معرفی گنجور

گنجور پروژه‌ای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسی‌زبانان به آثار سخنسرایان پارسی‌گوست.

شما می‌توانید با دریافت برنامه‌های رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامه‌های رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهره‌مند شوید.

اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:

https://blog.ganjoor.net

نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیس‌بوک گنجور به نشانی https://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.

دربارهٔ ترکی شیرازی

آقا محمدحسین آغولی (تاریخ و محل ولادت نامعلوم، درگذشتهٔ ۱۳۳۰ قمری)، متخلص به «ترکی» و معروف به ترکی شیرازی، نقاش و شاعر قرن چهاردهم هجری است. شغل او نقاشی بوده و از شیراز به هند سفر کرد و در بمبئی اقامت گزید. دیوان وی به اهتمام محسن حافظی کاشانی چاپ شده است.

فصل اول - لطیفه‌نگاری‌ها

شمارهٔ ۱ - حب احمد و آل : نمیدانم چه می بود اینکه ساقی داشت در مینا

شمارهٔ ۲ - آفتاب روشن : ساقی به جام ریز ز مینا شراب را

شمارهٔ ۳ - خنجر مژگان : چشم تو و خط و خالت ای بت رعنا!

شمارهٔ ۴ - صید صحرا : تو را که گفت که بگشای روی زیبا را

شمارهٔ ۵ - آب بقا : ای همایون پی و فرخ رخ و فرخنده لقا!

شمارهٔ ۶ - زلف پریشان : جانا سر و جان فدیه بر جان تو بادا

شمارهٔ ۷ - خم زلف : مکن ز شانه پریشان، کمند گیسو را

شمارهٔ ۸ - قامت رعنا : ای رخت چون صبح عید و گیسویت چون شام یلدا

شمارهٔ ۹ - زمان وصال : دیشب به ماه روی تو دیدم حلال را

شمارهٔ ۱۰ - منصب شاهانه : قدمی رنجه کن ای دوست! به کاشانه ما

شمارهٔ ۱۱ - آهسته رو : در راه عاشقی ست مرا استوار پا

شمارهٔ ۱۲ - اشک بصر : میل دارم که ببوسم رخ همچون قمرت را

شمارهٔ ۱۳ - قرص خورشید : نگار شوخ شنگ سر و بالا

شمارهٔ ۱۴ - ترک عشقبازی : زاهد چرا؟ همی شکنی ساغر مرا

شمارهٔ ۱۵ - آهوان صحرا : چشم تو به یک کرشمه ای یارا!

شمارهٔ ۱۶ - درد عاشق : حسن تو شکسته نور مهتاب

شمارهٔ ۱۷ - کوی حبیب : دلشده گانیم ما، بر سر کوی حبیب

شمارهٔ ۱۸ - فرقت دلدار : آن پری کز من به یغما برده آرام و شکیب

شمارهٔ ۱۹ - دو زلف پر خم : پرده بردار از رخ چون آفتاب

شمارهٔ ۲۰ - وصال دوست : نازنینا! رحم کن بر این غریب

شمارهٔ ۲۱ - طالع فیروز : عجب شوری است بر سر دارم امشب

شمارهٔ ۲۲ - لعل درفشان : جانا! شکن میفکن بر طاق ابروانت

شمارهٔ ۲۳ - قبلهٔ ابرو : دل برده زمن دلبرکا! غمزه و نازت

شمارهٔ ۲۴ - زخم عشق : همچو من، سوخته جانی به همه عالم نیست

شمارهٔ ۲۵ - دیدهٔ دریایی : ساقی چه می ایی بود که در ساغر من ریخت

شمارهٔ ۲۶ - درای کاروان : لب لعلت، مرا آرام جان است

شمارهٔ ۲۷ - حلقهٔ چشم : قسم جانا! به جان دوستانت

شمارهٔ ۲۸ - خورشید منیر : مستی اگر از شرب نبید است و شراب است

شمارهٔ ۲۹ - حلقهٔ رکاب : رویت ای صنم! ماه نخشب است

شمارهٔ ۳۰ - آه آتشبار : قدت چو سرو و، رخسارت چو ماه است

شمارهٔ ۳۱ - سرو صنوبر : باز این تویی بتا! که خطت مشک و عنبر است

شمارهٔ ۳۲ - صد هزار دست : جانا! مکش به زلف چو مشک تتار، دست

شمارهٔ ۳۳ - هزار انگشت : اگر زنی به دل زخمم ای نگار، انگشت

شمارهٔ ۳۴ - آه سحرگاه : آنکه هر شب به فلک، شعله کشد آه من است

شمارهٔ ۳۵ - دل می طپد : ای چشمهٔ حیوان خجل از لعل لبانت

شمارهٔ ۳۶ - ناوک غمزه : حوری صنمی، به کیش زرتشت

شمارهٔ ۳۷ - گل بیخار : چون گل رویت گل گلزار گویی هست، نیست

شمارهٔ ۳۸ - مشک ختن : ای که دلم سوی توست! کعبهٔ من کوی توست

شمارهٔ ۳۹ - زلف گره گیر : باز دیوانه شدم من، غل و زنجیر کجاست؟

شمارهٔ ۴۰ - گلشن وصل : از من ای دوست! تو را مهر بریدن عجب است

شمارهٔ ۴۱ - شرط دوستی : روز نخست، دل به تو دادم عبث عبث

شمارهٔ ۴۲ - طلعت آفتاب : ای قدت راست تر، ز شاخهٔ ساج!

شمارهٔ ۴۳ - صفای صبح : جان زنده می شود ز دم جان فزای صبح

شمارهٔ ۴۴ - شب تا به صبح : در فراقت ای بت سیمین برم، شب تا به صبح

شمارهٔ ۴۵ - گل سرخ : ای عارض زیبای تو همرنگ گل سرخ!

شمارهٔ ۴۶ - قامت دلجو : ای باد! اگر روی، به سر کوی دلبرم

شمارهٔ ۴۷ - جای دلبر : باشد به سرم هوای دلبر

شمارهٔ ۴۸ - نخل نیکی : تا کی؟ ای دل! تو گرفتار جهان خواهی شد

شمارهٔ ۴۹ - یاقوت لب : تا مَهِ روی تو از پرده عیان می‌گردد

شمارهٔ ۵۰ - لعل گهربار : آن یار دل آرا که بلای دل ما شد

شمارهٔ ۵۱ - زلف خم اندر خم : ای خوش آن کس که چو تو طرفه نگاری دارد

شمارهٔ ۵۲ - یار دلنواز : دوباره بر تنم آن جان رفته باز آید

شمارهٔ ۵۳ - راحت جان : تا قد سرو تو در باغ دلم، موزون شد

شمارهٔ ۵۴ - یک اشاره : عشق بازی مرا، هوس باشد

شمارهٔ ۵۵ - شور عشق : ز چین زلف پر چینت دلم بیرون نخواهد شد

شمارهٔ ۵۶ - گوهر اشک : به فلک، بانگ ناله ام بر شد

شمارهٔ ۵۷ - نشان عاشقی : هوای عشق خوبانم برون از سر نخواهد شد

شمارهٔ ۵۸ - نسیم بهشت : رخت چو ماه دو پنج و چهار را ماند

شمارهٔ ۵۹ - باد صبا : خوش والدی که چون تویی او را ولد بود

شمارهٔ ۶۰ - گوهر شهوار : تا چند دلم خسته و بیمار بماند

شمارهٔ ۶۱ - لوح دل : بیاور قاصدا! از یار، کاغذ

شمارهٔ ۶۲ - مژده وصل : ای صبا! نکهتی از شیراز بیار

شمارهٔ ۶۳ - قرص قمر : آفتاب رویت ای قرص قمر!

شمارهٔ ۶۴ - آب جنت : ای پیکرت لطیف تر از مخمل و حریر!

شمارهٔ ۶۵ - طفل اشک : ای رخت چون صبح روشن، گیسویت چون شام تار!

شمارهٔ ۶۶ - مرغ موسیقار : یار بی پرده شد سوی بازار

شمارهٔ ۶۷ - مینای عشق : ساقی سیمین عذار، خیز و صراحی بیار

شمارهٔ ۶۸ - راه نجات : ای دل! از خواب شو دمی بیدار

شمارهٔ ۶۹ - پند حکیمانه : ساقی قدمی نه سوی میخانه تو امروز

شمارهٔ ۷۰ - رایحهٔ مشک : شورچه شرابی ست که بر سر زده ای باز

شمارهٔ ۷۱ - محرم راز : راز عشق تو با که گویم باز

شمارهٔ ۷۲ - قبله نما : جانا! زلب لعل تو یک بوسه مرا بس

شمارهٔ ۷۳ - شب هجران : آن پری چهره نگاری که منم خاک درش

شمارهٔ ۷۴ - پیر مغان : شنو تو این سخن ای زاهد مرقع پوش!

شمارهٔ ۷۵ - گوی سعادت : ای سرو قبا پوش من ای دلبر مهوش!

شمارهٔ ۷۶ - رخصت جلوس : ساقی بده پیماله ای از آن می مجوس

شمارهٔ ۷۷ - سمند ناز : ای به وصلت، من خراب حریص!

شمارهٔ ۷۸ - تشخیص : دل، به دیدار روی توست حریص

شمارهٔ ۷۹ - راه عاشقی : تا به گرد رخ تو سر زد خط

شمارهٔ ۸۰ - قبلهٔ ابرو : به زیر زلف تو رخشنده چهرهٔ مطبوع

شمارهٔ ۸۱ - آبشار باغ : بر خیز تا رویم به سیر بهار باغ

شمارهٔ ۸۲ - برق آه : جانا!مکش به قتل من بی گناه تیغ

شمارهٔ ۸۳ - رشک بهشت : صورتت بسکه نازک است و لطیف

شمارهٔ ۸۴ - شام فراق : اگر به دست من افتد شبی زمام فراق

شمارهٔ ۸۵ - سودای عشق : آفرین بر نام روح افزای عشق

شمارهٔ ۸۶ - بنده عشق : خوشا عشق و خوشا دارندهٔ عشق

شمارهٔ ۸۷ - ستاره افلاک : چند باشی پریرخا! بی باک

شمارهٔ ۸۸ - صف مژگان : چندای شوخ پری چهره!تو باحیله و رنگ

شمارهٔ ۸۹ - بادهٔ گلرنگ : بیار ساقی گل چهره باده یگلرنگ

شمارهٔ ۹۰ - صبح وصال : ای رخت! ماه تمام و، خم ابروت هلال

شمارهٔ ۹۱ - کشتی امید : بیا ای ساقی شیرین شمایل!

شمارهٔ ۹۲ - درس عشق : روز اول که دل به تو دادم

شمارهٔ ۹۳ - انگشت نما : ای خاک کف پای تو بود تاج سرم!

شمارهٔ ۹۴ - دل تنگ : باز عشق آمد و زد خیمه به صحرای دلم

شمارهٔ ۹۵ - اشتیاق رخ دوست : اگر چه در نظر خلق خاکسارانیم

شمارهٔ ۹۶ - نگار سیم اندام : ای که از دوری تو بی تابم!

شمارهٔ ۹۷ - فیض روح القدس : گرچه انداخته زلفت گرهی سخت به کارم

شمارهٔ ۹۸ - صد هزار چشم : تا باز کرده ام به تو ای گل عذار، چشم!

شمارهٔ ۹۹ - سوز تب عشق : ساقی بده امروز یکی جام شرابم

شمارهٔ ۱۰۰ - عشق و عاشقی : ز عشق و، عشق‌بازی پیشه‌ای خوش‌تر نمی‌بینم

شمارهٔ ۱۰۱ - نهال بخت : چه زحمت‌ها که من از گردش اختر نمی‌بینم

شمارهٔ ۱۰۲ - رخ خوبان : سر چه باشد که فدا بر سر پیمان نکنم

شمارهٔ ۱۰۳ - چشمهٔ حیوان : در چمن بی قدت ای سرو خرامان چکنم!؟

شمارهٔ ۱۰۴ - مهر علی : ز دلبر تا بود جان در تنم دل برنمی‌گیرم

شمارهٔ ۱۰۵ - پیروی نفس : ما سرخوش و ساغر زده و مست و ملنگیم

شمارهٔ ۱۰۶ - همت خضر : نذر کردم گر از این کشور ویران بروم

شمارهٔ ۱۰۷ - کفران نعمت : شرط محبت است غم جان نداشتن

شمارهٔ ۱۰۸ - زلف عنبرین : ای رخت چون ماه تابان! وی خطت چون مشک چین

شمارهٔ ۱۰۹ - مرغ سحرخیز : حاشا که ز شمشیر تو پرهیز کنم من

شمارهٔ ۱۱۰ - نافهٔ آهو : این که داری به سردوش، کمند است نه گیسو

شمارهٔ ۱۱۱ - مقام عاشقی : فصل گل است ساقیا شیشهٔ پر شراب کو؟

شمارهٔ ۱۱۲ - رنگ شقایق : ای شوخ دلا زار من ای دلبر مه رو!

شمارهٔ ۱۱۳ - فخر کاینات : من آدمی به چشم ندیدم مثال تو

شمارهٔ ۱۱۴ - برگ گل : تا به رخ آن سیمتن رنگین نقاب انداخته

شمارهٔ ۱۱۵ - صید گرفتار : پیش از این ای صنم! آزار من زار مده

شمارهٔ ۱۱۶ - گنج شایان : ای جمالت! زماه تابان به

شمارهٔ ۱۱۷ - سوختن در عشق : بیا ساقی خرابم کن، خراب از یک دو پیمانه

شمارهٔ ۱۱۸ - گلبرگ تر : شبی آیم به بالای سرت آهسته آهسته

شمارهٔ ۱۱۹ - عاشق و مفتون : ای عارض نیکوی تو از قرص قمر به

شمارهٔ ۱۲۰ - رخ افروخته : دوش آمد دلبرم با چهرهٔ افروخته

شمارهٔ ۱۲۱ - در و مرجان : ای که در حسن، ماه تابانی

شمارهٔ ۱۲۲ - مس وجود : رو بر نتابم از تو گرم تیر می زنی

شمارهٔ ۱۲۳ - آیینهٔ دل : تو به دین حسن که در پرده،دل از خلق ربایی

شمارهٔ ۱۲۴ - بهای بوسه : گر بدین سان کنی تو جلوه گری

شمارهٔ ۱۲۵ - شب معراج : تا که از پرده جلوه بنمودی

شمارهٔ ۱۲۶ - بوی پیرهن : دلم فتاده در آن زلف پر شکن که تو داری

شمارهٔ ۱۲۷ - نکهت عنبر : آنانکه ز عشق تو مرا طعنه زنندی

شمارهٔ ۱۲۸ - قرص آفتاب : جانا! چرا نپوشی بر روی خود نقابی؟

شمارهٔ ۱۲۹ - بادهٔ عشق : دلم باشد اسیر خوب رویی

شمارهٔ ۱۳۰ - منزل عشق : رویی چگونه رویی، روشن چو ماهتابی

شمارهٔ ۱۳۱ - بهشت جهان : هزار مرتبه گفتی که از غمم برهانی

شمارهٔ ۱۳۲ - بوی مشک : ای پری چهره تو از صلب کدامین پدری!

شمارهٔ ۱۳۳ - آهوی دشت ختن : بس که ای شوخ پری چهره تو نازک بدنی

شمارهٔ ۱۳۴ - دلبر پریوش : رویی چگونه رویی، چون ماه آسمانی

شمارهٔ ۱۳۵ - گلبن رعنایی : تا چند نگارا تو! بدخوی و ستمکاری

شمارهٔ ۱۳۶ - اختر رخشنده : ای خاک سر کویت، کحل الصبر عاشق!

شمارهٔ ۱۳۷ - خطا پوش : یا رب! تو خالقی و، توانا و، قادری

شمارهٔ ۱ - حب احمد و آل

نمیدانم چه می بود اینکه ساقی داشت در مینا

که از یک جرعه اش آتش به جانم ریخت سرتاپا

همین می بد که مجنون خورد و شد دیوانه لیلی

همین می بد که وامق خورد و شد شوریده عذرا

بود رنگ همین می از ازل در سرخ گل پنهان

که از عشقش کشد بلبل به حسن بوستان آوا

تجلی گر نگردی رنگ این می در گل سوری

ز عشقش روز و شب افغان نکردی بلبل شیدا

می عشق است این می بی گمان هرکس زوی نوشد

بجز معشوق نارد در نظر چیز دگر اصلا

بنازم دست ساقی را که تا می ریخت در جامم

من از جا می فکندم از نظر دنیا و مافیها

کنون جز عشق و غیر از عاشقی کاری ندارم من

ز عشق و عاشقی از کس ندارم در جهان پروا

به سو هرکس ندارد عشق نتوان خواند انسانش

که انسانی که عشقش نیست حیوانی بود گویا

غرض از باده و عشق است حب احمد و آلش

که حب احمد و آل است حب خالق یکتا

هر آنکس را که در دل هست حب احمد و آلش

به روز واپسین جایش بود در جنت الماوا

به غیر از این می و این عشق نبود مقصد «ترکی»

چه در ظاهر چه در باطن، چه در دنیا چه در عقبی

شمارهٔ ۲ - آفتاب روشن

ساقی به جام ریز ز مینا شراب را

تعمیر کن به جام شراب این خراب را

شبها ز غصه خواب به چشمم نمی رود

ساقی بیار شیشهٔ داروی خواب را

می آفتاب روشن و خم مشرق وی است

آور برون ز مشرق خم، آفتاب را

می چون عروس و خشت سرخم حجاب وی

از روی این عروس بیفکن حجاب را

از درس و بحث و مدرسه شد خاطرم ملول

مطرب بیار بربط و چنگ و رباب را

با تار ساز جفت مغنی به صد نوا

آوا ز ترک و شور و حجاز رهاب را

شاهد بیا و مجلس ما را فروغ بخش

یعنی فکن ز چهره به یکسو نقاب را

زاهد به کنج میکده در پای خم نشست

در رهن می نهاد ردا و کتاب را

ما عاشقیم و رند و نظر باز و باده نوش

از ما بگوی واعظ عالی جناب را

گر ما مقصریم ولی غافر الذنوب

از ما گنه نبیند و ببیند ثواب را

هر چند مستحق عذابیم ما ولی

ایزد به ما زلطف ببخشد عذاب را

«ترکی» که هست مست می حب بوتراب

دامن کجا ز دست دهد بوتراب را

روز حساب پیش خداوند جرم پوش

آرم شفیع شافع، یوم الحساب را

شیر خدا، وصی رسول آنکه قنبرش

گردن به زیر طوق کند شیر غاب را

شمارهٔ ۳ - خنجر مژگان

چشم تو و خط و خالت ای بت رعنا!

برده زمن عقل و صبر و هوش به یغما

مست و خراب است ترک چشمت و داری

خنجر مژگان به کف به قصد تن ما

چهر منیرت ز زیر زلف تو گویی

گشته عیان آفتاب، در شب یلدا

در خم هر تار زلف سلسله سانت

صد دل دیوانه راست سلسله برپا

سرو و صنوبر به پیش پای تو افتند

گر به چمی در چمن به عزم تماشا

صید درآید به پای خود به کمندت

گر تو خرامی به عزم صید به صحرا

غمزه صید افکنت به کشتن «ترکی»

خنجرا سکندر است و پهلوی دارا

شمارهٔ ۴ - صید صحرا

تو را که گفت که بگشای روی زیبا را

که تاب روی تو بر بود طاقت ما را

دم نسیم صبا مشک بیز خواهد شد

اگر پریش کنی زلف عنبر آسارا

اگر تو شانه به زلف سیاه خویش زنی

سیاه روز کنی عاشقان شیدا را

اگر تو مایل دریا و موج دریایی

بیا به دیده من بین تو موج دریا را

مزن به تیر، که من خود اسیر دام توام

به تیر، کس نزند مرغ رشته در پا را

نکرد در دل سخت تو آه من اثری

که می گداخت به یک شعله، سنگ خارا را

نظر به چشم عنایت مکن به سوی رقیب

که روشنی ندهد سرمه چشم اعما را

دراز دستی زلفت نگر که «ترکی» را

چنان گرفت که صیاد، صید صحرا را

شمارهٔ ۵ - آب بقا

ای همایون پی و فرخ رخ و فرخنده لقا!

ای خطت چون ظلمات و دهنت آب بقا!

سرو اگر دم زند از راست قدی پیش قدت

چون قدت را نگرد می شود از شرم دو تا

این نه خود رای صواب است خطاییست بزرگ

که دهم نسبت زلفین تو با مشک خطا

ترک چشمت به کفش خنجر مژگان از چیست

با من بی سر و پا بر سر جنگ است چرا؟

به دعا خواسته ام تا که مرا یار شوی

از پی وصل تو تجدید کنم باز دعا

نه مرا طاقت این تا که ببوسم دهنت

نه تو را عادت آن تا که کنی بوسه عطا

دوستی کردن «ترکی» به تو کاری عجب است

حاصلی نیست در این کار بجز رنج و عنا

شمارهٔ ۶ - زلف پریشان

جانا سر و جان فدیه بر جان تو بادا

جان برخی آن لعل چو مرجان تو بادا

هر کس که به جای تو گزیند دگری را

هر دم به سرش تیغ سرافشان تو بادا

هر دیده که غیر از تو ببیند رخ غیری

آن دیده نشان سر پیکان تو بادا

هر دل که در او نیست ز مهر تو نشانی

سوراخ ز نوک نی سوزان تو بادا

هر سر که بود زآتش سودای تو خالی

سرگشته چو گو، در خم چوگان تو بادا

خواهم ز خدا کاین دل دیوانه «ترکی»

در سلسلهٔ زلف پریشان تو بادا

عمری است که مداح و ثنا خوان شما هست

خواهد که همه عمر ثناخوان تو بادا

تو شیر خداوندی و داماد رسولی

جان های محبان همه قربان تو بادا

جان و تن یاران و محبان تو یکسر

قربان تن و جان عزیزان تو بادا

شاها نبود لایق قربان تو جانم

جان فدیه بر قنبر و سلمان تو بادا

شمارهٔ ۷ - خم زلف

مکن ز شانه پریشان، کمند گیسو را

به دست باده مده زلف عنبرین بورا

از آن زمان که به چشم تو چشم بگشودم

از این سپس نکنم یاد، چشم آهو را

به نیم غمزه دلم را دو چشم جادویت

چنان گرفت که چنگال باز، تیهر را

به یک اشاره صف لشکر به هم شکند

اگر اشاره کنی ترک چشم جادو را

خیال تیر زدن گر به ترک چشم تو نیست

برای چیست کشیده کمان ابرو را

به چشم مست تو از ابلهیست پنجه زدن

که راست طاقت این ترک سخت بازو را

تو گر ز عارض چون مه نقاب برداری

خجل ز خویش کنی صدهزار مه رو را

قدت چو سرو، دو پستان چو میوهٔ لیمو

کسی به سرو ندیده است بار لیمو را

اگر به سیر چمن بی تو من روم چکنم

کنار سبزه فضای چمن، لب جو را

سرم چو گوی و خم زلف توست چون چوگان

خوش آن دمی که به چوگان زنی تو این گو را

به قتل «ترکی» مسکین چنین شتاب مکن

که هیچ کس نکشد طوطی سخن گو را

شمارهٔ ۸ - قامت رعنا

ای رخت چون صبح عید و گیسویت چون شام یلدا

بوالعجب صبحی و شامی همچنان داری به یکجا

خوش بود گر بوسم آن رخسار همچون صبح عیدت

و آن شب یلدای زلفت را ببویم تا به فردا

یک شب یلدا فزونش نیست در عالم به سالی

وین عجب باشد که در یک ماه دیدم من دو یلدا

گر کسی خواهد که بیند آن دو یلدا را به یک مه

گو بیا در چهره ام بنگر دو زلف عنبرآسا

چشم جادویت به غارت می برد از دست دینم

خال هندویت دلم را میبرد از کف به یغما

نی به تنها من گرفتارم به دام چین زلفت

همچو من باشند در چین سر زلف تو تنها

گر تو با این قامت رعنا خرامی سوی بستان

تا قیامت سرو، از رشک قدت ماند به یک جا

گفتی ام امروز و فردا میکنم از غم رهایت

من که مردم از غمت تا کی کنی امروز و فردا

مردمان گویند «ترکی» چشم پوش از روی خوبان

کی تواند چشم خود پوشیدن از خورشید، حربا

شمارهٔ ۹ - زمان وصال

دیشب به ماه روی تو دیدم حلال را

منت خدای لم یزل لا یزال را

بگشا گره ز بند نقاب و به ماه گو

کاینک ببین جمالم و منما جمال را

گر باغبان، به قامت دلجوت بنگرد

دیگر کنار جو، ننشاند نهال را

زین سان که طرهٔ تو دلم را گرفته است

صیاد با کمند نگیرد غزال را

هر ساعتم ز لعل لبت دل همی کشد

چون تشنه ای که بیند آب زلال را

در آرزوی وصل تو شد خسته پنجه ام

از بس شمرد روز و شب و ماه و سال را

«ترکی» به درد هجر تو گردید مبتلا

نشناخت چون که قدر زمان وصال را

شمارهٔ ۱۰ - منصب شاهانه

قدمی رنجه کن ای دوست! به کاشانه ما

ساز آباد ز خود کلبه ویرانه ما

می و معشوقه و مطرب همه یکجا جمعند

چشم بد دور از این مجلس رندانه ما

پای از سر نشناسیم حریفان مددی

ساقی این می زکجا ریخت به پیمانه ما

شحنه شهر که از مست کشد پوست ز تن

گو بیا و بشنو نعره مستانه ما

ترک مسجد کنی از زاهد پشمینه قبا

گر گذارد فتد از کوچهٔ میخانه ما

به حقیقت نتوان دید جمال بت ما

چشم زاهد که بود تنگ تر از خانه ما

دل به زنجیر سر زلف نگاری ست به بند

عاقلان را چه خبر از دل دیوانه ما

ما گدایان در خانهٔ شاه نجفیم

هر کسی را نرسد منصب شاهانه ما

شمارهٔ ۱۱ - آهسته رو

در راه عاشقی ست مرا استوار پا

از جان نهاده ام به چنین رهگذار، پا

ای پادشاه حسن که خوبان ز جان نهند

بر آستانه ات ز پی افتخار، پا

بر خاک آستان تو پایم کجا رسد

باشد اگر به پیکر من صد هزار، پا

دستم در آستین شده از خون دل نگار

تا دیده ام زرنگ حنایت نگار، پا

خیزم به پای بوسی ات از حجره مزار

روزی اگر نهی تو مرا بر مزار، پا

خاری به پای توست ز مژگان چشم من

آهسته رو که تا منهی روی خار، پا

با پای خود شکار، درآید تو را به بند

بگذار ار به دشت، به عزم شکار، پا

در راه انتظار تو شد خسته پای من

از بس فشرده ام به ره انتظار، پا

حیف است پای خویش گذاری تو بر زمین

جانا! بیا به دیدهٔ «ترکی» گذار، پا

شمارهٔ ۱۲ - اشک بصر

میل دارم که ببوسم رخ همچون قمرت را

بمکم با لب خود آن لب همچون شکرت را

تا غباری ننشیند به رخ و زلف تو جانا!

