اند

قومی که می‌دهند نشان از تو، غافلند

کاهل وقوف را دم تقریر بسته‌اند

مِن‌بعد، ما و ناله و فریاد چون جرس

زین همرهان که بار به شبگیر بسته‌اند

شاهی به دام زلف تو زان رو اسیر ماند

کش دست و پا به رشته تقدیر بسته‌اند

شمارهٔ ۷۱

ای بی‌خبر از گریهٔ خونین‌جگری چند

باز آی، که در پای تو ریزم گهری چند

سوز دل عشاق چه دانند که چونست

بگریخته از داغِ بلا بی‌جگری چند

چون لاله به داغ دل و خوناب جگر باش

ای چشم چو نرگس همه بر سیم و زری چند

با هر خس و خاری منشین ای گل رعنا

کز باد صبا دوش شنیدم خبری چند

مائیم طریق خرد از دست نهاده

وارسته به اقبال تو از درد سری چند

گفتی: چه کسانند اسیران ره عشق

ماتم‌زده سوخته دربه‌دری چند

شاهی سفر عشق به غفلت نتوان رفت

هشدار، که این مرحله دارد خطری چند

شمارهٔ ۷۲

جان به یاد تو یاد کس نکند

دل ز غم خوردن تو بس نکند

به فراق تو خو کنم ناچار

بختم ار با تو همنفس نکند

اگر این بار جان برم ز غمت

دگرم عاشقی هوس نکند

دل که بگریخت زان شکنجه زلف

تا عدم روی باز پس نکند

یار ما تند می‌رود، چه کنم

گر نگاهی ز پیش و پس نکند

راندی از کوی خویش، شاهی را

آنچه کردی تو هیچکس نکند

شمارهٔ ۷۳

بیدلان کوی تو مقام کنند

با غمت ترک ننگ و نام کنند

نازنینان شهر، هر روزی

فتنه از نرگس تو وام کنند

من که خوارم بکوی تو چه عجب

بیکسان را چه احترام کنند؟

غمزه ها را بقصد جان مفرست

باش تا کار دل تمام کنند

تو نه رندی نه زاهدی شاهی

می‌نگویی ترا چه نام کنند

شمارهٔ ۷۴

عید شد، خوبان به عزم مجلس و می می‌روند

دردمندان راه می‌پرسند و از پی می‌روند

گر به گشتی می‌رود، تنها خوشست آن آفتاب

قاصد جان منند آنها که با وی می‌روند

چون گل و سنبل پری‌رویان ز آب و تاب می

طره‌ها آشفته و رخساره در خوی می‌روند

آنکه می‌رفتند با تکبیر و قامت، این زمان

با نوای ارغنون و ناله نی می‌روند

می‌رود شاهی ز کویت از دم سرد رقیب

بلبلان از بوستان در موسم دی می‌روند

شمارهٔ ۷۵

فصل نوروز است و خلقی سوی صحرا می‌روند

بی‌نصیب آنانکه در می قول مطرب نشنوند

رخ نمودی، مردمان را چشم بر ابروی تست

عید شد، باریک‌بینان دیده بر ماه نوند

من که در شب‌های محنت سوختم، زانم چه سود

کاین بتان خورشید‌رخسارند یا مه‌پرتوند

می‌رود خلقی به استقبال، کآمد گل به باغ

تو بمان باقی، کزین بسیار آیند و روند

پندگویان شاهی درمانده را دل می‌دهند

حال او دانند اگر روزی چنین بیدل شوند

شمارهٔ ۷۶

به زنجیر زلفت دل ماست در بند

ز سر رشته عقل بگسسته پیوند

رقیبا، مران از در دوست ما را

که بینند سگ را بروی خداوند

به توبه مکن دعوت ای شیخ ما را

که ما اول از عهد خوردیم سوگند

شناسیم قدر سگان درش را

که ما هم در آن کو دویدیم یکچند

رقیب ستمکاره بر جان شاهی

جفا می‌پسندد، خدایا تو مپسند

شمارهٔ ۷۷

پیکان غمزه را چو بتان آب می‌دهند

اول نشان به سینه احباب می‌دهند

خاک رهش به مردم آسوده کی رسد

کاین توتیا به دیده بی‌خواب می‌دهند

سیلی میان هر مژه ما را ز روی تست

صد خار را ز بهر گلی آب می‌دهند

مژگان تو که یاری آن چشم می‌کنند

تیغی کشیده در کف قصاب می‌دهند

شاهی به مجلس غم از آن می‌رود ز دست

کش ساقیان دیده می ناب می‌دهند

شمارهٔ ۷۸

وقت گل، خوبان چو بزم عیش در صحرا نهند

عاشقان را تازه داغی بر دل شیدا نهند

نازنین را عشق ورزیدن نزیبد، جان من

شیرمردانِ بلاکش پا در این غوغا نهند

دیدهٔ نااهل باشد بر چنان رویی دریغ

آه اگر آئینه پیش چشم نابینا نهند

با چنان لب‌های میگون، پای در میخانه نِه

تا ز بیهوشی حریفان سر بجای پا نهند

از ملامت سوخت شاهی، کاین ستمگردوستان

هر که را زخمی رسد، داغیش بر بالا نهند

شمارهٔ ۷۹

خوبرویان چو خدنگ نظری بگشایند

بسر هر مژه خون از جگری بگشایند

پرده دار حرم از دردکشان فارغ و ما

چشم بنهاده که از غیب دری بگشایند

نا امیدی بر ارباب طریقت کفر است

گر دری بسته شد ای دل، دگری بگشایند

گر نه از نسخه حسنت ورقی میطلبند

دفتر گل ز چه رو هر سحری بگشایند؟

شاهی اندیشه آن زلف مکن بیش، که آن

نیست رازی که به هر بی‌خبری بگشایند

شمارهٔ ۸۰

سرو تو مگر ز پا نشیند

کاین دل نفسی بجا نشیند

من بودم و دل، تو بردی آن نیز

خود گو که غمت کجا نشیند؟

هر کس که شبی نشست با تو

بسیار به روز ما نشیند

گردی که ز کوی دوست خیزد

بر دیده چو توتیا نشیند

شاهی سگ یار با تو ننشست

کس با چو تویی چرا نشیند؟

شمارهٔ ۸۱

بتان که شیوه جور و ستیز می‌جویند

ز بهر کشتن ما تیغ تیز می‌جویند

دلی که می‌شود از درد عشق سرگردان

در آن دو سلسله مشک‌بیز می‌جویند

چو تو کرشمه‌کنان می‌رسی، دگر خوبان

ز شرم روی تو راه گریز می‌جویند

کسان که طره شمشاد می‌زنند گره

هلاک فاخته صبح‌خیز می‌جویند

به تیغ هجر تو شاهی نه آن شهید بلاست

که خون او به گه رستخیز می‌جویند

شمارهٔ ۸۲

رفتیم، اگر چه دل به غمت دردمند بود

در چین طره تو اسیر کمند بود

بلبل به آه و ناله چمن را وداع کرد

کان بزم را ترانه او ناپسند بود

دشوار مینمود سفر با فراغ بال

چون مرغ دل به دام کسی پای بند بود

القصه، در فراق سرآمد شمار عمر

سرمایه وصال که داند که چند بود

راضی نشد که تکیه زند بر سریر ملک

درویش را که پایه همت بلند بود

خوش کردی ای رقیب، که آتش زدی بدل

کاین داغ بر جراحت ما سودمند بود

شاهی بهیچ روی ز تاب غمت نجست

عمری اگر چه بر سر آتش سپند بود

شمارهٔ ۸۳

شبی که کوی تو ما را مقام خواهد بود

زمانه تابع و گردون به کام خواهد بود

زوال دولت پیر مغان مجو ای شیخ

که ظل عالی او مستدام خواهد بود

همه بضاعت خود عرضه میکنند آنجا

قبول حضرت او تا کدام خواهد بود

کنون که جان جهانی، کرشمه ای میکن

مگو که دولت خوبی مدام خواهد بود

سریر سلطنت ار جا دهند شاهی را

سگان آن سر کو را غلام خواهد بود

شمارهٔ ۸۴

آن یار خشم رفته که با ما بجنگ بود

دی سنبلش ز تاب می آشفته رنگ بود

ای واعظ، ار حدیث تو ننشست در ضمیر

عیبم مکن، که گوش بر آواز چنگ بود

عمری چو خاک، بر سر کویت شدم مقیم

آخر ز رهگذار تو بادم بچنگ بود

فرهاد را ز میوه شیرین، حلاوتی

روزی نشد که لایق دیوانه سنگ بود

تیغ از چه بود بر صف دلها کشیدنت؟

با لشکر شکسته چه حاجت به جنگ بود؟

شاهی سیاه نامه شد و رند و عشقباز

بگذاشت نام زهد ریایی، که ننگ بود

شمارهٔ ۸۵

عمری دهان تنگ توام در خیال بود

جان رمیده را همه فکر محال بود

رفت آنکه در مسائل عشق و رموز شوق

ز ابرو و غمزه با تو جواب و سؤال بود

گفتم: رسد میان توام باز در کنار

گفتا: برو که آنچه تو دیدی خیال بود

شرم آیدم که سجده برد پیش پای کس

آن سر که سالها برهت پایمال بود

آشفته رفت گفته شاهی در این غزل

آری، بفکر زلف تو شوریده حال بود

شمارهٔ ۸۶

رفت آنکه به وصل تو مرا دسترسی بود

وین دلشده در خیل سگان تو کسی بود

آن غمزه به خون دل ما چشم سیه کرد

ور نه به کمند تو گرفتار بسی بود

آمد گل و هر مرغ هوای چمنی کرد

آزاد نگشت آنکه اسیر قفسی بود

عشق آمد و سودای گل و لاله ز سر رفت

زان شعله به تاراج شد ار خار و خسی بود

در عشق توام اشک به خون داد گواهی

هم ناله، که در واقعه فریادرسی بود

وقتی به هوس خواستمی بوی تو از باد

آنها همه گوئی که هوی و هوسی بود

شاهی که به هجران تو از ناله فرو ماند

بیچاره سگ کوی ترا همنفسی بود

شمارهٔ ۸۷

عید است و خلقی هر طرف، دامنکشان با یار خود

مسکین من بی صبر و دل، حیران شده در کار خود

هم مرغ نالان در چمن، هم گل دریده پیرهن

هر کس به یاری در سخن، من با دل افگار خود

عقلم که بودی رهنمون، خندید بر اهل جنون

من نیز میخندم کنون، بر عقل دعوی وار خود

گر راز دل ننهفتمی، در خاک و خون کی خفتمی

هم با طبیبی گفتمی، حال دل بیمار خود

در جان درون آن تندخو، دایم به دل در گفتگو

بیچاره من محروم از او، چون دیده از دیدار خود

تو همچو گل دامنکشان، رفته به گشت بوستان

پیش تو مسکین باغبان، شرمنده از گلزار خود

شاهی ز خوبان زد نفس، افتاد در دام هوس

چون عندلیبان قفس، درمانده از گفتار خود

شمارهٔ ۸۸ - استقبال از سعدی

سوی باغ آن سروبالا می‌رود

باز کار فتنه بالا می‌رود

جان من، هرگه که جایی می‌روی

عاشقان را دل به صد جا می‌رود

چون دلم خون می‌کنی بشتاب از آنک

روزگار از پهلوی ما می‌رود

هست گلگون سرشکم گرم رو

در پِیَت میرانمش تا می‌رود

گفتمش جان داد شاهی بی‌تو، گفت:

بحث در خضر و مسیحا می‌رود

شمارهٔ ۸۹

بی‌لبت هردم ز چشم درفشان خون می‌رود

پاره‌های دل ز راه دیده بیرون می‌رود

یک شب ای شمع بتان، در کنج تاریک من آی

تا ببینی حال تنها ماندگان چون می‌رود

خون که از زخمی رود، داغش نهی باز ایستد

دل که صد جا داغ کردم، همچنان خون می‌رود

باغبان از گفتگوی غنچه گو لب بسته دار

بلبلان را چون سخن زان لعل میگون می‌رود

گفته‌ای: فریاد شاهی کم نگشت از کوی ما

آری آری، دل به کار عشق اکنون می‌رود

شمارهٔ ۹۰

گر به عمری ز من دلشده‌ات یاد آید

جان محنت زده از بند غم آزاد آید

دی صبا بوی تو آورد و به جان زد آتش

ترسم این شعله زیادت شود ار باد آید

روزها رفت و دلت بر من غمدیده نسوخت

گرچه از ناله من سنگ بفریاد آید

جان من، جانب احباب فراموش مکن

زود باشد که سخنهای منت یاد آید

دل نه منزلگه سلطان خیال است، که او

میهمانیست که در کشور آباد آید

بلبل دلشده گر ناله کند، عیب مکن

در دیاری که نسیم گل و شمشاد آید

هیچ شک نیست که از پای درآید شاهی

چشم خونریز تو گر بر سر بیداد آید

شمارهٔ ۹۱

باغ را چون گل رعنا ز سفر باز آید

عالمی را هوس رفته ز سر باز آید

گفتمش: عاقبت از مهر تو باز آرم دل

زیر لب خنده زنان گفت: اگر باز آید

گل بدینگونه که از شرم تو بگریخت ز باغ

شوخ چشمی بود ار سال دگر باز آید

آخر ای جان که هوس میکندت آن سر کو

باش تا از دل آواره خبر باز آید

یار بگذشت و مرا دیده چو نرگس بر راه

بامیدی که از این راهگذر باز آید

گر از این سوی وزد باد عنایت ناگاه

کشتی بخت ز گرداب خطر باز آید

شاهی، ار باز قدم رنجه کند بخت بلند

ناگهان شاهد مقصود ز در باز آید

شمارهٔ ۹۲

نصیب من ز تو گر درد و آه می‌آید

خوشم که یاد منت گاهگاه می‌آید

تو می‌روی و ز هر جانبی خلایق شهر

پی نظاره شتابان که: شاه می‌آید

غبار کوی تو در چشم دیده‌ام، زانست

که سرمه در نظرم خاک راه می‌آید

نیاز من به چه در معرض قبول افتد

به ملتی که عبادت گناه می‌آید

ز اشک خویش شکایت کجا برد شاهی

چو آب تیره‌اش از پیشگاه می‌آید

شمارهٔ ۹۳

زلف تو سراسر شکن و تاب نماید

لعل تو لبالب شکر ناب نماید

چشم تو محالست که بر حال من افتد

بختم مگر این واقعه در خواب نماید

طراری آن طره ز رخسار تو پیداست

هر جا که رود دزد به مهتاب نماید

در شیشه صافی بنگر باده رنگین

چون عکس گل و لاله که در آب نماید

شبها که بغلتد بسر کوی تو شاهی

خار و خسکش بستر سنجاب نماید

شمارهٔ ۹۴

چو دل چوگان زلفت در نظر دید

پریشان گشت و حال خود دگر دید

غمت صد رخنه در جان کرد ما را

مگر دیوار ما کوتاهتر دید

ترا در رهگذر ناگاه دیدم

دلم چندین بلا زان رهگذر دید

دل از کویت نگردد گرد کعبه

که گر دید آبرو، زین خاک در دید

صبا از چین زلفت شمه ای گفت

وز این غم نافه را خون در جگر دید

دلم زین بوستان با خار از آن ساخت

که از گل بوی کردن دردسر دید

چو لاله داغ بر دل ماند شاهی

ترا تا سبزه بر گلهای تر دید

شمارهٔ ۹۵

با روی تو از سمن که گوید؟

با کوی تو از چمن که گوید؟

جایی که تو زلف و رخ نمائی

از سنبل و نسترن که گوید؟

با لعل تو غنچه لب فرو بست

پیش تو از آن دهن که گوید؟

درد همه پیش یار گفتند

من خود چه کسم؟ ز من که گوید؟

گر باد صبا نیاید از دوست

رازی به هر انجمن که گوید؟

گفتی: غم او مگوی با دل

این با دل خویشتن که گوید؟

از غم چو زر است روی شاهی

با آن بت سیمتن که گوید؟

شمارهٔ ۹۶

دل که پیش تو راز می‌گوید

غم دیرینه باز می‌گوید

عقل سودای زلف خوبان را

فکر دور و دراز می‌گوید

مگر استاد جورپیشه ترا

همه تعلیم ناز می‌گوید

شمع می‌گوید از رخت سخنی

سخن جان‌گداز می‌گوید

گفت شاهی به گوش جان بشنو

که ز روی نیاز می‌گوید

شمارهٔ ۹۷

ای فتنه را دو نرگس شوخ تو رازدار

من بهر محنتم، دگران را بنازدار

جانا تو نازنینی و خلقی نیازمند

چشمی بناز جانب اهل نیاز دار

از نقش کائنات مبین جز خیال دوست

یعنی ز غیر، دیده غیرت فرازدار

تر شد بساط هر چمن از گریه های ابر

با غنچه گو که لب به شکر خنده بازدار

شاهی، به جد جهد چو کاری نساختی

بنشین و دیده بر کرم کارساز دار

شمارهٔ ۹۸

ای به لطف از آب حیوان پاک‌تر

قدت از سرو روان چالاک‌تر

با که گویم درد خود، کز عشق اوست

هر کرا بینم، ز من غمناک‌تر

بی‌رخت چون لاله داغم بر دلست

سینه‌ام از دامن گل چاک‌تر

لعلت از خونم ندارد هیچ باک

نرگس شوخت از آن بی‌باک‌تر

هست شاهی در طریقت خاک راه

لیک در کوی تو چیزی خاک‌تر

شمارهٔ ۹۹

ای هر دم از جفای تو دل را غمی دگر

عالم ز تو خراب و تو در عالمی دگر

ایندم که در رکاب توام، خون من بریز

ترسم که عمر امان ندهد تا دمی دگر

تیری زدی و ریش دل آسوده شد ز درد

هان! ای طبیب خسته دلان، مرهمی دگر

بلبل ز شوق نعره زنان در حریم باغ

گل هر زمان به مجلس نامحرمی دگر

شاهی، ز گریه سیل براین آب و گل مریز

کاین خانه پست میشود از شبنمی دگر

شمارهٔ ۱۰۰

سرو ما را هر زمان دل می‌کشد سوی دگر

چون گل رعنا که دارد هر طرف روی دگر

هر که دارد روی دل در قبله دیدار او

سهو باشد سجده در محراب ابروی دگر

در طریق دوستی، ثابت قدم چون خاک باش

چون صبا تا چند هر دم بر سر کوی دگر

جان بیمار مرا تاب شکیبایی نماند

ای طبیب، ار عاقلی، جز صبر داروی دگر

پند گویا، بیش از اینم در صف طاعت مخوان

زشت باشد روی در محراب و دل سوی دگر

موسم نوروز و من در کنج تنهایی اسیر

هر کسی در سایه سرو و لب جوی دگر

گر دل شاهی به دشنامی بجویی دور نیست

زان که همچون او نمی‌بینم دعاگوی دگر

شمارهٔ ۱۰۱ - استقبال از سعدی

نه کنج وصل تمنا کنم نه گنج حضور

خوشم به خواری هجر و نگاه دورادور

به گرد کوی تو گشتن هلاک جان من است

چو پر گشودن پروانه در حوالی نور

تنم چو موی شده، زرد و زار و نالانم

ز تاب حادثه، همچون به ریشم طنبور

به سعی پیش تو قدری نیافتم، چه کنم

که شرمسارم از این گفت‌و‌گوی نامقدور

سروش غیب به شاهی خطاب کرد مرا

به بندگی تو در شهر تا شدم مشهور

شمارهٔ ۱۰۲ - استقبال از کمال خجندی

ای سر زلف ترا دل‌های مشتاقان اسیر

هرگزت نگذشت یاد دردمندان در ضمیر

من گرفتارم، به جرم عشق بر دارم کنید

تا به کوی دوست، دشمن بیندم با دار و گیر

گر مه روی تو روزی بنگرد بالای بام

دیگر از خجلت نیاید شاه انجم بر سریر

عالمی بی دل شدند از تیر مژگانت، چنانک

در همه شهر این زمان یک دل نمی یابد به تیر

گر بریزی خون شاهی ور ببخشی، حاکمی

توشه فرمانروا، من بنده فرمان‌پذیر

شمارهٔ ۱۰۳

سفر گزیدم و داغ تو بر دلست هنوز

جهان بگشتم و کوی تو منزلست هنوز

چه سود همچو صبا عرصه جهان گشتن

چو دل به سرو بلند تو مایلست هنوز

تو ای رفیق که آسوده‌ای، قدم بردار

کز آب دیده مرا پای در گلست هنوز

به گریه گفتمش: از حال من مشو غافل

به خنده گفت که: بیچاره غافلست هنوز

طریق عشق، به ناموس می‌رود شاهی

پیاله‌ای دو سه دیگر، که عاقلست هنوز

شمارهٔ ۱۰۴

عید شد، ما را دل دیوانه زندانی هنوز

گل شکفت از گریه، چشمم ابر نیسانی هنوز

سبزه تر خاست زان لب‌ها و من رفتم ز هوش

ناچشیده جرعه‌ای زان راح ریحانی هنوز

گر بدانی سوز من، رحم آیدت بر روز من

جان من، آگه نه‌ای زین محنت جانی هنوز

گریه‌های گرم بین ابر بهاری را به باغ

گل به رویش خنده‌ای ناکرده پنهانی هنوز

گفته‌ای: دانسته‌ام شاهی گدای کوی ماست

عمر اگر باقی بود زین بهترش دانی هنوز

شمارهٔ ۱۰۵

غم روی تو دارد دل، همین بس

نخواهد کرد از فکر چنین بس

دل و جان و خرد بردی و اکنون

سری مانده است ما را بر زمین بس

اگر بیند ترا با زلف پرچین

کند صورتگری نقاش چین بس

سگ کوی خودم خواندی، عفاالله

اگر من آدمی باشم، همین بس

دلی کز دولت وصل است مغرور

چو هجرانش بلایی در کمین بس

برای جیب گل، از گرد راهش

صبا را شمه‌ای در آستین بس

تو با گل جام گیر و شاد بنشین

که شاهی را غم آن نازنین بس

شمارهٔ ۱۰۶

ای دوست، شبی به کوی ما باش

درد دل ریش را دوا باش

ایام وصال، خوش زمانی است

