معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ طغرل احراری

محمدنقیب‌خان طُغْرُلِ اَحراری (زادهٔ ۱۸۶۵ میلادی روستای زاسون از توابع ناحیهٔ عینی کنونی در شمال تاجیکستان - ۱۹۱۹ میلادی) شاعر تاجیکستانی است. تبار وی به عبیدالله احرار می‌رسید. علوم رایج روزگارش را در سمرقند و بخارا آموخت. پس از اتمام تحصیلات، به زادگاهش بازگشت. وی در آغاز شاعری نقیب تخلص می‌کرد، اما بعدها تخلص طغرل را برگزید. در غزل پیرو بیدل دهلوی و در قصیده پیرو انوری و خاقانی بود. وی پس از پیروزی بولشویک‌ها به آن‌ها پیوست، اما پس از شکست عسکران سرخ از دسته مجاهدینی که آن زمان «باسمه‌چی» خوانده می‌شدند، مورد سوء ظن قرار گرفت و در سال ۱۹۱۹ میلادی در دادگاه صحرایی از سوی سربازان ارتش سرخ محاکمه و به اعدام محکوم شد. شعر طغرل پیوند شعر نوی تاجیک پس از فروپاشی فئودالیسم با شعر کهن آن سامان است. علاوه بر دیوان اشعار دو کتاب «گیاه مهر» و «کاروان محبت» از وی به جا مانده است.

غزلیات

شمارهٔ ۱ : غم تو تا نفس باقیست با من هر نفس بادا

شمارهٔ ۲ : ز عارض برقع افکندی کشودی روی زیبا را

شمارهٔ ۳ : حضور خویش خواهی جبر ما را

شمارهٔ ۴ : اگر به گوشه چشمی نظر کنی ما را

شمارهٔ ۵ : ماه من هرگه کشاید طره لبلاب را

شمارهٔ ۶ : نزهت کویت برد رونق گلزار را

شمارهٔ ۷ : شوخ من هرگه کشاید طره چون قیر را

شمارهٔ ۸ : دارم هوای عشق تو عمریست بر سرا

شمارهٔ ۹ : اگر اینست تندی توسن جولان شتابش را

شمارهٔ ۱۰ : اگر اینست اکنون قدر رفعت آشنایش را

شمارهٔ ۱۱ : نباشد التفاتی با من اکنون تیغ قاتل را

شمارهٔ ۱۲ : گر به عرض آرد تمنا حسرت ناکام را

شمارهٔ ۱۳ : گر قضا با من نویسد محنت ایام را

شمارهٔ ۱۴ : هرکه را باشد نظر ترک قباپوش مرا

شمارهٔ ۱۵ : بس که شهد مدعا حال نشد کام مرا

شمارهٔ ۱۶ : تا عروج باده زد دستی گریبان مرا

شمارهٔ ۱۷ : تا قضا کردست در قصر بلا بانی مرا

شمارهٔ ۱۸ : اینست اگر ساز بم و زیر جهان را

شمارهٔ ۱۹ : اگر هوشم کند چون شانه در زلفش شبیخون را

شمارهٔ ۲۰ : آفرین شست خدنگ چشم زهگیر تو را

شمارهٔ ۲۱ : عرض حاجت می‌کند دل خسرو ناز تو را،

شمارهٔ ۲۲ : هرکه نوشد از قضا گر جام مشحون تو را

شمارهٔ ۲۳ : تا به اوج دلبری زد اخترش دنباله را

شمارهٔ ۲۴ : هرکه در دشت جنون بیند من دیوانه را

شمارهٔ ۲۵ : تا ز عکس خویش کردی سرفراز آیینه را

شمارهٔ ۲۶ : برد زلفش گرو از مشکلم آسانی را

شمارهٔ ۲۷ : نباشد ذوق راحت کام ارباب معانی را

شمارهٔ ۲۸ : ندارد میل الفت وضع آزادی‌پسند ما

شمارهٔ ۲۹ : بس که در کوه بلا هم‌سنگ فرهادیم ما

شمارهٔ ۳۰ : از هجوم اشک بر دریا گذر داریم ما

شمارهٔ ۳۱ : تا به رخسار چو ماه او نظر داریم ما

شمارهٔ ۳۲ : قامتی در زیر بار عشق خم داریم ما

شمارهٔ ۳۳ : بس که چون عنقا ز خاطرها فراموشیم ما

شمارهٔ ۳۴ : هر کرا باشد گذر بر کلبه احزان ما

شمارهٔ ۳۵ : چون نی گرفته ملک جهان را فغان ما

شمارهٔ ۳۶ : هرکه آمد به سوی خانه ما

شمارهٔ ۳۷ : هر کس که رخ تو دید جانا

شمارهٔ ۳۸ : ای ز موج طلعتت نظاره در گرداب‌ها

شمارهٔ ۳۹ : گر خرامد آن پری‌رو جانب گلزارها

شمارهٔ ۴۰ : عمرها شد می‌زنم در راه عشقش گام‌ها

شمارهٔ ۴۱ : اگر اینست با خوبان عالم آشنایی‌ها

شمارهٔ ۴۲ : ز خود بسیار دور افتادم از معنی قرینی‌ها

شمارهٔ ۴۳ : ای بهار ناز بهر زینت گل‌ها بیا!

شمارهٔ ۴۴ : ای ز رخسار تو گل شرمنده در گلزارها

شمارهٔ ۴۵ - سیدجان : سنبل از آشفتگی زلف کژت یک پیچ و تاب

شمارهٔ ۴۶ - شمس‌الدین‌جان : شوخ بی‌باکی که کرده خانه مردم خراب

شمارهٔ ۴۷ : می‌نماید بر لب جو عکس ماه من در آب

شمارهٔ ۴۸ : ماه در پیش رخت یک لمعه باشد از سراب

شمارهٔ ۴۹ : می‌برد لعل لب او نشئه از موج شراب

شمارهٔ ۵۰ : اگرچه دورم از نظاره رخسار یار امشب

شمارهٔ ۵۱ : هرکس که گل چید از گلشن شب

شمارهٔ ۵۲ : می‌رسد از ناله بر گردون لوای عندلیب

شمارهٔ ۵۳ : نغمه عشاق باشد در نوای عندلیب

شمارهٔ ۵۴ - حبیب‌جان : حنا از خون مردم بسته دستت

شمارهٔ ۵۵ : زهی آیینه را حیرت خیال عکس تصویرت

شمارهٔ ۵۶ - حبیب‌جان : حیات طغرل از عشق حبیب است

شمارهٔ ۵۷ : اگر دل محو آن رخسار زیباست

شمارهٔ ۵۸ : هر کرا شوخ پری‌رخسار است

شمارهٔ ۵۹ - حبیب‌جان : حزین منشین که نوروز بهار است

شمارهٔ ۶۰ : آنکه تسلیم سجود خاک پایش شد سر است

شمارهٔ ۶۱ : تا نهال قامت او را صنوبر چاکر است

شمارهٔ ۶۲ : تا زیر و بم نغمه مضراب تو ساز است

شمارهٔ ۶۳ : حیا پیراهن اندام ناز است

شمارهٔ ۶۴ : تا زلف تو در خرمن گل غالیه‌بیز است

شمارهٔ ۶۵ : چند روزی در جهان ای عمر مهمانی بس است

شمارهٔ ۶۶ : خاکساری بس که ما را شهپر بال رساست

شمارهٔ ۶۷ : هر لحظه به دل از مژه‌ات زخم خدنگ است

شمارهٔ ۶۸ : جز عشق به عالم همه اوهام خیال است

شمارهٔ ۶۹ : گرچه رنگ و بو دلیل و شاهد روی گل است

شمارهٔ ۷۰ : رفتن هوش از سرم تا ساربان محمل است

شمارهٔ ۷۱ : در کشور ملاحت شاهی تو را تمام است

شمارهٔ ۷۲ : بس که هستی همه سامان وجود عدم است

شمارهٔ ۷۳ : فرصت عهد جهان از صبح هستی یک دم است

شمارهٔ ۷۴ : رندیم ما و بوقلمونی شعار ماست

شمارهٔ ۷۵ : تا درین وادی غبار ما به دامان آشناست

شمارهٔ ۷۶ : نغمه قانون هستی ساز مضراب فناست

شمارهٔ ۷۷ : شور دریای محبت موجی از آب من است

شمارهٔ ۷۸ : عقیق از حسرت لعل تو خون است

شمارهٔ ۷۹ : تیری که از کمان نگاه تو جسته است

شمارهٔ ۸۰ : دلبرم پُر پُرجفا افتاده است

شمارهٔ ۸۱ : یکسر شرار عشقم و آهم زبانه است

شمارهٔ ۸۲ : بس که بی‌رنگی درین گلشن دلیل رنگ اوست

شمارهٔ ۸۳ : باده رندان را شراب کوثری‌ست

شمارهٔ ۸۴ : سرشکم دانه بی‌حاصل کیست؟!

شمارهٔ ۸۵ : قامت دلجوی او سرو گلستان کیست؟!

شمارهٔ ۸۶ : سرخط مشق جنون زلف پریشان کیست؟!

شمارهٔ ۸۷ : رخش امشب چراغ خانه کیست؟!

شمارهٔ ۸۸ : هیچ در ملک جهان چون او پری‌رخسار نیست

شمارهٔ ۸۹ : در طریق عشق کس را رهبری در کار نیست

شمارهٔ ۹۰ : بس که در قصر جهان آبادی از معمار نیست

شمارهٔ ۹۱ : حاجت من در دو عالم جز گل روی تو نیست

شمارهٔ ۹۲ : ساقیا باده ده بهار گذشت

شمارهٔ ۹۳ : سرو نازش هر طرف با قامت دلجو گذشت

شمارهٔ ۹۴ : شب که در دل عکس خورشید رخ او جا گرفت

شمارهٔ ۹۵ : آمد و در پیش من از ناز جولان کرد و رفت

شمارهٔ ۹۶ : سرو من باز آ که تا سرو خرامان بینمت

شمارهٔ ۹۷ : پریشان جعد سنبل از سر زلف سمن‌سایت

شمارهٔ ۹۸ : می‌کنم جان در غم او کندن جانم عبث

شمارهٔ ۹۹ : چاک است گویا پیراهن صبح

شمارهٔ ۱۰۰ : هرکس که باشد همخانه صبح

شمارهٔ ۱۰۱ : گرچه در میخانه بر لب خنده‌ها دارد قدح

شمارهٔ ۱۰۲ : باز از رنگ حنا شد پنجه دلدار سرخ

شمارهٔ ۱۰۳ : تا خیال ابرویش کردم سرم آمد به یاد

شمارهٔ ۱۰۴ : اگر شمع دلیل الفت ما رهنما گردد

شمارهٔ ۱۰۵ : ندانم ساغر عشرت کرا سرشار می‌گردد

شمارهٔ ۱۰۶ : اگر آیینه بر روی تو عرض مدعا دارد

شمارهٔ ۱۰۷ : بت نامهربانم کی ز حال من خبر دارد

شمارهٔ ۱۰۸ : غبار سرمه تا در خانه چشمش وطن دارد

شمارهٔ ۱۰۹ - تاشقلی‌جان : تا کلک صنع چشم تو سرمشق ناز کرد

شمارهٔ ۱۱۰ : آتش عشق که خاکم تحفه بر باد آورد

شمارهٔ ۱۱۱ : رنگ رخسار تو از رخسار گل ننگ آورد

شمارهٔ ۱۱۲ - میرزا همدم : مانی چین نقش مطبوع تو در چین آورد

شمارهٔ ۱۱۳ : غنچه از لعل تو سبق گیرد

شمارهٔ ۱۱۴ - شاه‌میرزا : شهاب‌آسا نگاهم از سپهر دیده می‌تازد

شمارهٔ ۱۱۵ : زلف مشکین تا به دور ماه رویش هاله زد

شمارهٔ ۱۱۶ : مرا از عالم و آدم غم عشق تو بس باشد

شمارهٔ ۱۱۷ : مرا عشق تو تا سرمایه دنیا و دین باشد

شمارهٔ ۱۱۸ : هر کرا زلف عنبرین باشد

شمارهٔ ۱۱۹ : هر کرا دل محو آن آیینه‌رخسار شد

شمارهٔ ۱۲۰ : هر کرا چشم تو صهبا می‌کشد

شمارهٔ ۱۲۱ : از تبسم لعل او تا نشئه از مل می‌کشد

شمارهٔ ۱۲۲ : تا کمند زلف او صد دل به یک مو می‌کشد

شمارهٔ ۱۲۳ : کتاب عارضش را تا سواد خط نمایان شد

شمارهٔ ۱۲۴ : آه از دور فلک یک لحظه بر کامم نشد

شمارهٔ ۱۲۵ - محیی‌الدین‌خان : ماه سیم‌اندام من هرچند عالی‌جاه شد

شمارهٔ ۱۲۶ : ماه من امروز در مصر ملاحت شاه شد

شمارهٔ ۱۲۷ : تا نزاکت زان خرام قد دلجو می‌چکد

شمارهٔ ۱۲۸ - بقاجان : به اوج دلبری روی تو تا ماه تمام آمد

شمارهٔ ۱۲۹ : شبی در خاطرم زلف تو آمد

شمارهٔ ۱۳۰ : خوبرویان شیوه حیرت شعارم کرده‌اند

شمارهٔ ۱۳۱ - محیی‌الدین‌جان : مهر عشقش در ازل خط جبینم کرده‌اند

شمارهٔ ۱۳۲ : شبنم عرض ادب از چشم حیران ریختند

شمارهٔ ۱۳۳ : ساغر عیش ابد گرچه به دستم دادند

شمارهٔ ۱۳۴ : از نگه تیری به جانم آن کمان‌ابرو زند

شمارهٔ ۱۳۵ : هر کجا آن شوخ گر صیدی به ابرو می‌زند

شمارهٔ ۱۳۶ - عبدالکریم : عشق را حسن تو قانون دگر پیدا کند

شمارهٔ ۱۳۷ - عبدالحمیدجان : عنبر زلف کژت بازار عنبر بشکند

شمارهٔ ۱۳۸ - باسط‌جان : باده عشق تو در هر دل اگر جوش کند

شمارهٔ ۱۳۹ - رحیم‌جان : رنگ و بوی باغ حسنت در چمن شور افکند

شمارهٔ ۱۴۰ - غلام‌جان : غنچه را لعل لبت دلخون کند

شمارهٔ ۱۴۱ - احمدجان : ارغوان در پیش رخسار تو بیرنگی کند

شمارهٔ ۱۴۲ : یار به من باز جفا می‌کند

شمارهٔ ۱۴۳ : غمزه مردم‌شکارت غارت جان می‌کند

شمارهٔ ۱۴۴ : عارض چون ماهش از برقع نمایان می‌کند

شمارهٔ ۱۴۵ : دل به طاق ابروی او می‌ْپرستی می‌کند

شمارهٔ ۱۴۶ : پرتو آیینه‌ام حیرت‌بیانی می‌کند

شمارهٔ ۱۴۷ : تا قماش حسن او را کاروان از ناز بود

شمارهٔ ۱۴۸ : هرکجا شوق توام ساغر کش آمال بود

شمارهٔ ۱۴۹ : یاد ایامی که هر دم با منت پیغام بود

شمارهٔ ۱۵۰ : صبح صادق از طلوع معنی‌ام آگاه بود

شمارهٔ ۱۵۱ - سید سلام : سرم به زیر قدوم تو گر غبار شود

شمارهٔ ۱۵۲ : بود آن روز که چشمم به رخت باز شود

شمارهٔ ۱۵۳ : تا شعاع مهر از جیب تو روشن می‌شود

شمارهٔ ۱۵۴ : زیر تیغ ابرویش صد مثل من گر سر دهد

شمارهٔ ۱۵۵ : نرگس مست تو آلوی هراتم ندهد

شمارهٔ ۱۵۶ : ز جوش اشک در آبم گهربار اینچنین باید

شمارهٔ ۱۵۷ : بیا ای دل که نیرنگ و فسونت پر به کار آید

شمارهٔ ۱۵۸ : ای نگاه شفقت‌آمیزت مرا از جان لذیذ

شمارهٔ ۱۵۹ : هرکجا گر گردبادی حلقه می‌سازد غبار

شمارهٔ ۱۶۰ : در دل خیال آن قد رعنا نگاه دار

شمارهٔ ۱۶۱ : کس نباشد به سیر این گلزار

شمارهٔ ۱۶۲ : بس که اندر باغ از جنت اثر دارد بهار

شمارهٔ ۱۶۳ : آنقدر دارد صفا آیینه رخسار یار

شمارهٔ ۱۶۴ : تا شنیدم از صبا افسانه‌های زلف یار

شمارهٔ ۱۶۵ : پرده صبح نگه را بر رخ دلدار در

شمارهٔ ۱۶۶ : در حریم یار گر آری گذر

شمارهٔ ۱۶۷ : ای غنچه‌دهن لب تو شکر

شمارهٔ ۱۶۸ : باز جانم شد فدای چشم خمار دگر

شمارهٔ ۱۶۹ : تا خیال صورتش شد دیده‌ام را جلوه‌گر

شمارهٔ ۱۷۰ : ای خرام ناز تو چون جلوه طاووس نر

شمارهٔ ۱۷۱ : ای روی تو آفتاب خاور

شمارهٔ ۱۷۲ : آه ازآن روزی که گردیدم من از وصل تو دور

شمارهٔ ۱۷۳ : شب که با یاد رخت داشت دلم سوز و گداز

شمارهٔ ۱۷۴ : قامتم خم گشت آخر از غم بالای ناز

شمارهٔ ۱۷۵ : گرچه در راه محبت در تک و تازم هنوز

شمارهٔ ۱۷۶ : بس که از زلف تو من خاطرپریشانم هنوز

شمارهٔ ۱۷۷ : رفت جان بر باد و دور از وصل جانانم هنوز

شمارهٔ ۱۷۸ : در غمت جان دادم و اما تو در نازی هنوز

شمارهٔ ۱۷۹ : ای عارض گلگون تو از باده گهرریز

شمارهٔ ۱۸۰ : هرچه جز عشقش مرا عار است و بس

شمارهٔ ۱۸۱ : از تبسم لعل او چون غنچه خندان است و بس

شمارهٔ ۱۸۲ : بر رخش آیینه را یک چشم حیران است و بس

شمارهٔ ۱۸۳ : با زخم تغافل ز لب یار دوا پرس

شمارهٔ ۱۸۴ : آهنگ کوهسار تو از گوش کر مپرس

شمارهٔ ۱۸۵ : می‌روم از خویش هر ساعت ز دنبال نفس

شمارهٔ ۱۸۶ : یک نگاه از چشم مخمورش تو را باشد هوس

شمارهٔ ۱۸۷ : ز خون دیده من نامه به یار نویس

شمارهٔ ۱۸۸ : گر زیان ظاهر نمایی در خیال سود باش

شمارهٔ ۱۸۹ : گر نه‌ای صندل برو درد سر خمار باش

شمارهٔ ۱۹۰ : چند روزی بر بنای طاق غم معمار باش

شمارهٔ ۱۹۱ : بنای عشق گرت هست خانه ویران باش

شمارهٔ ۱۹۲ : هرکه را باشد چو من گر شوخ سیمین‌غبغبش

شمارهٔ ۱۹۳ - شمس‌الدین‌جان : شهادت بسملم از یک نگاه چشم مستستش

شمارهٔ ۱۹۴ : ز خود چندان فراموشم که نآیم هیچ در یادش

شمارهٔ ۱۹۵ : اگر بر قاصد نظاره بخشد رخصت بارش

شمارهٔ ۱۹۶ : هر کرا گر دلبرش باشد نباشد دل برش

شمارهٔ ۱۹۷ : ندانم گرمی خونی که دارد رنگ تأثیرش

شمارهٔ ۱۹۸ : چه خاصیت بود یارب نصیب چشم زهگیرش

شمارهٔ ۱۹۹ : هر کس که پر از باده عشق است ایاغش

شمارهٔ ۲۰۰ : بتی دارم که چتر مهر باشد زیب اورنگش

شمارهٔ ۲۰۱ : دمد صبح امید من اگر از شام هجرانش

شمارهٔ ۲۰۲ : چه امکان است گردد از دلم بیرون تمنایش

شمارهٔ ۲۰۳ : می‌کند نظاره تا بر روی آن تنناز رقص

شمارهٔ ۲۰۴ : تا قضا زد خیمه هستی درین نیلی بساط

شمارهٔ ۲۰۵ : گر نه‌ای بلبل تو را از صحبت گل‌ها چه حظ؟!

شمارهٔ ۲۰۶ : بید مجنون را به جز آشفتگی از بر چه حظ؟!

شمارهٔ ۲۰۷ : هر کس که دارد یک دلبر فیض

شمارهٔ ۲۰۸ : تا شد از کتم عدم در ملک هستی بود شمع

شمارهٔ ۲۰۹ : بس که شب تا روز از غم گریه‌ها دارد چراغ

شمارهٔ ۲۱۰ : از کمال روشنی در دیده شد جای چراغ

شمارهٔ ۲۱۱ : ای به خوبی در میان خوبرویان معترف

شمارهٔ ۲۱۲ : یار ما را پیرهن از برگ گل باشد لطیف

شمارهٔ ۲۱۳ : ای شوخ پریوشان آفاق

شمارهٔ ۲۱۴ : ای لعل لب تو جان عاشق

شمارهٔ ۲۱۵ : دارد چمن ز رونق فصل بهار رنگ

شمارهٔ ۲۱۶ : اگر خرامی به سوی چمن بدین نیرنگ

شمارهٔ ۲۱۷ - حبیب‌جان : حافظت از چشم بد بادا خداوند تعال

شمارهٔ ۲۱۸ : مرا شوریست بر سر از غم دل

شمارهٔ ۲۱۹ : بلند است از فلک مأوای بیدل

شمارهٔ ۲۲۰ : خوشا روزی که از مضمون طغرل

شمارهٔ ۲۲۱ : عالمی از روی او دارد گلستان در بغل

شمارهٔ ۲۲۲ : ای از بهار عارضت نظاره را جان در بغل

شمارهٔ ۲۲۳ : ای نرگس مستت چمن آرای تغافل

شمارهٔ ۲۲۴ : لبت لعل و قدت طوبی رخت گل

شمارهٔ ۲۲۵ : گر کسی چیند ز باغ عارضت یک بار گل

شمارهٔ ۲۲۶ : بس که آوردست نخل قامت دلدار گل

شمارهٔ ۲۲۷ : ای ز صبح عارضت شرمنده در گلزار گل

شمارهٔ ۲۲۸ : در محفل رقیبان رویت شکفته گل گل

شمارهٔ ۲۲۹ : تا به منشور سخن سرمشق طغرا گشته‌ام

شمارهٔ ۲۳۰ : بشنود بلبل اگر اندر گلستان ناله‌ام

شمارهٔ ۲۳۱ : برنمی‌آید برون از سینه آسان ناله‌ام

شمارهٔ ۲۳۲ : کاش در بزم ادب من دلبری می‌داشتم

شمارهٔ ۲۳۳ : طرب‌پیمای عشقم خاکساری‌هاست معراجم

شمارهٔ ۲۳۴ : از آن روزی که من در حلقه زلف تو افتادم

شمارهٔ ۲۳۵ : خجالت مایه‌ام وضع پریشانیست بنیادم

شمارهٔ ۲۳۶ : کتاب عشق می‌خوانم کنون فهم سبق کردم

شمارهٔ ۲۳۷ : به مضراب دگر قانون عشقت ساز می‌کردم

شمارهٔ ۲۳۸ : صفحه دل را ز موج باده تا مستر زدم

شمارهٔ ۲۳۹ - فیض‌الله‌جان : فروزد شمع رخسارش اگر در کلبه تارم

شمارهٔ ۲۴۰ : نوبهار ایجادم رونق حمل دارم

شمارهٔ ۲۴۱ - بقاجان : بنما رخ چو ماهت که ز دل برد قرارم

شمارهٔ ۲۴۲ - حبیب‌جان : حجاب از رخ فکن دلبر که زارم

شمارهٔ ۲۴۳ : ای نهال قامتت نخل گلستان ارم

شمارهٔ ۲۴۴ : وه که محرم در حریمش غیر و من اندر درم

شمارهٔ ۲۴۵ : ز معمار خرابی بس که همچون گنج معمورم

شمارهٔ ۲۴۶ : ندانم از چه استاد ازل کردست تخمیرم

شمارهٔ ۲۴۷ : بساط هستی خود را به راهت خاک می‌سازم

شمارهٔ ۲۴۸ : به عالم خویش را از بی‌خودی افسانه می‌سازم

شمارهٔ ۲۴۹ : ادب سرمایه عشقم مپرس از شوخی نازم

شمارهٔ ۲۵۰ : هرگه ز ناز خندد آن جوهر تبسم

شمارهٔ ۲۵۱ : حدیث زلف او خواهم خطی از هاله بنویسم

شمارهٔ ۲۵۲ : چو می از آتش شوق وصال یار در جوشم

شمارهٔ ۲۵۳ : گرفتار کمند آن خم زلف بناگوشم

شمارهٔ ۲۵۴ : ندانم شمع رخسار که روشن شد ز آمالم

شمارهٔ ۲۵۵ : نشئه از میخانه تحقیق می‌خواهد دلم

شمارهٔ ۲۵۶ : آبله شد سد ره منزلم

شمارهٔ ۲۵۷ : ندانم نشئه از پیمانه چشم که در جامم

شمارهٔ ۲۵۸ : نباشد جز حساب غم به جدول خط تقویمم

شمارهٔ ۲۵۹ : ناله همان به که ز دل سر کنم

شمارهٔ ۲۶۰ : چو گل زین باغ یک دل غرق خونم

شمارهٔ ۲۶۱ : بیا ای باعث شور جنونم

شمارهٔ ۲۶۲ - عبدالهریم جان : عشق تو بلای جان و دینم

شمارهٔ ۲۶۳ : من از ساقی برای دفع غم توقیر می‌خواهم

شمارهٔ ۲۶۴ - عبدالرشیدجان : عارضت آفتاب می‌گویم

شمارهٔ ۲۶۵ : تا نگه از چشم حیران کرده‌ایم

شمارهٔ ۲۶۶ - حبیب‌جان : حلاوت در دلم از عشق جانان

شمارهٔ ۲۶۷ : مرحبا ای دلبر سیمین‌تن سیمین‌بدن

شمارهٔ ۲۶۸ : زیر بار عشق تو قدم دو تا خواهد شدن

شمارهٔ ۲۶۹ : در غم عشق تو آخر ناتوان خواهم شدن

شمارهٔ ۲۷۰- باسط‌جان : با برگ رخسار گلت ای گل‌بدن خوارم مکن!

شمارهٔ ۲۷۱ : ای جفاجو اندکی قلب مرا تفریح کن

شمارهٔ ۲۷۲ : سواد سرمه شام است در چشم نگار من

شمارهٔ ۲۷۳ : تا کشد از رخ نقاب آن ماه سیمین‌ساق من

شمارهٔ ۲۷۴ : آه از جوش صفای طبع معنی‌زای من

شمارهٔ ۲۷۵ - تاجی‌جان : تاب رخت ندارد خورشید طاق گردون

شمارهٔ ۲۷۶ : شوخ شهرآشوب من گر بی‌حجاب آید برون

شمارهٔ ۲۷۷ : به یاد خنده آن لعل میگون

شمارهٔ ۲۷۸ : بتی دارم که صد میخانه باشد در کنار او

شمارهٔ ۲۷۹ : قدر مسیحا برد لعل سخندان او

شمارهٔ ۲۸۰ : شوخی که بگذرد ز دل ما سنان او

شمارهٔ ۲۸۱ - سیدجان : سرو و صنوبر شد خجل از قامت زیبای او

شمارهٔ ۲۸۲ : برد دلم را ز ره زلف سمن‌سای او

شمارهٔ ۲۸۳ - مردانقلی : ماه تمام من که منم مستمند تو

شمارهٔ ۲۸۴ : دلبرم را هست گویا سیر صحرا آرزو

شمارهٔ ۲۸۵ : از قامت بلندت قمری به لحن کوکو

شمارهٔ ۲۸۶ : دل پیش تو کشف راز کرده

شمارهٔ ۲۸۷ : ای عشق بلای جان شدستی

شمارهٔ ۲۸۸ : ای غنچه خندان من از بوستان کیستی؟!

شمارهٔ ۲۸۹ : یاد ایامی که سوی ما خرامی داشتی

شمارهٔ ۲۹۰ - در جواب گلشنی بخارایی : آن روز وعده تو سرآمد نیامدی

شمارهٔ ۲۹۱ - عبدالاقدر : عارضت خورشید اوج دلبری

شمارهٔ ۲۹۲ : با لب لعل تو طوطی نکند هم‌سخنی

شمارهٔ ۲۹۳ : ای فلک داد از جفایت در چه حالم کرده‌ای؟!

شمارهٔ ۱

غم تو تا نفس باقیست با من هر نفس بادا

به جز روی گلت دیگر به چشمم خار و خس بادا!

خیالم در شب زلفت رود ناگه به عیاری

به شهرستان حسنت نرگس مستت عسس بادا!

چو فرزین مهره عشق تو را هر کس، که کج بازد

اگر شهرخ بود صد فیل او زیر فرس بادا!

به راه عشق بندد ساربان شوق من محمل

قماش ناله دل ناقه او را جرس بادا!

فلک روزی مبادا سازد از بند غم آزادم

کمند حلقه زلف تو آن دم دادرس بادا!

اگر خورشید در پیشت زند لاف از دم خوبی

به گوش مرغ عنقا همچو آواز مگس بادا!

ز باغ نظم طغرل جز گل مدح تو گل چیند

جزای او به صد خواری چو بلبل در قفس بادا!

شمارهٔ ۲

ز عارض برقع افکندی کشودی روی زیبا را

ز برق رخ زدی آتش بساط خرمن ما را

سفید از انتظار مقدمت شد چشم امیدم

خوشا روزی که همچون نور بر چشمم نهی پا را!

شدم چون لاله از داغ فراقت بارها اخگر

نهادی بر دلم باری دگر داغ سویدا را!

نگردد مانع جولان عاشق زیر و بم هرگز

که فرقی نیست اندر ساز مجنون کوه و صحرا را

به هر محفل که آن شوخ پری‌رو در سخن آید

برد اعجاز لعلش قدر انفاس مسیحا را

خیال طره‌اش در گردن عاشق بود دامی

رهایی نیست ممکن از کمند زلف او ما را

به روی شاهد گل غازه زد مشاطه قدرت

به عبرت چشم بگشا گر هوس داری تماشا را

نشان هستی ما محض امکان است در عالم

هوس داری ز ما می‌کن سراغ نام عنقا را!

الهی تکیه‌گاهی نیست ما را جز خمار می

عصای ما ضعیفان کن خیال قد مینا را!

نمودم آن قدر تمهید سامان سخن طغرل

به گوش شاهد معنی کنم عقد ثریا را

شمارهٔ ۳

حضور خویش خواهی جبر ما را

تو مغروری به حسن ای بیمدارا!

به سیخ ناز مژگانت کشیدی

دل دلدادگان مبتلا را!

سراسر قتل اهل عشق کردی

نما لطفی به محزونان خدا را!

بنالم گر ز هجرت نرم گردد

دل سخت هزاران سنگ خارا

چرا با ما نسازی یک تکلم؟!

به معراجش رسانیدی جفا را!

اگر چندی نیایی جانب من

ولی از دور می‌سازم دعا را

نسیمی گر صبا آرد ز کویت

بدو ارسال دارم مدعا را

ز هجرت طغرل زار بلاکش

بمیرد چیست فرمان تو یارا؟!

شمارهٔ ۴

اگر به گوشه چشمی نظر کنی ما را

به یک نگاه کنی صید خویش دل‌ها را!

هزار عابد و زاهد همی‌شود میْ‌نوش

به محفلی که تو گیری به دست صهبا را!

به طوق بندگی گردن نهد چو قمری سرو

ببیند ار به چمن این قد دل‌آرا را!

کشیده مردم چشمت برای قتلم تیر

کجا رهم که زند ناوک تو عنقا را!

مشام جان و دل از نکهت تو تر گردد

اگر به باد دهی زلف عنبرآسا را!

سنای پیر خرابات بایدم گفتن

که داد با من مخمور پای خُم‌جا را!

بیار ساقی قدح را چه جای اهمال است

به رهن باده دهم خرقه مصلا را!

شهید خنجر مژگان او شدم طغرل

بکش ز تربت من گر گذر کنی پا را!

شمارهٔ ۵

ماه من هرگه کشاید طره لبلاب را

می‌برد از جعد هر زن گوش آب و تاب را

افکند از رتبه از رخ افکند جلباب را

درد انوار جمالش صافی مهتاب را

مصحف رویش که باشد از خط ریحان صنع

کاتب قدرت کجا ماند غلط اعراب را؟!

در غمش کلک دبیر قلب من خط می‌زند

از تپیدن اضطراب نسخه سیماب را!

می‌دواند ز اشک خونین هر زمان رود دلم

بی‌ابا بر روی من این طفل بی‌آداب را!

در چمن از طرز رفتارش چه می‌پرسی ز من

کز خرامش پای در زنجیر باشد آب را!

فرق بسیار است بین ما و زاهد در سجود

کی برابر می‌کنم با ابرویش محراب را؟!

کوه کن می‌کن به ناخن کوه تن را از غمش

نغمه دیگر بود آهنگ این مضراب را

از هجوم اشک خود هر لحظه می‌ترسم کز آن

خاک این صحرا به سنگ آرد سر سیلاب را

روز و شب طغرل نوید انتظار مقدمش

می‌برد از چشم حیرانم چو مخمل خواب را

شمارهٔ ۶

نزهت کویت برد رونق گلزار را

شهره حسنت درد پرده اسرار را

زخم فراق تو را هیچ به غیر از اجل

چاره نباشد دگر بنده ناچار را!

بیند اگر برهمن طره شبرنگ تو

از خم زلفت کند حلقه زنار را!

نغمه شوقت کند پرده مضراب غم

از بم و زیر جنون زیر و بم تار را!

مسند کوی تراست رتبه اورنگ جم،

کرد قضا قسمتم سایه دیوار را!

مردنم از رشک به باد صبا گر کند

محرم خاک درت دیده اغیار را!

باد تو را آفرین طغرل رنگین سخن،

بلبل گویا تویی گلشن اشعار را!

شمارهٔ ۷

شوخ من هرگه کشاید طره چون قیر را

می‌کند شیرازه دامان گل زنجیر را!

کرده استاد ازل شرح گلستان رخش

از غبار خط ریحان شیوه تحریر را!

من شهید تیغ ابرویم برای قتل من

از شکست ماه نو کن قبضه شمشیر را!

مانی از صورتگری بگذر که نتوان یافتن

در تتبع‌خانه چین نقش این تصویر را!

از قضا من با جفا و جبر ظلمش راضی‌ام

بس که تغییری نباشد خامه تقدیر را!

بر دلم از زخم پیکانش اثر پیدا نشد

از پر عنقا بود بال رسا این تیر را!

هیچ دیدستی که اندر مزرع‌آباد جهان

مرغ معنی رام گردد دانه انجیر را

می‌زند چشمش کمان فتنه گر آرد به زه

با پر یک ناوک بیداد صد نخچیر را!

بیش ازین الفت‌پرست و هم حیرانی مباش

تا به کی در خواب مخمل قرعه تعبیر را؟!

بگذر از سودای اوهام خیال سیم و زر

تا کجا خواهی کشیدن منت اکسیر را؟!

در بلای هجر او طغرل تحمل پیشه کن

رحم نبود هیچ خوی آن جفا تخمیر را!

شمارهٔ ۸

دارم هوای عشق تو عمریست بر سرا

بهر خدا ز راه وفا هیچ نگذرا!

در ملک عشق مسند شاهی گزیده‌ام

تا کرده‌ام ز نقش کف پات افسرا!

هر مدعی به دعوی عشقت نه صادق است

دارم ز رنگ زرد بهر تو محضرا!

مرغ دلم به سوی تو پرواز می‌کند

باشد رسا به شوق وصال تو شهپرا!

آهم نمی‌کند به دل سخت او اثر

او راست دل مگر از سنگ مرمرا؟!

دی با قد بلند گذر کرد سوی باغ

افتاد سرو و طوبی و شمشاد و عرعرا!

طغرل به کسب نکهت گیسوی او مگر

شوری است بین باد صبا بین صرصرا؟!

شمارهٔ ۹

اگر اینست تندی توسن جولان شتابش را

غبار خاک شو تا وارسی بوس رکابش را!

ز تار رشته اندیشه دوزم جامه نازش

حدیث نکهت گل می‌درد طرف نقابش را

اگر خوانی خطی از مصحف رخساره لیلی

نثار روضه مجنون نما نقد ثوابش را!

دل حیرت‌پرستم را نباشد جز تپش سودی

مگر آرام بخشد جلوه او اضطرابش را؟!

به لب زان خط موزونش نهادم مهر خاموشی

قلم از موی چینی می‌توان کردن کتابش را!

به مضراب غمش کس را نباشد ناخن دخلی

مگر از ناله بلبل کند تار ربابش را؟!

به تحریر سواد نسخه آشفته زلفش

ز موج می رقم باید شکست پیچ و تابش را!

اگر داری خیال خاک پای توسنش بودن

نما ورد زبان یا لیتنی کنت ترابش را

خوش آمد در مذاقم طغرل این یک مصرع بیدل

برین سرچشمه رحمی کن که موجی نیست آبش را!

شمارهٔ ۱۰

اگر اینست اکنون قدر رفعت آشنایش را

ز چرخ آید به شاگردی مسیحا پاسبانش را!

به روی صفحه هردم از نی کلکم شکر ریزد

به هنگام رقم گر در قلم آرم زبانش را!

به مضمون میانش گر کمر بندم ز مو لیکن

خلل از سایه مو می‌رسد موی میانش را!

نخندد غنچه در گلشن ز حسرت خون دل گردد

اگر در باغ ناگه بشنود وصف دهانش را!

بود درس خط او بی‌اشارات لبش مشکل

که باشد ترجمان دیگری مر ترجمانش را!

جهانی بسمل داغ خدنگ او بود لیکن

نشانی جز دل من کی بود تیر کمانش را؟!

نباشد هیچ ممکن بوالهوس را ذره‌ای مهرش

که می‌باشد اثر از سایه عنقا نشانش را!

مکن جز آه بلبل شعله شمع دلیل خود

که غیر از ناله کی گیرد درین راه کس عنانش را؟!

شود در باغ آخر طوق قمری پایبند غم

گر آزادی همین باشد قد سرو روانش را!

خوشا طغرل ازین یک مصرع بیدل که می‌گوید

که یا رب مهربان گردان دل نامهربانش را!

شمارهٔ ۱۱

نباشد التفاتی با من اکنون تیغ قاتل را

که سازد ناخدا در موج خونم مطلب دل را!

به یاد حسرت لعلش من از خود می‌روم هردم

که می‌بندد به دوش ناله من بار محمل را

نیم گر محرم وصلش به هجرش شکر می‌سازم

به جای شهد نوشم در غمش زهر هلاهل را

سر تسلیم را چون شمع وقف خنجر او کن

ز برق آتش تیغش چراغ افروز بسمل را!

به یک آیینه عرض مطلب خود می‌توان کردن

که جز حیرت نمی‌باشد دو مرآت مقابل را

برای احتیاج از خجلت عرض نیاز خود

عرق از جبهه طوفان می‌کند هر لحظه سائل را

نباشد زاهدان را جز غرور جاه اندر دل

ز مشق حق‌پرستی کس نفهمد قبح باطل را

اگر خواهی که ره یابی تو در سرمنزل زلفش

مقابل ساز در پیشانه خود کوکب دل را!

پسند خاطرش اشعار طغرل شد عجب نبود

پسندد مصطفی مداحی سحبان وائل را!

شمارهٔ ۱۲

گر به عرض آرد تمنا حسرت ناکام را

شوخی مطلب شود خمیازه موج جام را

شوق بسمل دم به دم از بی‌قراری‌های ما

می‌کشد یک سر در آغوش تپش آرام را

شهرت کان عقیق از هستی ما شد عدم

کز نگین ما شنیدن نیست هرگز نام را

مطلب نایاب را شد خانه عنقا وطن

تا کجا جولان نمایی توسن اوهام را؟!

در دلم ساز بم و زیر جنون یکسان بود

امتیازی نیست در آیینه از در بام را

هر زمان عزم حریم و طوف کویش می‌کنم

بسته‌ام از رفتن دل سوی او احرام را

محرم رازی نمی‌یابم درین بازار دهر

کیست از ما تا رساند سوی او پیغام را؟!

امشب آن بدر منیر از خانه بیرون شد مگر؟!

ز اول شب تا سحر بینی تو ماه تام را!

چشم پوش از روی او باشد دماغت را خلل

می‌رسد هردم زیان از روشنی سرسام را!

پختگان مهر برگیرند از نخل مراد

لذتی نبود به دندان میوه‌های خام را!

ای گدا اکنون ز چین ابروی دونان گذر

تا کجا خواهی کشیدن منت ابرام را؟!

شب‌روان دل به شهرستان زلفش می‌روند

کی بود فکر عسس رندان دُردآشام را؟!

از تپش طغرل دلم را اضطرابی کم نشد

در قفس آرام نبود صید وحشت رام را!

شمارهٔ ۱۳

گر قضا با من نویسد محنت ایام را

التیام زخم سازم پنجه ضرغام را

در بیابانی که مرغ وحشت ما پر زند

خون بسمل دانه گردد حلقه‌های دام را

از تپش دارد نوید بوی وصل او دلم

بال جبریل است گویا شوخی الهام را

هیچ نخلی نیست اندر باغ امکان بی‌ثمر

شهرت رستم نماید زنده روح سام را

آنقدر مستم که از شوقش ندانم بعد ازین

سال از مه روز از شب هفته از ایام را!

در چمن مانند نرگس پای تا سر دیده شو

گر تماشا می‌کنی آن شوخ گل‌اندام را!

هرکه را باشد سلوک شیوه مجنون حسب

کو تمیز آن که سازد فرق صبح و شام را؟!

صورت او را ببیند هرکه مانند خلیل

بشکند در راه سطوت زمره اصنام را!

برنیاید قطره‌ای خون بی‌رضای لیلی‌اش

بر رگ مجنون زنی گر نشتر حجام را

هر که سرمست خیال باده وصلش بود

می‌کند میخ طناب خیمه خیام را!

در غم او از وجودم استخوانی بیش نیست

کند سازد جسم من صد خنجر بهرام را!

تا شدی طغرل تو اندر عرصه بزم وجود

چون تو فرزندی نروید مادر ایام را!

شمارهٔ ۱۴

هرکه را باشد نظر ترک قباپوش مرا

آفرین گوید تحمل کردن هوش مرا!

از خیال قامتش اکنون عصا می‌بایدم

بار سنگین فراقش کرده خم دوش مرا

از کدامین زمره‌ام یارب که در بزم وجود

جز سر زانو عروسی نیست آغوش مرا؟!

ای که می‌خواهی به سلک بندگان درگهش

حلقه‌ای غیر از خم زلفش مکن گوش مرا!

در دلم نبود به جز نقش خیال عشق او

از غمش باشد نگاری لوح منقوش مرا!

دوستان بهر خدا گویید عرض حال من

هر کجا بینید اگر آن شوخ میْ‌نوش مرا!

پیش ارباب سخن طغرل نباشد اعتبار

صفحه ابیات ناموزون مغشوش مرا!

شمارهٔ ۱۵

بس که شهد مدعا حال نشد کام مرا

کرده‌اند از سنگ نومیدی مگر جام مرا؟!

غرق موج شبنم خجلت شود رخسار او

هرکه جوید چون نگین گر از جهان نام مرا

آنقدر تمهید سامان جنون دارد دلم

نیست جز خشکی تقاضا طبع بادام مرا!

در دل عاشق نباشد رتبه پست و بلند

فرق چون آیینه از در کی بود بام مرا؟!

چند پاشیدم سرشک دانه تخم عمل

کاش افتد صید مطلب حلقه دام مرا!

ساز قانون مروت کن به مضراب کرم

از صبا گر بشنوی آهنگ پیغام مرا!

فرصت تمهید هستی نیست در باغ جهان

چون شرر یکسان شمر آغاز و انجام مرا

سرخط درس کمال دیگرت در کار نیست

سبحه کن اندر سلوک عشق هر گام مرا!

طغرل از تمکین دل سامان راحت داشتم

بی‌قراری برد آخر ذوق آرام مرا!

شمارهٔ ۱۶

تا عروج باده زد دستی گریبان مرا

موج می شیرازه خواهد گشت دامان مرا

سرمه چشم حیا را ساز خاموشی کند

از قضا گر بگذرد بلبل نیسان مرا

بس که گلزار خیالم دارد از گل رنگ رنگ

گر هوس داری تماشا کن گلستان مرا!

چون گوهر مضمون یک معنی‌ام از پا تا به سر

امتیازی نیست از دامن گریبان مرا

پیش نیرویم کند رستم سجود اعتراف

گر ببیند صولت بازوی دستان مرا

می‌کند ختم کمال درس علم عاشقی

یک دمی مجنون نشیند گر دبستان مرا

گرچه صد گوهر کشیدم دوش در سلک سخن

اعتباری کی بود امروز دیوان مرا؟!

پیشکش در پیش ابرویش سری آورده‌ام

کی بود قدری به نزد تیغ او جان مرا؟!

طغرل از صبح امیدم یک شرر پیدا نشد

تا نماید روشنی شمع شبستان مرا!

شمارهٔ ۱۷

تا قضا کردست در قصر بلا بانی مرا

چون حبابم نیست غم از خانه ویرانی مرا

بعد ازین کلک ادب از چوب سنبل می‌کنم

زلف او تا گشت سرمشق پریشانی مرا

صورت نقشم نباید در قلم از لاغری

شرم می‌دارم کشد گر خامه مانی مرا!

از کمال اعتباراتم چه می‌پرسی دگر!؟

نیست چون مردم گیا جز نام انسانی مرا!

رفت ایام شباب و فرصت پیری رسید

تا کجا باشد کنون عهد غزل‌خوانی مرا؟!

از دو عالم آبرو این مدعا باشد فزون

بر سر خوان غمش یک لحظه مهمانی مرا!

سیل اشکم شد فزون از موج طوفان حیا

می‌برد هردم ز خود آه پشیمانی مرا

ماتم هجران آن شه روح به ماتم می‌دهد

این بود در چهره غم گر فرس‌رانی مرا!

گر همین باشد سلوک شیوه هجران او

غیر مردن نیست دیگر مشکل آسانی مرا!

بی‌نصیب راحتم از جام تقسیم ازل

مرکز پرگار غم شد خط پیشانی مرا!

عاشقان را پیرهن چون گل بود ننگ و وفا

همچو سروم کسوت تن گشت عریانی مرا!

ای که نزدیکی به چشمم مردم‌آسا چون غبار

از برم هرگز نگردی دور اگر دانی مرا!

ای خوشا طغرل ازین یک مصرع شاه سخن

دام یک عالم تعلق گشت حیرانی مرا!

شمارهٔ ۱۸

اینست اگر ساز بم و زیر جهان را

بی‌پرده مکن نغمه مضراب زمان را!

با خط ادب ساز تو از سرمه سیاهی

در حرف خموشی چه قلم بند میان را!

گردد خط حیرت اثر شوق فتوحت

چون غنچه اگر مهر کنی قفل دهان را

کی بخیه کند خاک لب دامن نازش

مهتاب بود محرم اگر زخم کتان را؟!

حسرتکش ابروی تو شد قامت پیری

جز خانه خود نیست دگر خانه کمان را!

هرکس نبود مشتری جنس محبت

کین نقد گرانی کند از سود زیان را!

فرش ره تسلیم ادب ساز سر خود

چون مخمل اگر داری هوس خواب گران را!

خیاط ازل کرده چو از بخیه رنگین

شیرازه دامان چمن آب روان را!

آسوده بود صاف دل از منت صیقل

جز جوهر معنی نبود تیغ زبان را!

مخمور تو را نیست به جز دردسر تو

دردسر دیگر نبود باده‌کشان را!

پیدا نشد از شعله اشکم اثر داغ

ظاهر نکند آتش یاقوت دخان را!

طغرل چه خوش است مصرع دریای معانی

یاران به خط جام ببندید میان را!

شمارهٔ ۱۹

اگر هوشم کند چون شانه در زلفش شبیخون را

به یک مو بسته گردم سرنوشت بخت واژون را

به جز وحشت نباشد هیچ سرمشق خط عاشق

سیه از چشم آهو کن سواد لوح مجنون را!

نگردد جوهری هم‌سنگ میزان سرشک من

که از یاقوت می‌باشد گرانی اشک گلگون را

ز بی‌تابی ندارد یک قلم تاب دماغ خط

به مو باید نوشتن از میانش حرف مضمون را!

به میدان شهادت گر شهید او نه‌ای لیکن

به خون رنگین نما همچون شفق دامان گردون را!

صفا از عشق خواهی از درشتی سوی نرمی شو

تصرف نیست در پیراهن فولاد صابون را!

نباشد در مریض عشق غیر از وصل معجونی

که ره در نبض عاشق نیست انگشت فلاطون را!

کمالت هر قدر گر بیش باشد بخت کم باشد

بود قدر تنزل از ترقی بید مجنون را

بلند و پست ما را مانع جولان نمی‌گردد

که نبود امتیازی پیش عاشق کوه و هامون را!

چو شبنم در هوای مهر او سودای همت کن

که در بازار امکان نیست قدری فطرت دون را!

نه‌ای آگه تو از ساز بم و زیر فنا هرگز

که نشنیدی صدای طشت کاف و کاسه نون را!

خوشا طغرل ازین یک مصرع بحر سخن بیدل

به چون و چند نتوان حکم کردن صنع بی‌چون را!

شمارهٔ ۲۰

آفرین شست خدنگ چشم زهگیر تو را

کز دو صد دل بگذراند ناوک تیر تو را!

بند سودای غم یوسف زلیخا کی شدی

گر بدیدی پیچ و تاب زلف زنجیر تو را؟!

رمز سامان تغافل آنقدر فهمیده‌ام

کرده استاد ازل از نام تخمیر تو را!

جان کند بهزاد از راه تحیر تا ابد

هرکجا بیند اگر او نقش تصویر تو را!

زیر تیغ ابرویت تنها نه من جان می‌دهم

کیست جان خود نسازد تحفه شمشیر تو را؟!

نیست ممکن وصف تو ای تحفه آیات حسن

کس نمی‌داند چه خواهد کرد تفسیر تو را!

با قدت ای نخل گلزار بهار دلبری

راست گو پرسم من از میخانه تا پیر تو را!

خانه دل را عمارت‌ها نمودی از غمت

هیچ کس ویران نخواهد کرد تعمیر تو را!

