معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ سید حامد احمدی

سید حامد احمدی متولد ۲۲ مرداد ۱۳۶۲ از شاعران سنت‌گرا و قصیده‌سرایان برجسته ایران است و اشعار خود را در کانال تلگرامی‌ سخن‌سنجی در معرض دید و خوانش شعردوستان و علاقه‌مندان ادب استخوان‌دار پارسی قرار می‌دهد.

قصاید

مدحت زهرا : کس را چه زهره مدحت زهرا را

تا داغ دوزخش : تا داغ دوزخش نخورد بر سُرین مرا

لیلی‌اش نام نهادی : دختری زاده‌ای از عشق و جنون معجونا

دنیا سرای من است : همه جای دنیا سرای من است

نباید و هست : بهار مهر ترا مهرگان نباید و هست

نخواهد : خواهد اگر روزگار یار نخواهد

ایستاده میر : عکس مسیر باد و علیرغم روزگار

به افتخار بمیر : به افتخار بمان و به افتخار بمیر

به سارا بگویید : به سارا بگویید می‌خواهمش

با کوله‌بار طعنه : با کوله‌بار طعنه زدی روی شانه‌ام

به افتخار مصدق : دیشب به افتخار مصدّق گریستم

خیر خویش : از پل عمر گر گذشت خرم

بسکه ناگفته : بسکه ناگفته نگه داشتمش کرد ورم

مغبچگانا : مُغبچگانا! در آستان ادیبان

زیستن : شاها! به روزگار تو در خانه زیستن

گردنه قصیده : مرا سری‌ست مسافر سوار بر گردن

مصداق مربع مدور : زین درد که باد می‌کنم خرمن

آبانیه : چشم بر هم زده دیدم همه کشور در خون

ای که بریشت بریست : ای که بریشت بریست بازی گردون

چگونه‌ای : از گلشن اوفتاده به گلخن چگونه‌ای؟

جهنم : مرا از جهنم چه پرواستی

به جای خدا : اگر من بجای خدا بودمی

مدحت زهرا

کس را چه زهره مدحت زهرا را

دختر نه بل که ام ابیها را

مدحش چسان کنم که نمی‌آیم

بیرون ز عهده مدحت اسما را

مدحش چسان کنم که بگنجانم

در بطن لفظ آن همه معنا را

مدحش چسان کنم که بنگذارم

آنسوتر از گلیم ادب پا را

مدحش چسان کنم که نگویندم

کس را چه زهره مدحت زهرا را

ﮐﻮچکتر ﺍﺳﺖ ﻭﺻﻒ ﺯ ﺗﻮﺻﯿﻔﺶ

ﺩﺭ ﮐﻮﺯﻩ ﮐﺲ ﻧﺮﯾﺨﺘﻪ ﺩﺭﯾﺎ ﺭﺍ

ﯾﺎﻟﻠﻌﺠﺐ ﮐﻨﻢ ﺑﻪ ﮐﻪ ﺗﺸﺒﯿﻬﺶ؟

ﺍﺯ ﺑﻬﺮ ﺍﻭ ﻧﯿﺎﻓﺘﻪ ﻫﻤﺘﺎ ﺭﺍ

ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﭘﺎﯼ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺩﺭ ﮐﺎﺭ است

ﻣﻌﺬﻭﺭ ﺩﺍﺭ ﻣﺮﯾﻢ ﻋﺬﺭﺍ ﺭﺍ

ﭼﻮﻥ ﺳﺮ ﺯﻧﺪ ﺯ ﺟَﯿﺐ ﺳﺤﺮ خورشید

ﻣﻮﺳﯽ ﻧﻬﺪ ﺯ ﮐﻒ ﯾﺪ ﺑﯿﻀﺎ ﺭﺍ

ﭼﻮﻥ‌ ﺍﻭ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺧﺪﯾﺠﻪ‌ﯼ ﮐﺒﺮﺍ ﺯﺍﺩ؟

ﺟﺰ ﺍﻭ ﮐﻪ ﺯﺍﺩ ﺯﯾﻨﺐ ﮐﺒﺮﺍ ﺭﺍ؟

ﻫﻢ ﻫﻤﺴﺮ ﺍﺳﺖ ﺳﺎﻗﯽ ﮐﻮﺛﺮ ﺭﺍ

ﻫﻢ ﮐﻮﺛﺮ ﺍﺳﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﻃﺎﻫﺎ ﺭﺍ

ﺗﺎ ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻠﯿﻞ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﺪ

ﻗﯿﻤﺖ‌ ﺷﮑﺴﺖ ﻫﺎﺟﺮ ﻭ ﺳﺎﺭﺍ ﺭﺍ

ﺑﺮﻫﺎﻥ ﻧﺎﻃﻖ ﺍﺳﺖ ﻭ ﭼﻪ ﺑﺮﻫﺎﻧﯽ

ﺍﺛﺒﺎﺕ ﻣﺮ ﺧﺪﺍﯼ‌ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺭﺍ

ﭼﺸﻢ ﻭ ﭼﺮﺍﻍ ﺳﻮﺭﻩ‌ﯼ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺍﺳﺖ

ﺩﺭ ﻭﯼ ﻧﮕﻪ ﮐﻦ ﺁﯾﺖ ﻋﻈﻤﺎ ﺭﺍ

ﺗﻨﺪﯾﺲ ﻓﺨﺮ ﺑﯿﻦ ﮐﻪ ﺑﻪ‌ﻓﻘﺮﺍﻧﺪﺭ

هرگز ﻧﮑﺮﺩ ﻋﺮﺿﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺭﺍ

ﺩﺭ ﺍﻭ ببین ﺣﯿﺎﯼ ﻣﺠﺴﻢ ﺭﺍ

ﺑﻨﮕﺮ ﺩﺭ ﺍﻭ ﺗﺠﺴﻢ ﺗﻘﻮﺍ ﺭﺍ

ﻋﻤﺮﺵ ﭼﻮ ﺩﺳﺖ ﺑﻨﺪﻩ ﺑﻪ ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ

ﭘﻬﻠﻮ ﺯﺩﻩ‌ﺳﺖ ﻻﻟﻪ‌ﯼ ﺣﻤﺮﺍ ﺭﺍ

ﺩﯾﺪ ﺁﻧﭽﻪ ﺩﯾﺪ ﺍﺯ ﺍﻣﺖ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ

ﮔﻮ ﻣﺪﻋﯽ ﺯﻧﺪ ﺩﺭ ﺣﺎﺷﺎ ﺭﺍ

ﻫﺎﻥ ﺍﯼ ﻋﺼﺎﯼ ﺩﺳﺖ ﺳﺨﻦ ﺍﯼ ﮐﻠﮏ

ﻣﺸﮑﻦ ﻣﯿﺎﻥ ﺣﻨﺠﺮﻩ ﻫُﺮّﺍ ﺭﺍ

یکرویه ﮐﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺩﻭﭘﻬﻠﻮ ﺭا

ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻣﮑﻦ ﺣﮑﺎﯾﺖ ﭘﯿﺪﺍ ﺭﺍ

ﻣﺮﻫﻢ ﺻﺮﺍﺣﺖ ﺍﺳﺖ ﺟﺮﺍﺣﺖ ﺭﺍ

ﯾﮑﺴﻮ ﻓﮑﻦ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻭ ﺍﯾﻤﺎ ﺭﺍ

ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻣﻬﺮﻩ‌ﯼ ﺭﻧﮕﯿﻦ ﺭا

ﺑﮕﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﻟﻮﻟﻮ ﻻﻻ ﺭﺍ

ﺑﺮ ﺳﺮ کله ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﻭﺟﺪﺍﻥ ﺭﺍ

ﺣﺮﻣﺖ ﻧﮕﻪ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﻣﻮﻻ ﺭﺍ

ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺩﻓﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺭﺍ

ﺑﺮ ﭘﺎﯼ ﮐﺮﺩﻩ ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮﺭﺍ ﺭﺍ

ﺍﺯ ﯾﺎﺩ ﺑﺮﺩﻩ ﺣﺮﻑ ﭘﯿﻤﺒﺮ ﺭﺍ

ﺁﺯﺭﺩﻩ ﭘﺎﺭﻩ‌ﯼ ﺗﻦ ﺑﺎﺑﺎ ﺭﺍ

ﺗﺸﻮﯾﺶ ﻭقت پیر مغان دادﻩ

ﺗﻔﺘﯿﺶ ﮐﺮﺩﻩ ﺧﺎﻧﻪ‌ﯼ ﺯﻫﺮﺍ ﺭﺍ

ﺍﺯ ﮐﻒ ﺳﺘﺎﻧﺪﻩ ﻣﺎﻝ ﺧﺪﺍ ﺧﻮﺍﻧﺪﻩ

ﻣﯿﺮﺍﺙ ﺩﺧﺘﺮ ﻣﺘﻮﻓﺎ ﺭﺍ

ﮐﺞﺑﺮﻧﻬﺎﺩﻩ ﺧﺸﺖ نخستینند

ﺩﯾﻮﺍﺭِ ﺭﻓﺘﻪ ﮐﺞ ﺑﻪ ﺛﺮﯾﺎ ﺭﺍ

ﺍﯾﻨﺎﻥ ﺍﮔﺮ ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻭ ﺍﻧﺼﺎﺭﻧﺪ

ﭘﺲ ﻭﺍ ﻣﻬﺎﺟﺮﺍ ﻭﺍ ﺍﻧﺼﺎﺭﺍ

ﭘﺮﻭﺍﻧﻪ پیش ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﺑﺴﻮﺯﻧﺪﺵ

ﺧﺮﻣﻦ ﺑﺴﻮﺧﺖ ﻭﺣﺸﺖ ﻭ ﭘﺮﻭﺍ ﺭﺍ

ﺑﺮ ﻓﺮﻕ ﺁﻥ ﺧﻠﯿﻔﻪﯼ ﺧﻮﺩﺧﻮﺍﻧﺪﻩ

ﺁﻭﺍﺭ ﮐﺮﺩ ﺧﻄﺒﻪ‌ﯼ ﻏﺮﺍ ﺭﺍ

ﺗﺎ ﺯﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﺩﺭ ﻭﺣﺪﺕ ﻧﯿﺰ

ﺣﯿﺪﺭ ﻧﺪﺍﺩ ﺩﺳﺖ ﻣﺪﺍﺭﺍ ﺭﺍ

ﻣﺎﺩﺭ ﺑﻨﺎﺯﻣﺖ ﮐﻪ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩﯼ

ﺍﺷﮏ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺭﺷﮏ ﺣﻤﯿﺮﺍ ﺭﺍ

ﻣﺎﺩﺭ ﺑﻨﺎﺯﻣﺖ ﮐﻪ ﻧﻬﺎﻥ‌ ﮐﺮﺩﯼ

ﺍﺯ ﭼﺸﻢ ﻏﯿﺮ ﻻﻧﻪ‌ﯼ ﻋﻨﻘﺎ ﺭﺍ

ﻣﺎﺩﺭ ﺑﻨﺎﺯﻣﺖ ﮐﻪ ﺯﻧﯽ ﺍﻣﺎ

ﺁﻣﻮﺧﺖ ﻣﺮﺩﯼ ﺍﺯ ﺗﻮ ﺍﻟﻔﺒﺎ ﺭﺍ

ﺑﺎ ﺁﻥ ﺑﯿﺎﻥ ﺳﺮﮐﺶ و سیل‌آسا

ﮐﻨﺪﯼ ﺯ ﺟﺎﯼ ﺻﺨﺮﻩ‌ﯼ صما را

ﺍﻟﺤﻖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﺨﻦ ﻫﻨﺮﯼ ﮐﺮﺩﯼ

ﺩﺍﺩﯼ ﻧﺸﺎﻧﺸﺎﻥ ﯾﺪ ﻃﻮﻻ ﺭﺍ

ﺗﺎ ﺷﻌﻠﻪ ﺩﺭ ﺑﺴﺎﻁ ﺷﺐ ﺍﻧﺪﺍﺯﯼ

ﺯﺍﺩﯼ ﺣﺴﯿﻦ ﺻﺎﻋﻘﻪﺁﺳﺎ ﺭﺍ

ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻮ ﺑﻮﺩﯼ ﺁﻧﮑﻪ بجاﻣﺎﻧﺪﯼ

ﺁﻥ ﺷﯿﺮ ﺷﺮﺯﻩﯼ ﺗﮏ ﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﺭﺍ

ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻮ ﺑﻮﺩﯼ ﺁﻧﮑﻪ ﻓﺮﺱ ﺭﺍﻧﺪﯼ

ﺁﻥ ﺗﮑ‌‌ﺴﻮﺍﺭ ﺩﻟﺪﻝ ﺷﻬﺒﺎ ﺭﺍ

ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻮ ﺑﻮﺩﯼ ﺁﻧﮑﻪ ﺑﻠﺮﺯﺍﻧﺪﯼ

ﺳﻘﻒ ﻭ ﺳﺘﻮﻥ ﺳﻘﯿﻔﻪﯼ ﺭﺳﻮﺍ ﺭﺍ

ﻭﺍﯾﺎ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﺣﻤﺎﺳﻪﯼ ﺷﻮﺭﺍﻧﮕﯿﺰ

ﺩﮐﺎﻥ ﺷﺪﻩﺳﺖ ﺭﻭﺿﻪﯼ ﻣﻼ ﺭﺍ

ﺩﺭﺩﺍ ﮐﻪ ﮔﺸﺘﻪ شیعهٔ ﻧﺎﺩﺍﻧﺖ

ﺁﺗﺶﺑﯿﺎﺭ ﺩﺷﻤﻦ ﺩﺍﻧﺎ ﺭﺍ

ﺩﺭ ﭘﺎﯼ ﺗﻮ ﺍﮔﺮﭼﻪ ﭘﯽ ﺍﻓﮑﻨﺪﻡ

ﺑﻨﯿﺎﻥ ﺍﯾﻦ ﭼﮑﺎﻣﻪﯼ ﺷﯿﻮﺍ ﺭﺍ

ﺩﺍﻧﻢ ﮐﻪ ﭘﯿﺶ ﭼﺸﻢ ﺗﻮ ﺳﻮﯾﯽ ﻧﯿﺴﺖ

ﺷﻌﺮ ﻣﻦ ﻭ ﺳﺘﺎﺭﻩﯼ ﺷﻌﺮﺍ ﺭﺍ

تا داغ دوزخش

تا داغ دوزخش نخورد بر سُرین مرا

خوشتر که سجده مُهر زند بر جبین مرا

دل کندم از خدا و به دریای غم زدم

جایی نبرد قایق بی سرنشین مرا

هرجا قدم گذارم گورست و گور و گور

سرتاسر زمین شده میدان مین مرا

درخاک ریشه کرده و زنجیر کرده‌اند

این مارهای سرزده از آستین مرا

ای دل بیا و از قفس خاکدان بپر

با خود ببر پرندهٔ بی سرزمین مرا

حیفست طائری چو تو در خاکدان غم

با طعنه گفت حافظ خلوتگزین مرا

باری به دوش حضرت باری نبوده‌ام

کز عرش دوش خود بگذارد زمین مرا

چینی نبوده ام به جبین خدائیش

تا داغ های چین بزند بر جبین مرا

تیراجل! فرشته ی ابرو کمانیا!

یا موتُ هَیتَ لَک! بنشین در کمین مرا

تر کن لبی که چون لب شیرین رسیده‌ام

زان پیشتر که از دهن افتم بچین مرا

در آن نفس که همنفس غیر بینمت

باشد که باشد آن نفس واپسین مرا

آنی کنار آنی، آنی کنار این

ای دلربای هرزه شبی برگزین مرا

دنبال من کتاب خدا را ورق بزن

در آیه های سوره انسان ببین مرا

از او بگو که خواندم و چنگی به دل نزد

ترجیع رود و عود و می و حورعین مرا

حوّا گرفتم آهوی چین است، آه اگر

در قید بند آورد آهوی چین مرا

آغوش او بهشت برین است، وای اگر

در دوزخ افکند ز بهشت برین مرا

گویند بوسه از لب یارست انگبین

زهرست زهر از لب مار انگبین مرا

مشتی سُرین و سینه و ساقند ساقیا

سنگ ره است سینه و ساق و سُرین مرا

جز ظلم و ظلم وظلم و مگر جهل وجهل و جهل

خیری ز من ندیدی و دیدی امین مرا

دانم به دامنت نرسد گَرد روز و شب

دانی چها رود ز «شُهور و سِنین» مرا؟

تا کی شبم بخیر و خدایم نگاهدار؟

یارب نگه مدار دگر بیش ازین مرا

لیلی‌اش نام نهادی

دختری زاده‌ای از عشق و جنون معجونا

لیلی‌اش نام نهادی که شوم مجنونا

دختری زاده‌ای آمیختهٔ قند و عسل

کز شکرخنده کند حزن مرا محزونا

دختری زاده‌ای آنگونه که در چاه افتم

غافل از چالهٔ آن گونهٔ گندمگونا

دختری زاده‌ای از بهر من و حسرت خلق

مشتری در طلب ماه رخش مغبونا

دختری زاده‌ای آنسان که خود از مادر خود

دست ‌کم کم نبُوَد گر نبُوَد افزونا

دختری زاده‌ای از جمع نقیضین، محال

یعنی از عشق و وفا ساخته‌ای معجونا

دختری زاده‌ای آنگونه که ماشاءالله

تا کنی الغرض اینگونه مرا مدیونا

دختری شوق وی اندر صدف شرم، نهان

دختری چشم وی از حجب و حیا مشحونا

دختری پاک‌تر از عصمت و خوش‌تر ز نشاط

مست‌تر از می و دیوانه‌تر از مجنونا

زاده‌ای معجزه ور لاف نبوّت بزنی

من ترا می‌شوم از خیل حواریّونا

لیلی‌اش نام نهادی که شوم مجنونا

حبّذا مادر لیلی ز توام ممنونا

لیلی‌اش نام نهادی که کنی مجنونم

گرچه در عقل ندارم کم از افلاطونا

لیلی‌اش نام نهادی که به مجنون نرسد

من ولی می‌کنم این قاعده را وارونا

لای چرخ فلکت چوب گذارم ای چرخ

گر نگردد به مراد دل او گردونا

دنده‌ات بشکنم ای چرخ اگر شاد کند

خصم میمون مرا طالع نامیمونا

گه به خوردت دهم آنسان که دلت را بزند

مزن ای حاسد بیچاره به دل صابونا

من نه مفعول جنونم که به لیلی نرسم

از چه افسانهٔ مجنون کندم افسونا؟

من نه چون قیس بنی‌عامرم از منفعلی

که گذارم ز غمش سر به سرِ هامونا

«نوفل» غیرت جوش‌آمده برشورانم

ریزم از «ابن سلام» متجاسر خونا

آید آن شب که به چنگ‌‌ آرم و گیرم به دهان

ماه را هوله‌ای از هاله به پیرامونا

تا که جاری بُوَد اندر رگ مجنون خونا

عشق لیلی ز درونش نرود بیرونا

گل گلزار منا لیلی اشعار منا

عشق کشدار منا یار منا خاتونا

چند پیچم به خود از عشق تو؟ چندا؟ چندا؟

چون نپیچم به خود از عشق تو؟ چونا؟ چونا؟

زلف پر پیچ و خمت را شده‌ام پاپیچا

تیرباران غمت را شده‌ام کانونا

چشم ما بیخته پروین ز پی پروینا

اشک ما ریخته جیحون ز پی جیحونا

دل به دریا زده قلاب نگاه افکندم

تا ز چشمان ترت صید کنم مضمونا

طبعم از روح تغزّل شده بود الکن، لیک

موسی شعر مرا عشق تو شد هارونا

کی بنا بود که خود سر زند از زن مردی؟

تا رسیدی و زدی تبصره بر قانونا

هاجر عشق تو منسوخ کند سارا را

همچو قرآن که از او نسخ شد انگلیونا

چشم سیرت که به گنج سخنم روشن شد

به پشیزی نخرد گنج زر از قارونا

عهد و پیمان تو از چامهٔ من محکم‌تر

قد و بالای تو چون خامهٔ من موزونا

از هر انگشت تو ریزد ژوزفینی به زمین

گرچه من نیستم آنگونه که ناپلئونا

منطقی نیست که مستی ز خمار آید لیک

نیست جز چشم خمار تو مرا افیونا

پنجهٔ ناز تو چون سر کشد از لاک هلاک

ناخن از خون دل صید کند گلگونا

مژه بل آلتِ قتاله و من مقتولا

چشم بل فتنهٔ فتانه و من مفتونا

هم عبارات تو شایسته‌تر از هنجارا

هم اشارات تو بایسته‌تر از قانونا

در خزان نود و دو، سه قدم مانده به دی

بیت‌ها ساختمت در رَمَل مخبونا

وگر این نادره می‌دید نمی‌گفت بهار

«نوبهار آمد و شد گیتی دیگرگونا»