آب پاشی کنم از اشک بصر، رهگذرت را

ممکنم نسیت که آیم به سر کوی تو روزی

تا که بر دیده کشم سرمه صفت، خاک درت را

من نظر باز نگیرم ز رخت ای شه خوبان!

به امیدی که ز من باز نگیری نظرت را

تو چنانی که ز کس باز نپرسی خبرم را

من به هر کس که رسم باز بپرسم خبرت را

رخ تو کعبه و خالت حجرالاسود و «ترکی»

دارد امید که یک روز ببوسد حجرت را

شمارهٔ ۱۳ - قرص خورشید

نگار شوخ شنگ سر و بالا

چرا؟ دایم به کین استی تو با ما

رخ است این،یا قمر، یا قرص خورشید

قد است این، یاالف، یا نخل خرما

ریاض خرمی از پای تا فرق

بهشت عالمی، از فرق تا پا

رخت خلد و دهانت حوض کوثر

لبت تسنیم و قدت شاخ طوبا

چسان پوشم من از رخسار تو چشم

نپوشد چشم از خورشید، حربا

گرم خواهی رها سازی تو از بند

گره از طرهٔ پرتاب بگشا

کسان گویند دل بردار از وی

من وبرداشتن دل از تو، حاشا

کجا دوری کند مجنون ز لیلی؟

کجا دل بر کند وامق ز عذرا؟

دل از لعل تو «ترکی» بر ندارد

مگس هرگز نگوید ترک حلوا

شمارهٔ ۱۴ - ترک عشقبازی

زاهد چرا؟ همی شکنی ساغر مرا

ساغر مرا به کف نه و بشکن سر مرا

خونم چو آب ریز، ز خنجر به روی خاک

از شیشه ام مریز، می احمر مرا

من مرغ آبیم ز چه منعم کنی ز آب

وانگاه بشکنی ز چه بال و پر مرا؟

چندی ست در و بال فتاده است اخترم

می،آورد برون ز وبال اختر مرا

پندم همی دهی که ز دلبر بگیر دل

این پند را به گوش بخوان دلبر مرا

من ترک عشق بازی و ساغر نمی کنم

سوزی هزاربار اگر پیکر مرا

من گر بدم به زعم تو یا خوب زاهدا!

ایزد نموده خلق چنین گوهر مرا

خواهی اگر حلال ببینی بیا ببین

جسم ضعیف خم شدهٔ لاغر مرا

طوفان نوح در نظرت جلوه گر شود

بینی اگر به خواب، دو چشم تر مرا

«ترکی» اگر به جانب میخانه بگذری

همراه خود ببر ز کرم دفتر مرا

شمارهٔ ۱۵ - آهوان صحرا

چشم تو به یک کرشمه ای یارا!

بربود زدست، طاقت ما را

تا چند کنی پریش و آشفته

آن زلف دراز و عنبر آسا را

زین بیش مکن پریش و سرگردان

این دل شده عاشقان شیدا را

از لعل تو مرده می شود زنده

کو آنکه خبر دهد مسیحا را

یک روز کمند زلف خود بگشا

نخجیر کن آهوان صحرا را

یک لحظه کنار چشم من بنشین

و آنگاه ببین تو موج دریا را

اسکندر غمزه ات به یک حمله

درهم شکند سپاه دارا را

اسلام تو ای محمدی مذهب!

منسوخ نمود دین عیسی را

«ترکی» ندهد ز دست دامانت

کن مرحمت آن فتاده از پا را

شمارهٔ ۱۶ - درد عاشق

حسن تو شکسته نور مهتاب

خورشید ز تاب توست بی تاب

با قبلهٔ ابروی تو حاشا

کس روی کند به سوی محراب

شب های دراز در فراقت

حاشا که به چشم من رود خراب

گر تیر زنی خرم به دیده

ور زهر دهی خورم چو جلاب

آن کس که دهد ز عشق پندم

بر گو که گذشته از سرم آب

از موج دگر چه بیم دارد

آن کس که فرو رود به گرداب

جز صبر، دگر چه چاره دارد

ماهی، که اسیر شد به قلاب

داروی علاج درد عاشق

چون نسخهٔ کیمیاست نایاب

از سیل سرشک من بپرهیز

بیتوته مکن به راه سیلاب

ای گوهر تابناک! ریزم

از درج دو دیده ام در ناب

«ترکی» به کمند تو اسیر است

زنهار به کشتنش تو مشتاب

شمارهٔ ۱۷ - کوی حبیب

دلشده گانیم ما، بر سر کوی حبیب

باک نداریم ما یک سر مو، از رقیب

درد دل عاشقان به نشود از دوا

درد سر ما مده بیش از این ای طبیب!

داروی درد دل عاشق بیچاره نیست

جز لب عناب گون یا، زنخ همچو سیب

سرو ز رشک قدت مانده فرو پا به گل

ماه ز شرم رخت گشته نهان در حجیب

ساخته پا بستم آن گیسوی همچون کمند

برده دل از دستم آن نرگس جادو فریب

بس دل صید افکنان زیر کمند آوری

گر تو به عزم شکار پای نهی در رکیب

جان و دل خویش را برخی قاصد کنم

گر ز سر کوی تو سوی من آرد کتیب

خواهش «ترکی» بود از لب تو بوسه‌ای

نیست تو را آن کرم، نیست مرا این نصیب

شمارهٔ ۱۸ - فرقت دلدار

آن پری کز من به یغما برده آرام و شکیب

دین و دل برد از کفم زان نرگس جادو فریب

آرزو دارم که باشد حلقهٔ چشمم رکاب

هر زمان، کان شهسوار من کند پا در رکیب

ماه من بی پرده گر رخسار سازد آشکار

ماه از شرم رخش پنهان کند رخ در حجیب

چشم مستش گرنه خون عاشقان را ریخته

پس برای چیست؟ دارد پنجه دایم در خضیب

از عتاب باغبان و، از عذاب نیش خار

در بهاران کی نماید ترک گلشن، عندلیب؟

علت بیماری عاشق، ز علت هاجد است

درد عاشق کی شود به از مداوای طبیب؟

دلبری دارم تعالی الله که از نور رخش

عرش و فرش و لوح و کرسی یافته آئین و زیب

یار من آن است کز کویش چو آید قاصدی

بر مشامم آید از سر تا به پایش بوی سیب

چشم آن دارم که سوی خویشتن خواند مرا

وین عجب نبود که شاهی پرسد از حال غریب

جان و دل از شوق، تحت قبه اش سازم نثار

گر زیارت گاه او روزی مرا گردد نصیب

«ترکیا» در فرقت دلدار صابر شو، که هست

هر نشیبی را فراز و، هر فرازی را نشیب

شمارهٔ ۱۹ - دو زلف پر خم

پرده بردار از رخ چون آفتاب

حیف باشد آفتاب اندر حجاب

آفتاب از شرم ننماید طلوع

گر ز رخ یک لحظه برداری نقاب

هر که بیند آفتاب روی تو

آفتابش نیم شب آید به خواب

تاب از دلهای مردم می بری

زان دو زلف پرخم و، پرپیچ و تاب

زلف پرچینت کمند رستم است

گردن ما گردن افراسیاب

مانده چشمم خیره در رخسار تو

دیده نتوان بست حربا ز آفتاب

از لب لعلت چسان دل برکنم

صبر نتوان کرد مستسقی بر آب

چشم مستت خنجر از مژگان به کف

دارد و، دارد به قتل ما شتاب

بی گنه، خون کسی را ریختن

گوییا در کیش وی باشد ثواب

گرنه خون عاشقان ریزی چرا؟

روز و شب سر پنجه داری در خضاب

نیست ما را تاب مهجوری ز تو

بی سبب از ما نگارا! رخ متاب

داده «ترکی» را بده ورنه کند

شکوه از دست تو پیش بوتراب

شیر حق صهر نبی فخر بشر

سرور دین، شافع یوم الحساب

شمارهٔ ۲۰ - وصال دوست

نازنینا! رحم کن بر این غریب

لیس محبوبی بغیرک یا حبیب

خط و خال و زلفت ای زیبا صنم!

برده از من صبر و آرام و شکیب

آفتابت گر، به بیند بی حجاب

رخ کند پنهان، ز خجلت در حجیب

هر که بیند آن رخ چون آفتاب

فاش گوید انه شیء عجیب

غیر نخل قامتت نخلی دگر

بار ندهد پسته و بادام و سیب

عاشقان چیزی نخواهند از خدا

یا وصال دوست، یا مرگ رقیب

گر هزاران خار در پایش خلد

ترک گل، هرگز نگوید عندلیب

داد «ترکی» را بده ای مه جبین

ورنه گیرم دامنت روز حسیب

شمارهٔ ۲۱ - طالع فیروز

عجب شوری است بر سر دارم امشب

نهال عیش پر بردارم امشب

خلاف سایر شب ها به مینا

شرابی روح پرور دارم امشب

ز دست ساقی شیرین شمایل

می تلخی به ساغر دارم امشب

عجب از طالع فیروز خویشم

که در بر قد دلبر دارم امشب

ز بوی طرهٔ عنبر فشانش

دماغ جان، معطر دارم امشب

برای چشم زخم از مردم چشم

سپندی خوش به مجمر دارم امشب

زدم نقشی به یار امروز «ترکی»

خیال نقش دیگر دارم امشب

شمارهٔ ۲۲ - لعل درفشان

جانا! شکن میفکن بر طاق ابروانت

چین و شکن بود خوش بر جعد گیسوانت

خون می چکاند از دل، مژگان چون خدنگت

دل می رباید از کف، ابروی چون کمانت

روزی عنایتی کن، بگشای غنچه لب

تا بشنوم کلامی از لعل درفشانت

خواهم که آیم از شوق، شب ها به پای بوسی

اما چه چاره سازم با ظلم پاسبانت

گر تو زنی به تیرم، دل از تو برنگیرم

حاشا که من شوم دور، از خاک آستانت

گردیده ام به روزی گر من تو را نبینم

خوشتر بود که بینم همراه دیگرانت

در گردنم بیفکن، از زلف خویش طوقی

در کوی خویش جاده در جرگه سگانت

یک بوسه گر فروشی جانا! به قیمت جان

هستم به جان خریدار، گلبوسه از لبانت

«ترکی» ز بس که شعرت، باشد لطیف و شیرین

گویا که قند مصری، می ریزد از دهانت

شمارهٔ ۲۳ - قبلهٔ ابرو

دل برده زمن دلبرکا! غمزه و نازت

بربوده زکف صبر و توان، زلف درازت

بگرفت دلم را خم گیسوی کمندت

بگداخت تنم را غم فولاد گدازت

بازآی که از رفتن تو جان ز تنم رفت

جان باز شود روزی اگر بینم بازت

سوی تو بود روی نیاز همه کس لیک

جز خود نبود سوی کسی روی نیازت

از بس که بود در نظرم قبله ابروت

حاشا که فراموش کنم وقت نمازت

در گوش تو زلف تو شب و روز، چه گوید

این زنگی بدخو ز چه شد محرم رازت؟

بس شعبده بازی کند این خالک هندوت

فریاد از این هندوک شعبده بازت

ای عشق چه چیزی تو که هستند طلبکار!

ترسا زکلیسا و مسلمان ز حجازت

«ترکی» تو مکن کاهلی از پیروی عشق

کآخر به حقیقت برساند ز مجازت

شمارهٔ ۲۴ - زخم عشق

همچو من، سوخته جانی به همه عالم نیست

می توان گفت که در جنس بنی آدم نیست

دوش رفتم به خرابات ندادند رهم

کاین مکان، جای تو و مثل تو نامحرم نیست

عشق در عالم معنی ست نهالی شاداب

خوش نهالی ست و لیکن ثمرش جز غم نیست

من از آن روز که جا می زدم از بادهٔ عشق

راست گویم که از آن روز، دلم خرم نیست

زخم شمشیر بود چاره پذیر از مرهم

زخم عشق است که او را به جهان مرهم نیست

هیچ کس را نشود شادی پیوسته نصیب

شادیی نیست که دنبال سرش، ماتم نیست

عالم عشق، بود دورتر از عالم عقل

عاقلان را خبر از لذت آن عالم نیست

مردهٔ زنده دل است آنکه بمیرد در عشق

زنده کان را خبر از عشق مسیحا دم نیست

در ره سیل، مزن خیمه به غفلت «ترکی»

با خبر باش که بنیاد عمل محکم نیست

شمارهٔ ۲۵ - دیدهٔ دریایی

ساقی چه می ایی بود که در ساغر من ریخت

کآتش ز یکی جام، ز پا تا سر من ریخت

این می چه می ایی بود که از خوردن این می

چون قطرهٔ باران، عرق از پیکر من ریخت

بی شک می عشق است و همین است و جز این نیست

این می که به پیمانهٔ من دلبر من ریخت

خون من درویش تهی دست حلالش

گر خون من آن دلبر سیمین بر من ریخت

تیری ز کمان خانهٔ ابروش رها کرد

خونی که نبود از بدن لاغر من ریخت

درج گهرش دیدم و یاقوت لبش را

از دیدهٔ دریایی من، گوهر من ریخت

من مرغ خوش الحانم و، از سنگ حوادث

افسوس و صد افسوس که بال و پر من ریخت

«ترکی» به کفم دفتر اشعار فروشست

سیلاب سرشکی که ز چشم تر من ریخت

شمارهٔ ۲۶ - درای کاروان

لب لعلت، مرا آرام جان است

دو چشمت، فتنه آخر زمان است

عجب از خال هندوی تو دارم

که او را بر لب کوثر، مکان است

قدت شمشاد، یا سرو روان است

لبت یاقوت، یاقوت روان است

شدم از غصه چون موی میانت

که موی است اینکه داری یا میان است

دهان است اینکه داری، یا که غنچه است

ندانم غنچه است این یا دهان است

ندارد ترک چشمت گر سر جنگ

چرا؟ پیوسته با تیر و کمان است

شبی با تو به سر بردن به عمری

مرا خوشتر ز عمر جاودان است

همی خواهم که آیم در وثاقت

ولی خوفم همه از پاسبان است

به امیدی که آیی از سفر باز

دو گوشم بر درای کاروان است

مران از خویش «ترکی» را که دایم

تو را همچون سگی بر آستان است

چو شهبازش نباشد چشم بر گوشت

ولی قانع به مشتی استخوان است.

شمارهٔ ۲۷ - حلقهٔ چشم

قسم جانا! به جان دوستانت

که دارم دوست تر از جسم و جانت

شب و روز از خیال بوی زلفت

شدم لاغرتر از موی میانت

چکد خون دل از چشمم چو یاقوت

ز هجر لعل چون قوت روانت

مرا هر دم رسد از سینه تیری

از آن ابرو ی خم تر از کمانت

تو شیرین خنده گر خندی به گلزار

نخندد غنچه از شرم دهانت

سمند خویش را آهسته تر ران

مشو یکباره دور از همرهانت

دگر در باغ ننشاند صنوبر

اگر قامت به بیند باغبانت

رکابت را کنم از حلقهٔ چشم

به دستم گر رسد روزی عنانت

رقیبان من از حسرت بمیرند

اگر نام من آید بر زبانت

ولی من خود از آن شوقی که دارم

همی خواهم که تا بوسم دهانت

شکر می ریزد از کلک تو «ترکی»

نی قند است گویی در بنانت

شمارهٔ ۲۸ - خورشید منیر

مستی اگر از شرب نبید است و شراب است

پس چشم تو ناخورده شراب، از چه خراب است

این رنگ حنا نیست که داری به کف دست

از خون دل ماست که دست تو خضاب است

شب ها ز غم نرگس بیمار تو تا صبح

بیمارم و، بیدارم و، چشم تو به خواب است

خورشید منیر است که پنهان شده در ابر

یا بر رخ زیبای تو از زلف نقاب است

بر کشتن من، خنجر مژگان تو کافی است

خنجر مکش و تیغ مزن! این چه شتاب است

دل جویی من گر بنمایی گنهی نیست

دلجویی دل سوخته گان، عین ثواب است

اینجا که تویی حاضر و، چنگی و ربابی ست

هوشم به تو و،گوش بر آواز رباب است

این بوی دل سوخته در سینه ی«ترکی» ست

جانا! تو مپندار که این بوی کباب است

شمارهٔ ۲۹ - حلقهٔ رکاب

رویت ای صنم! ماه نخشب است

جنتت رخ و، کوثرت لب است

زلف بر رخت دیدم ای صنم!

گفتم این قمر، وان چه عقرب است

دل ببر مرا، می‌تپد مدام

دارویش تو را سیب غبغب است

از جدایی ات روز و شب مرا

ورد یا خدا، ذکر یا رب است

مرگ من تو را، عین مقصد است

وصل تو مرا، اصل مطلب است

از فراق تو روز تا به شام

شام من دراز، روز من شب است

ساغرم ز می، دیده ام ز خون

آن بود تهی، وین لبالب است

دیده ام تو راست حلقهٔ رکاب

ابرویم تو را نعل مرکب است

کوکبم زبون، طالعم نگون

این چه طالعی ست، وین چه کوکب است؟

«ترکی» حزین، از جدائیت

مونس اش غم و، همدمش تب است

شمارهٔ ۳۰ - آه آتشبار

قدت چو سرو و، رخسارت چو ماه است

که بر هر دو، مرا هر دم نگاه است

نباشد سرو را اینگونه رفتار

نه اینسان ماه را بر سر کلاه است

تو با مه مشتبه هرگز نگردی

معاذاله چه جای اشتباه است

ز ترک چشم تو ترسیده چشمم

مگر جلاد ترک پادشاه است

به گردش بسته صف، مژگان سیه وار

مگر چشم تو سردار سپاه است

دلم چاه زنخدان تو را دید

یقینش شد که اندر راه چاه است

شبی زلف تو را در خواب دیدم

از آن شب تاکنون، روزم سیاه است

دل آزارا! دل مردم میآزار

که دل آزردن مردم گناه است

مرا غیر از تو منظوری نباشد

بر این دعوی، خدای من گواه است

ز هجرت مونس روز و شب من

فغان شام و، آه صبحگاه است

بترس از آه آتشبار «ترکی»

که او را آتشی، در برق آه است

شمارهٔ ۳۱ - سرو صنوبر

باز این تویی بتا! که خطت مشک و عنبر است

رخساره ات بهشت و لبت حوض کوثر است

باز این منم که دیده ام از خون دل تر است

جسم چو تار زلف تو باریک و لاغر است

باز این تویی که قد بلندت به راستی

در باغ حسن، غیرت سرو صنوبر است

باز این منم که از غم زلف سیاه تو

بر دیده روز روشنم از شب، سیه تر است

باز این تویی که مژهٔ خون ریز چشم تو

صد جعبه ناوک است و صد قبضه خنجر است

باز این منم که از غم روی چو ماه تو

شب تا به صبح، دیدهٔ من پر ز اختر است

باز این تویی که هر که تو را دید بی نقاب

گفت این جمال نیست که خورشید خاور است

باز این منم که هر که مرا دید فاش گفت

کاین «ترکی» بلاکش از ذره کمتر است

شمارهٔ ۳۲ - صد هزار دست

جانا! مکش به زلف چو مشک تتار، دست

زان زلف تا بدار زمانی بدار، دست

گفتی بگیر حلقهٔ زلفم شبی به دست

هرگز کسی نکرده به سوراخ مار، دست

بر ابروی تو دست زدن عین ابلهیست

عاقل نمی زند به دم ذوالفقار، دست

دستم به گردن تو حمایل کجا شود

باشد اگر به پیکر من صد هزار، دست

کشتی کنم بهانه و تنگت کشم ببر

وان گاه در کمر کنمت استوار، دست

دادم بده وگرنه به پا ایستم شبی

سازم بلند جانب پروردگار، دست

آن کوست دستگیر ز پا اوفتادگان

گیرد ز لطف و مرحمتش کردگار، دست

مستی کنی بهانه و، خنجر کشی ز کین

سازی ز خون «ترکی» مسکین نگار، دست

شمارهٔ ۳۳ - هزار انگشت

اگر زنی به دل زخمم ای نگار، انگشت

تو را، زخون دلم می شود نگار، انگشت

من از کمان نگاه تو خورده ام تیری

که جا نموده مرا بر جگر چهار، انگشت

بجز تو چشم، من از روزگار پوشیدم

مرا به چشم فرو برده روزگار، انگشت

زدم به ابرویت انگشت و سخت ترسیدم

که کس چگونه رساند به ذوالفقار، انگشت

ز سوز آتش، انگشت من چو آب شود

اگر اشاره کنم سوی کوهسار، انگشت

ز گرمی تب عشق، این تن بلاکش من

چنان بود که گذارد کسی به نار، انگشت

تنم ز بس شده لاغر ز عشق، جانب من

شود دراز، ز هر گوشه و کنار، انگشت

ز بوی دست تو خیزم ز زیر سنگ مزار

مرا اگر بگذاری تو بر مزار، انگشت

بهای بوسه اگر جان طلب کنی بنهم

پی قبول، بر این چشم اشکبار، انگشت

مرا چو در نظر، آن لعل آبدار آید

گزم ز حسرت آن لعل آبدار، انگشت

چو نقش مهر بماند نشان انگشتم

اگر گذارمت آهسته بر عذار، انگشت

حساب روز فراقت کجا؟ توان شمرم

به دست من بود ار فی المثل هزار انگشت

رقم چگونه کنی شرح حال خود «ترکی»

تو را که نیست زمانی به اختیار، انگشت

شمار معنی انگشت کی تمام شود؟

اگر شماره کنی تا صف شمار، انگشت.

شمارهٔ ۳۴ - آه سحرگاه

آنکه هر شب به فلک، شعله کشد آه من است

و آنکه با درد بسازد، دل آگاه من است

آنکه غافل نشود یکدمی از من، شب و روز

گریهٔ نیم شب و آه سحرگاه من است

گر ز خط آینهٔ روی تو ز نگار گرفت

عجبی نیست که این از اثر آه من است

سفر کوی خرابات، مرا در پیش است

همت پیر مغان، بدرقهٔ راه من است

دوش با یار کسی شکوه ز «ترکی» می کرد

گفت خاموش، که او بندهٔ درگاه من است

شمارهٔ ۳۵ - دل می طپد

ای چشمهٔ حیوان خجل از لعل لبانت

وی آب بقا منفعل از آب دهانت

ابروی کجت هست، کمان و مژه ات تیر

دل می طپد اندر بر آن تیر و کمانت

از سرو ندیده است کس این قامت و رفتار

خود منفعلم، خوانم اگر سرو روانت

از بس سخنان تو بود دلکش و جان بخش

ارباب سخن در عجب اند از سخنانت

از حسرت آن موی میانی که تو داری

جسمم شده باریکتر از موی میانت

خیزم ز لحد رقص کنان، از پس مرگم

یک روز اگر نام من آید به زبانت

اینم عجب آید که چه جنسی تو که عشاق

جویند ز هر سو، چو هلال رمضانت

گر باده خوری پا منه از خانه تو بیرون

ترسم که بگیرند به مستی عس سانت

شیرینی شعر تو گرو، می برد از قند

«ترکی» نی قند است مگر کلک و بنانت

شمارهٔ ۳۶ - ناوک غمزه

حوری صنمی، به کیش زرتشت

با ناوک غمزه ای مرا کشت

با ابروی تیزتر ز تیغش

زخمی بزد و به خونم آغشت

از بس که دلیر و جنگ جویی است

در جنگ کسی نبیندش پشت

پیوسته ز خون عاشقانش

پیداست خضاب در سر انگشت

«ترکی» تو ز عشق وی به پرهیز

کاقل نزند به نیشتر مشت

شمارهٔ ۳۷ - گل بیخار

چون گل رویت گل گلزار گویی هست، نیست

چون قدت سروی به این رفتار گویی هست، نیست

گر دمیده سبزهٔ خط گرد رویت غم مدار

در گلستان یک گل بی خار گویی هست، نیست

همچو من غمدیده از عشق تو گویی نیست، هست

لیک چون من با غم بسیار گویی هست، نیست

عاشق بیچاره را دشوارتر در نزد یار

هیچ چیز از صحبت اغیارگویی هست، نیست

ساقی مجلس از آن دستی که می در جام ریخت

زاهل مجلس یک نفر هوشیار گویی هست، نیست

نوخطان سبزه در خوابند گویا در چمن

غیر نرگس دیده بیدار گویی هست، نیست

در جهان گویا برای دفع هم و رفع غم

هیچ چیز از خواندن اشعارگویی هست، نیست

کس چو «ترکی» در جهان شوریده از عشق بتان

خوار و رسوا بر سر بازارگویی هست، نیست

شمارهٔ ۳۸ - مشک ختن

ای که دلم سوی توست! کعبهٔ من کوی توست

کعبه من کوی توست، ای که دلم سوی توست!

گوشهٔ ابروی توست، قبلهٔ حاجات من

قبلهٔ حاجات من، گوشهٔ ابروی توست

آینهٔ روی توست، روز و شبم در نظر

روز و شبم در نظر، آینهٔ روی توست

بستهٔ گیسوی توست، مرغ دلم از ازل

مرغ دلم از ازل، بستهٔ گیسوی توست

غمزهٔ جادوی توست، رهزن دین و دلم

رهزن دین و دلم، غمزهٔ جادوی توست

سنبل تر موی توست، مشک ختن بوی توست

مشک ختن بوی توست، سنبل تر موی توست

خاک سر کوی توست، چشم مرا توتیا

چشم مرا توتیا، خاک سر کوی توست

مرغ سخن گوی توست «ترکی» شیرین کلام

«ترکی» شیرین کلام، مرغ سخن گوی توست

شمارهٔ ۳۹ - زلف گره گیر

باز دیوانه شدم من، غل و زنجیر کجاست؟

دلبری را که بود زلف گره گیر کجاست؟

من خرابم ز غم یار، حریفان مددی

ساقی میکده با داروی تعمیر کجاست؟

دلبرم مست و خراب است و، به کف شمشیرش

تن مجروح مرا طاقت شمشیر کجاست؟

در دلم هست که از دوست، نمایم گله ای

چون نشینم ببرش قوهٔ تقریر کجاست؟

عهد کردم که دگر، دل نسپارم به کسی

خوب عهدی ست ولی چاره تقدیر کجاست؟

خواهم ار شعر نویسم گخ و گاهی «ترکی»

بسکه افسرده دلم، حالت تحریر کجاست؟

شمارهٔ ۴۰ - گلشن وصل

از من ای دوست! تو را مهر بریدن عجب است

در حق من سخن غیر، شنیدن عجب است

جان من آمده از حسرت لعل تو به لب

لب چون لعل تو را غیر مکیدن عجب است

بر سر کوی تو یک عمر نشستن، سهل است

نمک وصل تو روزی، نچشیدن عجب است

آهوی چشم تو نخجیر کند شیران را

آهو اندر عقب شیر دویدن عجب است

از تو ای خواجه! که صد بنده به یک بوسه خری

بندهٔ مثل منی را نخریدن عجب است

چشم را چشم کبودان، سیه از سرمه کنند

از تو بر چشم سیه، سرمه کشیدن عجب است

گر خلد خار فراق تو به جانم نه عجب

گلی از گلشن وصل تو نچیدن عجب است

نیش فصاد ز دست تو گشاید رگ خون

خونش از چشم من زار، چکیدن عجب است

جان فدا کردن «ترکی» به تو نبود عجبی

جان فدا کردن و، روی تو ندیدن عجب است

شمارهٔ ۴۱ - شرط دوستی

روز نخست، دل به تو دادم عبث عبث

داغ غمت به سینه نهادم عبث عبث

دیدم کمند زلف خم اندر خم تو را

دانسته در کمند، فتادم عبث عبث

دل بر تو بستم از سر شب، تا به صبحدم

از دیده راه اشک، گشادم عبث عبث

هر شب ز هجر روی تو بی داد می کنم

روزی نمی رسی تو به دادم عبث عبث

من شرط دوستی به تو آرم به جا و تو

بستی کمر چرا؟ به عنادم عبث عبث

دانم که هیچ وقت، تو یادم نمی کنی

اما نمی روی تو زیادم عبث عبث

باشد که بینمت چو از این کو چه، بگذری

در راه انتظار، ستادم عبث عبث

نبود به غیر وصل تو در دل مرا مراد

دانم نمی دهی تو مرادم عبث عبث

«ترکی» زمان صحبت جانان نمی رود

تا عمر باقی است، زیادم عبث عبث

شمارهٔ ۴۲ - طلعت آفتاب

ای قدت راست تر، ز شاخهٔ ساج!