لعل خوبان را شکر تلخی نماید با لبت

مادر دهر از شکر جوشیده تا شیر تو را!

طغرل از نظمم سراپا بین که می‌ریزد شکر

بس که بنمودم ز سر تا پای تحریر تو را!

شمارهٔ ۲۱

عرض حاجت می‌کند دل خسرو ناز تو را،

نیست قانون محبت پرده ساز تو را!

چون کبوتر بسمل شوق تپیدن می‌شود

از قضا هرکس که بیند چشم شهباز تو را

رمز چشمت این بود نبود نمودن بعد ازین

محرم اسرار خود آن چشم غماز تو را!

در فن احیا ز شرم عجز ننشیند دگر

گر مسیحا بشنود آیین اعجاز تو را!

افکند قمری به گردن طوق داغ بندگی

در چمن بیند اگر آن سرو ممتاز تو را

بی‌ادب ترسم که بیند بگذرد از چابکی

توسن عمرم اگر خنگ سبکتاز تو را!

در معنی کرده‌ای طغرل نهان همچون صدف

فاش سازد موج این دریا مگر راز تو را؟!

شمارهٔ ۲۲

هرکه نوشد از قضا گر جام مشحون تو را

می‌کند درس ادب نیرنگ افسون تو را

در طریق عشق اندر وسعت‌آباد جنون

نگذرد غیر از سمند وهم هامون تو را!

سرو اندر باغ سر در پای شمشاد افکند

گر ببیند طره گیسوی واژون تو را!

شبنم خجلت شود کوه بدخشان تا ابد

بشنود وصف حدیث لعل میگون تو را!

خامه تحریر از چوب صنوبر بایدم

تا به عرض آرم بلندی‌های مضمون تو را!

هرکسی ناید به زیر پرده مضراب غم

زیر و بم بسیار باشد ساز قانون تو را!

از فریب نرگس مستت کسی آگاه نیست

ای بسا افسون که باشد چشم مفتون تو را!

قرعه فال طرب هرگز نآمد از قضا

از هجوم بخت بد عشاق محزون تو را!

قامت طوبی به زیر بار خجلت بشکند

در چمن بیند خرام قد موزون تو را!

طغرل از جان می‌کند امروز صراف سخن

حلقه گوش معانی در مکنون تو را!

شمارهٔ ۲۳

تا به اوج دلبری زد اخترش دنباله را

ماه در آغوش خود گم کرد خط هاله را

سرمه از بخت سیه در کام فریاد من است

از سپند ما شنیدن نیست هرگز ناله را!

داغ سودای خیال وصل تو بردم به خاک

می‌نبینی در مزار من به غیر از لاله را!

جان دهد چون معجز عیسی به هنگام سخن

لهجه لعل لب او مرده صدساله را!

سوخت اندر مجمر عشقش دلم همچون سپند

محرم این می نکردم ساغر بتخانه را

نسبت سوز درون من به اشک غیر کرد

امتیازی از گوهر هرگز نباشد ژاله را؟!

طغرل از سودای او شد تا دلم آتش نسب

می‌نشاند برق آهم شعله جواله را

شمارهٔ ۲۴

هرکه در دشت جنون بیند من دیوانه را

کی شود مانند مجنون آشنا بیگانه را؟!

حسن خوبان را جلا باشد نگاه عاشقان

اعتباری نیست اینجا شمع بی‌پروانه را!

الفتی دارد خیال مار گیسویش به دل

گنج بسیار است گویا خاک این ویرانه را!

از سر سودای زلف او چنان سازم گذر

ای فسونگر با که می‌گویی تو این افسانه را؟!

با نگاهی کلبه احسان ما آباد کن

نیست جز مد نگه معمار این کاشانه را

تا توانی در نگارستان چشمش کن نظر

ای بسا افسون که باشد این عجایب‌خانه را!

طغرل اسرار ادب از باده روشن می‌شود

نیست جز پیر طریقت مرشدی میخانه را!

شمارهٔ ۲۵

تا ز عکس خویش کردی سرفراز آیینه را

باشد اندر روی تو روی نیاز آیینه را

دیده شد تا محرم نظاره رخسار تو

حیرت ما کرد آخر ترکتاز آیینه را

شمع‌سان پروانه عکس خود آرد در بغل

گر همین باشد غم سوز و گداز آیینه را

آنقدر فهمیده‌ام از صورت تحقیق دل

در حقیقت نیست آیین مجاز آیینه را!

کی بلند و پست عالم منع روشندل کند؟!

نیست در راه صفا شیب و فراز آیینه را!

از سجود جبهه روشن ساز قلب خویشتن

یک جهان دل صاف باشد از نماز آیینه را!

آنقدر از جلوه تیهو به حیرت غوطه زد

عرض جوهر باشد اکنون چشم باز آیینه را

بس که یکسان است در تحقیق حسن و قبح خلق

امتیازی نیست غیر از امتیاز آیینه را!

نیست ز آیین ادب آیینه طغرل پیش او

همچو جوهر بشکند ترسم ز ناز آیینه را!

شمارهٔ ۲۶

برد زلفش گرو از مشکلم آسانی را

کرد نقشی به دلم خط پریشانی را

غنچه‌اش خندد اگر هیچ نباشد قدری

پیش شفتالوی او قیمت خوبانی را!

گیر از طره او سرخط آشفته‌دلی

نیست استاد دگر درس پریشانی را!

عشق می‌خواهی؟ شو از بند تعلق آزاد!

رگ گل خار بود بلبل زندانی را!

بار منت نکشد کسوت ما از سوزن

بخیه حاجت نبود جامه عریانی را!

نیست در کلبه ما ننگ خراب‌آبادی

گنج بسیار بود مخزن ویرانی را!

عاقبت اشک تو گردد گهر بی‌قیمت

ریز در کام صدف گوهر نیسانی را!

ای که در صورت خوبی ز همه بهزادی

نیست در نقش تو حدی قلم مانی را!

روز عید است نشین در بر من یک ساعت

وقف نظاره کنم دیده قربانی را!

کی به سلک فضلا آیی؟! نداری جوهر!

بیش ازین سکه مزن لاف سخندانی را!

آفرین باد برین مصرع بیدل طغرل

چین دامان ادب کن خط پیشانی را!

شمارهٔ ۲۷

نباشد ذوق راحت کام ارباب معانی را

که سازد چرخ صرف سفله شهد مهربانی را

به نرد مهره غم اسپ مقصد را ز فرزین کن

ز کشت بی‌اثر حاصل نباشد دانه‌رانی را!

غم و شادی به عالم تو امین یک بم و زیرند

که در پی شام ناکامیست صبح کامرانی را

به طور قرب دل کس را نباشد محرم رازی

که نتواند کسی در وادی ایمن شبانی را!

به فتوای محبت در سلوک عشق کی باشد

میان عاشق و معشوق گفتار زبانی را؟!

به رمزی کن ادا با یار عرض مدعای خود

که دل هم نیست محرم نکته راز معانی را!

محیط دل که از موج تلاطم شورشی دارد

که می‌آرد برون جز من گهرهای نهانی را؟!

به دریای سخن تا چند رانی زورق معنی

نه‌ای غواص کی داند سلوک درفشانی را؟!

به رنگ سرمه گردیدم به یاد چشم او طغرل

قضا از موی چینی کرد با من کلک مانی را

شمارهٔ ۲۸

ندارد میل الفت وضع آزادی‌پسند ما

بود چون سرو عریانی به بر ما را پرند ما

صدای محمل راه نفس شد اضطراب دل

به غیر از ناله کی خیزد دگر درد از سپند ما؟!

لب شیرین چو خسرو سرنوشت خامه ما شد

شکر ریزد سراپا همچو نی از بند بند ما!

محیط یک جهان معنی شدیم امروز در عالم

صدای کوس نوبت می‌زند کوه پهند ما

ز بس داریم ما غواصی بحر سخن اکنون

گهر از قلزم معنی کشد فکر بلند ما

غزال دشت وحشت گشت صید وادی الفت

ز تار رشته فکر رسا باشد کمند ما

خرام رایض کلک کف ما را چه می‌پرسی؟!

دو عالم را نماید طی به یک جولان سمند ما!

به قلاب نفس یک عالمی در دام ما باشد

رهایی نیست اصلا صید معنی را ز بند ما!

خوشا طغرل ازین یک مصرع بیدل که می‌گوید

چرا در بند نقش ما نباشد نقشبند ما؟!

شمارهٔ ۲۹

بس که در کوه بلا هم‌سنگ فرهادیم ما

شیشه جمعیت خیل پریزادیم ما!

قصر بنیاد دل ما لایق تعمیر نیست

مخزن گنجیم و از ویرانی آبادیم ما!

آنقدر سر تا به پا صورت فراقش خوانده‌ایم

پای تا سر همچو تار ساز فریادیم ما!

آب تیغش را اگر اینست چون آتش اثر

عاقبت همچون غبار خاک بر بادیم ما!

سرمه شد تا چشم ما را گرد چین دامنش

در تتبع‌خانه چین نقش بهزادیم ما!

شانه شد محرم به زلف عارض چون آفتاب

زان سبب چون سایه زیر نخل شمشادیم ما!

گر نخواندستیم ز آیین خرد حرفی ولی

در دبستان جنون سرمشق استادیم ما!

نیست مضمونی ز قلاب کمند ما برون

در پی صید معانی بس که صیادیم ما!

نخل او را در چمن دیدیم هرسو جلوه‌گر

همچو قمری پایبند سرو آزادیم ما

کوس نوبت زن به ما در عشرت‌آباد جهان

در عروس بکر معنی بس که دامادیم ما!

حبذا طغرل که بیدل می‌سراید مصرعی

همچو عنقا بی‌نیاز عرض ایجادیم ما!

شمارهٔ ۳۰

از هجوم اشک بر دریا گذر داریم ما

ریشه نخل امید از چشم تر داریم ما

بس که باشد جنس ما را گرمی بازار غم

گوییا دکانی از سنگ شرر داریم ما!

رهروان عشق را زاد دگر در کار نیست

توشه‌ای در راهش از خون جگر داریم ما

ساز قانون محبت را نباشد زیر و بم

در طریق عشق دائم پا ز سر داریم ما

دوش در بزم ادب بودیم سرمست طرب

کز خمار باده اکنون درد سر داریم ما

دیده ما از غبار سرمه دامنگیر شد

توتیا از خاک پایش در نظر داریم ما!

غنچه‌سان جمعیت دل‌ها ز دلبر داشتیم

دلبر ما رفت از دل کی خبر داریم ما؟!

آنقدر آماده شهد معانی کرده‌ایم

بند در بند سخن از نیشکر داریم ما!

کفر باشد در سلوک عشق عیب عاشقان

کی ز تیر طعنه زاهد حذر داریم ما؟!

طغرل آسان کی بود غواصی بحر سخن؟!

سر به جیب فکر از بهر گهر داریم ما!

شمارهٔ ۳۱

تا به رخسار چو ماه او نظر داریم ما

یک جهان آیینه از جوهر به بر داریم ما!

غنچه لعل لبش را حاجت تفصیل نیست

نسخه‌ای از دفتر او مختصر داریم ما!

ای نصیحت‌گو مگو هرگز مرا درس ادب!

جز سلوک عشق دیگر کی هنر داریم ما؟!

اشک خونین از فراقش گرچه طوفان می‌کند

چشم می‌پوشم زین دریا گذر داریم ما

هیچ کس بی‌عرض اظهار کمال خویش نیست

لاله‌سان از داغ عشق او اثر داریم ما!

بس بود پیراهن ما کسوت خاک درش

جامه‌ای هردم ز عریانی به بر داریم ما

هرچه جز رویش بود منظور عاشق گو مباش

عالمی را غیر او کی در نظر داریم ما؟!

نیست غیر از شام نومیدی به عرض مدعا

در نفس کافور گویا چون سحر داریم ما!

بعد ازین چون ما نروید هیچ در باغ سخن

نخل اشعاریم و از معنی ثمر داریم ما!

آفرین بر مصرع بیدل که طغرل گفته است

حسرت دیدار و سامان سفر داریم ما

شمارهٔ ۳۲

قامتی در زیر بار عشق خم داریم ما

نغمه‌ای از ساز دل بی زیر و بم داریم ما

خاکساری نیست کم از دستگاه اعتبار

بوریای فقر همچون تخت جم داریم ما

ساز بی‌آهنگ ما مطبوع طبع کس نشد

هرچه می‌آید ز ما بر خود ستم داریم ما!

هستی ما نیست اینجا غیر سامان عرق

کز نگین خویش جای نای نم داریم ما

گر به ما از جام قسمت باده عشرت نشد

شهد راحت از نصیب زهر غم داریم ما

نیست کرداری که از ما دستگیر ما شود

دست امیدی به دامان کرم داریم ما

از وجود ما که امکان ننگ دارد دم به دم

هستی آغاز و انجام عدم داریم ما!

گر همین باشد سلوک شیوه اخوان دهر

کی امید از لطف خال و مهر عم داریم ما؟!

سر نزد با نام ما یک اختر از برج شرف

طالعی ز اقبال خود بسیار کم داریم ما!

زهر غم در کام ما هرگز نباشد کارگر

در مذاق خویش تریاکی ز سم داریم ما

مدعای کام ما حاصل نشد از هیچ کس

همچو مجنون عاقبت از خلق رم داریم ما

محمل ما می‌رود طغرل به آهنگ نفس

تا درین وادی ز شوق او قدم داریم ما

شمارهٔ ۳۳

بس که چون عنقا ز خاطرها فراموشیم ما

گر جهان از ما نپوشد چشم می‌پوشیم ما!

جوش شکر در نی آخر می‌کند منع صدا

از کمال شهد مضمون گرچه خاموشیم ما!

از زمین تا آسمان گر مشتری جوشد ولیک

جز قماش معنی باریک نفروشیم ما!

بنده عشقیم ما آزاد از آزادی‌ایم

همچو زلف یار دائم حلقه‌برگوشیم ما!

ساز عشرت از خموشی‌های ما بی‌پرده است

یک جهان شور طرب پیداست گر جوشیم ما!

آنقدر مستیم از پیمانه جام ازل

روز تا شب بی‌سبویی باده می‌نوشیم ما!

شور طوفان سرشک ما اگر باشد همین

عاقبت همچون حباب خانه‌بردوشیم ما!

شاهد این بزم امکان دارد اوهام عدم

در خیال‌آباد هستی محو آغوشیم ما!

در گداز قلب خود زآتش کجا منت کشیم

بس که چون مینای می بی‌شعله در جوشیم ما؟!

حبذا زین مصرع بیدل که طغرل گفته است

جوهریم آب از دم شمشیر می‌نوشیم ما!

شمارهٔ ۳۴

هر کرا باشد گذر بر کلبه احزان ما

نشکند جز قرص مه نانی دگر از خوان ما

تا به کی بر نغمه ناساز ما گوشی نهی

کی به جز صوت فراق آید دگر زافغان ما؟!

از پر عنقا طلب کن مدعای خویشتن

گر غباری آرزو داری تو از دامان ما

دامن ما چون گهر نذر گریبان بود و بس

رفت چون اوراق گل جمعیت سامان ما

عاشقان را خاکساری کسوت رنگ و وفاست

جز لباس عشق نبود بر تن عریان ما

از شکست اعتبارات جهان غافل مباش

در نظر آیینه باشد صورت امکان ما

خشت زیر بقعه ما باشد از خاک عدم

وهم‌آبادی ندارد خانه ویران ما

صفحه جزو دل ما را که بی‌شیرازه است

لطف باشد بگذری گر از سر نسیان ما

مد احسان است ابروی خم پیوست او

تحفه باشد پیش شمشیر وی اکنون جان ما

طغرل از دامان او تا دست ما کوتاه شد

اشک حسرت می‌چکد هر لحظه از مژگان ما

شمارهٔ ۳۵

چون نی گرفته ملک جهان را فغان ما

نبود به غیر ناله متاع دکان ما

ما عاشقیم و شهره آفاق گشته‌ایم

عالم پر است از سخن و داستان ما

در جیب فکر خلوت هستی گزیده‌ایم

باشد زبان خامه کنون ترجمان ما

جز نقش نام شهرت ما نیست از نگین

عنقا بود به عالم امکان نشان ما

اشک روان اگرچه به پایش فشانده‌ایم

باشد روان به پای وی اکنون روان ما

در ساز عشق پرده تقیید آفت است

مطلق بود چو ناله به هرسو عنان ما

طغرل نوای نغمه «عشاق» دم به دم

آید ز ساز پرده زخم زبان ما

شمارهٔ ۳۶

هرکه آمد به سوی خانه ما

خواند شه‌بیت آستانه ما

ساز عشاق ما نوای تو شد

این بود تا ابد ترانه ما!

بس که مجنون وادی عشقیم

گشت عالم پر از فسانه ما

جز پریشانی کس نمی‌فهمد

یک سر مو زبان شانه ما

پر عنقا نشان هستی ماست

کی رسد تیر بر نشانه ما؟!

شاهبازیم ما به صید سخن

اوج معنی است آشیانه ما!

شهد مضمون گرفت راه نفس

تا که خاموشی بهانه ما

از عدم آمدیم تا به وجود

همچو ما نیست در زمانه ما!

بحر عشقیم و قلزم معنی

نیست پیدا ولی کرانه ما!

بس که دهقان مزرع عملیم

دل دمد لیک جای دانه ما

طغرلم محو مصرع بیدل

جبهه سوز است آستانه ما!

شمارهٔ ۳۷

هر کس که رخ تو دید جانا

عاشق به تو گشت آن زمانا

مرغ دل صد هزار عاشق

در قید تو شد ز بحر دانا

تیر نگهت گذشت از جان

ابروی کج تو چون کمانا!

خون شد دل ما چرا نگویی

حرفی ز وفا از آن دهانا؟!

از چین جبین توست معلوم

رنجیده ز عاشقان همانا

تصدیق مکن تصوری کن

آن نقطه ما ز دشمنانا!

گشته به جهان فسانه طغرل

با تیر ملامت او نشانا!

شمارهٔ ۳۸

ای ز موج طلعتت نظاره در گرداب‌ها

حیرت آیینه باشد شوخی سیماب‌ها!

احتیاجی نیست در کویش به شمع دل مرا

شمع را نوری نباشد در شب مهتاب‌ها

فرش مخمل می‌کند سامان غفلت دم به دم

می‌شود تعبیر حیرت عاقبت این خواب‌ها

طرفه آهنگی بود ساز نوای عشق را

ای خوش آن مطرب که دارد نغمه زین مضراب‌ها!

ابرویش در دعوی عشقم شهادت می‌دهد

راحتی چون من ندارد زاهد از محراب‌ها!

اشک عشاق از غمش امروز طوفان می‌کند

می‌شود دریا به هرجا جمع گردد آب‌ها

کم ز مجنون نیستم طغرل به صحرای جنون

خوانده‌ام درس غمش را جمله فصل و باب‌ها!

شمارهٔ ۳۹

گر خرامد آن پری‌رو جانب گلزارها

شور محشر می‌شود در کوچه و بازارها

هر نفس در خانه دل نقش تصویرش بود

با پری هائل نمی‌گردد در و دیوارها

گردی از خاک کف پایش به هنگام وصال

بهر دفع نبض هجران می‌کنم تومارها!

در طریق عشق جز وحشت نمی‌باشد دلیل

این سخن را من شنیدستم ز مجنون بارها!

از شمیم حلقه گیسوی عنبرسای او

اهرمن را بگسلد اندر میان زنارها

نیست خوبان جهان را چون لبش خوبانی‌ای

دیده‌ام خوبان عالم را ولی بسیارها

خال مشکین بر رخش دیدم تعجب آمدم

کش بود صحن حرم منزلگه کفارها

یاد جعد طره‌اش در گردنم دامی بود

چون طناب خیمه اندر گردن مسمارها

حل نگردد عقده‌های این معما در دلت

در سواد زلف او باشد بسی اسرارها!

هیچ در ملک جهان طغرل نمی‌باشد چنین

کش برند از عاشقان دل این چنین دلدارها!

شمارهٔ ۴۰

عمرها شد می‌زنم در راه عشقش گام‌ها

رفتن رنگ است از ما بستن احرام‌ها

اعتبار ما و من از نشئه کیف و کم است

فال فرصت می‌زند هر دم صدای جام‌ها

سرخ و زرد این جهان را حاجت اکسیر نیست

انقلاب رنگ دارد گردش ایام‌ها!

دارد الهام تسلی از تپش ذوق دلم

شهپر جبریل باشد شوخی پیغام‌ها

صید قلاب محبت را رهایی مشکل است

خون بسمل می‌تپد از حلقه این دام‌ها

هیچ کس در دهر از جام امل مسرور نیست

تلخی زهر است یکسر شربت این کام‌ها

چون سحر خلق جهان کافور دارند در نفس

پختگی هرگز نباشد قسمت این خام‌ها

صد فلاطون از ره حکمت نمی‌سازد علاج

خشکی نبض جنون از روغن بادام‌ها

طغرل از آوازه هستی عرق گل کرده‌ایم

حاصلی جز شرم نبود در نگین زین نام‌ها

شمارهٔ ۴۱

اگر اینست با خوبان عالم آشنایی‌ها

توان کردن چو نی فریاد از دست جدایی‌ها

نآمد زورق من در کنار ساحل وصلش

به بحر عشق هر چندی که کردم ناخدایی‌ها!

توان دریافت از مضمون من کوتاهی فکرم

که نخلش را مثل کردم به شمشاد از رسایی‌ها

به روی خویش تا کردی دچار آیینه حیرانم

که جوهر را نمی‌زیبد جلا از خودنمایی‌ها!

وفا چون عمر من ای بی‌وفا هرگز نمی‌سازی

مگر از عمر آموزی تو رسم بی‌وفایی‌ها؟!

به خاک آرم به زور پنجه گفتار اغیارت

اگر در عشق تو با من کند زورآزمایی‌ها!

بحمدالله که با دیر محبت مرشدم طغرل

به می آلوده کردم پیرهن از پارسایی‌ها!

شمارهٔ ۴۲

ز خود بسیار دور افتادم از معنی قرینی‌ها

مرا سرمشق حیرانیست اکنون موی چینی‌ها

توان در مزرع باغ جهان گل از ادب چیدن

که صد خرمن نمایی حاصل ازین خوشه‌چینی‌ها

مرادی کی بود غیر از تسلی‌بخش آرامش

نباشد بهره لیلی را ازین محمل‌نشینی‌ها!

ز شرم آن که فردا محرم مهر بتان باشی

به شبنم غوطه زن امروز از خجلت جبینی‌ها

بلند افتاده از نااعتباری اعتبار من

که از نامم عرق گل می‌کند از بی‌نگینی‌ها

دمی ز اندیشه دل در پی صید معانی شو

اگر باشد رسا فکر تو در معنی کمینی‌ها

کنون جنس قماش خویش را طغرل به عرض آرم

مرادی کی شود حاصل ازین خلوت‌گزینی‌ها؟!

شمارهٔ ۴۳

ای بهار ناز بهر زینت گل‌ها بیا!

سیر دریا آرزو داری به چشم ما بیا!

کرده‌ام دور از رخت تمهید سامان جنون

ای سویدای دلم را دافع سودا بیا!

از وفا داریم هر دم آرزوی مقدمت

هر بن مو چشم امید است سوی ما بیا!

کی بود بیمی به ما زین سست‌مغزان دغل

گر بیایی جانب ما سخت بی‌پروا بیا!

دل ز هجران تو آشفتست چون اوراق گل

مرحبا ای غنچه جمعیت دل‌ها بیا!

نیست قانون محبت ساز نیرنگ دویی

ای تن من خاک پایت آمدی تنها بیا!

ای خوش آن مصرع که طغرل می‌سراید بیدلی

یا مرا از خود ببر آن جا که هستی یا بیا!

شمارهٔ ۴۴

ای ز رخسار تو گل شرمنده در گلزارها

وز خرامت آب را زنجیر حیرانی به پا!

دم به دم سوی تو قلاب محبت می‌کشد

جز دلیل عشق نبود کس به سویت رهنما

نیست غیر از مد آه خود عصای دگرم

قامتم شد زیر بار محنت عشقت دو تا

من شهید تیغ هجرم سوی من گامی بزن

کاش از خونم بود اندر کف پایت حنا!

در طریق عشوه رفتار تو دستورالعمل

در سلوک فتنه آیین تو سرمشق جفا

گر نشینی پیش رویت فتنه‌ها پیدا شود

ور خرامی، هر طرف آشوب خیزد از قفا

هر نفس از شوق بی‌تقیید آیین ادب

طائر نظاره سازد جانب کویت هوا

کور به چشمی ندارد سرمه از گرد رهت!

کیست در عالم نسازد خاک پایت توتیا؟!

کی بود امروز در عالم کسی از عاشقان

زیر بار عشق تو مانند من صبرآزما؟!

پرده زیر و بم قانون مضراب جنون

کرده ز آهنگ فراقت ساز «عشاق » از «نوا»

می‌توان دریافت ساز راحت آزادگان

از طراز آستین شاه و نقش بوریا

بارگاه فقر کم از مسند فغفور نیست

از شکست چینی می‌آید به گوشم این صدا

ای خوشا، طغرل که بیدل می‌سراید مصرعی

خفته در خون شهیدت جوش گلزار بقا

شمارهٔ ۴۵ - سیدجان

سنبل از آشفتگی زلف کژت یک پیچ و تاب

مصحف روی توام تفسیر دارد صد کتاب

یوسف از شرم جمالت محو زندان گشته است

ای جمال عالم‌آرای تو روشن ز آفتاب!

در تمنای وصالت دین و دل بر باد شد

عاقبت دستم به دامان تو در یوم‌الحساب!

جام می با غیر می‌نوشی تو ای رعنا چرا؟!

ز آتش حسرت دل و جان مرا سازی کباب!

آب و تاب عارض و زلفت ندارد بوستان

سنبل و گل هر دو از زلف و رخت بی آب و تاب

نیست از عشقت نصیب من به جز داغ فراق

از می وصل تو در گیتی نگشتم کامیاب!

طغرل از عکس جمالش محو حیرت گشته‌ام

تا فکند از عارض ماه خود آن دلبر نقاب!

شمارهٔ ۴۶ - شمس‌الدین‌جان

شوخ بی‌باکی که کرده خانه مردم خراب

تیغ ابرویش برای قتل من دارد شتاب

مانی از بهر هوای صورت زیبای او

چون فلک سرگشته افتادست تا یوم‌الحساب

سوخت مغز استخوان در سینه‌ام از عشق او

کشور دل را بود از دست حسن او عذاب

آنقدر کلک قضا نازید هنگام رقم

کز میان خوبرویان تا تو را کرد انتخاب

لاله از داغ تمنای بهار عارضت

کرد در صحرای خجلت خیمه حسرت طناب

دیده‌ام خوبان عالم را ولی مانند تو

نه به هشیاری بدیدم نه به مستی نه به خواب!

یاد آن فرصت که بر روی تو هنگام سحر

از سرشک اشک گلگون می‌زدم جای گلاب!

نوبهار عارضت را داد رونق گریه‌ام

زینت گلزار باشد دائم از رشح سحاب

چاک زد جیب قبای خویش گل اندر چمن

ز انفعال روی تو چون جیب مستی از شراب

آفتاب خاوری از شرم افتد در کسوف

گر ز روی خود کشد آن شاهد موزون نقاب

طغرل از موج خیال من معمای دقیق

می‌شود بیرون به فکر تام چون در خوشاب

شمارهٔ ۴۷

می‌نماید بر لب جو عکس ماه من در آب

می‌توان از ماه تا ماهی همه بودن در آب

نیست سودی سفله را از صحبت روشندلان

سخت رسر، می‌شود آید اگر آهن در آب!

گفت زاهد خویش را در خواب دیدم در برش

گفتمش تعبیر خواب خود بگو روشن در آب!

در تلاش عکس یک رو صد گریبان پاره شد

کی به آسانی رسد آیینه را دامن در آب؟!

گوی سبقت می‌برم امروز از فتوای شک

مردم آبی اگر دعوا کند با من در آب

هیچ ممکن نیست در گرداب این امواج غم

کشتی مقصود را بی‌ناخدا رفتن در آب!

در سلوک عشق کم از بچه بط نیستی

در رضای دوست هردم می‌دهد او تن در آب

زیر طوفان سرشکم طغرل از هجران او

به که از این خاکساری‌ها مرا مردن در آب!

شمارهٔ ۴۸

ماه در پیش رخت یک لمعه باشد از سراب

گل ز دیوان جمالت یک ورق از صد کتاب

فکر زلفت داشتم شوقت به دل زد آتشی

سوختم چندان که پیچیدم به خود زین پیچ و تاب

عارضی چون مهر داری زآه ما غافل مباش

تا نگردد آفتابت تیره از جوش سحاب

از دل زاهد نباشد بهره کنز عشق را

شاه را حاصل نگردد مال از ملک خراب

من شهید تیغ عشقم دود آهم شد علم

بر سر خاکم گذر کن تا نمانی از ثواب

طائر نظاره با خاک در او چون رسد

بر فلک هم‌پایه باشد از بلندی آن جناب!

در تلاش جستجوی حلقه گیسوی او

موج دارد آبله بر پای هر دم از حباب

یک جهان خنجر مهیا کردی از مژگان خویش

تا کی استغنا خدا را بهر قتل من شتاب!

دم به دم جوش خیال شبنم روی گلش

ز آسمان حسن می‌تازد به فرقم چون شهاب

از نگه بر روی او ساز بم خود زین کن

تا ندرد از تماشا بر رخش طرف نقاب

تیره‌بختی‌ها نصیبم شد ز دیوان ازل

سرنوشتم را قضا کردست از بال غراب

چند روزی شد که دارم با تأمل الفتی

شاهد معنی همان بهتر که نبود در حجاب

تا ز فیض آگهی طغرل سخن سر کرده‌ام

بعد من شاعر کسی دیگر نمی‌بیند به خواب

شمارهٔ ۴۹

می‌برد لعل لب او نشئه از موج شراب

می‌کشد دامان زلفش از گریبان گلاب

لمعه برق رخش هر دم به عشاق آن کند

در بیابان تشنه را تشویش نیرنگ سراب

هر زمان دل آرزوی آب تیغت می‌کند

تا به کی شمشیر احسان تو باشد در قراب؟!

توشه لخت جگر دارم به راهت دود غم

می‌زند فواره ترسم تیره گردد این کباب

نسخه دیوان حسنت را چسان احصا کنم؟!

گر جهان دفتر شود وصف تو ناید در حساب؟!

ای جفا اندیشه بدخو خدا را شفقتی!

چند باشم از شکنج محنت غم در عذاب؟

کرده استاد ازل امروز با صد خون دل

غنچه‌ات را از گلستان لطافت انتخاب

تا دم روز قیامت مادر ایام را

چون تو فرزندی نباشد خانه‌زاد آفتاب

گیسوی شیرین بود زنجیر پای کوهکن

طره لیلی بود در گردن مجنون طناب

از سویدای دلت زن رشحه فال امید

موجب باران بود گر تیره بنماید سحاب

شام غفلت رفت آخر صبح نومیدی دمید

تا کجا آباد باشد خانه هستی خراب؟!

گویمش صد آفرین با خاطر دراک او

هرکه بنویسد به اشعار من طغرل جواب!

شمارهٔ ۵۰

اگرچه دورم از نظاره رخسار یار امشب

بود لوح خیال ابروی او در کنار امشب

نیم آسوده شوقش دمی از اضطراب دل

پر پروانه دارد دود شمع انتظار امشب

اگر چندی که بودم دوش مست باده وصلش

ولی دارد سرم از هجر او رنج خمار امشب

به یک نظاره از شرع محبت داد این فتوا

فقیه عشق اندر حرمت بوس و کنار امشب

به کف از سبحه اینجا مطلبت حاصل نمی‌گردد

ز اشک چشم تر کن دانه روز شمار امشب

چمن از نکهت باد بهار امروز خرم شد

حدیث وصف گل بشنو به گلشن از هزار امشب

اگر خواهی درستی نام خود از خاتم عشرت

شکن بر رغم سنبل طره گیسوی یار امشب!

بیا ای دل که آمد یار سوی کلبه طغرل

حصول دین و دنیا می‌توانی کن نثار امشب!

شمارهٔ ۵۱

هرکس که گل چید از گلشن شب

افتاد نانش در روغن شب

چون عقد پروین حاصل توان کرد

گر خوشه چینی از خرمن شب؟!

دادست زینت خیاط قدرت

از تکمه زر پیراهن شب

ره می‌توانی بردن به مقصد

در زیرت آید گر توسن شب

آسان نیاید اندر کف کس

گنجیست پنهان در مخزن شب

بیدار می‌شو باشد که بینی

صبح سعادت از دامن شب!

صد در قیمت آید به دستت

گر راه یابی در معدن شب

کردست گویا مشاطه صنع

عقد ثریا در گردن شب

در ملک زلفش خواهید رفتن

غافل مباشید از رهزن شب

آید به گوشت فریاد طغرل

گر بهره گیری از شیون شب

شمارهٔ ۵۲

می‌رسد از ناله بر گردون لوای عندلیب

شاخ گل چون تخت جم باشد برای عندلیب

در چمن امروز در دربار شاهنشاه گل

هیچ کس را نیست گستاخی سوای عندلیب!

با همه خواری نگردد دور از طرف چمن

آفرین بر عهد میثاق و وفای عندلیب!

گر بود صد زیر و بم در نغمه موسیقار را

کی نشیند در سلوک ناله جای عندلیب؟!

باغ از باد خزان دارد لباس ماتمی

برگ‌ریزی‌های گل باشد عزای عندلیب

جذب معشوقان بود هر دم کمند عاشقان

کس نباشد سوی گلشن رهنمای عندلیب

این همه با یاد گل شب تا سحر جان می‌کند

گر بود صد جان مرا باشد فدای عندلیب!

دوش دیدم با هزاران ناله اندر صحن باغ

گر نه گل رحم آورد امروز وای عندلیب!

ختم سازی در چمن درس غم عشاق را

گوش اندازی اگر بر ناله‌های عندلیب

بس که دارد ناله اینجا جلوه رنگ اثر

باشدم امیدواری از دعای عندلیب

این حدیث ای باغبان از من بگو در گوش گل

رحم می‌باید کنون در التجای عندلیب

وه چه خوش گفتست طغرل بیدل بحر سخن

شرم دار از دیدن گل بی‌رضای عندلیب!

شمارهٔ ۵۳

نغمه عشاق باشد در نوای عندلیب

نیست غیر از دیدن گل مدعای عندلیب

ساربان رنگ گلشن دارد آهنگ سفر

کی بود در محمل او جز درای عندلیب؟!

ترسم از الفت‌پرستی‌های ساز نغمه‌اش

کش خلد در پای گل خار از صدای عندلیب

بس که شد محنتکش شوق تماشاهای گل

گشته خم از بار غم قد دوتای عندلیب

عاشقان را ننگ باشد کسوت رنگ غرور

نیست غیر از خاکساری‌ها قبای عندلیب!

در حریم وصل دارد ناله از شب تا سحر

کس نمی‌داند چه باشد مدعای عندلیب!

پنبه غفلت بود شبنم به گوش رنگ گل

نشنود یک بار اکنون ماجرای عندلیب

هیچ از صحن چمن بیرون نمی‌آید مگر

پیچ و تاب ناله شد زنجیر پای عندلیب؟!

آنقدر دارد غرور رنگ و حسن خویشتن

کی شود آگاه گل از های‌های عندلیب؟!

می‌زند پروانه‌سان خود را به شمع روی گل

اینقدر لازم بود بودن کرای عندلیب!

برفشان از شبنم اوراق گل در نبض او

جز گلاب وصل کی باشد دوای عندلیب؟!

داد این فتوا شبی پروانه شمع ادب

نیست کم از خون طغرل خونبهای عندلیب!

شمارهٔ ۵۴ - حبیب‌جان

حنا از خون مردم بسته دستت

شده گلگون دو لعل میْ‌پرستت

به قتل عاشقان تیغ دو ابروت

ز مژگان صف کشیده چشم مستت

به ما کلک قضا عشقت نوشته

مرا عاشق تو معشوق از الستت

جهان حسن را شاهی مسلم

تو را گردید از طرز نشستت

اگر اندر محیط غم دل ما

شود ماهی که تا گیری به شستت؟!

نیم آسوده از عشق تو طغرل

عنان اختیار من به دستت!

شمارهٔ ۵۵

زهی آیینه را حیرت خیال عکس تصویرت

کمان فتنه را ناوک حدیث چشم زهگیرت!

چو خاک اکنون به باد از آتش تیغ توام لیکن

بسی جوهر ز خونم گل کند از آب شمشیرت

نمی‌روید به جز یاقوت دیگر هیچ از خاکش

اگر ریزد به هر جا قطره‌ای از خون نخچیرت

وجوب سرنوشت خامه نی نیست بشکستن

درستی نیست ممکن در قلم انشای تصویرت

نبندد بسته زلفت در شادی به روی خود

که فتح‌الباب غم دارد همین آواز زنجیرت

صفا همچون عرض شد لازم جسم لطیف تو

مگر از جوهر خورشید بنمودند تخمیرت؟!

ز نیرنگ عجایب‌خانه چشم تو حیرانم

که دارد فتنه را بیدار خواب ناز تعبیرت

ز بوی غنچه مدح تو اکنون وقت آن باشد

گلستان بشکفد در صفحه‌ام از رنگ تحریرت

کماندار خیال ابرویت تا ناوک‌افکن شد

نفس مانند رنگم رفت دنبال پر تیرت

چه افسون است یارب در زبان مار آن گیسو

که عالم را کنون با یک سر مو کرد تسخیرت؟!

خوشا از مصرع موزون دریای سخن طغرل

قیامت می‌کشد کلک فرنگستان تصویرت

شمارهٔ ۵۶ - حبیب‌جان

حیات طغرل از عشق حبیب است

جفای طغرل از دست رقیب است

بود طغرل اسیر زلف جانان

به طغرل هرچه آید یا نصیب است

دمی آ سوی بیماران عشقت

که بیمار انتظار اندر طبیب است

بیا ای جان به استقبال بیرون

که جانان سوی ما آید قریب است

چرا از هجر او چون نی ننالم

که چون مهجور بی‌صبر و شکیب است!

یکی آید به سوی کلبه من

نوازش‌های او بهر غریب است

ندانم خواب با افسانه طغرل

همی‌گویم دعاگویش نقیب است

شمارهٔ ۵۷

اگر دل محو آن رخسار زیباست

ز جوهر موج این آیینه دریاست

ندارد داغدار عشق قدری

وطن با لاله اندر کوه و صحراست

مشو در مهر امکان همچو شبنم

جهان در سایه این بال عنقاست

به وقت عجز دشمن دوست گردد

به زانوی سکندر فرق داراست

حریم حرمت دلدار دور است

بسی در راه عشقش زیر و بالاست

بود عشاق مست باده غم

عروج نشئه ما کی ز میناست؟!

به عالم هرکجا باشد اگر دل

اسیر جعد آن زلف مطراست

بساط عشق شد تا مسند ما

کلاه افتخار ما فلک‌ساست

دویی را نیست ره در مسکن عشق

دل عاشق ازین سودا مبراست

دهد صد مرده را جان از تکلم

به احیا لعل او رشک مسیحاست!

به یاد گیسویش اشکم گره زد

ز موج این بحر را زنجیر برپاست

خدا را جانب ما کن نگاهی

سفید از انتظارت دیده ماست!

خوشا زین مصرع بیدل که طغرل

خیالی سد راه عبرت ماست

شمارهٔ ۵۸

هر کرا شوخ پری‌رخسار است

ساغر عشرت او سرشار است

زاهدی را که صفا در دل نیست

سبحه او نه کم از زنار است

زلف او دیدم و گفتم در دل

هرکجا گنج بود گر مار است

از لبش وقت سخن در بارد

لعل او را ز بدخشان عار است

کی بود یار بری از اغیار؟!

یک گلی نیست که او بی‌خار است!

در طلب نه تو قدم آهسته

کوه این بادیه ناهموار است!

کوهکن جان به عبث می‌بازد

کندن کوه غمش ناچار است

عقد زلفش نشود حل آسان

که به هر حلقه او اسرار است

بی‌فنا کی بود امکان وصول

به حریم حرمش گر بار است!

خرده در گفته طغرل کم گیر

کاسنی هم گلی از گلزار است!

شمارهٔ ۵۹ - حبیب‌جان

حزین منشین که نوروز بهار است

جهان چون خضر خطت سبزه‌زار است

بهار افروخت زینت در گلستان

محل فیض سیر گلعذار است

گل و سنبل پریشان از صبا شد

فراز و شیب صحرا لاله‌زار است

به یک سو نوحه‌گر قمری ز کوکو

نوای بلبل و صوت هزار است

چمن زینت‌فزا شد از بهاران

رخ یارم همیشه نوبهار است

از آن با گل شود با منطقی شرط

رخ و گیسوی او لیل و نهار است

ندارم طاقت دوری ز وصلش

چو گل جانان و طغرل همچو خار است

شمارهٔ ۶۰

آنکه تسلیم سجود خاک پایش شد سر است

رهبر آیینه مطلب صفای جوهر است

طائر عشق از پر و بال هوس باشد بری

آنکه در دام تو افتد صید بی بال و پر است

دود آهم را اثر باشد سواد لعل او

دعوی عشق مرا خط غبارش محضر است

سرمه اندر کام دارد موی چینی دم به دم

هر کرا تمکین بود دانی که گوش او کر است

نیست فکر عاشقان پست و بلند اعتبار

خانه آیینه کی محتاج این بام و در است؟!

در غمت چون شمع دارم گریه از شب تا سحر

آنچه از عشق تو سامان کرده‌ام چشم تر است

در سواد صفحه لوح دل عشاق غم

مد آهم گه مداد و گاه تار مسطر است

نیست طغرل در ره مقصد دلیل دیگری

عشق ما را عاقبت در کوی جانان رهبر است!

شمارهٔ ۶۱

تا نهال قامت او را صنوبر چاکر است

در چمن قمری ز حسرت همدم خاکستر است

بر ثبوت امتیاز حسنش از خوبان دهر

سبزه خط زمرد فام لعلش محضر است

دوش در گلشن حدیث جعد گیسویش گذشت

سنبل امروز از خجالت پایمال صرصر است

در خیال لعل او چون غنچه بگشایم دهن

ناقه فکرم سراپا زیر بار شکر است!

بر فروغ دیده منت کی کشم از توتیا

مردم چشم مرا تا روی خوبان منظر است؟!

خواست هوشم در شب زلفش شبیخون آورد

شحنه خالش گرفت کین دور شاه دیگر است!

طغرل از آسیب چشم بد جمالش را چه باک

تا دلم در آتش عشقش سپند مجمر است!

شمارهٔ ۶۲

تا زیر و بم نغمه مضراب تو ساز است

آهنگ نوایت همه از پرده ناز است

جز آهن غم کی بود اسباب فتوحت

در قفل حقیقت که کلیدش ز مجاز است!

دشمن بود ای دوست به هر کس نتوان گفت

اسرار غم عشق که بی‌محرم راز است!

ره نیست به گرد حرم یار کسی را

در بادیه عشق بسی شیب و فراز است

هرکس کند از مشرب خود پیش تو اظهار

ساغر به تماشا و صراحی به نماز است

کوتاه نمود از همه سودای جهانم

زلف تو که سرمایه یک عمر دراز است

عکس تو که چون شوخی پرواز کبوتر

مانند نگه جلوه‌گر دیده باز است

طغرل چه خوش است معنی این مصرع حافظ

رخساره محمود کف پای ایاز است!

شمارهٔ ۶۳

حیا پیراهن اندام ناز است

تغافل پرده قانون راز است

ببین زیر و بم تار محبت

به مضراب خموشی نغمه ساز است!

به دشنامی رقیبان را نوازد

عجب شوخی که او دشمن‌نواز است!

نمی‌آید برای پرسش من

به راه انتظارش دید باز است

ازآن قل‌قل مینا را شنیدم

دلم وقت قیامش در نماز است!

به صبح وصل دارم انتظاری

شب هجران عجب دور و دراز است!

به کف آسان نیاید دامن وصل

بسی در راه او شیب و فراز است

در خامی کشا تا پخته گردی

کلید قفل تحقیقش مجاز است!

معانی صید شد طغرل ز شاهین

که صید چنگلش عنقا نه باز است!

شمارهٔ ۶۴

تا زلف تو در خرمن گل غالیه‌بیز است

در دور قمر بین که قران مشتری‌ریز است

ترسم که به دل رخنه زند مردم چشمت

ورنه ز چه رو خنجر مژگان تو تیز است؟!

مقتول تو را نیست ازآن صورت مردن

برق دم شمشیر تو تا آیینه ریز است

زحمتکش عشقم که چه هجران و چه وصلت

از دست جفای تو کجا جای گریز است؟!

هرجا که ز نقش کف پای تو نشانیست

چون عرصه محشر همه دلم غلغله‌خیز است

افسانه حسن تو هر آن گوش که بشنید

در دعوی زیبایی یوسف به ستیز است

هرکس که سواد خط مشکین تو را دید

در قافیه حسن بگفتا که تمیز است

فرهنگ سخن‌های دقیق من طغرل

نه طور «صراح» است نه گفتار «همیز» است

شمارهٔ ۶۵

چند روزی در جهان ای عمر مهمانی بس است

از حصول مدعا آه پشیمانی بس است

آرزوی جاه داری گر ز نقش اعتبار

یاد تعمیر خیالت خانه ویرانی بس است

گشتی از درس کمال امروز غافل مر تو را

همچو یبروج‌الصنم یک نام انسانی بس است

چند گویی کز تعلق‌های امکان بگذرم

بگذری گر از جهان یک دامن افشانی بس است

گیر در راه طلب از نقش پای او سبق

مر تو را آیینه‌سان یک چشم حیرانی بس است

تا کجا خواهی کز آشفتن به جمعیت رسم

از تصورهای زلفش یک پریشانی بس است

گر همی‌خواهی که اسپ خویش از فرزین کنی

در بساط نرد غم یک دانه گردانی بس است

دوش از سیب زنخدانش گرفتی بهره‌ای

از لب لعلش تو را امروز خوبانی بس است

تا به کی گویی که خوانم دفتر عشاق را؟!

از کتاب محنتش یک سطر اگر خوانی بس است!

کعبه بیت اللّٰه فکر مرا طغرل کنون

از شکار صید معنی‌ها یکی بانی بس است!

شمارهٔ ۶۶

خاکساری بس که ما را شهپر بال رساست

گرد ما را از ضعیفی خانه بر دوش هواست

سایه از افتادگی خورشید دارد در بغل

دستگاه مفلسی را اعتبار کیمیاست

تا توانی کار اندر مزرع دل تخم اشک

دانه این کشت را ز ابر کرم نشو و نماست

هرکجا باشد همان لیلی بود منظور او

در دل مجنون مگر آیینه گیتی‌نماست؟!

دوش پای ما مگر از مرکز غم شد برون؟!

هرچه می‌آید به ما امروز از پرگار ماست!

تا به عرض جلوه آمد عکس رخسار گلش

جوهر آیینه زیر شبنم موج حیاست

قطره‌ای ظاهر نشد از جوشش شوق دلم

آب این سرچشمه را از موج زنجیری به پاست

می‌کنم کوه دلم را از غمش چون کوهکن

لیک چون من کی کسی در عشق او صبرآزماست؟!

عالمی محوند چون آیینه در راه غمش

دیده عشاق را سرمشق حیرت نقش پاست

حاصل عشقت که ابرویش گواهی می‌دهد

چون کمان خمیازه‌ات آغوش این قد دوتاست

شد یقینم طغرل از درس محبت این سخن

رهبر عاشق سوی معشوق نقش بوریاست

شمارهٔ ۶۷

هر لحظه به دل از مژه‌ات زخم خدنگ است

ابروی کمان تو مگر کار فرنگ است؟!

مشهور بود گل به چمن گرچه به خوبی

از خجلت رخسار تو از رنگ به رنگ است

احوال مرا دیدی و رحم تو نیامد

دل نیست مگر در بغلت قطعه سنگ است؟!

دود غم محنت نکند تیره دلم را

این آیینه آن نیست که او قابل زنگ است!

در بحر غمش هر که فتد نیست خلاصی

کاین لجه دریا همه در کام نهنگ است!

باشد رقم داغ سویدای دل من

آن نقطه که سرمشق خط پوست پلنگ است

در شعله شمع دلم ای عشق مزن آب

صلحی که تو می‌خواهی سراپا همه جنگ است!

تا چند بگویی سخنی از دهن او

بگذر تو ازین دغدغه کین قافیه تنگ است!

آسان نبود دعوی سودای وصالش

معجون خیالت همه از نشئه بنگ است!

وصلی که بود در پیش اندیشه هجران

شهدیست به کام تو که از طعم شرنگ است

شبدیز هوس چند درین بادیه رانی

ره دور و درازست ولی اسپ تو لنگ است؟!

طغرل همه در بند سخن بس که اسیرند

امروز مرا از غزل و قافیه ننگ است!

شمارهٔ ۶۸

جز عشق به عالم همه اوهام خیال است

با مرغ هوس سایه عنقا پر و بال است

تعلیم جنون گیر ز استاد محبت

هر حرف که خوانی ز غمش درس کمال است

اندر پی اقبال تو ادبار مهیاست

شام غم هجران تو از صبح وصال است

سرچشمه دل را مکن از گرد هوس گل

عکس رخ خود بینی اگر آب زلال است

ترسم که درد جامه نازش به نگاهی

کاندر بر او پیرهن از تار خیال است

دی مهلت امروز فکندی تو به فردا

آیینه مستقبل و ماضی تو حال است!

تشویش دگر نیست به غیر از سر مویی

گر چینی‌ای ما را هوس رنگ سفال است

امید وفا کرده‌ام از رمز نگاهش

در مهره غم بس که دلم قرعه فال است

طغرل شده تا طوطی طبع تو شکرریز

در مدح زبان تو زبان همه لال است

شمارهٔ ۶۹

گرچه رنگ و بو دلیل و شاهد روی گل است

لیک اندر روی گل پیرایه ز آه بلبل است

ساز عیشی نیست اندر بزم امکان دم به دم

از شکست رنگ مینای دلم را قل‌قل است

سرنوشتم شد ز دیوان قضا آشفتگی

خامه تصویر من گویا که تار سنبل است

نرگس بی‌باک او میخانه دارد در بغل

مستی چشمش نه از کیفیت جام مل است

سوختم چندان که پیچیدم به خود در نار غم

دود شمع دل مرا از پیچ و تاب کاکل است

نیستم چون شانه از سودای زلف او برون

یاد گیسویش کنون در گردن جانم غل است

هر زمان پرواز می‌سازد سوی صید سخن

طغرل ما را که از فکر معانی چنگل است

شمارهٔ ۷۰

رفتن هوش از سرم تا ساربان محمل است

ناقه شوق مرا در خاک مجنون منزل است

آنقدر مستم که نشناسم جنون را از خرد

نشئه جام شراب من ز انگور دل است

قطره خونی که از زخم دل من می‌چکد

نیست خون او شبنمی از شرم تیغ قاتل است!