تا در انجیل رسد از پس متّی، مَرقُس

تا به قرآن دمد اندر پی تین، زیتونا

چشمم از حسن تو روشن شبم از چشم تو روز

چشم تو شب‌شکن و حسن تو روزافزونا

دنیا سرای من است

همه جای دنیا سرای من است

که هر جا غمی هست وای من است

ز هر بوم ویران شنو شیونم

منم بوم و ویرانه جای من است

که هر خانه‌ بر هر سر آوار شد

چنان دان که ویرانسرای من است

که هر بوستان داغ هر لاله دید

مگر مادر شعله‌زای من است

که هر طفل معصوم کآتش ربود

یکی کودک دلربای من است

که هر جا عزیزی عزایی گرفت

عزای عزیزان عزای من است

که هر جا که سروی سر از خون کشید

حسین من و کربلای من است

که هر جا که شیری درآید به حصر

دلم کاه و او کهربای من است

که هر جا اسیر افتد آزاده‌ای

تو گویی که بندش به پای من است

که تا چشم بیند ز خون‌شستگان

نه بیگانه بل کآشنای من است

چه پرسی ز من ماجرای تو چیست

کی‌یف تا حلب ماجرای من است

از اوکراین تا سوریه وای من

وطن تا یمن های‌ های من است

فغان من از درد افغانْسِتان

به نام فلسطین رثای من است

که تا یک افق نیست مسعود و سعد

زمین جمله زندان نای من است

گرت محنت دیگران نیست، هیچ

وگر آدمی، جات جای من است

نباید و هست

بهار مهر ترا مهرگان نباید و هست

که آتشش ز تو بر دودمان نباید و هست

خزان جور و جفا را بهار باید و نیست

بهار مهر و وفا را خزان نباید و هست

غروب مهر و زوال وفا و قطع وصال

فغان چها که در این خاکدان نباید و هست

مرا سری‌ست که ارزان به پایت افکندم

ترا سری‌ست که با من گران نباید و هست

ز چشم شاه اگر افتادم اعتراضی نیست

که قدر بنده ز چشمش نهان نباید و هست

مباد کز پی مزدک شوم عدالتخواه

ترا که عدل انوشیروان نباید و هست

که آرزوی تظلّم به گور باید برد

که عمر ظلم و ستم جاودان نباید و هست

ترا بدینهمه خسّت از آن عجب دارم

که امتحان غمت رایگان نباید و هست

که تیغ کینه‌ات اندر غلاف باید و نیست

که تیر طعنه‌ات اندر کمان نباید و هست

میان مرگ و من ای جان بسان خاقانی

میانجی نفس اندر میان نباید و هست

نبود از اینهمه سگجانی‌ام خودآگاهی

به هفت‌خوان توام هفت‌جان نباید و هست

دچار بر لبهٔ تیز تیغ باید رفت

که هر سه‌چارقدم هفت‌خوان نباید و هست

دلا بسوز که اینگونه گربه‌رقصانی

سزای هیبت شیر ژیان نباید و هست

دلا بسوز که حبس نفس به کنج قفس

جزای شاعر بلبل‌زبان نباید و هست

دلا بسوز که این صید دست ‌و پا در قید

کم از عقاب سپهرآشیان نباید و هست

دلا بسوز که آمرزگار باید و نیست

دلا بسوز که نامهربان نباید و هست

نخواهد

خواهد اگر روزگار یار نخواهد

خواهد اگر یار روزگار نخواهد

زاده‌ام از مریمی به طالع منصور

مرگ، مرا جز فراز دار نخواهد

تخت سلیمان به باد داد سرم را

بخت پیاده مرا سوار نخواهد

آنچه نگارم به دفتر از دل خونین

نقش و نگار است اگر نگار نخواهد

خواهدم از بوسه برکنار نگارم

آه اگر از بوسه بر کنار نخواهد

در شش و بش مانده‌ام ز دست حریفم

جز که به ششدر مرا دچار نخواهد

بادهٔ مردافکن است و از سر تلخی

کام مرا جز که زهرمار نخواهد

بخشش او خار منّت است و سرم را

جز که از این ‌دست تاجدار نخواهد

بانگ درشت وی از کنایهٔ دائم

اسم مرا غیر مستعار نخواهد

چشم وی از جان بنده چشم نپوشد

گوش وی از پند گوشوار نخواهد

آرزویم را بروی آب نویسد

آبرویم را بجز بخار نخواهد

مشت مرا جز که باز دوست ندارد

پشت مرا جز که زیر بار نخواهد

ساز مرا جز به زخمه کوک نسازد

چنگ مرا جز گسسته‌تار نخواهد

ناو مرا جز که ‌گل‌نشین نپسندد

گاو مرا جز که باردار نخواهد

نام مرا جز به کام ننگ نخواند

ننگ مرا جز که نامدار نخواهد

بخت مرا سرنشین تخت نسازد

تخت مرا نیز بختیار نخواهد

گر جگرم را کباب خواست دلش خواست

حاملهٔ فتنه جز ویار نخواهد

دوست بجز دوستی ز دوست نجوید

یار بجز جان ز جان یار نخواهد

سنگدلی را ببین که با دلی آرام

یاد مرا هم به یادگار نخواهد

بسکه دل از غم پر است خون ز دهان ریخت

حیف که سارا ز من انار نخواهد

ایستاده میر

عکس مسیر باد و علیرغم روزگار

یاد آر از آن غریب‌ترین سبز استوار

یاد آر از غرابت سروی که بی‌ثمر

جز راستی ندیده از او چرخ کج‌مدار

یاد آر از آن بلند که با او نمانده هیچ

الا زبان سرخ و سر سبز، برگ و بار

یاد آر آن سهی‌قد آزاده را که ماند

آزادی و سهی‌قدی از او به یادگار

یاد آر سرو سر به‌‌ فلک‌‌ برده را به حصر

یاد آر از آن عزیز محک‌ خورده در حصار

فردی که روسفید درآمد به نقد عمر

بی‌غلّ‌وغش ز بوتهٔ جان کامل‌العیار

مردی که داشت جرأت نه گفتن و هنوز

آری نگفته است به خودکامه بردبار

تا حسرت شنیدن یک آخ بر دلش

ماند چنانکه در دل آبستنان ویار

چون عقدهٔ ذَکَر به دل اولین قجر

چون داغ مُلک بر جگر آخرین تزار

«یارب مباد آنکه گدا معتبر شود»

یارب مباد آنکه شود خواجه تاجدار

یارب روا مدار که زانو زند عزیز

یارب چنان مکن که عزیزان شوند خوار

قربان آن دل آن دل دریایی بزرگ

گیرم به آب زد جگرآورده بی‌گدار

تا نگذرد ز حقّ رفیقان نیمه‌راه

محصور ماند بیهده ده‌ سال آزگار

تنها به عهد بسته وفا کرد و برنگشت

بر عهد خویش اگرچه نماندند پایدار

کی مرد رهنورد برآساید از نبرد؟

کی فرد حقمدار فرود آید از مدار؟

افتاد اگر ز اسب و نیفتاد اگر ز اصل

یاد آر از این پیاده و یاد آر از آن سوار

کز صبر بیست‌ساله درآمد شکسته‌بغض

وز روزهٔ سکوت به آهنگ کارزار

شبتاب برنتافت که تحت‌الشعاع ماه

کم‌رنگ و بی‌فروغ بیفتد از اعتبار

بوزینه‌ای نژاده علم شد که بر درخت

شیرش کند به شعبده با اسم مستعار

در پرده هرچه وزن تقلب اضافه شد

قرص قمر نرفت مه‌آلوده زیر بار

تسلیم صحنه‌سازی ابر سیه نشد

رخ تافت زان نقاب خطرناک بر کنار

چشمک‌زنان به کوری غاسق نمود رخ

از پشت ابر، سرزده، ماه طلایه‌دار

بر بام شام تیره درخشید طالعش

در آسمان شب‌زده زد دور افتخار

روشنگر آمد از ید بیضای موسوی

برق عصا به کوری چشم شبان تار

هم نیل آسمان به دو جین کهکشان شکافت

هم آمد از عصاش به‌ ماتحت‌ شب‌ فشار

فصل‌الخطابِ شب‌پره را زیر پا گذاشت

کز وصل آفتاب حقیقت کند فرار

آنقدر پیش رفت که ظلمت عقب نشست

بن‌بست ظلم و عورت ظالم شد آشکار

بی‌پرده لخت و عور برآمد شب سیاه

مستوره پابرهنه درآمد از استتار

کرد آنچه کرد رعدِ شب‌آشوب و خوب کرد

زد برق آذرخش و سرآمد ز کوهسار

از شش‌‌جهت به لانهٔ زنبور چوب کرد

ده‌مَرده دست برد به سوراخ سوسمار

تمساح را درآمد از آن دست اشک و رشک

کاو را شراب شوق بدل شد به زهرمار

زار و نزار بر خر شیطان نشست از آنک

زیرش کشید شیر نر از اسب اقتدار

القصّه جسم ناقص خود را به نیزه کرد

تا جان بدر برد ز بلا عمروعاص‌وار

رفت اندک آبروی به‌جامانده‌‌اش به باد

تا آب رفته بازنگردد به جویبار

دریوزه‌گر نگر پی رجعت به اصل خویش

عهد شباب و روضهٔ جانکاه و مزد کار

دستش به زیر کاسه و چشمش به دست خلق

رویش به سوی مردم و پشتش به کردگار

تا روضه‌خوان به جلب ترحّم دهان گشود

لب تر نکرده چشم جماعت شد اشکبار

«موجی به جنبش آمد و برخاست کوه‌ کوه

ابری به بارش آمد و بگریست زار زار»