وی رخت صاف تر، ز صفحهٔ عاج!

به تو ای پادشاه کشور حسن!

خوبرویان دهند باج و خراج

تا به دیدم کمان ابرویت

تیر عشق تو را شدم آماج

خال هندوی رهزن تو نمود

خانهٔ طاقت مرا تاراج

فرق ما بین توست با دگران

طلعت آفتاب و، نور سراج

زر عشق تو گشت چون رایج

پیشهٔ عاشقی گرفت رواج

به یکی بوسه از تو محتاجم

چون گدایی به درهمی محتاج

با دلم آنچه کرده ای تو، نکرد

پنجهٔ شاهباز با دراج

از دوای طبیب می نشود

درد عاشق به هیچ گونه علاج

غرق در بحر بیکران را نیست

خبری از تلاطم امواج

دوستی کردن تو با «ترکی»

پنبه و آتش است و، سنگ و زجاج

شمارهٔ ۴۳ - صفای صبح

جان زنده می شود ز دم جان فزای صبح

گویی دم مسیح بود در هوای صبح

صبح است و خیز تا سوی میخانه رو کنیم

زان پیش کافتاب رسد از قفای صبح

دانی که شب چراست به دینگونه قیرگون

گویا سیه کرده ببر، در عزای صبح

دیدی که حقه باز شب تار را چسان

رسوا نمود خندهٔ دندان نمای صبح

آن کس که خفته از سر شب، تا طلوع شمس

آگه کجا بود ز هوا و صفای صبح

کس قدر صبح را نشناسد چو شب نشین

شب خفته تا به صبح، چه داند بهای صبح

عاشق که زلف یار، به دستش فتد شبی

حاشا که انتظار کشد از یرای صبح

خاک وجود، آتش دوزخ دهد به باد

آن آب چشم نیم شب و، ناله های صبح

«ترکی» به کیمیا اگرت میل و رغبت است

آن کیمیا نماز شب است و، دعای صبح

شمارهٔ ۴۴ - شب تا به صبح

در فراقت ای بت سیمین برم، شب تا به صبح

می چکد خونابه از چشم ترم، شب تا به صبح

ز آتش هجر تو و، سیلاب اشک دیده ام

گاه در آبم گهی در آذرم، شب تا به صبح

هیچ آگه نیستی ای ماه رو، کز دوریت!

از مژه ریزد به دامان اخترم، شب تا به صبح

بسکه در مینای چشمم خون دل آمد به جوش

شد ز خون دل لبالب ساغرم، شب تا به صبح

با خیال ترک چشم مست و خال هندویت

با مسلمان گاه و، گه با کافرم، شب تا به صبح

زلف چون چنگال شهبازت چو آرم در نظر

چون کبوتر، دل طپد اندر برم، شب تا به صبح

می چکد «ترکی» ز هجران بت سیمین بدن

اشک سیمین بر رخ همچون زرم، شب تا به صبح

شمارهٔ ۴۵ - گل سرخ

ای عارض زیبای تو همرنگ گل سرخ!

وی لعل شکرخای تو همسنگ گل سرخ!

در حیرتم از بس که دهانت بود تنگ

گویا که بود غنچهٔ دل تنگ گل سرخ

هر قطرهٔ باران که چکد ز ابر بهاری

بزداید از اغبار هوا زنگ گل سرخ

ممکن نبود تا که به دستش نخلد خار

هرکس پی چیدن، کند آهنگ گل سرخ

چندی ست که در چنگ تو «ترکی» ست گرفتار

چون بلبل بیچاره که در چنگ گل سرخ

شمارهٔ ۴۶ - قامت دلجو

ای باد! اگر روی، به سر کوی دلبرم

همراه خود بیار، به من بوی دلبرم

کو قاصدی و، نامه بری کز ره وفا

از من پیام و نامه، برد سوی دلبرم

تعویذ چشم زخم کنم بهر خود اگر

تاری فتد به دست من از موی دلبرم

خواهی شنید از سخنم نکهت عبیر

گویم اگر ز خلق خوش و خوی دلبرم

بیداریم ز خواب، کجا هست تا به صبح

بینم شبی به خواب، اگر روی دلبرم

در بوستان نرسته لب جوی تاکنون

سروی، چو سرو قامت دلجوی دلبرم

مشکل دگر به جانب محراب رو کند

زاهد ببیند از خم ابروی دلبرم

حیف است پر شکسته، به کنج قفس اسیر

«ترکی» که هست مرغ سخن گوی دلبرم

شمارهٔ ۴۷ - جای دلبر

باشد به سرم هوای دلبر

جان چیست کنم فدای دلبر

از چشم، عزیزتر ندارم

در چشم من است جای دلبر

بیگانه ز جمله ماسوی شد

هرکس که شد آشنای دلبر

سروی نبود به هیچ بستان

چون قامت دل ربای دلبر

سرچشمهٔ آب زندگانی است

لعل لب جان فزای دلبر

خوبان جهان که شاه حسنند

هستند کمین گدای دلبر

کی دست دهد وصال، «ترکی»

تا سر بنهم به پای دلبر

شمارهٔ ۴۸ - نخل نیکی

تا کی؟ ای دل! تو گرفتار جهان خواهی شد

ناوک ناز جهان را تو نشان خواهی شد

خلقتت از کف خاکی شده و، آخر کار

زین جهان چون گذری، باز همان خواهی شد

زینهار ای تن خاکی! نشوی غره به خویش

کآخر الامر گل کوزه گران خواهی شد

می برد گرگ اجل، یک یک از این گله و تو

چند از دور، برایشان نگران خواهی شد

پیری و، می کنی از وسمه سیه موی سپید

تو بر آنی که به دین شیوه جوان خواهی شد

گر نهی تاج و، دو صد سال نشینی بر تخت

آخر از تخت، به تابوت روان خواهی شد

نخل نیکی بنشان، بذر بدی را مفشان

ورنه در روز جزا اشک فشان خواهی شد

دست بیچارهٔ از پای درافتاده بگیر

ز آنکه یک روز، تو هم نیز چنان خواهی شد

پند «ترکی» بشنو دل بکن از مهر بتان

ورنه با انده و حسرت، ز جهان خواهی شد

شمارهٔ ۴۹ - یاقوت لب

تا مَهِ روی تو از پرده عیان می‌گردد

ماه از شرم تو در ابر، نهان می‌گردد

به مشام از نفس باد رسد بوی عبیر

به سر زلف تو چون باد، وزان می‌گردد

هست یاقوت لبت قوت روان و، دل من

روز و شب در پیِ آن قوت روان می‌گردد

زنگیِ زلف تو بگشوده هنر سوی کمند

دل من کرده اسیر و، پی جان می‌گردد

ترک چشم تو اگر راهزنی کارش نیست

پس سبب چیست؟ که با تیر و کمان می‌گردد

خال در گوشهٔ ابروت، شده گوشه‌نشین

حالیا در پی جایی به از آن می‌گردد

سختم آید عجب از لعل لب چون شکرت

که چنین شهد نصیب مگسان می‌گردد

من به فکر تو و، تو مانده به فکر دگران

چرخ پیوسته به کام دگران می‌گردد

از خیال رخ چون شمع تو هرشب تا صبح

اشک گرمم به رخ زرد، روان می‌گردد

پیر شد «ترکی» از آن روز که رفتی ز برش

گر بیایی به برش، باز جوان می‌گردد

شمارهٔ ۵۰ - لعل گهربار

آن یار دل آرا که بلای دل ما شد

ایا زکجا آمد و دیگر به کجا شد؟

خون شد دلم از حسرت یاقوت لبانش

روزم چو شب از فرقت آن زلف دو تا شد

سیمین بدنش دیده ام از چاک گریبان

از غصه مرا پیرهن صبر، قبا شد

ده بوسه طلب کردمش از لعل گهربار

صد ناز و ادا کرد و،به یک بوسه رضا شد

ز نار سر زلفش، در این دم پیری

انار میانم شد و الحق چه بجا شد

در عشق نگاری، به یم عاطفه «ترکی»

رسوا شد و، شیدا شد و، انگشت نما شد

شمارهٔ ۵۱ - زلف خم اندر خم

ای خوش آن کس که چو تو طرفه نگاری دارد

با سر زلف درازت، سر و کاری دارد

حاجت شمع و چراغش، نبود در شب تار

هر که در خانه چو تو ماه عذاری دارد

ترک چشم تو گرفت است به کف، تیر و کمان

ظنم این است که آهنگ شکاری دارد

چه کمند است سر زلف خم اندر خم تو

که دو صد قافله دل، بسته به تاری دارد

گر غبار خطت از چهره دمیده است چه غم

به چو بالیده شود گرد و غباری دارد

گرد خورشید رخت گر شده از خط تاریک

غم مخور روز هم از پی، شب تاری دارد

گر زمقراض سر زلف تو کم شد غم نیست

هر خزانی که به سر رفت، بهاری دارد

از سواران مخالف نکند بیم و هراس

شه که در لشکر خود، چون تو سواری دارد

«ترکیا» نی تو یه تنها زغمش سوخته ای

که عاشق سوخته دل، چون تو هزاری دارد

من و شیراز و سر کوی بت شیرازی

هر کسی چشم به یاری و دیاری دارد

شمارهٔ ۵۲ - یار دلنواز

دوباره بر تنم آن جان رفته باز آید

اگر به تربتم آن یار دلنواز آید

ز بعد مردنم از یار، مدعا این است

که بر جنازهٔ من، از پی نماز آید

ز بخت خویش، جز این از خدا نخواهم من

که یار نوسفرم از ره حجاز آید

سزد که بر همه خوبان، کند کرشمه و ناز

دمی که راست به قدش، قبای ناز آید

شکوه سلطنت خسروی دهد بر باد

شبی به خلوت محمود، اگر ایاز آید

حکایت خود و، در قید و بند زلف نگار

اگر که شرح دهم قصه ام دراز آید

به کوی میکده هر کس، ز راه صدق نرفت

گمانم آنکه خجالت کشیده باز آید

حقیقت است رهی راست، تا به منزل عشق

کسی بدان نرسد کز ره مجاز آید

پری رخا! دل «ترکی» به پیش غمزهٔ تو

کبوتری ست که در چنگ شاهباز آید

شمارهٔ ۵۳ - راحت جان

تا قد سرو تو در باغ دلم، موزون شد

چشم خونبار من از اشک روان، جیحون شد

تا به گرد مه روی تو خط سبز دمید

روز من تار شد و، حسن رخت افزون شد

بی سبب دور شدی از برم ای راحت جان!

وز غم هجر تو آهم به سوی گردون شد

تو علارقم من ای دوست! به همراه رقیب

به چمن رفتی و از غصه مرا دل، خون شد

شوخ لیلی وش من، سلسلهٔ زلف گشود

بستهٔ سلسله اش صد چو من مجنون شد

زاهد از گوشهٔ مسجد، به سوی میکده رفت

آه و افسوس که در شرع، چه بی قانون شد

سجده بر قالب آدم چو عزا زیل نکرد

زان سبب بود که مردود شد و، ملعون شد

هر که در میکده عشق، ننوشید قدح

بی شک از دایرهٔ اهل صفا، بیرون شد

بر سر کوی تو «ترکی» به چه خواری جان داد

خبر از کس نگرفتی، که فلانی چون شد

شمارهٔ ۵۴ - یک اشاره

عشق بازی مرا، هوس باشد

تا دو روزیم دست رس باشد

عمر بی عشق، جمله محنت بود

راحت من، ازین سپس باشد

دل چسان برکنم من از لب یار

که عاشق انگبین، مگس باشد

ساربانا! شتر مران شاید

بار افتاده ای ز پس باشد

کاروان باز مانده را در راه

گوش، پیوسته بر جرس باشد

باغبان از درخت، کی چیند؟

میوه ای را که نیم رس باشد

رشته در پای مرغ رام خطاست

خاصه مرغی که در قفس باشد

دوزد کز جان خود بشوید دست

کی به دل خوفش از عسس باشد؟

از غمت مردم و نپرسیدی

کاین به غم مبتلا، چه کس باشد

کشتن من به تیغ، حاجت نیست

ز ابرویت یک اشاره بس باشد

دو جهان پیش گندم خالت

پیش من، کم ز یک عدس باشد

ترک خوبان نمی کند «ترکی»

تا مرا آخرین نفس باشد

شمارهٔ ۵۵ - شور عشق

ز چین زلف پر چینت دلم بیرون نخواهد شد

چنینش قسمت افتاده است و، دیگرگون نخواهد شد

شنیدم بوسه ای، با نقد جانی می کنی سودا

اگر دارد حقیقت، هیچ کس مغبون نخواهد شد

نظر بر ماه کردم دوش و، دیدم مصحف رویت

در این مه، روز کس چون روز من، میمون نخواهد شد

خداوندی که جان داده است نان هم می دهد بی شک

ز سعی فوق طاعت، رزق کس افزون نخواهد شد

جمال لیلی افزون است و شور عشق مجنونی

ز کوه و دشت کشتن هیچ کس، مجنون نخواهد شد

به فتوای حکیمان، از برای دفع درد غم

دوایی بهتر از جام می گلگون نخواهد شد

نباشد در غزل تا وصف موزون قامتی «ترکی»

مسلم دادن که شعر هیچ کس، موزون نخواهد شد

شمارهٔ ۵۶ - گوهر اشک

به فلک، بانگ ناله ام بر شد

گوش گردون، ز ناله ام کر شد

نه فراق توام به خواری کشت

نه وصال توام میسر شد

دیده ام بسکه ریخت گوهر اشک

دامنم پر ز در و گوهر شد

همه شب از خیال ماه رخت

تا سحر، دیده ام پر اختر شد

در فراق توام بسی شب و روز

شب به سر رفت و، روز آخر شد

تا دلم شد اسیر خال لبت

ناتوان بود، ناتوان تر شد

این شکایت به جانب که برم

که مسلمان، اسیر کافر شد

من کشیدم جفای روز فراق

شب وصلت نصیب دیگر شد

بسکه خونابه، چشم «ترکی» ریخت

صفحهٔ دفترش ز خون تر شد

شمارهٔ ۵۷ - نشان عاشقی

هوای عشق خوبانم برون از سر نخواهد شد

مرا قسمت همین است و، جز این دیگر نخواهد شد

به دوران، خلق را گر مال و دولت می شود قسمت

مرا قسمت به غیر از شیشه و ساغر نخواهد شد

جهان و هر چه در وی است سرتا سرعرض باشد

به غیر از می، که چیزی به از این جوهر نخواهد شد

نشان عاشقی باشد تن کائیده و لاغر

تن معشوق هرگز در جهان، لاغر نخواهد شد

زشرب باده زاهد می دهد پیوسته ام توبه

به عالم بی مروت تر، از این کافر نخواهد شد

مرا روز ازل، گردیده قسمت خوردن باده

از این قسمت فراقم تا صف محشر نخواهد شد

نخواهی دید «ترکی» را از این پس جز به میخانه

که جایی در جهان، او را از این بهتر نخواهد شد

شمارهٔ ۵۸ - نسیم بهشت

رخت چو ماه دو پنج و چهار را ماند

سواد زلف تو شبهای تار را ماند

به گرد عارض و، پشت لب تو سبزه و خط

کنار آب بقا سبزه زار را ماند

دهان چو حقهٔ یاقوت و، عقد دندانت

میان حقه، در شاهسوار را ماند

نسیم کوی تو گویا بود نسیم بهشت

شمیم موی تو مشک تتار را ماند

ز حادثات شد ایمن، هر آن که دل به تو داد

از آنکه مهر تو رویین حصار را ماند

به گاه جود و سخاوت، کف در افشانت

ز درفشانی، ابر بهار را ماند

حدیث خلق خوشت چون رقم کند «ترکی»

صریر خامه اش آوازه تار را ماند

شمارهٔ ۵۹ - باد صبا

خوش والدی که چون تویی او را ولد بود

بر والدی چنین، همه کس را حسد بود

هر والدی که می نگری هست با ولد

بر هر ولد، نه خوبی این خط و خد بود

چون تو ولد به خانهٔ هر والدی که هست

او را ز میوه های بهشتی رسد بود

رخ ماه آسمان و، قدت سرو بوستان

بوی سیاه موی تو خوشتر زند بود

بر ماه آسمان، نه چنین لطف و دلبری ست

بر سرو بوستان، نه چنین حسن قد بود

حسن تو را به حسن نکویان، چه نسبت است

بسیار فرق ها ز صنم تا صمد بود

دامان و حبیب باد صبا پر ز عنبر است

او را مگر به زلف تو داد و ستد بود

هر کس که نیست در سر او شور عشق تو

انسان ندانمش که کم از دیو و دد بود

بنیاد سد، ز جای کند سیل اشک من

گر در رهش ز آهن و پولاد سد بود

روزی برای تجربه از من به خواه، جان

تا بنگری محبت من، تا چه حد بود

دوری نمودن تو ز«ترکی» پری رخا!

مانا حدیث دوری جان، از جسد بود

شمارهٔ ۶۰ - گوهر شهوار

تا چند دلم خسته و بیمار بماند

دایم به غم و غصه گرفتار بماند

ساقی به درآر آن می رنگین شده در خم

در خم نه قرار است که بسیار بماند

پر کن تو سبو، زان می و بر دوش منش نه

بگذار که بر دوش من این بار بماند

آن باده که در شیشه، نهان گشته پریوار

مگذار که در شیشه پریوار بماند

این دختر رز کآمده از باغ به بازار

حیف است که بی پرده به بازار بماند

زنگ غمم از دل بزدا با قدحی می

تا چند بر این آینه زنگار بماند

گر باده از این دست بریزی تو به ساغر

مشکل که کسی با خود و هشیار بماند

زاهد که بود منکر می، در به رخش بند

بگذار که تا در پس دیوار بماند

در دست من استی تو و، مشکل که گذارند

در دست من این گوهر شهوار بماند

«ترکی» به جهانی که در او بوی وفا نیست

جاوید نمانی تو و، اشعار بماند

شمارهٔ ۶۱ - لوح دل

بیاور قاصدا! از یار، کاغذ

ببر از من، سوی دلدار، کاغذ

رسان از من، به آن یار دل آزار

نهان از دیدهٔ اغیار، کاغذ

زبانی کو که ای شوخ دل آرام!

نوشتم بادل خونبار، کاغذ

یقین دارم که ننویسی جوابی

نویسم گر هزاران بار، کاغذ

به یک کاغذ، غمم بزدایی از دل

که باشد نیمی از دیدار، کاغذ

ز بس از چشم «ترکی» خون روان شد

چو لوح دل شده گلنار، کاغذ

شمارهٔ ۶۲ - مژده وصل

ای صبا! نکهتی از شیراز بیار

عرض حالی ببر و، راز دلی باز بیار

از من زار پیامی، سوی دلدار ببر

نامه ای زان بت عاشق کش طناز بیار

مدعی تا نکند فهم، که در نامه چه بود

مطلبش فهم کن و، نامهٔ سرباز بیار

در میان من و او سری و رازی ست نهان

بی کم و بیش، همان سر و همان راز بیار

غزلی از من دل خسته به گوشش برسان

سخنی از لب آن یار خوش آواز بیار

یکدم ای باد صبا! کن تو مسیحا نفسی

مژدهٔ یار مرا از ره اعجاز بیار

نازنین یار من، ار ناز کند یا که نیاز

خبر ناز و نیازش، تو به صد ناز بیار

یار من سخت عزیز است تو خارش، مشمار

پیش من نامه او را تو، به اعزاز بیار

مبتلای من اگر مژدهٔ وصلی به تو داد

مژده اش بی خبر از مردم غماز بیار

تا به «ترکی» نبرد ظن کسی ای باد صبا!

از بر دوست، پیامی غلط انداز بیار

شمارهٔ ۶۳ - قرص قمر

آفتاب رویت ای قرص قمر!

برد از دل تابم و، هوشم ز سر

یک نظر دیدم رخت را بی حجاب

واله و حیران شدم از یک نظر

عارضت ماهی بود، بر سر کلاه

قامتت سروی بود، بسته کمر

گر ملک خوانم تو را الحق به جاست

زآنکه این صورت نباشد با بشر

روی برتابی و، از من بگذری

بینمت روزی اگر در رهگذر

الامان از تیر شستت الامان

الحذر از چشم مستت الحذر

این نموده خانهٔ صبرم خراب

وان نشسته بر دل من، تا به پر

هندوی خالت ز جادویی نمود

خانهٔ عقل مرا زیر و زبر

«ترکیا» شعرت بسی شیرین بود

خامه است این در کفت یا نیشکر

شمارهٔ ۶۴ - آب جنت

ای پیکرت لطیف تر از مخمل و حریر!

زلفت شکسته رونق خوشبویی عبیر

قدت چو نخل طوبی و، لعلت چو سلسبیل

با آب جنت است تو گویی گلت خمیر

از بس که خوش ادایی و، شیرین تکلمی

پرورده دایه ات مگر از شهد، جای شیر

از آن زمان که گندم خال تو دیده ام

بر دیده ام جهان شده کمتر ز یک شعیر

مویم شده سپید، ز هجر تو همچو برف

روزم شده سیاه، ز هجر تو همچو قیر

دل برنگیرم از تو، گرم می کشی به تیغ

روبر نتابم از تو، گم می زنی به تیر

«ترکی» به کوی توست فقیری، ستم کشی

یک روز پرسشی ننموده ای از این فقیر

شمارهٔ ۶۵ - طفل اشک

ای رخت چون صبح روشن، گیسویت چون شام تار!

ای لبت آب حیات و، وی خطت مشک تتار!

عارضت ماهی ست گرمه را بود عناب لب

قامتت سروی ست گر سرو آورد لیمو ببار

چشم جادوی تو از سر، می رباید عقل و هوش

خال هندوی تو از دل، می برد صبر و قرار

باغبان بیند اگر سرو قد رعنای تو

سرو ننشاند از این پس، در کنار جویبار

یک اشاره گر کنی، ز ابروی چون تیغ کجت

کشته ها بینی زهر جانب، قطار اندر قطار

رخ نهان در پرده سازی، دل بری از دست خلق

آه اگر بی پرده رخ بر خلق، سازی آشکار

در کنارم دایم از هجرت نشسته طفل اشک

کی چو طفل اشک، یکبارت ببینم در کنار

نی همین «ترکی» است در چین سر زلفت اسیر

همچو وی باشد اسیرچین زلفت صد هزار

شمارهٔ ۶۶ - مرغ موسیقار

یار بی پرده شد سوی بازار

شاد باشید یا الو الابصار

او به صد ناز می رود تنها

دل خلق از پیش قطار، قطار

چشم مستش به خواب، شب تا صبح

وز غمش، چشم عاشقان بیدار

من بیچاره از غمش شب و روز

در فغانم چو مرغ موسیقار

صید دل ها تمام در شهر است

او به صحرا همی رود به شکار

ای که با دوست همدمی شب و روز!

تو چه دانی، عداوت اغیار

ترک عادت کجا کند دشمن

تا نکوبی سرش به سنگ، چو مار

ترک چشمش عدوی «ترکی» شد

زینهار از چنین عدو، زنهار

شمارهٔ ۶۷ - مینای عشق

ساقی سیمین عذار، خیز و صراحی بیار

از دو سه جام شراب، ریز به جامم شرار

باده برد زنگ غم، از دل پیر و جوان

خاصه به فصل بهار، خاصه ز دست نگار

باده غم از دل برد، باده نشاط آورد

باده کند مرده را زنده دل و هوشیار

مرده دل است آنکه نیست زنده به مینای عشق

زنده دل مرده را زنده مخوان زینهار

از می عشق حبیب، هر که دلش زنده نیست

مردهٔ صرفش شمار، رو به مزارش به زار

مقصد از این باده چیست؟ ساقی این باده کیست؟

گر تو ندانی بدان، گوش به حرفم بدار

مقصد از این باده است حب خدا و رسول

ساقی این باده است حیدر دلدل سوار

«ترکی» از این باده به هست تو را گر سراغ

خیز و بیاور بده، خیز و بیا و بیار

شمارهٔ ۶۸ - راه نجات

ای دل! از خواب شو دمی بیدار

پر دلی گیر و، تنبلی بگذار

شب به سر رفت و، آفتاب دمید

خیز و آبی بزن تو بر رخسار

سفری پیش داری، ای غافل!

راه دور است، توشه ای بردار

کاروان بار بست و، رفت از پیش

تو هم از پس، همی روی هشدار

چشم بگشا و، راه راست برو

راه کج را رها کن، ای هشیار!

گر ببارت متاع سنگین نیست

زود بگذر، مترس از عشار

عقل خود را اسیر نفس مکن

که پشیمانی، آری آخر کار

کی تواند دگر که فتح کند

لشکری را که کشته شد سردار

تا نسوزد دلت ز آتش عشق

کی توانی رسی، به وصل نگار

گر به عقل تو نفسی غالب شد

دگر از وی، امید خیر مدار

پخته کی می شود گل کوزه؟

ننهد تا در آتش اش فخار

خانه کی جای دوست خواهد شد؟

تا نپردازیش تو از اغیار

رخ در آیینه، کی توانی دید؟

تا که نزدایی از رخش زنگار

ره به منزل کجا بری تا صبح؟

تو که بیراهه می روی شب تار

تو که در کیسه ات بود زر قلب

جز ندامت چه آری از بازار؟

یک دم از یاد حق مشو غافل

تا که ایمن شوی ز دوزخ و نار

رحم کن بر پیاده گان غریب

ای که بر اسب عزتی تو سوار!