دارم از فکر بلند خویش مضمون بلند

صد فلاطون از کشاد معنی‌ام پا در گل است!

شکر الله فارس میدان اشعارم کنون

نکته سربسته من لایق هر محفل است

از رموز معنی من سرسری نتوان گذشت

غیر مضمون از کلامم هرچه فهمی باطل است

بسته‌ام مضمون که از انصاف گوید مستمع

این همه رمز آشنایی‌ها ز فکر طغرل است!

شمارهٔ ۷۱

در کشور ملاحت شاهی تو را تمام است

شمشاد و سرو و طوبی با قامتت غلام است

در هر کجا که بینم اوصاف خلق و خویت

با سومنات و مسجد «ما قال » زین کلام است

چون غنچه لب گشایم وصف تو را نمایم

غیر از حدیث رویت دیگر مرا حرام است!

حسن بتان عالم رو در زوال دارد

در اوج خوبرویی مهر تو را قیام است

چشم سیاه‌مستت بیگانه از نگه شد

هندوی خال لعلت ناآشنای رام است

ما پختگان عشقیم در مجمر غم تو

مگذار بوالهوس را از بس هنوز خام است

از قسمت نخستین عشقت به ما رسیده

آیینه با سکندر جم را حواله جام است

با عهد گلعذاران زنهار دل مبندید

از عندلیب گلشن با گوشم این پیام است!

در بارگاه وصلت جان تحفه برد طغرل

شمشیر خون‌چکانت از بس که بی‌نیام است

شمارهٔ ۷۲

بس که هستی همه سامان وجود عدم است

ساز قانون بقا را ز فنا زیر و بم است

دوستان بیهوده در عالم امکان هرگز

دل آسوده مجویید که بسیار کم است!

ذره‌ای مهر جهان در دل خود راه مده

مطلع صبح طرب از افق شام غم است!

حال مستقبل و ماضیست عیان در عاشق

آنچه در لوح دل ماست نه در جام جم است!

نیست آسان به بیابان غم او رفتن

که درین بادیه اندر رهش از سر و رم است

اثر شهرت عشاق به عالم باقیست

بید مجنون به سر تربت مجنون علم است

عاشقان را مگر از مکتب آزادی غم

مصرع قامت برجسته او یک رقم است؟!

در میان من و او خامه نباشد محرم

آنکه افشا کند اسرار زبان را قلم است

محو امید تماشای خرام اوییم

حیرت ما همه از صورت نقش قدم است

ای خوشا مصرع دریای معانی طغرل

رشته عمر ز اشکم به گره متهم است

شمارهٔ ۷۳

فرصت عهد جهان از صبح هستی یک دم است

رنگ و بوی باغ امکان همچو مهر شبنم است

برگ گل در باغ از باد خزان تاراج شد

در بر بلبل نگر اکنون لباس ماتم است!

در نوای پرده عشاق ما مضراب نیست

نغمه ساز محبت بس که بی زیر و بم است

من شهید ابرویم با جوهر تیغش قسم

سرخط بختم نگون چون نام اندر خاتم است

گرچه باشد در جهان از نام من آوازه‌ای

آنچه ظاهر می‌شود از این نگین نقش غم است

آنقدر در آتش شوق محبت سوختم

دود آهم در لوای عشق اکنون پرچم است!

وصل داری آرزو باید شدن از دلبری

در حریم حرمت دلدار دل نامحرم است

بگذرید ای ناجوانمردان ز سودای هوس

شهرت جود و سخا مخصوص نام حاتم است!

من همی‌بینم به فکر خویش طغرل دم به دم

هرچه در آیینه اسکندر و جام جم است!

شمارهٔ ۷۴

رندیم ما و بوقلمونی شعار ماست

رسوا شدن میان کسان اعتبار ماست

ما پیروان پیر خرابات می شویم

بی‌خود شدن به گوشه میخانه کار ماست

زلف سیه که گرد رخ یار دیده‌اید

آن پیچ و تاب حلقه دود شرار ماست

از بهر یار طعنه اغیار می‌کشیم

با یار ما نظر نکند هر که یار ماست

آن معنی‌ای که هست ز مضمون بی‌نشان

پیوسته صید طغرل عنقاشکار ماست!

شمارهٔ ۷۵

تا درین وادی غبار ما به دامان آشناست

دست مجنون از تحیر با گریبان آشناست

نیست اندر ساز قانون دل ما نغمه‌ای

عمرها شد ناله ما با نیسان آشناست

می‌فتد بر پای مردم دم به دم از روی زرد

در اشکم از یتیمی تا به نیستان آشناست

می‌فتد بر پای مردم دم به دم از روی زرد

در اشکم از یتیمی تا به نیسان آشناست

حیرتی دارم که اسرارش بگوید مو به مو

شانه را دل گر به آن زلف پریشان آشناست

از خرام ناز به ره عکس پایش دیده‌ام

جوهر آیینه‌ام با چشم حیران آشناست

نیست امکان حصول مدعای حاجتش

چشم سائل گرچه با دست کریمان آشناست

می‌تپد دل در برم هر لحظه از شوق رخش

بال این پروانه با شمع شبستان آشناست

از تبسم دم به دم شوری به دل‌ها افکند

زخم‌های سینه ما با نمکدان آشناست

در بغل رم دارد از عکس سواد دیده‌اش

بس که آهوی مرا وحشت به مژگان آشناست

با بزرگان هیچ از عاجزنوازی عار نیست

از ضعیفی مور اینجا با سلیمان آشناست

حبذا طغرل که بیدل می‌سراید مصرعی

صافی آیینه با گبر و مسلمان آشناست

شمارهٔ ۷۶

نغمه قانون هستی ساز مضراب فناست

قامت پیری به عمر رفته آهنگ صداست

چشم عبرت واکن و بنگر تو در خاک عدم

افسر شاهی طراز نقش دامان گداست

فرصت شادی عهد غم دو روزی بیش نیست

گل اگر در خنده و بلبل به گلشن در نواست

بگذر ای فرهاد از سودای شیرین بعد ازین

هرچه سامان کرده‌ای زین کوه تمهید صداست

عقل می‌باشد غبار دیده مجنون ما

خاک صحرای جنون در چشم عاشق توتیاست

ای که می‌خواهی قدم در وادی عشقش زدن

جز دلیل شوق سویش دیگری کی رهنماست؟!

بر دلم هر لحظه عکس عارضش گل می‌کند

جوهر آیینه را بالیدن از جوش صفاست

موسم عید است نه بر مشهد ما یک قدم

بر کف پای تو خونم کی کم از رنگ حناست؟!

باشد از میخانه امکان به هرکس مشربی

خضر ممنون و سکندر در پی آب بقاست

هیچ کس طغرل نباشد تکیه‌گاه هیچ کس

آنکه در افتادگی دست تو را گیرد خداست!

شمارهٔ ۷۷

شور دریای محبت موجی از آب من است

برق شمشیر حوادث لمعه تاب من است

پرده‌دار ساز قانون بم و زیر غمم

نغمه «عشاق » از آهنگ مضراب من است!

نیست جز تعبیر حیرانی مرا فال دگر

فرش مخمل سرگذشت قصه خواب من است

می‌زند مهر دلم گر بخیه در جیب سحر

چاک دامان کتان لیکن ز مهتاب من است

خوانده‌ام درس ادب را پیش استاد جنون

قد ماه نو دوتا از وضع آداب من است

جوش طوفان سرشکم دارد آهنگ دگر

خاک صحرای جنون تمهید سیلاب من است

طاقت یک عالم از ابروی یارم طاق شد

سجده‌گاه صد جبین از شوق محراب من است

ای خوشا از مصرع بیدل که طغرل گفته است

بزم گردون صبح خیز از لعل سیراب من است

شمارهٔ ۷۸

عقیق از حسرت لعل تو خون است

هلال از شرم ابرویت نگون است

به حالم رحم کن ای شوخ ظالم

که از هجر تو احوالم زبون است!

چو من از یک نگه صد کشته داری

می میخانه چشمت فسون است

دلم بردی و دلداری نکردی

انیسم محنت و یارم جنون است!

به یاد حسرت میم دهانت

قد عشاق از غم همچو نون است!

بیا ای جان که جان مستمندت

به استقبال تو از تن برون است

الا ای شوخ بی‌پروای ظالم

نمی‌پرسی که احوال تو چون است!

گل روی تو را تا دید طغرل

دلش چون غنچه دائم غرق خون است

شمارهٔ ۷۹

تیری که از کمان نگاه تو جسته است

چون ناوک فراق دل ما شکسته است

صیاد تیرافکن و آهوست چشم تو

این طرفه آهویی که با مردم نشسته است!

کس نیست در جهان که نباشد اسیر تو

یک دل ز بند حلقه زلفت نرسته است!

تا کرده‌ایم یاد کمان دو ابرویت

پیکان غم به سینه ما دسته‌دسته است

خالی است بر لب تو او یا زاغ در چمن

یا هندویی که بر لب کوثر نشسته است؟!

در محفلی که ساز بم و زیر وصل توست

صوت «فراق » ناخن مطرب شکسته است!

مد نگه به سایه مژگان انتظار

چون عنکبوت خانه‌ام از موی بسته است

نبود سواد خط عذارش برات ما

دود و غبار آتشین دل‌های خسته است!

طغرل غلام مصرع زیبای بیدلم

آسودگی ز کشور ما بار بسته است

شمارهٔ ۸۰

دلبرم پُر پُرجفا افتاده است

دور ز آیین وفا افتاده است

بر دلم از ناوک بی‌باک او

صد هزاران زخم‌ها افتاده است

در ره عشقش چو من بسیار کس

از گرفتاری ز پا افتاده است

در هوای وصلش از دور الست

بر سرم این ماجرا افتاده است

زاهدا از قسمت روز ازل

مغ مرا مسجد تو را افتاده است!

قرعه دریاکشی با نام من

از خط کلک قضا افتاده است

طغرل از زیر و بم اشعار تو

ساز مضمون در صدا افتاده است

شمارهٔ ۸۱

یکسر شرار عشقم و آهم زبانه است

آیینه‌دار دردم و حیرت بهانه است

خرمن کنید دانه گوهر ز اشک من

در هر طرف که سیل سرشکم روانه است

ای ناخدا تو لنگر کشتی ز صبر کن

بحر محیط عشق بیکرانه است!

ما عاشقیم و شهره آفاق گشته‌ایم

از ما بسی به عالم امکان فسانه است

نبود به ساز پرده عشاق زیر و بم

آهنگ ساز نغمه ما زین ترانه است

حیرانم از خدنگ کمان رسای او

هر جا دلی‌ست تیر غمش را نشانه است

اشکی که می‌چکد به ره انتظار او

در کشتزار مهره امید دانه است

طغرل گذشته‌ام ز تمنای قصر و جاه

بام فلک که بر سر من سقف خانه است

شمارهٔ ۸۲

بس که بی‌رنگی درین گلشن دلیل رنگ اوست

عرض جوهر صیقل آیینه را از زنگ اوست

می‌زند هر لحظه دم از موج طوفان بقا

شوخی خون شهیدان از حنای چنگ اوست

تا نگردد سوده از رفتار پای توسنش

حلقه چشمم کنون نعل سم شبرنگ اوست

نیستم آسوده هیچ از سنگ‌باران رقیب

بر سرم سنگی که می‌آید همه از سنگ اوست!

نیست اندر باغ امکان چون گل رویش گلی

حسن یوسف را به او نسبت مده کین ننگ اوست!

مار گیسو سر به سر پیچیده با سرو قدش

این فسون یک شعله‌ای از شیوه نیرنگ اوست

گرچه از هجران او از دیده باریدم گهر

گوهر اشکم همه پیرایه اورنگ اوست

مهر محنت زد قضا بر محضر دیوان ما

پیش سلطان محبت صلح ما از جنگ اوست

نیست یک دل در جهان بی‌ساز قانون غمش

نغمه زیر و بم «عشاق » از آهنگ اوست

ای خوشا طغرل که بیدل می‌سراید مصرعی

خاک کن بر فرق آن سازی که بی‌آهنگ اوست

شمارهٔ ۸۳

باده رندان را شراب کوثری‌ست

گردن مینا در آغوش پری‌ست

از رموز مشکلات زلف او

گر گذشتی بی‌تأمل سرسری‌ست!

انقلاب رنگ فطرت کار نیست

مادگی‌های زغن هم از نری‌ست!

جوهرت آیینه‌سان گل می‌کند

خشکی سودایت از جوش تری‌ست

آه بلبل می‌زند آتش به باغ

در برش گر جامه خاکستری‌ست

سنگدل را نیست ره در بزم ما

دشمن این شیشه و مینا پری‌ست

رهبر نال از ضعیفی ناله شد

محرم قانون ساز از لاغری‌ست

طرح الفت داده رخسارش به هم

آب و آتش را اگر چه داوری‌ست

همچو زلفش نیست استاد دگر

بس که شاگردش سپهر چنبری‌ست!

نرگسش غارتگر اسلام و دین

سنبلش زنار مشق کافری‌ست

در فراق از طالع بخت بدم

گرچه فالم قرعه نیک اختری‌ست

چشم جادوی تو در مشق فسون

سرخط افسون و سحر سامری‌ست!

چار سویت پنج نوبت‌زن پر است

گر به سودای تو ششم مشتری‌ست

حبذا طغرل که بیدل گفته است

خودنمایی‌ها کثافت جوهری‌ست!

شمارهٔ ۸۴

سرشکم دانه بی‌حاصل کیست؟!

قماش ناله بار محمل کیست؟!

دلم هر لحظه دارد اضطرابی

تپش فرسود شوق بسمل کیست؟!

گهرریز است چشم انتظارم

نمی‌دانم که این سر منزل کیست!

نباشد گر به قتل ما کشیده

خم ابرویش تیغ قاتل کیست؟!

به دور آسان نگردد این تسلسل

گره در زلف او از مشکل کیست؟!

زبانش همچو طوطی در تکلم

شکرریز بساط محفل کیست؟!

برون شد از کفم نقد دل اما

ندارم دل نمی‌دانم دل کیست!

دواند هر طرف طوفان اشکم

نصیب زورقم از ساحل کیست؟!

خوشا طغرل از این مصراع بیدل

نیم آگه به چنگ او دل کیست؟!

شمارهٔ ۸۵

قامت دلجوی او سرو گلستان کیست؟!

عارض تابان او شمع شبستان کیست؟!

گر نبود تیر او سوی منش دم به دم

بر دل مجروح من ناوک پیکان کیست؟!

باد صبا می‌برد قافله بر قافله

سلسله مشک را زلف پریشان کیست؟!

خنده به گل می‌زند وقت تماشا به باغ

غنچه لعل لبش از چمنستان کیست؟!

دوش به خاک درش ناله زدم همچو نی

هیچ نگفت آن صنم یک قلم افغان کیست!

گر نه به دشت جنون راهنورد توام

این همه در پای من خار مغیلان کیست؟!

پیر شدم از غمش خط براتم نداد

سبزه خضر لبش از خط ریحان کیست؟!

رشک برد از حسد طوطی هندوستان

طغرل شیرین‌سخن از شکرستان کیست؟!

شمارهٔ ۸۶

سرخط مشق جنون زلف پریشان کیست؟!

سرمه بخت سیه نرگس فتان کیست؟!

گر نه خدنگ تو را سینه من شد هدف

بر دل مجروح من ناوک پیکان کیست؟!

ضبط عنان نفس بس که مرا مشکل است

هیچ ندانم که دل در خط فرمان کیست؟!

عکس تو نبود اگر بر دل من جلوه‌گر

دیده آیینه‌ام این همه حیران کیست؟!

می‌رود از چشم من دم به دم از بیخودی

اشک پریشان من گوی گریبان کیست؟!

غنچه لعلش نشد بی‌ره تنبول من

سرخی یاقوت او آتش مرجان کیست؟!

منظر چشمم اگر نیست تو را منتظر

در ره سیل بلا خانه ویران کیست؟!

سایه مژگان او سوزن جیبم نشد

رشته آهن دلم بخیه دامان کیست؟!

طغرل شیرین‌سخن معنی بیدل نگر

قامت برجسته‌ات مصرع دیوان کیست؟!

شمارهٔ ۸۷

رخش امشب چراغ خانه کیست؟!

نگاهم شهپر پروانه کیست؟!

حدیث کوته زلفش دراز است

شب ما روز از افسانه کیست؟!

زده اشکم ز شادی خیمه غم

سواد چشم من کاشانه کیست؟!

جنون خیزد درین راه از غبارم

خرام شوخی مستانه کیست؟!

ندارد حاصلی جز ناامیدی

ندانم تخم دل از دانه کیست؟!

خماری دارم از درد سر غم

غبارم از خط پیمانه کیست؟!

زبان حرف گیسویش ندانم

که آخر ترجمانم شانه کیست؟!

سر زلفش فتد در پای هوشم

ندانم حلقه دیوانه کیست؟!

غلام حلقه بر دوش دو گوشم

حدیث دلکش جانانه کیست؟!

خوشا از مصرع بیدل که طغرل

سرشکم نسخه دیوانه کیست؟!

شمارهٔ ۸۸

هیچ در ملک جهان چون او پری‌رخسار نیست

اهرمن را بهتر از گیسوی او زنار نیست!

هر زمان چون شمع اندر خانه دل بینمش

سد راه آن پری هرگز در و دیوار نیست!

عرض حاجاتت حجاب عکس مطلب می‌شود

جز نفس آیینه دل را دگر زنگار نیست!

کیست باشد در شب هجران انیس و همدمش؟!

جز خیال لیلی در مجنون دگر غمخوار نیست!

در بیابان غمش از سر قدم باید تو را

این ره عشق است چون راه دگر هموار نیست!

ای صبا آهسته‌تر بگذر به آیین ادب

در حریم حرمت او هیچ کس را بار نیست!

می‌کنی طغرل کنون پرواز در اوج سخن

هیچ کس امروز مانند تو در اشعار نیست!

شمارهٔ ۸۹

در طریق عشق کس را رهبری در کار نیست

خانه آیینه را بام و دری در کار نیست

می‌کشد قلاب جذب عشق سویت دم به دم

بسمل شوق توام بال و پری در کار نیست

کی بود شیرازه در جزو کتاب عاشقان؟!

در سواد صفحه دل مسطری در کار نیست!

فرش تسلیم سجود خانقاه عشرتم

خطبه مینا گر این است منبری در کار نیست

در طلسم عنصر این چارسوی اعتبار

هیچ در سودای غم سیم و زری در کار نیست

کوه را هرگز گرانی از صدا مانع نشد

این بود تمکین اگر گوش کری در کار نیست

پهلوی عشاق باشد گرم سودای جنون

فرش مجنون است هامون بستری در کار نیست

می‌توان رفتن به همت از زمین در آسمان

بار عیسی گر همین باشد خری در کار نیست!

وه چه خوش گفتست طغرل بیدل بحر سخن

درد دل را بنده‌ام دردسری در کار نیست!

شمارهٔ ۹۰

بس که در قصر جهان آبادی از معمار نیست

جز فنا در خانه هستی دگر دیوار نیست!

عالمی سرگرم سودای خیال عالمند

هیچ کس از خواب غفلت یک دمی بیدار نیست!

بیش ازین در باغ و در گلشن منال ای عندلیب

رشته دل‌بستگی در رنگ این گلزار نیست!

وه چه نقد کاسدیم امروز در دکان دهر

جنس ما را هیچگاهی گرمی بازار نیست!

آرزوی مهر اطلس در دل ما کی بود؟!

فرش ما افتادگان جز سایه دیوار نیست!

نقد دکان خموشان مرهم زخم دل است

در شکست موی چینی مومیا در کار نیست!

پرده مضراب غم دارد بم و زیر دگر

ناله عشاق در آهنگ موسیقار نیست!

حلقه زلفش بود سرمشق چوگان فسون

مرکزی دارد دل ما حاجت پرگار نیست!

زهر غم باشد به کامم طغرل از گیسوی او

حیرتی دارم که هرگز مهره در این مار نیست!

شمارهٔ ۹۱

حاجت من در دو عالم جز گل روی تو نیست

روضه رضوان من غیر از سر کوی تو نیست!

از طواف کعبه و دیر و حرم ما را چه حظ؟!

مسجد و محراب من غیر از سر کوی تو نیست!

یک دمی آسوده نبود این دل مجروح من

لحظه‌ای خالی ز سودای تکاپوی تو نیست!

آب و تاب سنبل زلف بتان دیدم ولی

پیچ و تاب طره مرغوله موی تو نیست!

با نگاهی خانه دل را منور می‌کنی

وه که کحل دوستی در چشم جادوی تو نیست!

چشم عبرت را کشادم با تماشای چمن

قامت شمشاد همچون قد دلجوی تو نیست!

دیده‌ام امروز یک‌یک شاعران روزگار

شاعری چون طغرل زار و دعاگوی تو نیست!

شمارهٔ ۹۲

ساقیا باده ده بهار گذشت

رونق عیش روزگار گذشت!

در میخانه و سر خم را

باز کن وقت انتظار گذشت!

آنچه داری بریز در جامم

دردسر بی‌حد از خمار گذشت!

شاهد گل ز بوستان امروز

توسن باد را سوار گذشت

از پس محمل جمازه گل

ناله بلبل و هزار گذشت

چشم نرگس به هر طرف نگران

از ره باغ شرمسار گذشت

اقحوان بر امید اردیبهشت

دیده‌اش بر قفا دچار گذشت

ضیمران پایمال صرصر شد

کله لاله ز افتخار گذشت

نوبت عهد بوستان افروز

چون وفا و وصال یار گذشت

جام را زورق یم می‌کن

لنگر صبر از قرار گذشت

خیز و این وقت را غنیمت دان

فرصت عمر بیم‌دار گذشت!

حبذا چنگ و شاهد و لب جو

مطربا ساز کن که کار گذشت!

طغرل از جبر چرخ می‌نالم

به من از جبرش بی‌شمار گذشت

شمارهٔ ۹۳

سرو نازش هر طرف با قامت دلجو گذشت

شور و غوغای جهان از گنبد مینو گذشت

در چمن سنبل ز خجلت سر به پیش افکنده بود

جانب گلشن مگر بویی ازآن گیسو گذشت؟!

در کمینگاه تغافل چشم او ره می‌زند

محمل نازش اگر از گوشه ابرو گذشت

دود آه عاشقان فواره بر گردون زند

گر سمند ناز او با جلوه از هرسو گذشت

هرسو مو بر تنم مانند خنجر می‌شود

گر سر مویی دلم را جز سر آن مو گذشت

آفتاب حسن پنداری که آمد در کسوف

تا سودا پیچ و تاب طره‌اش از رو گذشت

تا شدم طغرل ز تیر عشق او وحشت کمین

وحشتم اندر بیابان از رم آهو گذشت

شمارهٔ ۹۴

شب که در دل عکس خورشید رخ او جا گرفت

ظلمت هر ذره‌ام باج از ید بیضا گرفت

سرفرازان را به عالم جو تواضع چاره نیست

درس تعلیم ادب می‌باید از مینا گرفت!

در طریق عشق از سعی طلب غافل مباش

موج با این جهد آخر دامن دریا گرفت!

کفر و ایمان هر دو یکسان است اندر چشم من

از می او بر سرم این نشئه تا بالا گرفت

سوزن مرهم اگر باریک از فکر من است

خار راه عشق را کی می‌توان از پا گرفت؟!

در دبستان جنون بودم به مجنون هم‌سبق

من مقیم شهر گشتم او ره صحرا گرفت

رحم نآمد با تو هیچ از ناله‌های زار من

از دلت تعلیم سختی شیشه خارا گرفت

پرسش بیمار باید کرد گر خود دشمن است

هیچ نشنیدی سکندر چون سر دارا گرفت؟!

تا شدم رمز آشنای نقطه‌های بی‌نشان

صید معنی طغرلم از پنجه عنقا گرفت

شمارهٔ ۹۵

آمد و در پیش من از ناز جولان کرد و رفت

خاطرم را همچو زلف خود پریشان کرد و رفت

بس که سیلاب سرشکم آمد از جوش غمش

قصر بنیاد دلم را سخت ویران کرد و رفت

دوش دیدم در چمن از ناز او را جلوه‌گر

دست ما اندر گریبان گل به دامان کرد و رفت

بودم ایمان اگرچه در پیغمبر حسنش ولی

کفر زلفش آمد و تاراج ایمان کرد و رفت

دیشب از لعل بدخشان شد حکایت لعل او

خنده‌ای از ناپسندی در بدخشان کرد و رفت

برقع از رخ برفکند و چهره خود را نمود

طاقت و صبر و قرارم بر دو سامان کرد و رفت

کرد با نیم‌نگه جان مرا از تن برون

مشکل سخت مرا بسیار آسان کرد و رفت

تا به عرض جلوه آمد در چمن روی گلش

بلبل شوریده را در باغ نالان کرد و رفت

ای خوشا طغرل که بیدل می‌سراید مصرعی

خانه دل در سر ره بود ویران کرد و رفت

شمارهٔ ۹۶

سرو من باز آ که تا سرو خرامان بینمت

هر طرف جولان نما تا مست جولان بینمت!

شد دلم پروانه اندر آتش شمع رخت

کز فروغ چهره بر آن رو چراغان بینمت

خاک شد در راه عشقت همچو من بسیار کس

از غبار عاشقان گردی به دامان بینمت!

نیست جز خاک درت دارالشفای خستگان

مرهمی در التیام زخم هجران بینمت!

دوش دیدم با هزاران جلوه چون طاوس باغ

همچو گل امروز با طرف گلستان بینمت

می‌زند مهر رخ از صبح بناگوش تو دم

آسمان حسن را خورشید تابان بینمت!

کی کند فکر فلاطون امتیاز نبض ما؟!

درد بی‌درمان غم را سخت درمان بینمت!

ای خوش آن مصرع که طغرل می‌سراید بیدلی

تا ابد یا رب عصای ناتوانان بینمت!

شمارهٔ ۹۷

پریشان جعد سنبل از سر زلف سمن‌سایت

گشاده غنچه از خندیدن لعل شکرخایت

بود نظاره چون آیینه لذتگیر دیدارت

سراپا دیده نرگس بود محو تماشایت

بهارستان گلزار جمالت عالمی دارد

سری کو تا بود خالی ز سودای تمنایت؟!

روی دور از برم، جان از تنم آید برون آن دم

بیا تا جان دمد در تن ز طرز آمدن‌هایت!

به راهت ز انتظاری دیده ما شد سفید اینجا

ببخشا توتیای دیده از خاک کف پایت!

ز حسرت مردم ای بدخو نشینی چند با تنها

بود آیا که من بینم تو را خالی ز تنهایت؟!

به دل مهر تو دارد طغرل از اغیار پنهانی

بیا سویم الف‌آسا میان جان دهم جایت!

شمارهٔ ۹۸

می‌کنم جان در غم او کندن جانم عبث

در وفایش عهد کردم عهد و پیمانم عبث!

ناله‌ام بشنید و تأثیری به گوش او نکرد

از فراقش گریه و فریاد و افغانم عبث!

دانه اشکم نشد سرسبز در باغ امید

در رهش شد قطره‌های چشم گریانم عبث

نیست از عشقش مرا سرمایه جز سامان غم

لیک در هجران او تمهید سامانم عبث!

چون سگان نان دادمش تا رام من گردد رقیب

حسرتا با این سگ دیوانه شد نانم عبث!

در مریض عشق بی‌درمانی درمان می‌شود

هیچ درمانی به دردم نیست درمانم عبث!

مقصدم زین نسخه طغرل آنکه ماند نام من

گر نماند نام من این نقش دیوانم عبث!

شمارهٔ ۹۹

چاک است گویا پیراهن صبح

انجم بریزد از دامن صبح

شبگیر می‌کن گر می‌توانی

نظاره مهر از روزن صبح

مانند خور باش تا بگذرانی

تیر اجابت از جوشن صبح

سودای غم را دیگر علاجی

هرگز نباشد جز روغن صبح!

چاک دلت را نتوان رفو کرد

جز رشته آه با سوزن صبح

سریست مخفی بدرید ناگه

پیراهن شب اندر تن صبح!

چرخ از کواکب دارد تنقل

می‌بگذراند پرویزن صبح

مانند بلبل فریاد می‌زن

تا بو که آیی در گلشن صبح!

راه توصل کس را نباشد

بی‌هادی شب در مسکن صبح

گنج سعدت باشد نصیبت

گر بهره گیری از مخزن صبح

جاوید بادا اشعار طغرل

چیدست گوهر از معدن صبح!

شمارهٔ ۱۰۰

هرکس که باشد همخانه صبح

چون مهر گردد پروانه صبح

دارد ز مستی چون بحر مواج

اندر دهن کف دیوانه صبح

در آخر شب زنهار گویید

با گوش خورشید افسانه صبح

مشاطه را گو سازد مطرا

گیسوی شب را از شانه صبح

فرض است با ما ناآشنایی

هرکس که باشد بیگانه صبح

در بزم امکان بی‌سعی و کوشش

واصل نگردد جانانه صبح

غافل مباشید یاران که دارد

گنج فراوان ویرانه صبح!

صد خوشه خرمن حاصل توان داد

در مزرع دل از دانه صبح

در سینه جا کن هرگه که گوید

درس ادب را فرزانه صبح

نظاره می‌کن مانند طغرل

از روزن دل کاشانه صبح!

شمارهٔ ۱۰۱

گرچه در میخانه بر لب خنده‌ها دارد قدح

چشم عبرت سوی این بزم فنا دارد قدح

در جهان صد شور از یک جام تقسیم ازل

هیچ می‌دانی که اندر دل چه‌ها دارد قدح؟!

در سلوک عشق اندر عشرت‌آباد جهان

کی به جز پیر صراحی مقتدا دارد قدح؟!

بس که سر تا پای دنیا دامگاه آفت است

بر شکست رنگ عشرت مومیا دارد قدح

چون خمار باده هردم درگه افتادگی

از خیال قامت مینا عصا دارد قدح

دم به دم دست دعا بگشاده در بزم ادب

یک تواضع از صراحی التجا دارد قدح

پیش مینای طرب با ساز قل‌قل هر نفس

از زبان باده عرض مدعا دارد قدح

روز و شب طغرل مثال چنگ با قد نگون

از برای دختر رز ناله‌ها دارد قدح

شمارهٔ ۱۰۲

باز از رنگ حنا شد پنجه دلدار سرخ

رنگ دامان شفق آمد کنون پیکار سرخ

عالمی دارد خیال زخم تیغ ابرویش

کاش از خونم بود آن تیغ جوهردار سرخ!

هرکجا گر نغمه زیر و بم لعلش بود

ناخن مطرب شود از پرده آن تار سرخ

سوی ما دارد خرام آن رشک گلزار ارم

گلشن ما را بود امروز برگ و بار سرخ

سبزه لعلش بود اکنون برات زندگی

آه ازآن روزی که پوشد آن پری‌رخسار سرخ!

ای که داری آرزوی مشهد عشاق او

می‌توان کردن گلوی خویش را ناچار سرخ

ما شهیدان را بود این خرقه خونین علم

زاهدان را گرچه باشد از تعصب عار سرخ

گر نباشد امتیاز دعوی باطل ز حق

کی شود از خون صد حلاج چوب دار سرخ؟!

آنقدر از دیده با یاد رخش خون ریختم

چهره‌ام گردیده از اشک ندامت‌بار سرخ

ای خوش آن مصرع که طغرل می‌سراید بیدلی

جامه‌ات زین خم نمی‌آید برون هربار سرخ!

شمارهٔ ۱۰۳

تا خیال ابرویش کردم سرم آمد به یاد

یاد مژگانش نمودم خنجرم آمد به یاد

کوه را دیدم ز تمکین پای در دامن کشید

عبرتی می‌خواستم گوش کرم آمد به یاد

تا صبا مشاطه زد گیسوی سنبل را به باغ

زان شمیم گیسوی چون عنبرم آمد به یاد

مشتری نبود به نقد جنس شب‌های غمم

عاقبت سودای روز محشرم آمد به یاد

تا بدیدم حلقه‌های زلف لیلی‌طلعتان

همچو مجنون داستان چنبرم آمد به یاد

می‌شنیدم از حدیث لعل جان‌بخشش سخن

معجزات عیسی پیغمبرم آمد به یاد

قوت شب‌های فراقم گشت یاقوت لبش

داشتم فکر دل او مرمرم آمد به یاد

دوش می‌کردم تماشای نیستان ادب

نال را در ناله دیدم پیکرم آمد به یاد

وه چه خوش گفتست طغرل بیدل بحر سخن

الوداع ای همنشینان دلبرم آمد به یاد!

شمارهٔ ۱۰۴

اگر شمع دلیل الفت ما رهنما گردد

پر پروانه را خاصیت بال هما گردد

گرین باشد سلوک سر خط محراب ابرویش

قد ماه نو از بهر سجود او دو تا گردد

به غیر از ناله کی باشد ورای ناقه هوشم

شکست رنگ من گر محمل راه صدا گردد!

اگرچه رفت چون رنگ حنا دامانش از دستم

بدین شادم که پایش را سرشک من حنا گردد

دو عالم دستبوس فرش تسلیم خرامش کن

اگر دیوانه ما را جنون زنجیر پا گردد

به یاد گردش چشمش دل پراضطراب من

مثال دانه‌ای باشد به کام آسیا گردد

اگر اینست با بیگانه و دور آشنایی‌ها

همی‌ترسم که با من عاقبت ناآشنا گردد

به مجنون هم‌سبق بودیم در آداب مجنونی

به آیین محبت کس حریف ما چرا گردد؟!

محبت گر هوس داری ز سرخی میل زردی کن

که گر در مس رسد اکسیر بی‌شک کیمیا گردد

خدنگ فکر کس هرگز نیاید بر نشان ما

پر تیر کمان او اگر بال رسا گردد

خوشا طغرل ازین یک مصرع بحر سخن بیدل

اگر سودای سر دارد بگو بر گرد ما گردد

شمارهٔ ۱۰۵

ندانم ساغر عشرت کرا سرشار می‌گردد

که امشب چشم ساقی چون قدح بیدار می‌گردد!

رگ دست مریض عشق دارد شوخی دیگر

فلاطون از خمار نبض او بیمار می‌گردد

بلندی‌های سرو از پستی اقبال قمری شد

نباشد آه بلبل در چمن گل خوار می‌گردد

خیال طره لیلی بود زنجیر پای او

اگر مجنون ما در کوچه و بازار می‌گردد

به هر محفل که شمع عارض او پرتوافکن شد

چو من پروانه بر گرد سرش بسیار می‌گردد

اگر از مشکلات زلف او نحوی کنی روشن

خفای درس الفت معنی تکرار می‌گردد

کشاید هر که بر رویش دری از خانه حیرت

ولی نقش وجودش صورت دیوار می‌گردد

به دست اهرمن چون شانه گر آید سر مویی

سواد کفر زلفش حلقه زنار می‌گردد

شدم پروانه این مصرع بیدل ازآن طغرل

چو شمع از عضو عضوم آگهی سرشار می‌گردد

شمارهٔ ۱۰۶

اگر آیینه بر روی تو عرض مدعا دارد

ز دست صورتت زنجیر حیرانی به پا دارد

عصای قامت پیریست یاد سرو آزادت

چو من هر کس به یاد ابرویت قد دوتا دارد

ره عشق است از دل دست می‌باید تو را شستن

که یاد سوزن مژگان او خاری به پا دارد

نباشد لنگری غیر از تو کل کشتی او را

که در موج تلاطم جز خدا کی ناخدا دارد؟!

تسلی‌بخش از زلف مسلسل خاطر خود را

که آخر دور گردون از حوادث کارها دارد!

اگرچه شیوه خوی وی آمد مردم‌آزاری

به مردم چشم او خاصیت مردم گیاه دارد

ندارد خاطرم میل درستی یک سر مویی

که چون زلفش دل ما از شکستن مومیا دارد

اگر زاهد چو من شب‌ها به هجرانت به روز آرد

به تحقیقش نما روشن که تقلید ضیا دارد

هزاران آفرین طغرل به این یک مصرع بیدل

اجابت انفعال از شوخی دست دعا دارد!

شمارهٔ ۱۰۷

بت نامهربانم کی ز حال من خبر دارد

ز مهرش نگذرم یک ذره گر از من گذر دارد

روم هر دم به یاد آتش رخساره‌اش از خود

شکست رنگ من آهنگ پرواز شرر دارد

خوشم چون شانه از مضمون فکر تام گیسویش

که دامان خیالم رتبه جیب سحر دارد

به راه انتظارش بسته محمل ناقه هوشم

پریدن‌های رنگم ساز آهنگ سفر دارد

به بزم وصل او شد جوهر دل عرض خاموشی

به جز حیرت دگر آیینه ما کی هنر دارد؟!

به یک نیم‌نگه از نرگس شوخش مشو ایمن

که قانون طلسمش ساز نیرنگ دگر دارد!

ببین آهنگ بال‌افشانی صید محبت را

که از ذوق تپیدن بسمل او بال و پر دارد

به کوه از تلخی هجران چه غم فرهاد محزون را

صدای تیشه‌اش چون نی ز شیرینی شکر دارد!

پریشانی نسازد کم سر مو خاطر جمعش

اگر مجنون خیال زلف لیلی بیشتر دارد

ز مهر عارض زلفش مرا این شبهه روشن شد

که گر صد شام نومیدیست امید سحر دارد

خوشا از مصرع سلطان اورنگ سخن طغرل

تو اکنون ناله کن بیدل که آهنگت اثر دارد

شمارهٔ ۱۰۸

غبار سرمه تا در خانه چشمش وطن دارد

سیاهی پرده از ساز تغافل در بدن دارد

نسیم طره پر پیچ و تاب عنبرآسایش

به دست قاصد باد صبا مشک ختن دارد

هزاران باغ گلشن در غبار مقدمش ندهم

که نقش خاک پایش آب و رنگ صد چمن دارد

دهان غنچه‌اش چون حقه سربسته می‌بینم

که هنگام تکلم لعل او در عدن دارد

به تخت حسن و تاج دلبری سلطان خوبان است

به یغمای دل من لشکر ناز و فتن دارد

ز سحر نرگس جادوی او باید حذر کردن

چنان هاروت صد افتاده در چاه ذقن دارد!

خوشم از نکهت زلف کج شبرنگ پرچینش

دماغم کی هوای سوسن و میل سمن دارد؟!

مرا فریاد و افغان کی رسد در گوش او طغرل

که در هرسو هزاران دادخواهی همچو من دارد؟!

شمارهٔ ۱۰۹ - تاشقلی‌جان

تا کلک صنع چشم تو سرمشق ناز کرد

همچون تذرو ناز تو در چشم باز کرد

آمد سلاح غمزه‌ات از بهر هوش من

کرد آنچنان به من که به محمود ایاز کرد

شهد لبت که باد تبرزد غلام او

نرخ نبات مصر به رخ پیاز کرد!

قد بلند سرو تو قمری به باغ دید

کوکو زد و به پیش تو عرض نیاز کرد

لعل از بدخش خیزد و گوهر ز لعل تو

داند هرآنکه لعل و گهر امتیاز کرد

یابد نوا ز پرده «عشاق » هرکه او

زیر و بم ترانه عشق تو ساز کرد

جیب قبا چو شانه دریدم ز کوتهی

دست قضا که دامن زلفت دراز کرد

این طفل اشک راز نهان درون من

آمد به نزد مردم و افشای راز کرد

نوشید ز سلسبیل و ورود عافیت بهشت

هرکس به طاق ابروی تو یک نماز کرد

صراف عشق نقد دل طغرل مرا

روز ازل به بوته محنت‌گداز کرد

شمارهٔ ۱۱۰

آتش عشق که خاکم تحفه بر باد آورد

ننگ هستی آبروی نیستی یاد آورد؟!

خامه می‌لغزد ز دستش از کمال لاغری

صورت ما بر قلم هرگه که بهزاد آورد

حلقه کن دام امید از حلقه گیسوی او

تا قضا نخچیر ما در دام صیاد آورد

سر خط ما را سفیدی نیست این بخت سیه

شادکامی را کجا در طبع ناشاد آورد؟!

غیر زلفش دادرس نبود که در پایش فتد

مردم چشمش اگر آیین بیداد آورد

سبزه نبود بر لبش اندر کمال عاشقان

مرشد طور محبت خط ارشاد آورد!

می‌دهد از پرده «عشاق » آهنگ نوا

هرکجا ساز خود آن شوخ پریزاد آورد

یک چمن سنبل به دوش افکنده شمشاد قدش

از برای پایبند سرو آزاد آورد

می‌شود آگه سر مویی ز رمز زلف او

خویش را هرکس به زیر نخل شمشاد آورد

بانی چشم تو را نازم که در تعمیر دل

نسخه‌ای اندر بغل بی‌طرح استاد آورد!

کی برد شهد وصال از تلخی هجرش گرو

گر کسی افسانه شیرین به فرهاد آورد؟!

نیستم غمگین اگر امروز صراف سخن

بهتر از من در عروس معنی داماد آورد

آفرین طغرل برین مصرع که بیدل گفته است

قید خود داری جنون بر طبع آزاد آورد

شمارهٔ ۱۱۱

رنگ رخسار تو از رخسار گل ننگ آورد

گل اگر روی تو بیند رنگ از رنگ آورد

حلقه پر پیچ و تاب طره شبرنگ تو

در خم چوگان خود صد دل به نیرنگ آورد

یابد اندر دهر همچون خضر عمر جاودان

هرکه در آغوش خود یک شب تو را تنگ آورد

مست صهبای جمال انورت را حالتیست

در خیالش تا ابد کی نشئه بنگ آورد؟!

قامت شمشاد زیبای تو را بیند اگر

بر سر نخل صنوبر باغبان سنگ آورد

لمعه‌ای گر از گل روی تو افتد در چمن

بلبل شوریده را هردم به آهنگ آورد

مژده اعجاز عیسی می‌دهد آهنگ او

مطربی گر نغمه عشق تو در چنگ آورد

می‌سزد گوید فلاطون آفرین بر طبع من

طغرلم گر دانش خود را به فرهنگ آورد!

شمارهٔ ۱۱۲ - میرزا همدم

مانی چین نقش مطبوع تو در چین آورد

چین زلفت چین غم بر جبهه چین آورد

یوسف مصر ملاحت چین ابروی تو دید

چین بر ابرو زد که این ابرو به ماچین آورد

رام سازد خال هندوی تو هندو را به دین

این عجب هندو که دین خویش بر دین آورد!

زیر بار عشق تو قدی که می‌گردد دوتا

کوه البرز و جبال نو به تحسین آورد

از غم عشق تو گر فرهاد گردد تلخ‌کام

ترک سودای خیال لعل شیرین آورد

هرکه رویت دید چون سیماب گردد بی‌قرار

کیست بیند عارضت را باز تمکین آورد؟!

مد طاق ابروی پیوست مشکین تو را

زاهد صدساله بیند رخنه بر دین آورد

در بساط عارضت هرکس که بازد نرد غم

اسپ بختش کشتی شهرخ ز فرزین آورد

می‌کند هردم به اوج موشکافی آشیان

صید معنی طغرلم از چنگ شاهین آورد

شمارهٔ ۱۱۳

غنچه از لعل تو سبق گیرد

در و یاقوت در طبق گیرد

چشمت از خون باده بسته حنا

باج از سرخی شفق گیرد

نزد تحریر وصل کلک مرا

شهد مضمون دماغ شق گیرد

عاشق از لعل تو به خضر خط

دعوی بوسه کرده حق گیرد

به فریب و فسون و مکر رقیب

از گلاب تو کی عرق گیرد؟!

یوسف آیین دلبری تو را

گر ببیند ازین نسق گیرد

نظم طغرل به هر کتاب که هست

زینت از شعر او ورق گیرد!

شمارهٔ ۱۱۴ - شاه‌میرزا

شهاب‌آسا نگاهم از سپهر دیده می‌تازد

تماشا در بساط عارضش شطرنج می‌بازد

الا شاهی که فرزین‌وَش رقیب کج به او همدم

مرا او بی‌گنه از راستی رخ‌مات می‌سازد

همین بار غمش عمریست همچون فیل بر دوشم

به سوی او بود آیا که اسپ بخت من تازد؟!

مپرس آیین چشم ساحر آن شوخ ظالم را

که تاریک نگاهش عالمی در خاک اندازد

یم هر قطره اشکم اگر طوفان‌نما گردد

وگر نوح است از بیم سرشکم کشتی آغازد!

رود تا دامن خورشید دود آه عشاقان

فلک را تندر برقم عجب نبود که بگدازد

ز یمن مقدم آن شهسوار کشور خوبی

بساط صحن غیب را تا ابد با خویشتن نازد

ازین مشرق طلوع آرد شه اورنگ محبوبی

دم اندیشه‌ات طغرل اگر چون صبح خمیازد

شمارهٔ ۱۱۵

زلف مشکین تا به دور ماه رویش هاله زد

شور طوفان از نوایم در نیستان ناله زد

زاهد از بهر خدا سوز درون ما مپرس

کز حدیث آتش عشقش لبم تبخاله زد

تخم امیدی که اندر مزرع مهر و وفا

کشته بودم از سحاب ناامیدی ژاله زد

هر که بر رخسار او خال سیاهش دید گفت

هندوی آتش‌پرستی خیمه در بنگاله زد

عالمی محنت به رنگی از جمالش می‌کشد

چاک شد پیراهن گل داغ بر دل لاله زد

می‌سزد در ملک خوبی گردد او فرمانروا

بس که در اوج ملاحت اخترش دنباله زد

گردش دور فلک طغرل ز تقدیر ازل

قرعه نام مرا ز اندوه چندین‌ساله زد

شمارهٔ ۱۱۶

مرا از عالم و آدم غم عشق تو بس باشد

به پیش آتش عشقت دلم مانند خس باشد

ازآن روزی که افتادم به دام چون تو صیادی

ازآن رو پیرهن در تن مرا همچون قفس باشد

یکی بازآ به سوی من که از بی‌طاقتی تا کی

فغان و ناله و فریادم از دل چون جرس باشد؟!

نگه را رخصت نظاره فرما در شب زلفش

کجا عشاق را اندیشه ترس عسس باشد؟!

نبرم از تو پیوند محبت را به صد محنت

اگرچه فرصت عمرم به عالم یک نفس باشد!

نگاه چشم سفاکش به سوی عاشقان هردم

بدان ماند که ترک روم بر روی فرس باشد

به یک پرواز صید صد معانی می‌کند طغرل

به پیش چنگل او صید عنقا چون مگس باشد

شمارهٔ ۱۱۷

مرا عشق تو تا سرمایه دنیا و دین باشد

ازآن از دین و دنیا حاصل عمرم همین باشد

ز داغ فرقتت نالم ولی چون نی نمی‌نالم

که این اندوه و محنت با من از خط جبین باشد

خم ابروش محمل بسته از بار اشارت‌ها

ولی ترسم که چشم شوخ او اندر کمین باشد

بود با مهر روی او رسیدن‌های من مشکل

که همچون سایه بخت تیره‌ام فرش زمین باشد

نمودم پیش استاد محبت ختم عشق او

ازآن با خاتم من نام او نقش نگین باشد

ز گنجور ازل آمد کلید گنج غم با من

به غیر از من کجا در مخزن محنت امین باشد؟!

کنون در باغ جای سبزه و گل ناز بو روید

به هرجایی که نقش پای آن نازآفرین باشد

خوشم با حسرت درد و غم هجران او طغرل

به کامم زهر هجرش خوشتر از صد انگبین باشد

شمارهٔ ۱۱۸

هر کرا زلف عنبرین باشد

مار در گنج او قرین باشد

هست کیوان غلام هندویت

گرچه در چرخ هفتمین باشد!

توسن عمر بنده را ز ازل

داغ‌های تو بر سرین باشد

ماه در پیش خرمن حسنت

همچو خورشید خوشه‌چین باشد

حقه‌های عقیق لعل لبت

خاتم حسن را نگین باشد

انگبین را به نزد گفتارت

نسبت زهر و انگبین باشد

سرو در پیش قد دلجویت

از حیا مایل زمین باشد

گفتمش مردم از غمت گفتا

عشق ما را نتیجه این باشد!

جز خیالت به خاطر طغرل

نیست چیزی که همنشین باشد!

شمارهٔ ۱۱۹

هر کرا دل محو آن آیینه‌رخسار شد

جلوه آیینه او شوخی دیدار شد

چشم مستش کرده هردم تازه کیش کافری

اهرمن را زلف او تا حلقه زنار شد

همچو موج از باد می‌لرزم ز چین ابرویش

رحم نبود مهره تیغی که ناهموار شد!

نیست سودایی کوکب جز رضای مشتری

تا متاع حسن او را گرمی بازار شد

تا زدم در بارگاه سینه شادروان غم

خیمه‌ام را یاد مژگانش چه خوش مسمار شد!

از خیال نرگس او می‌زدم فال طرب

نقطه دل مرکز این حلقه پرگار شد

آنقدر نالیدم از هجران او شب تا سحر

هر بن مو بر تنم در ناله موسیقار شد

نیست از جام وصال او به زاهد بهره‌ای

شومی بخت بدش نیرنگ استغفار شد

جوهر عرض دل عشاق از محنت‌بری‌ست

از صفا آیینه عمری پشت بر دیوار شد

غیر غفلت نیست در چشم تحیرمنصبان

دیده مخمل کی از خواب گران بیدار شد؟!

شد ز قتلم قصر بنیاد محبت واژگون

خون من آخر حنای پنجه معمار شد

دست حسنش گر گریبان چمن هر سو کشید

پای زلفش لیک نقش دامن گلزار شد

بس که معدومیست چون عنقا نشان آن دهن

از وجودش دم زدم صبحی تبسم زار شد

ای خوشا از مصرع بیدل که طغرل گفته است

آب گردید انتظار و عالم دیدار شد

شمارهٔ ۱۲۰

هر کرا چشم تو صهبا می‌کشد

دست از دنیا و عقبی می‌کشد

از غمت هرکس که افتد بر زمین

مد آهش بر ثریا می‌کشد

بهر دعوا عارضت خورشید را

دم به دم پیش مسیحا می‌کشد

کاتب قدرت ز زلفت یک قلم

نسخه‌های خط طغرا می‌کشد

محو حیرت گشته مخموری‌ات

نشئه‌ای از موج صهبا می‌کشد

هرکه یاد طره او می‌کند

رشته‌ای ز اندیشه بر پا می‌کشد

شوق باشد مسند اقبال ما

شعله از پستی به بالا می‌کشد

نیست کم از در دریای عدن

گوهری از دل که دانا می‌کشد

حبذا طغرل که بیدل گفته است

خانه حیرت تماشا می‌کشد

شمارهٔ ۱۲۱

از تبسم لعل او تا نشئه از مل می‌کشد

چهره مینا عرق از شرم قل‌قل می‌کشد

از خدنگ ناز چشم شوخ او ایمن مباش

نشتر مژگان او خون از رگ گل می‌کشد

عمرها بهر وصال اندر بیابان غمش

کاروان شوق من بار توکل می‌کشد

از فریب دانه خال سیاهش کن حذر

مرغ دل را دام زلفش بی‌تحمل می‌کشد

ساز صوت و نغمه‌ای دارم که هرجا مطربیست

تار قانونم ز مد آه بلبل می‌کشد

نسخه آشفته جزو پریشان غمم

مانی و بهزاد تصویرم ز سنبل می‌کشد

در دماغ خشک بخت تیره واژون من

روغن بادام را از نبض کاکل می‌کشد

نرگس سحرآفرینش بهر تعلیم فسون

بی‌ابا هاروت را از چاه بابل می‌کشد

ناخن برهان طغرل چون به دور زلف او

خار تطبیق از کف پای تسلسل می‌کشد؟!