گو محنت هجر در قفا باش

دادم دل و جان به عذرخواهی

بر خاک درش، نگفت شاباش

ای زاهد شهر، ما و کویش

جنات نعیم گو ترا باش

شاهی، همه عمر می کشیدی

روزی دو سه نیز پارسا باش

شمارهٔ ۱۰۷

در این گلشن چه سازد بلبل از زاری و فریادش

چو سوی عاشقان میلی ندارد سرو آزادش

خوش است این باغ رنگین، لیک نتوان دل در او بستن

که بوی آشنایی نیست در نسرین و شمشادش

چنین کان غمزه را تعلیم شوخی می‌دهد چشمت

بگو: آتش به عالم زن، که استاد است استادش

اگر مجنون به درد و داغ عشق افتاد یک چندی

ولی در عاشقی هرگز چنین کاری نیفتادش

گر آب چشم و آه آتشینی بود شاهی را

کنون خاک است و در کوی تو هرسو می‌برد بادش

شمارهٔ ۱۰۸

دلم که چشم تو هر لحظه میزند تیرش

ز پای صبر در افتاد، دست میگیرش

بسی بلاست که تدبیر آن توان کردن

بلای غمزه تست آنکه نیست تدبیرش

کسی که زلف تو بیند بخواب در شب تار

علی الصباع پریشانیست تعبیرش

دلم ز عشق تو دیوانه شد، اشارت کن

به زلف خویش، که او در کشد به زنجیرش

روان برای تو شاهی فدا کند جان را

اگر ز گوشه غمزه تو میزنی تیرش

شمارهٔ ۱۰۹

گل نو آمد و هر کس به عیش و عشرت خویش

من و عقوبت هجران و کنج محنت خویش

بلا و درد تو ما را نصیب شد، چکنم

نه عاقلست که راضی نشد به قسمت خویش

زمانی از سر این خسته پا کشیده مدار

که میبریم از این آستانه زحمت خویش

به داغ دوری اگر مبتلا شدیم، سزاست

چو روز وصل نگفتیم شکر نعمت خویش

قدم به کوی وفا مردوار نه، شاهی

که پیر عشق روان کرد با تو همت خویش

شمارهٔ ۱۱۰

هرکس گرفته دامن سرو بلند خویش

ماییم و گوشه‌ای و دل دردمند خویش

زاهد به کوی عافیتم می‌نمود راه

روی تو دید، گشت پشیمان ز پند خویش

تا نیشکر شکسته نشد کام از او نیافت

در وی کسی رسد که بر آید ز بند خویش

در راه انتظار تو چشمم سفید شد

آخر غباری از ره سم سمند خویش

شاهی ز غلام تست، ز کوی خودش مران

خنجر مکش بر آهوی سر در کمند خویش

شمارهٔ ۱۱۱

هر کسی پهلوی یاری به هوای دل خویش

ما گرفتار به داغ دل بی‌حاصل خویش

چند بینم سوی خوبان و دل از دست دهم

وقت آنست که دستی بنهم بر دل خویش

روزگاری سر من خاک درت منزل داشت

گر بود عمر، رسم باز به سر منزل خویش

کارم از زلف تو درهم شد و مشکل اینست

که گشادن نتوان پیش کسی مشکل خویش

دل ز اندیشه تو باز نیاید به جفا

تو و بیداد و من و آرزوی باطل خویش

دم آخر سوی ما بین، که شهیدان ترا

شرط باشد بحلی خواستن از قاتل خویش

شاهی، افتاده به خاک در او خوش می‌باش

سگ گویی، که دهد جای تو در محفل خویش

شمارهٔ ۱۱۲

هر که کوی تو ساخت مسکن خویش

خون خود میکند بگردن خویش

دانه خال پیش رخ بنمای

تا گل آتش زند به خرمن خویش

شمع، پروانه را بسوخت، ولیک

زود بریان شود به روغن خویش

تا گل از باد صبح بوی تو یافت

جامه ها پاره کرد بر تن خویش

گر دلم چاک دامن افتاده است

خوشم از چشم پاکدامن خویش

هست شاهی ز آستان تو دور

مرغ آواره از نشیمن خویش

شمارهٔ ۱۱۳

پرده بگشا ز روی چون مه خویش

که بجانم ز بخت گمره خویش

میکشد سرو، پیش بالایت

شرمساری ز قد کوته خویش

مینوازم چو چنگ در بر خود

که فراموش میکنم ره خویش

واعظا، ما و ناله دف و نی

تو و گفتار ناموجه خویش

شاهی از بندگان تست، از او

وامگیر التفات گه گه خویش

شمارهٔ ۱۱۴ - استقبال از کمال خجندی

کنون که موسم عیش است و باده گلرنگ

چو عندلیب غزل‌خوان به باغ کن آهنگ

زمان سرخوشی آمد، پیاله پر میدار

که لاله ساغر خالی همی زند بر سنگ

ز عشق گفتمت ای دل، که خون شوی آخر

به روزگار سخنهای من بر آرد رنگ

اگر بباغ روم بی تو، گوشه ای گیرم

چو غنچه سر بگریبان کشیده با دل تنگ

روان با خبران پایمال حادثه شد

هنوز غمزه خونریز یار بر سر جنگ

رفیق می نپذیرد نیاز من از عار

فرشته می ننویسد گناه من از ننگ

دو روزه مهلت باقی به عیش ده شاهی

چو عمر بی لب ساغر گذشت و گیسوی چنگ

شمارهٔ ۱۱۵

من که چون شمع از غمت با سوز دل در خنده‌ام

نیست تدبیری به غیر از سوختن تا زنده‌ام

همچو مجمر، سینه‌ای پرآتش و انفاس خوش

همچو ساغر، با دل پرخون و لب پرخنده‌ام

گر به شمشیر سیاست می‌نوازی، حاکمی

ور به تشریف غلامی می‌پذیری، بنده‌ام

در هوایت برگ عیشم همچو گل بر باد شد

وین زمان عمری است تا از خان و مان برکنده‌ام

تیغ تو سر در نمی‌آرد به خونم، لیک من

خویشتن را در میان کشتگان افکنده‌ام

یک شب از فریاد من خوابی به آسایش نکرد

روزها شد کز سگ کویش بدین شرمنده‌ام

گفته‌ای: شاهی نمی‌میرد چو شمع از تاب غم

من به سوز عشق بریانم، از آن تابنده‌ام

شمارهٔ ۱۱۶

اگر چه خاک درت ز آب دیده گل کردم

خوشم که سینه به داغ تو متصل کردم

زمانه روزی من کرد گریه های فراق

ز بسکه خنده بر افتادگان دل کردم

دلم که لاف صبوری زدی باول کار

به پیش روی تواش بارها خجل کردم

بشکر آنکه گه کشتنم نمودی روی

سگان کوی ترا خون خود بحل کردم

سرای دیده شاهی نه جای هر صنمی است

کش از خیال تو بتخانه چگل کردم

شمارهٔ ۱۱۷

ای خسته ز تو روان مردم

چشم تو بلای جان مردم

از سیل دو چشم من به کویت

ویران شده خان و مان مردم

تا رفته سمند او به جولان

از دست بشد عنان مردم

از خیل سگان او شو ای دل

خود را بنما میان مردم

شاهی، ز غمش دهان چه بندی

افتاد چو در زبان مردم

شمارهٔ ۱۱۸

بیک کرشمه که بر جان زدی، ز دست شدم

دگر شراب مده ساقیا، که مست شدم

ره صلاح چه پویم، چو عشق ورزیدم؟

به قبله روی چه آرم، چو بت پرست شدم؟

میان مردم از آنرو بلند شد نامم

که زیر پای سگانت چو خاک پست شدم

سرم به حلقه روحانیان فرو ناید

کمند زلف تو دیدم که پای بست شدم

شکسته بسته بود گفتگوی من، شاهی

چنین که بسته آن زلف پر شکست شدم

شمارهٔ ۱۱۹

چو نتوانم که در خیل غلامانت کمر بندم

روم در کنج محنت در بروی خویش در بندم

من آن صیدم کز آهوی تو در دل تیرها دارم

گرم دولت بود، خود را به فتراک تو بر بندم

ز ضعف دل چو سویت می‌فرستم نامه، می‌خواهم

که روزی خویش را بر بال مرغ نامه بر بندم

ترا کز عشق سوزی نیست، سرو و گل تماشا کن

مرا باری نماند آن دل که بر یار دگر بندم

فدای تیغ جانان کن سر سودا زده، شاهی

که می‌خواهم که با او عهد و پیمانی ز سر بندم

شمارهٔ ۱۲۰

مهی شد کان رخ زیبا ندیدم

نشانی زان گل رعنا ندیدم

شبی دیدم سر خود پیش پایت

ز شادی پیش زیر پا ندیدم

تو تا ننمودی آن رخ، بودم آزاد

ترا دیدم، دگر خود را ندیدم

شدم خاموش در وصف دهانت

که از تنگی سخن را جا ندیدم

چه افتادت به عشق این بار، شاهی

ترا هرگز چنین رسوا ندیدم

شمارهٔ ۱۲۱

خوش آن شب کان مه رخسار و زلف پر شکن دیدم

بهار عارضش را سبزه بر گرد سمن دیدم

بر این جان بلاکش، کس نکردست آنچه من کردم

از این چشم سیه‌رو، کس مبیناد آنچه من دیدم

غبار کوی او را می‌شنیدم کحل بینایی

بحمدالله نمردم تا به چشم خویشتن دیدم

نیامد خوشگوارم شربت عیشی در این مجلس

که چون گل عاقبت بگریستم چندان که خندیدم

مگو: شاهی غم دل با دهان او چرا گفتی

نیاز خویش کردم عرضه، چون جای سخن دیدم

شمارهٔ ۱۲۲

من ار پیش یار آبرویی ندارم

ز خاک درش ره به سویی ندارم

به زندان دوری بسازم ضروری

چو از گلشن وصل بویی ندارم

ببخشای اگر پیش راهت نهم روی

که جای دگر راه و رویی ندارم

ز خار غمم خسته چون بلبل دی

از آن با گلی گفتگویی ندارم

مگو عاقبت خون شاهی بریزم

که من خود جز این آرزویی ندارم

شمارهٔ ۱۲۳

هر زمان از بی‌خودی خواهم که آن رو بنگرم

چون رسم نزدیک نتوانم که آن سو بنگرم

در سجود افتم چو بینم قبله دیدار او

رخ نهم بر خاک کان محراب ابرو بنگرم

هرکجا روی نکو یابم نشان، آنجا روم

واندر آن صورت ترا بینم، چو نیکو بنگرم

آنکه پهلو می‌زند ابروی او با ماه نو

تا کیش با دیگران پهلو به پهلو بنگرم

حد شاهی نیست بر خاک درش ره یافتن

من همان بهتر که از دور آن سر کو بنگرم

شمارهٔ ۱۲۴

خوش آن عیدی که اول دیده بر روی تو اندازم

ز ماه نو نظر بر طاق ابروی تو اندازم