سهل مشمار مردم آزاری

ورنه نادم شوی، به روز شمار

دل مظلومی ار برنجانی

ظلم بینی ز ظالمی خونخوار

به تلافی یک دل آزردن

سود ندهد هزار استغفار

تو اگر بد کنی به کس، دیگر

چشم نیکی زوی، به خویش مدار

غیر از این راه نیست راه نجات

گفتم و باز گویمت صدبار

بهتر از این رهی که من گفتم

گر تو دانی رهی بیا و بیار

کلک «ترکی» که خوش سخن مرغی است

می چکد آب پندش از منقار

بارالها! زجرم او بگذار

به محمد و آله الاطهار

شمارهٔ ۶۹ - پند حکیمانه

ساقی قدمی نه سوی میخانه تو امروز

آور ز کرم شیشه و پیمانه تو امروز

با من منشین، همچو حریفان به حریفی

همکاسهٔ من باش حریفانه تو امروز

می زیب ده مجلس شاهان جهان است

از کف مده این دولت شاهانه تو امروز

مستم کن از آن باده مردافکن و، از من

و آنگه بشنو نعرهٔ مستانه تو امروز

زان راح حکیمانه، مرا ریز به ساغر

بشنو ز من این پند حکیمانه تو امروز

گر با منت امروز بود کار به پیمان

پیمان مشکن، از دو سه پیمانه تو امروز

می بیخودی و، مستی و، دیوانگی آرد

هان! تا نشوی بیخود و، دیوانه تو امروز

گر مست شدی از می در حالت مستی

مگذار برون پای، از این خانه تو امروز

«ترکی» اگر امروز در این شهر غریب است

با وی قدحی نوش، غریبانه تو امروز

شمارهٔ ۷۰ - رایحهٔ مشک

شورچه شرابی ست که بر سر زده ای باز

جامی مگر از بادهٔ اخگر زده ای باز

ساغر زده رسوا شود از خفتگی چشم

از چشم تو پیداست که ساغر زده ای باز

جامی زده ای باز از آن آب چو آذر

بر جان من سوخته آذر زده ای باز

پیداست که داری سر خون ریزی عشاق

زین دست که بر قبضهٔ خنجر زده ای باز

با کس اگرت نیست نگارا! سر کشتی

پس چیست که دامن به کمر، بر زده ای باز

دیروز، ز هر روز، فزون می زده بودی

امروز، ز دیروز، فزونتر زده ای باز

هر تیر جفایی که تو را بود به ترکش

بر جان من خستهٔ مضطر زده ای باز

از باد صبا می شنوم رایحهٔ مشک

یا شانه بر آن زلف چو عنبر زده ای باز

بوی سر زلفین تو یا بوی عبیر است

یا روغنی از غالیه، بر سر زده ای باز

«ترکی» اگرت رام شد آن اهوی وحشی

هشدار که خود را به غضنفر زده ای باز

شمارهٔ ۷۱ - محرم راز

راز عشق تو با که گویم باز

که مرا جز تو نیست محرم راز

از تو گر جمله ناز هست و عتاب

نیست از من، به غیر عجز و نیاز

ای که بر رخش عزتی تو سوار!

از بر ما بر این شتاب متاز

چند دایم به خویش پردازی

چند روزی به حال ما پرداز

جان فدا سازمت به شکرانه

که ببینم به کام خویشت باز

هر چه روزم به هجر رفت به شام

عمر کوته شد و امید دراز

دست از دامنت رها نکنم

گر کنی صد هزار عشوه و ناز

این جفاها که می کنی تو به من

نکند با کبوتری، شهباز

بخت آخر، نصیب «ترکی» کرد

یار دشمن نواز و دوست گداز

شمارهٔ ۷۲ - قبله نما

جانا! زلب لعل تو یک بوسه مرا بس

بیمارم و، این بوسه مرا جای دوا بس

با خشم دهی بوسه و، گویی که بست نیست

گویم اگرم بوسه ببخشی، به رضا بس

گر قبله، فراموش شود وقت نمازم

محراب دو ابروی توام قبله نما بس

صد عقده به دل دارم و، یک عقده گشا نیست

یک خنده ز لب های توام عقده گشا بس

چون دست رسی نیست مرا بر سر زلفت

گر بویی از او بشنوم از باد صبا بس

این جور و جفاها که تو کردی به من ای دوست!

یکبار نگفتم به تو کز بهر خدا بس

«ترکی» نشوی سیر تو از بوسه گرفتن

هر چند که دهد بوسه نگویی که مرا بس

شمارهٔ ۷۳ - شب هجران

آن پری چهره نگاری که منم خاک درش

میل دارم که شبی تنگ بگیرم ببرش

من نظر جز به جمالش نکنم جایی و، او

روی درهم کشد ار سوی من افتد نظرش

بی وفایی همه آموخته در مکتب و بس

گویی از علم وفا هیچ نباشد خبرش

درپس پرده دل از دست، برد خلقی را

آه اگر پرده فتد از رخ همچون قمرش

به قدم بوسی اش از خاک برون آرم سر

بعد مردن، اگر افتد، به مزارم گذارش

عاشق سوخته دل، پا نکشد از در دوست

چون قلم، گر بشکافند دو صد بار سرش

هر شبی را سحری هست ولی در عجبم

چه شب است این شب هجران، که نباشد سحرش

مرغ هر دل که گشاید به هوایش پر و بال

بشکند عاقبت از سنگ جفا بال و پرش

نه عجب گر بچکد از سخنم شربت و قند

گر شبی بوسه زنم بر لب همچون شکرش

خبرش نیست که شب تا به سحر «ترکی» را

عوض اشک، رود خون دل از چشم ترش

شمارهٔ ۷۴ - پیر مغان

شنو تو این سخن ای زاهد مرقع پوش!

بیا به میکده همراه ما و، باده بنوش

سری بنه به ارادت به پای پیر مغان

غلام درگه او باش و، عبد حلقه به گوش

ز دوش خویش بینداز خرقهٔ پشمین

که تا نهند به میخانه ات صنوبر دوش

تو را نصیحت رندانه می کنم امروز

مر این نصیحت رندانه را، ز من کن گوش

گرت هواست که باشی به دوست محرم راز

زما سوی به جز از دوست، چشم خویش بپوش

مقیم کوی خرابات باش و، لیک آنجا

ز هر که هر چه ببینی ببین و، باش خموش

بیا و خرقه تقوی و زهد چون «ترکی»

به رهن باده بنه، پیش پیر باده فروش

شمارهٔ ۷۵ - گوی سعادت

ای سرو قبا پوش من ای دلبر مهوش!

تا کی کنی از شانه سر زلف مشوش

بر کشتن من تیر نگاهی، ز تو کافی ست

بیهوده چرا؟ دست بری جانب ترکش

بی چشم خمارت چکنم باده گلرنگ؟

بی شمع جمالت چکنم کاخ منقش؟

بر عارض چون آتش ات آن خال سیه فام

چون تخم سپندی ست که افتاده در آتش

«ترکی» ز میان گوی سعادت بربایی

آید اگر از کوزه برون زر تو بی غش

من عاشق آن صف شکن قلعه گشایم

کز بال ملک، روضهٔ او هست مفرش

داماد نبی شیر خدا آنکه، گه رزم

بر خرمن کفار، زدی تیغ وی آتش

شمارهٔ ۷۶ - رخصت جلوس

ساقی بده پیماله ای از آن می مجوس

زان پیشتر که طی شودم عمر،بر فسوس

زان سرخ باده ای که زتاثیر رنگ او

گردد عقیق، گر بچکانی به سندروس

می ده که هر چه می نگرم غیر جام می

دنیا و هر چه هست نیرزد به یک فلوس

نازم به پیر میکده کانجا به پای خم

جز باده خوار را ندهد رخصت جلوس

دستم نمی رسد که زبام سرای تو

آیم شبی به نزد تو از بهر پای بوس

بر عارضت خمیده سر زلف، گوییا

سلطان زنگ، خم شده در پیش شاه روس

هرگه کنم نظاره به مژگان سر کجت

یاد آید ز خنجر پهلو شکاف طوس

«ترکی» نه آن کسی است که پنهان خورد شراب

ساقی بده شراب، که نوشم علی الروس

شمارهٔ ۷۷ - سمند ناز

ای به وصلت، من خراب حریص!

همچو عطشان، به شرب آب حریص

من ببوسیدن لب تو عجول

تو به نوشیدن شراب حریص

چشم مست تو روز و شب، خفته است

مست آری بود به خواب حریص

دل فرستاده ام به تحفه که هست

مست، برخوردن کباب حریص

تو سوار سمند ناز و، تو را

من به بوسیدن رکاب حریص

به تماشای ماه روی توام

همچو حربا بر آفتاب حریص

از خیال تو روز و شب «ترکی»

هست بر خواندن کتاب حریص

شمارهٔ ۷۸ - تشخیص

دل، به دیدار روی توست حریص

چشم، او را همی کند تحریص

هر که در بند تو گرفتار است

کی بود در دلش غم تخلیص

بی شک، آزرده می شود بدنت

گر بپوشی تو را از حریر قمیص

تو که پروای دوستانت نیست

دشمن از دوست، کی دهد تشخیص

بوسه از لعل تو اگر غالی است

در عوض جان «ترکی» است رخیص

شمارهٔ ۷۹ - راه عاشقی

تا به گرد رخ تو سر زد خط

راست گویم فتاده ام به غلط

که خط است این به گرد عارض تو

یا به مه ریخته ز مشک نقط

از فراق تو روز و شب باشد

اشک جاری ز دیده ام چون شط

غم به گردم چو حلقهٔ پرگار

من چو مرکز فتاده ام به وسط

می کشم ناله از جگر شب و روز

از فراق رخ تو چون بربط

من به بحر محبتت جانا!

می خورم غوطه روز و شب چون بط

با جمال تو عشق من واجب

وز رقیب تو اجتناب احوط

«ترکیا» هر کسی رهی دارد

راه من، راه عاشقی ست فقط

شمارهٔ ۸۰ - قبلهٔ ابرو

به زیر زلف تو رخشنده چهرهٔ مطبوع

چنان بود که به شب، آفتاب کرده طلوع

به پیش قبلهٔ ابروت، آن سیه گون زلف

چو قنبر است که خم گشته از برای رکوع

از این سپس به پریشانی سر زلفت

به هیچ کس نتوان دید خاطر مجموع

اگر به چشم پر آبم نظر کنی دانی

که فرق هاست ز دریای ژرف تا مینوع

به من که رند قدح نوش و مستم ای زاهد!

ز جام باده سخن گو، نه از اصول و فروع

بر آستان تو اغیار راست اذن دخول

محب خاص تو «ترکی» چرا؟ بود ممنوع

شمارهٔ ۸۱ - آبشار باغ

بر خیز تا رویم به سیر بهار باغ

زان جا کشیم رخت، به زیر حصار باغ

گر باغبان ز در، نگذارد درون شویم

خود را بیفکنیم به باغ، از جدار باغ

بنهیم گاه چشم، به سیر درخت گل

بدهیم گاه گوش، به صوت هزار باغ

خوابیم گاه زیر درختان نارون

یابیم گاه بهره ز سیب و انار باغ

گیریم گاه از کف ساقی سیم ساق

جام پر می به لب جویبار باغ

رفتیم گه میان گل و لاله و شقیق

خفتیم گه میان همیشه بهار باغ

نساج نوبهار، زگل های رنگارنگ

گویی که بافته است بهم پود و تار باغ

شبنم زبس نشسته و، از بس وزیده باد

اشجار پاک گشته، زگرد و غبار باغ

بنگر به دست ابر بهاری که از تگرگ

گویی نموده دانهٔ گوهر، نثارباغ

اشجاررا به شاخه درختان، شکوفه ها

رخشنده چون ستاره به شب های تار باغ

ریزان چو سیم خام بود آب زآبشار

گویی که نقره می چکد از آبشار باغ

ای گل تو خوش خرام به باغ و کنار آب

تا«ترکی» ات شود ز وفا آبیار باغ

فراش نوبهار، بساط زمردین

گسترده از برای تو در رهگذار باغ

شمارهٔ ۸۲ - برق آه

جانا!مکش به قتل من بی گناه تیغ

بر قتل بی گنه، نکشد پادشاه تیغ

آلوده تیغت ارشود ازخون بی گناه

آن بی گناه را شود آخر گواه تیغ

باشد نگاه تیز تو از تیغ تیزتر

هر دم زنی به پیکرم از هر نگاه تیغ

جان می کنم سپر به دم تیغ تیز تو

دانم اگر زنی به من بی پناه تیغ

ترسم چو آوری تو زبالا به زیر تیغ

از برق آه من شکند نیم راه تیغ

تیغت شکافت کوه و، تن من چو برگ کاه

جانا! عبث مزن تو به این برگ کاه تیغ

اول مرا بخوان و بکش تیغ از میان

ترسم به دیگری زنی از اشتباه تیغ

امشب لبم ز لعل لبت کی جدا شود

تا آفتاب بر نکشد صبحگاه تیغ

«ترکی» به دادخواهی اگر آیدت به پیش

ای پادشه! مکش به رخ دادخواه تیغ

شمارهٔ ۸۳ - رشک بهشت

صورتت بسکه نازک است و لطیف

از لطافت گذشته از تعریف

خواهم ار بوسه ای زنم به لبت

ترک چشم توام کند تحویف

وعده کردی دو بوسه ات بدهم

این عدد را سه بار کن تضعیف

من به مهر تو می فزایم لیک

تو به جورم نمی دهی تخفیف

کلبه ام را کنی تو رشک بهشت

اگر آری به کلبه ام تشریف

به یکی غمزه اش زپا فکنی

پور دستان اگر تو راست حریف

پنجه افکندن تو با «ترکی»

مثل ضیغم است و، مور ضعیف

شمارهٔ ۸۴ - شام فراق

اگر به دست من افتد شبی زمام فراق

کنم ز صفحهٔ ایام، پاک نام فراق

فراق اگر به کفم اوفتد به نیروی صبر

ببین چگونه بهم بشکنم عظام فراق

گمان مبر که زمستی دگر به هوش آیم

از آن شراب که نوشیده ام زجام فراق

صباح کردهٔ شام وصال، کی داند

که ما صباح چسان کرده ایم شام فراق

نچیده دانهٔ کشت وصال را«ترکی»

فلک فکند مرا عاقبت به دام فراق

شمارهٔ ۸۵ - سودای عشق

آفرین بر نام روح افزای عشق

جان فدای آنکه شد دارای عشق

یک تجلی کرد عشق و در جهان

هر کجا بینی بود غوغای عشق

عشق را جایی نباشد غیر دل

در دل عشاق، باشد جای عشق

عقل را دیگر نباشد جای زیست

در میان، هر کجا که آید پای عشق

تا صف محشر کجا آید به هوش

هر که جامی خورد از مینای عشق

لشکر غم زد شبیخون بر سرم

تادلم زد خیمه در صحرای عشق

عاشقا!گر طالب عشقی بزن

غوطه ای در بحر گوهرزای عشق

«ترکی»از معشوق کی یابی مراد

تا نباشد بر سرت سودای عشق

شمارهٔ ۸۶ - بنده عشق

خوشا عشق و خوشا دارندهٔ عشق

خوشا آن کس که باشد زندهٔ عشق

زقید خود پرستی گشت آزاد

هر آن کس گشت از جان، بندهٔ عشق

نمی ماند نشان ظلمت آنجا

که تابد اختر تابندهٔ عشق

تجلی گر نکردی حسن معشوق

کجا عاشق شدی جویندهٔ عشق

فضای قلب عاشق، گشت روشن

عجب دندان نما شد خندهٔ عشق

ره عشق است بس راهی خطرناک

به منزل کی رسد ترسندهٔ عشق

بحمدالله که شد ز اغیار خالی

دل «ترکی» که شد آکنده عشق

شمارهٔ ۸۷ - ستاره افلاک

چند باشی پریرخا! بی باک

من که گشتم زغصهٔ تو هلاک

از غمت ای نگار سیمین بر!

می کنم همچو گل، گریبان چاک

همه شب از فراق ماه رخت

می شمارم ستارهٔ افلاک

روز تا شب بر آستانهٔ تو

می نهم روی مسکنت بر خاک

بی رخت گر به سر، برم روزی

ناله ام از سمک رسد به سماک

مژه ام چون کند به سیل سرشک

در ره سیل، بسته ام خاشاک

تو شوی با من آشنا هیهات

من شوم با تو بی وفا حاشاک

گر تو زخمم زنی به از مرهم

ور تو زهرم دهی به از تریاک

«ترکی» از خاک آستانهٔ تو

نرود تا تنش نگردد خاک

شمارهٔ ۸۸ - صف مژگان

چندای شوخ پری چهره!تو باحیله و رنگ

شیشهٔ عمر مرا می زنی از خشم، به سنگ

من به فکر تو و تو با دگران باده گسار

من به تو بر سر صلح و، تو به من بر سر جنگ

صف مژگان تو ای شوخ دل آرا!دیدم

یادم آید زصف آراستن لشکر زنگ

گیسوی مشک فشان است تو را بر سر دوش

یا که بر شاخ صنوبر، شده زاغی آونگ

من که از نوک قلم صورت مویی بکشم

نتوانم که زنم نقش میانت بی رنگ

خواستم شعری در وصف دهانت گویم

نتوانستم و گردید مرا حوصله تنگ

«ترکی» از بخت بد افتاده زشیراز به هند

ترسم آبشخورش آخر بکشد سوی فرنگ

شمارهٔ ۸۹ - بادهٔ گلرنگ

بیار ساقی گل چهره باده یگلرنگ

بباز مطرب چنگی تو نیز چنگ به چنگ

بریز در قدحم زان شراب روحانی

که من نه طالب تریاکم و نه راغب بنگ

خراب کن ز می ام کاندر این جهان فراخ

دل آمده زغم اندر فضای سینه به تنگ

فلک به گردش خون سنگ آسیا به سرم

من اوفتاده ام اندر میان، چو زیرین سنگ

مرا به گردش دور زمانه، باکی نیست

زمانه باشد بامن، مدام بر سر جنگ

به هر رفیق که از مهر، می شوم نزدیک

همان رفیق، گریزد ز من صد فرسنگ

من از مهابت این چدخ پیر می ترسم

بدان مشابه که سرباز، ترک از سرهنگ

ولی به جام شرابی گرم کنی امداد

به روز رزم نترسم ز سام و پور پشنگ

فلک فکند ز ایران به هند «ترکی» را

ز هند ترسم اندازدش به شهر فرنگ

شمارهٔ ۹۰ - صبح وصال

ای رخت! ماه تمام و، خم ابروت هلال

مه و خورشید تو را بندهٔ آن حسن و جمال

جعد گیسوی تو خود صورت جیم است نه جیم

زلف خوشبوی تو خود صورت دال است نه دال

خال در گوشهٔ محراب خم ابرویت

همچنان است که در گوشهٔ محراب، بلال

سبزه بر گرد رخت گر زده سر عیبی نیست

هاله برگرد مه او را نبود نقص کمال

چه جفاها که کشیدیم به شبهای فراق

تا که یکبار، ببینیم رخ صبح وصال

هر چه من سعی کنم عشق تو پنهان نشود

آب را ضبط نمودن نشود در غربال

بار عشق تو چنان است که از سنگینی

من برآنم که تحمل نتوان کرد جبال

رخم از عشق تو چون کاه شده زرد و ضعیف

تنم از هجر تو باریک شده همچو خلال

شکر حق را که لب لعل تو شد قسمت من

بندگی هر که کند حق دهدش رزق حلال

روزگاری ست که یاری ست مرا پاک سرشت

که جمالش بود اندر هما آفاق محال

هر کسی را به جهان دامن یاری ست به دست

«ترکیا»دست تو و دامن پیغمبر و آل

شمارهٔ ۹۱ - کشتی امید

بیا ای ساقی شیرین شمایل!

به جامی می، غمم بزدای از دل

بده جامی از آن راح رحیقم

که از خاطر کند اندوه زایل

مرا باشد تنی لاغرتر از مو

چه سازد باغمی چون کوه بازل

ز بس بار غمم بر دل نشسته

بجنبد ناقه ام در زیر محمل

غم یارم چنان از پا فکنده است

که نتوانم برون آمد ز منزل

به صد حسرت سفر کرد از برم یار

تحمل از فراقش هست مشکل

به امیدی که آید از سفر باز

دو گوشم هست بر صوت جلاجل

دریغا کشتی امید «ترکی»

به گرداب غمش بنشست در گل

شمارهٔ ۹۲ - درس عشق

روز اول که دل به تو دادم

داغ عشقت به سینه بنهادم

من که صید کسی نمی گشتم

ترک چشم تو گشت صیادم

تا دلم چشم می پرست تو دید

می پرستی برفت از یادم

تا به کی از غمت کنم فریاد

آه اگر نشوی تو فریادم

گر به تیغم زنی تو، خرسندم

ور عتابم کنی تو، دل شادم

تو چو لیلی و من چو مجنونم

تو چو شیرین و من چو فرهادم

به جز از درس عشق در مکتب

درس دیگر نداد استادم

نروی لحظه ای مرا از یاد

تو نه یک لحظه می کنی یادم

گویی از مادر ای پری زاده!

من بیدل به عشق تو زادم

فیض روح القدس اگر نکند

در بلاهای عشقت امدادم

کی توانم که بار عشق کشم

گر بود تن ز سنگ و پولادم

قسمتم غیر رنج و محنت نیست

تا در این دار محنت آبادم

«ترکیا» در صف جزا چه کنم؟

نرسد گر علی به فریادم

شمارهٔ ۹۳ - انگشت نما

ای خاک کف پای تو بود تاج سرم!

خوبتر از تو نباشد به جهان، در نظرم

به وفایت که اگر دیده به تیرم دوزی

ناجوانمردم اگر جز تو به جایی نگرم

دوش سرمست ز میخانه سوی خانه شدی

التفاتی ننمودی و گذشتی ز برم

دل من گمشده جانا و، من گمشده دل

بجز از هندوی خالت به کسی ظن نبرم

ترک چشمت ز پی قتل من افراخته تیغ

گو بزن تیغ، که من بردم تیغت سپرم

گفته بودی که بیایم به سراغت روزی

ترسم آن روز، بیایی که نیابی اثرم

عجب اینجاست که یکبار، به گوشت نرسید

این همه نالهٔ شبگیر و، فغان سحرم

جسمم از عشق تو از بس شده لاغر چو حلال

کرده انگشت نما بر سر هر رهگذرم

من به هر کس که رسم باز بپرسم خبرت

تو به هر کس که رسی باز نپرسی خبرم

منم آن مرغ سخندان که گرفتار توام

حیف باشد که بهم، برشکنی بال و پرم

ای که عاشق شدنم دیدی و عیبم کردی

عیب آن است که یکبار، ندیدی هنرم

موی چون سیم سپید و، رخ چون زر دارم

غم نباشد به جهان گر نبود سیم و زرم

«ترکی» ساده دل و، ترک زبان نافهم

به در کس نروم گر تو برانی ز درم

شمارهٔ ۹۴ - دل تنگ

باز عشق آمد و زد خیمه به صحرای دلم

لشکر عشق صف آراست به یغمای دلم

دل پر حسرت من گشت گرفتار و اسیر

کرد مو سلسلهٔ سلسله در پای دلم

دل من پای به زنجیر و، شه کشور عشق

ایستاده به کناری به تماشای دلم

آه از این دلک من که چه پر درد دلی ست

چند گویم که دلم وای دلم وای دلم

نشود داغ دلم به ز مداوای طبیب

آه از این داغ که جا کرده به بالای دلم

کاش با ناخنس از سینه برون می کردم

هست در سینه ندانم به کجا جای دلم

در دل خون شده ام راز نهانی ست بسی

فاش ترسم که شود راز نهان های دلم

هر دلی راست یکی قطرهٔ خونی به میان

جز دل من که بود خون همه اعضای دلم

راست گویم نبود سینهٔ من منزل دل

هست در زلف بتی منزل و ماوای دلم

هر چه من سعی کنم کز غمش آسوده شوم

او نهد تازه غمی بر سر غم های دلم

مهر خوبان نرود از دل تنگم بیرون

زانکه جا کرده چو خون در همه رگهای دلم

«ترکی» از خسته دلی هیچ شکایت نکنم

که لب لعل نگار است مسیحای دلم

شمارهٔ ۹۵ - اشتیاق رخ دوست

اگر چه در نظر خلق خاکسارانیم

گدای درگه عشقیم و، تاج دارانیم

الا که می برد از ما به محتسب خبری

که ما به گوشهٔ میخانه، می گسارانیم

گدای گوشه نشینیم و، رنده باده گسار

غلام همت رندان باده خوارانیم

فدائیان سرکوی مه جبینانیم

اسیرطرهٔ گیسوی گلعذارانیم

بیاد نرگس چشم نگارسرو قدی

چو لاله بر جگر از عشق، داغدارانیم

در این چمن که هزاران هزار نغمه سراست

گر التفات کنی ما خود آن هزارانیم

به راه عشق اگر چه پیاده ایم ولیک

ز اشتیاق رخ دوست، شهسوارانیم

اگر چه بر سر راهند قاطعان طریق

به بین چسان به ره عشق، ره سپارانیم

به خاک مزرعهٔ عشق «ترکیا» بذری

فشانده ایم و کنون، مستحق بارانیم

شمارهٔ ۹۶ - نگار سیم اندام

ای که از دوری تو بی تابم!

لحظه ای شب نمی برد خوابم

چشم پرآبم ار به خواب رود

خواب بینم که می برد آبم

در خم زلف همچو قلابت

همچو ماهی اسیر قلابم

از غمت ای نگار سیم اندام!

دل ببر می طپد چو سیمابم

درد عشق تو در دل است و طبیب

می دهد شیر خشت و عنابم

طاق ابروی تو مرا کافیست

نیست حاجت دگر به محرابم

شادم از این که دوش می گفتی

هست «ترکی» کمینه بوابم

شمارهٔ ۹۷ - فیض روح القدس

گرچه انداخته زلفت گرهی سخت به کارم

همچنان چشم گشایش ز سر زلف تو دارم

روی بنما و به یغما ببر آرام و شکیبم

زلف بگشا و به تاراج بده صبر و قرارم

تا به دست آن سر زلفین پریشان تو یازم

پا ز کویت نکشم گر که بسوزی تو به نارم

ناجوانمردم اگر زلف تو از دست بدارم

گر بدانم که دو صد بار کنی زنده بدارم

سخت ترسانم از آسیب دو ماران سیاه ات

کاقبت از تن بیمار، برآرند دمارم

هر دو چشمان کماندار تو با تیر زنندم

گر یکی روز فتد بر سر کوی تو گذارم

وعده کردی که یکی روز به سر وقت من آیی

ترسم آن روز بیای که برد باد غبارم

به قدم بوسی ات از زیر لحد سر به در آرم

قدمی گر ز عنایت بگذاری به مزارم

خلق گویند که پیوسته تو مایل به شکاری

گر تو مایل به شکاری نکنی از چه شکارم

خواهم این جان گرانمایه کنم من نثارت

زانکه لایق تر از این جان نبود بهر نثارم

من برآنم که به صد عجز درآرم به کنارت

تو بر آنی که به صد حیله گریزی به کنارم

«ترکی» از عشق نکویان نبرم جان به سلامت

فیض روح القدسی گر نکند چاره کارم

شمارهٔ ۹۸ - صد هزار چشم

تا باز کرده ام به تو ای گل عذار، چشم!