شمارهٔ ۱۲۲

تا کمند زلف او صد دل به یک مو می‌کشد

بار منت مرغ دل از خال هندو می‌کشد

مردم چشم مرا از شش جهت تسخیر کرد

بهر قتل عاشقان هم تیغ ابرو می‌کشد

خاک پای توسنش را توتیا کردم به چشم

سرمه اکنون دیده‌ام از خاک آن کو می‌کشد!

حاصل عشقم مرا شد رنگ زردی همچو کاه

کهربای جذب مهرش دل ز هرسو می‌کشد

نکهت روی گلش تصویر را بخشد حیات

در مشامش از نسیم او رسد بو می‌کشد!

از می شوقش به زاهد داد ساقی جرعه‌ای

از کمال بی‌خودی در خانقه هو می‌کشد

عکس چشم مست او طغرل به هنگام رقم

مانی و بهزاد با مژگان آهو می‌کشد!

شمارهٔ ۱۲۳

کتاب عارضش را تا سواد خط نمایان شد

ز مضمون براتش مور مهمان سلیمان شد

نگاه حیرت‌انگیزش بساط‌آراست شوخی را

رم چشم غزالان از خدنگ ناز مژگان شد

تماشای بهارستان رخسارش چسان سازم

که از عکس جمال او هزار آیینه حیران شد؟!

سخن می‌رفت در گلشن همانا دوش از زلفش

وگرنه از چه این دم خاطر سنبل پریشان شد؟!

بیا ای بانی قصر دل عشاق کز هجرت

ز سیلاب سرشک من بنای کعبه ویران شد!

وفا ای بی‌وفا هرگز نمی‌سازی به عهد خود

فراموشت ز خاطر گوییا آن عهد و پیمان شد؟!

ز گیسوی تو تا زنار بسته بر میان طغرل

بتا رحمی به حال او که دور از نقد ایمان شد!

شمارهٔ ۱۲۴

آه از دور فلک یک لحظه بر کامم نشد

قرعه فال طرب یک بار بر نامم نشد!

در هوای وصل مطلب کردم از آرام رم

هیچ امری موجب تسکین آرامم نشد

سوختم در آتش حسرت چو هندو بارها

خال هندوی بتان از بخت بد رامم نشد

گرچه نوشیدم بسی پیمانه‌های زهر غم

از می عشرت ولی یک جرعه در جامم نشد

تا نهادم در پس صید طلب دام امید

مرغ این وحشت‌سرا در حلقه دامم نشد

خانه‌بردوش خیالش منتظر شب تا سحر

یک طلوع کوکب بخت از لب بامم نشد

طغرلم در دام شد زان هر دو بادام ترش

یک علاج خشکی سودا ز بادامم نشد

شمارهٔ ۱۲۵ - محیی‌الدین‌خان

ماه سیم‌اندام من هرچند عالی‌جاه شد

پیکرم سیماب، کارم آه، رنگم کاه شد

حسن او از عشق من بالید سر بالا کشید

دستم از شاخ وصالش سر به سر کوتاه شد

یاد آن رخسار گلگون می‌برد حالت ز من

هرکجا طرف گلستانم نشیمنگاه شد

از کمال شدت درد و الم‌های فراق

می‌ندانم صبحدم یا چاشت یا بیگاه شد؟!

لب‌شکر، دندان‌گهر، شیرین‌تکلمْ دلبران

دیده‌ام اما نه یک همچون توام دلخواه شد!

دامن وصلش چه امکان است چون آید به کف

من جلیس اهل فقرم او انیس شاه شد؟!

یاد چشم نیم‌مستش می‌رباید هوش من

هر سیه‌چشمی که منظورم گه و ناگاه شد

نه دماغ شکوه از معشوق دارم نه ز غیر

بس که در روز الستم این بلا همراه شد

خواسته منظومه‌ای انشا (کنم) از بهر دوست

دل پی نام دلارامش موشح‌خواه شد

از سر هر بیت من حرفی به هم آورد نیست

هر که دانست این عمل از اسم او آگاه شد

نیستم از ناسپاسان طریق عاشقی

نام او طغرای ابیاتم بحمدالله شد!

شمارهٔ ۱۲۶

ماه من امروز در مصر ملاحت شاه شد

یوسف از شرم جمال او به زیر چاه شد

جام می بی‌یاد لعل او نصیب من مباد

همدم بزمم اگر چندی که مهر و ماه شد!

تار گیسوی کمندش گشت دام مرغ دل

دانه خال سیاهش تا مرا دلخواه شد

کی امان یابد ز تیر ناوک دلسوز او

سینه آن کس که محنت‌سنج این درگاه شد؟!

از هلال ابرویش شرمنده گردد ماه نو

وز صفای عارضش خورشید رنگ کاه شد

باج خوبی را ز خوبان جهان گیرد رواست

بس که نام او به خوبی در همه افواه شد

در ازل کلک قضا تصویر رویش می‌کشید

بلبل روح من از بوی گلش آگاه شد

این معما حل کند هر کس بدو طغرل غلام

در بیابان توشح مطلبم همراه شد

شمارهٔ ۱۲۷

تا نزاکت زان خرام قد دلجو می‌چکد

از حیا سرو آب گشته بر لب جو می‌چکد

رمز زلف او به صحرای ختن شد آشکار

خون حسرت تا ابد از ناف آهو می‌چکد

از لطافت‌های حسن آبدار او مپرس

موج گوهر از حدیث وصف آن رو می‌چکد

بسملم کرد و به خاک انداخت آن ظالم هنوز

قطره‌های خون من از تیغ ابرو می‌چکد

بوالهوس بگذر ز سودای خیال زلف او

سیل طوفان بلا از هر سر مو می‌چکد!

ای دل اندر آستان او رسی غافل مباش

رشحه اندوه و غم از خاک آن کو می‌چکد!

از ره مستی جهانی را ببین در خاک زد

خون مردم دم به دم زان چشم جادو می‌چکد!

در غضب چین جبینش دیدم و گفتم به دل

شربت سرکه‌انگبین از شاخ لیمو می‌چکد

طغرلم در صید معنی‌های رنگین بلند

از صفای شعر من تا حشر لؤلؤ می‌چکد!

شمارهٔ ۱۲۸ - بقاجان

به اوج دلبری روی تو تا ماه تمام آمد

هلال ابرویت در چشم من عید صیام آمد

قیام قامتت بر ما نمود آشوب دوران را

به باغ حسن تا سرو بلندت در خرام آمد

ازآن روزی که حسنت از تجلی پرتوافکن شد

به طور قرب موسی زان سبب از نی کلام آمد

جمال عالم‌آرای تو زد یک جلوه در عالم

پی تعظیم حسنت یوسف مصری غلام آمد

الم در سینه بی‌حد دارم احوالم نمی‌پرسی

مرا جای شکر صد حنظل فرقت به کام آمد

ندارم صبر و طاقت لیک آرامم شود حاصل

اگر هندوی خال او مرا با رام رام آمد

شمارهٔ ۱۲۹

شبی در خاطرم زلف تو آمد

خیال نافه از یادم برآمد

کشا امروز ابواب تبسم

شب هجرانت ای ظالم سرآمد!

برآمد از دلم غم‌های عالم

غم عشق تو تا در دل درآمد

به رغم من زدی با غیر تیری

خدنگ بر نشان من نیامد

شود باغ از خزان تا حشر ایمن

اگر بر جانب گلشن خرامد

فتاد آوازه حسنت به عالم

ز تخت دلبری یوسف‌فر آمد

کشد بیرون گهرهای معانی

به هرجا چنگل طغرل درآمد!

شمارهٔ ۱۳۰

خوبرویان شیوه حیرت شعارم کرده‌اند

همچو نقش پا به خود آیینه‌دارم کرده‌اند

چون قدح آغوش صد خمیازه عیش ابد

از شکست و گردش رنگ خمارم کرده‌اند

بشکفد گل از گلستان خیالم بعد ازین

بس که رنگ صد چمن نذر بهارم کرده‌اند

کسوتم شد گرچه عریانی ز قانون ازل

در بم و زیر محبت پرده‌دارم کرده‌اند

مژده پیغام وصلش داده از باد صبا

چشم حیران را به راهش انتظارم کرده‌اند

گرچه نومیدیست از وضع بتان با من ولی

از نگاه واپسین امیدوارم کرده‌اند

چون سحر یک کوکب بخت از دلم روشن نشد

تیره‌بختی‌ها چو شام از زلف یارم کرده‌اند

سوختم در آتش هجران و مردم از غمش

داغ‌ها چون لاله بر لوح مزارم کرده‌اند

نگذرد بر خاطرم فکر قیامت بعد ازین

تا شب هجر تو را روزشمارم کرده‌اند

همچو من دیگر نباشد هیچ داماد سخن

تا عروس بکر معنی در کنارم کرده‌اند

می‌برم من در سخن امروز گوی از همدما

در سمند فکر چون معنی سوارم کرده‌اند

طغرلا عجز کمال حضرت بیدل نگر

آنقدر هیچم که از خود شرمسارم کرده‌اند

شمارهٔ ۱۳۱ - محیی‌الدین‌جان

مهر عشقش در ازل خط جبینم کرده‌اند

نام مجنون را ازآن نقش نگینم کرده‌اند

حلقه پرپیچ و تاب نذر زلفش دل ربود

همچو اسکندر که با ظلمت قرینم کرده‌اند

یاد دادن از وجود آن دهن وهم است و بس

بس که اندر نیستی عین‌الیقینم کرده‌اند

از سر اخلاص کردم آستان او وطن

خاک کویش بهتر از خلد برینم کرده‌اند

لاله‌آسا داغ‌های سینه صدچاک را

از هوای عشق آن نازآفرینم کرده‌اند

دین و دل بر باد داد و محرم وصلش نکرد

وامق و فرهاد با صبر آفرینم کرده‌اند!

ناله و فریاد من تأثیر نآرد در دلش

نیست عیب او مرا بخت اینچنینم کرده‌اند!

یار را تنها نمی‌یابم که گویم راز دل

دشمن و اغیار از هرسو کمینم کرده‌اند

جامه عریان ما فارغ از لون هواست

پیرهن در عشق او رنگ زمینم کرده‌اند

آنقدر در راه او از سر قدم‌فرسا شدم

شهرت نام جنون با من ازینم کرده‌اند

کاتبان قسمت و تقدیر از فکر رسا

خرمن ملک سخن را خوشه‌چینم کرده‌اند

نخل اشعار تو طغرل نام می‌آرد ثمر

گلشن توشیح را خاصیت اینم کرده‌اند!

شمارهٔ ۱۳۲

شبنم عرض ادب از چشم حیران ریختند

دانه امید را چون مهر یکسان ریختند

هرکه شد همچون صدف در سعی سامان عمل

عاقبت اندر دهانش آب نیسان ریختند

از وجود خویش دارم گرمی مهر عدم

شبنم ما را چسان در باغ امکان ریختند؟

مخزن گنج قناعت بس که بی‌ابرام بود

آبروی خویش آخر این گدایان ریختند!

بس که در باغ جهان الفت‌پرست شبنمیم

از سرشک ما به عالم موج طوفان ریختند

مزرع ما درخور جمعیت دل‌ها نبود

دانه سنبل به خاک ما پریشان ریختند

آبرو خواهی نشین در خلوت جیب ادب

آب گوهر را به دامن از گریبان ریختند

چون سراب از چشمه‌اش یک قطره‌ای ظاهر نشد

بر دل زاهد مگر آب از زمستان ریختند؟

گرچه در ملک سخن من طغرل احراری‌ام

لیک جام قسمتم از خاک توران ریختند

شمارهٔ ۱۳۳

ساغر عیش ابد گرچه به دستم دادند

راه راحت همه از جام الستم دادند

کاروانان قضا و قدر از هشیاری

چون حنا بسته مرا بر کف مستم دادند

هرکجا باشم اگر بی‌اثر داغ نیم

شعله شوقم و بر خاک نشستم دادند

به سفالی نرسد ساز درست‌آیینم

چینی‌ام گرچه ز فغفور شکستم دادند

بود تحقیق عدم صورت امکان وجود

نیستی آیینه‌ای بود ز هستم دادند

صید مطلب نشود بسته قلاب هوس

ماهی بحر ادب گرچه به شستم دادند

خانه‌بر‌دوش خیالم به سخن همچو حباب

واژگونی همه از طالع پستم دادند

چه خوش است مصرع دریای معانی طغرل

وصل می‌خواستم آیینه به دستم دادند

شمارهٔ ۱۳۴

از نگه تیری به جانم آن کمان‌ابرو زند

شکر الطافش مرا بر تن سر از هر مو زند

تاب لعل میْ‌پرستش قیمت از گوهر برد

نسخ بازار شکر را او ز گفتگو زند

مردم چشمش مرا از شش جهت تسخیر کرد

تیر مژگانش دلم را هردم از هرسو زند

نکهت زلفش هزاران دل اسیر خود نمود

وه ازآن حالت که دل در حلقه گیسو زند!

بهر تعظیم قدش طوبی سراسر گشته خم

سرو و شمشاد صنوبر بر زمین زانو زند

همچو دزدان با نگاه خود ندارد دوستی

آشنایی سرمه را در نرگس جادو زند!

ماه با رخسار او طغرل چه دعوا آورد؟!

پرتو مهر جمالش با فلک پهلو زند!

شمارهٔ ۱۳۵

هر کجا آن شوخ گر صیدی به ابرو می‌زند

بسملش چون ماه نو بر چرخ پهلو می‌زند

دی به گلگشت چمن نخلش خرام آورد بار

قمری با یاد قدش امروز کوکو می‌زند

نرگس مست خدنگ‌انداز افسون‌ساز او

تیر آهو از ره وحشت به آهو می‌زند

سرو اگر در باغ بیند سرو آزاد تو را

یک قلم انگشت حیرت بر لب جو می‌زند

خاک پایت توتیای دیده هر کس نشد

دست حسرت از ندامت سخت بر رو می‌زند!

با دل صد چاک زیر نخل شمشادم کنون

شانه از مشاطه آن مه تا به گیسو می‌زند

پنجه دانش‌ربا بگشاده از اوج کمال

طغرل ما صید معنی را چو تیهو می‌زند

شمارهٔ ۱۳۶ - عبدالکریم

عشق را حسن تو قانون دگر پیدا کند

وامق از مهر تو ترک پیشه عذرا کند

بلبل و قمری به باغ از حسرت قد و رخت

آن یکی کوکو زند و آن دیگری آوا کند!

ای مه خوبان ز عشقت زهره سرگرم نواست

بر فلک کلک عطارد وصف تو انشا کند!

در چمن سنبل ز خجلت سر فرود آرد به پیش

گر صبا افسانه آن زلف عنبرسا کند

لمعه‌ای حسن تو را بیند زلیخا گر به خواب

از ندامت بر سر یوسف بسی غوغا کند

گر به گوش باغبان افسانه رویت رسد

تا قیامت کی دلش میل گل رعنا کند؟!

رخت هستی برنهم بر محمل راه فنا

گر رقیب بی‌سعادت در بر رو جا کند!

یک شب از راه کرم ای شوخ سوی من بیا

تا نگاهم در بساط عارضت مأوا کند

مست صهبای وصالت گر شود طغرل چه باک؟!

یک قلم ملک دو عالم را به پشت پا کند!

شمارهٔ ۱۳۷ - عبدالحمیدجان

عنبر زلف کژت بازار عنبر بشکند

قیمت لعل لبت سودای گوهر بشکند

با قد شمشاد سوی باغ گر آری گذر

زانفعال قامتت شاخ صنوبر بشکند

در ره عشقت شدم خاک و ولی ترسم از آن

کز غبار من تو را نعل تکاور بشکند

الحذر از فتنه یأجوج چشم ساحرت

آخر این خیل بلا سد سکندر بشکند!

لعل خود گر واکنی چون غنچه هنگام سخن

از تبسم‌های لعلت نرخ شکر بشکند

حیرت آیینه از عکس رخ زیبای توست

از عرق هردم به روی خویش جوهر بشکند

مد ابروی تو در تاراج دل ماند به آنک

ذوالفقار مرتضی دیوار خیبر بشکند

یک شبی سرمست صهبای وصال خویش کن

گر شکستی این سخن دل هم برابر بشکند

دارم اندر دل هوای عشقت ای نازآفرین

این خمار من کی از هر جام و ساغر بشکند؟!

چون روم سویت ولی از سنگ‌باران رقیب

تا حریم وصل تو صدجا مرا سر بشکند!

انگبینت طعنه سازد با شراب سلسبیل

نرگس بی‌باک مستت قدر ابحر بشکند

نام تو تا بر سر هر بیت طغرل تاج شد

از خجالت افسر فغفور و قیصر بشکند

شمارهٔ ۱۳۸ - باسط‌جان

باده عشق تو در هر دل اگر جوش کند

اگرش آب حیات است کجا نوش کند؟!

آرزومند وصال تو اگر هوشناک است

به یکی قطره می وصل تو بیهوش کند

سر خود گرچه بر افلاک نو ساید

حلقه داغ غلامی تو در گوش کند

طوطی هند شکرخایی لعلت بیند

از خجالت سخن خویش فراموش کند

چشم آهوی تو آهو به ختن می‌گیرد

بلکه آهو به سیه‌چشمی آهوش کند

از قضا خط برات اجل آرد هرکس

چون دو پیکر ز کمربند تو آغوش کند

نخل شمشاد خرام قد او را بیند

بی‌ابا سجده محراب دو ابروش کند

خم شود قامت او چون قد طغرل عمری

هرکسی بار غم عشق تو بر دوش کند!

شمارهٔ ۱۳۹ - رحیم‌جان

رنگ و بوی باغ حسنت در چمن شور افکند

از دهان غنچه لعلت خنده را دور افکند

حلقه زلف تو را رضوان اگر بیند به خواب

طوق قمری سازد و در گردن حور افکند

یوسف مصر از حدیث خوبی‌ات یابد خبر

از خجالت خویش را در چاه دیجور افکند

مهر رویت گر دم از صبح بناگوشت زند

فطرت خورشید را در طبع کافور افکند

جان دمد در قالب آیینه عکس عارضت

محو حیرت سازد و لیک از خرد دور افکند

ای که شوقت سر کشد از دستگاه دار و گیر

آتش بی‌طاقتی در قلب منصور افکند

نغمه زیر و بم عشقت رسد در گوش ساز

شوق آهنگ جنون از تار تنبور افکند

گر رسد در گوش اسرافیل غوغای درت

فهم محشر سازد و از دست خود صور افکند

شربت وصلت اگر در کام مخموری رسد

نشئه جام شراب از چشم مخمور افکند

رحم کن با طغرل محزون که ز آیین کرم

سایه دولت سلیمان بر سر مور افکند

شمارهٔ ۱۴۰ - غلام‌جان

غنچه را لعل لبت دلخون کند

سرو را نخل قدت واژون کند

لهجه لعل تو از خاک عدم

مرده صدساله را بیرون کند

آنچه سودای تو با من می‌کند

کی غم لیلیش با مجنون کند؟!

مرهم وصل تو دردم را دواست

لیک هجرانت غمم افزون کند

چشمت ار ماروت بیند بعد ازین

ترک تعلیم فن افسون کند

اشکم از هجر تو چون دریا شود

رفته‌رفته طعنه جیحون کند

نام تو روشن شود هرکس که او

فهم رمز طغرل محزون کند

شمارهٔ ۱۴۱ - احمدجان

ارغوان در پیش رخسار تو بیرنگی کند

غنچه از خندیدن لعل تو دلتنگی کند

حسن یوسف را اگر پروین برای امتحان

با ترازو برکشد کی با تو همسنگی کند؟!

مانی چین گر ببیند چین ابروی تو را

در تتبع‌خانه چین نقش ارژنگی کند

در طریق مدح تو در ساحت دشت ورق

رایض کلک من از پا افتد و لنگی کند

جامه‌ای با قامتت گر از سخن دوزم ولی

صد قبای ناز اندر قامتت تنگی کند!

ای گل باغ لطافت از کدامین گلبنی؟!

هرکه رخسار تو بیند بلبل‌آهنگی کند!

نسبت خورشید با روی تو باشد همچنین

آن تصورها که افیون بر سر بنگی کند!

شمارهٔ ۱۴۲

یار به من باز جفا می‌کند

ترک مدارا و وفا می‌کند

می‌زندم گرچه به تیر نگه

رحمت و بی‌رحمی نما می‌کند

می‌کشدم هر نفسی چند بار

شکر که این ظلم مرا می‌کند!

چشم من افتد به رخش در نماز

دست به رو بهر دعا می‌کند

جانب مسجد گذرم از قضا

همچو نمازم که ادا می‌‌کند

گرچه دل از زخم جفایش پر است

لعل لبش باز دوا می‌کند

خواهم اگر بوسه کنم نقش پاش

از پس خود شور به پا می‌کند

پرده‌ساز غم او از فراق

نغمه «عشاق » نوا می‌کند

طغرل روحم به حریم درش

دم به دم از شوق هوا می‌کند

شمارهٔ ۱۴۳

غمزه مردم‌شکارت غارت جان می‌کند

عشوه عابدفریبت قصد ایمان می‌کند

برقع از رخ برفکن بی‌پرده گردد عالمی

عکس رویت طعنه با خورشید تابان می‌کند

داغ عشق توست ای لیلی نه مجنون را و بس

پیچ و تاب سنبلت آشوب دوران می‌کند!

خنده زن بر رویم ای گل تا نگریم بعد ازین

ورنه سیل اشک من در بحر طوفان می‌کند!

این چه بی‌رحمی است خوان عاشقان را از غضب

وا کشیده بر سر هر میخ مژگان می‌کند!

از خط ریحان لعل او مرا معلوم شد

لشکر شام حبش این شهر ویران می‌کند

طغرل ار خواهی وصالش ناله کن شام و سحر

ناله بلبل سحر گل در گلستان می‌کند

شمارهٔ ۱۴۴

عارض چون ماهش از برقع نمایان می‌کند

عالمی را شمع رخسارش چراغان می‌کند

از خیال غنچه‌اش دارم به دل جمعیتی

خاطرم را یاد آن گیسو پریشان می‌کند

دوش با یاد رخش از دیده باریدم گهر

موج اشکم در جهان امروز طوفان می‌کند

دل به کوی یار می‌باشد ولی هر دم چو مور

آن تفاخرها که در دست سلیمان می‌کند!

ای پری‌رو نقش نیرنگ کدامین صورتی؟!

چشم صد آیینه را عکس تو حیران می‌کند!

گر همین باشد گداز شعله شمع وفا

خانه زنبور را پروانه ویران می‌کند

با مریض عشق دارو نیست در دکان دهر

مشکل مجنون ما را لیلی آسان می‌کند

حیرتی دارم که طغرل بلبل از شب تا سحر

در حضور شاهد گل سخت افغان می‌کند

شمارهٔ ۱۴۵

دل به طاق ابروی او می‌ْپرستی می‌کند

چون کبوتر در رواق کعبه مستی می‌‌کند

از بلندی کی رسم در ذروه آن آستان

طالع اقبال سستم سخت پستی می‌کند!

سرمه دارد آرزو چشم از غبار مقدمش

خاک پایش را جبینم پیشدستی می‌کند

هیچ کس در عشق لیلی نیست اینجا استوار

کی چو مجنون دیگری دعوای هستی می‌کند؟!

عجز باشد در طلب شمع دلیل مدعا

صد درست از مومیا یک دل شکستی می‌کند

فکر موزونم کنون طغرل در اقلیم سخن

حکم دیوان وزارت چون مهستی می‌کند

شمارهٔ ۱۴۶

پرتو آیینه‌ام حیرت‌بیانی می‌کند

صورت بهزاد فکر من نه مانی می‌کند

وضع میزان خیالم را مپرس از نازکی

سایه مویی به یاد آید گرانی می‌کند!

عقده‌های مشکل رمز و کنایات مرا

فهمد آن دانا که حل بوالمعانی می‌کند

در سریر موشکافی شاهم از فکر رسا

در دیار نظم طبعم حکمرانی می‌کند

اختر طالع به اوج دانشم دنباله زد

ملک معنی را دلم صاحبقرانی می‌کند

هرکه شد در بحر اشعارم نخستین ناخدا

زورق از فهم بلند خویش ثانی می‌کند

مهره نرد بساط بیت موزون مرا

هرکسی با قدر دانش دانه‌رانی می‌کند

در شکار صید معنی‌های وحشت‌رام من

گه خدنگ از غمزه که ابرو کمانی می‌کند؟!

طغرل‌آسا روز و شب در اوج مضمون‌های بکر

طائر رمز نکاتم پرفشانی می‌کند

شمارهٔ ۱۴۷

تا قماش حسن او را کاروان از ناز بود

مشتری را محمل سودا جرس آواز بود

مردم از حسرت که زاستغنا نمی‌گوید سخن

یاد ایامی که لعل او مسیح اعجاز بود!

قامتش در بوستان حسن دیدم جلوه‌گر

در میان نونهالان چمن ممتاز بود

از صبا تا مژده پیغام دیدارش رسید

چشم امیدم به راه انتظارش باز بود

منشی صبح ازل زد قرعه فال مرا

عاقبت مرغ دلم در چنگ این شهباز بود

دانه خالش بسان کهربا دل می‌کشد

افعی زلف کج او سخت افسون‌ساز بود

داشت چشم ساحرش در ملک دین یغماگری

تا کمان ابرویش را غمزه تیرانداز بود

از جدایی همچو نی انجام عمرم ناله شد

لاله‌‌سان داغ دلم از حسرت آغاز بود

در ازل صید معانی بال تیهو را کشاد

طغرل ما از پیش آن روز در پرواز بود

شمارهٔ ۱۴۸

هرکجا شوق توام ساغر کش آمال بود

صبح عشرت سربلند و شام غم پامال بود

داشتم از زلف او سرمایه عیش ابد

تا سواد خط او بر روی دولت خال بود

دیده آیینه بر رویش گشودند در ازل

عرض جوهر در زبان صورت او لال بود

می‌زدم هر لحظه من دستی به دامان دعا

چون الف قدم به یاد ابروی او دال بود

خاطر ما کی کند امروز یاد جام جم

بس که جام عشرت ما دوش مالامال بود!

نیست جز سودای او در چارسوی اعتبار

مشتری گویا نشان مهره این فال بود

چون نگاه اندر هوای عشق او پر می‌زدم

آشیان مرغ رنگم از شکست بال بود

بس که سنجیدم به صبح شادمانی شام غم

کوه در میزان هجرش وزن یک مثقال بود

حبذا طغرل که بیدل می‌سراید مصرعی

ماضی و مستقبل این بزم حیرت حال بود

شمارهٔ ۱۴۹

یاد ایامی که هر دم با منت پیغام بود

شهد مضمون حدیث دلکشت در کام بود!

دم به دم ساعت به ساعت از نوید نامه‌ات

طرف گلزار خیال من بهار ایام بود

از کلامت «واصبر واتفسیر» می‌کردم مدام

اضطراب مرغ دل در حقله آرام بود

می‌کشیدم صید عشرت را به قلاب خطت

پیچ و تاب موج مکتوبت کمند دام بود

نکهت رمز سواد نامه از انشای تو

در دماغ خشک‌مغزان روغن بادام بود!

داشتم سامان مستی از کشاد معنی‌ات

مطلع مهر نشانم از در و از بام بود!

طغرل از مضمون استغناش اکنون پخته است

باغبان گلشن لطفش همانا خام بود

شمارهٔ ۱۵۰

صبح صادق از طلوع معنی‌ام آگاه بود

بر مبارکباد طبعم مهر جای ماه بود

نظم شیرینم اگر کلک عطارد می‌نوشت

دست ناهید از ترنم یک قلم کوتاه بود

مریم فکرم مسیح از عین معنی زاده است

نقد اشعارم نخستین مشتری دلخواه بود

کار صد بهرام خواهم کرد با تیغ زبان

زان که از حل نکات من زحل در آه بود

از کلام خویشتن در اوج معنی طغرلم

این همه صافی به اصل گوهرم همراه بود

شمارهٔ ۱۵۱ - سید سلام

سرم به زیر قدوم تو گر غبار شود

ز یمن مقدم تو خوان من مزار شود

یکی گذر به سر تربتم که بعد از مرگ

ز خاک من به رهت نرگس انتظار شود

دمی به سوی چمن بگذر و تماشا کن

که صحن باغ پر از غل غل هزار شود

سمن که زلف تو را دید سر فرود آرد

گل از طراوت رخساره تو خوار شود

لبت که وقت تکلم حیات می‌بخشد

مسیح از لب لعل تو شرمسار شود

امیر کشور حسنی و نیست مانندت

هر آن که روی تو را دید بی‌قرار شود

منم که حلقه به گوش توام نمی‌پرسی

چه می‌شود که تو را طغرل اعتبار شود؟!

شمارهٔ ۱۵۲

بود آن روز که چشمم به رخت باز شود

زنگ غم‌های دلم آیینه‌پرداز شود؟!

قدحی از می میخانه چشمت نوشم

پرده شرم به مضراب جنون ساز شود

از بساط رخ تو نرد تماشا ببرم

کشت این دانه به مات از همه ممتاز شود

چه کنم چاره که با گرد وصالت نرسد

اسپ بختم که ز فرزین شده در تاز شود

بیضاسا دل و دین باخته در مهره غم

فیل اقبال من ای کاش که شهباز شود!

ای خوش آن روز که این طغرل بی بال و پرم

جانب کوی تو یک بار به پرواز شود!

شمارهٔ ۱۵۳

تا شعاع مهر از جیب تو روشن می‌شود

دامن هر ذره از آیینه خرمن می‌شود

پرده دیگر به مضراب غمش در کار نیست

از بم و زیر جنون این ناله شیون می‌شود

نیست امکان تا به عرض آرم حدیث وصف او

بس که از حیرت زبانم همچو سوسن می‌شود

وصل داری آرزو شو بسمل شوق طلب

مشکلات درس در او حل از تپیدن می‌شود

حیرت ما گر شود سرگرم عرض مدعا

جوهر آیینه یکسر چین دامن می‌شود

در حریم وصل او هر لحظه در بزم ادب

آشیان مرغ رنگم از پریدن می‌شود

پیکر ما نیست محتاجی به تشریف دگر

عاقبت این خاکساری کسوت تن می‌شود

طغرل از بهر ضیاء پرتو مهر رخش

هر بن مو بر تنم مانند روزن می‌شود

شمارهٔ ۱۵۴

زیر تیغ ابرویش صد مثل من گر سر دهد

بهر کشتن معجز لعلش حیات از سر دهد

خواهم از لعلش به صد زاری اگر آب حیات

در گلوی تشنه‌ام آب از دم خنجر دهد

در خرابات مغان پیمانه گر قسمت کند

غیر را رطل گران بخشد مرا ساغر دهد

بی‌گنه بنواخت ما را نه مسلمانی است این

کاینچنین دشنام بیجا کس نه با کافر دهد!

نکهت روی گلش با ما نمی‌دارد روا

لیک چون با دیگران از گلشن دل بر دهد!

غیر ما را همچو ناصح حرف‌ها گوید به خیر

در سوال من ولی پاسخ ز شور و شر دهد!

دفتر جرم رقیبان محو سازد صد هزار

بی‌سبب از قهر با طغرل دو صد دفتر دهد!

شمارهٔ ۱۵۵

نرگس مست تو آلوی هراتم ندهد

حلقه زلف تو از بند نجاتم ندهد!

جانب کوی تو خواهم که کنم پروازی

شهپر بال رسایی به قناتم ندهد

وه که اموال جمالت به نصاب است کنون

لعل جان‌بخش تو یک بوسه زکاتم ندهد!

من به اغیار تو هر لحظه به جنگ و جدلم

لیک ترسم که خلاصی ز جهاتم ندهد

شکر یادت کنم امروز که اقبال مرا

به حریم حرمت گر درجاتم ندهد

دل به زلف تو گرو دادم و بخت بد من

در غم عشق تو جز صبر و ثباتم ندهد

من که در مهره سوداش فتادم طغرل

ترسم از کشتی آن رخ که به ماتم ندهد

شمارهٔ ۱۵۶

ز جوش اشک در آبم گهربار اینچنین باید

ز شام غم سیه روزم شب تار اینچنین باید!

نمی‌باشد به غیر یأس دیگر دستگیر من

به نکبت‌خانه دنیا مددگار اینچنین باید!

نداند کفر زلفش هیچ آیین مسلمانی

به کیش اهرمن البته زنار اینچنین باید!

ز دست ناکسی همسنگ پای مور گردیدم

به میزان محبت وزن و مقدار اینچنین باید!

متاع هر دو عالم نقد محنت را نمی‌ارزد

قماش جنس غم را نرخ بازار اینچنین باید!

ادیب طفل اشک عاشقان باشد سرشک من

بلی در سلک جوهر در شهوار اینچنین باید!

پر پروانه باشد روغن شمع وفا امشب

به عرض مدعا سامان اظهار اینچنین باید!

عرق گل می‌کند از جوهر عکس رخش هر دم

به حیرت خانه آیینه معمار اینچنین باید!

هزارش آفرین طغرل برین یک مصرع بیدل

ز هر مو دام بر دوشم گرفتار اینچنین باید!

شمارهٔ ۱۵۷

بیا ای دل که نیرنگ و فسونت پر به کار آید

ز چشمش ساغر اندیشه را رنگ خمار آید

ز دور پیچ و تاب آتش دل اشک گلگونم

به یاد پای‌بوسش همچو طفل نیسوار آید

نمی‌بخشم به غم‌های فراقش روز شادی را

که ناگه یک شبی یاد وصالش در کنار آید

ز جوش سبزه لعلت شد آه بیدلان افزون

که بلبل در چمن هنگام فصل نوبهار آید

دهانش را که اصلا نیست امکان وجود او

اگر وهمت چو عنقا بر سر شاخ چنار آید

صفای عارض و گلگونی رخسار او با هم

چو رنگ سرخی برفی که از آب انار آید

برات سرنوشت ماست از اعجاز یاقوتی

که همچون جامه خونین شهیدت را به کار آید

شب یلدای هجرت را اگر چه نیست پایانی

بدان امید خرسندم که در روز شمار آید

رسد بوی وصالت در دماغم ز اضطراب دل

کجا امشب مرا خوابی به چشم انتظار آید؟!

چه خوش گفتست طغرل حضرت بحر سخن بیدل

تو گر آیی طرب آید بهشت آید بهار آید!

شمارهٔ ۱۵۸

ای نگاه شفقت‌آمیزت مرا از جان لذیذ

هرچه باشد در جهان خوشتر مرا از آن لذیذ

هست در کامم گوارا تلخی زهر غمت

گرچه باشد در مذاق هر گدایی نان لذیذ

من گرفتارم کنون با درد بی‌درمان تو

شربتی بیمار را کی باشد از درمان لذیذ؟!

جانب ما مستمندان کن خدا را یک نظر

هیچ نبود در جهان نیکوتر از احسان لذیذ!

مردم از فریادت ای رشک بتان کابلی

گوییا باشد به گوشت ناله افغان لذیذ!

حرفی از لعل تو باشد گوهر قیمت‌بها

می‌نباشد هر متاعی کش بود ارزان لذیذ

در سخن طغرل طریق پختگان را پیشه کن

میوه‌ات گر خام باشد نیست در دندان لذیذ!

شمارهٔ ۱۵۹

هرکجا گر گردبادی حلقه می‌سازد غبار

حلقه‌های دام امید است چشم‌انتظار

می‌رود دل از برم هر دم به یاد جلوه‌اش

وز خرامش نیست در دستم عنان اختیار

باختم با آب حیوان من به لعل او گرو

تا شود روشن خفای این سخن از لعل یار

می‌گدازد همچو روغن شمع رخسارش دلم

می‌کشد گر نبض زلفش روغن از دود شرار

روز وصل است ای نگه گیر از رخ او لذتی

تا که در ایام هجرانت تو را آید به کار!

دانه تخم امید تیشه فرهاد را

کی کند تمهید غیر از دامن این کوهسار؟!

قامت سرو سهی انگشت حیرت می‌شود

بیندش اندر چمن گر شوخی رفتار یار

از صدای نغمه این آواز می‌آید به گوش

نیست جز تنبور دیگر یک حریف پرده‌دار

ای خوشا طغرل ازین یک مصرع بحر سخن

شانه‌ای در کار دارد ریشخند روزگار!

شمارهٔ ۱۶۰

در دل خیال آن قد رعنا نگاه دار

یاد پری نمودی تو مینا نگاه دار

آمد قماش حسن به بازار اعتبار

سودای یوسفش به زلیخا نگاه دار

شرط تکلفات شرف شد ترا ادب

هرجا اگر نشینی تو آنجا نگاه دار!

گه شکوه فراق تمنا کند دلم

یارب ازین خیال تو ما را نگاه دار!

در مهره‌های نرد غم اوست برد و بای

دستی بکش ز دامن او یا نگاه دار!

ضبط عنان دل نبود ای هوس به ما

ما را به ما گذار و دل ما نگاه دار!

چون شمع تیغ عشق ببرد سر ترا

شرط مروت است تو هم پا نگاه دار!

ساقی به یادگاری ایام وصل او

قدری ز باده در ته مینا نگاه دار

طغرل خجل ز مصرع زیبای بیدلم

مشت عرق به منع تقاضا نگاه دار!

شمارهٔ ۱۶۱

کس نباشد به سیر این گلزار

تا کند امتیاز گل از خار

بر حصول مزارع امید

دانه‌های سرشک غم می‌کار

غره منشین که فتنه‌ها دارد

گردش انقلاب لیل و نهار!

هست در ساز عاشقان اثری

نیست این زیر و بم به موسیقار

مثل دهر خواب خرگوش است

گرچه باشد دو چشم او بیدار

قوت جذب عشق می‌آرد

سر منصور ما به پای دار

رتبه تخت جم شود حاصل

عاشقان را ز سایه دیوار

از سر دل گذر چو من اکنون

آرزویت بود اگر دلدار

سحر زاهد نگر که می‌باشد

شعبه‌ای از فسونش استغفار

بس که در زلف شاهدان چمن

زده مشاطه آب و رنگ بهار

همچو آیینه دشت و کوه و دره

می‌نماید به چشم من هموار

بخت بد بر سرم نشسته چنان

چغد ویرانه بر سر دیوار!

امتیازی نمی‌توان کردن

حلقه زلف او ز حلقه مار

طغرلم محو مصرع بیدل

کم ما‌ هم مدان کم از بسیار

شمارهٔ ۱۶۲

بس که اندر باغ از جنت اثر دارد بهار

جامه‌ای همچون پر طوطی به بر دارد بهار

دم به دم آیینه‌سان در عشرت‌آباد چمن

شاهد گل‌های رنگین جلوه‌گر دارد بهار

از خط ریحان لعل او مرا معلوم شد

بر لب دریای رحمت نیلوفر دارد بهار!

می‌رساند شیر اندر کام طفلان نبات

از تقاضای موالیدش خبر دارد بهار

بسته محمل رنگ گل بر ناقه باد صبا

گوییا زین باغ آهنگ سفر دارد بهار

چون نگه در آشیانش حاجت پرواز نیست

بس که از رنگ پریدن بال و پر دارد بهار!

آنقدر در باغ امکان کرده سامان کرم

شاخ هر نخلی که بینی پر ثمر دارد بهار

از شعاع شعله هر صفحه گل روشن است

بس که از اعجاز یاقوتی خبر دارد بهار

در گریبان تأمل فرصت اندیشه نیست

دامنی از راه سرعت بر کمر دارد بهار

صد چمن گل گر نماید پیش چشمش جلوه‌ای

کی به غیر از رنگ و بو مد نظر دارد بهار؟!

آفرین بر مصرع بیدل که طغرل گفته است

چشم وا کن رنگ و اسرار دگر دارد بهار!

شمارهٔ ۱۶۳

آنقدر دارد صفا آیینه رخسار یار

عکس چون نظاره از لغزش نمی‌گیرد قرار!

جوهر فرد دهانش جزو بی‌اجزاء بود

از جوار قسمت او مدعی شد شرمسار

با یکی هجران دو روز وصل فال توأم است

در رهش تا دیده‌ام شد ز انتظاری‌ها دچار

سبزه لعل لبش ز اعجاز یاقوتی دهد

نسخ تعلیق برات عاشق از خط غبار

شهره آفاق شد از عشق شیرین کوهکن

نام مجنون است از سودای لیلی یادگار

اختیار روضه جنت ندارم از درش

آشیان مرغ عنقا کی بود شاخ چنار؟!

طغرل از گفتار رنگین تو چون اوراق گل

می‌سزد جزو تو را شیرازه از رنگ بهار!

شمارهٔ ۱۶۴

تا شنیدم از صبا افسانه‌های زلف یار

سایه شمشاد را در باغ کردم اختیار

نیست اندر دفتر هستی حساب دیگرم

بس که می‌باشد شب هجرش به من روز شمار

آرزو کردم ولیکن بخت بد یارم نشد

سرمه‌ای از گرد دامانش به چشمم انتظار

در پی هر صبح عشرت شام کلفت توأم است

نیست اندر باغ امکان یک گلی بی‌نیش خار

کرده از طرف چمن نیرنگ صحاف ازل

از رگ گل رشته شیرازه جزو بهار

از توکل بادبان کشتی امید کن

بس که پیدا نیست در موج محیط غم کنار

کی دل صدپاره‌ام از مومیا گردد درست

یاد چشمش بشکند گر ساغر رنگ خمار؟!

آنقدر داغ تمنای خیالش گشته‌ام

نیست مانند دلم امروز باغ لاله‌زار

تا صفای عارض او عرض جوهر می‌کند

دیده آیینه را نبود به جز حیرت شعار

میوه‌ای از باغ وصلش کی رسد آسان به کف

تا نگردد دانه اشک تو چون یاقوت نار؟!

بر لب کوثر ز جوش سبزه روشن می‌شود

نسخ تعلیق خط ریحانش از خط غبار

وه چه خوش گفتست طغرل شاه اورنگ سخن

شد سفید آخر ز مویم کوچه‌های انتظار!

شمارهٔ ۱۶۵

پرده صبح نگه را بر رخ دلدار در

توتیا با چشم خود از خاک این دربار بر

رنگ زردم از طلا گشتن به وصلش راه برد

نقد سودای محبت شد درین بازار زر

بس که از سر تا به پای او لطافت می‌چکد

وصف او سازی دهانت گردد از گفتار تر

از غبار خاک پایش کرده‌ام کحل بصر

سرمه کی باشد به چشم انتظارم کارگر؟!

ساقیا در بزم ما پیمانه را لبریز کن

مجلس طغرل بود بی‌ساغر سرشار شر!

شمارهٔ ۱۶۶

در حریم یار گر آری گذر

ای صبا از من به او پیغام بر!

از تو احوال مرا پرسد بگو

بنده خود را ز محنت باز خر!

گر بگوید نقد عشقش صرف کیست؟

گوی سودای تو را دارد به سر

ورد من پرسد فراموشت مباد

گوی می‌گوید ز غیرت الحذر!

از که عشق آموخت گوید گو ز من

عشقبازی من است ارث پدر

از غمم فریاد دارد گفت اگر

گوی با یاد تو هر شام و سحر

زاد راه عشق گوید چیست گو

توشه عاشق بود لخت جگر!

در فراقم گفت می‌ریزد سرشک؟

ابر کی خالی بود گو از مطر؟!

از قضا پرسد ز آغاز غمم

گوی انجام محبت از قدر

میوه نخلم اگر گوید که چیست؟

گوی ثروت را جفا باشد ثمر!

ور بگوید با چه می‌ماند دلم؟

سنگ را گفتن توان گو موم تر!

جوید اندر نرمی خویش نظیر

تو حایت سر کن از نار شرر

عارضم روشن اگر گوید ز چیست؟

در جوابش گوی روشن از قمر

خواهد او با نرگس مستش شبیه

بی‌توقف پرده بادام در!

با خط لعلش اگر جوید عدیل

گوی آن‌دم داستان نیلوفر

وز لبش ار گفتگویی آورد

در میان آور تو حرف نیشکر

باز ای باد صبا زنهار گو

از چه دور انداخت ما را از نظر؟!

گر بود مقصود او نقد عیار

چون صدف دارم ولی پر از گهر

خاطر او را اگر میل طلاست

چهره زرد مرا بشمار زر!

صبح رویش از بداهت دم زند

بی‌تأمل گوی فیهی النظر

در فراقش گر مثل خواهد بگو

قطعه‌ای باشد ز هجرانت سقر!

مسکنم پرسد گر آن لیلی اساس

گوی مجنون را نمی‌باشد مقر!

نسبت خود را ز خوبان جست گو

امتیاز بیت طغرل از شکر!

شمارهٔ ۱۶۷

ای غنچه‌دهن لب تو شکر

دندان تو همچو در و گوهر!

ای عارض تو حریر از گل

وی زلف سیاه تو معنبر!

ای نخل قدت برابر جان!

رخسار مهت به جان برابر!

چشمت به کرشمه ریخت خونم

مژگانت برم کشیده خنجر!

خوبان جهان فزون ولیکن

مانند تو کس ندیده دلبر!

خوبی به تو ختم عشق با من

این هر دو شد از قضا مقرر!

هم کشور حسن را امیری

هم ملک قلوب را تو صفدر!

شرمنده ز چهره نکویت

گر دیده همه بتان آذر

طغرل به حواله دو چشمت

در دشت فراق گشته ششدر

شمارهٔ ۱۶۸

باز جانم شد فدای چشم خمار دگر

مشکلم افتاد در دست ستمگار دگر

بارها بودم ز عشق خوبرویان چون کمان

قاتلی دوشم به تیر افکند کین بار دگر

جای مرحم آمد و آزردم از وصل رقیب

بر جراحت زار زخمم ماند آزار دگر

تار ساز وصلش ار بگسست دارد جای آن

نغمه زیر و بم هجرش بسی تار دگر

دعوی عشق ورا اثبات وحدت می‌کنم

زانکه نبود رتبه منصور دلدار دگر

نزد یار خویش با رغم عدو یاری مپرس

بر گمان آنکه نبود یار را یار دگر

چشم من بی‌چشم شوخش از رمد بیمار بود

با طبیب عشق گفتم گفت بیمار دگر

خوبرویان نقد حسن خود به بازار آورند

نقد حسنش را بود هر روز بازار دگر

طغرل آسانش اگر خواهی تو اندر روزگار

دست خود کوتاه کن جز عشق از کار دگر!

شمارهٔ ۱۶۹

تا خیال صورتش شد دیده‌ام را جلوه‌گر

چشم نگشایم به سوی نقش و تصویر دگر

بخت واژون را به تخت پادشاهی کی دهم

سایه بال هما گر بخشدم تاجی به سر؟!

چون گهر در کسوت ما نیست جیب و دامنی

غیر عریانی نباشد جامه‌ای ما را به بر!

کم نگردد گرمی یک روز بازار و شبش

در دل پروانه نبود غیر سودای شرر

دام صید مطلب ما گشت قلاب نفس

نیست در مرغ امید ما هوای بال و پر!

گرچه تفصیل گلستان جمالش می‌کنم

می‌نمایم حرف مضمون دهانش مختصر

شد ز دست کفر زلفش کشور دینم خراب

چشم مستش کرد اقلیم دلم زیر و زبر

جلوه و ناز و خرام نخل او دیدم به باغ

نیست در سرو قد او غیر آزادی ثمر!

فال بد باشد اگر چه صحبت عقرب به ماه

کاش ای هم‌صحبتان در عقربش بینم قمر!

بس که از بهر سرشکم نیست امکان عبور

بگذری زین آب پرس از مردم چشمم گذر

کم نمی‌گردد صداع عاشق از صبح امید

می‌شود افزون ز صندل عاقبت این درد سر

خامه تحریر از چوب صنوبر بایدم

بس که در وصف تو او چون قلم بستم کمر

نیست جز شهد معانی بس که سامان دلم

می‌برد طبعم گرو از بند بند نیشکر

آفرین طغرل برین یک مصرع بحر سخن

ای خرامت موج گوهر اندکی آهسته‌تر!

شمارهٔ ۱۷۰

ای خرام ناز تو چون جلوه طاووس نر

طائر نظاره را اندر هوایت بال و پر

گرچه شد محو از سرشکم نسخه‌های غم ولی

گشته بر لوح دلم خط تو نقش کالحجر

جز به فرمان تو نبود رنگ نافرمانیم

بشکفد گر از لب دریای اشکم نیلوفر

در کتاب غم ورق گردانی ایام نیست

کی رسد در خاطر مجنون غم شام و سحر؟!

عاشق آن باشد که هرسو دیده خود وا کند

صورت یارش بود چون مردمک مد نظر

نیست در جوش تلاطم ناخدا غیر از خدا

کشتی ما گر فتد صدبار در موج خطر

از عرق تمهید گوهر کرده‌ام تا کرده‌ام

آرزوی مهر او از شبنم این چشم تر

در پی شهد وصالش ز هر هجران توأم است

انگبینش بس که جای نوش دارد نیشتر

بس که دارد گوش او با ناله من الفتی

هر قدر کم باشد افغانم جفایش بیشتر

نیست از باغ تمنا حاصلی سامان من

عاقبت نخل مرادم داد نومیدی ثمر

فهم کن از شرح تمکین بس که درس خاموشی

معنی‌ای دارد که هرگز نشنود جز گوش کر

بید مجنون کی شود از تربیت چون نارون؟!

طبع موزون نیست اصلا با کس از ارث پدر

حبذا از مصرع بیدل که طغرل گفته است

در گریبان تأمل قطره‌ها دارد گهر

شمارهٔ ۱۷۱

ای روی تو آفتاب خاور

لعل لب تو زلال کوثر!

صد معجزه مسیح داری

افسوس که نیستی پیمبر!

فرق تو میان خوبرویان

چون فرق عرض بود ز جوهر

گر مصر جمال را عزیزی

یوسف نبود تو را برابر!

ای آمده با قد بلندت

شمشاد غلام و سرو چاکر!