چو باد افتان و خیزان هر طرف سرگشته آنم

که گردم خاک و خود را بر سر کوی تو اندازم

چه حاصل زانکه آیم بگذرم هر ساعت از پیشت

چو نتوانم که از حیرت نظر سوی تو اندازم

چو ماه نو شد از غم پهلویم، در اشتیاق آن

که خود را در نماز عید پهلوی تو اندازم

ز دود دل سیه شد نامه شاهی، نه از خطت

چو خود سوزم، چه تهمت بر خم موی تو اندازم

شمارهٔ ۱۲۵

هر شب از مستی به سوی خانه ره گم می‌کنم

نقد هستی وقف بر خمخانه و خم می‌کنم

هر شب از سوز درون بر حال بیماری خود

گاه می‌گریم چو شمع و گه تبسم می‌کنم

می‌کنم هر لحظه در پیش سگانت جای خویش

خودنمایی بین که من در پیش مردم می‌کنم

خواهم اندر پایت افتم، دامنت گیرم به دست

چون ترا دیدم، ز شادی دست و پا گم می‌کنم

گفته‌ای: شاهی، بر این در کیست با چندین فغان

داد خواهم، بر در سلطان تظلم می‌کنم

شمارهٔ ۱۲۶ - استقبال از سلمان ساوجی

با تو عمری شد که لاف دوستداری می‌زنم

لاجرم اکنون ز هجرانت به کام دشمنم

غنچه‌وار از دست دل خواهم گریبان چاک زد

چند سوزم لب به مهر و شعله در پیراهنم

گفته‌ای: خون ریزمت دست ار به دامانم زنی

گر میسر می‌شود این کار، دستی می‌زنم

تیغ آن قصاب را از خون من عار است و من

همچنان خود را میان کشتگان می‌افکنم

آه دردآلود شاهی قصه دل باز گفت

از کباب من حکایت کرد و دود روزنم

شمارهٔ ۱۲۷

چمن بشکفت و سبزه خط کشید و سرو بالا هم

مرا تنگ آمده بی‌او دلی از باغ و صحرا هم

چو حال دردمندان عرضه داری ای صبا پیشش

در آن حضرت به گستاخی درودی گوی از ما هم

اجل از آستانت می‌کشد رختم در آن عالم

بحمدالله که با داغ توام اینجا و آنجا هم

تو ای کز جام وصلش جرعه‌ای داری، غنیمت دان

خوش آن روزی که این دولت میسر بود ما را هم

به صوت بلبلان شاهی، نوای ناله افزون کن

که خوش باشد دو عاشق را حدیث درد دل با هم

شمارهٔ ۱۲۸

ای در غم تو حاصل من درد و داغ هم

آشفته دل ز فتنه زلفت، دماغ هم

یکشب، ز چهره مجلس ما را فروغ ده

تا شمع گوشه ای بنشیند، چراغ هم

سودای کویت از سر من میبرد برون

گلگشت بوستان و تماشای باغ هم

ویرانه ایست گلشن عیشم، که هیچگه

بلبل بدانطرف نپرد، بلکه زاغ هم

شاهی که بی فروغ رخت سوخت همچو شمع

دارد غم تو وز همه عالم فراغ هم

شمارهٔ ۱۲۹

هر شب بدل حکایت خود در میان نهم

دل را ز سوز عشق تو داغ نهان نهم

روزم چو راه نیست در آن کوی، هر شبی

آیم رخ نیاز بر آن آستان نهم

نه قوتی که آیم از این ورطه بر کنار

نه محرمی که راز دلی در میان نهم

بگشای لب به پرسش من، کز غمت مرا

نزدیک شد که مهر ابد بر دهان نهم

با عاشقی که شرح دهم داستان خویش

صد داغ تازه بر دل آن ناتوان نهم

چون گل مخند در رخ هر کس، که ناگهان

همچون صبا ز دست تو سر در جهان نهم

شاهی حکایت از لب لعل تو میکند

طوطی کجاست تا شکرش در دهان نهم

شمارهٔ ۱۳۰

بر بوی تو هر روز به گشت چمن آیم

گریان به تماشاگه سرو و سمن آیم

چون غنچه دلی دارم از اندوه تو پر خون

عیبم مکن ار چاکزده پیرهن آیم

درمانده شد از ناله من خلق، که هر روز

گویند میا بر سر این کوی و من آیم

یارب ز چنین باده پرذوق که خوردم

روزی مکن آن روز که با خویشتن آیم

عشق تو به دیوانگیم نام برآورد

تا در خم آن سلسله پر شکن آیم

من طوطی قدسم، به قفس مانده گرفتار

کو آینه روی تو تا در سخن آیم

دیگر به فریبی نروم همره شاهی

از بادیه عشق تو گر با وطن آیم

شمارهٔ ۱۳۱

تو شهریار جهان، ما غریب شهر توایم

وطن گذاشته، بیخانمان ز بهر توایم

دوای دل نشود نوش جام جم ما را

که ناز پرور پیمانه های زهر توایم

ز لطف بر سر ما دست رحمتی می نه

که پایمال حوادث ز تاب قهر توایم

چو لاله، داغ دل از نوبهار عارض تو

چو غنچه، خون جگر از لعل نوش بهر توایم

شد از وفای تو مشهور عالمی شاهی

بس است شهرت ما، کز سگان شهر توایم

شمارهٔ ۱۳۲

ما دل به چین زلف دلارام بسته‌ایم

در باده لبش طمع خام بسته‌ایم

آخر توان به کعبه کویش طواف کرد

چون عزم جزم کرده و احرام بسته‌ایم

دعوی زهد کرده به دوران حسن او

تهمت نگر که بر دل بدنام بسته‌ایم

ای مرغ بوستان، تو و نوروز و نوبهار

پرواز ما مجوی، که در دام بسته‌ایم

گفتی: چراست شاهی از این آستانه دور

ما دیده از رخ تو به ناکام بسته‌ایم

شمارهٔ ۱۳۳

ما جان بتمنای تو در بیم نهادیم

چون تیغ کشیدی، سر تسلیم نهادیم

پیکان تو چون از دل مجروح کشیدیم

صد بوسه بر آن از پی تعظیم نهادیم

ز استاد ازل عشق بتان یاد گرفتیم

انگشت چو بر تخته تعلیم نهادیم

از فکر جهان فارغ و آزاد نشستیم

تا پای در این ورطه پر بیم نهادیم

هر چند دونیم است ز هجرت دل شاهی

باز آی که ما جمله به یک نیم نهادیم

شمارهٔ ۱۳۴

دلا ز عشق بتان چند یار غم باشیم

کجاست می که دمی غمگسار هم باشیم

به سوز عشق تو گشتیم سر بلند، آری

سگ توئیم، به داغ تو محترم باشیم

چو عاشقان به وفا جان کشند در پایت

امید هست که ما نیز در قدم باشیم

ز تاب حادثه چون بگسلد کمند حیات

هنوز بسته آن زلف خم به خم باشیم

چو هست کعبه مقصود کوی او، شاهی

روا مدار که محروم از آن حرم باشیم

شمارهٔ ۱۳۵

ما از حریم وصل تو با خاک در خوشیم

گر جام باده نیست، به خون جگر خوشیم

سامان ما مجو، که در این غصه شاکریم

تدبیر ما مکن، که چنین بیخبر خوشیم

خون خورده ایم دوش و خرابیم بامداد

دیگر مده شراب دمادم، که سر خوشیم

جان از برای تحفه جانان بود عزیز

غافل گمان برد که بدین مختصر خوشیم

شاهی، مقام قرب و کرامت رقیب راست

ما را که رانده اند، ز بیرون در خوشیم

شمارهٔ ۱۳۶

چشم تو خورد باده و من در خمار از آن

آن غمزه کرد شوخی و من شرمسار از آن

بیمار عشق را ز مداوا چه فایده

فارغ شو ای طبیب، که بگذشت کار از آن

چون دور لاله، عهد جوانی گذشت و ماند

در سینه داغهای کهن یادگار از آن

آغشته شد به خون شهیدان عشق، خاک

وین گل نمونه ای است به هر نوبهار از آن

شاهی، وفا مجوی ز اهل زمانه هیچ

چون کس نشان نداد در این روزگار از آن

شمارهٔ ۱۳۷

جان شد آواره و دل بهر تو افگار همان

سر در این کار شد و با تو سر و کار همان

هر کسی در پی کار و غم یاری و مرا

دل همان، درد همان، عهد همان، یار همان

بلبلان چمن آسوده به همرازی گل

در قفس ناله مرغان گرفتار همان

قصه ما و تو افسانه هر کوی شده

عشق را با دل سودا زده بازار همان

شاهی ار وصل بتان نیست، به هجران خوش باش

گل همانست در این باغچه و خار همان

شمارهٔ ۱۳۸

ما را غمی است از تو که گفتن نمی‌توان

وز عشق، حالتی که نهفتن نمی‌توان

بسیار گفته شد سخن از نکته‌های عقل

اسرار عشق ماند که گفتن نمی‌توان

جاروب آن ره از مژه کردم، ولی چه سود

چون کوی دوست رفتن و رفتن نمی‌توان

ما راست غنچه‌وار دلی مانده غرق خون

بادی چو نیست از تو شکفتن نمی‌توان

شاهی، نثار اشک تو دریست شاهوار

کان جز به سوزن مژه سفتن نمی‌توان

شمارهٔ ۱۳۹

مرا چشمی است از لعل تو در خون جگر پنهان

سری بر آستانت گشته اندر خاک در پنهان

به روی لاله‌گون یک ره به گلگشت چمن رفتی

ز شرم عارضت گل گشت تا سال دگر پنهان

مرا چون آشکارا می‌رود خون دل از دیده

چه حاصل زانکه با چشم تو می‌بازم نظر پنهان

نهانی خواستم پیش خیالت جان کشم، لیکن

چو عشق آوازه اندر داد کی ماند خبر پنهان؟

تو خورشیدی و شاهی ذره، چندین رو متاب از وی

که بیچاره هوادارست، اگر پیدا و گر پنهان

شمارهٔ ۱۴۰

ای باد، پرده زان گل نو رسته باز کن

گو بر فروز لاله، رخ و غنچه، ناز کن

باد بهار داغ کهن تازه میکند

مطرب، همان ترانه دلسوز ساز کن

در پرده نوش جنس مروق، که پیر کار

با هیچکس نگفت که افشای راز کن

ای جام باده بر کف و ایمن ز محتسب

مناع خیر میگذرد، در فراز کن

زاهد که بر خرابی ما رشک میبرد

یارب ز گنج عافیتش بی نیاز کن

ای از می فریب، چو نرگس به خواب ناز

بگذشت روزگار خوشی، چشم باز کن

شاهی، چو پیر میکده میخواندت به عیش

خوش مرشدیست، دست ارادت دراز کن

شمارهٔ ۱۴۱

چو کلک صنع چنین رفت بر صحیفه «کن »