آنگونه زد گریز به صحرای کربلا

کافغان ز گور حرمله برخاست جانشکار

خولی ز هوش رفت سنان پیرهن درید

شمر از یسار زار و یزید از یمین نزار

بریان ز تف سپاهِ خفافیش از یمین

گریان به صف بسیجِ خنازیر از یسار

غوکان روزمزد امارت به غورغور

زاغان سکّه‌دزد ولایت به قارقار

کردند جمله نعره و شیون به عرّ و تیز

یکسو خران کودن و یکسو سگان هار

جبّار بار داد که گردن نهد به جبر

کز دست میر دررود افسار اختیار

اما کشید گردن و پیچید سر حسین

وز مرد جز نبرد نمی‌رفت انتظار

بیعت نکرد و دست نیالود و پا فشرد

بر حقّ غصب‌گشتهٔ خلق امیدوار

گفتی عروج کرد عنان‌دار ذوالجناح

گفتی خروج کرد دگرباره ذوالفقار

نقّاش کهنه‌کار درانداخت طرح نو

سقف فلک شکافت از آن نقش زرنگار

یکباره سبز گشت خیابان انقلاب

گردید پاک طلعت آزادی از غبار

در خوابگاه مور و ملخ ریخت آب جوش

بیرون زدند خشک و تر از حفره بیشمار

رفتند زیر فرش که ٱیْنَ المَفَر‌؟ ولیک

آمد ندا ز عرش که لایُمْکِنُ الفِرار!