همشیره کهتر تو مهتاب

خورشید بود تو را برادر!

خاک قدم تو کحل بادا

در چشم سپهر چرخ اخضر!

از خاک عدم به ذوق خیزم

رانی به سرم تو گر تکاور

امروز شکسته بیت طغرل

بازار نبات و نرخ شکر!

شمارهٔ ۱۷۲

آه ازآن روزی که گردیدم من از وصل تو دور

هوشم از سر رفت و طاقت از دل و از دیده نور

باد هجران در بهار وصل یغما پیشه کرد

دولت دیدار را از این حشم آمد فطور

بی‌دم صبح وصالت در پس شام غمم

سینه صد چاک من کی بی‌رخت دارد سرور؟!

در درون دیده‌ام چون مردمک جا داشتی

گشته‌ام دور از تو چون مرآت عاری از شعور

طغرل ایامی که بودم از دلارامم جدا

نظم کردم این غزل در قبر ایوب صبور

شمارهٔ ۱۷۳

شب که با یاد رخت داشت دلم سوز و گداز

برق آهم به تکاپوی تو شد در تک و تاز

هوشم از سر به خیال سر زلف تو برفت

همچو موسی طرف طور دوان از پی راز

صانع روز ازل را تو چه خوش مصنوعی

که به عکس تو بود آیینه را روی نیاز!

لعبتان را روش پرده افسون یک موست

کرده زیر و بم عشق تو مرا لعبت باز

چون به هنگام خرامی تو به گلگشت چمن

چشم نرگس به تماشای جمالت شده باز

مست صهبای جمالی و به خود می‌نازی

یا مگر کلک قضا بسته اساس تو ز ناز؟!

مرغ دل بس که به تیر نگهت معتاد است

صرف هر سفله مکن جانب طغرل انداز!

شمارهٔ ۱۷۴

قامتم خم گشت آخر از غم بالای ناز

یک سر مو کم مبادا از سرم سودای ناز!

این چه سامان است یارب در غرورآباد حسن

هر سر موی تو باشد ناز بر بالای ناز؟!

در چمن گر سرو او از ناز گردد جلوه‌گر

بشکند قد صنوبر از قد زیبای ناز

گرچه باشد رخصت نظاره بر رویش ولی

ساغر چشمش بود لبریز از صهبای ناز

بس که آیین نگاهش با تغافل توأم است

خفته گویا نرگسش بر بستر دیبای ناز

رایت منصور حسنش گر به بر دارد علم

بگذراند از فلک از همت والای ناز

گر شود بازار امکان پر ز جوش مشتری

نیست اندر چارسوی حسن جز سودای ناز!

پیش استاد محبت در سلوک عاشقی

خوانده‌ای درس تغافل لیک سر تا پای ناز!

انتهای کار ما آخر چه‌ها خواهد شدن

این بود گر ابتدای بی‌نیازی‌های ناز؟!

گر همین باشد سلوک عشوه نتوان یافتن

از بساط حسن او یک ذره خالی جای ناز!

آفرین طغرل برین یک مصرع بحر سخن

چین ابرو شد تبسم بر لب گویای ناز

شمارهٔ ۱۷۵

گرچه در راه محبت در تک و تازم هنوز

نیست مضرابم برون پرده سازم هنوز

بس که بودم از بهار حسن گلچین وفا

از شکست بوی گل یابی تو آوازم هنوز

از کمند جذبه عشقش رهایی مشکل است

چون نگه دامیست شوخی‌های پروازم هنوز

نیست آزادی ز زلفش باشدم عمر ابد

بی‌خبر از سرنوشت خط آغازم هنوز

گر بود عالم پر از افسانه عشقم ولی

شمه‌ای واقف نشد یک آدم از رازم هنوز

گرچه نبود حاصلی جز یأس از وصلش مرا

بی‌اباء همچون نگه هرسوی می‌تازم هنوز

سربلندی شد نصیبم عاقبت از پای دار

رایت منصورم و در عشق ممتازم هنوز

در بساط عشق از هجرش اگر چه ششدرم

دانه‌های مهره این نرد می‌بازم هنوز

صورت موج خرام ناز او اندر چمن

جلوه تیهو بود در دیده بازم هنوز

شبنم‌آسا سرد شد از دهر دست طاقتم

گرمی مهر که دارد شوخی نازم هنوز؟!

غمزه‌های چشم او شد محرم راز دلم

زان سبب آیینه‌سان در سلک غمازم هنوز

کی به آزادی رسد از خون تیغش گردنم

خویشتن را هر طرف چون بسمل اندازم هنوز!

نیست یک کس تا کند شیرازه جزو سخن

بوی سعدی می‌دمد از خاک شیرازم هنوز

حبذا طغرل که می‌گوید جناب بیدلی

ساده‌لوحان رشته می‌بندند بر سازم هنوز

شمارهٔ ۱۷۶

بس که از زلف تو من خاطرپریشانم هنوز

سنبل است چیزی که می‌باشد به دامانم هنوز

همچو شمع نمی‌سوزم امشب از دست غمت

رفته جانم از تن و در کندن جانم هنوز

نیست ماتم گر سرم ببرید با تیغ جفا

زانکه در عیدش چو اسماعیل قربانم هنوز

آنقدر من در فراقش اشک گلگون ریختم

چون شفق خون می‌دمد از شام هجرانم هنوز

آه از شمع وفا پروانه کردم بی‌وطن

همچو زنبور عسل من خانه‌ویرانم هنوز

ناله کردم از فراقش همچو نی شام و سحر

روز و شب لیک از غمش با آه و افغانم هنوز

از کتاب عشق کردم ابتدا درس غمش

انتهایی نیست در تمهید سامانم هنوز

بس که با یاد رخش چون شمع کردم گریه‌ها

اشک حسرت می‌رود هر دم ز مژگانم هنوز

آتش شوق محبت از سر من کم مباد

بس که من پروانه شمع شبستانم هنوز

همچو گل طغرل ز عشقش جیب صبرم پاره شد

می‌دهد بوی وفا چاک گریبانم هنوز

شمارهٔ ۱۷۷

رفت جان بر باد و دور از وصل جانانم هنوز

رهنورد ساحت صحرای هجرانم هنوز

پر شد از دور قضا پیمانه‌ام از عهد او

با وفای عشق او در عهد و پیمانم هنوز

کفر زلفش می‌کند هر دم ز من تاراج دین

باز می‌گویم که من از اهل ایمانم هنوز

ماه را کردم شبیه عارضش هنگام بدر

لیک از آن کرده بیجا پشیمانم هنوز!

با ادیب عشق خواندم سال‌ها درس جنون

در سلوک عاشقی طفل دبستانم هنوز!

سینه صد چاک شد با تیر مژگانش هدف

زان سبب زحمتکش خار مغیلانم هنوز

داشتم طغرل خیال کاکلش شب تا سحر

از تصورهای گیسویش پریشانم هنوز

شمارهٔ ۱۷۸

در غمت جان دادم و اما تو در نازی هنوز

در بساط عشق رخماتم تو شهبازی هنوز

تیغ ابرو بی‌گنه عریان به قتلم کرده‌ای

چون عروج نشئه می بر سرم تازی هنوز

گشتم از داغ غمت سرگرم انجام فراق

دولت وصلت ندیده فرقت آغازی هنوز

نآیدت شرم از مشبک‌های سوراخ دلم

بر سرم همچون هدف تیر غم اندازی هنوز

چند گفتم در مقام وصل خودداری نما

از هجوم اضطراب ای اشک غمازی هنوز!

جان دهد لعلش به هنگام سخن اموات را

شرم دار ای مدعی طالب به اعجازی هنوز!

داشتی طغرل شکایت‌ها شب از دست فراق

از جدایی همچو نی با ناله دمسازی هنوز

شمارهٔ ۱۷۹

ای عارض گلگون تو از باده گهرریز

شمشیر جفای تو بود بر سر من تیز

ابروی تو خم گشته است از بار تغافل

از باده ناز است قدح چشم تو لبریز

در پیش غمت توسن عمرم بود اکنون

ماننده خنگی که کشد زحمت مهمیز

هر روز نه سینه دهقان محبت

گردیده ز شوق تو چو غربال شرربیز!

ای دل اگرت آرزوی عیش دوام است

نوعی کن و بر دامن آن زلف بیاویز!

وقت است که آسان ندهی دامنش از کف

امروز که یک شمس دگر نیست به تبریز!

زنهار ادب پیشه نما بین که چه‌ها دید

از نامه پیغمبر ما خسرو پرویز؟!

غفلت نشود بدرقه راه امیدت

تا چند چو مخمل تو ازین خواب گران خیز!

این وادی عشق است پر از شیب و فراز است

عاشق نه‌ای البته ازین بادیه بگریز

شد دافع سودای تو تا چین جبینش

صفرات فزون است تو از سرکه مپرهیز!

طغرل شدم آشفته این مصرع بیدل

ای خاک به خون خفته غبار دگر انگیز!

شمارهٔ ۱۸۰

هرچه جز عشقش مرا عار است و بس

مدعا از یاری‌ام یار است و بس

نیست بار دیگری بر دوش من

قامت خم زیر این بار است و بس!

کی رسم در وصل او از بخت بد

پیش رویم بس که دیوار است و بس؟!

آنقدر در عشق او خون شد دلم

اشک من چون دانه نار است و بس

نیست کاری در جهان جز عاشقی

کارهای دهر بیکار است و بس!

جان شیرین می‌کند در بیستون

قسمت فرهاد کوهسار است و بس!

پیش چشم عاشق مجنون ما

کوه و صحرا جمله هموار است و بس!

نیست حق دعوای هر کس در جهان

یک سر منصور بر دار است و بس!

بی‌سبب کی می‌رود موسی به طور؟!

مطلبش یک عرض دیدار است و بس!

حلقه‌های کفر زلفش دم به دم

برهمن را تار زنار است و بس

گفت هر کس دید چشم و ابرویش

در رواق کعبه معمار است و بس

مدعا حاصل نشد از باغ دهر

جای گل در دشت من خار است و بس

طره‌اش هرگه که بر دوش افکند

در نظر چون حلقه مار است و بس

حبذا طغرل که بیدل گفته است

چشم وا کن شش جهت یار است و بس

شمارهٔ ۱۸۱

از تبسم لعل او چون غنچه خندان است و بس

بر جراحت‌های قلبم یک نمکدان است و بس

گر نباشد مدعا عرض نیاز خویشتن

از عرق بر روی ساحل موج طوفان است و بس

تحفه دیگر ندارم درخور عرض ادب

پیشکش در پیش تیغش جوهر جان است و بس

صد کتاب حکمت درس جنون را خوانده‌ایم

یک جهان دیوان ولی یک بیت ویران است و بس

نسخه‌های جوهر تیغش نمی‌دانم ولی

آنقدر دانم که او یک مد احسان است و بس

گرچه می‌ریزد به خاک هر دری صد آب رو

مدعای سائل از ابرام یک نان است و بس

ظلمت زلفش که یارب خط اسکندر مباد

در خیال‌آباد هستی یک شبستان است و بس

دم به دم موج حیا گل می‌کند از روی او

کز عرق بر عارضش جوش گلستان است و بس

طغرل از زیر و بم عشقش مرا معلوم شد

بر دلم از ناله‌هایش یک نیستان است و بس!

شمارهٔ ۱۸۲

بر رخش آیینه را یک چشم حیران است و بس

جوهر دل را غرض نیرنگ امکان است و بس

هر متاعی دارد اینجا جلوه عرض ظهور

انتخاب نسخه هستی نه اینسان است و بس

کی شود بی‌لطف او جمعیت دیو و پری؟!

خاصیت تنها نه در دست سلیمان است و بس!

از حدیث لعل او این نکته روشن شد مرا

لعل کی مخصوص در کوه بدخشان است و بس؟!

کوهکن گر جان شیرین کرد صرف بیستون

حاصلش ازین تمنا کندن جان است و بس

آنچه از باغ امید وصل او چیدم ثمر

بر دلم ز ابروی او یک دسته پیکان است و بس

طغرل از درس کمال خویش دارم خجلتی

کز عرق بر جبهه‌ام جوش چراغان است و بس

شمارهٔ ۱۸۳

با زخم تغافل ز لب یار دوا پرس

ز ابروی کجش واقعه قد دو تا پرس

افسانه زلفش که بسی دور و دراز است

کوته کنم این قصه تو از باد صبا پرس

با جوهر تیغش مزن از عرض وفا دم

احوال شهیدان وی از رنگ حنا پرس!

قانون محبت که بری از بم و زیر است

عشاق به هر ساز که دیدی ز نوا پرس

قاصد به تو هرکس که کند عرض نیازی

لیکن ز من البته به تکرار جدا پرس!

آسوده‌دلان دشمن غم‌های جهانند

هر نکته که از دوست بپرسی تو ز ما پرس

کس نیست کند معرفت دشت جنون را

این خار ره عشق تو از آبله پا پرس

منع کرم خویش کنی چند ز ابرام؟!

ای جبهه گیره کرده تو از دست دعا پرس!

هر کس نبود محرم اسرار محبت

گر همدم مجنون شدی از درس وفا پرس

بی‌عرض طمع نیست سویش حاجت هرکس

ای باد گرش دیدی ز من بهر خدا پرس!

طغرل شده‌ام ششدر این مصرع بیدل

راهی که به جایی نرسد از همه‌جا پرس

شمارهٔ ۱۸۴

آهنگ کوهسار تو از گوش کر مپرس

تشویش پای آبله از نیشتر مپرس!

از مهر سوی ذره توانی تو راه برد

گر خوی یار دیده‌ای وضع شرر مپرس!

در عصر و شام طره او خفتنت قضاست

کردی اداء ولی ز قضا این قدر مپرس!

عشاق را به راه محبت دلیل نیست

ای بی‌خبر ز عشق تو از ما خبر مپرس!

فرق است در میان من و دل هزار سنگ

دل می‌رود ز خویش مرا از سفر مپرس!

روشن ز شب حکایت خورشید کی شود؟!

خفاش را که دیدی حدیث سحر مپرس!

زنهار از اشارت شمشیر ابرویش

از سرگذشت ما و تو دیگر سپر مپرس!

اکسیر رتبه تو به قدر عیار توست

ای داغ کیمیا تو ز مس قدر زر مپرس!

شهد است درس معرفت سوی انگبین

حرفی شنیدی از لبش از نیشکر مپرس!

طغرل کشا به مصرع بیدل تو چشم را

تعبیر خوابت اینکه شنیدی دگر مپرس!

شمارهٔ ۱۸۵

می‌روم از خویش هر ساعت ز دنبال نفس

محمل ما را بود ساز شکست دل جرس

می‌توان امروز بودن فرش پای آفتاب

شب‌روان راه را چون سایه نبود بیم کس

تا نباشی رهنورد وادی دشت عدم

کی رسی در جاده اقبال این بال فرس؟!

بی‌فنا حاصل نگردد دولت دیدار او

کس چسان سازد تمنای وصال او هوس؟!

پختگان را کی بود از صحبت دونان گزیر

شعله را بسیار باشد احتیاج خار و خس!

کارگاه باغ امکان را بود نیرنگ‌ها

زاغ در صحرا و بلبل گشته محبوس قفس

خانه دل را تو از زنگ کدورت صاف کن

می‌شود آیینه اینجا تیره از جوش نفس

هرکه را باشد به قدر مشرب خود جاده‌ای

کی بود فیل دمان را تاب یک گشت فرس؟!

اشک در راه طلب باشد دلیل مدعا

کاغذ ابری بود آیین عشق بوالهوس

دل به دزدی می‌رود امشب به جعد زلف او

کی بود عیار را اندیشه چوب عسس؟!

طغرل از ضبط نفس فال سعادت می‌زنم

بر سر مرغ سخن بال هما باشد قفس

شمارهٔ ۱۸۶

یک نگاه از چشم مخمورش تو را باشد هوس

عرض مطلب کن مباد افتد قبول ملتمس

دل کنون با سر خط درس تمنای ادب

کرده از باغ جمالش مشق گلچینی هوس

بوالهوس بگذر ز سودای خیال عشق او

کی بود در پیش آتش اعتبار خار و خس؟!

غیر او از دیگران دست طمع کوتاه کن

مدعای هیچ کس حاصل نشد از هیچ کس

ساز تمکین ادب نبود مقام هر دلی

بگذری آهسته بگذر سوی دکان جرس

با گرفتاران زلف او نمی‌باشد دگر

جز کمند حلقه زلفش کسی فریادرس

هر که را دادند اندر باغ امکان فرصتی

کاروان عمر باشد رهنورد پیش و پس

بگذر از سودای آن چیزی که نبود در جهان

محض اوهام است شیر مرغ و هم بال فرس

داد نیرنگ جهان از راه یکرنگی غلط

استخوان را با هما و قند را اندر مگس

ای خوش آن مصرع که طغرل می‌سراید بیدلی

خواب عنقا تلخ می‌گردد به آواز مگس

شمارهٔ ۱۸۷

ز خون دیده من نامه به یار نویس

به جای مهر که آمد تو انتظار نویس

سخن ز زلف درازش اگر کنی کوته

حدیث طره او را به پشت مار نویس

چو من به دفتر حسنش تراست میل رقم

رسیدی بر رخ او نوبت بهار نویس

اگر به وصف رخش رفت نوبت تحریر

سواد نسخه او از خط غبار نویس!

فسانه‌های سرشکم به خط یاقوتی

به صفحه‌ای که نویسی به آب نار نویس

قلم به حرف محبت ز آه بلبل کن

یکی از حکایت عشاق از هزار نویس

اگر نویسی تو خطی به سوی یار از من

همین قدر که ز عشق تو شرمسار نویس

تو حق شناسی تاریخ رأیت منصور

به هر کجا که نویسی به چوب دار نویس

خوشا ز مصرع سلطان معرفت طغرل

به جای هر الف انگشت زنهار نویس

شمارهٔ ۱۸۸

گر زیان ظاهر نمایی در خیال سود باش

یأس تا کی بر امید چهره مقصود باش!

بی‌نشان تیر شهرت چند ای ننگ عدم

یک اثر بگذار اندر عالم موجود باش!

از فروغ شوق زن بر مجمر دل آتشی

بر دماغ اهل عالم چون شمیم عود باش

تا توانی مرکز این حلقه تسلیم شو

شعله شوق محبت گر نباشی دود باش!

شاهد هرکس به قدر دعوی عشق خود است

گر تماشای ایازش می‌کنی محمود باش!

چند باشی در هوای بود و نابود جهان؟!

اعتباری نیست اندر بود او نابود باش!

برفشان بر مزرع دل دانه اشک امید

چون سحاب تیره یکسر در خیال جود باش!

غافل از درس ادب لاف محبت تا به کی؟!

محرم اسرار عشقش نیستی مردود باش!

هست تشویش تو از تضعیف تصنیف عمل

از غم بیش و کم عالم گذر خوشنود باش!

بس که دارد نغمه «عشاق » مضراب دگر

تار و پود رشته‌های پرده این رود باش!

حبذا از مصرع بیدل که طغرل گفته است

ای ز فرصت بی‌خبر در هر چه باشی زود باش!

شمارهٔ ۱۸۹

گر نه‌ای صندل برو درد سر خمار باش

مهره نتوانی شدن باری تو زهر مار باش!

یا بم ساز خرد یا پرده زیر جنون

یا ز مستی بی‌خبر یا از ادب هشیار باش!

قدر هر جنسی است اندر چارسوی اعتبار

یا متاع کاسدی یا گرمی بازار باش!

برزند هر جا محبت فرش شادروان غم

گر طناب خیمه نتوانی شدن مسمار باش!

سایه‌سان تکرار درس تیره‌بختی تا به کی؟!

مغنی روشن شو و چون آفتاب اظهار باش!

نیست درد دیگری هرگز مریض عشق را

عافیت داری طلب چون چشم او بیمار باش!

پرده‌ساز عدم کم نیست از بزم وجود

خرمن هستی به آتش سوز و موسیقار باش!

گر ز خود رفتی حساب هستی‌ات گردد فزون

صفرآسا یک عدد از کم شدن بسیار باش!

از خیال نشئه‌های جام جمشیدی گذر

نیست صافی در دلت آیینه را زنگار باش!

جز نشان فتح نبود بر لوای پرچمت

رأیت منصور می‌خواهی عَلَم‌بردار باش!

چند با آهنگ قانون محبت زیستن؟!

یا پس این پرده شو یا نغمه این تار باش!

نیستی گر مرکز تسلیم این دور فلک

چون کمان خمیازه آغوش این پرگار باش!

روشن است مضمون بیدل طغرل از صد آفتاب

ذره هم کم نیست تا باشی همین مقدار باش!

شمارهٔ ۱۹۰

چند روزی بر بنای طاق غم معمار باش

یا در امید شو یا صورت دیوار باش!

یا سموم هجر شو یا نکهت بزم وصال

یا خزان بی‌محل یا رونق گلزار باش!

تا توانی سعی کن از این چمن بیرون مرو

گل شد نهایت اگر ممکن نباشد خار باش!

نیست در کیش محبت امتیاز کفر و دین

رشته تسبیح نتوانی شدن زنار باش!

آرزوی آتش غم بایدت پروانه‌سان

همچو شمع بزم عشرت تا سحر بیدار باش!

پیش ازآن افتد تو را ای گل به جمعیت خلل

یا گلاب شیشه شو یا زینت دستار باش!

پیشه کن از بزم امکان اختیار مشتری

یار را همدم نه‌ای باری تو با اغیار باش!

تا به کی زانکار تیغ او به ناحق زیستن؟!

یا قبول این شهادت کن و یا اقرار باش!

بس که باشد عشقبازی سرنوشت آبرو

نیست ناموست اگر بگذر ز فخر و عار باش!

حبذا طغرل که بیدل می‌سراید مصرعی

بر سر مژگان چو اشک ایستاده‌ای هشیار باش!

شمارهٔ ۱۹۱

بنای عشق گرت هست خانه ویران باش

نوای ساز فراقت بود نیستان باش

اگر ز مائده عمر لذتی خواهی

دو روز بر سر این خوان غم تو مهمان باش

ز کارگاه جهان کار اگر همی‌جویی

به غیر عشق ز کار جهان پشیمان باش

نه ز اعتبار تهیست گریه شبنم

گهر شدن نتوانی اگر تو نیسان باش

کشاد و بست کرم معنی دگر دارد

مباش چشم خسان دست احسان باش

شرر به خرمن هستی بزن چو پروانه

بساط خویش اگر سوختی چراغان باش

فسون حلقه مار سیه بود نیرنگ

خیال گردش زلفش کن و پریشان باش

مباش مرکز جمعیت ادب چو خرد

ز همنشینی این مردمان گریزان باش

به صورت رخ او نیست شاهد دیگر

قسم به جوهر آیینه سخت حیران باش!

فسردگیست چو آیینه جوهر عشقت

چو زاهد از نفس خویشتن زمستان باش!

ز رمز معنی بیدل به حیرتم طغرل

به حسن معنی کفر آبروی ایمان باش

شمارهٔ ۱۹۲

هرکه را باشد چو من گر شوخ سیمین‌غبغبش

در جهان نبود به غیر از شادکامی مشربش!

عاقبت هرکس که دل بستست اندر زلف او

حل شود از عقده‌های این معما مطلبش

می‌رسد آخر به وصل دولت لیلی‌وَشان

عاشقی را گر بود مجنون شریک مکتبش

تا دم روز قیامت صد عقیق اندر یمن

خون حسرت می‌خورد از سرخی لعل لبش

می‌نماید چشم ما را چون هلال روز عید

هرکجا باشد نشان لعل پای مرکبش

وعده یک بوسه مشروط به جانم کرده بود

نسخ تعلیق است گویا خط ریحان لبش

ماه در عقرب بود منحوس در نزد حکیم

ای خوش آن روزی که باشد ماه اندر عقربش!

چون سگان نالید طغرل بر درش تا صبحدم

نآمدش رحمی به دل از ناله نیم‌شبش!

شمارهٔ ۱۹۳ - شمس‌الدین‌جان

شهادت بسملم از یک نگاه چشم مستستش

اجل در خاطرم نآید ز لعل می‌ْپرستستش

محیط کلفت غم را دلم زان رو شده ماهی

که تا بیرون کشد زان بحر غم آن مه به شستستش

سر تسلیم خوبان را به پای او ازان باشد

که اندر سر بود او را کلاه کج شکستستش

ازو خواهم کشاد مشکل بخت سیاه خود

که باشد بستن و بکشادن دل‌ها به دستستش

لوای نازنینی از همه بالا زده حسنش

ازآن روزی که اندر مسند خوبی نشستستش

دلم همچون سپند از آتش عشقش همی‌سوزد

ز خاموشی ولی یک ره ازین مجمر نجستستش

یکی سر کی بود خالی ز سودای خیال او

ز دام حلقه گیسوی او یک دل نرستستش!

نزاکت چاکر سرو قد شمشاد او گشته

پی تاراج دل‌ها در کمر تا بهله بستستش

چمن را باغبان زینت فزود از بهر تشریفت

فدای مقدم نیک تو سازد هر چه هستستش

اگرچه صبح زد دم از دم صبح بناگوشت

سنان نیزه خورشید او را سینه خستستش

نهال باغ طبعم طغرل از خورشید بر دارد

به گلچینی درین گلشن به هر قابل ره استستش

شمارهٔ ۱۹۴

ز خود چندان فراموشم که نآیم هیچ در یادش

اگرچه همچو بلبل روز و شب باشم به فریادش

درین گلشن ندانم آتش شوق کی بالا شد

که قمری شد چو خاکستر به یاد سرو آزادش!

بود تعظیم یکرنگی به هم الفت پرستان را

سر مشاطه می‌باشد به پای نخل شمشادش

به یاد صورت چشمش شدم چون سرمه از حیرت

مگر شد موی چینی خامه انگشت بهزادش؟!

ز جوش جلوه نخل قامتش از باد می‌رقصد

به صحن باغ چون سروی که هر سو افکند بادش

سفید از انتظار کوهکن شد چشم نومیدی

که جوی شیر کی گردد ز شیرین کام فرهادش

نوای ناله بلبل اگر بر آسمان ساید

به گوش رنگ گل هرگز نیاید ساز فریادش

نگاه از دیدن رویت ز حیرت مشربی دارد

نگر از جوهر آیینه شد سرمشق استادش

به قلاب هوس تا چند آهوی سخن گیری؟!

غزال ما کند دام امید از چشم صیادش!

رهایی نیست از دام اجل از بس نمی‌باشد

شکست بیضه فولاد اندر بند آزادش

خوشا طغرل ز مضمون جناب حضرت بیدل

که الفت عالمی را داغ کرد آتش به بنیادش!

شمارهٔ ۱۹۵

اگر بر قاصد نظاره بخشد رخصت بارش

بساط خرمن هستی بسوزد برق دیدارش

مرا شد سایه شمشاد از بال هما بهتر

که باشد بخت من وابسته زلف نگونسارش

شب هجرش ندارد صبح از سامان استغنا

خلاصی نیست جز مردن همین باشد اگر کارش!

اگر سعی طلب زین حلقه باشد دستبند او

نباشد مرکز تسلیم غیر از گردن یارش!

مریض انتظارش را سلامت گر هوس باشد

بود داروی درد عشق نبض چشم بیمارش!

بم و زیر محبت پرده‌ای دارد که می‌آید

نوای نغمه «عشاق » از آهنگ هر تارش

به حق عشق هرکس در محبت گر ظفر خواهد

نمی‌باشد به غیر از رأیت منصور بر دارش

دلم از گنج رخسارش تماشا آرزو دارد

ولی می‌ترسم از یاد خیال زلف چون مارش

نمی‌بینی به جز آیینه از بام و درش دیگر

اگر حیرت هوس داری نگه کن نقش دیوارش!

بنای خانه هستی اساس نیستی دارد

همین آثار ویرانی بود از طرح معمارش

درین گلشن چه دل بندی که بیدل گفته است طغرل

بهارت بلبلی دارد که شکل لاست منقارش

شمارهٔ ۱۹۶

هر کرا گر دلبرش باشد نباشد دل برش

دل برش باشد فدا آنجا که باشد دلبرش

ماه من هرسو نشیند آفتاب آنجا بود

چتر خورشید است گویا سایه‌بانی بر سرش

آنکه نوشد درد دودش را نمی‌نوشد دگر

گر بود آب زلال از جویبار کوثرش

به نگردد فال اقبال وی از برج شرف

هرکه را روز ازل مخصوص باشد اخترش

خانقاه عشق را کش باشد او رشک حرم

کی خطیبی چون صراحی باشد اندر منبرش؟!

پیش ازین بی‌باک جانم بود تیغش را عرض

لیک می‌ترسم کنون خون باشد اندر جوهرش

ترسمش آزرده گردد از کمال نازکی

گر بود از برگ گل فرش قماش بسترش

از پی تحریر اوراق خم ابروی او

رشته قوس قزح را ساز تار مسترش!

گر روی چون شانه اندر جعد زلفش مو به مو

جز دل طغرل نمی‌یابی دگر در چنبرش!

شمارهٔ ۱۹۷

ندانم گرمی خونی که دارد رنگ تأثیرش

که جوهر گل کند آیینه‌سان از آب شمشیرش

اگر هوشم کند در ظلمت زلفش شبیخون را

عسس گر ماه باشد منع نتوان کرد شبگیرش!

کمان ابروی او هرکجا گر ناوک اندازد

رسا گردد پر مرغ محبت از پر تیرش

ازآن هر دم کشد تیغ از نیام خویش بر قتلم

که نبود جوهری جز خون من دیگر به شمشیرش!

روان لذت برد از مصحف رویش نظر کردن

که از روح‌البیان روح باشد شرح و تفسیرش

نوای پرده غم بس که مضراب دگر دارد

نمی‌باشد به جز «عشاق » آهنگ بم و زیرش

عرق گل می‌کند صبح امید از شام نومیدی

بود از مهر شبنم گرمی بازار تأثیرش

به یک دم عمر از قید تعلق نیست آزادی

حباب آیینه‌ای دارد که باشد موج زنجیرش

به صبح انفعال از شرم جرعت دم زند عشقم

خجالت شبنمی دارد که بی‌مهریست تصویرش

بنای طاقتم را سوخت طغرل مصرع بیدل

که تاق عمر چون بشکست ممکن نیست تعمیرش

شمارهٔ ۱۹۸

چه خاصیت بود یارب نصیب چشم زهگیرش

که در پرواز می‌آید دل از شوق پر تیرش؟!

خیال ابرویش کن قطعه رنگین هوس داری

که سرمشق شهادت نیست غیر از مد شمشیرش

به سودای سر بازار غم دیوانه می‌گردد

اگر افتد به پای عقل زلف همچو زنجیرش

ز مضمون بلندی‌های قدش یک قلم گویم

قلم از شاخ طوبا کن اگر خواهی تو تحریرش

چو من هر کس حدیث لعل شیرینش بیان سازد

شکر ریزد به هنگام سخن از شهد تقریرش

کمند جذبه شوقش عجب خاصیتی دارد

که باشد دانه‌های دام مطلب خون نخچیرش

شکست رنگ جرعت شد نصیب خامه مانی

که امکان درستی نیست اندر نقش تصویرش

چه افسون است یارب همچو مخمل نرگس او را

که می‌باشد به خواب ناز و بیدار است تأثیرش؟!

به شام هجر از صبح وصال او مشو غافل

که می‌جوشد ز پستان عمل شیر از تباشیرش

چه درد سر مرا از اعتبارات محک اکنون

عیار صافی‌ای دارم که حاجت نیست اکسیرش!

ز معمار قضا هرگز نبیند روی آبادی

بنای خانه هستی که ویرانست تعمیرش!

خوشا از مصرع موزون دریای سخن طغرل

عرق کرد آه من آخر ز خجلت‌های تأثیرش!

شمارهٔ ۱۹۹

هر کس که پر از باده عشق است ایاغش

جز بوی گل عیش نباشد به دماغش

چون سرو ز تشویش تعلق بود آزاد

آن را که ز خاکستر قمریست سراغش

چون لاله درین باغ به نیرنگ محبت

کردند نشان توسن عمر تو ز داغش

رفتم به تماشای بهار چمن عشق

جز سنبل آشفته دگر نیست به باغش

یک ذره گرت مهر و وفا هست توان کرد

از سایه عنقا اثر رنگ سراغش

هر کس که بود آتش سودا به سر او

روشن بود از روغن پروانه چراغش

راهیست ز تقلید که در باغ حقیقت

یاد از روش کبک دهد جلوه زاغش

سرمایه صد عیش به یک ذره نسنجد

در زاویه غم بود آن را که فراغش

ای سوخته داغ هوس بگذر ازین غم

از بس که نداری خبر لاله باغش!

طغرل به جهانی ندهم مصرع بیدل

خورشید نه جنسی است که جویی به چراغش!

شمارهٔ ۲۰۰

بتی دارم که چتر مهر باشد زیب اورنگش

فلک بر چشم سازد سرمه خاک لعل شبرنگش

ز هجرانش به تلخی جان شیرین می‌کنم لیکن

چو فرهادم درین کوهسار و کی اندیشم از سنگش؟!

من از فکر میانش کی برون آیم سر مویی؟!

بدین مضمون در آغوش سخن بگرفته‌ام تنگش!

به گلگشت چمن هرگه نقاب از رخ براندازد

عرق بر روی گل گل می‌کند از شوخی رنگش

تبسم با عتاب او سلوک داوری دارد

چو برگ بید می‌لرزم من از این صلح و این جنگش!

فسون چشم جادویش به رنگی می‌برد دل را

که امکان رهایی نیست از آیین نیرنگش

به چین بهزاد جز چین جبین دیگر نمی‌بیند

که باشد چین زلف او گریبانگیر ارژنگش

چه سان سر برکشم ز امرش که چون رنگ حنای او

عنان توسن عمرم بود امروز در چنگش!

چه خوش گفتست طغرل حضرت بحر سخن بیدل

به تاراج جنون دادم چه هستی و چه فرهنگش!

شمارهٔ ۲۰۱

دمد صبح امید من اگر از شام هجرانش

نگه خورشید خرمن می‌کند از روی تابانش

چسان آیم به عرض جوهر فرد دهان او

که حکمت‌ها بود پوشیده در تفریق امکانش!

اگرچه چشم من روشن شد از خاک رهش لیکن

دماغ شانه تاریک است از زلف پریشانش

خمار چشم او زاهد به خواب ناز اگر بیند

به یک نظاره می‌سازد گرو از نقد ایمانش

نوازش‌نامه‌های وضع جودش گر بیان سازم

عرق بر روی حاتم گل کند از شرم احسانش

اگر بر دعوی رویش گل اندر باغ برخیزد

کشد دامان زلف او به خاری از گریبانش

به راه وادی عشقش تو را از سر قدم باید

که عاشق را نباشد باک از خار مغیلانش!

برای لعل شیرین کوهکن جان می‌کند لیکن

نمی‌ارزد به پیش او به یک جو قیمت جانش!

نگردد هر کس از لاف محبت همسر مجنون

بود خاصیت دولت در انگشت سلیمانش!

خوشا از مصرع سلطان اورنگ سخن طغرل

شکست ما تماشا کن مپرس از رنگ پیمانش!

شمارهٔ ۲۰۲

چه امکان است گردد از دلم بیرون تمنایش

که باشد صورتم آیینه‌سان محو تماشایش

برای انتظار اوست تمهید نفس هر دم

که در آغوش دل از شوق خالی می‌کند جایش

نگه را سرمه چشم امید حیرت خود کن

اگر داری هوس از سرمه خاک کف پایش

درستی نیست آسان از شکست مشکل زلفش

که عین عقده می‌باشد کشاد هر معمایش

درین عشرت‌سرا گر نشئه عمر ابد خواهی

تماشا کن به یاد قد او جوش دو بالایش

نمی‌دانم چه صیادیست در آیینه چشم او

که ممکن نیست رستن از کمند زلف گیرایش!

قماش حسن او در جلوه عرض ظهور آمد

بود شوری به بازار جهان از جوش سودایش

مرا از جام تقسیم ازل این نشئه ظاهر شد

که می‌باشد سر عیش ابد در پای مینایش

صفای عارضش از سبزه تر شد زمردگون

خط ریحان یاقوت است بر لعل گهرزایش

بود دشت جنون دیوانه‌ام از یک قدم لیکن

خیال حلقه آن زلف زنجیریست بر پایش

همین باشد اگر موج تلاطم بحر رحمت را

عرق گل می‌کند امروز من از شرم فردایش

به خون باید نوشتن طغرل این یک مصرع بیدل

هنوز از خاک مشتاقان حنایی می‌شود پایش

شمارهٔ ۲۰۳

می‌کند نظاره تا بر روی آن تنناز رقص

همچو آن طفلی که در گلشن کند از ناز رقص

جلوه حسنش کنون در چشم بازش می‌کند

چون خرام جلوه تیهو به چشم باز رقص

دارد از خط لبش پیغمبر حسنش کتاب

طرفه پیغمبر که می‌باشد ورا اعجاز رقص!

در خم زلفش دلم امروز می‌رقصد چنان

همچو آن گویی که سازد پیش چوگان‌باز رقص

رشک رقاص است انجام تپش‌های دلم

گر کند آن شوخ رقاصی دم آغاز رقص

دوش در آهنگ «عشاق » از «نوا» می‌کوفت پا

می‌کند آن گل‌بدن امروز در «شهناز» رقص

مطربا زیر و بم قانون خود را ساز کن

تا نسازد آن پری در انجمن ناساز رقص!

دیشبم یک بار رقصیدی کنون بهر خدا!

باز رقص و باز رقص و باز رقص و باز رقص!!

سر عشقم طغرل از تمکین دل پوشیده بود

بس که می‌رقصد دلم ترسم شود غماز رقص!

شمارهٔ ۲۰۴

تا قضا زد خیمه هستی درین نیلی بساط

شهد جام عیش را با زهر غم کرد اختلاط

راحتی نبود به کس در محنت‌آباد جهان

جای آسایش نباشد صحن و بام این رباط

فرصت فردا ز دیوان ازل نآمد تو را

می‌توانی کن تو کار خویش امروز احتیاط

در سلوک عاشقی تمکین بود شرط ادب

بارگاه عشق نبود جای هزل و انبساط

زال دنیا را که مردان سه طلاقش داده‌اند

غره مکرش مشو بینی به گوش او قراط

عاقبت پیچید به پایت رشته دام اجل

مسلخ دنیا که از شام و سحر دارد قماط

طغرل از جام ازل با قسمت خود راضی‌ام

زهر غم باشد نصیبم از قضا جای قباط

شمارهٔ ۲۰۵

گر نه‌ای بلبل تو را از صحبت گل‌ها چه حظ؟!

نیستی مجنون تو را از محنت لیلا چه حظ؟!

غوطه در بحر خجالت زن گهر می‌بایدت

مرغ خاکی را ز موج صافی دریا چه حظ؟!

آرزوی وصل از اوهام کی گردد تمام؟!

گر نباشد باده با مخمور از مینا چه حظ؟!

صحبت روشندلان هر جا نمی‌بخشد اثر

سنگ را از تابش مهر جهان‌آرا چه حظ؟!

نیست امکان سخن با یار بی تمهید جهد

گر نه‌ای موسی تو را از طور و از سینا چه حظ؟!

دیده دل صاف کن از تهمت کوری برا

کز فروغ سرمه اندر چشم نابینا چه حظ؟!

گر نه‌ای عاشق مرو در دامن دشت جنون

داغ نبود در دلت از لالهٔ حمرا چه حظ؟!

تا توانی ساز اصلاح مزاج خود ولی

در دماغ فاسدت از عنبر سارا چه حظ؟!

زینهار از حاصل دنیا مرادی پیشه کن

حاصلی گر نیستت از حاصل دنیا چه حظ؟!

خود طبیب خود شو و بیماری خود کن دوا

قابل صحبت نه‌ای از بوعلی سینا چه حظ؟!

مقصد از جنت مرا طغرل بود دیدار او

گرنه دیدارش بود از جنت المأوا چه حظ؟!

شمارهٔ ۲۰۶

بید مجنون را به جز آشفتگی از بر چه حظ؟!

از صدای نغمه بلبل به گوش کر چه حظ؟!

فرش مجنون کسوت خاک در لیلی بود

گر نه منظورش بود لیلی ز خاک در چه حظ؟!

فکر عقبا کن بود شمع دلیل راحتت

اهرمن را جز ندامت از صف محشر چه حظ؟!

کوهکن از عشق شیرین جان شیرین می‌کند

جز صدای تیشه اندر گوش او دیگر چه حظ؟!

دم به دم گردد ز خونم جوهر تیغش فزون

خون نباشد تیغ را از جلوه جوهر چه حظ؟!

ای که تاج سلطنت داری عدالت پیشه کن

گر سلوک عدل نبود شاه را زافسر چه حظ؟!

تخم حنظل گر بود در نبض امراضت دوا

در مذاقت ز التیام مرهم شکر چه حظ؟!

بستر ناز است فرش چشم بیمارش ولی

پهلوی بیمار را از راحت بستر چه حظ؟!

صفحه دل را تو مستر زن برای مدعا

بی‌سواد مدعا با صفحه از مستر چه حظ؟!

خشک‌مغزان را ز فیض دیده تر بهره نیست

گر نباشد ابر دل طغرل ز خشک و تر چه حظ؟!

شمارهٔ ۲۰۷

هر کس که دارد یک دلبر فیض

محوست گویا در منظر فیض

در هر دو عالم هرگز نمیری

گر گشته گردی از خنجر فیض!

در ظلمت غم می‌کن تحمل

باشد که یابی روشنگر فیض!

صد دل شهودش باشد به دعوا

هرکس که دارد یک محضر فیض

بی‌صبح یک دم هرگز نبینی

بر فرق خورشید این افسر فیض

کلک ادب را بر صفحه دل

بنمای راهی از مستر فیض!

غافل چه باشی محبوب مطلوب

در خواب نازست بر بستر فیض!

خوش می‌توانی کردن دماغت

تا بو که یابی از عنبر فیض!

آیینه‌سان شو از صافی دل

گیری جهانی از جوهر فیض!

ضایع مگردان هرگز نروید

در هر زمینی سوسنبر فیض!

مانند طوطی در کام طغرل

هرگز نباشد جز شکر فیض!

شمارهٔ ۲۰۸

تا شد از کتم عدم در ملک هستی بود شمع

دایه شد پروانه گویا در شب مولود شمع

بس که شب تا روز دارد گریه بر حال جهان

جز صدای اشک حسرت کی بود در رود شمع؟!

گرچه باشد جنس او را گرمی بازار شب

غیر جان کندن ازین سودا نباشد سود شمع

کردن اهل کرم اندر بلندی شد مثل

یک جهان پروانه می‌باشد مطیع جود شمع

باشدش از جوش سودا طالع او مشتری

رشک می‌آید مرا از طالع مسعود شمع

در قیام ایستاده با یک پای از شب تا سحر

کس نمی‌داند چه باشد عاقبت مقصود شمع؟!

در وفا سر داد هر کس زندگی از سر گرفت

این مثل روشن بود از جسم غم فرسود شمع

گر نباشد شمع کی پروانه باشد در جهان؟!

بود این پروانه‌ها نبود مگر از بود شمع؟!

طغرل از جوش غم سودای او معلوم شد

کش بود از روغن پروانه گویا دود شمع!

شمارهٔ ۲۰۹

بس که شب تا روز از غم گریه‌ها دارد چراغ

از زبان شعله عرض مدعا دارد چراغ

حیرتی دارم که دائم نانش اندر روغن است

ناله و فریاد هر ساعت چرا دارد چراغ؟!

بهر دفع لشکر ظلمت کنون شب تا سحر

از پر پروانه از آتش لوا دارد چراغ

در محیط آتش غم کشتی امید او

کی به جز پروانه فکر ناخدا دارد چراغ؟!

طغرل این اسرار مخفی نیک روشن شد مرا

کش ازین بی‌طاقتی یک مدعا دارد چراغ!

شمارهٔ ۲۱۰

از کمال روشنی در دیده شد جای چراغ

کس نباشد در جهان امروز همتای چراغ!

راه تاریک است و تو مغرور شمع دل مشو

روشنی هرگز نمی‌بینی تو در پای چراغ

مقصد از سوز و گداز و گریه و آه شبش

غیر جانبازی نمی‌باشد تمنای چراغ

در شبستان جنون اندر سلوک عاشقی

بال صد پروانه می‌چینی ز گل‌های چراغ

صحبت نااهل باشد موجب آزار دل

بیشتر از آب باشد شور و غوغای چراغ

مشتری جوشد اگر در ظلمت‌آباد جهان

کی کسی داند به جز پروانه سودای چراغ؟!

تا به صبح حشر جز پروانه شمع ادب

نیست دیگر ماهی ای طغرل به دریای چراغ!

شمارهٔ ۲۱۱

ای به خوبی در میان خوبرویان معترف

جبهه گل راست از شرم رخت داغ کلف!

گرچه در بند جنونم لیک هرسو می‌کشد

دامن زلفش گریبان مرا از هر طرف

خاک گردیدم به راهش بر امید انتظار

گر رسد پایش به فرقم بس بود اینم شرف!

پای نه در وادی غم دامن از عالم بکش

تا به کی پیچی سر خود در گریبان چون کشف؟!

خوانده‌ام درس محبت پیش استاد جنون

شد ازآن اسرار عشق او دلم را منکشف

نیست این صحرای عالم جز چراگاه دوآب

تا به کی چشم تو باشد همچو حیوان در علف؟!

مگذر از آیین نیکانی که بودند قبل ازین

رفتگان رفتند اندر سنت اهل صلف

با هنر بگذر تو از غواصی بحر سخن

برنیاید در قیمت از درون هر صدف

بس که در ملک معانی من نشان شهرتم

سینه من شد ازآن تیر حوادث را هدف

صد در معنی به سلک نظم می‌آرم ولی

نیست صرافی که سازد فرق گوهر از خزف

بنده‌ای از بندگان حضرت عشقم کنون

گرچه باشم در قطار آل سلطان نجف

آفرین بر مصرع بیدل که طغرل گفته است

ناتوانی عالمی دارد تکلف بر طرف

شمارهٔ ۲۱۲

یار ما را پیرهن از برگ گل باشد لطیف

از حریر پرتو مه بر رخش دارد نظیف

غنچه‌اش هر دم برد از آتش یاقوت آب

کی شود لعل بدخشان با لب لعلش حریف!

این چه نیرنگ است در بازار امکان از غمش

هیچ کس خالی نباشد از وضیع و از شریف؟!

آنقدر نخل مرادم بار هجران داد بر

برگ عمرم شد خزان چون برگ گل اندر خریف

گشتم از بار تعلق سروآسا ملتوی

تا که دیدم با قدش گیسوی لبلابش لفیف

بس که کردم در غمش فریاد از شب تا سحر

پیکرم چون بال زیر بار محنت شد ضعیف!

طغرل از بس کرده‌ام من وصف سر تا پای او

مصرع برجسته‌ام با قامت او شد ردیف

شمارهٔ ۲۱۳

ای شوخ پریوشان آفاق

بر باده ده شکیب عشاق!

نبود به جهان کسی ز آدم

یک تن که تو را بود نه مشتاق!

بیچاره دلم که جفت غم شد

تا کرده‌ام ابروی خمت طاق

هم‌درس بودم به عشق مجنون

او رفت به دشت و من به اسواق

در گردن جان من نهادی

مانند سگان خویش اطواق

روحم به ازل میان ارواح

با عشق تو بسته بود میثاق

شیرازه نمی‌توان گرفتن

دیوان غم تو را ز اوراق

مشهور وفا و مهر بودی

در بین شکرلبان به اخلاق

بسیار بریدی عاشقان را

با تیغ جفا و ظلم اعناق

از آتش عشقبار طغرل

گردید قرار و صبرم احراق

شمارهٔ ۲۱۴

ای لعل لب تو جان عاشق

ابروی کژت کمان عاشق!

روز و شب و سال و مه نباشد

جز نام تو بر زبان عاشق!

بی‌خنده لعل تو نخندد

یکبار ز غم دهان عاشق

در مسلخ عشق سر بریدن

باشد مگر امتحان عاشق؟!

بی‌روی گل تو همچو بلبل

بر چرخ رسد فغان عاشق

هرگه به لبان لبان کشایی

خندد به لبان لبان عاشق!

تو روح روان عاشقانی!

رفتی تو رود روان عاشق!

یکبار ز راه مهربانی

بگذر طرف مکان عاشق

ای شوخ چرا خبر نداری

از طغرل ناتوان عاشق؟!

شمارهٔ ۲۱۵

دارد چمن ز رونق فصل بهار رنگ

هر برگ گل گرفته مگر از هزار رنگ؟!

امروز در بساط گلستان به فرش ناز

خوابیده است شاهد گل در کنار رنگ

مانند زاهدان تو به سجاده چمن

از دانه‌های سبحه شبنم شمار رنگ

دارد به باغ عزم سفر کاروان گل

گویا که می‌رود ز پی نوبهار رنگ

از بس که ریختم به فراقش سرشک غم

چشمم برد به گریه ز شمع مزار رنگ

نظاره کن به باغ که فرصت غنیمت است

از بس که گشته توسن گل را سوار رنگ!

بیرنگی است رنگ خم نیلی فلک

گر نیست باور تو ازین خم برآر رنگ!

گل را به پیش روی تو سامان خجلت است

نبود به جز عرق به رخ شرمسار رنگ

طغرل نگر که حضرت بیدل چه گفته است

اینجاست بی‌بقا گل و بی‌اعتبار رنگ!

شمارهٔ ۲۱۶

اگر خرامی به سوی چمن بدین نیرنگ

به پیش روی تو گل می‌رود ز رنگ به رنگ

به صید شیردلان جهان به صیادی

غزال چشم تو هر دم کند کمین پلنگ

به یاد آن قد موزون فتاده‌ام از پا

نشان تیر من آمد کمان‌خانه چنگ

به غیر ساز فراقت که آورد دیگر

نوای نغمه عشاق را بدین آهنگ؟!

به باغ حسن ز خوبان چه سرو ممتازی

سوی تو نسبت خوبان بود تخیل بنگ

طریق مدح تو من آنقدر نمودم طی

شدم به صفحه آفاق همچو مصرع لنگ

دلت چو قطعه سنگ است که آتشین‌خویی

که نیست مسکن آتش به غیر سینه سنگ

شکست رونق بازار نقش تصویرت

نگارخانه چینی و کارگاه فرنگ

به نزد محنت روز فراق یار مرا

برابر است دم اژدها و کام نهنگ

خوشا ز مصرع دریای معرفت طغرل

حباب بست نفس بس که دید قافیه تنگ

شمارهٔ ۲۱۷ - حبیب‌جان

حافظت از چشم بد بادا خداوند تعال

باد یارب نخل قدت در محل اعتدال!

باده پیمای می میخانه شوق توام

چند پنهان می‌کنی رخ را ز ما بنما جمال!