مگیر خرده بر ارباب عشق و عیب مکن

خراش سینه من باورت کجا افتد

که رنج بینی اگر پشت خاری از ناخن

حدیث قد تو گفتن، به شرح ناید راست

ز باغ سدره نهالیست کوتهی سخن

خیال خال تو آسایش دلست، از آن

به داغ تازه مداوا کنند ریش کهن

بپای خم سر خود گر نمی نهی، شاهی

امید عیش مدار از جهان بی سر و بن

شمارهٔ ۱۴۲

تا خط تو برطرف مه آورد شبیخون

از دیده روانست به هر نیم شبی خون

خطی است به خون گل سیراب نوشته

آن سبزه نو رسته بر آن عارض گلگون

سنگی که زدی بر سر ما بیجهتی نیست

لیلی به تکلف شکند کاسه مجنون

چندانکه زدم گریه بر این شعله جانسوز

ساکن نشد آتش ز درون، آب ز بیرون

شاهی، به هواداری آن نرگس پرخواب

بگذشت همه عمر به افسانه و افسون

شمارهٔ ۱۴۳

بر طرف مهت غالیه خم به خم است این

یا بر ورق لاله ز سنبل رقم است این؟

گفتی که: فلان هم ز سگانست در این کوی

ای من سگ کوی تو، چه لطف و کرم است این

عمری به سر این مرحله پیمودم و آخر

از بادیه عشق تو اول قدم است این

بی چاشنی غم نبود شربت راحت

می نوش، که در کاسه دوران بهم است این

چون میکشی آخر سخنی زان دهن تنگ

کاین قافله را توشه راه عدم است این

شاهی که اسیرست بدان غمزه خونریز

خونش نتوان ریخت، که صید حرم است این

شمارهٔ ۱۴۴

باده گلرنگست و ساقی یار و نوروزی چنین

دیده روشن کن بروی مجلس افروزی چنین

دوست با ما در مقام خشم و دنبالش رقیب

یار ما بد مهر و دنبالش بدآموزی چنین

آفتابی بود حسنت، سایه از ما برگفت

روزگاری شد که می‌ترسیدم از روزی چنین

همچو نای مطربم، با ناله و دردی چنان

همچو شمع مجلسم، در گریه و سوزی چنین

سینه مجروح شاهی و خدنگ ناز او

وان دل صد پاره را هم تیر دلدوزی چنین

شمارهٔ ۱۴۵

ما حق شناس پیر مغانیم و دیر او

خالی نه ایم یک نفس از ذکر خیر او

می خور برغم دهر، که خون تو میخورند

کیوان دیر دور و مه زود سیر او

ساقی بیا که ملک سلیمان بباد رفت

خالی فضای دشت و در از وحش و طیر او

کس تهمت دویی ننهد آفتاب را

ای دل بدوز دیده غیرت ز غیر او

شاهی، ز پیر مکیده بستان پیاله‌ای

سرمست بگذر از در دیرینه دیر او

شمارهٔ ۱۴۶

عیسی دم است یار و دلم ناتوان از او

آن به که درد خویش ندارم نهان از او

بر ره چو دید چهره زردم، بناز گفت،

تا چند دردسر کشد این آستان از او

عاشق که دم زند ز وفا، خون بریزیش

ور جان کشد بر تو، برنجی بجان از او

قمری ز بسکه ناله و فریاد کرد دوش

تا صبحدم بخواب نشد باغبان از او

دلبر شکست عهد و ز یاران بتافت روی

ما را بهیچ روی نبود این گمان از او

وقتی به ناز بالش گل تکیه گاه داشت

بلبل که یاد می نکند این زمان از او

شاهی که بی تو سوخت، ببین داغ بر دلش

خود سالها رود که نبینی نشان از او

شمارهٔ ۱۴۷

ای غنچه را خون در جگر، از لعل رنگ‌آمیز تو

عشاق را جان در خطر، از صلح جنگ‌آمیز تو

رویت مه ناکاسته، خط سبزه نوخاسته

شکل غریب آراسته، نقاش رنگ‌آمیز تو

گفتی: گل وصلی دهم، خاری ندیدم از تو هم

ای دور از آیین کرم، لطف درنگ‌آمیز تو

گاهی زنی سنگ جفا، گه طعن و دشنام از قفا

باد است و گل دیوانه را، دشنام سنگ‌آمیز تو

شاهی برو زین آستان، از در چو راندت دلستان

خود عار می‌دارد جهان، از نام ننگ‌آمیز تو

شمارهٔ ۱۴۸

ای در درون خسته نشان خدنگ تو

جانم جراحت از مژه تیز چنگ تو

گر لطف می‌نمایی وگر تیغ می‌زنی

گردن نهاده‌ام چو اسیران به جنگ تو

ما خود فتاده‌ایم، ز ما برمدار دل

ای خاکسار گشته سر ما به سنگ تو

ای تازه گل که رشک بهارست عارضت

خالی مباد این چمن از آب و رنگ تو

شاهی، ز ننگ بود که نامت نبرد یار

آری، حجاب راه تو شد نام و ننگ تو

شمارهٔ ۱۴۹

رخ تو رشک مه و آفتاب شد هر دو

به خنده لعل تو نقل و شراب شد هر دو

چو دور شد لب و چشم توام ز پیش نظر

ز دیده و دلم آرام و خواب شد هر دو

متاع صبر و سلامت که داشتم زین پیش

فدای نغمه چنگ و رباب شد هر دو

ز بسکه سیل دمادم ز دل به دیده رسید

ببین که خانه چشمم خراب شد هر دو

دل شکسته و جانی که بود شاهی را

در آن سلاسل پر پیچ و تاب شد هر دو

شمارهٔ ۱۵۰

ای باد صبحدم، خبر یار من بگو

با بلبل از شمایل سرو و سمن بگو

اندوه بلبلان خزان دیده، ای صبا

در نوبهار با گل و با نسترن بگو

لعل ترا لطافت عیسی است در نفس

من مردم، از برای خدا یک سخن بگو

چون عشق از این سرود نهان پرده برگرفت

گو خاص و عام بشنو و گو مرد و زن بگو

شاهی، بلا و محنت جانان مگو به غیر

گر مرد عشقی این همه با خویشتن بگو

شمارهٔ ۱۵۱ - استقبال از کمال خجندی

زهی از خطت نرخ عنبر شکسته

قدت سرو را دست بر چوب بسته

غباریست خطت نشسته بر آن لب

بلی، خط یاقوت باشد نشسته

ز خرمای وصل تو ذوقی نیابند

کسانی که از خار گردند خسته

دلم بسته شد در شکنهای زلفت

از آنروی گشتم چنین دلشکسته

تو جایی که باشی، که باشند خوبان؟

ز خاشاک با گل نبندند دسته

در این باغ، روزی که نارسته بودم

چو لاله نبودم ز داغ تو رسته

دل شاهی از زلف خوبان هراسد

چو آهوی از دام صیاد جسته

شمارهٔ ۱۵۲

منم با درد همزانو نشسته

ز ملک عافیت یک سو نشسته

کجا رفت آنکه می‌گفتیم شب‌ها

غم دل با تو رو در رو نشسته؟

درون دل خیال قامتت، راست

مرا تیری است در پهلو نشسته

منم پیوسته در سودای زلفت

ز غم سر بر سر زانو نشسته

مرا گفتی: بر این در کیست شاهی

غباری بر سر این کو نشسته

شمارهٔ ۱۵۳

مائیم و دلی ز دست رفته

در پای فتاده، پست رفته

در کوی تو پارسا رسیده

وز پیش تو بت پرست رفته

ز افتاده دل منت چه خیزد

قلبی به هزار دست رفته؟

مائیم ز دست دل در این کوی

هشیار رسیده، مست رفته

امید قرار نیست شاهی

از صبر دلی که هست رفته

شمارهٔ ۱۵۴

ساقیا، لطفی بکن جامی بده

درد ما را یکدم آرامی بده

میکنم عرض نیازی پیش تو

گر جوابی نیست، دشنامی بده

سر فدای تیغ تست، ای جان بیا

قصه ما را سرانجامی بده

ما چو دوریم از برت، آخر گهی

نامه‌ای بنویس و پیغامی بده

چند سوزی شاهی دلخسته را

گاه‌گاهش وعده خامی بده

شمارهٔ ۱۵۵

من از خاک درت رفتم، متاعم را به غارت ده

گرانی بردم از کویت، رقیبان را بشارت ده

مرا از سیل محنت خانه ویران گشت در کویت

زمانه گو اساس خصم را ساز عمارت ده

به یغما برد چشم کافرت ملک دل و دین‌ها

که گفت آن ترک تیرانداز را تعلیم غارت ده؟

به تعظیم وصالش چون نگشتی سرفراز، ای دل

به عجز و نامرادی روی در کنج حقارت ده

سر فریاد بلبل نیست آن گلبرگ رعنا را

چه سود این گفتگو شاهی، برو ترک عبارت ده

شمارهٔ ۱۵۶

زهی عشقت آتش بجان در زده

خطت کار خلقی بهم بر زده

چه ما را به سنگ جفا میزنی

قدح با حریفان دیگر زده؟

رخت نانوشته خط سبز خویش

گل آتش در اوراق دفتر زده

چو من در خمار می لعل تو

سبو را نگر دست بر سر زده

گرو برده شاهی ز اقران به شعر

چو با اوستادان برابر زده

شمارهٔ ۱۵۷

ای گل نو به سفر رفته و سالی مانده

ما ز اندوه میان تو خیالی مانده

دل مهجور من از مویه چو مویی گشته

تن رنجور من از ناله چو نالی مانده

به تمنای دهان تو همه عمر گذشت

وز تو ماراست همین فکر محالی مانده

لعلت از گوهر کانیست نشانی داده