آمد ندا ز عرش و منادا نداد گوش

کآید به گوشمالی او دست روزگار

آمد ندا ز عرش و مخاطب زدش به تیر

باشد که تیر غیب برآرد از او دمار

آمد «ندا» و شعر من اندر میانه سوخت

کاغذ به خون نشست و قلم گشت شرمسار

کوته کنم سخن که گلویم فشرده بغض

ای وای اگر دراز شود دست انفجار

گفتم برغم طعنه‌زنان بهانه‌‌جو

زان سرو سربلند حدیثی به اختصار

کردم هجای ظلمت اگرچند ناتمام

گفتم مدیح ماه و نگفتم یک از هزار

به افتخار بمیر

به افتخار بمان و به افتخار بمیر

نگویمت که لزوما به انتحار بمیر

اگر سزاست بمانی به افتخار بمان

وگر بناست بمیری به افتخار بمیر

که گفت با تو گزیری ز خوار ماندن نیست

چنین که خوار بماندی بمان و خوار بمیر

چو برنخاست بخاری ز بام زندگی‌ات

به شام مرگ هم البته بی‌بخار بمیر

خمار یک نفس آزادی و دو دم شادی

چنانکه زیسته‌ای همچنان خمار بمیر

که با تو گفت چنین و که با تو گفت چنان

که خواروزار بمان و که خواروزار بمیر

که گفت با تو که بی‌عار و بی‌وقار بمان

که گفت با تو که بی‌عار و بی‌وقار بمیر

چنان بمیر که از مرگ خویش جان گیری

ز مار مرگ درآمد اگر دمار بمیر

بجای انس گرفتن به مرگ تدریجی

بکش زبانه و یکدفعه شعله‌وار بمیر

به ریش ظلمت نُه‌لایه شعله شعله بخند

سر مزار خود ای شمع زارزار بمیر

ز اوج خویشتن ای موج سر فرود نیار

به پایداری خود بر فراز دار بمیر

صلیب باد کشیدی به دوش خویش ای بید

سر قرار جنون باش و بیقرار بمیر

به سربلندی بیهوده‌ات قسم ای سرو

که در کشاکش ایام استوار بمیر

ثمر نداد گر آزادگیت جز خواری

به چشم کور فلک راست همچو خار بمیر

و روزگار اگر چشم دیدن تو نداشت

چنانکه کور شود چشم روزگار بمیر

وگر به ننگ ترا زنده خواست چرخ کبود

اسیر جبر نمان و به اختیار بمیر

به افتخار بمیر و به افتخار بمان

به افتخار بمان و به افتخار بمیر

به سارا بگویید

به سارا بگویید می‌خواهمش

که چون بیژن از چاله در چاهمش

بلند است دیوارِ حاشایِ وی

اگرچند دیوارِ کوتاهمش

به مجلس چنان توپش از من پر است

که گویی محمدعلی‌شاهمش

گر از شش‌جهت راه بندد به من

من آن بی‌جهت پای‌درراهمش

اگر بنده خواهد خوشا بندگی

وگر شاه خواهد چه غم؟ شاهمش

شوم شیر اگر روبه آید مرا

وگر شیر شد بنده روباهمش

اگر جان کم آورده پر می‌کنم

وگر تن زیادی‌ست می‌کاهمش

اگرچند سخت است نرمش کنم

به راه آرمش گرچه گمراهمش

بدانند من کشته و مردهِٔ

خودآگاهش و ناخودآگاهمش

وفاکردهِٔ دیده الا وفا

جفابرده‌‌یِ جورِ جانکاهمش

مرا می‌کِشد یا مرا می‌کُشد

یکی زین‌ دو پنجاه‌پنجاهمش

پناهنده از قهرِ بیگاهِ او

به گهوارهِٔ مهرِ گهگاهمش

خراشیده‌تار و خروشنده‌وار

از آن زخمهِٔ راه و بیراهمش

نی‌ام قاصدک تا به بادم دهد

اگرچند در کف پرِ کاهمش

علیرغمِ فرِّ فرودستی‌ام

فرادستِ مردم یداللهمش

به نامش ببالم که بالد ز من

که من افکننده در افواهمش

سزد گر بر آیینه دستی کشد

که عمری مکدّر ز یک آهمش

وگر روز و شب آفتابی شود

شب و روز چون سایه همراهمش

نگویم چو مفلوکِ هندی‌سرا

سگِ آستان‌بوسِ خرگاهمش

ولی اینقدَر هست کز جان و دل

دعاگویِ شام و سحرگاهمش

ز غاسق اَعوذُ بِرَبِّ الفَلَق

که دیری‌ست دور از رخِ ماهمش

بزن بر من ای ابرِ شهریوری

که لرزان از آن بادِ دی‌ماهمش

اگرچند محتاجِ تاکید نیست

به سارا بگویید می‌خواهمش

با کوله‌بار طعنه

با کوله‌بار طعنه زدی روی شانه‌ام

پنداشتی روانی و کردی روانه‌ام

دور سرت بگردم دست کمم مگیر

دیوانه نیستم من دیوانه‌خانه‌ام

در من هزار وامق و فرهاد و سعد و قیس

لنگر فکنده‌اند و خود اندر میانه‌ام

کوه شکوه بر گسل عشق سینه‌سوز

لبریز صد زبانه ز صدها تکانه‌ام

گر کوه نیستم فوران از چه می‌کند

آتشفشان قول و غزل از دهانه‌ام

گل‌کردنم به مزرع سبز فلک نگر

در حلقهٔ پری‌زدگان شاه‌دانه‌ام

کین‌توزی خرد سر عقلم کی آورد؟

پنبه‌ست رشتهٔ شتر از پنبه‌دانه‌ام

تابوت عقل مصلحت‌اندیش خویش را

حلاج‌وار پنبه‌زن چارشانه‌ام

ساحل‌نشین امن نبینی کنار گود-

از موج‌خیز خوف و خطر برکرانه‌ام

بی‌اعتنا به ردّ سگ و گربه وانگهی

مستغنی از قبول فلان و فلانه‌ام

ختم کلام: فلسفه‌بافی مکن حکیم

اهلی نکرده منطق اهل زمانه‌ام

وحشی‌ترم از آنکه گذارد به اسم نظم

عقل معاش زیر بغل هندوانه‌ام

سرکش‌ترم از آنکه از إیّاک نَستَعین

سر پیچد استعانت مشتی اعانه‌ام

شادم که در شکار غم نان به نرخ روز

تیر به‌سنگ‌خوردهٔ کرده‌کمانه‌ام

منت خدای را که تهیدست نیستم

دست پری‌ست مانده ز غم زیر چانه‌ام

چون صندوق ذخیرهٔ ارزی پر از تهی‌ست

از اختلاس باد خزانی خزانه‌ام

بیگانه با ملوّنی و چندگانگی

در مکتب دوگانگی اما یگانه‌ام

چندی اسیر رشک‌برانگیز چاه کید

چندی عزیز مصر سپهرآشیانه‌ام

گاهی چو مشت، پوزه‌زن و آرواره‌کوب

گاهی چو پشت، چوب‌خط تازیانه‌ام

شیری به‌خون‌صلازده را گاه بیشه‌ام

گنجشککی بلازده را گاه لانه‌ام

یکچند سفت‌و‌سخت‌ترینم قصیده‌وار

یکچند نرم‌وسست‌ترینم ترانه‌ام

لختی خروشِ «گوشِ کرِ آسمان»‌خراش

لختی خموش چون سند محرمانه‌ام

عشق منا که کوفته گشت و شکسته شد

با ضرب و زور درد و غمت شاخ و شانه‌ام

باج و خراج دادمت از جان و دل، کنون

سر می‌دهم بجای زر اینک سرانه‌ام

دور از تو از تورّم اندوه باد کرد

بر روی دست شادی بی‌پشتوانه‌ام

فرمان ده از دل آتش هجران برون کشد

بازآ که از درون نجود موریانه‌ام

بازآ که از تطاول اسکندر غمت

ناگه سکندری نخورد هگمتانه‌ام

بازآ که ترسم آنکه چو بازآیی از ستم

غیر از پری سه‌چار نبینی به لانه‌ام

بر تخت خاطرات بگیری به بر مرا

بر شانهٔ خیال بیابی نشانه‌ام

هر شب به خوابت آیم و بیدارباش اشک

هر شب کَنَد به زور سرت را ز شانه‌ام

جز از دهان وهم خبر نشنوی ز من

جز پشت کوه قاف نخوانی فسانه‌ام

الا به نرخ جان ندهندت ز من نشان

الا ز مرگ خویش نگیری بهانه‌ام

بازآ به بوسه‌ای که ز داغ تو سوختم

لب تر کنی ز پای نشیند زبانه‌ام

بازآ به خانه تا که بیفتد دلم به کار

پایین مباد کرکرهٔ کارخانه‌ام

بازآ که باز گویمت ای‌ جان خوش‌‌‌ آمدی

بازآمدی و باز برآمد جوانه‌ام

هرچند ریزدم ز هر انگشت یک هنر

ده‌مرده خاک‌خوردهٔ آن آستانه‌ام

دارم اگرچه پنج هنر در هر آستین

در پنجهٔ تو مرغک بی‌آب‌ودانه‌ام

بر سر نهم چو شانه‌به‌سر تاج افتخار

بر سر کش از نوازش از این دست شانه‌ام

هان ای عروس بخت که خفتی به راه سیل

برجه که من دواسبه بسویت روانه‌ام

به افتخار مصدق

دیشب به افتخار مصدّق گریستم

تا سرکشد زبانهٔ مشرق گریستم

تاریخ را به ضبط حقایق ورق زدم

تقویم را به ثبت دقایق گریستم

از داستان شاهد عادل به مظلمه

بر آستان مخبر صادق گریستم

از چاه پادشاهی لاحق برآمدم

در چالهٔ ولایت سابق گریستم

در تونل زمان یله بر مرکب خیال

رفتم به دادگاه مصدّق گریستم

محکومِ حکمِ حبسِ نفس از دو محکمه

در دادگاه سابق و لاحق گریستم

دیدم چهارخانه سرای سپنج را

وز این دودوزه‌باز منافق گریستم

دیدم به چشمِ پیر مغان قطره قطره می

وز خیرگی در آینهٔ دق گریستم

دیدم نشسته‌اند سگان ایستاده شیر

تا بشکند سکوت خلایق گریستم

از حجم بی‌وفایی مخلوق در شگفت

نابرده ره به حکمت خالق گریستم

از ارتعاش ساز مخالف به سوز دل

وز ارتجاع باد موافق گریستم

در ازدحام تودهٔ بدخواه زار زار

بر انفراد ناصح مشفق گریستم

از درد آنکه هر سگ مادون به زعم خویش

بر شیر شرزه آمده فائق گریستم

از نعره‌های این متغیّر دژم شدم

وز خنده‌های آن متملّق گریستم

نطق بلیغ دیدم و ارجوزهٔ نعیق

وز قیل و قال ناعق و ناطق گریستم

برهان خسته دیدم و شاخ مغالطه

بر جسم نیم‌جان حقایق گریستم

دیدم به چشم شاخ جدل را و بی‌کلام

بر شانهٔ شکستهٔ منطق گریستم

زان شیخ گاوریش و مریدان گاومیش

وز آن جماعت متفرّق گریستم

با خدعه‌های شیخ محرّک به زهرخند

از کودتای شاه مشوّق گریستم

شعبان برآمد و رمضان «بی‌مخ» و «یخی»

مردادها به داغ شقایق گریستم

از اتحاد «طِیّب» و «طاهر» گداختم

از ائتلاف قاتل و سارق گریستم

دیدم «پری‌ بلنده» و «شعبان جعفری»

وز عشق و حال فاجر و فاسق گریستم

از خیزش اراذل و اوباش شهر نو

وز ریزش خلایق لایق گریستم

آخر به پای مام وطن سر گذاشتم

بر دامنش به گونهٔ عاشق گریستم

برعکس حزب باد و خلاف مسیر آب

بی‌بادبان نشسته به قایق گریستم

بغضم چنان فشرد که آب از سرم گذشت

سد آنچنان شکست که هق هق گریستم

خیر خویش

از پل عمر گر گذشت خرم

ناز عمر دوباره را نخرم

وای بر من! به اسم تاج وجود

چه کلاهی گذاشت سربسرم

تن زدند آسمان و کوه و زمین

دست تقدیر کرد مفتخرم

من و حمالی امانت تو

چه امین خوانی و چه باربرم

بادهٔ جان در آفتابهٔ تن

متذبذب میان خیر و شرم

تن ظالم فکنده در قفسم

جان سالم چگونه درببرم

ای که خوانی خلیفة‌اللهم

تاج منت چه می‌نهی به سرم

من ولیعهد حضرت خضرم

زابتدا دم نداشت کره‌خرم

خواجهٔ بی کنیز و خاتونم

خسرو بی‌کلاه و بی‌کمرم

گر چراغم چرا کنی داغم

ور کلیدم چگونه دربدرم

گر اسیرم بگو! خلاصم کن

ور امیرم کجاست کرّوفرم

همتم کو مگر نه مرد یلم

هیبتم کو مگر نه شیر نرم

کی شنیدم من از پدر پندی

تا ز من پند بشنود پسرم

پسرم را ز من چه خواهد ماند

تا بماند مرا خود از پدرم

خیری از خویشتن نمی‌بینم

باید از خیر خویش درگذرم

بسکه ناگفته

بسکه ناگفته نگه داشتمش کرد ورم

می‌درد حنجره‌ام را سخن جامه درم

بهل از قدّ دهانم گذرم چند گله

بهل از حدّ گلیمم گذرم چند قدم

درد دل را نکنم عَرضه مگر بر مرهم

راز دل را نکنم فاش مگر بر محرم

خود گرفتم که ولی هست، محمّد اولی

خود گرفتم کَرَمی هست، محمّد اکرم

کِرم شبتاب کجا ماه شب افروز کجا؟

نزد پیغمبر اکرم که زند لاف کرَم؟

بانگ شیطان کُش توحید پیام آور داد

خانمانسوز بلا خانه بر انداز ستم

ای که بر قافله ی راهبرانی سالار

ای که در حلقه ی پیغامبرانی خاتم

جانم آمد به لب از درد خدا را مددی

ای که خورده ست به جان تو خداوند قسم

فرصتم دِه که سخن سر کنم از چون و چرا

رخصتم دِه که دهن تر کنم از لا و نَعَم

که به تنگ آمدم از سیل حماقات عرب

که به جان آمدم از خیل خرافات عجم

هم ز اسلام اثری نیست مگر بر منبر

هم ز قرآن خبری نیست مگر در ماتم

این چه قومیست محمّد که وجودش ابتر؟

این چه قومیست محمّد که فراوانش کم؟

گوشهٔ چشم بگردان و مکن سر گردان

ز جنایات ملوک و ز جراحات اُمَم

گله‌ای بین که درآن بُوالحِکمانند حکیم

رمه ای بین که درآن محتشمانند حَشم

حلقه‌ای بین که درآن نیست بجز دزد نگین

جنگلی بین که درآن نیست مگر خر خرّم

گمرهانی همه در چاه دل امّا خوشدل

ابلهانی همه در چنگ غم امّا بی غم

در نران‌شان نبُوَد نیم زلیخا غیرت

در زنان شان نبُوَد یک نخود افیون مرهم

همه چه مرد و چه زن دین ترا نامحرم

چه ندیمان حریم و چه مقیمان حرم

همه چون وعده ی خوبان تهی و بی فرجام

همه چون زلف زنان کژمژ و درهم برهم

همه در عرصه ی جولان چو جبل پابرجای

همه در عرضه ی ناموس سخی چون حاتم

همه در بی رگی از سیب زمینی اَغیَر

همه در بی مزگی خنده زنان بر شلغم

همگی موج سوارند چو بر بُول، مگس

همگی بادمدارند چنانچون پرچم

همگی مهره اِدبار! کجا؟ در ششدر

همگی شهره به ادرار! کجا؟ در زمزم

در تکدّی و گدایی همه از هم افصح

در دورنگی و دورویی همه از هم اعلم

گاه گفتار زبانند و به کردار زبون

سخت سستند به چُستی و به سستی محکم

نه حیایی نه رجایی ز گناه و به ثواب

نه هراسی نه امیدی ز جهنم به اِرَم

تَرَکوا ما تَرَکوا قَد تَرَکوا ما اَلزَم

فَعَلوا ما فَعَلوا قَد فَعَلوا ما حَرّم

ذِکر اوتاد۵ مُصَغّر،عَلَم عِلم نگون

ذمّ جُهّال مُحرّم، ذَکَر جهل عَلَم

فقر بر می خیزد ایمان پر می ریزد

عقل سر می خارد یکسر می بارد غم

اَشتری کو؟ گله از مرد تهی ماند تهی

نشتری کو؟ رمه از درد ورم کرد ورم

لا یُری فیهِ مِنَ الِاسلام اِلّا اِسْمُه

از نبی نیست مگر سال نبیّ اعظم

پوز سگ تر نکند دامن دریا را لیک

متّهم گردد هم دامن مریم هم یم

مردگانیم محمّد نفسی ما را باش

ای دمت گرم درین پیکر بی روح بدم

نظری کن که عبیدان فُروجند و بُطون

افقی نیست فراتر ز «فروتر ز شکم»