یک شبی سوی من سرگشته محزون بیا

عمرها شد در فراقم من به امید وصال

با که از جبر و جفایت شمه‌ای سازم بیان؟!

جز دل افسرده نبود محرمی در این مقال!

چاره درد دل بیچاره‌ام ساز ای حبیب

مرهم از وصلت بنه دیگر مرا نبود مجال!

از چه رو زافتادگان خویش واقف نیستی

قدر ما را می‌ندانی طفلی ای نازک‌نهال!

ناله‌ها کردم چو نی تأثیر در گوشت نکرد

طغرل آشفته را هرگز نگفتی چیست حال!

شمارهٔ ۲۱۸

مرا شوریست بر سر از غم دل

نمی‌دانم کنون بیش و کم دل

ترشح می‌کند از دیده من

دمادم اشک خونین از یم دل

یکی امروز با ما سیر دل کن

که دارد عالمی این عالم دل!

برافشان دانه کشت مرادت

شود سرسبز و خرم از نم دل

نشین در پرده مضراب سازش

بسی دارد نوا زیر و بم دل

نمی‌گردد دگر صید کمانت

غزال وحشی ما از رم دل!

طواف کعبه دل کن که نوشی

ز چاه مدعایت زمزم دل

قبول کس نگردد این حکایت

اگر گویی که باشد محرم دل

دل خود را به مهر دل قوی کن

که باشد عقد پروین شبنم دل

خرد بر چرخ می‌ساید علم را

لوایش گر بود از پرچم دل!

درین محنت‌سرا امروز طغرل

نمی‌یابم کسی را همدم دل!

شمارهٔ ۲۱۹

بلند است از فلک مأوای بیدل

نباشد هیچ کس را جای بیدل!

نمایم توتیای دیده خویش

اگر یابم غبار پای بیدل

ندیدم از سخنگویان عالم

کسی را در جهان همتای بیدل

اگر کوه است باشد طور سینا

وگر دریا بود دریای بیدل!

دل افلاک را سازد مشبک

لوای همت والای بیدل!

به مژگان می‌توانم کرد بیرون

اگر خاری خلد در پای بیدل!

نمی‌یابم کنون خالی دلم را

زمانی از غم و سودای بیدل

قبای اطلس نه چرخ گردون

بود کوتاه بر بالای بیدل!

به رفعت برتر است از کوه طغرل

جناب حضرت میرزای بیدل!

شمارهٔ ۲۲۰

خوشا روزی که از مضمون طغرل

به عرض آید در مکنون طغرل!

سمند فکر خود را زن تو مهمیز

نماید جلوه در هامون طغرل

سخن‌هایی که چون سحر حلال است

مرتب گشته از افسون طغرل

پر از گوهر شود دامان فکرت

روی در قلزم مشحون طغرل

روان شد از غمش دریا ز چشمم

حذر سازید از جیحون طغرل!

عجب نبود که از راه تلطف

به دست آورد دل محزون طغرل

مکش با تیغ هجرانم که اکنون

نمی‌ارزد جهان در خون طغرل!

خیال قامت دلدار باشد

عصای قامت واژون طغرل!

شمارهٔ ۲۲۱

عالمی از روی او دارد گلستان در بغل

بر رخش نظاره را باشد چراغان در بغل

از سواد جعد زلفش هر زمان بر لوح دل

نسخه آشفته‌ای دارم پریشان در بغل

توشه لخت جگر کافی بود عشاق را

می‌روم در راه عشقش بی‌لب نان در بغل

کوهکن‌وَش کوه دل کن لفظ شیرین بایدت

شاهد معنی نیاید با تو آسان در بغل!

اعتبارات جهان از جوش تمکین دل است

موج گوهر را بود دائم گریبان در بغل

صاف‌طبعان محو اظهارند در عرض ادب

جوهر از آیینه دارد چشم حیران در بغل

آنقدر دوش از غمش از دیده باریدم گهر

طفل اشکم می‌رود امروز طوفان در بغل

همچو بلبل روز و شب با ناله دارم الفتی

کز فراق او مرا باشد نیستان در بغل

پهلوی عشاق باشد گرم در بازار غم

زاهد از افسردگی دارد زمستان در بغل

هر زمان طغرل کنون زاندیشه حاصل کرده‌ام

از خیال باد زلفش صد شبستان در بغل

شمارهٔ ۲۲۲

ای از بهار عارضت نظاره را جان در بغل

آیینه دارد از رخت جوش چراغان در بغل!

فریاد عاشق کی کند در گوش معشوقش اثر؟!

بلبل ندارد در چمن جز آه و افغان در بغل!

ای دیده در بزم ادب مغرور آسایش مشو

یک صبح وصلش را بود صد شام هجران در بغل

از یاد تیر غمزه‌اش ایمن نباشد سینه‌ام

چشم خدنگ‌انداز او خوابیده پیکان در بغل

در چارسوی عشق او واکرده دکان جنون

از بهر تعلیقم جنون در پای مردان در بغل

خواندیم دوش اندر چمن از دفتر اوراق گل

مشکل که آید دلبرت امروز آسان در بغل

از بهر تعلیق جنون در پای مردم می‌فتد

طفل سرشکم گوییا دارد دبستان در بغل!

چین جبین منعمان کی منع عبرانش کند

چشم گدا بیند اگر دست کریمان در بغل؟!

داروی دیگر کی بود اندر مریض عشق او؟!

بیمار چشمش را بود پیوسته درمان در بغل!

شمع از گداز عارضت در گریه از شب تا سحر

چیدست دامن تا کمر گویا گریبان در بغل

دوش این غزل در گوش من می‌گفت دهقان سخن

نظمی که سعدی گفته است دارد «گلستان » در بغل!

طغرل هزاران آفرین بر مصرع بحر سخن

ای از خرامت نقش پا خورشید تابان در بغل!

شمارهٔ ۲۲۳

ای نرگس مستت چمن آرای تغافل

بازار تو گرم است ز سودای تغافل

در سرمه چو بخت سیه ما همه اکنون

خوابیده مگر فتنه و غوغای تغافل؟!

غفلت اثر شوق بود غنچه لعلت

خون گشت دل ما به تمنای تغافل

جان در طلبت داده به امید نگاهی

آخر شدم از چشم تو رسوای تغافل!

یک جرعه‌ای از باده شوق تو مرا بس

در انجمن ناز ز مینای تغافل

شوریست ز کیفیت میخانه چشمت

حیرانم ازین مستی صهبای تغافل

در بادیه عشق دویدیم و ندیدیم

جز چشم تو نخچیر به صحرای تغافل

با مصلحت عشق به گلزار جمالش

چشمی بگشا بهر تماشای تغافل

از وصل تو محروم من از طالع پستم

از ناز بلندست مگر جای تغافل؟!

ای هم‌نفسان خار ره عشق برآرید

با سوزن مژگان من از پای تغافل

طغرل چه خوش است موجه دریای معانی

من کشته تمکینم و رسوای تغافل

شمارهٔ ۲۲۴

لبت لعل و قدت طوبی رخت گل

منم در گلشن حسن تو بلبل

به دور مه فکندی زلف مشکین

کشیدی خط بطلان تسلسل

ازآن روزی که دیدم روی خوبت

شدم از طاقت و صبر و تحمل!

قدت اندر چمن شد جلوه‌آرا

به طوبی طعنه زد در باغ صلصل

رسید از نکهت زلفت به گلشن

ز حسرت شد پریشان حال سنبل

به یاد لعل تو دارد به محفل

صراحی از زبان باده قل قل

هر آن سر را که سودای تو باشد

نباشد میل او با ساغر مل

به میل سایه مژگان آهو

کشیده نرگست کحل تغافل

ادافهمان چو تیهو در گریزند

به هر جانب کند پرواز طغرل

شمارهٔ ۲۲۵

گر کسی چیند ز باغ عارضت یک بار گل

در کنار خود کند تمهید صد گلزار گل

کرده‌ای تا دیده خود محرم دیدار خویش

جوهر آیینه آرد هر دم از زنگار گل

کم بود همچون گل روی تو گل اندر چمن

در گلستان جهان دیدیم ما بسیار گل

صورتی از چین زلفت گر فتد ناگه به چین

پنجه بهزاد می‌چیند ز شاخ مار گل

در چمن گل را اگر بینی تو با صد رنگ و بو

گر نه مانند رخ او بشکفد مشمار گل!

هر کجا باشد حدیث پرده رخسار او

ساز مطرب آورد از نغمه هر تار گل

دم به دم ز اقبال بخت خویش مانند هدف

می‌کند بر سینه‌ام تیر نگاه یار گل

ز اول شب تا سحر خوابیده اندر فرش ناز

کی شود از ناله بلبل دمی بیدار گل؟!

جز دم وحدت به زیر رأیت عشقش مزن

خون منصورت کند ناگه ز چوب دار گل

وه چه خوش گفتست طغرل بیدل بحر سخن

خاک راهی باش و از هر نقش پا بردار گل!

شمارهٔ ۲۲۶

بس که آوردست نخل قامت دلدار گل

سرو را هرگز شنیدی کآورد در بار گل؟!

صافدل را آرزوی سیر گلشن کی بود؟!

بر رخ آیینه از جوهر بود بسیار گل!

عاشقان را نیست از سنگ ملامت چاره‌ای

هیچ در باغ جهان دیدی بود بی‌خار گل؟!

در تلاش جستجوی باغبان هر سو مرو

همچو او دیگر نمی‌یابی درین گلزار گل!

عالمی تهمت‌پرست گیر و دار عالمند

کی کند جز خون منصورش ز چوب دار گل؟!

اعتبارات جهان بی‌نغمه زیر و بم است

گر بود در کوه در صحرا نباشد خوار گل!

بس که نتوانم که سازم چاره هجران او

شعله آه من از دل می‌کند ناچار گل

رتبه ادبار هم بی‌رونق اقبال نیست

مدعایت می‌کند از سایه دیوار گل!

باغبان امروز از بهر رضای عندلیب

بار دیگر مگذران در جانب بازار گل

تار قانون نوای او چو بلبل گر کشد

ناخن مطرب کند از نغمه این تار گل

ریز خونم که به تیغ خویش گل داری هوس

تا کند از خون من آن تیغ جوهردار گل!

بس که طغرل همچو گل مضمون رنگین بسته‌ام

می‌توان چیدن کنون ز ابیات من بسیار گل!

شمارهٔ ۲۲۷

ای ز صبح عارضت شرمنده در گلزار گل

پیش رخسارت بود امروز جای خار گل

سوی گلشن ای بهار ناز بی‌پروا خرام

کز نهگاهت می‌کند از هر در و دیوار گل

در گلستانی که یاد شعله دیدار توست

بشکفد هر لحظه از فریاد موسیقار گل

کس نمی‌بیند کنون در چارسوی اعتبار

جز حدیث آن گل روی تو در بازار گل

تا به رخسار تو شد آیینه گلشن دچار

می‌کند تعظیم رویت در چمن ناچار گل

دامن زلفت به رخ پیچیده زان رو بشکفد

برهمن را هر زمان در گردن از زنار گل

گر ز مرآت رخت عکسی فتد ناگه در آب

سرو جای برگ آرد بر لب جوبار گل

پنج نوبت می‌زند اندر چمن از شش جهت

عارض و رخسار و لعل و خنده‌ات از چار گل

گر کشد هر کس ز تصویر جمالت یک رقم

بشکفد از پنجه‌اش تا حشر چون گلزار گل

آفرین بر مصرع بیدل که طغرل گفته است

حیف باشد جز دل عاشق به دست یار گل!

شمارهٔ ۲۲۸

در محفل رقیبان رویت شکفته گل گل

با ما رسید نوبت کار تو شد تغافل

اندر محیط عشقت عمریست ناخدایم

افکنده خویشتن را در کشتی توکل

مژگان کشیده صف صف چشمان سحر سازت

قصد کدام داری با این همه تجمل؟!

شور طرب فزاید از خنده دهانت

وصف تو را نماید مینا به بانگ قل قل

با یاد عارض تو گل جامه را دریده

بی‌تو به باغ و گلشن در آه و ناله بلبل

داغ است لاله را دل از حسرت جمالت

خون می‌خورد ز لعلت پیوسته شیشه مل

آشفته روزگارم طغرل به دور زلفت

بادا همیشه ما را تا حشر این تسلسل!

شمارهٔ ۲۲۹

تا به منشور سخن سرمشق طغرا گشته‌ام

یک جهان مضمون یک عالم معما گشته‌ام

چشم بد دور از برم امروز همچون آفتاب

از صفای دل در آغوش مسیحا گشته‌ام

بس که در بحر معانی غوطه خوردم چون گهر

مشتمل با چند معنی همچو علیا گشته‌ام

تا کشادم عقده‌های نسخه درس ادب

سر خط جمعیت عقد ثریا گشته‌ام

عمرها بگذشت اندر باغ امکان همچو گل

خون دل خوردم که تا محبوب دل‌ها گشته‌ام

می‌روم از خویش چون دریا ولی مانند موج

از خیال زلف او زنجیر بر پا گشته‌ام

گرچه سفتم صد گهر با مثقب تیغ زبان

لیک از بی‌طالعی‌ها سخت رسوا گشته‌ام

دم به دم زاندیشه او در خیال‌آباد دل

همچو ماهی در محیط عشق بی‌پا گشته‌ام

گفتمش با زلف او در هم چرا پیچیده‌ای

گفت در صید برهمن چون چلیپا گشته‌ام

تا سخن سنجیده‌ام طغرل به میزان ادب

در میان شاعران امروز یکتا گشته‌ام

شمارهٔ ۲۳۰

بشنود بلبل اگر اندر گلستان ناله‌ام

می‌کند اندر چمن تمهید سامان ناله‌ام

بهر ساز خویش نی از چوب طوبا بایدم

تا رسد در گوش آن سرو خرامان ناله‌ام

عرض مطلب نیست حاجت پیش ارباب کرم

سر زند در پاش از چاک گریبان ناله‌ام

سوختم پروانه‌سان در آتش شوق عمل

می‌کند در شام غم جوش چراغان ناله‌ام

زینهار ای آرزو گستاخ بر آن در مرو

خسرو غم را بود امروز دربان ناله‌ام

خوشه‌چین خرمن گیسوی مشکینش بودم

زآن سبب رفته‌ست اندر سنبلستان ناله‌ام

ساز ما هر چند در بازار عبرت کم‌بهاست

نزد عشاق است لیکن خوشتر از جان ناله‌ام

نیست حاجت در مریض عشق داروی دگر

هست در زخم غم او بس که درمان ناله‌ام

نالم از یک مصرع بیدل که طغرل گفته است

درد آن دارم که خواهد شد پریشان ناله‌ام

شمارهٔ ۲۳۱

برنمی‌آید برون از سینه آسان ناله‌ام

سرمه‌سان در عهد چشمش بسته پیمان ناله‌ام

از تو ای شور جنون ساز دگر دارم هوس

تا شود از پرده خاموشی عریان ناله‌ام

آنقدر در مجمر داغ ادب اخگر شدم

در نظر آید تو را شمع شبستان ناله‌ام؟!

نیست خالی با همه تعجیل از پیغام وصل

می‌رسد از کوی او برچیده دامان ناله‌ام

در خیال زلف او اینست گر سامان من

تا کجا خواهد شدن یارب پریشان ناله‌ام؟!

مشتری خواهی تو گر جنس از دکان اعتبار

قیمت بسیار دارد نیست ارزان ناله‌ام!

خانه صبرم ثباتی داشت از دیدار او

قصر تمکینم کند امروز ویران ناله‌ام

هر کسی بار امانت را به جایی می‌نهد

بشنوی هرگه گذشتی از نیستان ناله‌ام

گشته از بار فراقش دوش من همچون کمان

آه من امروز چون تیرست پیکان ناله‌ام!

حبذا طغرل که می‌گوید مه اوج سخن

بعد ازین این نه فلک گوییست چوگان ناله‌ام!

شمارهٔ ۲۳۲

کاش در بزم ادب من دلبری می‌داشتم

پیش خود مانند مینا ساغری می‌داشتم

رایتم از عشق او می‌سود سر اندر فلک

گر ز نقش خاک پایش افسری می‌داشتم!

ساز قانون محبت پرده عشقم درید

کاش می‌نشنودم و گوش کری می‌داشتم

می‌شدم من سربلند سجده ناز ادب

چون صراحی خطبه بی‌منبری می‌داشتم

جز گل مطلب نمی‌چیدم ز گلزار امید

در بهار این عمل چشم تری می‌داشتم

سوختم پروانه‌سان در آتش داغ غمش

می‌پریدم سوی او بال و پری می‌داشتم

همدم بزم وصالم جز غم لیلی نبود

همچو مجنون گر ز خارا بستری می‌داشتم!

نسخه‌های عشق او از بس که بی‌شیرازه بود

می‌نوشتم شرح غم را مستری می‌داشتم

می‌شد اندر دیده‌ام عکس حقیقت روبه‌رو

بر رخ آیینه گر خاکستری می‌داشتم

نزد این بی‌دانشان فرق حذف از در نبود

ور نه در بحر سخن من گوهری می‌داشتم!

حبذا از مصرع بیدل که طغرل گفته است

خاک می‌کردم به راهت گر سری می‌داشتم!

شمارهٔ ۲۳۳

طرب‌پیمای عشقم خاکساری‌هاست معراجم

تپیدن‌ها بود طومار نبض سعی‌الحاجم

چراغم یافت آخر از خموشی سرفرازی‌ها

مرصع شد ز سنگ سرمه گویا گوهر تاجم

سفیر بلبل آهم چو نی گر ناله انگیزد

نیستان یک قلم آتش شود ز اخگر دهد باجم

به سعی گفتگوی او سرم در پای دار آمد

به فتوای محبت گوییا منصور حلاجم

بیا ای مشرق صبح سعادت در برم یک دم

که من از بهر تشریف قدومت سخت محتاجم!

ازآن روزی که نخل قامتت بشکست طوبی را

به سودای خیال سرو بالای تو دراجم

بلند است آنقدر فکر بلندم در سخن طغرل

تو پنداری که اندر تار و پود شعر نساجم

شمارهٔ ۲۳۴

از آن روزی که من در حلقه زلف تو افتادم

سراپا قید بودم گوییا کردی تو آزادم

به عاشق تلخی هجران لیلی‌طلعتان شیرین

ازآن در کوه و صحرا همدم مجنون و فرهادم!

گیاه تشنه‌ام سر بر زده در وادی حسرت

ز نومیدی ثمر آورده نخل کلفت ایجادم

طلسم عنصرم دور است از آب و گل و آتش

ندارد کشتی تن موج را لنگر به جز بادم

به افسون دل خود عالمی زیر نگین دارم

که نقش خاتم دست سلیمان است او را دم

شب هجران من با کاکل او نسبتی دارد

پریشانی مرا سرمایه شد اما بدین شادم

بود پیوسته طغرل عندلیب گلشن کویش

به یاد خنده لعلش چو نی عمری به فریادم

شمارهٔ ۲۳۵

خجالت مایه‌ام وضع پریشانیست بنیادم

گلاب خجلت از سنبل کشد تصویر بهزادم

نگاه حیرتم از نقش پای او سبق گیرد

مگر عکس رخ آیینه بود سرمشق استادم!

معمای سر زلفش به جز از شانه نکشاید

ازآن در باغ زیر سایه موزون شمشادم

سپند داغ رشکم سوخت از دل سر نزد ناله

تو پنداری به سنگ سرمه خوابیدست فریادم

به سودای خیالش شهره آفاق گردیدم

تمنای وصالش داد نام و ننگ بر بادم!

شکست دل به سنگ یائس پیغامیست جمشیدی

صدای کاسه‌چینی دهد فغفور را یادم!

ازآن گریده‌ام در اوج دانش طغرل معنی

به قید لفظ نازک بس که شاهین بود صیادم

شمارهٔ ۲۳۶

کتاب عشق می‌خوانم کنون فهم سبق کردم

به استاد خرد بی‌جا ازین مبحث نطق کردم

همی‌کردم به کلک فکر تحریر جمال او

به وصف نوبت رخسار او گل در طبق کردم

ازآن روزی که بنمودم به جنت نسبت کویش

ز خجلت آب گشتم خویش را غرق عرق کردم

نمودم من قضای سنت پیشین خود دیگر

به زیر شام زلفش روی او فهم شفق کردم

کمر چون خامه بربستم به توصیف سراپایش

قلم در شهد مضمون لبش افتاد شق کردم

بسی خلق جهان بنوشته شرح نسخه حسنش

من اندر مصحف رویش ز برگ گل ورق کردم

مپرس از رأیت منصوری این داروگیر من

همین بس شاهدم در عشق او دعوای حق کردم

ز درس عشق او با من نشد غیر از جنون حاصل

چو مجنون خویش را رسوای عالم زین سبق کردم

چه خوش گفتست طغرل حضرت بحر سخن بیدل

به ساغر آب رویی داشتم سد رمق کردم

شمارهٔ ۲۳۷

به مضراب دگر قانون عشقت ساز می‌کردم

نوای پرده «عشاقت » از «شهناز» می‌کردم!

چو مرغ بی پر و بالم من از افتادگی لیکن

به سویت بی‌توقف چون نگه پرواز می‌کردم!

به محض لطف سوی کلبه من می‌خرامیدی

به راهت پرده‌های دیده پای‌انداز می‌کردم

اگر می‌بود در هجر تو همچون کوه تمکینم

صدایی می‌شنیدم از تو گر آواز می‌کردم!

تغافل مانع اسرار لطفش بود و من هر دم

به رمزی گوشه آن چشم را غماز می‌کردم

ازآن روزی که دیدم در فن احیا لب لعلش

مسیحا می‌شدم من ترک این اعجاز می‌کردم!

همی‌رفتم به طور عشق او از بهر دیدارش

چو موسی در تجلی‌گاه شوقش راز می‌کردم

اگر در خواب می‌دیدم به ناگه طلعت لیلی

هزار انجام مجنون را به یک آغاز می‌کردم!

به بزم وصل زانگشتم شمیم عطر می‌آمد

اگر بند قبایش را به ناگه باز می‌کردم

نمودند از سر کوی تو با من روضه جنت

نمی‌بودی تو در جنت ولیکن ناز می‌کردم

خوشا از مصرع سلطان اورنگ سخن طغرل

تو می‌رفتی و من شور قیامت ساز می‌کردم!

شمارهٔ ۲۳۸

صفحه دل را ز موج باده تا مستر زدم

قرعه فال طرب من از خط ساغر زدم

مسند غم بارگاه شهریار عشق بود

بی‌خود از ترک ادب من حلقه بر این در زدم

جوش طوفان سرشکم داشت امواج دگر

از هجوم سیل غم زین بحر دامن بر زدم

از نگینم شهرت شور و جنون پیدا نشد

خاتمی از نامی مجنون من بر انگشتر زدم

سوختم از شوق من در محفل ناز ادب

تیره شد آیینه این بزم خاکستر زدم

هر که در دیوان عشاقش به سلک غم نبود

نامش از نامحرمی از سطر این دفتر زدم

بس که بودم در ثبات بار عشقش همچو کوه

دامن خود را به پای خویش از لنگر زدم

پرتوی در کلبه‌ام از لمعه دیدار کیست؟!

آتشی پروانه‌سان امشب به بال و پر زدم!

یک گل مطلب نچیدم من ز گلزار امید

عاقبت دست ندامت همچو گل بر سر زدم

گر به دل از یاد چشمش راه راحت داشتم

از خیال آن مژه بر سینه صد خنجر زدم

گفتم از شرح حدیث عشق زاهد را چه سود؟!

بی‌اثر گویا غلط بانگی به گوش کر زدم!

داشتم کلکی من از چوب صنوبر عاقبت

یک قلم از بر تحریر قد او سر زدم

تا شود باغ سخن رنگین ز فیض معنی‌ام

بر رخ مضمون گل از فکر خود نشتر زدم

با چنین دانش ببین طغرل که بیدل گفته است

من هم از نامحرمی بانگی برون در زدم

شمارهٔ ۲۳۹ - فیض‌الله‌جان

فروزد شمع رخسارش اگر در کلبه تارم

به آغوش تپش از بی‌خودی پروانه آثارم

یکی سرگشته‌ام در وادی عشق پری‌رویی

که جز اندوه و کلفت نیست دیگر یار غمخوارم!

ضیای مهر رخسارش به ایمانم کند دعوت

سواد کفر زلفش می‌کند تکلیف زنارم

اگر دستم رسد با دامن وصل نگار ای دل

یقین دانی که تا روز قیامت هیچ نگذارم!

لبش هر دم حیات تازه می‌بخشد مسیحاسا

اگرچه می‌کشد تیر نگه هر روز صد بارم

هلال ابرویش عید صیام آمد به چشم من

که تا از خون دل کردم تمام امروز افطارم

چنان گردیده‌ام محو تماشای جمال او

به مرآت تحیر همچو عکس نقش دیوارم

ازآن روزی که سودای خیالش بر سرم آمد

به بازار محبت نقل جان خود به کف دارم

‌نقاب از رخ نیندازد معمای من طغرل

که خالی از تکلف نیست مضمون‌های اشعارم

شمارهٔ ۲۴۰

نوبهار ایجادم رونق حمل دارم

همچو گلبن معنی غنچه در بغل دارم

داده تا مرا رخصت مرشد خراباتم

غیر ملت عشاق کی غم ملل دارم؟!

زلف او نمی‌گردد مانع جنون من

همچو شمع بزم وصل آه بی‌محل دارم

پایمال دونانم گر ز پستی طالع

از بلندی همت مسند زحل دارم

خوانده‌ام کتاب غم در سلوک مجنونی

عامل جنونم لیک وضع بی‌عمل دارم

تا به کی ز نادانی می‌بری حسد با من؟!

این همه سخندانی قسمت از ازل دارم!

فهم معنی‌ام دارد قدر و شکل اسطرلاب

هندسی اگر خوانم حرفی از جمل دارم

گردش فلک اکنون گر مرا دهد فرصت

نسخه‌ها همی‌سازم بیم از اجل دارم

در سخن نمی‌باشد دیگری نظیر من

غیر حضرت بیدل من کجا بدل دارم؟!

محو حیرتم طغرل من ز مصرع بیدل

بی‌تو زنده‌ام یعنی مرگ بی‌اجل دارم!

شمارهٔ ۲۴۱ - بقاجان

بنما رخ چو ماهت که ز دل برد قرارم

بکشا ز غمزه تیری که جگر کند فگارم

قلمم که کاتب صنع به ازل نمود طغرا

رقم نخست عشقت بنوشت در کنارم

اگر از عبیر زلفت خبری صبا بیارد

به نوید مژده او من زار جان سپارم

چه شود خرامی ای گل سوی گلشن محبت

به رهت ز دیده آبی زده چشم اشکبارم

الم سموم هجرت به خزان دهد گلم را

به تصور وصالت ز خزان دمد بهارم

نه تصوریست دیگر به دل حزین طغرل

که به جز هوای عشقت ز همه نموده عارم

شمارهٔ ۲۴۲ - حبیب‌جان

حجاب از رخ فکن دلبر که زارم

مرا مگذار اندر انتظارم

بگیر از روی ماهت برقع ناز

که دور از نور رخسارت به نارم

یکی سرگشته‌ام در دشت عشقت

ز تیر یک نگاهت دل‌فگارم

چنارآسا فروزم آتش از دل

ز سوز محنت و اندوه یارم

به جای شهد نوشم زهر غم را

میان اهل عالم خوار و زارم

الا ای شوخ بی‌پروا نگاهی

به سوی من نما امیدوارم!

ندانم باعث جبر و جفایت

به طغرل چیست ای زیبانگارم؟!

شمارهٔ ۲۴۳

ای نهال قامتت نخل گلستان ارم

سرو آزادت زان رو شد به آزادی علم

کلک تقدیر از خط ریحان به ریحان خطت

نسخ تعلیق وفا را کرد بر لعلت رقم

طائر نظاره عشاق بر گرد سرت

همچو امواج کبوتر بر لب بام حرم

مانی چین گر ببیند نقش مطبوع تو را

صورت خوبان عالم محو سازد یک قلم

هست این معنی مرا روشن که مانند تو نیست

چون تو معشوق پری‌زادی بود بسیار کم!

طرفه صیادیست چشمان هر دم می‌کند

از خدنگ سایه مژگان ناز خویش رم

مشک از حسرت به ناف آهوی چین چون شود

گر صبا زلف تو را آشفته سازد صبحدم

طالع برگشته‌ای دارم که طغرل در جهان

صبح اقبالی ندیدم هیچ غیر از شام غم!

شمارهٔ ۲۴۴

وه که محرم در حریمش غیر و من اندر درم

شیوه دلبر گر اینست چون ازین دل بر برم؟!

در مقام وصل بانگ بی‌محل دارد رقیب

می‌کند گوش خرد را صوت این انکر کرم

در ره عشق تو گشتم پادشاه عاشقان

مسند غم تختگاهم چهره اصفر فرم

در تمنای غبار نقش پایت خاک به

یابد از ظل همای دولت ار افسر سرم

از هجوم داغ عشقت شد دلم آتش نصب

چون سمندر خو به آتش گیر زین مجمر مرم

آنقدر جمعیت شوقت سرشک ایجاد کرد

از هجوم اشک حسرت گشت تا بستر ترم

طغرل از قید سر زلفش کجا خواهم رسید

تا ابد در بوته غم سازد او اخگر گرم؟!

شمارهٔ ۲۴۵

ز معمار خرابی بس که همچون گنج معمورم

چو مرهم عاقبت گل می‌کند از زخم ناسورم

جز آهنگ محبت نیست در مضراب من دیگر

همین «عشاق » می‌آید به گوش از ساز تنبورم

مرا اندیشه هجر و خیال وصل کی باشد؟!

به ذوق کوی او نآید به خاطر جنت حورم

مرا هرچند صحرای جنون چون لاله مسکن شد

ولی از الفت داغ غم او سخت مسرورم

نکردم با ادیب عشق جز مشق جنون دیگر

اگر آهی کشم در بزم او چون شمع معذورم

همین بس نشئه کیفیت خمیازه شوقش

به ساغر الفتی دارد نگاه چشم مخمورم

ازآن روزی که من در وادی هجرش وطن دارم

نباشد صبح عشرت در پس این شام دیجورم

ز سلطان غمش نبود به طغرایی مثال من

به غیر از سایه بخت سیاه خویش منشورم

قلم از بهر تحریرت ز چوب دار می‌باید

که تا بنویسی شرح قصه‌های خون منصورم

هزاران آفرین طغرل به عجز حضرت بیدل

ز دشت بی‌خودی می‌آیم از وضع ادب دورم

شمارهٔ ۲۴۶

ندانم از چه استاد ازل کردست تخمیرم

که شد شهپر پرواز عنقا کلک تصویرم!

شبی چون زلف رفتم در خیال محبس رویش

همین افسانه دورست خواب صبح تعبیرم

چه می‌پرسی به مجنون نسبت رسوایی ما را

توان رمز جنون فهمید از ساز بم و زیرم!

به رنگ بی‌خودی چون ناله می‌خواهم روم سویش

خیال حلقه آن زلف شبرنگست زنجیرم

درین وادی غبار جرأتم ز آرام رم دارد

که چون وحشت به زیر سایه مژگان نخچیرم

سمند ناله‌ای در زیر بار سرمه کی ماند!

به قلاب نفس از راه خاموشی زمینگیرم!

خدنگ فکر من باشد حریف هر نشان طغرل

تو پنداری که از بال رسا آمد پر تیرم

شمارهٔ ۲۴۷

بساط هستی خود را به راهت خاک می‌سازم

اگر باشد زمین ناساز با افلاک می‌سازم!

لبم از آتش شوق محبت خشک شد لیکن

ز اشک خون‌فشان مژگان خود نمناک می‌سازم

لباسی در بر من نیست اکنون غیر رسوایی

گریبان تا به دامان قیامت چاک می‌سازم

ازآن روزی که دورم از دم صبح وصال او

چو شمع شام هجر آه از دل غمناک می‌سازم

نباشد معبدی جز گوشه میخانه‌ام دیگر

اگر زاهد شوم از چوب رز مسواک می‌سازم

جهانی گشت یکسر کشته چشم سیه‌مستش

کفن اندر شهید او ز برگ تاک می‌سازم

چنان مستم من از جام خیال باده شوقش

که صبح وصل کی از شام هجر ادراک می‌سازم؟!

درین وادی ز سامان شکار من چه می‌پرسی

که از صید معانی زینت فتراک می‌سازم!

ز تاب شعله شوق تو خاکستر شدم لیکن

غبار کلفت از آیینه دل پاک می‌سازم

خوشا طغرل ازین یک مصرع بحر سخن بیدل

به ذوق جستجویت جیب هستی چاک می‌سازم

شمارهٔ ۲۴۸

به عالم خویش را از بی‌خودی افسانه می‌سازم

به یاد جام وصلش نعره مستانه می‌سازم!

اگر باشد کلید قفل جنت صحنه زاهد

ز اشک خویش من هم سبحه صد دانه می‌سازم!

به مردم گر همین باشد طریق آشنایی‌ها

چو اشک نوک مژگان خویش را بیگانه می‌سازم!

مپرسید از سواد قصه روز سیاه من

شب آن زلف را کوته ازین افسانه می‌سازم!

اگر سامان استغنا و تمکین تو این باشد

به راهت ز انتظار از چوب نرگس خانه می‌سازم!

خیال زلفش از خواب پریشان کرد بیدارم

قلم در وصف تابش از زبان شانه می‌سازم

ادایت گشت اکنون مانع ذوق سجود من

بت نازآفرینم گر تویی بتخانه می‌سازم!

فروغ عارضت هر جا چراغ بزم محفل شد

به گرد شمع رویت خویش را پروانه می‌سازم

نمی‌ترسم ز نیرنگ و فسون مار آن گیسو

وطن چون گنج عمری شد که در ویرانه می‌سازم!

ازان روزی که شد پابند زنجیر سر زلفت

به زنجیرت که خود را بعد ازین دیوانه می‌سازم!

چه خوش گفتست اینجا بیدل بزم ادب طغرل

همان گرد سرت می‌گردم و پیمانه می‌سازم

شمارهٔ ۲۴۹

ادب سرمایه عشقم مپرس از شوخی نازم

نوای نغمه «عشاق » دارد پرده‌سازم

چو نی می‌خواستم من ناله‌ای سازم ز هجرانش

خیال زلف او شد مانع جولان آوازم

نمی‌ترسم من از رسوایی خود لیک ازآن ترسم

که افشا گردد از عشقش چو مجنون بر ملا رازم

بم و زیر خموشی کی کند مضراب من دیگر؟!

به غیر از ساز قانون تو آهنگی نمی‌سازم!

ز فرزین کرده‌ام اسپ هوس از بهر آن شهرخ

بساط عارضش نردیست من شطرنج می‌بازم

فغان و ناله و آه مرا هرگز تو نشنیدی

رسد امروز در گوش مسیحا گرچه آوازم

نآمد دامن وصل تو ای مه بر کفم هرگز

اگر چندی که چون مد نگه هر سوی می‌تازم

ازآن روزی که فکرم در شکار صید معنی شد

به شوخی چون کبوتر از نگه در دیده بازم

غرور و ناز تا کی منع احسان تو می‌سازد؟!

خوشا روزی که با نیم‌نگه سازی سرافرازم!

غبار دیده خلقم گر از بی‌طالعی لیکن

میان اهل معنی در چمن چون سرو ممتازم

خدا را یک نظر کن جانب سحر حلال من

اگر چندی که پیغمبر نیم کم نیست اعجازم!

خوشم طغرل من از مضمون بانگ قل قل بیدل

اگر ساقی ز موج باده بندد رشته بر سازم!

شمارهٔ ۲۵۰

هرگه ز ناز خندد آن جوهر تبسم

غیر از شکر نجوشد از کوثر تبسم

چون خاک داد بر باد او آتش قرارم

خونم چو آب ریزد از خنجر تبسم

جانم اگرچه نبود شیرین ز شهد وصلش

باشد حلاوت دل از شکر تبسم

بیداد رفته با من از لشکر تغافل

دعوای عشق دارم با محضر تبسم

امروز کس نخواند در معبد جمالش

جز خطبه تلطف بر بستر تبسم

در مزد مقدم او جان تحفه می‌نمایم

پیغام وصل آرد گر چاکر تبسم

خواندیم و گشت روشن مضمون خط لعلش

جز خضر نیست دیگر پیغمبر تبسم

در حلقه تغافل گر مرکز عتاب است

در بزم ناز باشد سردفتر تبسم

در پیش خنده او در عدن چه باشد؟!

لعلش کشیده یاقوت از اخگر تبسم!

تا چند می‌نمایی تکرار درس نازش؟!

افسانه مختصر کن با دلبر تبسم!

چون مجرمان بگویم صد شرح قصه غم

گر حال ما بپرسند در محشر تبسم

در چین جبهه تا کی ای رهزنان عشرت

بیرون روید اکنون از کشور تبسم!

صد آفرین به بیدل کش گفته است طغرل

یارب مباد تیغش چون جوهر تبسم!

شمارهٔ ۲۵۱

حدیث زلف او خواهم خطی از هاله بنویسم

به جای وصف خویش شعله جواله بنویسم

در آن مکتوب که شرح قصه هجرش بیان سازم

قلم از آه بلبل می‌کنم گر ناله بنویسم

اگر خواهم سواد نسخه دیوان عشق او

به داغم گر رسد نوبت به برگ لاله بنویسم

مپرس از من حدیث گرمی آن لعل گلگونش

فتد در صفحه‌ام آتش اگر تبخاله بنویسم

پی تحریر کلک من تبسم خنده‌ای دارد

که جای حرف دندانش نقط از ژاله بنویسم

نبینی در جهان جز حلقه قوس قزح دیگر

به مد ابرویش روزی که من دنباله بنویسم

نویسی حال عشاقش بیان کن شمه‌ای با من

که من شیدای اویم خویشتن را واله بنویسم

جز ارباب معانی جمله خلق جهان یکسر

کم از گاوند در دانش مگر گوساله بنویسم؟!

خوشا طغرل ازین یک مصرع بحر سخن بیدل

قلم در موج گوهر بشکنم تبخاله بنویسم!

شمارهٔ ۲۵۲

چو می از آتش شوق وصال یار در جوشم

به صد مضراب می‌تازد فغانم لیک خاموشم

اگر چندی که چون سروم درین گلشن به آزادی

غلام همتم جز حلقه او نیست در گوشم

نصیب از قسمت جام ازل با من

مسئله‌ای دارم ولیکن پنبه‌درگوشم

خویش تا دادم عنان صبر و طاقت را

یاد پای‌بوسش رفته از من پیشتر هوشم!

زآن روزی که جانم شد نشان ناوک تیرش

ز بار عشق او خم گشته مانند کمان دوشم

تجرد مشربم آسوده اندر بستر راحت

به غیر از شاهد معنی نمی‌باشد در آغوشم

غریق لجه عشقم چه می‌پرسی ز احوالم؟!

وطن در جیب خود دارم حباب خانه‌بردوشم!

نمی‌باشد لباسی در بر من غیر عریانی

ندارم کسوت دیگر ز عالم چشم می‌پوشم

برد هوش از سرم طغرل همین یک مصرع بیدل

جهان تعبیر بود آنجا که من خواب فراموشم

شمارهٔ ۲۵۳

گرفتار کمند آن خم زلف بناگوشم

حباب‌آسا به سودای خیالش خانه‌بردوشم!

ادیبا با من از درس خرد دیگر مگو حرفی

چو مجنون در خیال طره لیلی بود هوشم!

نمی‌خواهم به غیر از دولت دیدار وصل او

اگر فرزند خورشید فلک آید در آغوشم!

مرا از زندگی بهتر که مردن در تمنایش

گر در جام جم آب حیات آید نمی‌نوشم!

همین شد سرنوشت قسمت روز ازل با من

قضا از حلقه‌ای داغ غلامی کرد در گوشم!

نباشد درخور من هیچ لاف نغمه شوقش

ز تشویر حرارت‌های عشق یار در جوشم

خوشا در پیکر من کسوت خاک درش طغرل

به جای پیرهن جز او ز عالم چشم می‌پوشم!

شمارهٔ ۲۵۴

ندانم شمع رخسار که روشن شد ز آمالم

که چون پروانه صرف سوختن‌ها شد پر و بالم

اگر صد ره کتاب عشق را خوانی نمی‌یابی

به جز شرح جنون از نسخه دیوان اعمالم

به یاد عید وصلش سلخ ماه من شود بدری

غرورآرای عیشم غره ایام شوالم

کتاب مشکلات عشق من نحو دگر باشد

نمی‌فهمد به جز مجنون دگر کس شرح احوالم

من از بار ضعیفی آنقدر گردیده‌ام لاغر

تو پنداری که سرمشق صدای ناله و نالم

ندارد گشت راهت مهره نرد بساط من

نشان سعد هرگز نیست اندر قرعه فالم

فسون طالعم از شام نومیدی اثر دارد

ندامت گل کند از شوخی و نیرنگ آمالم

به حیرت غوطه خوردم از تماشای جمال او

که چون آیینه از نظاره رخسار او لالم

تنزل از طریق رونق بختم نگون سازد

به جز ادبار نبود حاصل سامان اقبالم

عصایی بر کفم امروز از چوب کمان باید

که من در زیر بار عشق او خم گشته چون دالم

چه خوش گفتست طغرل شاه اورنگ سخن بیدل

دماغ شهرت عنقا ندارد ریزش بالم

شمارهٔ ۲۵۵

نشئه از میخانه تحقیق می‌خواهد دلم

تا ز قید حلقه زلف مجازی بگسلم

نردبان بام مطلب پایه جز همت نداشت

شام نومیدی ز صبح مدعا آمد به دم

رنگ‌آمیز گلستان توصل شد حیا

غیر او چشمک چو نرگس بر رخ دیگر زدم

بال پرواز سبک‌روحی ندارد جز فنا

آشیان گیرد همای مطلب از اوج عدم

سکه نام بزرگی جز به مهر خاموشی

کی زند دانا به سیم قلب غیر از این درم؟!

نقش بهزادست تصویری که در دل بسته‌ایم

حیرت آیینه را تمثال ما باشد رقم

ذوق آغوش تپش‌ها همچو مو در آتش است

سوختم از ناله تا گشتم چو نال اندر قلم

از پریشانی به دل جمعیتی دارم چو گل

تنگ آمد پیرهن این جامه بر تن می‌درم

داغ دل چون لاله سامان فنا تمهید شد

سبزه این باغ طغرل از خزان دارد ستم

شمارهٔ ۲۵۶

آبله شد سد ره منزلم

دست کرم را عرق سائلم

رفت دلم در پی عرض ادب

بار امانت نکشد محملم

دور مبادا ز جبینم عرق

داد به طوفان هوس ساحلم!

می‌روم از خویش به مشق تپش

بسمل شوقم ادیب قاتلم

سبز نشد مزرع آمال من

نیست به جز یأس دگر حاصلم!

چند روی از پی این داروگیر؟!

گشت چو منصور حق از باطلم!

دور سخن آمده اکنون به من

سلسله حلقه این محفلم!

سالک راهی نشود باورت

هرچه زبان گفت ز حرف دلم

حرمت خونم که حلال تو باد

ناز به تیغ تو کند بسملم

دوش گذشتم سوی باغ سخن

گل دمد امروز ز آب و گلم

طغرل ازین مصرع بیدل خوشم

بی‌تو فتادست الم بر دلم!

شمارهٔ ۲۵۷

ندانم نشئه از پیمانه چشم که در جامم

زند بر هم دم صبح نشاطم ظلمت شامم!

به دیوان خیالم نیست غیر از ابجد عشقش

ز نقش این نگین باشد بلندآوازه نامم

گل طبعم شکفته از نسیم نکته‌سنجی‌ها

سراپا دم زند از پخته مغزی میوه خامم

تپیدم ناله کردم سوختم با خویش پیچیدم

به موج بی‌قراری ناخدا گردید آرامم

حصول مدعا در چهره دهرست ناپیدا

به جای شهد شد حنظل نصیب از دور ایامم!

می شادی به هرکس قسمت از روز ازل باشد

نشد از ساقی دور فلک یک جرعه در کامم

کجا آید مرا طغرل به خاطر جنت و حورش

که همچون هاله امشب من هم‌آغوش مه تامم؟!

شمارهٔ ۲۵۸

نباشد جز حساب غم به جدول خط تقویمم

که مجنون در دبستان جنون دادست تعلیمم

شمارم نقد امروز از کمال فرصت فردا

چو ماه نو بود در مسند تاریخ تقدیمم

بسی لاف محبت می‌زدم در سلک عشاقش

مرا آخر جواز این منادی کرد ترخیمم

به مهر بی‌خودی شد ختم طغرایی مثال من

نمی‌باشد جز احکام جنون دیگر در اقلیمم

گدازم کرده صراف قضا در بوته محنت

عیار پاک دارم نیست از عیب کسان بیمم

ازآن روزی که شد امرم در اقلیم سخن جاری

به جز بخت سیه نبود به فرق خویش دیهیمم

چنان سامان دامن کرده‌ام کنج قناعت را

که اندر دل نمی‌باشد تمنای زر و سیمم

نصیبی نیست جز میراث مجنون از قضا با من

همین باشد مرا از سرنوشت جبهه تقسیمم

به سنبل قصه زلف بناگوشش بیان کردم

به روی گل ز خجلت تا نبرد از شرم تعمیمم

به تحریر تبسم از لب لعلش همی‌جوشد

زلال زندگی چون موج می از چشمه میمم

ز راه بیخودی امروز مانند سرشک خود

سری در پای او می‌افکنم اینست تصمیمم

قلم آمد پی تحریر موج تیغ ابرویش

هلال از چرخ چون قوس قزح خم شد به تعظیمم

خوشا از مصرع سلطان اورنگ سخن بیدل

شکوه و فقر ملک بی‌نیازی کرد تسلیمم

شمارهٔ ۲۵۹

ناله همان به که ز دل سر کنم

گوش فلک را ز فغان کر کنم!

طفل دبستان جنونم کنون

نسخه دیوان غم از بر کنم

دهر شود صفحه نیستان قلم

تا غم عشاق به دفتر کنم!

دم به دم از شوق چو مینای می

سجده تعظیم به ساغر کنم

رشحه ابر کرمش این بود

جبهه خود را ز عرق تر کنم!

نیست دگر بدرقه‌ای جز امید

در ره این بادیه رهبر کنم

می‌رسدم رتبه اورنگ غم

خاک کف پای تو افسر کنم

بر ورق شرح پریشانی‌ام

زلف تو را رشته مستر کنم

به که به باغ از قد چون سرو تو

ترک تماشای صنوبر کنم

بر رخ نبض رگ گل همچو مهر

سایه مژگان تو نشتر کنم

کردی تو یک جلوه درین چشم باز

رقص ز شادی چو کبوتر کنم!

سایه‌صفت سوی تو ز افتادگی

پای ندارم قدم از سر کنم!

باد به شمشیر تو خونم حلال

گر سر مو حرمت این سر کنم!

از هنر صیرفی نطق خویش

حلقه به گوش سخن از زر کنم!

طغرل مخمور می بیدلم

باده ندارم که به ساغر کنم!

شمارهٔ ۲۶۰

چو گل زین باغ یک دل غرق خونم

کس آگه نیست از راز درونم!

پریشانم شبیه زلف لیلی

مثال بخت مجنون واژگونم!

مپرسید از من و افسانه من

خراب آن دو چشم پرفسونم!

منم امروز حسان معانی

به فن خویش ز افلاطون فزونم!

معمای مرا هر کس نفهمد

که من این بیشه را شیر حرونم!

نمایم حل مشکل‌های باریک

کلید قفل فکر ذوفنونم

ندانی مطلبم حالم ندانی

اگر دانی همی دانی که چونم!

مرا خوانند خلاق‌المعانی

نبودم قبل ازین اما کنونم!

نروید همچو من رمز آشنایی

درین کشور به عهد صد قرونم!

نشان من حریف تیر کس نیست

محک را کی عیار آزمونم؟!

اگر با فضل گشتی رتبه حاصل

در آغوش قمر بودی سکونم

ولیکن چرخ باشد سفله‌پرور

اسیر قید این گردون دونم!

قماش فضل را نبود خریدار

ازین سودا به سر ریزد جنونم!

مرا کلک قضا بنوشت طغرل

سواد صفحه‌های کاف و نونم

شمارهٔ ۲۶۱

بیا ای باعث شور جنونم

که چون زلف دلاویزت نگونم!

تویی آن شاهد شیرین تکلم

من آن فرهاد کوه بیستونم

اگرچه دورم از وصلت ولیکن

دلیل شوق باشد رهنمونم

نپرسیدی ز احوالم که چون است

بیا بنگر که بی‌روی تو چونم!

نگفتی درگه پیمان و سوگند

که باشد با تو در اینجا سکونم

هنوزم در وفا تسلیم نآری

چو کردی در جفاها آزمونم

کجا شد عهد و پیمانی که کردی؟!

فریبیدی به تلبیس و فسونم!

به فرمان غمت از من چه سر زد

که افکندی چنین خوار و زبونم؟!

خیال سوزن مژگانش طغرل

رفو سازد همه چاک درونم!

شمارهٔ ۲۶۲ - عبدالهریم جان

عشق تو بلای جان و دینم

درد و الم تو آن و اینم

با عشق تو شهره زمانم

گر چند فتاده زمینم

داغم ز غم تو لاله‌آسا

چاک است ازان دل حزینم

ای صید کمان ابرویت من

چشم تو همیشه در کمینم!

لعلت به ستیزه می‌فشاند

حنظل به دهن ز انگبینم

هرچند که دورم از بر تو

نام تو بود خط نگینم

رم کرده ز ما غزال خویت

بودست مگر قدر همینم؟!

یک بار نگفتی از تلطف

کای عاشق زار کمترینم!

مقصود تو چیست کآنچنانی؟!

تا بو که بگویمت چنینم

جان و دل و دین به باد دادم

با مصحف روی تو یمینم!

از عشق تو سود من همین بس

فرهاد بگفته آفرینم!

نامم چو به عاشقی علم شد

طغرل شده سرخط جبینم

شمارهٔ ۲۶۳

من از ساقی برای دفع غم توقیر می‌خواهم

ز جوش قل قل مینا چو می تشهیر می‌خواهم

ز نزدیکان عشقم گرچه از طرح خرد دورم

ز ویرانی بنای خویش را تعمیر می‌خواهم

برای خرمن محنت که خاکش بر فلک بادا

ز برق دل یکی آه شرر تأثیر می‌خواهم

ز عشقش نیست جز جوش عرق سامان کار من

سری در پای او می‌افکنم تشویر می‌خواهم

شبی چون شانه هوشم رفت اندر کشور زلفش

ازین خواب پریشان از تو یک تعبیر می‌خواهم!