رویت از نسخه مانیست مثالی مانده

رانده شاهی ز غمت اشک چو پروین هر دم

هر کجا از سم اسب تو هلالی مانده

شمارهٔ ۱۵۸ - استقبال از سعدی

ای دیده بسی فتنه ز بالای تو دیده

صد گونه بلا از سر زلف تو کشیده

تا اشک، غبار از ره او باز نشاند

بسیار دویده است و به گردش نرسیده

دیوانه شده عقل در آن دم که به شوخی

لعل تو فسون خوانده و خط تو دمیده

با این همه شیرینی و لطف است نی قند

پیشت ز تحیر سر انگشت گزیده

با سیل دو چشمم چه بود قصه طوفان؟

از دیده بسی فرق بود تا به شنیده

زان گونه که قندیل فروزند به محراب

دل سوخت در آن طاق دو ابروی خمیده

شاهی، هوست بود حدیثی ز دهانش

افسوس که رفتی ز جهان هیچ ندیده

شمارهٔ ۱۵۹ - استقبال از کمال خجندی

ای بهر قتل ما زده بر ابروان گره

بگشا به خنده آن لب و از ابرو آن گره

سوسن که با دهان تو از غنچه لاف زد

از خجلتش فتاده نگر بر زبان گره

مشاطه را ز طره او دست کوته است

جعد بنفشه را نزند باغبان گره

چون گل زری که هست به می گر دهی بباد

به زانکه غنچه وار زنی بر میان گره

شبها چو چنگ ناله شاهی ز زلف اوست

زانش فتاده است به رگهای جان گره

شمارهٔ ۱۶۰

تا بسته‌ای به سلسله مشک‌بو گره

جان‌های بیدلانست به هر تار مو گره

عمری گذشت وان گره زلفم آرزوست

یارب مباد در دل کس آرزو گره

زان دم نمیزنم چو صراحی بخون دل

کز شوق، گریه میشودم در گلو گره

بستم خیال زلف کجت بر کنار چشم

جعد بنفشه راست بر اطراف جو گره

هر صبحدم که باد ز لعل تو دم زند

خون در درون غنچه شود تو بتو گره

در کار خویش صد گره از بخت دیده ام

تا دیده ام بر ابروی آن تندخو گره

شاهی ندوخت چاک دل از زلف نیکوان

کایام زد به رشته امید او گره

شمارهٔ ۱۶۱

عید است و نوبهار و جهانرا جوانئی

هر مرغ را به وصل گلی شادمانئی

همچون هلال عید شدم زار و ناتوان

روزی ندیدم از مه خود مهربانئی

روزم به در دل گذرد، شب به سوز هجر

دور از سعادت تو عجب زندگانئی

خلقی به عید، خرم و از نوبهار، خوش

ما و فراق یاری و اندوه جانئی

شاهی به سوز عشق تو شد روشناس شهر

داغ سگان بود ز برای نشانئی

شمارهٔ ۱۶۲

تا گشودی دو زلف عنبرسای

باد شد عود سوز و نافه گشای

جای ما کوی تست، جور مکن

که بدینها نمیرویم از جای

بتماشا چو سرو قامت یار

بر لب جوی شد قدح پیمای

بنگر در هوای آن لب لعل

گشته چشم پیاله خون پالای

نرگس مست را فکند از چشم

چمن از ساقیان بزم آرای

هر که را پیر عقل شد رهزن

قول مطرب نگشت راهنمای

سخن از زلف او مگو شاهی

تا نیفتد سراسر اندر پای

شمارهٔ ۱۶۳

ای که با طرّه پرچین و شکست آمده‌ای

چشم بد دور، که آشفته و مست آمده‌ای

همچو گل رخت نیفکنده مکن عزم سفر

بنشین، چون بر ارباب نشست آمده‌ای

کرده‌ای نسبت بالاش به طوبی، هیهات

برو ای خواجه، که با همت پست آمده‌ای

دامن چون تو نگاری ز کف آسان ندهم

که به خونابه بسیار به دست آمده‌ای

شاهی از عمر ابد یافته‌ای بهره، که تو

کشته آن دو لب باده‌پرست آمده‌ای

شمارهٔ ۱۶۴

ای شمع رخسار ترا، تابی به هر کاشانه‌ای

وی زآفتاب روی تو، گنجی به هر ویرانه‌ای

گر عاشقی در کوی تو باید، من تنها بسم

نشنودی آخر جان من، کز خانه‌ای دیوانه‌ای

خواهم متاع جان به کف، گرد سرت گردم شبی

ای طایر قدس آمده شمع ترا پروانه‌ای

تا دید آن خال سیه پهلوی زلفش مرغ دل

افتاد در دام بلا بیچاره بهر دانه‌ای

در گوش تو آه و فغان، بادی است از هر سو وزان

با چشم خواب‌آلود تو، افسون من افسانه‌ای

شاهی که می‌سوزد دلش، بیچاره آهی می‌کشد

دودی به روزن بر شود، هرجا که سوزد خانه‌ای

شمارهٔ ۱۶۵ - استقبال از سعدی

زهی روی تو روشن آفتابی

خطت بر لاله از سنبل نقابی

میانت را که می‌دیدیم و آن چشم

تو پنداری خیالی بود و خوابی

شراب عاشقی تا نوش کردم

به آسایش نخوردم دیگر آبی

غم زلف و رخت را شرح دادن

شبی باید دراز و ماهتابی

شبی در کلبه تاریک شاهی

قدم نه همچو گنجی در خرابی

شمارهٔ ۱۶۶ - استقبال از کمال خجندی

تا دل به غم عشق گرفتار نیابی

در خیل سگان در او بار نیابی

گر باز شکافی دل صد پاره ما را

صد داغ بلا یابی و آزار نیابی

گر همچو صبا عرصه آفاق بگردی

در روضه او یک گل بی خار نیابی

عشقت بسوی دوست عنان میکشد ای دل

بشتاب، که لایقتر از این کار نیابی

دریاب دمی شاهی دلخسته خود را

ترسم که بجوییش و دگر بار نیابی

شمارهٔ ۱۶۷

دلا تا ذوق هجران در نیابی

ز باغ وصل جانان بر نیابی

اگر در راه جانان جان ببازی

تمنای دل از دلبر نیابی

برغم من مکش بر دیگران تیغ

که چون من کشتنی دیگر نیابی

هوس داری چو شمع این سوز، لیکن

گر این سررشته یابی، سر نیابی

متاب از کوی جانان روی، شاهی

اگر یابی مرادی ور نیابی

شمارهٔ ۱۶۸

ای دل، ار پی به سر کوی ارادت بردی

گوی توفیق ز میدان سعادت بردی

هر سیه نامه که بیمار شد از چشم خوشت

نشنیدیم که نامش به عیادت بردی

دلبری شیوه و بیگانه شدن عادت تست

دل عشاق بدین شیوه و عادت بردی

نرد خوبی به تو می باخت مه از کم بازی

تا چه منصوبه نمودی که زیادت بردی

پیش ابروی بتان جمله قضا کن شاهی

روزگاری که به محراب عبادت بردی

شمارهٔ ۱۶۹

دلا در عشقبازی ترک جان گفت، نکو کردی

ز ناز و عیش بگذشتی، به داغ و درد خو کردی

پس از عمری بدست یار دادی ای فلک دستم

کرم کردی، ولی وقتی که از خاکم سبو کردی

به جانی وصل جانان گر خریدی شاد باش ای دل

چه آسان یافتی نقدی که عمری جستجو کردی

دلا دنبال آن چشم سیه دیگر چه می‌گردی؟

گر از هستی متاعی داشتی، در کار او کردی

به خون دیده رنگین ساختی رخساره شاهی

به آخر در میان عاشقانش سرخ‌رو کردی

شمارهٔ ۱۷۰

اگر زلف تو خم در خم نبودی

مرا حال این چنین در هم نبودی

غمی دارم ز زلفت یادگاری

بلا بودی اگر این هم نبودی

کجا رفت آنکه در خلوتگه راز

به جز ما و تو کس محرم نبودی

غم از جور رقیبان است در عشق

اگر از یار بودی، غم نبودی

رهایی جستی از بند تو شاهی

بنای عشق اگر محکم نبودی

شمارهٔ ۱۷۱

لب شیرین شکرخند داری

ز خوبی هر چه می‌گویند داری

چه باشد گر گدای خویشتن را

به دشنامی ز خود خرسند داری؟

چه شیرین است بارت ای نی قند

به سودای که دل در بند داری؟

متاب آن زلف را بهر دل من

که آنجا مبتلایی چند داری

چو دل در بند خوبانست، شاهی

چه شد ار گوش سوی پند داری؟

شمارهٔ ۱۷۲

دلا از مردمی بویی نداری

اگر سودای دلجویی نداری

حرامت باد عمر، ار موسم گل

حریفی و لب جویی نداری

چو عنبر لاف زلفش تا کی ای مشک؟

کز این معنی تو هم بویی نداری

تو خوش باش ای ملامت گو، که چون من

دل اندر دست بدخویی نداری

به تیغ هجر، شاهی را میازار

کز او بهتر دعاگویی نداری

شمارهٔ ۱۷۳

با اهل وفا ز هر چه داری

جز جور و جفا دگر چه داری؟

گفتی، ستم فراق سهلست

بسم الله، از این بتر چه داری؟

بردی دل و دین به چشم جادو

تا چشم هنوز بر چه داری؟

ای پیک دیار آشنایی

از غایب ما خبر چه داری؟

خوش باش به عیب عشق، شاهی

با خود بجز این هنر چه داری؟

شمارهٔ ۱۷۴

مرا کشتی، متاب آن گوشه ابرو به عیاری

کمان بر من مکش جانا، که تیری خورده‌ام کاری

به فریاد خود آزار سگ کویت نمی‌خواهم