از محمّد اثری نیست مگر در صلوات

ردّپایی ز خدا نیست مگر بر پرچم

هله بفرست سگی نیست بجز گرگ شبان

هله بر نِه قدمی نیست مگر دست قلم

ملّتی بین که درآن نیست بجز جهل حکیم

امّتی بین که درآن نیست مگر ظلم حَکَم

اُمرا را بنگر جمله به شیطان استاد

شعرا را بنگر جمله ز شیطان مُلهَم

استخوانی دو سه را دُم جنباند شاعر

حَیَوانی دو سه را مدح نگارد آدم

دور غوکان بُوَد آیا که بگیرد پایان؟

کاخ خوکان شود آیا که بریزد درهم؟

بُوَد آیا بُوَد آیا که بگیرد باران؟

شود آیا شود آیا که ببارد نم نم؟

که بسا فخر که یک قطره فروشد به صدف

که بسا ناز که بر گُل بنماید شبنم

گفت آن یار کزو گشت سر دار بلند

سربلندند کسانی که نشد سرْشان خم

منکِران را نتوانم کنم از منکَر نهی

نتوانم به خدا جذر بگیرم ز اَصَم

رَبَّنَا انْظُر که بجز آب دهن لا یُشرَب

رَبَّنَا ارْحَم که بجز خون جگر لا یُطعَم

های سجّاد مونث که سجودت مفعول

آی داماد مُخنّث که وجودت چو عدم

ای که بر قاعده بنشستی و قاعد گشتی

ننشینند بدین قاعده بر رأس هِرَم

صورتی نیست ز مِهر تو بر آیینه ی دل

خود گرفتم که زنی نقش رُخت را به دِرَم

خیره مگریز ز معروف چو دیو از قرآن

منکِر منکَرم از من چو خر از شیر مَرَم

مغبچگانا

مُغبچگانا! در آستان ادیبان

سر به گریبان برید سر به گریبان

آب مکوبید یاوه یاوه به هاون

مشت مکوبید خیره خیره به سندان

باد به دستی‌ست سهم هر که بخواهد

رستم دستان شود به حیله و دستان

عرض هنر پیش من؟ چه بی ادبی‌ها

بی هنرانا تفو به بی ادبی‌تان

گز به صفاهان برند مردم احمق

احمق مردم برند زیره به کرمان

داده مرا هرچه داده هیچ شما را

عدل بُود بخل و جود مادر دوران

داده شما را به جای فهم توهّم

داده مرا شعر جای شیر ز پستان

گشت زمان و زمین بگشت و بگشتید

هیچ نگشتید و روی عمر به پایان

مثل خیار و کدو بی مزه بی بو

سیب‌زمینی خصال بی رگ و شریان

ناز و لوند و ملوس و خوشگل و خوش‌فرم

خانم و آقا تمام حوری و غلمان

تن نسپارد بقر به نسخهٔ بقراط

دل ندهد گوش خر به حکمت لقمان

دلقککان را شدید دست به گردن

مطربکان را شدید دست به دامان

دختر و زن را شدید دست به دامن

تنبک زن را شدید دست به تنبان

تا که نفس می‌کشند ایرج و شهیار

شیخ به قم می‌برید و جنده به تهران

گنده‌دهانان در طویله ببندید

تا نگرفتم دهانتان را سیمان

ملعبگان منید یکسره من هم

یکتنه برهم‌زن بساط شمایان

بر سرتان می‌شوم خراب چو آوار

زلزله مانند می‌کنم‌تان ویران

الحذر و الحذر که رستم هجوم

چشم شما را هدف گرفته به پیکان

مرگا مرگا که شیر شرزهٔ شعرم

نعش شما را گرفته است به دندان

تیزی این کِلک می‌کندتان پنچر

جیزی این هجو می‌کند تان بریان

گرچه هجای شما تُفست به سرگین

می‌کشم از هجوتان به کِلکم سوهان

چامه‌سرای چکامه گوی ادیبم

شعر چنین گویم و ترانه ازینسان:

پرسه‌زنی‌های نیمه شب زیر بارون

کلّهٔ داغ فکر خسته اعصاب داغون

فال می‌گرفتی برام تو نقشهٔ فنجون

لم می‌دادیم زیر کرسی، گوشهٔ ایوون

وقتی که نیستی آتیش می‌افته به جونم

فرقی نداره برام بهار و زمستون

سر به گریبان برید سر به گریبان

مغبچگانا در آستان ادیبان

زیستن

شاها! به روزگار تو در خانه زیستن

بهتر که سجده بردن و شاهانه زیستن

گفت آنچه گفت شاعر آزادهٔ شریف

در خانه، در فضیلت در خانه زیستن

ور خانه نیز رفت ز کف، زیر سقف ننگ

نتوان شرف سپرده به بیعانه، زیستن

نتوان دمی به گونهٔ حیوان خانگی

از آدمیّت آنهمه بیگانه زیستن

از جام نفله خواهش ته‌مانده داشتن

بر بام سفله ملتمس دانه زیستن

مردی ز دست دادن و تخنیث یافتن

بر خایهٔ رجال، چو پروانه زیستن

دربانی سگانه به سودای ارتقا

تا گربه‌‌وار در دل کاشانه زیستن

تا یاری و اجازه‌ به دُم‌لابه خواستن

با استخوان تازه‌‌ به یارانه زیستن

ماهانه خون مکیدن و ترکیدن از ورم

سالانه هم به عادت ماهانه زیستن

عنترصفت به خنده کلاه سران زدن

درّ و گهر درودن و دردانه زیستن

از نان گذشته، قیمت جان نیست اینقدر

باید ز جان گذشتن و جانانه زیستن

ما را نشان خانه‌به‌دوشی بس ای عزیز

چون زلف بی‌قرار تو بر شانه زیستن

دارد شرف به کاخ خنازیر ریزه‌خوار

همخانه با سگی دو سه در لانه زیستن

مستغنی از عمارت نوکیسگان شهر

همکاسه با سباع به ویرانه زیستن

دیوانه‌خانه رهزن من بِه ز یک نفس

تحت لوای رهبر فرزانه زیستن

مردن به سیرهٔ عقلا حیف من که هست

دیوانه مردن آخر دیوانه زیستن

گردنه قصیده

مرا سری‌ست مسافر سوار بر گردن

بر آن سرم که نپیچد سر از سفر گردن

چه گردنی که به گردون نمی‌سپارد سر

عجب سری که ندارد از او خبر گردن

تنم ز آتش سر آب می‌رود چون شمع

رسد به پای من آخر از این شرر گردن

اگر که گل نکند میوهٔ سرافرازی

بریده به که درختی‌ست بی‌ثمر گردن

سری که تن دهد آغوش بی‌بخاری را

سرش مخوان که کدویی‌ست رسته بر گردن

اگر سر از غلیان چون سپند برنجهد

زند کنایه به کبریت بی‌خطر گردن

سرم هماره بماند وبال گردن من

به بار منت گردن نهد اگر گردن

صدای پای تبر پر زد از دهان خبر

بسی نمانده درآرد ز شوق پر گردن

به جان مرگ قسم دم به دم قدم به قدم

نشسته‌ام بغل مرگ؛ دست‌ در گردن

چو دختری که ز دست پدر نپیچد سر

چو مادری که نگرداند از پسر گردن

بسوی مرگ چنان می‌دوم به سر که مرا

نمی‌رسد ز تکاپو به گرد سر گردن

به خون دشنه چنان تشنه‌ام که دشنه به خون

بگو گلو کند از خون خویش تر گردن

برو که نزد تو زانو نمی‌زنم ای لات!

وگر درآورد از پالهنگ سر گردن

اگر هر آینه سر تا به پای دار شوی

مقابل تو شوم پای تا به سر گردن

طناب دار مدال شهادت است ایکاش

شود به حلقهٔ دار تو مفتخر گردن

به دلو دار اگر از چاه تن برآرم سر

مرا شود بدل از بیرق ظفر گردن

به ساز دار برقصد نهاده سر به طبق

زهی هنر که ندارد جز این هنر گردن

همینکه گزمه کند عزم نیزه‌بارانم

سپرده‌ام که کند سینه را سپر گردن

ز طول قامت این نیزه‌های سرگردان

مراست یک سر و گردن بلندتر گردن

عقاب سر به فلک بردهٔ مجرد را

کسی ندیده برد سر به زیر پر گردن

کمر مبند به تحقیر مرد فحل از جهل

من آن نی‌ام که مرا افتد از کمر گردن

من آن نی‌ام که به تاوان گردن‌افرازی

شوم قفاخور خوکان مختصرگردن

براستی که ترا می‌سپارم الا سر

چنانکه پیش تو خم می‌کنم مگر گردن

وگر ز دست تو سر زد تبر چه سرزنشی؟

به پیشواز تبر می‌دود به سر گردن

بزن که داشته بر گردن سرافرازان

تبر هر آینه حقی بزرگ بر گردن

به احترام تبر گردن منا برخیز

به اعتبار تبر گشته معتبر گردن

وگرنه سر به دل لاک بردگان را هم

ظهور می‌کند از غیبت تبر گردن

فرو نیامدن ای قوم کار هر سر نیست

چنانکه خم‌ نشدن نیست کار هر گردن

سر سران نبرازد مگر به گردن من

سر مرا نفرازد مگر ابرگردن

نهم به پیروی شیخ شهر گردن اگر

کشد ز پیروی مبتدا خبر گردن

بلی دهد اسدالله با معاویه دست

اگر نهد به سگ ماده شیر نر گردن

گرفته یک‌تنه خون‌ها ز خلق نازک‌دل

فقیه سرکش گردن‌کلفت بر گردن

چرا به کیفر آهنگری به بلخ‌ اندر

زنم ز مسگر مسکین شوشتر گردن؟

سران فتنه چو بر دوش گردن فتنه‌ست

بُرید باید از این مار چندسر گردن

مرا پدر ز پدر گفت آنچه را که شنفت

چه گفت؟ گفت که بشکن ز بی‌پدر گردن

ز شیخ و شاه و شریف ای پسر ببرّ و ببر

از این مثلث تزویر و زور و زر گردن

به عقل و زهد و شرف برکن و بپیچ و منه

ز نفس سفله دل از سیم سر به زر گردن

ز خیر شر و ز سودای خیر اگر گذری

درآوری ز فراسوی خیر و شر گردن

نترس باش که دارد برغم بیش‌اندیش

میان این همه ‌جا ریشه در جگر گردن

طناب مرگ چو گردن کشد نخواهد یافت

بجز تلاوت “اَینَ المَفَر” مفر گردن

فغان مکن که قضا آنقدر قدر نبود

که از قضا ز قضا نشکند قدر گردن

به عشق حضرت خورشید مشعل ‌اندر دست

کشد ز بستر شب دختر سحر گردن

همیشه تا که سخن گیرد از دهن فرمان

هماره تا که پذیرد ز سر اثر گردن

ستبرسینه و ستوارپای و سنگین‌سر

درازدست و قوی‌پنجه و قدرگردن

هجات می‌کنم ای ماردوش گرگ‌آغوش!