پوشیده ام من از همهٔ کار و بار، چشم

از دیدن رخت نشود سیر چشم من

باشد اگر به صورت من صدهزار، چشم

بسیار چشم دیده ام اما ندیده است

چشمم بسان چشم تو در روزگار، چشم

گفتی که بر سر ره من باش منتظر

پیوسته باشدم به ره انتظار، چشم

از دیدن جمال تو چشمم پرآب شد

آری شود ز دیدن خور آبدار، چشم

تا آفتاب روی توام از نظر برفت

جسمم ضعیف گشت و رخم زرد و تار، چشم

دامن کشان چو می گذری از میان خلق

باز است بهر دیدن تو بی شمار، چشم

چشم خمار، حالت می خورده است و تو

گر می نخورده ای ز چه داری خمار، چشم

با چشم اگر کنی تو به «ترکی» اشارتی

بر چشم پرخمار تو سازد نثار، چشم

شمارهٔ ۹۹ - سوز تب عشق

ساقی بده امروز یکی جام شرابم

از جام شرابی بکن امروز خرابم

از آن می ناب که تو را هست به کوزه

من تشنهٔ یک جرعه ای از آن می نابم

از یاد نخواهد شدنم آخر پیری

آن باده که دادی تو در ایام شبابم

نازت بکشم بهر یکی جام شرابی

صد بار اگر ناز نمایی و عتابم

از غصه شب و روز به چشمم نرود خواب

لطفی کن و جامی ده از آن داروی خوابم

گویند کسان لازم می، چنگ و رباب است

گر می، تو دهی گو نبود چنگ و ربابم

از سوز تب عشق و، ز سیلاب سرشکم

هم سوخته از آتش و، هم غرقه در آبم

تا چند عقابم کنی از جرعه ای از می

می در قدحم ریز و، مترسان ز عقابم

شک نیست که غفار ذنوب است خداوند

«ترکی» تو مترسان عبث از روز حسابم

من دانم و آن کس که مرا خلق نموده است

یا عفو کند یا که کند زجر و عذابم

شمارهٔ ۱۰۰ - عشق و عاشقی

ز عشق و، عشق‌بازی پیشه‌ای خوش‌تر نمی‌بینم

به عالم هرچه می‌بینم از این بهتر نمی‌بینم

ز عشق و عاشقی پیوسته زاهد می‌کند منعم

میان صدهزاران خر، از این خرتر نمی‌بینم

مریض عشقم و هرروز افزون می‌شود دردم

دوایش غیر عناب لب دلبر نمی‌بینم

گرفتارم به مالیخولیای عشق مه‌رویان

علاج این مرض را جز می احمر نمی‌بینم

شبیخون لشکر غم بر سرم آورده از هرسو

جلوگیری به جز می پیش این لشکر نمی‌بینم

نیم احول که تا یک را دو بینم من گه دیدن

به جز یک دوست در عالم، کس دیگر نمی‌بینم

در میخانه باز است ای حریفان قدح‌پیما!

دری از بهر آسایش به جز این در نمی‌بینم

به غیر از باده‌خوارانی که دایم تردماغ استند

به دیگر مردمان هرگز دماغی تر نمی‌بینم

دل از بی‌همدمی در سینه‌ام یاران، به تنگ آمد

به دوران همدمی جز شیشه و ساغر نمی‌بینم

به شب‌های زمستان از برای رفع تنهایی

رفیقی باوفاتر از می خلر نمی‌بینم

کسی را نیست گر زر «ترکیا» کارش بود مشکل

من بیچاره زر جز در کف زرگر نمی‌بینم

به ملک هند دیدم دین هفتاد و دو ملت را

ولیکن بهتری از دین پیغمبر نمی‌بینم

به هند افتاده‌ام بی‌مونس و بی‌یار و بی‌ناصر

ولیکن ناصری جز حیدر صفدر نمی‌بینم

شمارهٔ ۱۰۱ - نهال بخت

چه زحمت‌ها که من از گردش اختر نمی‌بینم

نهال بخت خود را هیچ‌گه پربر نمی‌بینم

به تنگ آمد دلم در ملک هند از شغل نقاشی

میان شغل‌ها شغلی از این بدتر نمی‌بینم

یهود و گبر و هندو راست دایم کیسه‌ها پُر زر

منِ مسکین به جز در خواب رنگ زر نمی‌بینم

ز ناچاری برای شخص گبری می‌کشم زحمت

ولیکن بوی خیری هم، از آن کافر نمی‌بینم

نه شر از من، نه خیر از او، گذشتم از سر خیرش

که جای خیر از آن گبر، غیر از شر نمی‌بینم

معاشر با چنین گبری و شغلی با چنین زحمت

به غیر از صبر کردن، چارهٔ دیگر نمی‌بینم

عجب دارم از این شغلی که با این زحمت بی‌حد

کهن‌کفشی به پا، عمامه‌ای بر سر نمی‌بینم

به این زحمت که دارم چون شود شب بهر آسایش

به خانه جز حصیر پاره‌ای بستر نمی‌بینم

کسان را روز و شب «ترکی» بود ساغر پر از باده

به جز خون جگر، من باده در ساغر نمی‌بینم

شمارهٔ ۱۰۲ - رخ خوبان

سر چه باشد که فدا بر سر پیمان نکنم

جان چه باشد که نثار ره جانان نکنم

تا رخ و زلف و خط یار مرا در نظر است

التفاتی به گل و سنبل و ریحان نکنم

تا مرا موعظهٔ پیر مغان در گوش است

گوش بر موعظهٔ واعظ نادان نکنم

گرچه از دیدن خوبان تن و جان، در تعب است

حیف باشد که نظر بر رخ خوبان نکنم

مطرب ار این غزل از گفتهٔ «ترکی» خوان

گوش بر زمزمهٔ مرغ خوش الحان نکنم

شمارهٔ ۱۰۳ - چشمهٔ حیوان

در چمن بی قدت ای سرو خرامان چکنم!؟

بی تماشای خطت سبزه و ریحان چکنم؟

در قیامت من اگر با تو برندم به بهشت

چون تو همراه منی حوری و غلمان چکنم؟

چون پریشان کنی از شانه سر زلف دراز

نشوم گر من شوریده پریشان چکنم؟

لب چون آب بقایت شود ار روزی من

عمر باقی چکنم؟چشمهٔ حیوان چکنم؟

قاصدی گر زتوام خط و پیامی آرد

به نثار قدمش گر ندهم جان چکنم؟

گفته بودی که به سر وقت من آیی روزی

گر نیایی و رسد عمر به پایان چکنم؟

صبرهایی که به امید وفایت کردم

نشوم گر من از این کرده پشیمان چکنم؟

با جفای فلکی صبر توانم کردن

با جفاهای تو ای فتنهٔ دوران چکنم!؟

رنج هایی که من بی سرو سامان بردم

عاقبت چون که نشد کار به سامان چکنم؟

دل «ترکی» که به زندان غمت مانده به بند

گر نجاتش ندهی با غم زندان چکنم؟

شمارهٔ ۱۰۴ - مهر علی

ز دلبر تا بود جان در تنم دل برنمی‌گیرم

مرا تا جان به تن باشد دل از دلبر نمی‌گیرم

شبان در خواب دارم در برش تا صبحدم اما

چرا یک روز در بیداریش در بر نمی‌گیرم

به یاد عقرب زلفش همه شب تا سحرگاهان

گزیده مارسان، آرام در بستر نمی‌گیرم

به شمشیرم اگر خواهد زدن آن شوخ سنگین‌دل

سپر سازم سر و اما سپر بر سر نمی‌گیرم

گرفتن از فراقش روز و شب آرام نتوانم

وگر گیرم دمی گیرم دم دیگر نمی‌گیرم

لب چون شکرش گردد اگر روزی مرا روزی

ز دکان شکر ریزی دگر شکر نمی‌گیرم

مسلمانان دلم را برده از کف هندوی خالش

ولی من هم دل از آن هندوی کافر نمی‌گیرم

من از رخسار زرد خویش بی‌زر نیستم اما

عجب دارم که مویش را چرا در زر نمی‌گیرم؟

از این پس «ترکیا» از همت پیر خراباتی

ز دست ساقی گل‌چهره جز ساغر نمی‌گیرم

جدا سازند اگر با تیغ بند از بند اعضایم

دل از مهر علی ساقی کوثر بر نمی‌گیرم

شمارهٔ ۱۰۵ - پیروی نفس

ما سرخوش و ساغر زده و مست و ملنگیم

شوریده و مشغول به شوریم و به دنگیم

ما مرد شرابیم و کبابیم و ربابیم

نه طالب تریاک و نه چرسیم و نه بنگیم

صیاد صفت آهو، چشمان جهان را

در دام خود آورده به صد حیله و رنگیم

در جام محبان همه چون شکر و شهدیم

در کام رقیبان همه چون زهر شرنگیم

با مردم فن باز و درنگ و همه فنیم

یک رنگ به یاریم و، به دشمن همه رنگیم

با مصلحت وقت گهی مور ضعیفیم

گاهی غضب آلوده چو شیریم و پلنگیم

پستیم چو خاک ار چه ولی وقت ضرورت

چون آتش سوزنده نهان در دل سنگیم

هر کو که به ما بر سر صلح است به صلحیم

وان کو که به ما بر سر جنگ است به جنگیم

در پیروی نفس شتابنده چو اسبیم

افسوس که در طاعت حق، چون خر لنگیم

شمارهٔ ۱۰۶ - همت خضر

نذر کردم گر از این کشور ویران بروم

تا در پیر مغان شاد و غزلخوان بروم

دل به تنگ آمدم از همدمی مردم هند

خوش به هم صحبتی مردم ایران بروم

هند زندان و من اینجا شده ام زندانی

ای خوش آن روز، کزین گوشهٔ زندان بروم

دل از این دیو صفت مردم هندم بگرفت

هدهد آسا به سوی ملک سلیمان بروم

بار الها سببی ساز کزین کشور کفر

همچنان کآمده ام باز مسلمان بروم

همت خضر اگر بدرقهٔ راه شود

چون سکندر به سر چشمهٔ حیوان بروم

با دلی پر غم و دامان پر از گوهر اشک

به زیارت گه سلطان شهیدان بروم

به سر افتاده مرا شوق بیابان نجف

که به پابوس علی سرور مردان بروم

«ترکی» ار آنکه شود مدفن من خاک نجف

از نجف یکسره تا روضهٔ رضوان بروم

شمارهٔ ۱۰۷ - کفران نعمت

شرط محبت است غم جان نداشتن

در دل غمی به جز غم جانان نداشتن

عاشق کسی بود که بسازد به درد عشق

با درد عشق حاجت درمان نداشتن

جویای وصل راست نشان این که پیش دوست

هرگز شکایت از غم هجران نداشتن

دانی که چیست؟ معنی آسوده زیستن

آمیزشی به مردم نادان نداشتن

کفران نعمت است در این عالم وجود

گردن به زیر طاعت یزدان نداشتن

از همت بلند نشانی ست«ترکی»

چشم طمع به دست لئیمان نداشتن

شمارهٔ ۱۰۸ - زلف عنبرین

ای رخت چون ماه تابان! وی خطت چون مشک چین

ای عیان در هر خم زلف تو چندین عقد و چین!

چین بر ابروی خم افکندن نباشد خوش نما

خوش بود چین و شکن بر آن دو زلف عنبرین

قامتت سروی ست گر سرو آورد لیمو ببار

عارضت ماهی ست گر مه را بود جابر زمین

آن سیه خالی که در کنج لبت دارد مکان

هندویی ماند که باشد بر سر کوثر مکین

خال دزد رهزنت جا کرده بر کنج لبت

هیچ دزدی را نباشد این چنین حضی حصین

ماه با عقرب قرین کرده به ماهی یک دو روز

عقرب زلف تو باشد روز و شب، با مه قرین

ما گدایان سر کوی توایم ای شاه حسن!

دیده بگشا یک دمی، حال گدایان را ببین

خنده می آید تو را بر جسم رسم لاغرم

هر که را بیماری عشق است کی گردد سمین

داد «ترکی» را بده ورنه برم من شکوه ات

پیش سلطان نجف، یعنی امیر المؤمنین

شمارهٔ ۱۰۹ - مرغ سحرخیز

حاشا که ز شمشیر تو پرهیز کنم من

خود را سپر خنجر خون ریز کنم من

گویند که پرهیز کن از عشق نکویان

از عشق محال است که پرهیز کنم من

شب ها ز خیال تو به چشمم نرود خواب

خود را زفغان، مرغ سحرخیز کنم من

هرگه نظرم بر لب میگون تو افتد

پیمانه ز خون مژه لب ریز کنم من

هر لحظه به یادم لب شیرین تو آید

چون صحبتی از خسرو پرویز کنم من

رخسارهٔ زیبات ز بس صاف و لطیف است

آزرده شود گر نظری تیز کنم من

ریزد شکر از لعل لبت گاه تکلم

جان برخی آن لعل شکرریز کنم من

صد نافه چنین دزدمش از هر خم و هر چین

گر دست در آن زلف دلاویز کنم من

ای ترک! اگر باز نداری دل «ترکی»

عرض تو به شهزادهٔ تبریز کنم من

شمارهٔ ۱۱۰ - نافهٔ آهو

این که داری به سردوش، کمند است نه گیسو

وین که داری به بناگوش کمان است نه ابرو

قامت است این که تو داری نه که سروی ست خرامان

کاکل است اینکه تو داری نه بود فافهٔ آهو

گر به دین حسن و لطافت بخرامی سوی بستان

پیش بوی سر زلفت گل و سنبل ندهد بو

در چمن، سرو سهی دم نزند از قد و قامت

به چمن گر به خرامی، تو به این قامت دلجو

به جز از قامت رعنای تو و آن لیموی پستان

سرو هرگز نشنیدم که دهد میوهٔ لیمو

باغبان بیند اگر جلوه کنان بر لب جویت

بعد از این سرو و صنوبر، ننشاند به لب جو

افکنی پیکر شیران، تو ز سرپنجهٔ سیمین

شکنی پشت دلیران، تو از آن غمزهٔ جادو

آن چه سر پنجهٔ سیمین تو کرده است به جانم

به یقینم نکند پنجهٔ شهباز، به تیهو

یک نظر زاهد اگر قبلهٔ ابروی تو بیند

بی گمان او نکند جانب محراب، دگر رو

گر مصور کشد از خامه شبیه تو صنم را

بت پرستان به تماشای تو آیند ز هر سو

سر «ترکی» نبود لایق میدان تو ورنه

خواهم انداختنش در خم چوگان تو چون گو

شمارهٔ ۱۱۱ - مقام عاشقی

فصل گل است ساقیا شیشهٔ پر شراب کو؟

گل ز حجاب شد برون، شاهد بی حجاب کو؟

مطربکا تو هم چرا؟ میل طرب نمی کنی

تار تو کو دفت چه شد، چنگ و نی ورباب کو؟

من که به عشق و عاشقی شهرهٔ شهرها شدم

واعظ پندگو چه شد زاهد بی کتاب کو؟

گفتیم از جدایی ام تاب بیار و صبر کن

چون تو ز من جدا شوی صبر کجا و تاب کو؟

دوری تو ز عاشقان، هست عذاب جسم و جان

عاشق بی گناه را بدتر از این عذاب کو؟

نافهٔ مشگ ناب را من به جوی نمی خرم

خوب تر از دو زلف تو نافهٔ مشگ ناب کو؟

از سر زلف خویشتن رشته به گردنم فکن

گردن لاغر مرا خوشتر از این طناب کو؟

از می عشق «ترکیا» مست و خرابم از ازل

در همهٔ جهانیان همچو، منی خراب کو؟

زآتش عشق ات ای صنم! آه دلم کباب شد

گر به کباب مایلی بهتر از این کباب کو؟

خواهم از این سپس کنم جا به مقام عاشقی

جای توان کنم ولی همت بوتراب کو؟

شمارهٔ ۱۱۲ - رنگ شقایق

ای شوخ دلا زار من ای دلبر مه رو!

تا کی تو دل آزاری و، تا چندی بدخو؟

روزم تو سیه کردی از آن طرهٔ شبرنگ

دل از کف من بردی از آن غمزهٔ جادو

پیش لب لعلت چکند رنگ شقایق

پیش سر زلفت چو دهد سنبل تر بو

خجلت ده یاقوتی از آن لعل شکر بار

رونق شکن مشگی از آن طرهٔ گیسو

جز قامت دلجوی تو و آن لیموی پستان

بر سرو ندید است کسی میوهٔ لیمو

کاری که غراب سر زلفت به دلم کرد

هرگز نکند پنجهٔ شهباز، به تیهو

از خشم و عتاب تو برم پیش که شکوه

وز جور و جفای تو روم پیش که یرغو

چون حلقه، به درمانده بتا دیدهٔ «ترکی»

بوتا که گذاری تو برون پای ز مشکو

شمارهٔ ۱۱۳ - فخر کاینات

من آدمی به چشم ندیدم مثال تو

نور خدایی است عیان از جمال تو

از بسکه در خیال منی روز تا به شب

شبها به خواب می نروم از خیال تو

دیگر به جستجوی هلالش چه حاجت است

آن را که دیده ابروی همچون هلال تو

ای فخر کاینات! که عقل ذوی العقول

کی می توان رسید به کنه کمال تو

حسن خصال تو نتواند کسی نوشت

آگه بود خدای، ز حسن خصال تو

سیمرغ وهم گر بپرد صد هزار سال

کی می رسد به پایهٔ قصر جلال تو

خورشید نور خویش نگسترده بر زمین

جز بهر آن که بوسه زند بر نعال تو

بر قصیر و نجاشی و خاقان و اردوان

جا دارد ار که فخر نماید بلال تو

روزی که سر زخاک برآرم من از خرد

چیزی دگر نخواهم الا وصال تو

«ترکی» کجا و وصف کمال تو از کجا

صلوات بر تو باد و، بر اصحاب و آل تو

شمارهٔ ۱۱۴ - برگ گل

تا به رخ آن سیمتن رنگین نقاب انداخته

سایه ای از برگ گل، بر آفتاب انداخته

تا گشوده از سر زلفین پرتابش گره

عاشقان را سر به سر، در پیچ و تاب انداخته

مردم چشمم ز هجر خال هندوی لبش

همچو زنگی بچه ای خود را در آب انداخته

پای از سر باز نشناسم یاران همتی

این چه افیونی است ساقی در شراب انداخته

زان شراب آتشین کافکنده در جام چو لب

آتشی گویا به جان شیخ و شاب انداخته

خال بر رخساره اش دانی چرا باشد سیاه؟

بسکه خود را در میان آفتاب انداخته

خوف «ترکی» ز آفتاب گرم روز محشر است

خویش را در زیر ظل بوتراب انداخته

شمارهٔ ۱۱۵ - صید گرفتار

پیش از این ای صنم! آزار من زار مده

به من زار، از این بیش تو آزار مده

هست در زلف تو چون صید گرفتار، دلم

بیش از این زحمت این صید گرفتار مده

ترک چشم تو که خون ریز و ستمکار بود

دل ما را تو به آن ترک ستمکار مده

مست چون راه رود تکیه به دیوار دهد

تو اگر مست نه ای تکیه به دیوار مده

ای طبیب! از من بیمار چه خواهی شب و روز؟

روز و شب زحمت این خستهٔ بیمار مده

درد عشق است و دوایش نبود غیر وصال

قصد تجویز مکن، شربت دینار مده

پیش از این «ترکی» اگر دل به نکویان دادی

گر پشیمانی از این کار، دگر بار مده

شمارهٔ ۱۱۶ - گنج شایان

ای جمالت! زماه تابان به

لب لعلت، ز آب حیوان به

بوی زلفت ز بوی گل خوشتر

خط سبزت ز برگ ریحان به

نیست نخلی چو سرو در بستان

نخل قدت ز سرو بستان به

در دندان صاف رخشانت

از لطافت ز در عمان به

گرچه جان بهتر است از همه چیز

لیک هستی مرا تو از جان به

زهر هجر توام به از تریاق

درد عشق توام ز درمان به

نعمت فقر و گنج درویشی

پیش «ترکی» ز گنج شایان به

«ترکیا» گر هزار دستانی

ور شوی از هزاردستان به

شعر گفتن بود کمال، ولی

نیست چیزی ز حفظ قرآن به

شمارهٔ ۱۱۷ - سوختن در عشق

بیا ساقی خرابم کن، خراب از یک دو پیمانه

که از مستی نیآبم هر چه جویم راه کاشانه

به میخانه ز می شویید و بسپارید در خاکم

اگر مردم من ای میخواره گان! در کنج میخانه

غریبانه به کویت کرده ام در گوشهٔ منزل

همی ترسم بمیرم بر سر کویت غریبانه

مرا گر می کشی باری بکش با تیغ ابرویت

که بر دست تو شاید کشته گردم من شهیدانه

مرا از سوختن در عاشقی پروا نمی باشد

به پیش شمع رویت جهان فدا سازم چو پروانه

نه تنها عاقلان دیوانه اند، از سحر چشمانت

که سحر چشم تو دل می برد از دست دیوانه

به گیسوی تو دل بستم، بریدم دل ز عمر خود

به عشق ات آشنا گشتم شدم از عقل بیگانه

نترسیدم ز نیش جان گزای عقرب زلفت

شبی بر عقرب زلفت زدم دستی سفیهانه

اگر بر کعبه روی تو چشم بت پرست افتد

برای بت پرستیدن، نخواهد شد به بتخانه

اگر رندانه بنشانم به چشم خود تو را روزی

تو هم آیی برای دیدنم در خانه رندانه

به جامی باده مستم می کن و وانگه ز من بشنو

ز«ترکی» این غزل را ساقیا! مستانه مستانه

شمارهٔ ۱۱۸ - گلبرگ تر

شبی آیم به بالای سرت آهسته آهسته

بگیرم همچو جان اندر برت آهسته آهسته

به زیر غبغبت دستی برم دزدیده دزدیده

ببوسم لعل همچون شکرت آهسته آهسته

مزم لعل لبت را جای نقل آسوده آسوده

بنوشم از شراب ساغرت آهسته آهسته

به یک زلف تو نرمک نرمک آرم پنجهٔ خود را

کشم تاری به زلف دیگرت آهسته آهسته

به نرمی آستین پیرهن، بر چهره ات مالم

عرق چینم ز گلبرگ ترت آهسته آهسته

من از شوقی که دارم عاقبت روزی بیاموزم

مسلمانی به زلف کافرت آهسته آهسته

برای چشم زخم از مردمت از مردم چشمم

سپند اندازم اندر مجمرت آهسته آهسته

برای آنکه از خوابت کنم بیدار، از مژگان

نهم خاری به زیر بسترت آهسته آهسته

شبی آهسته آهسته بدزدم دفترت «ترکی»

بدزدم این غزل از دفترت آهسته آهسته

شمارهٔ ۱۱۹ - عاشق و مفتون

ای عارض نیکوی تو از قرص قمر به

اندام تو سر تا به قدم پاک و منزه

دانم که به من نیست تو را روی توجه

اما به تو من روز و شب استم متوجه

هم بر قد و بالای توام عاشق و مفتون

هم در رخ زیبای توام خیره و واله

از حسرت سیب زنخ و سرخی رنگت

رنگ رخم ای دوست بود زردتر از به

از طاق فرود آر یکی شیشه پر از می

جامی تو بکن نوش ودگر جام به من ده

جامی به کفم برنه و جان در عوضش گیر

جانی بستان از من و جامی به کفم نه

ابروی تو کافی ست به خون ریزی «ترکی»

بیهوده مکش تیغ و کمان را منما زه

شمارهٔ ۱۲۰ - رخ افروخته

دوش آمد دلبرم با چهرهٔ افروخته

وز رخ افروخته جان جهانی سوخته

از کمان غمزه اش تیری مرا بر دل رسید

شصت او نازم عجب تیرافکنی آموخته

از نگاهی جامهٔ صبر مرا او پاره کرد

من چو حربا دیده بر خورشید رویش دوخته

گفتمش جانا ز تاب عشق عالم سوز تو

صبر و تاب و جسم و جان وخانمانم سوخته

این وفاداری ز «ترکی» بس که با این مفلسی

یک سر موی تو را با عالمی نفروخته

شمارهٔ ۱۲۱ - در و مرجان

ای که در حسن، ماه تابانی

از لطافت چو حور و غلمانی

راست گویم به راستی قدت

سرو نبود به هیچ بستانی

نه طبیبی که مورث دردی

نه حبیبی که دشمن جانی

به تو مشتاقم آن چنان که به آب

تشنهٔ خسته در بیابانی

دامنم پر زاشک و خون دل است

گر خریدار در و مرجانی

می شنیدم که نیست در تو وفا

چون بدیدم هزار چندانی

خشم آلوده با من استی و بس

با رقیبان مدام خندانی

به طریقی که کشته ای تو مرا

نکشد کافری، مسلمانی

ترک چشم تو خون «ترکی» ریخت

تو مگر حکمران ترکانی؟

شمارهٔ ۱۲۲ - مس وجود

رو بر نتابم از تو گرم تیر می زنی

خورسند ار مرا تو به شمشیر می زنی

گر تیغ می زنی سپرم پیش تیغ تو

هر چند بی جنایت و تقصیر می زنی

تیغ ازمیان کشیده داری سر زدن

غمگین از این رهم که چرا دیر می زنی؟

من پیش تو چو صورت تصویر مانده ام

بیهوده زخم تیغ، به تصویر می زنی

با دست خود اشاره به ابروت می کنی

هشدار، دست بر دم شمشیر می زنی

نخجیر را به تیر و کمان می زنند خلق

جانا! به تیر غمزه تو نخجیر می زنی

دلهای بسته در گره زلف تو بسی ست

تا کی گره به زلف گره گیر می زنی

«ترکی» به یار پنجه فکندن نه حد توست

زنهار از آن که پنجه تو با شیر می زنی

گویا مس وجود تو خواهی طلا شود

خود را بر آن وجود چو اکسیر می زنی

شمارهٔ ۱۲۳ - آیینهٔ دل

تو به دین حسن که در پرده،دل از خلق ربایی

پردهٔ خلق دری گر ز پس پرده درآیی

در پس پرده نهانی و جهانی به تو مایل

آه بی پرده که رخ به خلایق بنمایی

شاه خوبانی و شاهان همه هستند گدایت

بر سر کوی تو آیند شهان، بهر گدایی

آدمی زاده ندیدم به چنین حسن و لطافت

به که مانی تو که سر تا به قدم، نور خدایی

سخنت زنگ دل از آیینهٔ دل بزداید

به سخن لب بگشا تا غمم از دل بزدایی

در سر زلف گره گیر تو مشکل شده کارم

گره ار باز کنی، مشکل ما را بگشایی

سرو شرمنده شود گر تو به بستان به خرامی

غنچه دل تنگ شود گر به تکلم، تو بیایی

بوی مشک ختن از موی تو آید به مشامم

نازنینا! تو مگر نافهٔ آهوی ختایی

جز خیالت به دلم نیست دگر هیچ خیالی

جز هوایت به سرم نیست دگر هیچ هوایی

به وفایت که سر از عهد و وفای تو نپیچم

ز آنکه دانم که به من، بر سر عهدی و وفایی

«ترکیا» حملهٔ روبه صفتان در تو نگیرد

همه دانند که تو کلب در شیر خدایی

شیر حق، سرور مردان، علی عالی اعلا

آنکه بر رهبریش کس نبرد راه به جایی

شمارهٔ ۱۲۴ - بهای بوسه

گر بدین سان کنی تو جلوه گری

دل خلقی به جلوه ای ببری

پرده از رخ اگر براندازی

پردهٔ صبر عاشقان بدری

مادر روزگار کی زاید؟

بعد از این چون تو نازنین پسری

نیست چیزی عزیزتر از چشم

تو زچشمان من عزیزتری

نمک عشق تو کند کورم

گر گزینم به جای تو دگری

به تنم جان رفته باز آید

بر مزارم اگر کنی گذری

نظری کن به سوی من که بری

زنگ غم از دلم به یک نظری

آه سوزنده تر از آتش من

نکند در تو گل بدن اثری

پرسشی کن ز چشم بیمارت

اگر از حال من تو بی خبری

جان «ترکی» بهای بوسهٔ توست

گرچه باشد بهای مختصری

شمارهٔ ۱۲۵ - شب معراج

تا که از پرده جلوه بنمودی

دل خلقی ز جلوه بربودی

هر که مهرت به جان خرید نبرد

بهتر از این به رایگان سودی

در دلم عشق ات آتشی افکند

که نه پیدا بود از او دودی

ز اشتیاق تو روز و شب جاری ست

از دو چشمم سرشک چون دودی

به وفایت که در دو عالم نیست

در ضمیرم به جز تو مقصودی

تا وجود تو در جهان دیدم

دل نبستم به هیچ موجودی

کافرم گر به جز توام باشد

چشم جودی به هیچ ذیجودی

به جز از سایهٔ دو گیسویت

بر سرم نیست ظل ممدودی

ای رسولی که در شب معراج

راه افلاک را تو پیمودی

در پس پرده با خدای جلیل

راز گفتی، جواب بشنودی

ای حبیبی که از غم امت

در جهان لحظه ای نیآسودی

گفتیم بنده باش بنده شدم

بیش از این خدمتم نفرمودی

«ترکی» از روز محشرش غم نیست

گر بداند ز وی تو خشنودی

شمارهٔ ۱۲۶ - بوی پیرهن

دلم فتاده در آن زلف پر شکن که تو داری

قرار بده ز من، آن لب دهن که تو داری

قدت چو سرو، خطت چون بنفشه، زلف چو سنبل

کسی ندیده از این خوبتر چمن که تو داری

عجب ز فتنه این چشم فتنه بار تو دارم

که فتنه بارد از این چشم پرفتن که تو داری

خوش است چاه زنخدان و زلف چون رسن تو

تبارک الله از این چاه و این رسن که تو داری

به صورتت نتوانم کنم نظاره که ترسم

از آن دو ترک کمان دار تیرزن که تو داری

به غیر راهزنی نیست کار هندوی زلفت

نعوذباالله از این خال راهزن که تو داری

تن و بدن شود از رده ات ز پیرهن ای گل!