جنون آماده داغ تمنای غم عشقم

به پای خویش از زلف تو من زنجیر می‌خواهم!

به شمع عارض خود راه تاریکم منور کن

که در ظلمات گیسویت یکی شبگیر می‌خواهم

کمر چون خامه خلقی بسته در شرح رخت لیکن

من اندر مصحف روی تو یک تفسیر می‌خواهم

ز ریحان لبش معلوم شد اعجاز یاقوتی

به دور لعل او یک دو خط تحریر می‌خواهم!

به جز سامان حیرت نیست از نظاره رویش

نگاهی سوی او از دیده تصویر می‌خواهم!

چه خوش گفتست طغرل حضرت مولای من بیدل

کشاد کار خود بی‌ناخن تدبیر می‌خواهم!

شمارهٔ ۲۶۴ - عبدالرشیدجان

عارضت آفتاب می‌گویم

نرگست را شهاب می‌گویم

با تو ای نور چشم حرفی چند

من ز راه صواب می‌گویم

دل ربودی مرا به تار زلف

سخن از پیچ و تاب می‌گویم

ای پری گوش جانب من کن

ماجرای عذاب می‌گویم

لاله‌آسا من از غمت داغم

خانه دل خراب می‌گویم

روزگار مرا سیه کردی

خال لعلت غراب می‌گویم

شوخ‌چشما بیا به کلبه من

با سوالت جواب می‌گویم

یاد لعلت هر آنکه کرد نمرد

این حدیث از کتاب می‌گویم

دوش کردی مرا نگه لیکن

این قدر کی حساب می‌گویم؟!

گر ز من ای طبیب پرسی رنج

جگرم را کباب می‌گویم!

ابر لطفش به سر نمی‌بارد

رشحه‌ای از سراب می‌گویم

نکته‌های وصال او طغرل

شب هجران به خواب می‌گویم!

شمارهٔ ۲۶۵

تا نگه از چشم حیران کرده‌ایم

خانه آیینه ویران کرده‌ایم

عالمی ما را مسخر شد مگر

یاد انگشت سلیمان کرده‌ایم؟!

خویش را در محفل بزم ادب

بهر عید وصل قربان کرده‌ایم

لذت دردش گر اینست ای طبیب

بگذر از ما ترک درمان کرده‌ایم!

با وفای یار همچون زلف او

در شکست عهد پیمان کرده‌ایم

اشک نومیدی ز چشم انتظار

بر در امید دربان کرده‌ایم

جان به یک نیم‌نگاهش باختیم

مشکل خود سخت آسان کرده‌ایم

چون سراب اندر بیابان جنون

از سرشک خویش طوفان کرده‌ایم

ما غلط پیش لبش از ناقصی

قصه لعل بدخشان کرده‌ایم

شد فغان شانه خشک از تاب غم

روغن از شمع شبستان کرده‌ایم

ما و مجنون خوانده در فن جنون

زان سبب ترک دبستان کرده‌ایم

گرچه در هجریم از یاد رخش

دم به دم سیر گلستان کرده‌ایم

همچو گل امروز از باغ سخن

معنی بسیار سامان کرده‌ایم

حبذا طغرل که بیدل گفته است

یار می‌آید چراغان کرده‌ایم!

شمارهٔ ۲۶۶ - حبیب‌جان

حلاوت در دلم از عشق جانان

ز وصلش گشته‌ام چون غنچه خندان

به سر از عشق او صد شور و غوغا

به دل از مهر او سوزیست پنهان

بود از خنجر مژگان نازش

هزاران رخنه اندر دین و ایمان

یم و قلزم شود پیدا به عالم

بسازم گریه چون ابر بهاران

چه خوش باشد شود وصلش میسر

سخن‌ها گویم از هر باب چندان

ابا ناکرده از لعلش ستانم

اجازت گر دهد بوسی به دندان

نیم از عاشقان بی‌مروت

که روبم خاک راهش را به مژگان

مبادا خاری اندر رهگذارش

ز مژگان اوفتد نبود ادب آن

زنم آبی به راه او ز دیده

که بنشیند ز پا گردش بدینسان

غلام حلقه بر گوش است طغرل

بجوید وصل جانان از دل و جان

شمارهٔ ۲۶۷

مرحبا ای دلبر سیمین‌تن سیمین‌بدن

جعد مشکینت بود در گردن جانم رسن!

تا خم ابروی پیوست تو شد محراب ما

فرض آمد سجده با پیر و جوان و مرد و زن

این همه بیداد یا رب از کجا آموختی

حبذا نارفته از لعل لبت بوی لبن؟!

از حریم درگه خود دور کن اغیار را

زاغ را لایق نباشد آشیان اندر چمن!

دیده‌ام خوبان عالم را به خوبی کی بود

چون تو شوخی در میان خوبرویان زمن؟!

بویی از زلفش به چین مستوجب غوغا بود

این قماش فتنه را کس چون برد سوی ختن؟!

همچو من طغرل کسی در عشرت‌آباد جهان

بکر معنی را نیاوردست در عقد سخن!

شمارهٔ ۲۶۸

زیر بار عشق تو قدم دو تا خواهد شدن

یاد نخل قامتت آن دم عصا خواهد شدن

وامکن لعل لب خود شور در عالم مریز

بلبل از خندیدن گل در نوا خواهد شدن

همچو نی از سوز عشقت توأمان ناله‌ام

بند از بندم ز هجرانت جدا خواهد شدن

نامه ظلم تو بر کف سرکشم بیرون ز خاک

کی تو را اندیشه روز جزا خواهد شدن؟!

گرچه دورم از برت لیکن دلیل اشتیاق

عاقبت سوی تو ما را رهنما خواهد شدن

بعد مرگ از نرگس خاک مزارم ز انتظار

صد هزاران چشم در راه تو وا خواهد شدن

نسبت من با سگت دادی و می‌ترسم ازآن

در میان ما و آن سگ ماجرا خواهد شدن

هرکجا جنس قماش حسن او آید به عرض

از هجوم خلق عالم زیر پا خواهد شدن

طغرل از گفتار خود سامان خجلت می‌کنم

از عرق آیینه‌ام موج حیا خواهد شدن

شمارهٔ ۲۶۹

در غم عشق تو آخر ناتوان خواهم شدن

عاقبت در خاک چون تیر کمان خواهم شدن

عاشقان را خاکساری رتبه آزادگیست

زیر پای توسنت چون پرنیان خواهم شدن

وامکن بیجا متاع ظلم در دکان دهر

نقد سوای تو را من کاروان خواهم شدن

آنقدر من در خیال شوقت از خود رفته‌ام

با خدنگ ناز تو سنگ نشان خواهم شدن!

قالب افسرده‌ام در راهت آخر خاک شد

زیر پایت گر زمینم آسمان خواهم شدن!

شکر آن دولت که ای ابروکمان از راستی

با خدنگ ناز تو سنگ نشان خواهم شدن!

ذره‌آسا پیش خورشید رخ زیبای تو

زانفعال ناکسی‌ها بی‌نشان خواهم شدن

گرچه در کویت نمی‌آیم به سلک عاشقان

چون سگان اندر حریمت پاسبان خواهم شدن!

جای آن دارد که طغرل فضل را باشد رواج

یک قلم همچون الف در قلب جان خواهم شدن!

شمارهٔ ۲۷۰- باسط‌جان

با برگ رخسار گلت ای گل‌بدن خوارم مکن!

ناز غمت را لایقم سوزان در نارم مکن!

آزرده عشق توام نآزار و زاری را ببین

زاری چو من کم باشدت بسیار آزارم مکن!

سر باختم من با سرت سر را نگیرم از درت

سردار عشق بی‌سرم سردار سردارم مکن!

طول کمند کاکلت دستم ز دین کوتاه کرد

با خاک پایت ای صنم جز زلف زنارم مکن!

جیب قبا کردم قبا یکباره از پیغام تو

مانند احول‌طینتان دو دیده را چارم مکن!

آموختم درس غمت پر شد مرا در سینه غم

در سینه من شد غمت در سینه تکرارم مکن!

نورس‌گلا با عارضت دل دادم و عاری شدم

مانند خال عارضی از بیدلی عارم مکن!

من طغرل زار توام یارم نه اغیار توام

ای یار اگر یار منی در سلک اغیارم مکن!

شمارهٔ ۲۷۱

ای جفاجو اندکی قلب مرا تفریح کن

در مشامم از شمیم طره‌ات ترویح کن

ای کمان‌ابرو به تیر غمزه افکندی مرا

صید خود مگذار با غیر و نکو تشریح کن

همچو من امروز هرکس لاف عشقت می‌زند

نسخه لوح دل عشاق را تصحیح کن

دل به عقد زلف مشکینش اگر خواهی گرو

این معما را به نام آن پری تشویح کن

گر تو را باشد تمنای هوای عشق او

رو عیار خویش را از مدعا تنقیح کن

مشکلات درس عشق یار می‌خوانی همی

اصل مقصد را ز استاد جنون توضیح کن

صبح مطلب آرزو داری مگر از وصل او؟!

شام هجران را شمار دانه تسبیح کن!

ای که خواهی آبروی دین و دنیا یافتن

جز سلوک عشق دیگر شیوه را تصریح کن

گر نمی‌خواهی که گردد شهره نامت بلند

بکر معنی را به داماد سخن تنقیح کن

گرچه نبود بر درت عشاق در سلک سگان

طغرل آشفته را از دیگران ترجیح کن

شمارهٔ ۲۷۲

سواد سرمه شام است در چشم نگار من

به جز ظلمت دگر چیزی نبیند روزگار من

ازآن سرگشته‌ام در وادی عشق پری‌رویی

که باشد مرکز پرگار حسرت اختیار من

نباشد حاصل عمرم به جز داغ جدایی‌ها

کجا سر بر زند جز لاله از خاک مزار من؟!

چرا مهر بتان با عاشقان بوالهوس باشد؟

ازین سواد و غم یارب تبه شد حال زار من!

اگر چه دورم از دیدار وصل او ولی باشد

کتاب لوح دیوان خیالش در کنار من

هزار افتاده دارد بر سر کویش چو من لیکن

به جز صوت فراق او نیابی از هزار من!

ز بیم آنکه ننشیند به چین دامنش گردی

به راهش آب می‌پاشید چشم انتظار من

ز بس کردم تحمل در غم هجران او طغرل

میان عاشقان بسیار باشد اعتبار من

شمارهٔ ۲۷۳

تا کشد از رخ نقاب آن ماه سیمین‌ساق من

غوطه در حیرت زند این دیده مشتاق من

طاق ابرویش بدیدم جفت کلفت شد دلم

رفت در سودای او بر باد جفت و طاق من!

بر سرم افتاده تا سودای آن شیرین‌سخن

می‌سزد بر کهکشان پهلو زند قلپاق من!

ماش دل دادیم چون گندم به عشق او نخود

قسمت سیمرغ غم شد ارزن و قوناق من

گوشت از تن رفت آخر در هوای وصل او

ماند در صحرای هجران استخوان قاق من!

تا بدیدم ساق سیمینش دلم بیمار شد

حبذا قربان ساق او تن ناساق من!

در جهان مثل قدش چاقم نمی‌گیرد دگر

بس که چون سرو قد او راست باشد چاق من

از کمان با ضرب بازو راست تیر آید برون

شد رقیب کج‌سعادت راست از شلاق من

طغرل اوج کمالم صید معنی می‌کنم

لفظ بی‌معنی بود بی‌جا مکن اطلاق من!

شمارهٔ ۲۷۴

آه از جوش صفای طبع معنی‌زای من

زنگ غم آیینه‌سان بگرفته سر تا پای من!

عاقبت از دست نیرنگ زلیخای قدر

گوشه زندان محنت شد چو یوسف جای من!

مهر راحت دشمنم گردیده از بخت سیه

دوستان را نیست هرگز ذره‌ای پروای من!

تا شدم من محرم میخانه بزم وجود

باده عشرت نخواهی یافت از مینای من!

مشتری اقبال نظمم لیک در بازار دهر

جز قماش غم نباشد دیگری سودای من!

دستبند دعوی‌ام بود حلقه زلف بتان

زان سبب شد بسته بی‌زنجیر اکنون پای من!

گشتم از تهمت اسیر دوزخ قهر عدو

یاد چون گلزار جنت منزل و مأوای من!

طغرل از جور فلک گشتم اسیر قید غم

گرنه لطف حق ببخشاید به حالم وای من!

شمارهٔ ۲۷۵ - تاجی‌جان

تاب رخت ندارد خورشید طاق گردون

بشکسته قدر یاقوت از این دو لعل میگون

امروز چون تو شاهی نبود به ملک خوبی

یکسر سپاه غمزه همراه چشم مفتون

جاری شود ز چشمم گریم اگر ز هجرت

مردم به آب ماند نهری شود چو جیحون

یارب ز ظلم کوشی دائم چرا خموشی

رخ را همیشه پوشی از عاشقان محزون؟!

جام شراب تا کی با غیر ما بنوشی؟!

ای لیلی زمانه رحمی به حال مجنون!

اندر حریم وصلت محرم همیشه اغیار

با ما که مردم از غم لطفی به حق بیچون!

نامت به هر سر بیت بنهاده همچو تاجی

جان شد برون که طغرل تا وا کشید مضمون

شمارهٔ ۲۷۶

شوخ شهرآشوب من گر بی‌حجاب آید برون

با تماشای جمالش آفتاب آید برون!

از می وصلش رقیبان جمله یکسر کامیاب

سوی عاشق آن جفاجو با عتاب آید برون!

در چمن بی‌روی او با گل چسان سازم نگه؟!

شبنم خجلت به رویم چون گلاب آید برون!

آنقدر با یاد او از دیده باریدم گهر

موج طوفان سرشکم را حباب آید برون!

سوختم در مجمر عشق تو ای نازآفرین

هر دمی از دل مرا بوی کباب آید برون

بی‌تو عمری همچو نی با ناله دارم الفتی

برق آهم هر نفس همچون شهاب آید برون

کیست طغرل امت پیغمبر خضر خطش؟!

ای خوش آن پیغمبری کو با کتاب آید برون!

شمارهٔ ۲۷۷

به یاد خنده آن لعل میگون

شدم چون غنچه در این باغ دلخون

سواد زلف او شد سر خط من

بود سرمشق من این بخت واژون

نهال قامتش ممتاز باشد

به باغ اعتبار از سرو موزون

کش از رنگ حنا دست هوس را

که از خونم بود پای تو گلگون!

ز هجران تو دریای سرشکم

تلاطم می‌کند چون موج جیحون

به هم آغشته در سرخ و سفیدی

رخش مانند برف و قطره خون

به نزد کوهکن یکسان نماید

فراز و شیب کوه و دشت و هامون

بود رنگ رخ عذرا ز وامق

طراز دامن لیلی ز مجنون

به یاد نرگس و زلف تو طغرل

شدم چون عین کاف و حلقه نون!

شمارهٔ ۲۷۸

بتی دارم که صد میخانه باشد در کنار او

بتان را فرض باشد سجده طواف مزار او

نباشد باغ امکان را گلی همچون گل رویش

اگر چندی که نشکفتست یک گل از هزار او

گلوی تشنه‌ام می‌خواهد آبی از دلم تیغش

طریق ظلم و آیین ستم باشد شعار او

به خوبی گرچه نبود در جهان مانند او لیکن

خوش آن ساعت که جان باشد شهید انتظار او!

نثار خاک پایش تحفه‌ای جان در بغل دارم

به امیدی رسد شاید اگر امیدوار او!

گلی از گلبن وصلش توان چیدن ازآن باغی

که باشد آشیان مرغ عنقا در چنار او

کنون چون کافرون در حکم منسوخ العمل باشد

سلوک داروگیر دلبران از گیرودار او

نبودی گر شریک درس غم با محنت مجنون

توان بودن کنون پروانه شمع مزار او

مرا باشد روان و روح و جسم و جان و تن طغرل

نثار او نثار او نثار او نثار او!!

شمارهٔ ۲۷۹

قدر مسیحا برد لعل سخندان او

عقد ثریا درد گوی گریبان او

روضه فردوس را نسبت کویش مده!

گلشن جنت کجا طرف گلستان او؟!

شحنه هجران او آن قدرم دور کرد

می‌نرسد گرد من هیچ به دامان او!

می‌برد از همدمان در گرو او گوی غم

هرکه اگر دل نهد در خم چوگان او

کوه بدخشان اگر معدن لعل آمده

مخزن گوهر بود لعل بدخشان او!

سلسله زلف او پای به دامن کشید

کی بودش منطقی مانع دوران او؟!

صیقل خورشید ازآن داد به رویش جلا

بود غباری مگر از خط ریحان او؟!

بود نوای تواش زمزمه طغرلم

شهره آفاق شد زان همه الحان او!

شمارهٔ ۲۸۰

شوخی که بگذرد ز دل ما سنان او

باشد خدنگ حادثه تیر کمان او

در صحن باغ غنچه نشکفته ز انفعال

خون می‌خورد ز حسرت رشک دهان او

وصف حدیث موی میانش چسان کنم؟!

ترسم زیان رسد ز سخن در میان او!

ریزد به خاک شربت آب نبات را

وقت سخن حلاوت شهد بیان او

بادا همیشه روز و شب و لحظه و زمان

چون مردمک به خانه چشمم مکان او!

از ناز اگرچه لب نکشاید مرا بود

جزء کرشمه نگهش ترجمان او!

صط کمال طغرل ما رفت در جهان

از بس که شد به نخل سخن آشیان او

شمارهٔ ۲۸۱ - سیدجان

سرو و صنوبر شد خجل از قامت زیبای او

آشفته سنبل با سمن از زلف عنبرسای او

یک سو دریده پیرهن گل از گل رویش نگر

خون بسته در دل غنچه را دیگر طرف سودای او

در دل هوای عشق او داغست چون من لاله هم

تیری کجا ننشسته است از نرگس شهلای او؟!

چون از خرامان رفتنش شمشاد حسرت آورد

وه این چه قد و قامت است جانست سر تا پای او؟!

آید اگر سوی چمن سرسبز گردد انجمن!

خضر نبی پیدا شود از نقش خاک پای او!

نالم چو نی از دوری‌اش روز و شب و شام و سحر

باشد نصیب من شود یک جرعه از صهبای او

از بس غلام درگهش گشتند یکسر صادقان

طغرل غلام صادق است گلشن بود مأوای او!

شمارهٔ ۲۸۲

برد دلم را ز ره زلف سمن‌سای او

کرد شهید نگه نرگس شهلای او

گشته به هم توأمان از خط کلک ازل

دست من و دامنش فرق من و پای او!

کی بود اندر زمین در خور او مسکنی؟!

منظر چشمم بود منزل و مأوای او!

گردن سرو سهی خم شده از انفعال

دیده مگر در چمن قامت زیبای او؟!

فرش خرام رهش چشم امیدم بود

تا نرسد بر زمین نقش کف پای او!

گرچه مسیحا به لب زنده کند مرده را

در فن احیاگری ره نبرد جای او!

هر که به روز آورد شام فراق تو را

گر نه به حالش کنی رحم بود وای او!

می‌شکند چون خزف قیمت در عدن

همچو سخن‌های من لعل شکرخای او!

باد تو را آفرین طغرل شاهین وطن

کردی تمام از سخن وصف سراپای او!

شمارهٔ ۲۸۳ - مردانقلی

ماه تمام من که منم مستمند تو

مرغ دلم فتاده به دام کمند تو

رفتار خویش کبک دری ترک می‌کند

بیند اگر خرام قد دلپسند تو

در ملک حسن خسرو فرمانروا تویی

دل نیست در جهان که نباشد به بند تو!

ای قامت بلند تو سرمشق دلبری

جانم فدای قامت بالا بلند تو!

نرد مفاخرت ز فلک می‌برد زمین

زیرا که محرم است به نعل سمند تو

قربان آن شوم که تو را آفریده است

در هر کجا بود سخن از چون و چند تو

لب‌های غنچه وا نشود گر روی به باغ

از شرم خنده لب شیرین ز قند تو

یاد از هوای سجده ابروت می‌کند

طغرل نکرده وهم ز تیغ پرند تو

شمارهٔ ۲۸۴

دلبرم را هست گویا سیر صحرا آرزو

لاله را باشد از آن داغ سویدا آرزو

هر زمان مد نگه را رخصت نظاره کن

باشدت گر از جمال او تماشا آرزو

یک سخن از لعل جان‌بخشش تو را کافی بود

گر بود در دل تو را اعجاز عیسی آرزو

من گرفتار ویم بلبل اسیر گل بود

هر کرا باشد به دل نوعی تمنا آرزو

تا توانی گیر از میخانه چشمش قدح

گر تو را باشد خیال جام و مینا آرزو

گر عزیز مصر را محرم شد اما کی بود

جز هوای عشق یوسف با زلیخا آرزو؟!

حلقه زنجیر او از حلقه چشمم کنید

گر بود یار مرا خلخال در پا آرزو

خوانده‌ام بسیار از لوح کتاب نوخطان

طغرل ما راست اکنون خط طغرا آرزو

شمارهٔ ۲۸۵

از قامت بلندت قمری به لحن کوکو

در پیچ و تاب سنبل زان حلقه دو گیسو

مستانه گر خرامی از ناز در گلستان

غوغا و فتنه خیزد از طاق چرخ مینو

در بوستان خوبی موزون‌قدان بدیدم

مانند نخل قدت سروی نرسته دلجو!

افتاده عکس مژگان با چشم سرمه‌سایت

در مرغزار سنبل گویی چریده آهو

از تیر طعن اغیار عاشق چه باک دارد

گر چون شهاب آید برق ستم ز هر سو؟!

پهنای دشت هجران چون وسعت دو عالم

راه وصال جانان باریک از سر مو!

از گلشن جمالت یک گل نچید طغرل

خار جفای اغیار آمد دراز پهلو!

شمارهٔ ۲۸۶

دل پیش تو کشف راز کرده

دیوان غم تو باز کرده

از زلف تو می‌کند حکایت

افسانه خود دراز کرده

قانون غمت به صوت «عشاق»

زیر و بم عشق ساز کرده

لبیک زنم به طوف کویت

آهنگ ره حجاز کرده!

لعل لب تو تبرزدآرا

بی‌قدرتر از پیاز کرده!

صراف دکان عشق ما را

در بوته غم گداز کرده!

از شوخی جلوه تذروست

کان بخیه به چشم باز کرده

بیداد و ستم به حال محمود

زلف سیه ایاز کرده

امروز قضا ز نام طغرل

عنوان سخن طراز کرده

شمارهٔ ۲۸۷

ای عشق بلای جان شدستی

اندر دل ناتوان شدستی!

کردست مرا فراق پیرم

با تو نگرم جوان شدستی!

رازم ز تو گشته آشکارا

تو از چه به دل نهان شدستی؟!

روحم که روان شده به کویش

با روح منت روان شدستی!

چون تیر مرا تو راست دیدی

زان روی مرا کمان شدستی!

پارم به من آشنا نمودی

اعدای من این زمان شدستی!

در هر طرفی دوانم از تو

هرجا که روم دوان شدستی!

امروز به مرغزار حسنش

در گله من شبان شدستی!

صبری بکن ای دل بلاکش!

خاموش که پرفغان شدستی!

جاوید بمان به عشق طغرل

با عشق تو همزبان شدستی!

شمارهٔ ۲۸۸

ای غنچه خندان من از بوستان کیستی؟!

وی دشمن ایمان من از دوستان کیستی؟

تیری زده بر جان من مژگان ناوک‌افکنت

ای ترک تیرانداز من ابروکمان کیستی؟!

سرو قدت اندر چمن بشکست قدر نارون

ای عرعر طوبی‌شکن سرو روان کیستی؟!

من طوطی‌ام شکرشکن هندوستانم زلف تو

با خال هندوی لبت هندوستان کیستی؟!

از لعل می‌آرد برون گوهر بدخشان لبت

ای صد بدخشان در لبت تو خود ز کان کیستی؟!

نالیدم از شب تا سحر بشنیدی افغان مرا

یک ره نگفتی ای صنم کاندر فغان کیستی؟!

جان مرا بی‌روی تو آرام نبود در بدن

بهر خدا با من بگو آرام جان کیستی؟!

دیریست با فکر رسا صید معانی می‌کنی

ای طغرل اوج سخن از آشیان کیستی؟!

شمارهٔ ۲۸۹

یاد ایامی که سوی ما خرامی داشتی

با کف از میخانه الطاف جامی داشتی!

از بهار عارضت نظاره‌ام می‌چید گل

چون نگه در خانه چشمم مقامی داشتی

انجمن‌آرای بزم ما حدیث وصل بود

حیف گفتاری که زان شکر به کامی داشتی!

از طریق و شیوه عهد و وفا گشتی برون

با مروت بین خوبان گرچه نامی داشتی

مژده و پیغام قاصد بود انفاس مسیح

از لب جان‌بخش با ما گر پیامی داشتی!

خاص بود مر عام را و عام بود مر خاص را

از نوازش‌ها که لطف خاص و عامی داشتی

کلبه ما طغرل از خورشید پرتو می‌زند

سوی این کاشانه گویا سیر بامی داشتی!

شمارهٔ ۲۹۰ - در جواب گلشنی بخارایی

آن روز وعده تو سرآمد نیامدی

نخل امید با ثمر آمد نیامدی

در انتظار وعده‌ات اندر ره بخارا

مد نگه ز دیده برآمد نیامدی

گفتی که می‌روم به سمرقند نزد تو

بالله محل نیشکر آمد نیامدی

بهر نثار مقدمت ای گلشن سخن

جان از تن فسرده برآمد نیامدی

با طغرل از نوید تو عنقا پیام داد

با گوشم از وی این خبر آمد نیامدی

شمارهٔ ۲۹۱ - عبدالاقدر

عارضت خورشید اوج دلبری

صورتت رشک بتان آزری

برهمن بیند اگر زلف تو را

کافرم گر نگذرد از کافری!

در شب زلفت دلم ره گم کند

صبح رخسارت نماید رهبری

افتد آشوبی به صحرای ختن

گر دهی بر باد زلف عنبری

لمعه روی تو را بیند اگر

مه نشیند در مقام اختری

از فلک آید به سودای رخت

بر زمین خورشید و ماه و مشتری!

قاف تا قاف جهان نام تو رفت

کس نآرد بر زبان نام پری

در چمن سرو ار ببیند قامتت

سر فرود آرد برای چاکری!

راه و رفتار و روش گم می‌کند

از خرام و ناز تو کبک دری

سفلگان طغرل به شعر آغشته‌اند

ننگ می‌آید مرا از شاعری!

شمارهٔ ۲۹۲

با لب لعل تو طوطی نکند هم‌سخنی

بگذرد پیش تو از دعوی شکرشکنی

سنبل زلف تو را باد پریشان سازد

بشکند عنبرسارایی و مشک ختنی!

گرچه ابروی تو شد قبله اسلام ولی

بت بتخانه چین و صنم اهرمنی!

سرخی بیره تنبول لبت را دیده

خون حسرت خورد از رشک عقیق یمنی!

هیچ در باغ جهان گل نبود چون رویت

ای گل باغ لطافت ز کدامین چمنی؟!

دهنت وقت سخن گر گهرافشان گردد

نرخ خرمهره شود قیمت در عدنی!

به من آمد ز قضا ختم تمامی سخن

ختم شد با تو چنان دعوی سیمین‌ذقنی

غنچه در باغ اگر لعل لبت را بیند

نزند لاف به پیش تو ز کوچک‌دهنی!

گرچه ننگ است تو را عاشقی طغرل ما

به خدا شکر کنم زان که تو معشوق منی!

شمارهٔ ۲۹۳

ای فلک داد از جفایت در چه حالم کرده‌ای؟!

راست بودم چون الف مانند دالم کرده‌ای!

آخر ای گردون زدی سنگ ملامت بر سرم

زیر پای بی‌شعوران پایمالم کرده‌ای!

از چه رو ای چرخ چون من اعتبارت دور باد

قرعه بی‌اعتباری‌ها به فالم کرده‌ای!؟

از تو ای ناهید گفتارم نوای تازه داشت

وز حسد ای چرخ چون یعقوب لالم کرده‌ای!

عاقبت کار تو گر این بود ای گردون دون

از چه در روز ازل قسمت کمالم کرده‌ای؟!

ای سپهر بی‌مروت این کدامین شیوه است؟!

ناله می‌سازم ز دستت تا چو نالم کرده‌ای!

بود در آیینه من عکس صد معنی دچار

زنگ غم بر روی مرآت خیالم کرده‌ای!

روزگاری بود که می‌دادم به چیزی من نوال

خون حسرت ای فلک آخر نوالم کرده‌ای!

همدمانم ناکسان غول و از دانش تهی

صحبت دانشوران امر محالم کرده‌ای!

در هوای موشکافی طغرلم پر می‌زند

تا تو ای گردون مرا دور از وصالم کرده‌ای!

قصاید

شمارهٔ ۱ - قصیدهٔ بزرگان : خانه هستی که اساسش فناست

شمارهٔ ۲ - نصیب قصیده : ساقی قدح لبریز کن زان می که طغیان پرورد

شمارهٔ ۳ - در مدح گلشنی : ساقی بده جام می رونق گلزار شد

شمارهٔ ۴ : ساقی به فصل ربیع باده گلگون بیار!

شمارهٔ ۵ - فراقنامه : فغان ز گردش چرخ ستمگر غدار

شمارهٔ ۱ - قصیدهٔ بزرگان

خانه هستی که اساسش فناست

بام و درش جمله به دوش هواست

عکس سوال تو جواب تو شد

هرچه ازین کوه شنیدی صداست

چند شوی بانی طول عمل

قصر وجود تو که بی‌متکاست؟!

نیست به جز پرده مضراب غم

زیر و بم نغمه ما زین نواست

سوختنم خنده پروانه شد

شمع کند گریه به حالم رواست

می‌روم از خویش چو بوی سمن

لیک خم زلف تو زنجیر پاست

بس که ز بهر تو شدم همچو نی

ناله هر بند ز بندم جداست

نیست کسی دادرس حال من

همدم شب‌های فراقم خداست

در پس شام غمم از مهر تو

صبح بناگوش توام رهنماست

وای که من بی‌تو قضا می‌کنم

در خم ابروت نمازم اداست!

نام بود با همه انعام تو

زلف تو مخصوص ولیکن به ماست

گرچه در اوج فلکم چون هلال

حاصلم از عشق تو قد دوتاست

دست کشیدی ز پیام ای نسیم

یا مگر اندر کف پایت حناست!؟

رحم نما ضامن خونم مشو

طغرل ما را که جهان خونبهاست!

کوه بود گرچه به طغرل وطن

در جبل نظم شگرف اژدهاست

کیست چو من فارس میدان نظم

گویی سخن با کی و چوگان کراست؟!

نیست مرا فکر فراز و نشیب

کوه و بیابان همه یکسان مراست!

خواهم اگر مصرعی اندر قلم

چند غزل قافیه جولان‌نماست

هرکه کند دعوی همسنگی‌ام

پله میزان وی اندر هواست

مادر ایام نزاید چو من

حیف که لؤلؤی سخن کم‌بهاست

خواندم و دیدم سخن شاعران

آنچه که گفتند و نوشتند راست

باد به دریای سخن آفرین

بیدل دانا که ازو نکته‌هاست!

خاتم و پیغمبر اهل سخن

معجزه او همه تبلیغ‌هاست

آه که فردوسی و وطواط کو

حضرت سعدی و نظامی کجاست؟!

انوری و حافظ طغرا چه شد

خواجه کمال سخن‌آزماست!

ناصرخسرو که نروید چو او

در فن حکمت همه را رهنماست

مولوی روم نداند عروض

لیک ندیم حرم کبریاست

هست سخن گرچه ز قطران بسی

ابر حکم را سخنش قطره‌هاست

نظم عروضی که به عین سخن

در رمد قافیه چون توتیاست

گر نبود جامی قصایدسرا

لیک چو او مثنوی گویی کجاست؟

خسرو شیرین سخن کوهکن

لیک به کوه سخنش قله‌هاست

ناصر دیگر که بخاریست او

کم‌سخن است لیک گمانش رساست

چین سخن راست چو خاقان چین

چینی نظمش همه رنگین صداست

گرچه بساطی ز سمرقند بود

گر سخنش قند بگویی رواست!

سوزنی خیاط سخن شد ولی

بخیه جیب سخنش از هجاست

طوطی ترشیزی شکرشکن

در شکرستان سخن خوشنواست

لطفی شاعر که نشاپوری است

خاتم او را همه فیروزه‌هاست

نیست نظیری به نظیری دگر

بیشتر از گفته او مدح‌هاست

صدر معانی که به صدر سخن

صدرنشین در بر خوارزم‌شاست

مصر سخن راست معزی عزیز

نیشکری چون قد او برنخاست

بود سنایی ز شاعر هدا

آنچه که گفتست ز حمد و ثناست

گرچه رضی شاعر عاشق‌وَش است

راضی ازین شیوه به عشق خداست

زورق بحر سخن است ازرقی

شیوه او دور ز زرق و ریاست

گرچه که شطاح بزرگ است لیک

کار سخن دیگر ازین کارهاست

هست کمال دگری ز اصفهان

تیغ زبانش سخن خوش‌جلاست

گفته سلمان همه را دیده‌ام

شاعر خوش‌لهجه شیرین‌اداست

عنصری و عسجدی و فرخی

نغمه هرسه همه از یک صداست

خواجه جمال است اگر مدعی

دعوی او دور ازین مدعاست

او کی و با سعدی مقابل شدن؟!

بین تفاوت ز کجا تا کجاست؟!

نغمه‌سرا بوالحسن رودکی

گنبد چرخ از سخنش پرصداست

مشفقی در دولت عبداللهی

سکه نقد سخنش نارواست

گفت ظهیری بود اندک ولی

در کم او معنی بسیارهاست

آنچه سخن هست ز حوا جو نشان

بر ورق دهر ولی یک دوتاست

مدعی نظم که عمعق بود

طرز تخلص به کمالش گواست

مانده است از وحشی دو سه مثنوی

صید سخن الفت وحشی کجاست؟!

گرچه نه دلجوست کلامش ولی

واعظ قزوینی نصیحت‌سراست

شاهی برون گشته است از سبزوار

باغ کلامش بری از سبزه‌هاست

صائب دیوانه سخن‌های پوچ

جمع نمودست که دیوان ماست

حیف ز قاآنی شیرین‌سخن

در چمن نظم از او رنگ‌هاست

گرچه نه او سنی و من شیعی‌ام

لیک سخن عاری هر ماجراست

از پس بیدل به سخن همچو او

مظهر اسرار معانی کجاست؟!

نیست حسد شیوه اهل هنر

از سر انصاف گذشتن خطاست

داد سخن داد و گذشت از جهان

گفته او حکمت هر کیمیاست

ناصرالدین خسرو ایران زمین

داد هرآن چیز دل او بخواست

این چه طریق کرم و بخشش است

یک صله مدح تومان طلاست؟!

چون نشود جوهر تیغش بلند

جوهری فولاد ز استادهاست!

گرچه ظهوری به ظهور آمدست

زآمدن و رفتن او غم کراست؟!

صبح تجلی ز ختن سرکشید

نافه نظم از سخنش کیمیاست

آنچه ادا گفته به دیوان خویش

گفته او لیک ز معنی اداست

شاعره باکره مخفی سخن

دختر شه شهره به زیب‌النساست

کیست هلالی و زلالی به هم

نرگسی و مکتبی در کوچه‌هاست!

گفته شوکت به شکست سخن

موم سیاه است نه چون مومیاست!

چند غزل گفته ناصر علی است

بر در سلطان سخن او گداست

بوالفرج آن شاعر معنی‌بلند

انوری در دعوی نظمش گواست

شیخ ابوطالب عطار هم

صبح سخن از نفسش عطارهاست

میر حسین است ز سادات غور

لیک به تاک سخنش غوره‌هاست

گر اسدی در فلک نظم بود

یک تن از سبعه سیاره‌هاست

افلح شاعر که شکر گنجی است

از سخنش مخزن و گنجینه‌هاست

خواجه بزرگ حسن دهلوی

حسن سخن را ز کلامش گواست

در فن اشعار بود او وحید

اوحدی هرچند که از اولیاست

فطرت اگر همدم بیدل بود

هاله‌اش اندر مه بیدل سهاست

نیست به ترکی چو فضولی دگر

باده همان باده بود هرکجاست

عمر خیام نکو شاعر است

بی‌غزل است لیک رباعی‌سراست

رفت امیدی ز جهان ناامید

توسن بسمل ازو قهقراست

رکن نشاپوری به ارکان نظم

از سخن او در و دیوارهاست

مسکن و مأوای امامی هریست

مقتدی سعدی ایمان خداست

شیخ نکو آذری خوش‌سخن

شعشعه شعر وی از شعله‌هاست

عرفی که از عرف سخن غافل است

مشهد نظمش سخن کربلاست

بود عراقی ز عراق عجم

ساز عراقش عرق این نواست

هاتفی گفتست یکی مثنوی

مثنوی او همه افسانه‌هاست

ناظم بیچاره به نوع سخن

خوشه‌کش خرمن معنی‌نماست

لیک به یک مثنوی دو هفت سال

شغل نمودن نه ز فکر رساست

اهلی که بود اهل کلام رقیق

اهلا و سهلا همه بی‌مرحباست

طالب آمل که ندارد عمل

از عمل نظم کلامش جداست

محتشم ار رفت پی انوری

روز سفید است پی او سیاست

به که عمر لاف سخن کم زند

گلشن او مجمع خار و گیاست!

عار من آید سخن از دیگران

مسند شه عاری ازین بوریاست

لیک کنون یک دو سه طفلند خرد

سعی نمایند و رسندش سزاست

گر نروند از پی توشیح و هزل

هزل و خرافات ز شاعر خطاست!

حمد خداوند به جای آورند

مقصد از شاعری این مدعاست

شرح کنند متن صنایع همه

فاش کنند آنچه که اندر خفاست

مهر صفت گر بکنند تربیت

آصفی ثانی که وزارت‌پناست

معتمد پادشه ملک و دین

مؤتمن خسرو کشورگشاست

زآنکه چو حاتم به کرم نام او

شهره به آفاق به جود و سخاست

وآنکه به علم و ادب و فضل و جاه

ثانی اثنین به ظل خداست

آنکه تویی صاحب دیوان شه

جز تو دگر صاحب دیوان کجاست؟!

از پی آسایش اسلام و دین

این همه تدبیر و مواسا کجاست؟!

بین که علی شیر نوایی چه کرد

بلبل بسیار ازو در نواست!

بود درش مجمع ارباب فضل

تا به کنون از کرمش قصه‌هاست

پایه‌ات از پایه او نیست پست

دستگهت بیش ازآن دستگاست

گر به فلک شقه او می‌رسد

پرچمش اندر علمت یک لواست

گر شه او بود امیر هرات

این شه ما خسرو عالی‌طبعاست

حضرت شاهنشه ملک بخار

قدرش فزون از پسر بایقراست!

پس ز چه رو می‌نکنی تربیت

ای که تو را دولت بی‌منتهاست؟!

اهل کلامی که به عصر تواَند

سنت پیشین نه دگر زین اداست

بس که درین عصر بزرگ همه

حضرت وهاج اصالت‌پناست

کمترین از کمتر مداح تو

طغرل احراری رنگین‌نواست

باد تو را دولت نصراللهی

ختم به نام تو کنون این دعاست

شمارهٔ ۲ - نصیب قصیده

ساقی قدح لبریز کن زان می که طغیان پرورد

مستی فزاید، غم برد، شادی دهد، جان پرورد!

میخانه را در باز کن ساغر کشی آغاز کن

دل را به می دمساز کن صد گونه الحان پرورد!

از باده گلگون به من سرشار ده در انجمن

تا گویم از مستی سخن گفتار حسان پرورد

در زیر سرو و پای جو وه‌وه چه خوش باشد سبو!

کردست بر دل غم غلو می ده که فرحان پرورد!

فصل بهار آید همی گل در کنار آید همی

صوت هزار آید همی زان رو که افغان پرورد!

گلشن ز مرد فام شد وقت می گل‌فام شد

میل همه در جام شد گر ساقی احسان پرورد

احمال آری تا به کی عمریست مخمورم ز می

فریاد می‌سازم چو نی کز نی نیستان پرورد!

زان می که روح‌افزا بود گنگ ار خورد گویا شود

یک جرعه در دریا شود صد دُرّ غلتان پرورد!

در دل چکانی جان شود کفر ار خورد ایمان شود

نوشد ملک حیران شود او راد سبحان پرورد!

عصفور را عنقا کند جهال را دانا کند

اموات را احیا کند عیسی‌صفت جان پرورد!

زو مور اژدرها شود سیمرغ را از هم درد

چون بر سر عنقا دود حکم سلیمان پرورد!

گل بشکفد از نکهتش کوثر خجل از هیئتش

آب حیات از لذتش در تاریکستان پرورد

در دل فزاید شور و شر سودا براندازد ز سر

ریزد فرو همچون مطر گوهر به نیسان پرورد

یک قطره افتد در زمین گردد زمین دُرّ سمین

نوشد اگر روح‌الامین اخبار یزدان پرورد!

دل را ضیا و نور ازو تن را سراسر زور ازو

ما را جمال حور ازو در خلد رضوان پرورد

غم را براندازد ز دل زو آب حیوان منفعل

سقای کوثر زو خجل زیرا که احسان پرورد!

عکسش اگر در کوه فتد بی‌جاده و گوهر دمد

همچون بدخشان تا ابد لعل درخشان پرورد!

در کشور ملک بدن جز می نباشد تهمتن

هر قطره‌اش دُرّ عدن صد رنگ الوان پرورد!

مسکین خورد حاتم شود ذی افسر خاتم شود

هر دون چشد رستم شود ملک سیستان پرورد!

گر بهره گیرد دیو ازو معدوم گردد ریو ازو

همچون مصاف گیو ازو در جنگ ترکان پرورد!

اندر خرابات مغان یکسر همه پیر و جوان

از وجد گویند هر زمان می ده که دهقان پرورد!

مطرب به صورت ارغنون لحن عراقی را کنون

از پرده‌ات آور برون مجلس گلستان پرورد!

هی می بده هی می بکش هی می بخور هی باده چش

نوش از می خورشیدوَش آبیست انسان پرورد!

جام جهان‌بینش لقب از ساقی گلرو طلب

یاری بود یاقوت‌لب چون غنچه خندان پرورد!

زلف سیاهش سرنگون ماری که باشد پرفسون

بر گردن خود ذوفنون دامی که پیچان پرورد!

سرو و صنوبر از قدش خورشید تابان از خدش

بشکسته بیضا را یدش لؤلؤ ز دندان پرورد

چشمش به هنگام نگه ز ابرو قزح تیر از مژه

خون هزاران بی‌گنه بر خاک یکسان پرورد

ناری بود رخسار او ماری بود زنار او

بی‌نار او بیمار او با خود چه درمان پرورد؟!

بر عارض همچون شفق بنگر چه خوش باشد عرق

گلبرگ رویش هر ورق دعوی به برهان پرورد!

گل منفعل از روی او شبنم خجل از خوی او

وز کاکل و گیسوی او سنبل پریشان پرورد

خضر خطش هادی مرا بر آب حیوان رهنما

اسکندر از ظلمت برآ زیرا که نقصان پرورد!

هندوی خالش را نگر بر مصحف رویش مگر

ترسای شوخ بی‌خبر در حفظ قرآن پرورد؟!

از رخ نقاب اندازد او مه در حجاب اندازد او

همچون شهاب اندازد او تیری که پیکان پرورد

آید به سوی بوستان بهر تماشا اقحوان

صد چشم آرد تا که آن خود را نگهبان پرورد!

از لعلت ای زیباصنم فرمان بده بوسی زنم

خال سیاهت برکَنَم هندو نه ایمان پرورد!

بوسی اگر ندهی مرا ای دلبر گلگون‌قبا

لب را کشایم با هجا حرفی که چندان پرورد

لطفت به طغرل عام کن بوسی بدو انعام کن

«سرخوش ورا با جام کن تا مدح سلطان پرورد»

شمارهٔ ۳ - در مدح گلشنی

ساقی بده جام می رونق گلزار شد

چنگ بزن مطربا چشم بسی تار شد

هی تو برآر از حرم دختر رز را به باغ

چیست تأمل بود گل به سر خار شد!

هی تو به تار رباب ناخن مضراب زن

گوش به هر پرده تاب عیش به یک بار شد

خیز که آمد بهار وقت گل است و هزار

صحن چمن زین شعار طبله عطار شد

صلصل و کبک و تذرو نغمه‌سرا زیر سرو

بر زبر شاخ گل بلبله سار شد

فاخته و عندلیب طوطی و طاوس و زاغ

بهر تماشا به باغ بر سر دیوار شد

گل به چمن جامه را کرده ز مستی قبا

از می عیشش سبو گویی تو سرشار شد

غنچه دهن کرده وا خنده زده بی‌ابا

نوبتش از بی‌خودی یک دو سه تکرار شد

بلبل بیدل شنو مدح گل از «گلشنی»

کش ز خرامش چمن گلشن اشعار شد

بانی قصر سخن مانی نقش زمن

گوهر و در عدن از سخنش خوار شد

آنکه به چوگان نظم گوی ز سعدی برد

وآنکه به دانش ازو بوعلی بیکار شد

آنکه ز راه سخن فصحت صحبان شکست

وآنکه به حسان مرا نسبت او عار شد

موی شکافد به نظم گوی ستاند به عزم

هرچه که او کرد جزم لؤلؤی شهوار شد

آنکه به فضل و کمال طعنه زند با کمال

وآنکه به جود و نوال مرحمت ایثار شد

بحر به پیش دلش ریخته بود از سراب

ابر به نزد کفش آمده بیمار شد

از قلم مشکبار هرچه که بنوشت او

بر سر نبض خرد لیک چو طومار شد

صبح که از صادقی دم زده بر سد شرق

از دم صبح دمش دم به دم نار شد

خاک سمرقند را طعنه سزد بر فلک

کش به سر او تو را شیوه رفتار شد!

ای به همه علم یک زآمدنت خوشدلم

از چه فراموش تو سلسله پار شد؟!

ای که نپرسی مرا آمده در کلبه‌ام

دیده من ز انتظار در ره تو چار شد

گوش به عرضم نما بین که چه گویم تو را

کلبه احزان من بر رخ تو زار شد!

طغرل آشفته‌ام مدح تو را می‌کنم

خلعت مهمانی‌ات زاده افکار شد!

شمارهٔ ۴

ساقی به فصل ربیع باده گلگون بیار!

چند تغافل کنی می‌گذرد نوبهار!

از چه نشینی حزین هست اجل در کمین

باب مغان باز کن وقت غنیمت شمار!

نیست تو را از قضا خط امانی به عمر

گردش گردون دون هست بسی بیمدار!

ساقی بحر سخا دور تو آمد به ما

لطف و ترحم نما با قدح میگسار!

یاسمن و نسترن رسته به صحن چمن

کرده به صحرا وطن لاله دل داغدار

باد صبا تا وزید غنچه دم از خنده زد

بلبل ازین خنده‌اش گریه کند زارزار!

غازه‌گر صبح زد شانه به زلف سمن

گیسوی سنبل به باغ گشته ازو تارتار

قمری و کبک و تذرو فاخته و عندلیب

نوحه به آیین خود کرده سر از هر کنار

دعوی گردن‌کشی کرد به گلزار سرو

قامت مینا برآر تا شود او شرمسار!

لاله دعای قدح خواند بسی در چمن

پرده او را بدر جام جهان‌بین برآر!

زابر عنایات حق غیث سعادت چکید

قطره از او در صد گشت در شاهوار

شبنم اوج طرب آب زده صحن باغ

دیده نرگس شده محو ره انتظار

مغبچه باده‌نوش از چه نشینی خموش؟!

موسم گل در رسید وه چه خوش است سبزه‌زار!

دختر رز را برآر از حرم خم به بزم

تا که به دامان عیش عقد کنیم آشکار!

گشته مهیا طرب ساقی گلگون‌سلب

ساز قدح لب به لب تا برد از دل غبار!

دولت دارا مگو عصر فریدون مجو

یوسف مصری مپو گشته همه خاکسار!

مجلس جمشید دان بزم سکندر بخوان!

لاله شده جام می آیینه رخسار یار!

دور مه عارضش سلسله زلف او

کرده به هم اجتماع مهر به لیل و نهار

دوره ما همچنان سلسله کاکلش

لازم بطلان مگر هیچ ندارد قرار؟!

مطرب بربط‌نواز بربط خود ساز ساز

ساز ز سر گیر باز نغمه برون کن ز تار!

خیز و به یاران بده باده سرجوش را

نوبت طغرل رسید درد به او درگذار!

شمارهٔ ۵ - فراقنامه

فغان ز گردش چرخ ستمگر غدار

هزار مرحله دورم فکند از دلدار!

سپهر کجرو پرفن مرا به پیش آورد

چه حالتی که نه حد سکون نه صبر و قرار!

مرا به سر ز می وصل او غروری بود

کنون که دورم ازو جای مستی است و خمار

به بوستان لطافت نهال قامت او

به مثل طوبی و شمشاد و سرو خوشه قطار

دهن به وقت سخن بود حقه گوهر

نموده لعل وی از معجز مسیحا عار

به هرکجا که چو گل یار خیمه زن می‌شد

به گرد خرمن ماهش بودم چو بلبل زار

به محفلی که رخ او چراغ می‌افروخت

مرا نبود چو پروانه قسمتی جز نار

دریغ ازآنکه مرا دولتی میسر بود

مقیم کعبه کویش بودم به لیل و نهار

هزار ناله و افغان ز چرخ بوقلمون

که کرد عاقبت را کار من به هجر دچار!

تو ای نسیم صبا گر گذر کنی سویش

چنانکه دیدی مرا حال سر به سر پیش آر!

بگو که ای بت نامهربان سنگین‌دل

ز حال عاشق دل خسته گه‌گهی یاد آر!

به شرع عشق نباشد روا که از عاشق

کنند ترک وفا و شوند ز او بیزار!

به سطر لوح دلش غیر ابجد عشقت

نیافتم رقمی سعی کرده‌ام بسیار!

زبان به وصف تو بگشاده است چون طوطی

به جز حدیث تو دیگر نمی‌کند تکرار

چو ماه نو به خم ابرویت سجود آرد

ز جعد سنبل تو بسته در میان زنار

نهال قامت او از غمت دوتا گشته

خزان شدست گل عمر او به فصل بهار!

گهی به کوه بلا هست همدم فرهاد

گهی ز عشق تو مجنون به کوچه و بازار

به کنج زاویه محنت و الم دیدم

که نیست غیر خیال تو دیگری غمخوار!

به انتظار قدوم تو فرش ره گشته

بر آن امید که مانی قدم برو یک بار!

چه می‌شود که به او از کرم گذر آری

تو ای نگار قمر عارض پری‌رخسار؟!