هجات می‌کنم ای ماردوش گرگ‌آغوش!

مصداق مربع مدور

زین درد که باد می‌کنم خرمن

ایکاش نزادمی ز مادر من

درکوفته فتح باب ناکرده

سرکوفته کوبه‌وار بر در من

در مکتب مردم جفاپیشه

درسی ز جفا نکرده از بر من

بگذشته ز خیر شر به هر قیمت

وز خیر ندیده خیر جز شر من

چشم همه کور و گوش شیطان کر

از عبرت و پند کور من کر من

خود در ره خود ز نفس لوّامه

دیوانهٔ کرده سدّ معبر من

خود گشته نقیض خود بلامنطق

مصداق مربّع مدوّر من

شب‌ها همه بخت خفتهٔ خود را

چون دلبر خود گرفته در بر من

فرسوده ز جنگ جنگل بیرون

در غار درون گرفته سنگر من

با دیو شکنجه پنجه در پنجه

در بحر رجز فکنده لنگر من

بنشانده سپند مهر بر آذر

برجسته سپندسان ز مجمر من

از برکت نهی منکِر از منکَر

معروف به ارتکاب منکر من

انگشت‌نمای جمع نامردان

در شهر مخنّثان مذکّر من

هنجارستیز نابهنجاران

اندر گلهٔ گران بز گر من

از دست دراز یاری یاران

یک وعده نخورده غیر خنجر من

تا سر ننهد کلاه منّت را

یکباره گذشته از سر سر من

هشتش گرو نهش ز ناچاری

در پنجهٔ چارمیخ ششدر من

آن باخته‌دل که نیستش چیزی

حتّی هوس قمار دیگر من

آن گنج نهان که مار ویرانی

گِردش زده حلقه‌حلقه چنبر من

آن‌ کس که ز درد توده پی ‌در پی

آماس نمود و خورد نشتر من

آن کز چپ و راست می‌خورد سیلی

از سفرهٔ عصر سفله‌پرور من

در کام کویر آخرین جرعه

در چلّهٔ ابر تیر آخر من

آبانیه

چشم بر هم زده دیدم همه کشور در خون

کشتی کشته‌شماران زده لنگر در خون

کدخدا گاو جنون تاخته بر مرتع مرگ

ناخدا ناو ستم رانده شناور در خون

سوخته دور سر بهمنِ خونین اسفند

تیر بر خیمهٔ آبان زده آذر در خون

بانک‌ها مشتعل از آتش شهرآشوبان

تانک‌ها جمله زره‌پوش و نفربر در خون

اختر بخت وطن کورتر از چشم فلک

راست چون باختران طالع خاور در خون

رود از خون جوانان جوانرود روان

شیر نیزار در آتش سر بندر در خون

بهبهان و جم و بوشهر سراپا زخمی

شهریار و کرج و ساوه سراسر در خون

اصفهان باز هم از یورش افغان به فغان

بال شیراز هم از آل مظفّر در خون

خودزنان جامه‌دران موی‌کنان مویه‌کنان

مام میهن ز سر انداخته معجر در خون

غرق خون خشک و تر و مرد و زن و پیر و جوان

کربلا گشته وطن اصغر و اکبر در خون

شاخ شمشاد شکسته سر سرو افکنده

قد و بالای سپیدار و صنوبر در خون

هر کجا می‌گذرم ژالهٔ خونین بر گل

هر طرف می‌نگرم لالهٔ پرپر در خون

جا به جا خون جگرگوشهٔ مردم بر خاک

جو به جو هم جگر و هم جگرآور در خون

سنبل افشانده به گل سر بدرآورده ز تخم

کاکل افشانده و آغشته برادر در خون

رقص‌رقصان جگر آورده پدر در آتش

پای‌کوبان دل جزغالهٔ مادر در خون

همچو خواهر دل مجروح برادر خونین

چون برادر جگر خستهٔ خواهر در خون

آسیاب ستم از خون شهیدان گردان

آبش از سر بگذشته‌ست وطن؛ سر در خون

آفتابش لب بام و قمرش در عقرب

ناله سر کرده ز شب مرغ سحر پر در خون

جمع اضداد نگر عارف و عامی در بند

خیل افراد نگر جمع مکسّر در خون

خر دولت در گل، گاو حسن آبستن

تا کمر مملکت بی‌ در و پیکر در خون

شش‌جهت لشکری از مور و ملخ گشته بسیج

راست دستِ کجِ فرماندهِ لشکر در خون

خیر اموات مغول شادی ارواح تتار

رو به اجساد شهیدان زده ساغر در خون

میخ اسلام فرورفته به تابوت وطن

ناخن سید اولاد پیمبر در خون

زده نعلین به خون از سر منبر یعنی

رفته یک‌مرتبه نُه‌پلّهٔ منبر در خون

ماردوش و خورش از مغز جوانان پختن

اژدهایی سه‌سر آنک زده چنبر در خون

جغدِ جنگ آخته خنجر که سپروار افتد

نامهٔ صلح ز منقار کبوتر در خون

بسکه از خون شهیدان قلم آغشتم، رفت

خامه و چامه و خون‌نامه و دفتر در خون

موج خون از سر ابیات بلند تو گذشت

لب فروبند هلا طبع سخنور در خون

قصهٔ تلخ نگویند به این شیرینی

لب فروبند و مزن قند مکرّر در خون

ای که بریشت بریست

ای که بریشت بریست بازی گردون

بازی گردون دون نخورد مگر دون

چشم به هم گر زنی به چشم ببینی

بیت تو ویران شده‌ست و بخت تو وارون

خود ز سرت کم‌کمک بپرّد اگرچند

دود دل خلق کرده نشئه‌ات افزون

عاقبت صبح نشئه شام خمار است

ای که زمامت فتاده در کف افیون

طعمهٔ ماران توست سر ز پس سر

بادهٔ یاران توست خون ز پی خون

قدرت، شیرین شده‌ست و نفس تو خسرو

ثروت، لیلی شده‌ست و عقل تو مجنون

میمون تا بوده بوده دلقک آدم

جز تو نشد آدمی ملیجک میمون

کند شدت مغز، سر بسای به سوهان

پیر شدی هان بکش ز میکده بیرون

شیر مشو! روبهان کنند خرت خر

تیر مشو! که‌ت الف شده‌ست چنان نون

آفت غله! ترایم ای سگ گله

گرگ شدی و زدی به گله شبیخون

نیست میسر طهارت تو به زمزم

سرگین هرگز نگشته پاک به صابون

دم ز صواب و صلاح و صلح فروبند

ای تو ز فسق و فساد و فاجعه معجون

کیت نهاده‌ست جانشین پیمبر؟

کیت نشانده‌ست بر سریر فریدون؟

با توام ای ناخدا کدام خدا گفت؟

امر تو فصل‌الخطاب و نهی تو قانون

تا که بوَد نامور مزلف و رقاص

تا که بوَد کامران مخنث و مأبون

تا که بوَد قمشه‌ای عدیل فلوطین

تا که بوَد ازغدی بدیل فلاطون

تا که کند زن‌به‌مزد پیش‌نمازی

بر رمه‌ای از نماز خود همه ساهون

تا که کند رأی‌دزد، شعبده‌بازی

تا که درآرد ز هیچ، ملیون‌ ملیون

می‌کنمت قدح از قصیدت غرا

می‌زنمت قرح از قریحت موزون

همت خصمت بلند همچو قصیده

تا بوَد اندر قصیده ایدر و ایدون

خاک دهن‌دره‌ای کناد و ببلعاد

گنج ترا با تو ای قرینهٔ قارون

چگونه‌ای

از گلشن اوفتاده به گلخن چگونه‌ای؟

با من چگونه بودی و بی من چگونه‌ای؟

از ابرِ عشق سر زده بر سنگ قبر عشق

در گلخن اوفتاده ز گلشن چگونه‌ای؟

لختی سکون گرفته ز تسکین اشک و آه

بر آب و باد ساخته مسکن چگونه‌ای؟

پرکنده در قفس ز غم جفت، جفت غم

ای مرغ عشق زنده به ارزن چگونه‌ای؟

رخت عروسی‌ات به تنت زار می‌زند

پرپرزنان ز سور به شیون چگونه‌ای؟

آه ای کلید در به در روزن امید

در آن حصارِ بی در و روزن چگونه‌ای؟

در نای مانده رد شده از بیخ گوش قوم

پنهان ز چشم کوچه و برزن چگونه‌ای؟

درحبسِ‌‌نای‌‌‌مانده‌‌تر از نعرهٔ کسی

که‌ش نیست نای نعره ‌کشیدن چگونه‌ای؟

ای دوست در قلمرو دشمن برغم دوست

کز دوست مانده رانده ز دشمن چگونه‌ای؟

یک گوشه زان مثلث تزویر و زور و زر

بنشسته چله‌ چله به مکمن چگونه‌ای؟

گیرم برآیی از پس قارون زر به زور

با ضرب و زور نیزهٔ قارن چگونه‌ای؟

دادت به وعدهٔ سر خرمن به دست باد

با آن مترسک سر خرمن چگونه‌ای؟

افتاده قطره‌ قطره به پای دو سنگدل

کوبیده چشمت آب به هاون چگونه‌ای؟

سر می‌رود ز گردنت ای شمع در وفا

از حد گذشته یک سر و گردن چگونه‌ای؟

دختر! در آن قبیلهٔ از بیخ و بن عرب

در عرصه‌ای به تنگی مدفن چگونه‌ای؟

گل‌کرده ‌بذر زنده‌به‌گوران باستان

بر گور خویش کرده نشیمن چگونه‌ای؟

با یک ‌قبیله خار مغیلان برهنه‌پای

صحرانورد وادی اَیمن چگونه‌ای؟

از یک‌ عشیره غول بیابان که بگذریم

با ظلمت و حرامی و رهزن چگونه‌ای؟

آنجا که خار پژمرد ای گل چه می‌کنی؟

آنجا که مرد جا زند ای زن چگونه‌ای؟

درگودرفته‌‌تر ز جهان‌پهلوان عشق