زهی ز نازکی این تن و بدن که تو داری

ز بوی پیرهنت زنده می شود دل مرده

چه حکمت است دراین بوی پیرهن که تو داری

کجاست شهر و دیار تو و کجا وطن تو

خوشا به مردم آن شهر و آن وطن که تو داری

مرا غلام خودت خوان که هیچ خواجه ندارد

چنین غلام هنرپیشه ای چو من که تو داری

به معنی سخنت «ترکیا» نبرده کسی پی

سخن شناس کند فهم این سخن که تو داری

شمارهٔ ۱۲۷ - نکهت عنبر

آنانکه ز عشق تو مرا طعنه زنندی

ای کاش! چو من عاشق و دیوانه شدندی

گر عاشق و دیوانه شدندی چو من امروز

خود طعنه به دیوانگی من نزدندی

احوال دل مرغ گرفتار چه داند؟

مرغی که یکی روز نیفتاده به بندی

بنما رخ چون مجمر آتش که بسوزیم

از مردمک دیده برای تو سپندی

از چشم حسودان بداندیش بیندیش

ترسم به وجود تو رسانند گزندی

سر تا قدمت بسکه بود دلکش و شیرین

جانا! نی قندی تو و یا تاجر قندی

از باد صبا می شنوم نکهت عنبر

در زلف تو گویا مجاور شده چندی

از قافله پس ماندهٔ مسکین خبرت نیست

ای قافله سالار! که بر پشت سمندی

گو در سر سودایی من پند نگیرد

آن کس که مرا می دهد از عشق تو پندی

«ترکی» نتواند ز کمند تو گریزد

کز زلف تو در گردنش افتاده کمندی

شمارهٔ ۱۲۸ - قرص آفتاب

جانا! چرا نپوشی بر روی خود نقابی؟

تا کی گشاده رویی تا چند بی حجابی؟

یا رو، گشاده مگذار پا از سرای بیرون

یا بر رخت بیفکن از زلف خود نقابی

مشتاقم آن چنان من بر لعل می پرستت

چون شب نشین به خوابی یا تشنهٔ برآبی

شب ها به وعدهٔ وصل پیوسته مانده تا صبح

گوشم به راه پیغام، چشمم به فتح بابی

از قامت دل آرا، وز عارض سمن سا

چون سرو بوستانی، چون قرص آفتابی

آن چشم سرمه سایت، وان خال دل ربایت

جادوی فتنه بازی ست، هندوی بی کتابی

آن لعل آبدارت، وان زلف تابدارت

آن درج پر ز گوهر، وین خم به خم طنابی

لطفت به حالت دوست، قهرت به جای دشمن

آن آیتی ز رحمت، وین آیت عذابی

ملک وجود «ترکی» ویرانه شد ز عشق ات

شه کی خراج گیرد از کشور خرابی؟

شمارهٔ ۱۲۹ - بادهٔ عشق

دلم باشد اسیر خوب رویی

نگاری، شوخ و شنگی، تندخویی

سر من در خم چوگان زلفش

بود سرگشته تر گویی ز گویی

چو یاد آید مرا محراب ابروش

کنم هر دم ز خون دل وضویی

ز هجر قامت و موی میانش

تنم گردیده لاغرتر ز مویی

بیفکن ساقیا! خشت از سر خم

معطر کن دماغم را ز بویی

ز زهد خشک جانم در عذاب است

بده جامی که تر سازم گلویی

مرا همره سوی میخانه میبر

بنه از می به دوش من صبویی

کرم کن ساقیا! از سوزن می

جراحات دلم را کن رفویی

بیا «ترکی» تو هم از بادهٔ عشق

بزن جامی، برآر از سینه هویی

شمارهٔ ۱۳۰ - منزل عشق

رویی چگونه رویی، روشن چو ماهتابی

مویی چگونه مویی، صد نافه مشک نابی

ابرو کمان رستم، گیسو کمند سهراب

مژگان ز دل نشینی تیر فراسیابی

رخسارت از سپیدی، مانند سینهٔ باز

گیسویت از سیاهی، همچون پر غرابی

از خط و خال گیسو، مطلوب خاص و عامی

وز قد و چشم و ابرو، محبوب شیخ و شابی

در لعل آبدارت، آب بقاست پنهان

دریاب تشنگان را گر می کنی ثوابی

ای پادشاه خوبان! با من چرا چنینی

در پاسخ سؤالم کی می دهی جوابی؟

زین بیش می نمودی، با من عتاب و نازی

و اینک نمی نمایی نه ناز و نه عتابی

مست است ترک چشمت، خنجر به کف ز مژگان

تا فتنه ای نسازد کی می رود به خوابی؟

گر در حضور هستی، ور در غیاب هستی

چون جسم در حضوری، چون روح در غیابی

چندی ست کز فراغت، شب ها ز غصه تا صبح

خوابم نرفته در چشم، چشمم ندیده خوابی

«ترکی» ز منزل عشق، منزل مکن فراتر

با عشق همسفر باش، تا کام دل بیابی

شمارهٔ ۱۳۱ - بهشت جهان

هزار مرتبه گفتی که از غمم برهانی

در انتظار نشاندی مرا به چرب زبانی

خطا نمودم از اول، که دل به عشق تو بستم

خطایم این که منم سال خورده و تو جوانی

کس این جمال ندارد، مگر تو حور بهشتی؟

کس این خرام ندارد، مگر تو سرو روانی

ز جنس آدمیان کس ندارد این قد و قامت

تو سرو قد ملکی، یا ز فرقهٔ پریانی

اگر ملک نه ای از چیست با بشر ننشینی؟

وگر پری نه ای از چشم من چرا تو نهانی؟

رخت بهشت و، قدت طوبی و، دهان تو کوثر

ز فرق تا به قدم دلبرا! بهشت جهانی

سری به صحبت بیچارگان فرود نیاری

مگر ز نسل سلاطینی و شهی ز شهانی

ز بس که تند گذر می کنی تو از نظر من

عجب نباشد اگر گویمت که برق یمانی

ز تیر غمزهٔ تو جان کجا برم به سلامت

ز بس که سست وفایی، ز بس که سخت کمانی

ز آستان تو «ترکی» گمان مکن که کشد پا

گرش به لطف بخوانی، ورش به قهر برآنی

شمارهٔ ۱۳۲ - بوی مشک

ای پری چهره تو از صلب کدامین پدری!

مگر ای شمس دل آرا تو قرص قمری!

آدمیزاده به دین حسن و لطافت نبود

به حقیقت ملکی، گرچه به صورت بشری

بوی مشک آید از اندام تو ما را به مشام

نازنینا! تو مگر ساخته از مشک تری

شکر از لعل تو هنگام تکلم ریزد

ای پری چهره ندانم تو مگر نی شکری

به تماشا تو چو در کوچه و بازار آیی

به تو خلقی نگرانند ز هر بام و دری

این جفاها که کشم از تو به عالم شب و روز

ترسم آخر که نماند ز وجودم خبری

پیش شمشیر جفایت نبود «ترکی» را

به جز این پیکر مجروح بلاکش سپری

شمارهٔ ۱۳۳ - آهوی دشت ختن

بس که ای شوخ پری چهره تو نازک بدنی

از حریری تن گلبرگ تو را پیرهنی

نتوانم به گل یاسمنت نسبت داد

که نازک بدنی، به ز گل یاسمنی

چون گل روی تو یک گل نبود در گلزار

چون قد سرو تو سروی نبود در چمنی

گر تکلم نکنی، لب به سخن نگشایی

هیچ مفهوم نگردد که تو داری دهنی

ترک چشم تو بود رهزن صد قافله دل

تو مگر پادشه طایفهٔ راهزنی

در تکلم ز لبت لعل و گهر می ریزد

تو مگر کان بدخشانی و، بحر عدنی

فارس یک تنه، لشکر نتواند شکند

تو اگر یک تنه خود فارس لشکر شکنی

بوی مشک ختن از زلف تو آید به مشام

نازنینا! تو مگر آهوی دشت ختنی

صحبت روح افزا و، سخنت شیرین است

«ترکیا» بس که تو خوش‌صحبت و شیرین‌سخنی

شمارهٔ ۱۳۴ - دلبر پریوش

رویی چگونه رویی، چون ماه آسمانی

قدی چگونه قدی، چون سرو بوستانی

بر ماه آسمان نیست هرگز چنین لطافت

بر سرو بوستان نیست این ناز و دل ستانی

بستان چو سرو قدت هرگز به خود ندیده

چون ماه آسمان نیست در آسمان نشانی

گیسوی تابدارت هر حلقه اش کمندی

مژگان دل نشینت هر یک سر سنانی

بوسیدن رکابت مشکل بود رهی را

از بس گران رکابی، از بس سبک عنانی

دانم که با من از چیست بی مهری تو جانا!

من پیر سال خورده تو دلبر جوانی

لیکن مرانم از در هر چند ناتوانم

زیرا که چون سگانم قانع به استخوانی

گر خود پری نه ای تو ای دلبر پریوش

دایم چرا پری وار، از چشم من نهانی؟

صبح امید «ترکی» چون شام شد ز هجرت

این پیر ناتوان را دریاب تا توانی

شمارهٔ ۱۳۵ - گلبن رعنایی

تا چند نگارا تو! بدخوی و ستمکاری

این خوی و ستمکاری از دست بده باری

شغل تو دل آزاری ست کار تو جفا کاریست

تا چند دل آزاری، تا چند جفا کاری

من بار غم عشق ات، پیوسته کشم بر دوش

تو از غم من خوردن پیوسته سبکباری

تو با منی ار دشمن، من دوستت انگارم

من گرچه ترایم دوست، تو دشمنم انگاری

هرگز نتوان برکند با سهل و به آسانی

آن دل که به تو بستم با سختی و دشواری

مستند دو چشمانت ناخورده شراب اما

از مستی چشمانت من مست، تو هشیاری

در چشم منش می جوی، ای گلبن رعنایی

در پای سمند تو بنشیند اگر خاری

خال تو به عیاری برد از کف «ترکی» دل

عیار ندیدم من، با این همه عیاری

شمارهٔ ۱۳۶ - اختر رخشنده

ای خاک سر کویت، کحل الصبر عاشق!

از چیست نمی پرسی، از کس خبر عاشق

سر در قدمت بازد، جان پیشکشت سازد

از لطف اگر آیی، روزی ببر عاشق

پا از سر کوی تو، هرگز نکشد بالله

گر خار مغیلان است، در رهگذر عاشق

بر روی تو در گلزار، ای گلبن رعنایی

گلها همه چون خار است، پیش نظر عاشق

بی نور جمال تو، ای اختر رخشنده!

پیوسته بود یکسان، شام و سحر عاشق

در باغ جهان تا راست، شد قامت دلجویت

از حسرت بالایت، خم شد کمر عاشق

شبها ز غمت تا صبح، چون سیل که از کهسار

خونابه بود جاری، از چشم تر عاشق

ز ابروی کمان آسات گر تیر همه بارد

جز سینه پر حسرت، نبود سپر عاشق

خصمش بود ار رستم، از خصم ندارد غم

تا سایهٔ تو جانا! باشد به سر عاشق

«ترکی» ز سر کویت، گر بار سفر بندد

کو غیر پشیمانی، زاد سفر عاشق

شمارهٔ ۱۳۷ - خطا پوش

یا رب! تو خالقی و، توانا و، قادری

رحمانی و، رحیمی و، غفار و، قاهری

بر بندگان خویش، رئوفی ومشفقی

بر حسن و قبحشان، تو بصیری و ناظری

خلاق وحش و طیر زمینی و آسمان

رزاق جن و انس و، مسلمان و کافری

محکوم حکم توست، بقا و تو حاکمی

مامور امر توست، فنا و تو آمری

پوشیده نیست ظاهر و باطن به پیش تو

دانای باطنی تو و،بینای ظاهری

از راه لطف، پردهٔ کس را نمی دری

زان رو که بر عیوب خلایق تو ساتری

«ترکی» اگر چه نامه سیاهست و مذنب است

لیکن تو جرم بخش و، خطاپوش و، غافری

فصل دوم - مدیحه‌سرایی‌ها

شمارهٔ ۱ - اقتدار محمد : شمس و قمر، عکسی از عذار محمد

شمارهٔ ۲ - علت ایجاد ممکنات : دوشینه شاه زنگ برافراخت چون علم

شمارهٔ ۳ - شیر کردگار : ای سبب خلق و آفرینش عالم

شمارهٔ ۴ - مصدر علم لدنی : چون خدا از نور خود نور پیمبر آفرید

شمارهٔ ۵ - خجسته عید سعید : سحر ز بانگ خروش خروس خوش گفتار

شمارهٔ ۶ - تخت خلافت : باد بهار می وزد ساقی ماه پیکرا

شمارهٔ ۷ - سودای حیدر : سرت گردم بیا ساقی ز می، پر ساز و ساغر را

شمارهٔ ۸ - خورشید خاور : سرت گردم ای ساقی سیم پیکر!

شمارهٔ ۹ - در نجف : ای کشتی علم را تو لنگر!

شمارهٔ ۱۰ - تاج انما : شاهی که نه فلک،چو بساطی ست زیر پاش

شمارهٔ ۱۱ - مهر علی : شهنشهی که بود جبرئیل دربانش

شمارهٔ ۱۲ - شیر بیشهٔ هیجا : خواجه فکر منزل کن، هر قدر که بتوانی

شمارهٔ ۱۳ - آیت کبرای حق : مرحبا! ای قاصد عیسی دم فرخ لقا!

شمارهٔ ۱۴ - پیشوای خلق : ای تربت مطهر تو خلق را مطاف!

شمارهٔ ۱۵ - شرار آتش عشق : بگویمت سخنی کاندر او نه جای اشک است

شمارهٔ ۱۶ - محب علی : به سر هر که سودای حیدر ندارد

شمارهٔ ۱۷ - عید غدیر : صبحدم مرغ سحرخوان چو برآورد نفیر

شمارهٔ ۱۸ - غدیر خم : سحرگاهان به گوشم این ندا از چرخ پیر آمد

شمارهٔ ۱۹ - شه سریر ولایت : رسید فصل بهار، ای نگار سیمین تن!

شمارهٔ ۲۰ - در دریای سرمدی : شاهنشهی که بحر سخا راست گوهرا

شمارهٔ ۲۱ - صاحب تاج انما : ای دل! از چاه بیخودی بدرآ

شمارهٔ ۲۲ - صاحب ذوالفقار : سرت گردم ای ساقی سیمتن!

شمارهٔ ۲۳ - حبیبه داور : بلبل طبعم دوباره گشت سخنور

شمارهٔ ۲۴ - خصال حسن : زهی زنور جمالت جهان جان روشن

شمارهٔ ۲۵ - سر عشق : هر که را عشق دلبری به سر است

شمارهٔ ۲۶ - میدان عشق : عاشقا! گر عاشقی چون عاشقان با غم بساز

شمارهٔ ۲۷ - پاک گوهر : شاهی که بارگاه وی از عرش برتر است

شمارهٔ ۲۸ - طرب انگیز : خوشا شیراز و خلق باوفایش

شمارهٔ ۱ - اقتدار محمد

شمس و قمر، عکسی از عذار محمد

گردش گردون، به اختیار محمد

نافه مشک خطا و عنبر سارا

نکهتی از موی مشکبار محمد

چشمه حیوان مجال دمزدنش نیست

پیش لب لعل آبدار محمد

ماه درخشان و آفتاب جهان تاب

منفعل از چهر نور بار محمد

چرخ برین با همه جلال و شکوهش

پست بود پیش اقتدار محمد

سرخ گلی در چمن نهاده به دامان

خورده زر، از پی نثار محمد

روح الامین در میان فوج ملایک

هشته به سر، تاج افتخار محمد

ما خلق اله ز خوان نعمت دنیا

بهره ستانند و زیر خوار محمد

در شب معراج، سوی عالم بالا

رفت چو شخص بزرگوار محمد

گشت سوار براق و از سر اخلاص

روح الامین شد رکابدار محمد

روز جزا پایش از صراط نلغزد

هر که درآید به زینهار محمد

مانده به در حلقه وار، دیده «ترکی»

در دم رفتن، به انتظار محمد

شمارهٔ ۲ - علت ایجاد ممکنات

دوشینه شاه زنگ برافراخت چون علم

در وادی قرار شه روم زد قدم

در پرده حجاب نهان شد عروس روز

داماد شب نهاد برون پای از برم

در قعر چاه یوسف خور، گشت سرنگون

یونس به بطن حوت شد و خضر در ظلم

در ان شبی که بود سیه تر از زلف یار

من برده سر به جیب تفکر فرو ز غم

کز در نگارم آمد و بار وی همچو ماه

برگرد ماه ریخته زلفین خم به خم

جستم ز جای و تنگ گرفتم چو در کنار

گه بوسه بر رخش زدم و گاه بر قدم

گفتم خوش آمدی به کجا بودی ای نگار!

کز دوری تو بود مرا خاطری دژم

امشب چه شد که شوق منت بر سر اوفتاد

جانا! زهی غریب نوازی، زهی کرم

گفتا که چاپلوسی از این بیشتر مکن

برخیز و می بیار و به پیمان تو دم به دم

برخیز می بیار که شد موسم نشاط

برخیز و می بیار که خزان شد بهار غم

دانی ز باده چیست مرا مقصد و مراد

مقصود من بود می وحدت نه راح جم

زان باده ای که رنگ زداید ز لوح دل

زان باده ای که قلب مصفا کند ز غم

زان باده ای که مور اگر قطره ای خورد

چرم پلنگ و شیر ژیان، بر درد زهم

زان باده ای که گربه چکانی به نی کند

مدح رسول و آل به آواز زیر و بم

زان باده ای که عیسی مریم خورد از او

احیا نمود مردهٔ صد ساله را به دم

زان باده ای که خورد از او جرعه ای خلیل

سوزنده نار گشت به وی، روضهٔ ارم

زان سرخ باده ای که بریزی اگر به خاک

روید ز خاک سرخ گل و شاخهٔ بقم

حالی به پای جستم و آوردمش به پیش

یک شیشه زان می که بخوابش ندیده جم

گفتا به هوش باش که در عرصهٔ وجود

امروز پا نهاد ز سر منزل عدم

سلطان شرق و غرب، شهنشاه انس و جان

فرمان روای ملک عرب، خسرو عجم

فخر رسل، حبیب خدا ختم انبیاء

مصباح هفت و چار و ذوالمجدوذ و لکرم

احمد که هست علت ایجاد ممکنات

هر ملکتی که هست ز وی گشته منتظم

شاهی که از عدالت و او آب می خورند

آهوی دشت با اسد و، گرگ باغنم

چون در کشید یک دو سه ساغر می، از نشاط

مانند غنچه شد متبسم لبش ز هم

شاهنشهی که پشت سلاطین روزگار

بر درگه وی از سر تعظیم، گشته خم

بی اذن وی نریزد یک برگ از درخت

بی حکم وی نخیزد گوهر ز قعریم

شاها! تویی که مدح و ثناگوی توخداست

من کیستم زنم ز ثناگوی تو دم؟

الطاف خود دریغ ز «ترکی» مدار از آنک

از کودکی به حبل تو گردیده معتصم

باشد زبان من به ثناگویی تو لال

ای همعنان حدوث وجود تو با قدم

کلک من ار به غیر ثنای تو دم زند

با گز لک خیال، زبانش کنم قلم

با درد از این خوشم که تویی داروی علل

با فقر از آن خوشم که تویی دافع النقم

یک ذره ای ز خاک در آستان تو

خوشتر بود به نزد من از روضهٔ ارم

پیچید هر که سر ز خط بندگی تو

روزی شود به هوش که لاینفع الندم

مهر و محبت تو به قلبم گرفته جا

مانند روح در تن و، چون سکه بر درم

کاوس کی، به خدمت تو بی نشان غلام

جمشید جم، به درگه تو کمترین خدم

ای فخر کاینات نبودی به کربلا

آن دم که شد شهید حسین تو از ستم

گردید سر و قامت آن نخل آرزو

از تیشهٔ ستیزه مروانیان قلم

از شامیان نکرد کسی شرم از خدای

وز کوفیان نداشت کسی حرمت حرم

آتش به خیمه گاه حسینیت ز کین زدند

کز دود وی سیاه شد این نیلگون خیم

رفتند دست بسته، عیالش به سوی شام

با حالتی فگار و، دلی خسته و دژم

اطفال خردسال حسینت به سوی شام

رفتند خشک لب، به اسیری به چشم نم

شمارهٔ ۳ - شیر کردگار

ای سبب خلق و آفرینش عالم

وی به تو فخریه کرده حضرت آدم

گرچه به ظاهر ز آدمی تو مؤخر

لیک به معنا ز آدمی تو مقدم

فخرت این بس شها! که نیست به عالم

بارگه قدس را به غیر تو محرم

عالم امکان، ز عزم توست منسق

عرصهٔ گیتی، ز نظم توست منظم

رایت دین، از طفیل ذات تو برپا

پایهٔ اسلام، از وجود تو محکم

تخت خلافت، ز مقدم تو مزین

ملک ولایت، به شخص توست مسلم

جود و سخا گشته در صفات تو مضمر

علم و حیا گشته در وجود تو مدغم

یا علی ای شیر کردگار، که هستی!

ختم رسل را وصی و صهر و پسر عم

بر در دولت سرای عشق تو «ترکی»

بوده مقیم از ازل چو قلب معلم

مهر تو از عهد کودکی به دل من

نقش گرفته شها! چو سکه به درهم

نظم من و مدح تو شها! به چه ماند

ذره بر آفتاب و، قطره بریم

از چه نسوزد دلم که گشت به محراب

فرق تو منشق ز تیغ زادهٔ ملجم

از پس قتل تو ای امام گرامی

پور عزیزت حسن گزیدهٔ عالم

شد جگرش لخت لخت و لخت جگرها

ریخت ز حلقش به تشت، از اثر سم

آه نبودی به کربلا که به بینی

روز دهم، وقت ظهر ماه محرم

گشت حسینت شهید با لب عطشان

در بر آب فرات و، در بر دویم

داغ علی اکبرش به سینه زد آتش

از غم عباس گشت قامت او خم

درد دلش را کسی نکرد مداوا

زخم تنش را کسی نبست به مرهم

بسکه به جسمش رسید زخم پیاپی

سوخت به حالش روان عیسی مریم

آه و فغان از دمی که گشت حسینت

جانب میدان کارزار، مصمم

اهل حرم چون بنات نعش به گردش

با دل محزون، زدند حلقهٔ ماتم

زینب غم دیده از فراق برادر

گاه فغان برکشید زیر و، گهی بم

اشک ز چشمش روان به صفحهٔ رخسار

چون به گل سرخ، قطره قطرهٔ شبنم

دختر زارش سکینه خون ز بصر ریخت

گه ز فراق پدر، گهی ز غم عم

عابد بیمار را، ز هجر پدر بود

دیده لبالب ز اشک و، سینه پر از غم

کرد چو لیلا نظر به کشتهٔ اکبر

گشت چو گیسوی خود مشوش و درهم

شمارهٔ ۴ - مصدر علم لدنی

چون خدا از نور خود نور پیمبر آفرید

پس ز نور پاک احمد نور حیدر آفرید

از پی اثبات یکتایی خود آن هر دو را

از ید قدرت، خدای حی و داور آفرید

شاهد واحد چو اندر شرع باشد ناپسند

بعد احمد شاهدی دیگر چو حیدرآفرید

گوهری در صلب احمد بود پنهان از ازل

زان گهر پس نطفهٔ زهرای اطهر آفرید

همسری از بهر زهرا چون کسی لایق ندید

مرتضی را بهر او شایسته همسر آفرید

شهر علم است احمد و ذات خدای لم یزل

مرتضی را بهر شهر علم او در آفرید

مصدر علم لدنی داد احمد را قرار

مرتضی را مشتق از آن پاک مصدر آفرید

داشت چون در سینه علم اولین و آخرین

زان سبب او را خدا بر خلق، مهتر آفرید

چون علی را در وجود آورد کتم عدم

روی او رخشان تر از خورشید خاور آفرید

بر در درگاه حشمت جاه و، والا رتبه اش

بهر خدمت، خادمی مانند قنبر آفرید

از پی ترویج دین احمدی در روز جنگ

بهر حیدر بوالعجب تیغی دو پیکر آفرید

عاصیان را دید چون مستغرق بحر گناه

این دو تن را خود شفیع روز محشر آفرید

دوستان مرتضی را کرد از کوثر نصیب

وز برای دشمنان، سوزنده اخگر آفرید

کلک «ترکی» را به جان دشمنان مرتضی

گوییا خون زیرتر از نوک خنجر آفرید

شمارهٔ ۵ - خجسته عید سعید

سحر ز بانگ خروش خروس خوش گفتار

شدم ز مستی خواب شبانگهی بیدار

وضو گرفتم و کردم ادا فریضه صبح

نشستم از پی تعقیب و خواندن اذکار

هنوز نیمی ناخوانده از دعای صباح

هنوز بود کتاب دعا مرا به کنار

که ناگهان بشنیدم صدای دق الباب

ز جای جستم و نزدیک در شدم هموار

سئوال کردم ها کیستی و، کارت چیست؟

ز اهل خیری یا اهل شر، تو راست چکار

اگر گدایی و مسکین برو خدات دهد

وگر که دزدی طرار، بگذر و بگذار

جواب داد، نه مسکین و نی گدایم من

گشای در که نیم دزد و رهزن طرار

مبشرم من و، دارم بشارتی نیکو

کزین بشارت گردی ز خواب غم بیدار

بشارتی دهمت آن چنان که گر شنوی

کنی دهان مرا پر ز لؤلؤ شهرار

چو این شنیدم در را گشودم و دیدم

که بود یار دل آرام و، پیک خوش رفتار

ز عطف دامان، پرچیدمش ز چهره عرق

ز نوک مژگان، بستردمش ز زلف غبار

سلام کردم و او هم به صد کرشمه و ناز

جواب داد علیکم ز لعل شکربار

بگفتمش چه بشارت؟ خبر چه؟ واقعه چیست؟

بایان نما که کنم جان به مژده تو نثار

گرفت دست من و پا به صحن خانه نهاد

فضای خانه من شد ز مقصدش گلزار

به غمزه گفت که ای ناچشیده لذت عشق!