که در کیش محبت کفر باشد مردم‌آزاری

سرشک عاشقان شنگرف‌گون می‌آید از دیده

بهار عارضش را تا دمیده خط زنگاری

کشیده نرگست بر قلب جان‌ها تیغ بیدادی

فکنده طره‌ات در راه دل‌ها دام طراری

چو می‌بیند مه روی تو، از خود می‌رود شاهی

تو حال دل همی‌دانی، ولی با خود نمی‌آری

شمارهٔ ۱۷۵

دلا ز نرگس مستانهٔ که می‌پرسی؟

سری به خواب خوش، افسانهٔ که می‌پرسی؟

اسیر سلسله تست عالمی، لیکن

تو حالت دل دیوانهٔ که می‌پرسی؟

مگو که یار دگر خانه ساخت در دل تو

کدام یار؟ چه دل؟ خانهٔ که می‌پرسی؟

تو گنج حسنی و اهل نیاز منتظرند

که ره به کلبهٔ ویرانهٔ که می‌پرسی؟

نه حد ماست تمنای بزم او، شاهی

سخن ز ساغر و پیمانهٔ که می‌پرسی؟

شمارهٔ ۱۷۶

از سبزه رعنا خطی بر روی گلگون می‌کشی

جان را به زنجیر بلا در ورطهٔ خون می‌کشی

تا عقل دیوانه شود، عنبر بر آتش می‌نهی

یا خود به بالای شکر خط بهر افسون می‌کشی؟

ای دل چو عاشق گشته‌ای، ناله مکن از آه خود

زین پیش می‌گفتم ترا، این‌ها که اکنون می‌کشی

در دور تو بر مردمان جور است، ور نه از چه رو

خونی که از دل خورده‌ام از دیده بیرون می‌کشی؟

در زلف او پیچیده بین دل‌های مشتاقان بسی

بیماری آخر ای صبا، این بارها چون می‌کشی؟

شاهی فروزان می‌شود شمع زوایای فلک

زین شعله‌ها کز سوز دل شب‌ها به گردون می‌کشی

شمارهٔ ۱۷۷

مرا دلی است بدان زلف تابدار یکی

مرا سری است بر آن خاک رهگذار یکی

ز لوح خاطر عاطر غبار غیر بشوی

که شرط عشق بود دل یکی و یار یکی

ببند بر همه خوبان، که نوبهار ترا

هنوز گل نشکفته است از هزار یکی

بیند دیده چو نرگس ز خوب و زشت جهان

که گل یکیست در این بوستان و خار یکی

غمین مباش گر از دل قرار شد، شاهی

چو کارهای جهان نیست برقرار یکی

شمارهٔ ۱۷۸

ای ز عشقت عالمی را روی در آوارگی

دیدمت یکبار، از آن شد کار دل یکبارگی

مونسم شب‌های تنهایی جز اندوه تو نیست

وای بر حال کسی کش غم کند غمخوارگی

ای طبیب دردمندان، رحمتی فرما، که من

چاره ای دیگر نمیدانم بجز بیچارگی

کس نشانی زو نمیگوید، که در اول نگاه

می‌شود حیران رویش دیده نظارگی

شاهی از کویش برو یا احتمال جور کن

چاره در عشق بتان صبر است یا آوارگی

شمارهٔ ۱۷۹

مرا اگر چه ببینی و رو بگردانی

دلم چگونه از این آرزو بگردانی؟

بدوستی که نگردانم از جفای تو سر

اگر به خاک سرم را چو گو بگردانی

مرا به سلسله زلف چون کشی در بند

بجرم عاشقیم کو بکو بگردانی

ز دوست گر همه تیغ بلا رسد، ای دل

طریق عشق نباشد که رو بگردانی

سیاه نامه شدی شاهی از سخن، آن به

که بعد از این ورق گفتگو بگردانی

شمارهٔ ۱۸۰

ای بی خبر از سوز دل و داغ نهانی

ما قصه خود با تو بگفتیم، تو دانی

دل مینگرد سوی تو، جان میرود از دست

داریم از اینروی بسی دل نگرانی

ای شمع، که ما را به سخن شیفته کردی

پروانه خود را مکش از چرب زبانی

ما حال دل از گریه بجایی نرساندیم

ای ناله، تو شاید که بجایی برسانی

عمری است که با عارض تو شمع بدعویست

وقتست که او را پی کاری بنشانی

چون غنچه، ز خوناب درون لب نگشادیم

افسوس که بر باد شد ایام جوانی

چون دفتر گل، سر بسر از گفته شاهی

هر جا ورقی باز کنی، خون بچکانی

شمارهٔ ۱۸۱ - در باب بار ندادن بایسنقر به وی در مجلسی

ای که در بزم طرب جام دمادم می‌زنی

خون دل ناخورده چند از عاشقی دم می‌زنی؟

ضایع آن نازی که با اهل تنعم می‌کنی

حیف از آن تیری که بر دل‌های بی‌غم می‌زنی

باز کن از خواب ناز آن نرگس رعنا که عمر

می‌رود چون دور گل، تا چشم بر هم می‌زنی

می‌گشایی طره و دل‌ها به غارت می‌بری

می‌نمایی چهره و آتش به عالم می‌زنی

می‌کنی محروم از این در شاهی درمانده را

دست رد بر سینه یاران محرم می‌زنی

شمارهٔ ۱۸۲ - استقبال از کمال خجندی

دولت وصلش میسر کی شود بی‌جست‌و‌جوی؟

گر وصال کعبه می‌خواهی سخن در راه گوی

باغ گو عشرتگه مرغان فارغبال باش

ما گرفتاران به زندان قفس کردیم خوی

از فغان زار من گشته رفیقان دردمند

وز دل بیمار من مانده طبیبان چاره جوی

جویها بر روی من پیدا شد از سیلاب اشک

ای بکویت آبروی دردمندان آب جوی

یار اگر برگشت، شاهی در وفا یکروی باش

کاندر این بستان‌سرا هستند رعنایان دوروی

شمارهٔ ۱۸۳

خال که بر عارض مهوش نهی

داغ بر این جان بلاکش نهی

دل که ز عشاق پریشان بری

در شکن زلف مشوش نهی

گر دل خوش می‌طلبی، زینهار

کوش که دل بر خوش و ناخوش نهی

خط رخت مایه دیوانگی‌ست

راست چو عنبر که بر آتش نهی

شاهی، اگر هست دلی، زینهار

در ره خوبان پریوش نهی

شمارهٔ ۱۸۴

چه حالتست که از حال من نمی‌پرسی؟

سخن چه رفت که از من سخن نمی‌پرسی؟

سرود ماست بهر مجلسی، نمی‌شنوی

حدیث ماست بهر انجمن، نمی‌پرسی

خیال آن قد و رخسار می‌پزی، هیهات

که از شمایل سرو و سمن نمی‌پرسی

ز کنج غم به تمنا نمی‌رود شاهی

تو بلبل قفسی از چمن نمی‌پرسی

شمارهٔ ۱۸۵

چه شوخیست که در چشم پر فتن داری؟

چه شیوه است که در زلف پر شکن داری

تو ای رقیب، چه میخواهی از من بیدل

که در میانه همین قصد جان من داری

حدیث خسرو وشیرین به دور تو گم شد

که عاشقان بلاکش چو کوهکن داری

تو خون گرفته چه آئی بکوی او هر دم؟

مگر چو من هوس خون خویشتن داری؟

ببرد شیوه چشمت . . . دل شاهی

هنوز تا تو در این شیوه‌ها چه فن داری

قطعات

شمارهٔ ۱ : شبی با صراحی چنین گفت شمع

شمارهٔ ۷ - وقتی در مجلس یکی از سلاطین او را فرودست جمعی نشانده‌اند

شمارهٔ ۲ : دندان و لب تو هر دو با هم

شمارهٔ ۶ : واعظی بود بر سر منبر

شمارهٔ ۳ : در جمع ماهرویان، هم صحبتی است ما را

شمارهٔ ۴ : دلا زین پس چو عنقا عزلتی جوی

شمارهٔ ۵ : در آن کوش من بعد شاهی بدهر

شمارهٔ ۱

شبی با صراحی چنین گفت شمع

که: ای هر شبی مجلس آرای دوست

ترا با چنین قدر پیش قدح

سجود دمادم بگو از چه روست

صراحی بدو گفت: نشنیده ای

تواضع ز گردن فرازان نکوست؟

شمارهٔ ۷ - وقتی در مجلس یکی از سلاطین او را فرودست جمعی نشانده‌اند

شاها، مدار چرخ فلک در هزار سال

چون من یگانه‌ای ننماید به صد هنر

گر زیر دست هر کس و ناکس نشانیم

اینجا لطیفه‌ای‌ست، بدانم من اینقدر

بحری است مجلس تو و در بحر بی‌خلاف

لؤلؤ به زیر باشد و خاشاک بر زبر

شمارهٔ ۲

دندان و لب تو هر دو با هم

دارند همیشه عیش پنهان

من بعد کمین کنم لبت را

باشد که بگیرمش به دندان

شمارهٔ ۶

واعظی بود بر سر منبر

لب به وعظ و به پند بگشاده

گفت: هر مرد را بود به بهشت

چند حور لطیف، آماده

عورتی پیر از آن میان برخاست

جانش اندر وساوس افتاده

گفت: بهر خدای مولانا

یک سخن گوی، سوده و ساده

هیچ در خلد حور نر باشد

یا بود آن همه چو ما ماده؟

گفت: بنشین، که آنقدر باشد

که نمانی تو نیز ناگاده

شمارهٔ ۳

در جمع ماهرویان، هم صحبتی است ما را

کاسباب خرمی را، صد گونه ساز کرده

از باده های وصلش، هر کس گرفته جامی

چون دور ما رسیده، آهنگ ناز کرده

لب بر لبش چو ساغر، خلقی بکام و شاهی

از دور چون صراحی، گردن دراز کرده

شمارهٔ ۴

دلا زین پس چو عنقا عزلتی جوی

که زال دهر بد مهر است و شوخی

کسی را مرغ زیرک خوان در این باغ

که ننشیند کلاغش بر کلوخی