بیژن‌تر ای منیژه ز بیژن چگونه‌ای؟

از دست من به دست پدر در دهان چاه

افتاده پشت گوش تهمتن چگونه‌ای؟

ای ماه مهربان که درآمد ز مهر و ماه

روز و شبت عقیم و سترون چگونه‌ای؟

با سنگسار سنگ‌ِموانع‌‌تراش دهر

نامادری ز جنس فلاخن چگونه‌ای؟

از پیش و پی ز خوف و رجا بهمن و سراب

چون دی میان آذر و بهمن چگونه‌ای؟

ای وصلهٔ جواب تو ابن‌السلام‌ها

وی نخ نداده یک سر سوزن چگونه‌ای؟

مجنون چگونه بود؟ حریفان چگونه‌اند؟

قبلاً چگونه بودی و بعداً چگونه‌ای؟

پروانهٔ دوآتشه در کورهٔ وفا

آنجا که آب می‌شود آهن چگونه‌ای؟

دامن به آتشی زدی آتش به دامنی

با شعله‌های دست‌به‌دامن چگونه‌ای؟

جان کنده و نکنده دل از کوهکن به زور

جان داده و نداده به زر تن چگونه‌ای؟

برهان عشق پاک و دلیل وجود دل

زینگونه مستدلّ و مبرهن چگونه‌ای؟

دور از تو همچو ماهی از آب رانده‌ام

از من جدا چو لاله ز لادن چگونه‌ای؟

با اینهمه به کوری آن ابر راه‌بند

چشمم به روی ماه تو روشن چگونه‌ای؟

ای شاه‌مات شاعر دربار چشم خویش

با آن قصیده‌های مطنطن چگونه‌ای؟

با خیل بیت‌ها که به عشق تو رام شد

هرچند با قوافی توسن چگونه‌ای؟

ای گل تو هم ز شاعر بلبل‌زبان بپرس

از شرح عمق فاجعه الکن چگونه‌ای؟

چون مرغ حق ز حنجرهٔ خون‌چکان خموش

ای ده زبان کنایه به سوسن چگونه‌ای؟

لیلی‌زدست‌‌داده‌تر از قیس عامری

وانگه زدست‌رفته‌‌تر از من چگونه‌ای؟

قحط وفاست در بُنهٔ آخرالزمان

از عهد خود بپرس که متقن چگونه‌ای؟

در دست باد بر سر پیمان خود چو بید

فانوس رنگ‌باخته‌روغن چگونه‌ای؟

آماج چشم‌بندی نسیان به یاد من

چشمت ز اشک دوخته جوشن چگونه‌ای؟

ای یار صاف‌وساده‌تر از آب و آینه

با گرد و خاک دشمن پرفن چگونه‌ای؟

آسیمه‌سر ز نظم پراکندهٔ فلک

تخم سخن به نظم پراکن چگونه‌ای؟

از راست رم نکرده رود زیر بار کج

با چرخ پیر این خر کودن چگونه‌ای؟

نی‌ نی که خایه مالد و گیرد ز گرگ و میش

با گرگ و میش این سگ ریمن چگونه‌ای؟

امن و امان نمانده ترا تا بپرسمت

از عشق بی‌امان من ایمن چگونه‌ای؟

رنگی به رخ نمانده ترا تا بگویمت

همرنگ روزگار ملوّن چگونه‌ای؟

بودی چو نیزهٔ سپرافکن جگرشکاف

در نیزه‌زار غم سپرافکن چگونه‌ای؟

بودی مثل به چابکی آنک به قید و بند

مانند دست و پا زده پازن چگونه‌ای؟

با آن غرور سربه‌فلک‌برده‌تر ز کوه

چون سقف کوته است فروتن چگونه‌ای؟

مضطر چنانکه گشته‌ای از پای تا به سر

دست دعا به دامن ذوالمن چگونه‌ای؟

از عرش ابر سر زده بر سنگ‌فرش قبر

از گلشن اوفتاده به گلخن چگونه‌ای؟

جهنم

مرا از جهنم چه پرواستی

جهنم اگر هست اینجاستی

جهنم همین سینه ی سوخته ست

که دودش به چشمان بیناستی

جهنم همین آه پا درهواست

که طیاره ی بادپیماستی

جهنم همین حسرت مُزمن است

که عمری ز جا جَست و برجاستی

جهنم همین عمر کاهنده است

که امروز آن به ز فرداستی

جهنم همین بخت برگشته است

که چون سایه سرگشته از ماستی

جهنم همینجاست کز دست دل

سراسر درآن فتنه برپاستی

جهنم همینجاست کز باد وی

ذلیلانه چون گَرد برخاستی

همینجاست کز مکر لیل و نهار

چو بر خود فزودی ز خود کاستی

که سرخ از دو سیلی چرخ کبود

چو گونه یْ مسیح از چپ و راستی

صدای مهیب زمین خوردنی ست

کزان لرزه در عرش اعلاستی

هبوط از بهشتی‌ست کآدم از آن

برون راندهٔ خورده تیپاستی

همین خاک ناپاک مهمانکُش است

که از خون ما خوان بیاراستی

جهنم که خواندید در قصه‌ها

همینجا همینجا همینجاستی

جهنم همین مشرکستان بُوَد

که اهریمنش کُفو مزداستی

همین کشور بی در و پیکرست

که چندی ست دولا ز مُلاستی

همین نیمه ایران اسلامی است

که شیرین هم از نام حلواستی

که مام وطن گربه‌سان صیغهٔ

سگ تازی بی سروپاستی

که اسکندر بی همه چیز فقر

نشسته بر اورنگ داراستی

که نظم نظام برآشفته‌اش

برآشفته چون شعر نیماستی

که طوری به جان وی افتاده‌اند

که گویی وطن ارث باباستی

که دیهیم فقر و سریر نیاز

همه مُرده ریگت ز آباستی

که چون آه و نالهْٔ ستمدیدگان

بلندای دیوار حاشاستی

که گالیلهٔ دانش آزاربین

ز کالیوگان کلیساستی

که آن بلعم دین به دنیا فروش

یکی آیت‌الله عظماستی

که برعکس پندار استاد طوس

بُوَد هرکه نادان تواناستی

که دانا بدهکار نادان بُوَد

که نادان طلبکار داناستی

که از دست بوجهل افتد ز پای

اگر فی‌المثل ابن سیناستی

که رمز فروغ فرومایگان

چو ابیات بیدل معماستی

که متراژ تسبیح و میزان ریش

ترازوی معیار تقواستی

که دردا که در راه بهبودی‌اش

بسا بوک و ای کاش و اماستی

و در آن ز مسوول این بلبشو

جواب چرای تو زیراستی

که نتوان سخن گفتن از ابرویی

که بالای چشمان آقاستی

جهنم که گویند اینجاستی

مرا از جهنم چه پرواستی

جهنم جهان خدا مُرده است

که شیطان دران کارفرماستی

جهانی که خنجر به دست اهرمن

نشسته به سینهْٔ اهوراستی

جهانی که از فرط صورتگری

گرفتار بحران معناستی

که مِهر خدایش چو نامحرمان

سر و رو گرفته ز دنیاستی

که انسان به مصداق «بَل هُم اَضَل»

یکی واژهٔ بی مُسماستی

کزان دست کز سیم و زر دست من

تهی از عصا دست موساستی

که سرکوفته بر صلیب بلا

یشوعا به جای یهوداستی

که خسرو خریدار مجنون شده‌ست

که شیرین گرفتار لیلاستی

که بر گور اخلاق نسبی شده‌ش

دریغا که جای دریغاستی

که از سبلت نیچه برجسته‌تر

فلان عضو بانو شکیراستی

جهانی که چنگیز غارتگری

مسلح به یاسای ناساستی

جهانی که پیغمبر جنگ و صلح

دران زوج بوش و اوباماستی

که در آن وکیل حقوق بشر

جنایتگر هیروشیماستی

که چینش تموچین ایران زمین

که هندش جگرخوار بوداستی

که کام سمرقند تصحیف بلخ

که نان بخارا ز خاراستی

که روسی ز خرگاه عزت برون

ورافتاده از بام دنیاستی

که سوری به شام غریبان درون

ازان قحطی عشق فرساستی

که جز آه و افغان بر افغان حرام

به فتوای ملاعمرهاستی

«بنی آدم اعضای یک پیکرند»

که این فرق سر وان کف پاستی

جهنم همین گندم آسیاست

که در آسیای اروپاستی

که جوریش دوشند و نوشند از آن

که انگار پستان ماماستی

که بال پریدن پریده ز دست

که دست دعا بند بر پاستی

مرا از جهنم چه پرواستی

جهنم که گویند اینجاستی

به جای خدا

اگر من بجای خدا بودمی

ز کرّوبیان حرف بشنودمی

ز خیرِ بشر پاک بگذشتمی

زمین را به آدم نیالودمی

به ننگش نیالودمی لوح را

به نامش قلم را نفرسودمی

تنِ روحِ خود را ز سر تا به بن

به لوثِ لجن درنیندودمی

بدین ناخدابندهٔ ناخلف

قبایِ خلافت نبخشودمی

به دست اختیارش بنسپردمی

ز پا بندِ جبرش بنگشودمی

اضلّ از خر و گربه را شاخ و پر

نبخشودمی و نیفزودمی

به بازارِ گرمِ وجودش دکان

ز کتمِ عدم باز ننمودمی

ابَر عرشِ افلاک بی‌دردِسر

به دوشِ ملائک برآسودمی

به پرِّ ملَک لَخت لم دادمی

به تختِ فلک تخت بغنودمی

فلک را نه در پاش پر کندمی

ملَک را نه بر پاش سر سودمی

دلِ یارِ دیرینه نشکستمی

ز پردیس طردش نفرمودمی

جنان را نز ابلیسِ انسانشناس

که از آدمیزاده بزدودمی

شدی نطفه در نطفه او را خفه

ز تخمش زمین را بپالودمی

نبودی نشان از بشر در جهان

مَعاذَ اللَه ار من خدا بودمی

سید حامد احمدی

قصاید