به خنده گفت که ای ناشنیده صحبت یار!

چه روی داده که هستی قرین رنج و تعب

چه روی داده که گردیده ای به غصه دچار؟

مگر ندانی که امروز عید مولود است

چرا ز غصه ملولی چو مرغ بوتیمار؟

هلا به شادی این عید، جام شوق بنوش

به رغم دشمن بدخواه حیدر کرار

برای تهنیت این خجسته عید سعید

چکامه ای بسرای و، مدیحه ای بنگار

خدای داده به بوطالب آن چنان پسری

که خیره می شود از دیدن رخش بصار

ز بطن فاطمه بنت سد علی ولی

ظهور کرد به حکم مهیمن جبار

مه سپهر امامت، ز کعبه کرد طلوع

ز چهر انور او شد جهان پر از انوار

به روز سیزدهم، صبح جمعه، ماه رجب

پدید شد ز حرم، آفتاب چرخ وقار

چواین بشارت، از آن گلعذار بشنیدم

ز فرط شوق، شکفتم چو گل، ز باد بهار

مداد و خامه و کاغذ به دست بگرفتم

طلب نمودم یاری ز داور دادار

گلوی مرغک خامه، فشردم از سر شوق

به قوتی که فرو ریخت مشکش از منقار

شد از سیاهی مشکش به صفحه کاغذ

پدید مدح علی صهر احمد مختار

علی مروج دین محمد عربی

علیست صف شکن قلب لشکر کفار

علی مهندس این قصر لاجوردی رنگ

علی که گنبد افلاک را بود معمار

علی که قابض ارواح بی اجازه او

به قبض روح کسی ناید از صغار و کبار

علی که بی مدد لطف او نخواهد یافت

کسی خلاصی روز جزا، ز شعله نار

علی خدا نه ولی مظهر صفات خداست

خرد کجا به خدائیش می کند اقرار

به امر اوست، که جرم زمین بود ساکن

به حکم اوست، که چرخ برین بود دوار

ز چرخ طبعم رخشنده مطلعی دیگر

طلوع کرد چو تابان ستاره در شب تار

علی است مطلع انوار پاک هشت و چهار

علی است رهرو راه محمد مختار

علی است نقطه زیرن باء بسم الله

علی است پایه عرش اله را مسمار

علی است آنکه به دشت احد ز قوم قریش

نمود جاری از خونشان دو صد انهار

علی است آنکه به سر پنجه یلی برکند

دری ز قلعه خیبر چو آهنین کهسار

به فرق مرحب کافر، نواخت تیغ دو دم

چنانکه راکب و مرکب دو بود گشت چهار

علی است آنکه چو بر عمرعبدود زد تیغ

خروش خواست بپا از مهاجر و انصار

ز ضرب تیغ علی چهره رسول خدای

شکفته شد ز فرح چون گل همیشه بهار

علی است حاکم و محکوم اوست شمس و قمر

علی است عامر و مامور اوست لیل و نهار

علی است آنکه برآورد با حسام دودم

به روز معرکه، از روزگار خصم دمار

علی است آنکه به جای نبی به بستر خفت

شبی که رفت پیمبر ز مکه جانب غار

علی است آنکه سلاطین و خسروان زمان

به بندگی غلامش همی کنند اقرار

به درگهش نشدی آدم ار پناهنده

قبول می نشدی توبه اش ز استغفار

علیست آنکه چو نوحش به یاری خود خواند

رسید کشتیش از بحر بیکران به کنار

علی است آنکه به حکم خدا مطیعش گشت

عصا به دست کلیم، اژدهای آدم خوار

علی است آنکه ز تذکار نام نیکش رفت

بر آسمان چهارم مسیح، از سر دار

علی است آنکه توسل به وی چو جست خلیل

بر او زحکم خداوند شد گلستان نار

علی است باعث ایجاد کل موجودات

علی است بر همه خلق جهان، سر و سردار

در این زمانه خطا رفته مادرش بی شک

هر آنکسیکه کند بر امامتش انکار

هر آن کسیکه علی را امام نشناسد

از او خدا و رسول خدا بود بیزار

قلم شوند اگر هر چه در جهان، اشجار

شود مرکب اگر هر چه در جهان، ابحار

اگر شوند تمام جهانیان کاتب

ز وصف وی ننویسند عشری از اعشار

همیشه تا شعرا راست شیوه گفتن شعر

همیشه تا فصحار است نظم شعر، شعار

هماره دفتر «ترکی» ز شعر خالی بود

به غیر مدح رسول و ائمه اطهار

شمارهٔ ۶ - تخت خلافت

باد بهار می وزد ساقی ماه پیکرا

موسم عیش شد هلا باده بکن به ساغرا

خیز و مرا به ساتکین ریز زنای بلبله

راح رحیق غم زدا بادهٔ روح پرورا

زان می تلخ وش که از خوردن یک پیاله اش

پیر زنو جوان شود گنگ شود سخن ورا

زان می لاله گون که بر خشک درخت اگر زنی

تازه شود شکوفه و، برگ کند دهد برا

فصل گل است و، عید نوروز و، زمان خرمی

رو به چمن نظاره، کن قدرت پاک داورا

کز گل زرد و جعفری گشته زمین بوستان

چونان نطع زرگران، پر ز قراضه زرا

سرو چنار یک طرف، جای به جا کشیده صف

وز طرفی زده رده نارون صنوبرا

زیر درخت نسترن، دسته گل بنفشه ها

چون حبشی کنیزکان، زیر سپید چادرا

بسکه به صحن بوستان، ریخته یاسمین و گل

یافته خاک بوستان، نکهت مشک عنبرا

آب میان بوستان، گشته به جوی ها روان

برده گرو ز روشنی، ز آینه سکندرا

شاخ درخت سرخ گل، غنچه نورسیده را

طفل صفت چودایگان،تنگ گرفته در برا

بر سر شاخه ها ی گل، بلبله کان خوش نوا

ورد زمان شان همه، مدح و ثنای حیدرا

از پی آنکه در چنین روز به جای مصطفی

تخت خلافت از علی یافته زیب و زیورا

آنکه به روز مولودش گشت جدار کعبه شق

آنکه به کودکی به گهواره درید اژدرا

صدرنشین مسند جاه و جلال سروری

ناظم هفت کشور و عالم چار دفترا

شیر خدا وصی حق، قاسم جنت و سقر

حامی دین مصطفی ساقی حوض کوثرا

صف شکنده ای که چون پای نهد به رزمگه

برق حسامش افکند بر تن خصم، آذرا

بر سر جای خویشتن سرد شوند پر دلان

در صف کارزار اگر گرم کند تکاورا

خصمش اگر به گلستان، گاه فرار بگذرد

هر سر خار برتنش، جای کند چو خنجرا

یکتنه خویش را زند گر به صف مخالفان

صولت او ز هم درد، قلب سپاه و لشگرا

کعبه علی منا علی مروه علی صفا علی

سید اوصیا علی ابن عم پیمبرا

قاتل عمرو عبدود، فاتح غزوهٔ احد

قابض روح مرحب و، قالع باب خیبرا

باز ز شرق طبعم از همت شاه اولیا

مطلع تازه ای عیان، گشته چو مهر انورا

ای ز فوغ طلعتت! شمس و قمر منورا

پایهٔ آستانت از پایهٔ عرش برترا

تا تو نهادی از عدم، پای به عرصهٔ وجود

پاک ز لوث کفر شد روی زمین سراسرا

هیچ شجر نیاورد، خوب تر از تو میوه ای

هیچ صدف نپرورد، چون تو لطیف گوهرا

خادم آستان تو صد چوکی و قباد و جم

بندهٔ پاسبان تو صد چو خدیو و قیصرا

با تو اگر شود عدو، روز مصاف روبرو

پیکر او کنی دو با تیغ کج دو پیکرا

حق ز ازل نهاده نام تو چو نام خود علی

نام خوش تو مشتق و، نام خداست مصدرا

یا علی ای که حق تو را کرده ولی خویشتن!

یا علی ای که مصطفی خوانده تو را برادرا!

کافر بت پرست اگر دم زند از ولای تو

محرم درگهت چو سلمان شود و اباذرا

زیبدش ار که شافع جملهٔ عاصیان شود

در صف رستخیز اگر حکم کنی به قنبرا

«ترکی» پای تا به سر غرق گنه چه می کند

گر نکنی شفاعتش نزد خدا، به محشرا

روز ازل محبتت با گل من عجین شده

مهر تو بسته بر دلم، نقش چو سکه بر زرا

از چه نسوزدم جگر، بهر حسین تشنه لب

کو به زمین کربلا گشت غریب و مضطرا

آه از آن زمان که شمر از ره کینه و عناد

تشنه لب از قفا سرش کرد جدا ز پیکرا

کرد به نیزهٔ جفا خصم سر حسین تو

گشت به خاک و خون طپان ْن بدن مطهرا

آه علی اکبرش قامت چون صنوبرش

سرخ ز خون چو لاله شد از دم تیغ و خنجرا

گشته قتیل، نوخطان مانده به جا در آن میان

مشت زنان سوخته سینه و تیره معجرا

بر سر کشتهٔ پدر، با دل زار دخترش

اشک ز دیده اش روان، بود بسان گوهرا

آه و فغان کودکان، گریه و نالهٔ زنان

کرد به کربلا عیان، شورش روز محشرا

شمارهٔ ۷ - سودای حیدر

سرت گردم بیا ساقی ز می، پر ساز و ساغر را

به آب خشک پر کن از کرم، آن آتش تر را

چنانم مست کن، از باده امروز از خم وحدت

که شور مستیم از سر برد سودای محشر را

از آن می ده که قنبر خورد و شد دیوانه و شیدا

از آن می ده که زد آتش به جان، سلمان و بوذر را

از آن می ده که بزداید ز لوح سینه زنگ غم

از ان می ده که افزاید به سر، سودای حیدر را

امیر المؤمنین، یعسوب دین، عین اله ناظر

که دست قدرتش برکند از جا درب خیبر را

دو بود و چار شد از ضرب دستش راکب و مرکب

چوز دبر فرق مرحب، از غضب تیغ دو پیکر را

از آن رو نام او مشهور در آفاق شد حیدر

که در طفلی درید از یک دگر، در مهداژد را

به مردی زد به میدان چون قدم، در غزوهٔ خندق

برید از خنجر بران، سر از تن عمر کافر را

ز کف شد زهرهٔ پرخاش جویان در صف هیجا

کشیدی از جگر، چون نعرهٔ الله اکبر را

شبی که مصطفی از مکه سوی غار بیرون شد

فدایی وار خفت از شوق، در بستر پیمبر را

بود زهرای اطهر طاق چون در عصمت و خفت

به امر حق علی شد جفت آن پاکیزه گوهر را

شفاعت می تواند کرد یکسر، دوستانش را

اشارت گر کند در روز رستاخیز، قنبر را

زبان «ترکی» از مدح و ثنایش بود چون الکن

قلم را سر شکست و بر درید اوراق دفتر را

شها با این همه جاه و، جلال و، شوکت و، قدرت

که از یک حمله درهم می شکستی پشت لشگر را

کجا بودی به دشت کربلا در روز عاشورا

که تا بینی عیان، هنگامهٔ صحرای محشر را

نبودی تا ببینی بر زمین جسم حسینت را

به روی سینه اش بنشسته خصم شوم کافر را

کجا بودی که بینی بر سنان سرهای بی تن را

کجا بودی که بینی بر زمین تن های بی سر را

کجا بودی کنار دجله بینی با لب عطشان

جدا از تن دو دست عباس دلاور را

کجا بودی که ببینی خیمه گاه اهل بیتت را

زدند آتش که دودش خیره کرد این چرخ اخضر را

کجا بودی که هر دم بشنوی افغان لیلا را

به خون آغشته بینی سنبل گیسوی اکبر را

کجا بودی که تا بینی اسیر فرقهٔ کافر

زنان داغ دیده، طفل های ناز پرور را

سر از خاک نجف بیرون کن و بنگربه دشت خون

جفای ابن سعد و، خولی و،شمر ستمگر را

شمارهٔ ۸ - خورشید خاور

سرت گردم ای ساقی سیم پیکر!

مرا مست کن زان می روح پرور

از آن می که بخشد مرا زندگانی

دماغ دلم را نماید معطر

از آن می که زنگ غم از دل زداید

از آن می کز و قلب گردد منور

مرا یک دو ساغر، می ارغوانی

کرم کن زخم خانهٔ عشق حیدر

علی ولی عالم چار دفتر

وصی نبی ناظم هفت کشور

علی فاتح غزوهٔ بدر و خندق

علی کارفرمای تیغ دو پیکر

علی جانشین بلا فصل احمد

خدا را ولی، مصطفی را برادر

علی آنکه با تیغ، در جنگ خندق

برید از تن عمر بن عبدود سر

علی آنکه بگرفت و برکند ازجا

به بازوی مردی دراز حصن خیبر

علی آنکه گر تیغ تیزش نبودی

نبودی به جا مکتب دین داور

پی کسر اصنام در کعبه روزی

که بنهاد پا را به دوش پیمبر

به معنا نظر کرد با چشم حق بین

سر خویش را دید از عرش برتر

نمودار شد باز از شرق طبعم

زنو مطلعی هم چو خورشید خاور

شها! ای ز نور تو گیتی منور

بود طینتت ز آب رحمت مخمر

تویی آنکه آب حسام تو کرده

به جان عدو، کار سوزنده اخگر

صفات خدایی به ذات تو مدغم

دم عیسوی در وجود تو مضمر

تویی آنکه گفتا نبی در حق تو

که من شهر علمم علی شهر را در

به دست ید اللهی ای قدرت الله!

به طفلی دریدی به گهواره اژدر

ندانم کجا بودی ای شیر یزدان

که در کربلا شد حسین تو بی سر

نبودی که بینی حسین عزیزت

چسان داد جان، زیر شمشیر و خنجر

یکی در خیامش در افکند آتش

که از شعله اش سوخت این چرخ اخضر

پریشان رباب و، دل افسرده لیلا

شدند از غم اصغر و داغ اکبر

فغان زنان و، خروش یتیمان

به پا کرد هنگامه روز محشر

شد از جسم پرخون رعنا جوانان

زمین سر به سر، پر زگل های احمر

ز بد عهدی کوفیان جفاجو

ز بی مهری شامیان ستمگر

چگویم که از یاوران حسینت

نه اکبر به جا ماند دیگر نه اصغر

شها! در عزای حسین تو «ترکی»

فشاند ز دیده در اشک یکسر

قبول ار کنی بیتی از شعر او را

سر فخر ساید بر این چرخ اخضر

شمارهٔ ۹ - در نجف

ای کشتی علم را تو لنگر!

وی قطب کمال را تو محور!

هستی تو به مصطفی پسر عم

خوانده است نبی تو را برادر

تو قوت بازوی رسولی

از تیغ تو گشت فتح خیبر

افتاده ز برق ذوالفقارت

بر خرمن عمر خصم، آذر

خالق چو بنای عرش بنهاد

از نام تو یافت عرش زیور

خاک قدم تو صد چو خاقان

دربان در تو صد چو قیصر

در نجف تو را نشنانند

شاهان جهان به تاج و افسر

هر کس به خلافتت کند شک

لب تر نکند ز آب کوثر

حق ز آب محبت تو گویا

بنوده گل مرا مخمر

چون دور زمانه کرده پیرم

خواهم به محبتت بمیرم

شاها! تو شه فلک سریری

بر جملهٔ مومنان، امیری

شاهنشه انبیاست احمد

او را تو خلیفه و وزیری

تو شیر خدای لا یزالی

در روز مصاف، شیر گیری

قوت ز تو یافت دین اسلام

دین را تو ظهیری و نصیری

هر جا که ز پا فتاده ای هست

او را تو ز لطف، دستگیری

هر جا به زمانه مستجیری ست

او را تو ز مرحمت مجیری

دارد به تو باز چشم امید

هر جاست یتیمی و اسیری

روزی که به پا شود قیامت

تو قاسم جنت و سعیری

ای شیر خدا! مرا به هر کار

دانم که تو واقف از ضمیری

چون دور زمانه کرده پیرم

خواهم به محبتت بمیرم

ای جان جهانیان فدایت!

شاهان جهان،کمین گدایت

کحل البصر جهانیان است

خاک کف پای عرش سایت

هر چند برند بندش ازبند

بیگانه نگردد آشنایت

حاشا که به وصف می نیاید

تعریف مروت و سخایت

ز افراط محبت و ارادت

خواندند جماعتی خدایت

بی شبه خدانی و لیکن

نی دانم از خدا جدایت

روزی که زخاک سر بر آرم

دست منو دامن ولایت

شاها! تویی آنکه حق به قرآن

فرموده به شأن هل اتایت

جایی که خدا تو را ثنا گوست

لال است زبانم از ثنایت

چون دور زمانه کرده پیرم

خواهم به محبتت بمیرم

ای نام خوش تو اسم اعظم!

وی درگه قدس را تو محرم!

خوانده است تو را برادر خویش

احمد که به انبیاست خاتم

هستی تو جناب مصطفی را

داماد و خلیفه و پسر عم

حکم تو به جن و انس جاری

عالم به طفیل تو منظم

از تیغ کج تو پشت اسلام

چون سد سکندر است محکم

هر چند ز نسل آدم ستی

لیکن زشرف بهی ز آدم

ز آدم تو موخری و لیکن

در رتبه ز آدمی مقدم

اعدای تو را به روز محشر

ماوا نبود به جز جهنم

ای از تو بپا قوام گیتی!

وی از تو به جا نظام عالم!

چون دور زمانه کرده پیرم

خواهم به محبتت بمیرم

ای شیر خدا امام بر حق

هستی به نبی وصی مطلق

تو مصدر جمله کایناتی

عالم ز وجود توست مشتق

در روز ولادت شریفت

گردید جدار کعبه منشق

اسلام نداشت زیب و رنگی

از تیغ کج تو یافت رونق

در پیش صلابت تو شاها!

سیمرغ بود حقیر چون بق

ز اعجاز تو معجزی حقیر است

ز انگشت تو جرم مه شد ار شق

یک نیمه زخشت درگهت به

از قصر مداین و خو زنق

مهرت به وجود بی وجودم

گردیده چو عظم و لحم ملصق

انکار ولایتت نمودند

مشتی ز منافقان احمق

خلقی به خدائیت ستودند

با آنکه نگفته ای اناالحق

چون دور زمانه کرده پیرم

خواهم به محبتت بمیرم

ای چرخ بلند سایه بانت!

خوش تر ز بهشت، آستانت

تو قاسم دوزخ و بهشتی

خوش باد به حال مخلصانت

تو خور به زمین و، در سماوات

تعظیم کنند قدسیانت

بگرفت رواج، دین اسلام

از ضربت تیغ جان ستانت

ای روح قدس چو پاسبانان!

گردیده مقیم آستانت

شاها! تو وصی مصطفایی

لعنت ز خدا به منکرانت

مداح حقیر توست شاها!

«ترکی» سگ کوی دوستانت

خواهد که ز مرحمت شماری

او را تو یکی ز شیعیانت

چون دور زمانه کرده پیرم

خواهم به محبتت بمیرم

شمارهٔ ۱۰ - تاج انما

شاهی که نه فلک،چو بساطی ست زیر پاش

ایزد عطا نموده به سر، تاج انماش

سایند سروران، به درش جبههٔ نیاز

داده است سروری، به همه سروران خداش

تا دست صنع بافت قماش وجود خلق

در کارگه نداشت از این خوبتر قماش

گر خوانمش خدای بود این سخن خطا

وین هم خطا بود که جدا دانم از خداش

آن شب که مصطفی به سوی غار ثور رفت

با صد شعف به جای نبی خفت در فراش

چون ذوالفقار برکشد از قهر، روز جنگ

افتد ز هیبتش به تن خصم ارتعاش

چون زد به عمر عبدوداز قهر تیغ

روح الامین ز جانب حق گفت مرحباش

شاها! منم که «ترکی» مدحت گر توام

مداحی توام شده در روزگار فاش

دست من است و دامن حب تو یاعلی

فردا به روز محشر، به قولم گواه باش

باشد ز فرق تا قدمم غرق در گناه

در محشرم به نزد خدا عذر خواه باش

سوز دلم به حال جگرگوشه ات حسین

کوشد شهید از ستم قوم بد معاش

ای شیر کردگار! حسین تو شد شهید

با اشک از نجف، قدمی نه به کربلاش

بتگر که چون حسین تو رادر کنار نهر

لب تشنه سر برید زکین، شمر از قفاش

آن سر که جبرئیل ز مویش غبار شست

خولی زکینه داد به خاک تنور جاش

عباس پور صف شکنت را نگر که چون

از پیکر شریف، جداگشت دستهاش

آغشته گشت سنبل اکبربه خون و ماند

چون لاله داغ بر دل لیلا و عمه هاش

در قتلگه به زینب دل خسته ات نگر

ژولیده مو، سیاه به سر، چهره پرخراش

از ظلم کوفیان ستم پیشهٔ دنی

یک تن به جا نماند ز انصار و اقرباش

شمارهٔ ۱۱ - مهر علی

شهنشهی که بود جبرئیل دربانش

ملک مطیع و، فلک هست سقف ایوانش

تهمتنی که زتیغ شررفشان می زد

به روز معرکه آتش، به جان عدوانش

مجاهدی که میان مبارزان جهان

کسی نبود که باشد حریف میدانش

دلاوری که چو بر عمر عبدود زد تیغ

صدای تحسین آمد ز عرش رحمانش

چنان زقلعهٔ خیبر، ز قهر در بر کند

که اوفتاد تزلزل، به چار ارکانش

ز بسکه کشت ز قوم یهود در خیبر

گرفت حضرت موسی به عجز دامانش

شهی که جن و بشر، وحش وطیر و، بنده و حر

خورند روزی خود را ز خوان احسانش

نه خالق است ولی حاکم است بر همه خلق

بود تمامی مخلوق، تحت فرمانش

گناهکاران یکسر سوی بهشت روند

کند شفاعت اگر روز حشر، سلمانش

کسی که مهر علی نیست در دلش اورا

حلال زاده مدان و، مخوان مسلمانش

هر آنکه مهر علی کرده جا به سینهٔ او

به روز حشر، چه غم از صراط و میزانش

نسیم رحمت او گر وزد سوی گلخن

به سنبل و، گل و، نسرین، کند گلستانش

شمیم قهرش، گر بگذرد سوی گلشن

به جای سنبل، پر سازد از مغیلانش

عدو اگر شنود نام ذوالفقارش را

نخورده ضربت او، دست شوید از جانش

شهی که نام شریفش چو بر زبان گذرد

متابعانش جان ها کنند قربانش

بود به مدح و ثنایش زبان ما الکن

کسی که خالق اکبر بود ثنا خوانش

علی ست آنکه بود ابن عم پیغمبر

علی ست آنکه ثنا گفته حق به قرآنش

علی ست آنکه به دوش نبی گذارد قدم

علی ست آنکه نبی خواند بهتر از جانش

علی ست آنکه خدایش ستوده در قرآن

نموده سورهٔ طاها نزول در شانش

هر آنکه جز به ثناگوییش گشاید لب

کسی نخواند دانشور و سخندانش

شها! هوای نجف بر سر است«ترکی» را

کرم نما و به سوی نجف ورا خوانش

تویی که حضرت آدم دویست سال گریست

ز یمن نام تو بخشیده شد گناهانش

گر التجابه تو ناورده بود حضرت نوح

کجا خلاصی ممکن شدی ز طوفانش

خلیل اگر متذکر به نام تو نشدی

یقین نجات نبودی ز نار سوزانش

به بطن حوت چو یونس گرفت جای یقین

ز مرگ، لطف تو شد حافظ و نگهبانش

ز التفات تو یوسف به سلطنت برسید

وگرنه تا به ابد بود جا به زندانش

کمیت خامه شود لنگ، اولین منزل

که راه مدح تو را نیست حد و پایانش

هر آنکه دست تولا به دامن تو زند

کسی نبیند در روزگار، پژمانش

شعاع تیغت اگر اوفتد سوی دریا

ز تاب خویش کند خشک، چون بیابانش

به سوی خصم، چو با ذوالفقار یا زی دست

به یک اشاره فرستی به سوی نیرانش

سر عدوی تو گر پیچد از اطاعت تو

به خاک معرکه سازی چو گوی غلطانش

به این جلال کجا بودیای ولی خدا؟

به کربلا که ببینی حسین و یارانش

به بینی آنکه چسان پاره پاره شد تنشان

ز ضرب تیغ ستم، قامت جوانانش

ز یک طرف، نگری اهل بیت زارش را

ز یک طرف، شنوی نالهٔ یتیمانش

ببین حسین عزیز تو را میان دو نهر

بریده اند سرش را به کام عطشانش

به جسم گلپر او در میان دشت بلا

سپاه کوفه نمودند تیر بارانش

به کربلا ز نجف یاعلی بیا بنگر

سر بریدهٔ او بین و، جسم عریانش

به کوفه خولی معلون، سر حسینت را

ببین نموده چسان در تنور پنهانش

به زینب ز سر مهر، دل نوازی کن

دل شکستهٔ او بین و، چشم گریانش

شمارهٔ ۱۲ - شیر بیشهٔ هیجا

خواجه فکر منزل کن، هر قدر که بتوانی

پیش از آن که کاخ عمر، رو نهد به ویرانی

ملک عالم باقی، گر تورا هوس باشد

این سخن شنو، بگسل دل ز عالم فانی

خویش را مجرد کن، از علایق دنیا

وارهان دمی خود رااز خیال شیطانی

چند روز عمر خود در هوس مده بر باد

نقد عمر خود راکن ازهوا نگهبانی

در یم زلال علم، رو تو شست و شویی کن

پاک کن سر و تن را از غبار نادانی

دل مبند بر دنیا زانکه می رود بر باد

گنج و مال قارونی، حشمت سلیمانی

هر قدر که بتوانی سر کس، مگردان فاش

از ره ریا بگذر شو به خوی انسانی

گر که عاقلی زنهار، خلق را مکن آزار

زانکه این گنه رانیست انتها و پایانی

ترک عیش دنیا کن، کوش در ره عقبا

تا ز دست دیو نفس، خویش را تو برهانی

جسم پروری بگذار، روح را صفایی ده

مغز را معطر کن، از شراب روحانی

ای گدای هر جایی! از در کسان برخیز

تا بکی بری منت، بهر لقمهٔ نانی

از سر هوس بگذر،ره به کوی جانان بر

بر درش گدایی کن، تا رسی به سلطانی

شاه یثرب و بطحا، شیر بیشهٔ هیجا

آنکه بر درش جبرئیل، یافت حکم دربانی

هر که از سر اخلاص، بر در علی روکرد

می شود ورا حاصل، قرب و جاه سلمانی

چشم عقل بینا کن، بر علی تولاکن

تا به روضهٔ جنت، ره بری به آسانی

در جهان ز نور علم، قلب را منور کن

تا برون شوی یکسر، زین سرای ظلمانی

پیر می فروشم گفت داد چون به دستم جام

کای پسر مکن کاری،کآورد پشیمانی

چشم دل دمی بگشا، پیش پای خود بنگر

تا نیفتی اندر چاه، از طریق نادانی

دیده بازکن ای دل، دشت کربلا را بین

تا رود ز سر هوشت در کمال حیرانی

کشته های بی سر بین، در میان خاک و خون

در ره رضای دوست، گشته جمله قربانی

بین عزیز زهرا را سر بریده از خنجر

آنکه جبرئیل او را کرد مهد جنبانی

نوح کربلا را بین، در میان بحر خون

کشتی حیاتش را کرده چرخ طوفانی

شبه مصطفی اکبر اوفتاده در میدان

از جفای گل چینان هم چو سرو بستانی

نام کربلا هر گه بشنود کسی بی شک

دست می‌دهد او را حالت پریشانی

شمارهٔ ۱۳ - آیت کبرای حق

مرحبا! ای قاصد عیسی دم فرخ لقا!