شمارهٔ ۵

در آن کوش من بعد شاهی بدهر

که روزی به انصاف ازاین خوان خوری

گرت نیم نان جو افتد بدست

برغبت به از مرغ بریان خوری

نه زانسان که چندانکه مقدور تست

ز افراط شهوت دو چندان خوری

ز بسیار خوردن شوی مرده دل

خود اندک خوری، گر غم جان خوری

چو شد ز امتلا، طبع ناسازگار

بود زهر اگر آب حیوان خوری

چو عیسی به قرصی بساز از فلک

که خر باشی اردیگ پالان خوری

بپای خودت رفت باید بگور

چو بر اشتهای کسان نان خوری

رباعیات

شمارهٔ ۱ - درباره هرات : شام رمضان خوشست و گلگشت هرات

شمارهٔ ۲ : ای مهر گسل که با توام پیوند است

شمارهٔ ۳ : شادم که ز من بر دل کس باری نیست

شمارهٔ ۴ : بازآ که عظیم دردناکم ز غمت

شمارهٔ ۵ : دزدی که کلاه از سر شیطان دزدد

شمارهٔ ۶ - در سوگ بایسنقر : در ماتم تو دهر بسی شیون کرد

شمارهٔ ۷ : تا از رخ تو سنبل تر می‌خیزد

شمارهٔ ۱۸ : بر من ز فراق چند بیداد رسد؟

شمارهٔ ۸ : ما را چه از آن که هر کسی بد بیند؟

شمارهٔ ۹ : از لاله و سبزه، نقشبندان بهار

شمارهٔ ۱۶ : ای دل، همه اسباب جهان خواسته گیر

شمارهٔ ۱۰ : راحت طلبی، به داده دهر بساز

شمارهٔ ۱۱ : در حلقه عشق ره نیابد هر کس

شمارهٔ ۱۹ : ای زلف مسلسلت بلای دل من

شمارهٔ ۱۲ : مائیم حریم انس را خاص شده

شمارهٔ ۱۷ : ما را به جهان زنی و فرزندی نه

شمارهٔ ۱۳ : ای عشق، دگر روی به ما آوردی

شمارهٔ ۱۴ : بشتاب که از رهش به گردی برسی

شمارهٔ ۱۵ : ای آتش سودای تو در هر جانی

شمارهٔ ۱ - درباره هرات

شام رمضان خوشست و گلگشت هرات

با نعره تکبیر و خروش صلوات

خوبانش به تاریکی بازار ملک

چون آب خضر نهان شده در ظلمات

شمارهٔ ۲

ای مهر گسل که با توام پیوند است

وز تو به یکی عشوه دلم خرسند است

لطفی بکن و بگو که من زان توام

پیداست که قیمت دروغی چند است

شمارهٔ ۳

شادم که ز من بر دل کس باری نیست

کس را ز من و کار من آزاری نیست

گر نیک شمارند و گرم بد گویند

با نیک و بد هیچکسم کاری نیست

شمارهٔ ۴

بازآ که عظیم دردناکم ز غمت

پیراهن صبر کرده چاکم ز غمت

افتاده میان خون و خاکم ز غمت

القصه بطولها هلاکم ز غمت

شمارهٔ ۵

دزدی که کلاه از سر شیطان دزدد

از مرده کفن، ز مرده شو نان دزدد

دزدی که ز دو چشم یکی را ببرد

هر جا که نمک خورد نمکدان دزدد

شمارهٔ ۶ - در سوگ بایسنقر

در ماتم تو دهر بسی شیون کرد

لاله همه خون دیده در دامن کرد

گل جیب قبای ارغوانی بدرید

قمری نمد سیاه در گردن کرد

شمارهٔ ۷

تا از رخ تو سنبل تر می‌خیزد

گویی که نبات از شکر می‌خیزد

شاها، تو خلیلی، چه عجب می‌داری؟

گر سبزه ز آتش تو برمی‌خیزد؟

شمارهٔ ۱۸

بر من ز فراق چند بیداد رسد؟

تا چند ستم بر دل ناشاد رسد؟

فریاد کنم چو نشنوی ناله زار

شاید که مرا ناله بفریاد رسد

شمارهٔ ۸

ما را چه از آن که هر کسی بد بیند؟

یک عیب که در ما بود او صد بیند؟

ما آینه ایم، هر که در ما بیند؟

هر نیک و بدی که بیند از خود بیند

شمارهٔ ۹

از لاله و سبزه، نقشبندان بهار

شنگرف برانگیخته انداز زنگار

در آب روان شکوفه انداخته عکس

چون انجم ثابت و سپهر سیار

شمارهٔ ۱۶

ای دل، همه اسباب جهان خواسته گیر

باغ طربت به سبزه آراسته گیر

وانگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم

بنشسته و بامداد برخاسته گیر

شمارهٔ ۱۰

راحت طلبی، به داده دهر بساز

آزرده مشو در طلب نعمت و ناز

لعل و زر و گل چه سود ده روزه بقا

چون سرو تهی دست خوشا عمر دراز

شمارهٔ ۱۱

در حلقه عشق ره نیابد هر کس

این گوشه مقام عارفان آمد و بس

گفتی که رسم در سر زلفش به هوس

زنار نبسته ای، در این حلقه مرس

شمارهٔ ۱۹

ای زلف مسلسلت بلای دل من

وای لعل لبت گره گشای دل من

من دل ندهم بکس برای دل تو

تو دل بکسی مده برای دل من

شمارهٔ ۱۲

مائیم حریم انس را خاص شده

در کوی تو پا بسته اخلاص شده

آهم به محیط چرخ غواص شده

بر ناله من فرشته رقاص شده

شمارهٔ ۱۷

ما را به جهان زنی و فرزندی نه

بر پای دل از تعلقی بندی نه

با هیچکس اخلاط و پیوندی نه

اندیشهٔ چونی و غم چندی نه

شمارهٔ ۱۳

ای عشق، دگر روی به ما آوردی

با دل حق دوستی به جا آوردی

ای شعله آه، خانه روشن کردی

ای غم، تو خوش آمدی، صفا آوردی

شمارهٔ ۱۴

بشتاب که از رهش به گردی برسی

در کوی وفا به اهل دردی برسی

رو خاک شو اندر ره خدمت، شاهی

باشد که به پای بوس مردی برسی

شمارهٔ ۱۵

ای آتش سودای تو در هر جانی

بشنو سخن دلشده حیرانی

از خواجه سرا ببر، که افسوس بود

پهلوی چنین گلی چنان ریحانی

مفردات

شمارهٔ ۱ : لب بر لب من نهاد و نرمک می‌گفت

شمارهٔ ۲ : یار بگذشت و نبودش سر حال دل ما

شمارهٔ ۳ : سخن تا چند گویم پیچ در پیچ؟

شمارهٔ ۴ : محرم ما را سر رفتن نبود

شمارهٔ ۵ : آن بت چو ز دوستی کناری دارد

شمارهٔ ۶ : هر کرا چشم بر حبیب منست

شمارهٔ ۷ : به خلوت تو اگر جبرئیل ره می‌یافت

شمارهٔ ۱

لب بر لب من نهاد و نرمک می‌گفت

جانت چو به لب رسید، خود را دریاب

شمارهٔ ۲

یار بگذشت و نبودش سر حال دل ما

گفتم انصاف نه این است، همان دم برگشت

شمارهٔ ۳

سخن تا چند گویم پیچ در پیچ؟

ترا من دوست می‌دارم، دگر هیچ

شمارهٔ ۴

محرم ما را سر رفتن نبود

نیست کنون هم سر برگشتنش

شمارهٔ ۵

آن بت چو ز دوستی کناری دارد

ما نیز ز دوستی کناری گیریم

شمارهٔ ۶

هر کرا چشم بر حبیب منست

گر بود چشم من، رقیب منست

شمارهٔ ۷

به خلوت تو اگر جبرئیل ره می‌یافت

هزار بار چو پروانه بال و پر می‌سوخت

ملحقات

مفردات

مسمط : نالهٔ قمری به گلستان و باغ

مسمط

نالهٔ قمری به گلستان و باغ

صل علی سیدنا المصطفی

سوسن خود روی، زبان آخته

گرد چمن نعره‌زنان فاخته

روز و شب این ورد زبان ساخته

صل علی سیدنا المصطفی

خواجهٔ دین، والی خیر الانام

احمد مختار، علیه السلام

شاد بکن روح و بگو این کلام

صل علی سیدنا المصطفی

روز ازل خامهٔ صورت‌گشا

بهر علی زد رقم اِنَّما

ای دل آشفته، کجایی بیا

صل علی سیدنا المصطفی

جامه‌دران غنچهٔ خونین‌کفن

در غم تیمار حسین و حسن

نعره‌زنان بلبل بی‌خویشتن

صل علی سیدنا المصطفی

آدم مقصود، شه باوفا

نقد بنی آدم، آل عبا

خیز و بگو از سر صدق و صفا

صل علی سیدنا المصطفی

باقر و صادق، دو شه محترم

دام سعادات و جهان کرم

از ره اخلاص بگو دم به دم

صل علی سیدنا المصطفی

موسی کاظم، شه عالی‌جناب

شمع هدی، خواجهٔ یوم الحساب

از ره تحقیق بگو این جواب

صل علی سیدنا المصطفی

ای که به حج رفتنت آمد هوس

روضهٔ سلطان خراسانْت بس

در رهش از صدق برآور نفس

صل علی سیدنا المصطفی

مهر تقی در دل و جان من است

حب نقی قوت روان من است

دایم از اوراد نهان من است

صل علی سیدنا المصطفی

دوش بر این طارم نیلوفری

زهره به صد گونه زبان‌آوری

گفت به روح حسن عسکری

صل علی سیدنا المصطفی

مهدی هادی به در آید ز غیب

بشکند این شیشهٔ ناموس و ریب

نعره برآرد که نه کاری است عیب

صل علی سیدنا المصطفی

حسرت و افسوس که عمری به کام

رفت و نشد قصهٔ شاهی تمام

ختم کن این قصه بگو والسلام

صل علی سیدنا المصطفی

دیوان اشعار

غزلیات

قطعات

رباعیات

ملحقات

امیر شاهی

دیوان اشعار