پس از سلام رسانیدن از من مهجور

ز روی چهره مضمون تو پرده را بردار

بگوی بار دگر این نسیم صبحگهی

که چشم او به ره انتظار توست دچار

مرا ز تار وصال تو بود پیوندی

نمودی قطع به مقراض هجر خود آن تار

چرا نمودی ازین مستمند خود را دور؟!

چرا نهادی ازین غم کشیده رو به فرار؟!

هزار حیف ازان عهد و قول تو با من

که مبتلای فراقت نمودی آخر کار!

بگفتی گل به گلستان اگرچه بسیار است

ولی کجاست که گل در چمن بود بی‌خار؟

اگر تو را طلب گنج و گوهر و سیم است

حصول گنج کسی را کجا شود بی‌مار؟!

اگرچه جمله اهل جهان به هم یارند

ندیده دیده بیننده یار بی‌اغیار

کشیده‌ام ز غمت محنت و جفا و ستم

نگشته الفت من غیر کلفت و تیمار

وگرچه شیوه عاشق ستمکشی باشد

ستم کنند به دلدادگان نه این مقدار!

نگفتی حال تو را چونست ای جفا پیشه

گذر نکردی به بالین خسته بیمار!

به روز حشر خلایق حساب پیش آرند

حساب ظلم تو پیش آرم ای جفا کردار!

فغان و ناله کنم پیش قادر بر حق

بیان جبر تو سازم به احمد مختار

دهم نشان همه آن چاک جیب مظلومی

هزار نوحه کنم نزد چهار یار کبار

تو آنچه کرده‌ای با من ز روی بی‌رحمی

به عرض آورم آن جمله هر یکی صد بار!

به قعر چاه بود هر که سال‌ها محبوس

و یا که همدم شیر و پلنگ در کوهسار

به نوک سوزن مژگان اگر کنی صد چاه

برهنه ز آتش سوزان کنی اگر تو گذار

هزار نزد تو زین گونه پیش اگر آید

به است جمله ز هجران فرقت دلدار!

اگر به سیر سر کوی او مقام کنم

حلاوت سیر آن کوی بهتر از گلزار!

درین دیار که این دم مسافرم بی‌او

ازآن دیار الها به این دیار بیار!

اگر نه قوت جذب جمال او نکشد

ببسته پای مرا حلقه دو صد مسمار!

ازآنکه باب وصالش مرا شده مسدود

به سوز محنت او شکر کرده‌ام ناچار!

قضا به روی من مستمند بست و گشاد

در حضور و حلاوت در غم و آزار!

به ذکر نام خوشش از دهن شکر ریزد

زبان به وصف کمالش چو تیغ جوهردار

وصیت من دل‌خسته را قبول آرید

رقم کنید به لوحم که انت عاشق زار!

کجا ز خاک مزارم دمد به جز لاله

ز بس که داغ دل من بود برون ز شمار؟!

سوای لاله و گل دیگری شود پیدا

یقین که چشم به راه وی است نرگس‌وار

تو ای فغان به سر کوی او رسی از من

بگوی هرچه بدیدی به او به صد زنهار!

که از غم تو چو آیینه محو حیرانیست

به حیرت است ز هجرت چو صورت دیرار!

عجب مدار گه از آتش دل خود ار

بساط خویش بسوزاند او مثال چنار!

چنان ز عشق سرگشته است پنداری

که همچو نقطه فتاده به حلقه پرگار!

سبق ز حال پریشان او برد سنبل

سیاه روز و شبش همچو نافه تاتار!

به یاد خنده لعل تو آنقدر نالد

رود ز دیده بسی اشک او قطار قطار

منم که ناله اویم به گوشت ای دلبر

رسیده‌ام که شوی تا ز حال او هشیار!

کنون که عرض مرا ناله و صبا با هم

رسانده‌اند یکایک به خاک آن دربار

محل آن که فغان باز گیرم از سر نو

بسان بلبل شوریده ناله در گلزار

ندیده در صدف در جهان کسی چون تو

بدین لطافت و خوبیت یک در شهوار!

ازآن زمان که من از وصل تو شدم محروم

زند زبانه دلم ز آتش غم تو شرار

ازآنکه طالع بد همره من است هرجا

همیشه حاصل اقبال من بود ادبار

مکن شکایت ازین چرخ نیلگون طغرل

که نیست غیر تظلم برین سپهر مدار!

مخمسات

شمارهٔ ۱ : سرنوشت جبهه می‌دانیم نقش پات را

شمارهٔ ۲ : عاقبت ابروی تو تاراج ایمان کرد و رفت

شمارهٔ ۳ : تا به باغ حسن نخل قامتت شد جلوه‌گر

شمارهٔ ۴ : حلقه زنار شد تا زلف عنبرسای تو

شمارهٔ ۵ - بر غزل کمال خجندی : چند تیغ ظلم را از کشتنم خونین کنی

شمارهٔ ۶ - بر غزل بیدل : چین ابرو خون چکاند مد احسان تو را

شمارهٔ ۷ - بر غزل ناظم : قماش ناله را با ناقه تمکین درا کردم

شمارهٔ ۸ - بر غزل شمس الدین شاهین : جعد طره‌اش دیدم خاطرم پریشان شد

شمارهٔ ۹ - بر غزل گلشنی بخارایی : به ایمان آورد کفر سر زلف تو ایمان را

شمارهٔ ۱

سرنوشت جبهه می‌دانیم نقش پات را

قسمت تقدیر می‌خوانیم ما غم‌هات را

باعث شور قیامت قامت رعنات را

رونق بازار شکر خنده لب‌هات را

نایب عیسی مریم لعل روح‌افزات را!

قامتت را نارون سرمشق آزادی کند

ابرویت را ماه نو اقرار استادی کند

نرگست را مردمک تعلیم بیدادی کند

عشوه‌ات با صد فسون آهنگ صیادی کند

الغرض خالی ندیدم از هنر یک جات را!

گر خرامد سرو آزادت به گلگشت چمن

شاخ طوبی بشکند از پا درآید نارون

خون شود مشک از خطت در ناف آهوی ختن

گل درد از عارضت جیب قبا و پیرهن

آفرین ای میر خوبان حسن بی‌همتات را!

در بساط عارضت نرد تماشا باختم

اسپ ناکامی به راهت من ز فرزین ساختم

حلقه دام غلامی را به گوش انداختم

چون پیاده در رکاب توسنت می‌تاختم

از کرم یک ره نکردی شاه من رخ‌مات را

طغرل از رمز لبت یک نکته افشا می‌کنم

شورشی در عرصه تحقیق برپا می‌کنم

حجتی من از خط لعلت هویدا می‌کنم

در میان شاعران ملک دعوی می‌کنم

شاهدم باشی تو نبود حاجتی اثبات را!

شمارهٔ ۲

عاقبت ابروی تو تاراج ایمان کرد و رفت

چشم مخمورت ز مستی غارت جان کرد و رفت

کعبه دل را رخت بگداخت ویران کرد و رفت

شربت لعلت خلل در شکرستان کرد و رفت

عکس رخسار تو صد آیینه حیران کرد و رفت

بس که زاهد آورد با طاق ابرویت سجود

زهره از تاب جمالت نغمه و افغان سرود

ذره‌ای از پرتو حسنت به یوسف رو نمود

صد زلیخا در رهش افتاد رخ در خاک سود

ورنه یوسف را فراقت محو زندان کرد و رفت

دم به دم از نکهتت باد صبا آرد به من

قامت زلف کژت بشکست بازار چمن

از خجالت سر به زیر افکند سرو یاسمن

از سواد نرگست بی‌پرده شد مشک ختن

تار گیسوی تو سنبل را پریشان کرد و رفت

از فراقت لعل و یاقوت و صدف دریا گرفت

بلبل از شوق گل رویت چمن مأوا گرفت

آهو از شست خدنگت دامن صحرا گرفت

هرکه از میخانه چشم تو یک صهبا گرفت

همچو مجنون عمرها سر در بیابان کرد و رفت

لب به ذکر مدح تو زیبا ترنم می‌کند

غنچه طبعم به توصیف تو جانا بشکفد

قامتم از لاغری چو بید هر سو می‌خمد

اینچنین رعنا تو را کردست سلطان احد

خامه تقدیر را خط تو حیران کرد و رفت!

رحم کی دارد دو ابرویت ز قتل مردمان

خنجر مژگان تو صد رخنه زد با قلب و جان

می‌رباید هوشم از سر مردم چشمت چنان

می‌کشد زنار زلفت دین ز دستم هر زمان

کشور ملک وجودم کافرستان کرد و رفت!

شمارهٔ ۳

تا به باغ حسن نخل قامتت شد جلوه‌گر

شاخ طوبی گشت از بار خجالت پرثمر

ز آتش غم سوخت قمری را سراپا بال و پر

سرو و شمشاد و صنوبر پیش پات انداخت سر

چشم نرگس شد به سوی باده حیرت اثر

سنبل از زلف چلیپایت پریشان‌حال شد

سوسن از طرز ادایت محو گشت و لال شد

غنچه از خندیدن لعل لبت بی‌حال شد

از تکلم کردنت تنگ شکر پامال شد

در چمن ای شوخ افکندی تو آشوب دگر!

کافر آن نرگس افسونگر بیمارتم

زائر بتخانه و هم طالب زنارتم

دل مکن از من که ای بدمهر من در کارتم

کشته مژگان ناز و مردم خونخوارتم

از ره شفقت خدا را بر سر خاکم گذر!

غیر را با رغم من سرمست جامت می‌کنی

بر سرم هر لحظه تیغ بی‌نیامت می‌کنی

شور و غوغای قیامت از قیامت می‌کنی

صلصل و دراج را اکنون غلامت می‌کنی

بس که نبود هیچ نخلی چون قدت با زیب و فر!

لیموی صفرای من باشد ترنج غبغبت

قوت جان و قوت دل شوق یاقوت لبت

روز هجرانم سیه از دوری زلف شبت

فن ظلم آموخت استاد تو اندر مکتبت

حال بدآموز تو بادا ز حال من بتر!

گل قبای خویش را صد چاک زد از روی تو

خون شد اندر ناف آهو مشک از گیسوی تو

شعله جواله خاکستر شود از خوی تو

رشک آید باغ جنت را ز خاک کوی تو

محرم خاک درت دارد ز صد جنت گذر!

درس احیا از مسیحا لعل جان‌بخشت برد

پرده خورشید را انوار رخسارت درد

گر زلیخا حسن تو بیند ز یوسف بگذرد

کوهکن با یاد لعلت جان شیرین بسپرد

زآنکه باشد لعل شیرین تو شیرین از شکر!

من ازآن روزی که با قید جنون پابستتم

از می جام محبت تا قیامت مستتم

همچو ماهی در محیط غم به قید شستتم

هرچه می‌خواهی همان کن بنده‌ام در دستتم

خویش را تسلیم کردم با تو از پا تا به سر!

ارغوان زار جمالت گر دمی شوخی کند

شاهد گل از خجالت جامه را بر تن درد

مردم چشمت به تیر غمزه آهو می‌زند

نظم طغرل بس بود با دعوی حسنت سند

بس که خوبان را همی‌آرد به خوبی در نظر

تا سیه شد لاله از دود چراغ غم دلش

از ستم‌های تو آخر شد به صحرا منزلش

کردی با تیغ جفا ای بی‌مروت بسملش

هرکه دل را در هوایت داد این شد حاصلش

کرد از دست تو اندر گوشه عزلت مقر

شمارهٔ ۴

حلقه زنار شد تا زلف عنبرسای تو

خون مردم ریخت یکسر نرگس شهلای تو

سرو و طوبی شد خجل از آن قد بالای تو

ای که یوسف را به بازار آورد سودای تو

معجز عیسی نماید لعل جان‌افزای تو!

بس که بودم در غمت آشفته همچون یاسمن

از فراقت شعله بر دوشم چو شمع انجمن

غنچه لعل لبت را آشنایی در سخن

نیست ای بدخو تغافل چند باشد راهزن

لطف نبود گر غضب سازی نوازش‌های تو!

یک سخن از لعل خاموش تو دارم آرزو

جز می وصلت مرا نبود به عالم جستجو

عکس رخسار تو در آیینه دل روبه‌رو

همچو طوطی با رخت پیوسته دادم گفتگو

گنج‌سان ویرانه دل منزل و مأوای تو!

با کدامین گفتگو وصف تو را سازم بیان؟!

از زبان ذره نآید مدح خورشید جهان!

بس که ممتازی ز خوبان همچو مه از اختران

لب‌شکر دندان‌گهر گل‌پیرهن ابروکمان

ملک خوبی طی نمودم نیست یک همتای تو!

جان ز تن آید برون نآید ز دل عشقت برون

تا به کی سازی جفا بر حال زارم رحم کن!

طاقت و صبر و قرارم رفته و حالم شد زبون

می‌سزد گیرد ز من مجنون تعلیم جنون

توتیای چشم سازم خاک کفش پای تو!

ای که در گلزار خوبی چون تو گل را کس ندید

از چمنزار جمالت غنچه‌ای را کس نچید

قامتت از جویبار ناز سر بالا کشید

سبزه لعل لبت تا در لب کوثر دمید

می‌چرد آهوی عشق من چو در صحرای تو

نال گشته این تن مهجور بی‌صبر و شکیب

کاش از شمع جمالت کلبه‌ام یابد نصیب

نخل این گلشن ثمر آورد از نامت چو سیب

کمترین از خاک‌بوسان سر کویت نقیب

جرعه راحت نشد در کامم از صهبای تو!

شمارهٔ ۵ - بر غزل کمال خجندی

چند تیغ ظلم را از کشتنم خونین کنی

دم برای قتلم آیی و دمی تمکین کنی

از چه مرغ دل به دام طره مشکین کنی

تا کی ای دلبر دلم بی‌موجبی غمگین کنی

گریه‌های تلخ من بینی و لب شیرین کنی؟!

خاک شد این قالب افسرده در راه طلب

کام جان حاصل نشد با من ز لطفت جز غضب

گاه خرسندی ز من گاهی برنجی بی‌سبب!

گفته‌ای جانت به کام دل رسانم یا به لب؟

آن نخواهی کرد دانم هرگز اما این کنی!

در حریم حرمت وصلت کسی واصل نشد

تا چو بلبل عشق او ز آه و افغان کامل نشد

عارضش چون کهربا تا با خزان شامل نشد

از گل روی توام رنگی جزین حاصل نشد

کز سرشک ارغوانی چهره‌ام رنگین کنی

دم به دم دیوانگی از عشقت افزاید مرا

ناخن تدبیر هرگز عقده نگشاید مرا!

خاتم دست سلیمان گر به دست آید مرا

سر به تاج سلطنت دیگر فرو نآید مرا

گر همه عمر التفاتی با من مسکین کنی!

عاشقان را زندگی دور از تو می‌باشد محال

از سر کویت برون رفتن مرا نبود خیال

در جواب طغرل آمد مژده هنگام سوال

جنت‌الفردوس بنمایند در خوابت «کمال»

گر شبی خاک در آن ماه را بالین کنی!

شمارهٔ ۶ - بر غزل بیدل

چین ابرو خون چکاند مد احسان تو را

آب حیوان جان فشاند لعل مرجان تو را

خضر بر کوثر نشاند خط ریحان تو را

شرم حسن آیینه داند روی تابان تو را

چشم عصمت سرمه خواند گرد دامان تو را

طالب وصل تو شد درس خموشی اعتبار

در حریمت نیست ره از ناله‌های زار زار

دیده آیینه بر روی تو باشد انتظار

سرمه از خاک شهیدان گر نمی‌گیرد غبار

کیست تا فهمد زبان بی‌نوایان تو را؟!

کار قانون محبت آنقدر بی‌ساز نیست

هیچ آهنگی درین محفل به از آواز نیست

لیک غیر از خاموشی کس محرم این راز نیست

در تماشایت همین مژگان تحیرساز نیست

هر بن مو چشم قربانیست حیران تو را

طائر عشقم چو شبنم آشیان در اوج کرد

در هوای عشق تو از نیستی صد فوج کرد

چون الف نزد خیالت باخت ترک زوج کرد

می‌تواند دقتم فرق شکست از موج کرد

بس که نشناسم ز رنگ خویش پیمان تو را

با خیال چشم مستت هر که صهبا می‌زند

چون سکندر پای خود بر فرق دارا می‌زند

بی‌تو مینای طرب بر سنگ خارا می‌زند

نشئه عمر خضر جوش دو بالا می‌زند

گر عصا گیرد بلندی‌های مژگان تو را!

در دبستان جنون شوق توام بودی ادیب

نبض بیمار تو را هرگز نمی‌داند طبیب

سرخ‌رویی از ازل شد چون شفق ما را نصیب

گلشن از اوراق گل عمریست پیش عندلیب

می‌گشاید دفتر خون شهیدان تو را!

گر بود گل پیش بلبل باغ بشمارد قفس

بی‌رخ لیلی نماید گل به مجنون خار و خس

نیست جز پیچ و خم زلف تو ما را دادرس

در گرفتاری بود آسایش عشاق بس

آشیان از حلقه دام است مرغان تو را!

شهره با ظلم تو همچون عدل با نوشروان

کم نکردی ظلم را بسیار کردیم امتحان

ای خیال چشم مستت ساغر پیر و جوان

غیر جرم عشق در آزار ما آزادگان

حیله بسیار است خوی ناپشیمان تو را

بر سرم بخت سیه امروز کم از تاج نیست

آب این سرچشمه را جوش غم امواج نیست

چغد دیوار محبت همدم دراج نیست

پیکر مجنون به تشریف دگر محتاج نیست

کسوت خارا همان زیباست عریان تو را!

طغرلا فکرت کباب از ملح معنی می‌پزد

مستمع تا حشر از لفظ تو شکر می‌مزد

هرکه اشعار تو دید انگشت حیرت می‌گزد

بیدل از رنگین‌خیالی‌های فکرت می‌سزد

جدول رنگ بهار اوراق دیوان تو را!

شمارهٔ ۷ - بر غزل ناظم

قماش ناله را با ناقه تمکین درا کردم

فغان را سایبان محمل راه صدا کردم

به آهنگ جرس فریاد «عشاق» از نوا کردم

خموشی را ز بن دادم ادب را بی‌ابا کردم

به جانان هرچه باداباد عرض مدعا کردم!

نه از طوف حرم گشتم به خاک کوی او واصل

نه از میخانه روشن شد جفای عشق او در دل

نه از حق ره توان بردن به سوی او نه از باطل

نه از کفر و نه از اسلام شد مقصود من حاصل

غلط کردم که دیر و کعبه را تمهید پا کردم!

ازآن روزی که شبدیز سعادت زیر بارم بود

چو ابراهیم ادهم شیوه تقوا شعارم بود

همیشه سبحه صد دانه زاهد شمارم بود

کمند جذبه توفیق امشب در کنارم بود

غزاله در نظر بسیار شوخ آمد خطا کردم

گل‌اندامی که در باغ لطافت بزم آراید

ضیای آفتاب از چاک جیب خویش بنماید

به جز من این معما را کس دیگر نبگشاید

ز انگشتم شمیم غنچه فرودس می‌آید

نمی‌دانم سحر بند از گریبان که وا کردم!

منم امروز نخلی از ریاض باغ ریاضی

اگر خشکم و گر سبزم به حکم او ستم راضی

به حال خویش خرسندم من از مستقبل و ماضی

ز ابر فیض نیسانم گل شاداب فیاضی

می ناب از قدح نوشیدم و خم را دعا کردم

دوات کلک قدرت از معاصی دوده می‌خواهد

اساس حشمتش کی خاطر آسوده می‌خواهد؟!

ز بود خویشتن بگذر که او نابوده می‌خواهد

محیط رحمت او دامن آلوده می‌خواهد

گناهی را که از دستم نمی‌آید قضا کردم!

به قانون محبت از ضعیفی مور گردیدم

به آیین جنون مجنون صفت با گور گردیدم

به راه عشقبازی رفتم از خود دور گردیدم

به مضراب فنا چون کاسه تنبور گردیدم

به رنگ زرد عشاقانه آهنگ صدا کردم!

دماغ غنچه کی تاب دم باد صبا دارد؟!

صدف تا نشکنی هرگز گهر بیرون نمی‌آرد!

تنش ترسم که تحریک نسیم صبح آزارد

لبش کز نازکی بار تبسم برنمی‌آرد

به خون غلتیدم امروزش به دشنام آشنا کردم!

خدنگ صید معنی را تویی همچون کمان ناظم

ریاض موشکافی را تویی سرو چمان ناظم

مخمس کرد نظمت طغرل شیرین‌زبان ناظم

چه راحت در جهان دیدم من بی‌خان‌ومان ناظم؟!

دم آبی اگر چون ابر خوردم گریه‌ها کردم!

شمارهٔ ۸ - بر غزل شمس الدین شاهین

جعد طره‌اش دیدم خاطرم پریشان شد

یاد عارضش کردم کلبه‌ام گلستان شد

درس محنتش خواندم مشکلاتم آسان شد

محو جلوه‌اش گشتم تا رخش نمایان شد

رفتم آنقدر از خود کآیینه به سامان شد!

ناقه سرشک من بسته در رهش محمل

از سپهر چشمانم دم به دم شود نازل

بی‌ابا به پای او می‌فتد ازین غافل

گریه‌ای نمی‌سازد منع انبساط دل

غنچه را کجا شبنم تگمه گریبان شد؟!

بر سرم ز هجرانش شورش قیامت رفت

از هوای عشق او بی‌حدم ملامت رفت

حاصل امید من جمله در غرامت رفت

اندک‌اندک این امید در پی ندامت رفت

پشت دست ما کم‌کم نذر زخم دندان شد

گیرودار صد موسی از تجلی طور است

شوکت سلیمانی در ترحم مور است

صبح مطلب عاشق بعد شام دیجور است

ریشه تا دواند تاک جلوه‌گاه انگور است

کوششی به عرض آمد آبله نمایان شد

کشتی امیدم را ز اشک ناخدا کردم

در محیط اندوهش بی‌ابا رها کردم

با خیال سودایش عمر خود ادا کردم

در هوای وصل او دوش گریه‌ها کردم

قطره‌قطره اشک من دانه‌دانه مرجان شد

لشکر الم‌هایش کرده در دلم منزل

از نتیجه عشقش جز ستم نشد حاصل

مردم از غم هجرش تا شدم به او واصل

بی‌تردد اسباب حل نمی‌شود مشکل

کز کشاکش ناخن کار عقده آسان شد

بوعلی بود پیشم در سلوک مجنونی

دانشم کند اکنون از ارسطو افزونی

سینه بلیناسش طغرلم کند خونی

گشت حاصل شاهین شوکت فلاطونی

بعد ازین به ختلان هم گیرودار یونان شد!

شمارهٔ ۹ - بر غزل گلشنی بخارایی

به ایمان آورد کفر سر زلف تو ایمان را

تسلسل‌ها به دور ماه رویت اهل دوران را

به قیمت بشکند مرجان گفتار تو مرجان را

به آتش افکند لعل لبت لعل بدخشان را

قد سرو تو بنشاند ز پا سرو گلستان را

به اقلیم ملاحت تا شدی یکتا به یکتایی

ربودم گوی عشقت را من از تنها به تنهایی

بود جایم سر کویت نیم از بس که هرجایی

مرا سودای زلفین تو آخر کرد سودایی

پریشان‌خاطرم تا دیده‌ام زلف پریشان را

تنم کمتر ز خاک راه در راه تو می‌گردد

صبا بی‌جا ولی با دولت و جاه تو می‌گردد

ازآن همراه داغم سایه همراه تو می‌گردد

مه افلاک هر شب از رخ ماه تو می‌گردد

به تب افکنده خورشید رخت خورشید تابان را

بچیند شاخ نسرین خوشه از گیسوی پرچینت

شفق بیرنگ گردد از حنای دست رنگینت

ز شیرین بگذرد فرهاد بیند لعل شیرینت

شود مشک خطا ناچیز پیش زلف مشکینت

کند خاموش شمع عارضت شمع شبستان را

بود پیش زبانت طغرل شیرین‌زبان الکن

شکن خوبان عالم را کلاه دلبری بشکن

به من آمد به میزان محبت از غمت با من

نه تنها گلشنی از هجرت ای گل داغ در گلشن

به رنگ لاله از عشق تو دیدم لاله‌رویان را!

مسدسات

شمارهٔ ۱ : مه را چه مناسبت به رویت

شمارهٔ ۲ - مسدس ترجیع بند : از رخت آیینه تا لذت دیدار گرفت

شمارهٔ ۳ - بر فرد گلشنی بخارایی : گلشن دهر که نبود گل عیشش جاوید

شمارهٔ ۱

مه را چه مناسبت به رویت

گل را چه مثل به رنگ و بویت؟!

آتش نشود حریف خویت

فردوس نمونه‌ای ز کویت

بیند به چمن قد نکویت

صلصل برود ز باغ سویت!

یارب چه بلا تو نازنینی

مهر فلک و مه زمینی

سر تا به قدم تو انگبینی

انگشتر حسن را نگینی

آیینه فتد اگر به رویت

حیران شود از رخ نکویت!

رخسار تو طعنه کرده با گل

چاه ذقنت به چاه بابل

زلف سیهت به جعد سنبل

طرز نگهت به نشئه مل!

گل جامه درد ز شوق رویت

عنبر شکند ز قدر مویت!

زهر غم عشق تو چشیدم

راحت سر مو ز تو ندیدم

بار المت بسی کشیدم

تا آنکه به عاشقی رسیدم

ای آنکه منم در آرزویت

روزان و شبان به جستجویت!

غیر از غم تو به سر ندارم

در عشق تو زار و بی‌قرارم

وصف تو بود همین شعارم

در گلشن مدح تو هزارم!

هرچند نه محرمم به کویت

شادم به حدیث گفتگویت!

ای روی مه تو آفتابم

پیچ و خم زلف تو طنابم

هر قطره شبنمت گلابم

در آتش عشق تو کبابم!

فریاد ز دست خلق و خویت

یک جرعه ندیدم از سبویت

نخلیست قدت ز باغ خوبی

کش طعنه زند به سرو و طوبی

یوسف به درت به خاکروبی

جویان تو شرقی و جنوبی!

در هر چمنیست آبرویت

در هر وطنیست گفتگویت!

یکبار نپرسی حال طغرل

مهجور تو از وصال طغرل

دائم تویی در خیال طغرل

دانی تو اگر کمال طغرل

از لطف و کرم بری به سویت

همدم کنی با سگان کویت!

شمارهٔ ۲ - مسدس ترجیع بند

از رخت آیینه تا لذت دیدار گرفت

وز نگاه دگران جانب خود عار گرفت

خاک ره از قدمت رتبه گلزار گرفت

از تو گل‌های چمن زینت دستار گرفت

من چه گفتم که دل نازکت آزار گرفت

خاطرت از من بیچاره به یکبار گرفت؟!

تا نشستم به رهت بهر تمنای وصال

دیده وقف تو نمودم شب و روز و مه و سال

بی‌جمال تو مرا زندگی دهر محال

از من دلشده یک بار نپرسیدی حال!

من چه گفتم که دل نازکت آزار گرفت

خاطرت از من بیچاره به یکبار گرفت؟!

چند نالم ز گل روی تو چون بلبل زار

همچو پروانه زنم بال و پر خویش به نار؟

برده سودای تو یکسر ز دلم صبر و قرار

رنگ رخسار مرا بین و به حالم رحم آر!

من چه گفتم که دل نازکت آزار گرفت

خاطرت از من بیچاره به یکبار گرفت؟!

کلک تقدیر که تصویر تو می‌کرد رقم

در ازل با خط او من به تو بودم توأم

داشتم بر سر خود عشق تو در ملک عدم

از چه بسیار به ما سازی نوازش‌ها کم؟!

من چه گفتم که دل نازکت آزار گرفت

خاطرت از من بیچاره به یکبار گرفت؟!

گریه‌ام از غم هجرت به جهان طوفان کرد

شبنم اشک از آنجا به سر مژگان کرد

جوش این سیل بلا قصر دلم ویران کرد

عاقبت داغ تو با خاک مرا یکسان کرد!

من چه گفتم که دل نازکت آزار گرفت

خاطرت از من بیچاره به یکبار گرفت؟!

جیب ناموس مرا صبح‌صفت چاک زدی

از نگه تیر غضب بر دل غمناک زدی

ناز گفتی به دلم خنجر بی‌باک زدی

بردی در اوج و میان همه بر خاک زدی!

من چه گفتم که دل نازکت آزار گرفت

خاطرت از من بیچاره به یکبار گرفت؟!

شمارهٔ ۳ - بر فرد گلشنی بخارایی

گلشن دهر که نبود گل عیشش جاوید

هیچ در غنچه او بوی وفا کس نشمید

صبح آسایش او مطلع اندوه دمید

سحر از باد صبا صرصر بیداد وزید

روز عید است و همه شاد و فرحمند به عید

من به غم همدم و صد مرحله از عید بعید

بارها در دل من بود تمنای پسر

لطف سازد به من خسته خداوند اگر

آمد آخر ز کرم نخل مرادم به ثمر

ماند حسرت به دل و کرد ازین دار سفر

روز عید است و همه شاد و فرحمند به عید

من به غم همدم و صد مرحله از عید بعید

شیوه ابن خلیل ساخته خود قربان کرد

نقد جان ساخت گرو رو به سوی جانان کرد

اشک حسرت ز غمش بر رخ ما طوفان کرد

گلشنی را ز غمش بلبل خوش‌الحان کرد

روز عید است و همه شاد و فرحمند به عید

من به غم همدم و صد مرحله از عید بعید

موسم عیش و نشاط است و فرح شاد همه

یکسر از کلفت و اندوه و غم آزاد همه

رسته از جبر و ستم غصه و بیداد همه

کنده کوه الم و داد چو فرهاد همه!

روز عید است و همه شاد و فرحمند به عید

من به غم همدم و صد مرحله از عید بعید

یاد باد آنکه ز مینای طرب ساغر می

همچو خیام بنوشیدم ازآن پی در پی

بود در محفل ما چنگ و رباب و دف و نی

کی زدم تکیه به کاوس کی و حاتم طی؟!

روز عید است و همه شاد و فرحمند به عید

من به غم همدم و صد مرحله از عید بعید

دوش افتاد مرا جانب میخانه گذر

خواستم از کف ساقی بستانم ساغر

داد آغاز مرا هاتف ایام قدر

که نه وقت طرب است گلشن تو ماند ز بر!

روز عید است و همه شاد و فرحمند به عید

من به غم همدم و صد مرحله از عید بعید

تا شدم دور ز شاهین معانی طغرل

ریخت در جام نشاطم بدل می حنظل

لطفی و عاصم و صهبا ز همه باد افضل

نظم هر یک بدهد نکهت عود و عنبر!

روز عید است و همه شاد و فرحمند به عید

من به غم همدم و صد مرحله از عید بعید

اشعار دیگر

شمارهٔ ۱ : جهان نظم را سلطان چهارند

شمارهٔ ۲ : در شعر سه تن پیمبرانند

شمارهٔ ۳ - به عصمت‌الله‌خان از برای دختر رز : داماد طبیعت من امشب

شمارهٔ ۴ : اگر به سوی من آیی ای مه

شمارهٔ ۱

جهان نظم را سلطان چهارند

که هر یک باغ دانش را بهارند

اول فردوسی آن کز خاک طوس است

از او روی سخن روی عروس است

دوم سعدی که او سر زد ز شیراز

رسد شیرازیان را بر جهان ناز

نسیم سرو ریاض قوم نظامی

کز او ملک سخن باشد تمامی

چهارم انوری تا سر برآورد

چو آب پاک از خاک ابیورد

پس ازین چار استاد هنرور

سخن‌های من و غیر من آور

نوایی بلبل اصوات زاغ است

خرام کبک و رفتار کلاغ است

شمارهٔ ۲

در شعر سه تن پیمبرانند

قولیست که جملگی برآنند

گر چند که لانبی بعدی

فردوسی و انوری و سعدی

شمارهٔ ۳ - به عصمت‌الله‌خان از برای دختر رز

داماد طبیعت من امشب

می‌خواهد عروس دختر رز

میخانه عصمت ار کشایی

از لطف تو من شوم معرض

شمارهٔ ۴

اگر به سوی من آیی ای مه

ز حال زارم شوی تو آگه

به رحم آید دل تو ناگه

نمایی با من تو لطف و احسان

به دام زلف و به تار گیسو

اسیر کردی تو جان و دل را

به تیغ ابرو نمودی قتل و

کشیدی یکسر به تیغ مژگان

مستزادها

شمارهٔ ۱ : ای عکس رخ جان دهد آیینه دل را

شمارهٔ ۲ : آیینه به بزم دلگشای تو رسد

شمارهٔ ۱

ای عکس رخ جان دهد آیینه دل را

چون معجز عیسی!

طوطی شده حیران سخن‌های تو جانا

با آن لب گویا!

تا با قد شمشاد گذشتی سوی گلشن

قمری به فغان شد

نرگس پی نظاره شود دیده سراپا

از بهر تماشا

از شرم جمال تو شده یوسف مصری

در زاویه چاه

سودای تو دارد به سر وامق و عذرا

تنها نه زلیخا!

پیراهن گل در چمن از شوق تو چاک است

از فرقت رویت

خون بسته دل غنچه ز لعل تو همانا

چون باده به مینا!

باد سحر از نکهت زلفت به گلستان

آورد نسیمی

سوسن به زبان طعنه زد آهوی خطا را

زان رفت به صحرا

خضر خط تو داده به ریحان ادب ناز

از قاعده بو

در کشور خوبی نبود لاله‌عذارا

چون تو شه والا!

تا لشکر حسن تو به تاراج ز هر سو

آورد شبیخون

چشم از پی جان بردن و رخ از پی یغما

در ملک دل ما!

طغرل به خیال سر زلف تو اسیر است

رستن نتواند

زنجیر بود هر سر مو پای جنون را

زان زلف مطرا!

شمارهٔ ۲

آیینه به بزم دلگشای تو رسد

ای جان نگاه

هم شانه به زلف مشکسای تو رسد

ما را چه گناه؟!

ما خال شویم و سرمه منظور افتد

مردیم ز رشک

دل خون شود و حنا به پای تو رسد

سبحان الله؟!

دوبیتی‌ها

شمارهٔ ۱ - خانم‌های روس در بخارا : دیدم به عرابه من زن روسی را

شمارهٔ ۲ : یک دل آسوده در این باغ نیست

شمارهٔ ۳ - به گلشنی بخارایی : مدتی شد که یار نامه نکرد

شمارهٔ ۴ - نخستین مکتب نو : به به که ربیع و عید نوروز آمد

شمارهٔ ۵ - در نصیحت باسمه‌چیان : نه حب محب دل‌نشین می‌ماند

شمارهٔ ۶ : جهان تاریک شد امروز در چشم من ای قمری

شمارهٔ ۷ : ای داده به باد عمر از نادانی

شمارهٔ ۱ - خانم‌های روس در بخارا

دیدم به عرابه من زن روسی را

کردم به قدوم او زمین بوسی را

گفت از هنر و فضل چه داری گفتم

شاگرد منم سخنور طوسی را

شمارهٔ ۲

یک دل آسوده در این باغ نیست

لاله‌ای نبود که او را داغ نیست

قتل تیهو بس که کار طغرل است

صلصل و دراج صید زاغ نیست

شمارهٔ ۳ - به گلشنی بخارایی

مدتی شد که یار نامه نکرد

رقم عنبرین شمامه نکرد

یا مگر کاغذ و مداد نداشت

یا مرا لایق به خامه نکرد؟!

شمارهٔ ۴ - نخستین مکتب نو

به به که ربیع و عید نوروز آمد

نوروز شد و به خلق نو روز آمد

طفلان دبستان همه گشتند آزاد

آزادی نوروز ز نوروز آمد!

شمارهٔ ۵ - در نصیحت باسمه‌چیان

نه حب محب دل‌نشین می‌ماند

نه تیر عدوی کینگین می‌ماند

انسان به مقابل اصابت احسن!

دنیا گذران است همین می‌ماند!

شمارهٔ ۶

جهان تاریک شد امروز در چشم من ای قمری

مگر از سوز من بال تو گردد روشن ای قمری؟!

به یاد جلوه سرو سهی از چیست افغانت؟!

ز آب دیده جاری ساز آب گلشن ای قمری!

شمارهٔ ۷

ای داده به باد عمر از نادانی

تو قیمت عمر خویش کی می‌دانی؟!

فردا که به زیر خاک تنها مانی

گویی که کنم توبه ولی نتوانی!

دیوان اشعار

غزلیات

قصاید

مخمسات

مسدسات

اشعار دیگر

مستزادها

دوبیتی‌ها

مثمن : نه این سودا به سر از نشئه افیون و بنگ آمد

ساقی نامه : بیا ساقی ای مقتدای طرب!

نوروزنامه : الا ای آنکه شد اقبال یاور

مثمن

نه این سودا به سر از نشئه افیون و بنگ آمد

کجا این ناله از نی کی چنین مطرب به چنگ آمد؟!

ز هجرش بر تنم ناخن زخم عام لنگ آمد

عجب دارم که آن نازآفرین از من به ننگ آمد

مرا از فرقت جانان به جانم صد خدنگ آمد

نآمد سوی من هرگز اگر آمد به جنگ آمد

ز بهر کشتنم آن شوخ با تیر و تفنگ آمد

دل مجروح محزونم ازین سودا به تنگ آمد

جراحت‌ها به دل دارم من از مژگان خونخوارش

طبیبا مرهم از وصلش بنه دیگر میازارش

حیات مرده صدساله بخشد لعل دُربارش

به دردی من گرفتارم که غیر فکر دیدارش

هوای آن دو زلف عنبرین و چشم خمارش

اشارت‌های ابرو و نزاکت‌های گفتارش

تبسم‌های لعل میْ‌پرست و خال رخسارش

به شهر حسن هندوزاده از ملک فرنگ آمد!

دو زلفش سرنگون ماریست من بیمار گیسویش

سراسر چهره او نار و من در نار بی‌رویش

دهد تعلیم سحر سامری چشمان جادویش

گرفتار است مرغ دل به دام حلقه مویش

چو بلبل ناله می‌سازم به یاد آن گل رویش

…………………………………………………ـویش

اگر چندی نباشد بر شنا از شش جهت جویش

بحمدالله که بخت من به زلف یار رنگ آمد!

لباس عشق از آشفتگی هرکس به بر دارد

کجا با تاج و تخت و افسر دارا نظر دارد؟!

به مجنون همدم و از عاقل و دانا حذر دارد

رفیق من بود هرکس که این سودا به سر دارد

غلام خوبرویان گشته از عالم گذر دارد

دوام‌الوقت تقوای جمالش در نظر دارد

سواد ظلمت شامم دم فیض سحر دارد

اگر دامان وصل آن مه تابان به چنگ آمد!

دل من سر به سر در آتش عشقش کباب او

ز مستی قصد خونم داشت چشم نیم‌خواب او

منم چون میخ خیمه بسته بر گردن طناب او

سیه‌چشمی که می‌گردم من مجنون خراب او

به خود پیوسته می‌پیچم چو زلف تاب‌تاب او

غضبناک است با من آنقدر ناز و عتاب او

نمی‌گردد نصیب ما سیه‌بختان شراب او

ندانم قسمت روز ازل با من چه رنگ آمد؟!

عتاب‌آلوده مست باده با رخساره گلگون

به سر وقت حیاتم آمد آن با قامت موزون

غضبناکانه گفتا هرزه‌گردی چیست چون گردون؟!

وفا کم‌کم جفا بسیار در حق من مجنون

ترحم کن تکلم بیش‌بیش از هر عدد افزون

ورا بودی چنین حالت مرا باشد ازین مضمون

قد نون و دل داغ و رخ زرد و سرشک خون

به میدان ستمگاری عجایب شوخ شنگ آمد!

دهان غنچه‌اش با صد زبان اما خموشیده

ز پستان عنایت در طفولیت ندوشیده

صفی‌آسا هزار عاشق به یک گندم فروشیده

لب لعلش ز جام دلنوازی می ننوشیده

به تحصیل علوم آشنایی او نکوشیده

لباس مهر و شفقت را به عمر خود نپوشیده

شراب مرحمت در ظرف جسم او نجوشیده

به قد همچو سروش این قبای ناز تنگ آمد!

به گلشن منفعل شد طوبی ازآن قد بالایش

دریده پیرهن گل‌ها همه از روی زیبایش

ز خوبان جهان هرگز نباشد هیچ همتایش

جگر خون گشته آهو از نگاه چشم شهلایش

سیه شد مشک چین از نکهت زلف سمن‌سایش

خجل گردید قند از لذت لعل شکرخایش

اگر دورم ز وصل او ولیکن در تماشایش

صدای عارضش در سینه‌ام چون نقش سنگ آمد

چو ماهی در محیط عشق آن دلبر شنا کردم

طریق عشقبازی را به عالم من بنا کردم

سراپا عمر خود در جستجوی او ادا کردم

ابا ناکرده دل را با محبت آشنا کردم

غم سنگین دلی را در درون سینه جا کردم

غلط کردم ندانستم عجب کار خطا کردم

به دریای وصالش کشتی دل را رها کردم

غضب باد مخالف گشت در کام نهنگ آمد!

صبا آورد تا از نکهت زلفش پیام او

نچیده دانه خالش شدم در قید دام او

مثمن کرد طغرل این مخمس را به نام او

نصیب من نشد یک ذره‌ای از لطف عام او

به روی من نمی‌تابد دمی ماه تمام او

به جای باده زهر هجر می‌نوشم ز جام او

سر هر سطر حرف دال آوردم به نام او

مکرم اسم جانان بین که با این آب و رنگ آمد!

ساقی نامه

بیا ساقی ای مقتدای طرب!

بیا ای تو داماد بنت‌العنب!

دل مرده‌ام را به می زنده کن

که از شور مستی بگویم سخن!

بیا ساقی ای آب و رنگ بهار

بیا ای فلاطون حکمت‌شعار!

به معجون رز کن دلم را قوی

که نامش بود شربت عیسوی

بیا ساقی ای آفتاب گرم

که بی‌باده عمریست دردسرم!

نه صندل به دفع خمارش دواست

مرا جرعه‌ای می به از کیمیاست!

بیا ساقی هنگام نوش می است

بهار طرب را خزان در پی است!

تغافل مکن بس که دوران دون

به یک دم کند عیش ما را زبون!

بیا ساقی باب مغان باز کن

به رندان مخمور آواز کن

که میخانه بکشاد پیر سها

رسد هرکه نوشد ز شاه و گدا!

بیا ساقی معجون آتش‌مزاج

که جز او به دردم نباشد علاج

خدا را دل ریش من کن دوا

که افتادگان را تویی رهنما!

بیا ساقی عالم ندارد مدار

همان باده صاف از خم برآر

که با هم بنوشیم و عیشی کنیم

زمانی ز اندوه و کلفت رهیم

بیا ساقی مشتاق روی توام

اسیر خم جعد موی توام!

مهیاست اسباب بزم و طرب

به جز رشحه شوق ماء عنب

بیا ساقی ای صدر مجلس نشین

تو را ملک خوبی به زیر نگین!

تویی بانی طاق قصر مغان

تویی حکمران خراباتیان!

بیا ساقی ای عارضت بوستان

لبت برگ گل چهره‌ات ارغوان

ز زلفت بیاشفته سنبل به باغ

ز رخسار ماهت شده لاله داغ!

بیا ساقیا جان‌فدای توام

تو شاهی به مغ من گدای توام!

رسیدم به دربار میخانه‌ات

بده جرعه‌ای می ز پیمانه‌ات

بیا ساقیا آفتابا مها

فلک‌رتبه مسندنشینا شها

که عهد بعیدیست بی‌باده‌ام

ز شادی بسی دور افتاده‌ام!

بیا ساقی ای آبروی مغان

بیا ای تو مطلوب پیر و جوان!

مرا کرد اندیشه دهر پیر

جوان ساز با باده‌ام دست گیر!

بیا ساقیا نوبهارم رسید

به طرف چمن سرو سر برکشید!

چو با سایه سرو در پای جو

به من ده ز سر جوش می یک سبو!

بیا ساقی مینای می را برآر

که برده شعور حریفان خمار!

به جامی که جمشید حسرت برد

بده تا گریبان غم را درد!

بیا ساقی گل خنده زد در چمن

پریشان ز باد صبا شد سمن!

می صاف را ساغر از لاله کن

ز دل دفع غم‌های صدساله کن!

بیا ساقیا کوه و صحرا و دشت

سراپا چو خط لب یار گشت!

جهان رونق از خضر رهبر گرفت

دلم میل مینا و ساغر گرفت

بیا ساقیا ساز عیش افتتاح

نما بکر رز را به شادی نکاح!

خطیب صراحی بکن خطبه سر

به آهنگ قل‌قل به صدر شور و شر!

بیا ساقی ای مایه خرمی

بیا ای گل گلشن بی‌غمی!

هم‌آهنگ فریاد چون بلبلم

ز مینات مشتاق یک قل‌قلم

بیا ساقی مجبور دوران شدم

فلک بر سر آورد روز بدم

به یک ساغر می مرا گیر دست

که من از ازل آمدم میْ‌پرست

بیا ساقی ای دستگیر همه

تویی در خرابات پیر همه

تو را سبحه از دان انگور شوق

تو را سجده بر طاق ابروی ذوق

بیا ساقی صبح بناگوش تو

بیا ساقی لب‌های میْ‌نوش تو

یکی از سپهر طرب دم زند

یکی خنده بر حال ماتم زند!

بیا ساقی می ده که مستم کند

ز مستی مرا بت‌پرستم کند!

سجود آورم طاق ابروت را

بتان را پرستم نه طاغوت را!

بیا ساقی ایجاد میخانه ساز

ز لای ته باده پیمانه ساز

که پیمانه از لای می گر کنی

کجا فکر اسکندر و کی کنی؟!

بیا ساقی افتادم از یار دور

به جامی که بخشد دلم را سرور

کرم کن مرا زآنکه هستم غریب

ز هجران دلدار و بعد حبیب

بیا ساقی ای من غلام درت

تو شاهی و من کمترین چاکرت!

به مخموری‌ام جام شاهانه ده

مرا گر دهی می به پیمانه ده!

بیا ساقی مردم من از دوری‌ات

چو آیینه محوم ز مهجوری‌ات

بیا عکس رخساره خود نما

که تا دیده‌ام را فزاید جلا!

بیا ساقی از باده کن راضی‌ام

برد فکر مستقبل و ماضی‌ام!

ز مخموری می مرا حال بین

تنم گشته از ضعف چون نال بین!

بیا ساقی سوسن زبان ثنا

برآورده است تاک دست دعا

یکی می‌فرستد ثنای تو را

به آمن کشاده یکی پنجه را

بیا ساقی با دیده اشکبار

به راهت شده چشم نرگس دو چار

که تا سرو قدت تماشا کند

چو با قمری این راز افشا کند

بیا ساقی ای نخل شادی‌ثمر

بیا ای صنوبرقد موکمر!

از آن می که تاکش صنوبر بود

ز کیفیتش شور محشر بود!

بیا ساقیا فصل نوروز شد

گل باغ از تو دل‌افروز شد!

قدح گیر با دست بیضای خود

تنک‌ظرف میخواره کن آزمود

بیا ساقی عمر تو جاوید باد

مرا روز وصل تو آمد به یاد!

رفو چاک روی فراقم نما

ز موج می وصل کن رشته را!

بیا ساقی ای اختر شب‌فروز

بیا ای رخت شمع پروانه‌سوز!

به گرد سرت همچو پروانه‌ام

بده می که مشتاق پیمانه‌ام!

بیا ساقی ای چهره‌ات صبح دیر

بیا عاقبت از تو گردد به خیر

بکن مست از زور می هو کشم

همه رخت خود جانب او کشم!

بیا ساقی ای نور چشمان من

بیا ساقی ای رونق جان من!

ز هجر تو از دیده‌ام رفته نور

میم ده که دورم ز عقل و شعور!

نوروزنامه

الا ای آنکه شد اقبال یاور

به سکان درت الطاف باور!

تویی پشت و پناه خلق عالم

به دلریشان تویی پیوسته مرهم

به رسم تحفه کردم نسخه‌ای چند

به نامت از کمال لطف بینند

به هر سالی ز جمعه تا دوشنبه

قیاسی کن از آن سالش بدو به

اگر شنبه آید روز نوروز

بود آن سال پُربرف ای دل‌افروز!

بود آن سال خشک و نرخ ارزان

اگرچه کمتر آرد ابر باران

بود نقصان دخل و میوه کمتر

شود در سال دیگر غله را بر

ولیکن کودکان را مرگ باشد

ازآن نخل پدر بی‌برگ باشد

اگر نوروز در یکشنبه آید

به نظم این سخن فکری بیاید

زمستان تنگ و سرما سهل باشد

به سرها کی ستیز جهل باشد؟!

شود باران بسیاری بهاران

شود تغییر پنبه سله ارزان

ولیکن میوه‌اش بسیار گردد

بهار خوب و پرانبار گردد

اگر دوشنبه آید روز نوروز

به نیکی‌های غله چشم را دوز

زمستان خشک و سرما سخت آید

زمستان پوستین پر رخت باید

شود آن سال دخل غله نیکو

ولی سلطان به لشکر آورد رو

شود آن سال نرخ غله ارزان

اگرچه می‌شود در غله نقصان

نمی‌داند کسی آن را به هر حال

شود غله گران در آخر سال

اگر نوروز در سه‌شنبه آید

یقین آن سال سر تا سر به آید

شود آن سال پر باران و پُربرف

به ارزانی غله می‌رود حرف

خلایق جملگی آسوده باشند

همه‌کس در فراغت بوده باشند

شود میوه قلیل و غله بسیار

بود بیماری و مرگ اندک ای یار

اگر شد چارشنبه روز نوروز

مپرس احوال سال ای مرد دلسوز

در آن سال ای برادر غله‌کاری

شود نیکو ز باران بهاری

شود غله تلف چون که در آن سال

میانه باشد اسم آن سال را حال

نباشد نرخ را آخر قراری

به مردم مرگ باشد بی‌شماری

اگرچه مردمان گردند بی‌جان

ولیکن بیشتر مرگ بزرگان

اگر نوروز در پنجشنبه آید

نکوسال است این گفتن نشاید

زمستان سخت آید میوه بسیار

ولیکن کار غله سهل ای یار

در آن سال این بت فرخنده‌دیدار

شود نرخش گران و مرگ بسیار

اگر در جمعه آید روز نوروز

ز حیرانی شنو این نظم آموز!

ز غله بهره‌ای گیرند مردم

ز هر جنس از همه بهتر ز گندم

شود در مردمان کم میوه خوردن

شود با کودکان بس مرگ و مردن

دو سه بیت از نقیبی یادگار است

چرا کین اهل حکمت را به کار است

رفیقا از کرم هرگه که خوانی

به سامانی دعایی می‌رسانی!

طغرل احراری

دیوان اشعار