از بر یار آمدی اهلا و سهلا مرحبا

پای تاسر محو و حیران، بودم از هجران تو

شادمانم ساختی نازم سرت را تا به پا

از تو بوی یار می آید مرا اندر مشام

یا که داری همره خود نافهٔ مشک ختا

من خطا کردم که گفتم مشک داری در بغل

مشک را این بو نباشد من خطا کردم خطا

از بر دلدار داری نافهٔ عنبر فشان

یا که داری پیش خود تاری از آن زلف دوتا

با صبا همراه بودی از سر کوی نگار

یا که با باد صبا هستی قرین و آشنا

این نه بوی مشک باشد نی بود بوی عبیر

راست گو این بوی را دزدیده یی تو از کجا

گر نگویم من این غلط این بوی دلدار من است

حیدر صفدر، ولی حق، علی مرتضی

آنکه از تیغ کجش شد رایت اسلام راست

آنکه نوک ناخجش بر چشم دشمن کرد جا

آنکه سر در غزوهٔ خندق فکند از جسم عمر

آنکه در جنگ احد آمد به شأنش لا فتی

آنکه بهر کسرا صنام بزرگان قریش

در حرم بنهاد پای خود به دوش مصطفی

آنکه شد در روز مولودش جدار کعبه شق

از شرافت مولودش شد خانهٔ خاص خدا

آن شهنشاهی که بعد از خاتم پیغمبران

داشت بی شک برتری، بر انبیا و اولیا

گر خدا خوانم من او را این سخن باشد خطا

هم خطا باشد گر او را از خدا دانم جدا

سرورا! باشد زبان «ترکی» از مدح تو لال

ای وجود تو پس از سوالقضا حسن القضا!

از عدم تا پای بنهادی به صحرای وجود

از وجودت گشت نام کفر، معدوم و فنا

پیش نور ماه رویت در حقیقت نور شمس

در ضیا و نور باشد کمتر از نجم و سها

ساخته سیاف قدرت از برای نفی کفر

ذوالفقار جان ستانت را دو سر چون حرف لا

جامهٔ جود و سخارا دوخت چون خیاط صنع

جز تو بر بالای کس موزون نیآمد این قبا

گر نبودی ذات پاک آفرینش را سبب

حق تعالی کی نمودی خلقت ارض و سما

در جهان هر جا بود پرهیزگاری مقتدی

جز تو کس او را نباشد پیشوا و مقتدا

از پی تعظیم گشته خسروا! پشت سپهر

روز و شب بر آستان بوسیدنت یکسر دوتا

گر نمی شد موسی عمران بنامت ملتجی

اژدها کی می شدی اندر کف موسی عصا

گر نمی زد دست خود در عروه الوثقای تو

عیسی مریم کجا می کرد احیا مرده را

روز طوفان، نوح از دریا کجا گشتی خلاص

گر بسوی حضرتت ناورده بودی التجا

چون ثناگوی تو باشد کردگار ذوالجلال

کیستم تا من کنم مدح و ثنایت را ادا

با چنین جاه و جلال ای آیت کبرای حق!

روز عاشورا کجا بودی به دشت کربلا؟

تا ببینی جسم صد چاک حسینت را ز زین

بر زمین افتاده از جور و جفای اشقیا

در کجا بودی که از شمشیر ظلم کوفیان؟

دست عباس علمدارت ز تن بینی جدا

در کجا بودی که از تیغ جفای شامیان؟

بر زمین افتاده بینی قامت اکبر ز پا

در کجا بودی که بینی در مصاف عاشقی؟

قاسمت بسته ز خون خویشتن بر کف حنا

در کجا بودی که تا بینی به حکم ابن سعد؟

اهل بیتت را اسیر و بستهٔ بند بلا

شرم می آید مرا شاها! که گویم بی نقاب

زینبت شد وارد بزم یزید بی حیا

ز آستین غیرتت دست یداللهی برآر

هم چو خیبر شام را بنیاد و بن بر کن ز جا

شمارهٔ ۱۴ - پیشوای خلق

ای تربت مطهر تو خلق را مطاف!

کویت به از بهشت برین است بی خلاف

هر صبح و شام،خیل ملایک ز آسمان

آیند دور مرقد تو از پی طواف

شاها!تویی که زهره گردون ز هم درد

ز الله اکبری که زنی درگه مصاف

گر برق ذوالفقار تو سیمرغ بنگرد

بال و پرش تمام بسوزد به پشت قاف

آتش زند به خرمن عمر ستمگران

تیغ دو پیکرت چو برون آید از غلاف

شیر فلک ز بیم تو لرزد به خود چو بید

گاو زمین ز خوف تو مالد به خاک ناف

چون برق تیغ تو ز تن خصم بگذرد

افتد ز هول بر طبقات زمین شکاف

از یک اشاره از حرکت، باز داریش

گر چرخ از اطاعت تو ورزد انحراف

آنجا که قنبر تو دم از سروری زند

شاهان به بندگیش نمایند اعتراف

دربارهٔ خلافتت ای پیشوای خلق!

لعنت بر آن کسان که نمودند اختلاف

شاها! نظر دریغ ز«ترکی» مدار زانک

مامش به دوستی تو او را بریده ناف

خود واقفی ز حال من ای شخته النجف!

خواهم بر آستانه تو جویم اعتکاف

جایی که کردگار ثنا خوان بود تو را

«ترکی» چسان زند ز ثنا خوانی تو لاف

شمارهٔ ۱۵ - شرار آتش عشق

بگویمت سخنی کاندر او نه جای اشک است

که هر که طاعت حق کرد افضل از ملک است

هر آنکه بندگی حق نکرد و سهل شمرد

به روز باز پسین، جایش اسفلین درک است

هر آنکه نیست به جانش شرار آتش عشق

به نزد اهل خرد، چون طعام بی نمک است

طلا چو بی غش و صافی درآید از بوته

دگر چه باکی و اندیشه ایش از محک است

روندهٔ ره کوی حبیب کی داند

که در میان رهش پرنیان و یا چنک است

الا! که جامهٔ ابر شمین ببر داری

مکن تو فخر بر آن کس که جامه اش قدک است

تو ذره پروری آموز کافتاب فلک

ز ذره پروریش جا به چارمین فلک است

طریق بنده نوازی از آن کسی آموز

که خادم در دولت سرای او ملک است

علی عالی اعلا که جبرئیل امین

ضمیر هر سخنش یا علی فدیت لک است

کسی که مهر علی نیست ذره ای به دلش

هزار مرتبه بدتر ز غاصب فدک است

کسی که بغض علی ذرهٔ ست در دل او

یقین به گفته ی«ترکی» که کمتر از کپک است

شمارهٔ ۱۶ - محب علی

به سر هر که سودای حیدر ندارد

نشانی ز دین پیمبر ندارد

ننوشد کس ار باده‌ی عشق حیدر

به محشر نصیبی زکوثر ندارد

مسلمان نباشد کسی کو به گیتی

به دل مهر آن پاک گوهر ندارد

چو بیرون نهد پا از این دار فانی

دگر خوفی از روز محشر ندارد

علی باشد آن کس که در روز هیجا

به مردانگی کفو و همسر ندارد

خرد بهر اثبات کراری او

دلیلی به از فتح خیبر ندارد

محب علی گر برندش رگ و پی

ز حب علی باز دل برندارد

شها! ای که در بندگی بعد احمد

خدا بنده ای از تو بهتر ندارد

جلال و جوان مردی قنبرت را

نجاشی و خاقان و قیصر ندارد

تو را در جهان بعد احمد

کسی هم چو سلمان و بوذر ندارد

به خواب ار عدو ذوالفقار تو بیند

ز بیم تو از خواب، سر بر ندارد

خبر داری آیا ز حال حسین ات

که در کربلا یار و یاور ندارد

به کرب و بلا آی و بنگر حسینت

که بر تن سر و، سر به پیکر ندارد

بیابان پر از لشگر شام و کوفه

حسینت علمدار و لشگر ندارد

حسینی که بد بسترش دامن تو

به جز خاک ره فرش و بستر ندارد

شهی کز شهان تاج و افسر گرفتی

به تن سر، به سر تاج و افسر ندارد

به پیکر حسینت به گل فرش مقتل

به جز زخم شمشیر و خنجر ندارد

فراوان بود بر تنش زخم و بر دل

به جز داغ عباس و اکبر ندارد

دم جان سپردن حسینت به بالین

کسی غیر شمر ستمگر ندارد

دمی دیده بگشای ای غیرت اله!

ببین زینبت یار و یاور ندارد

سوی شام زینب رود بر اسیری

به دل جز خیال برادر ندارد

زند شمر سیلی به روی سکینه

به دل رحم آن شوم کافر ندارد

شها! در عزای حسین تو «ترکی»

شب و روز جز دیدهٔ تر ندارد

به محشر امید از تو دارد شفاعت

که غیر از تو مولای دیگر ندارد

عزادار و مرثیه گوی حسینت

تنش تاب سوزنده اخگر ندارد

شمارهٔ ۱۷ - عید غدیر

صبحدم مرغ سحرخوان چو برآورد نفیر

جستم از جا ز پی طاعت خلاق بصیر

رخت پوشیده سپس کردم تجدید وضو

ایستادم ز پی بندگی حی قدیر

خواندم از شوق نماز و بنشستم به زمین

از پی خواندن تعقیب سرافکنده به زیر

کز درآمد بت من سرخوش و بنمود سلام

با رخی صاف و درخشنده تر از بدر منیر

روی تابانش تابنده تر از قرص قمر

موی مشکینش خوشبوی تر از مشک و عبیر

خم به خم طرهٔ پرپیچ و خمش همچو کمند

لیک در هر خم او صد دل دیوانه اسیر

بر له هر ابروی او تعبیه صد قبضهٔ تیغ

بر به هر مژهٔ او تجهیه صد جعبهٔ تیر

گفتمش اهلا و سهلا ز کجا آمده ای

چه خبر داری بنمای مرا نیز خبیر

گفت امروز علی بن عم و داماد رسول

مومنان را شده از حکم خداوند امیر

شاد زی شاد که امروز بود روز بزرگ

شاد زی شاد که امروز بود عید غدیر

هست امروز همان روز که در خم غدیر

احمد از مکه چو برمی گشت با جمع کثیر

جبرئیل او را از حق برسانید سلام

کی تو را پایهٔ اجلال بر از چرخ اثیر

حکم ایزد شده کاینجا بنمایی منزل

بار بگشا که از این حکم تو را نیست گزیر

جانشین ساز علی را و خلافت بخشا

حکم سختی است تکاهل مکن و سهل مگیر

این خبر احمد مرسل به مسلمانان داد

همه از شادی این حکم کشیدن زفیر

بارها را، ز شترها به زمین بنهادن

خیمه ها راست نمودن، غنی تا به فقیر

بس به فرمودهٔ آن سید پاکیزه سرشت

پس به فرمودهٔ آن پادشه عرش سریر

ز امر احمد در آن وادیهٔ عشق و ولا

منبری گشت مرتب ز جهازات بعیر

پای بنهاد بر آن منبر و بگرفت به دست

از سر شوق و شعف، دست شه خیبر گیر

گفت کای قوم بدانید همه از زن و مرد

گفت کای قوم بدانید ز برنا و ز پیر

که هر آن کس را امروز من استم مولا

نک علی باشد مولا به صغیر و به کبیر

این علی هست پس از من به شما راهنما

این علی هست مرا بن عم و داماد و وزیر

حکم او بر همهٔ خلق جهان حکم من است

حکم من حکم خداوند سمیع است و بصیر

هر که زین حکم تخلف کند و سرپیچد

روز محشر نبود جایش جز بئس مصیر

همه گفتند که ما بندهٔ فرمان توایم

سر نه پیچیم ز حکم تو و فرمان امیر

پس به زیر آمد و در خیمه خود رفت و نشست

بانک تکبیر به پا خواست از آن جمع غفیر

این خبر را چو شنیدم من از آن نیک خبر

این بشارت چو مرا داد، آن نیک بشیر

جستم از جا و چو گل خندهٔ مستانه زدم

بلبل آسا ز دم از مژدهٔ این عید، صفیر

«ترکی» ار مدح تو نیکو نتوان گفت علی

تو به نیکویی خود بین و بر او خرده مگیر

شمارهٔ ۱۸ - غدیر خم

سحرگاهان به گوشم این ندا از چرخ پیر آمد

که سر بردار از زانوی غم، عید غدیر آمد

امیر المؤمنین حیدر به امر حق پیمبر را

وزیر آمد، دبیر آمد، مشار آمد، مشیر آمد

چنین روزی پیامبر کرد منزل در غدیر خم

مرتب منبر او را از جهازات بعیر آمد

به امر حق بر آن منبر قدم بنهاد پیغمبر

رخش از خرمی رخشان تر از بدر منیر آمد

نبی دست علی بگرفت و بالا برد

شهی کو را در این گیتی نه شبه و نه نظیر آمد

پس آنگه رو به مردم کرد و گفت ای مومنان اینک

مرا حکمی ز نزد خالق حی قدیر آمد

که هر کس را منم مولا، علی او را بود مولا

شما را ای گروه مومنین حیدر امیر آمد

هر آن کس سر زحکمش پیچد و با وی شود دشمن

مهیا روز محشر، بهر او نار سعیر آمد

محول بر علی بنمود بعد از خود خلافت را

دعا در حق مولا کرد و ار منبر به زیر آمد

پیمبر در غدیر قتلگاه کربلا یا رب!

نمی دانم با بالین حسینش از چه دیر آمد

که تا بیند با بالین حسین آن سرو آزادی

به کف خنجر به قصد کشتنش شمر شریر آمد

ندادندش گروه کوفیان آبی قلیل اما

به جسم اطهرش از شامیان زخم کثیر آمد

شهنشاهی که ملک آفرینش را بود مالک

خدنگ تیر بر ملک وجودش چون سفیر آمد

فلک جایی که شخص او مجیر اهل عالم بود

دریغا خواهرش در پیش دشمن، مستجیر آمد

نمی دانم پیمبر در کجا بود آن زمان کز کین

به حلق خشک اصغر از کمان خصم، تیر آمد

تبسم زد به روی باب و، وانگه تشنه لب جان داد

چو پیکان بر گلوی خشک آن طفل صغیر آمد

نبود آن دم که شد از خون اکبر لاله سان رنگین

سر و زلفی که از بویش خجل مشگ عبیر آمد

کجا بود آن که تا بیند چو مرغی پر درآورده

ز بس تیر جفا بر جسم عباس دلیر آمد

ز یثرب کوفیان خواندند سبط اش را به مهمانی

به دشت کربلا کوفی عجب مهمان پذیر آمد

لب تشنه سرش را از قفا ببرید شمر دون

به چشم آن لعین این فعل عظمی بس حقیر آمد

پس از قتل حسین آن دستگیر خلق در محشر

به غربت خواهرش در دست دشمن، دستگیر آمد

ز نظم «ترکی» از کروبیان عالم بالا

صدای شیون و بانگ فغان، صوت نفیر آمد

شمارهٔ ۱۹ - شه سریر ولایت

رسید فصل بهار، ای نگار سیمین تن!

اگر که تابئی از باده توبه را بشکن

به کنج غم منشین هم چو مرغ بوتیمار

که گشت ژاله فشان ابر و، سبزه زار چمن

ز بس دمیده شقایق، ز دامن کهسار

شده است دامن کهسار، رشگ کان یمن

سحاب گشته ز باران به دشت، گوهربار

چمن ز سنبل و نرگس شده است مینوون

چمن چو طلبه عطار گشته سرتاسر

ز بوی نرگس و، نسرین و، سنبل و، سوسن

ز شرم سرو که بر پا ستاده بر لب جو

سپید چادر بر سر کشیده نسترون

ز بسکه ریخته از ابر دانه های تگرگ

فضای باغ تو گویی شده است بحر عدن

مباش لاله صفت خون جگر در این ایام

که راغ لاله ستان گشته و، باغ پر زسمن

در این بهار که باغ است چون بهشت برین

به صحن باغ خرام و درآ ز بیت حزین

بگو به ساقی گل چهره بریز شراب

بگو به مطرب خوش نغمه بزن ارغن

لب پیاله ببوس و، می دو ساله بنوش

درخت عیش نشان و، نهال غم بر کن

ببین که بلبلکان در چمن چه می گوید

که فصل گل، می گلگون بنوش و لاتحزن

چو کهنه رندان، مشتاق او هزارانند

ولیک طالب و مشتاق تر از آن همه من

بگیر دستش و بی پرده به نزد من آر

به شرط آنکه نگویی سخن زلا و زلن

رسید دختر رز ساقیا به حد بلوغ

بگو قدم بگذارد برون ز حجرهٔ ون

بگو به ساقی گل چهره هی بریز شراب

بگو به مطرب خوش نغمه هی بزن ارغن

سه چار جام بده زان می روان بخشم

که جام چارمش از دل برد غبار محن

سه در حساب بود طاق و طاق هست قبیح

چهارده که بود جفت، جفت هست حسن

مرا سه جام نخستین نمی کند سرخوش

ز جام چارمم آید روان تازه به تن

بده پیاله به شادی و شادکامی دوست

بده پیاله به کوری دیده دشمن

از آن شراب، که مدهوش شد از آن سلمان

از آن شراب، که سرمست شد اویس قرن

از آن شراب، که نوشد ز وی و ثنی

ز مستیش شود آسوده از خیال و ثن

از آن شراب که ریزند اگر به گورستان

به تن ز نشئه او مردگان درند کفن

که تا به مژده نیکی چنان کنم شادت

که از تطاول دور زمان، شوی ایمن

هلا که گر زمن این نغز مژده را شنوی

چو گل به تن بدری از نشاط، پیراهن

به مژدگانی من هان بده پیاله می

به خنده لب بگشا چین بر ابروتن مفکن

بساط عیش بیفکن، اساس بزم بچین

عبیر و عود بسوزان و، عنبر و لادن

که گشته است بر این فصل این مبارک روز

به حکم خالق منان و قادر ذوالمن

وصی خاتم پیغمبران به امر خدای

علی ولی خدا بهتر از اهل زمن

وصی ختم رسولان و شوهر زهرا

ولی بار خدا، والد حسین و حسن

قدم به تخت خلافت نهاده با اعزاز

خلیفه گشت به جای نبی به سر و علن

شد از خلافت او کور دیدهٔ اعدا

شد از وصایت او چشم دوستان روشن

شه سریر ولایت، خلیفهٔ برحق

سپهر جاه و جلال و، محیط فهم و فطن

علی عالی اعلا قسیم جنت و نار

نهنگ بحر یلی، شهسوار قلعه شکن

شهی که هادی کل را خلیفه است و وزیر

شهی که ختم رسل را برادر است و ختن

شهنشهی که به زور آوری و صف شکنی

کسی ندیده نظیرش، به زیر چرخ کهن

شهنشهی که ز هم بردرید اژدر را

به گاهواره به طفلی، به وقت شرب لبن

دلاوری که شکستی صف مخالف را

چو شاهباز که افتد میان فوج زغن

ز نعل مرکب او فرق فرقدان شکند

چو روز رزم، به جولان درآورد توسن

زمین به لرزه درآمد ز سم مرکب او

به هر زمان که بتازد به روز رزم گرن

به روز رزم، ز بس خون پردلان ریزد

به جای سبزه نروید ز خاک جز ریون

کند دو نیمه تن خصم را ز تیغ دو دم

اگر ز آهن پولاد، باشدش جوشن

ز حصن حیبر، برکند آهنین در را

بلند کرد به سرپنجه اش به جای مجن

ز نوک نیزهٔ او سینهٔ هژ بریلان

به روز رزم، مشبک شود چو پر ویزن

کسی که سینهٔ او خالی از محبت است

به روز بازپسین، دوزخش بود مسکن

به تحت قبهٔ او، خلق را بود ملجاء

به صحن روضهٔ او، خلق را بود مامن

شها! مرا ز حضور او مدعا این است

که در جوار تو روزی مرا شود مدفن

کسیکه خالق ارض و سماست مداحش

زبان «ترکی» در مدح او بود الکن

من از کجا و مدیح تو از کجا که زبان

به مدح قنبر تو عاجز است گاه سخن

مرا که کلب سر کوی دوستان توام

مرا که بی کس و آواره ام ز شهر و وطن

ز ملک هند نخوانی، اگر به شهر نجف

به عجز و لابه بگیرم به محشرت دامن

همیشه که تا وزد باد نوبهار به دشت

همیشه که تا شقایق دمد ز کوه و دمن

محب خاص تو بادا همیشه خوشدل و شاد

عدوی پست تو بادا هماره جفت لجن

مؤلفان تو را باد تاجشان بر سر

مخالفان تو را باد خاکشان به دهن

شمارهٔ ۲۰ - در دریای سرمدی

شاهنشهی که بحر سخا راست گوهرا

مهر افسری که عرش خدا راست زیورا

حق را ولی و دخت نبی راست همسرا

بعد از نبی به خلق اوست رهبرا

زیرا که اوست لایق محراب و منبرا

بالانشین بارگه کبریا علی ست

مقصد ز آفرینش ارض و سما علی ست

دریای علم و معدن جود و سخا علی ست

مولای اتقیا و شه اولیا علی ست

صهر نبی و دختر او راست شوهرا

آن سروری که صهر نبی مکرم است

هم جانشین او و هم او را پسر عم است

فرزند آدم است ولی به ز آدم است

این نکته بر تمامی عالم مسلم است

کز بوالبشر به رتبه و جاه برترا

در روز رزم گر بنشیند به پشت زین

از هیبتش به هم شکند پشت مشرکین

رنگین کند زخون یلان دامن زمین

دست یداللهش چو درآید ز آستین

بر خرمن عدو، زند از قهر آذرا

گر روز رزم برکشد از قهر، ذوالفقار

با ذوالفقار راکب و مرکب کند چهار

دامان دشت را کند از خون چو لاله زار

از صد هزار خصم نترسد به کارزار

برهم زند سپاه مخالف سراسرا

با خصم اگر شود گه پیکار، روبرو

خصمش ره فرار نیابد ز چارسو

تیغش ز قهر، خون خورد از پیکر عدو

سازد روان، ز خون دلیران، به دشت، جو

رمحش به جان خصم کند کار نشترا

در کوه و دشت شیر گریزد ز هیبتش

لرزد به خود نهنگ به دریا ز سطوتش

گردکشان فرار کنند از صلابتش

آید ز آستی چو برون دست قدرتش

آرد برون دمار، ز جان غضنفرا

گر چرخ سر به پیچد از حکم آن جناب

از کهمشان به گردن وی افکند طناب

گاه سواریش ز سر شوق، با شتاب

روح الامین ز سمت یمین، گیردش رکاب

بر پشت زین برآید چون مهر خاورا

گاه نبرد چون بنشیند به پشت رخش

رخشش ز سم کند سر و مغز هژبر پخش

تیغش تن هژبر دلان را کند دو بخش

بر پشت تیغ او ید قدرت نموده نقش

کاین تیغ نیست در خور کس غیر حیدرا

بربست در گرفتن خیبر، کمر چو تنگ

از ترس، چهر خیبریان گشت زرد زنگ

یازید دست بر در آن قلعه بی درنگ

در را ز جای کند چو بود او امیر جنگ

از دل کشید نعرهٔ الله اکبرا

غیر از علی کسی به پیمبر حبیب نیست

بی او دمی رسول خدا را شکیب نیست

خیبر گرفتنش به جوانی عجیب نیست

در کندش ز قلعهٔ خیبر غریب نیست

در کودکی دریده به گهواره اژدرا

شاها! تویی که اهل ولایند چاکرت

سایند سروران جهان، جبهه بر درت

گردن کشان، ملازم سلمان و بوذرت

«ترکی» بود یکی ز غلامان قنبرت

او را شفیع باش تو در روز محشرا

ای سروری که بر همه عالم سرآمدی

داماد و ابن عم و وصی محمدی

بی شبه جانشین بلافصل احمدی

زوج بتولی و در دریای سرمدی

غیر از تو کیست همسر زهرای اطهرا؟

هم شیر کردگاری و، هم میر مؤمنان

هم سایهٔ الهی و، هم آفتاب جان

درگاه توست ملجاء خلق جهانیان

خوشتر ز جنت است تو را خاک آستان

جبریل آستان تو روبدز شهپرا

دست من است و دامنت ای شیر کردگار!

مولا! مرا یکی ز غلامان خود شمار

تا در جهان کنم به غلامی ات افتخار

این آرزوی من است که در حال احتضار

چشمم شود ز نور جهان منورا

شاها! اگر چه شیوهٔ من شاعری نبود

اشعار خلق در نظرم سحر می نمود

حب تو عقده های دلم را ز هم گشود

منظور من ز شعر چو مداحی تو بود

از همت ولای تو کشتم سخنورا

جایی که کردگار بگوید تو را ثنا

من کیتم که مدح و ثنایت کنم ادا

مهر و محبت تو به قلبم گرفته جا

در دوستی تو بود اشعار من گوا

شعرم قبول کن توبه حق پیمبرا

این دل نشین قصیده که شعرش مخمس است

درویشی و به کسوت شاهی ملبس است

از یمن نام توست که مطبوع هر کس است

یک بیتش ار قبول تو افتد مرا بس است

فردا سپید روی درآیم به محشرا

ای شیر کردگار، تو با این همه جلال

در کربلا نبودی در عرصهٔ قتال

روز دهم ز ماه محرم پس از زوال

شد جسم نازنین حسین تو پایمال

عریان تنش فتاد در آن دشت، بی سرا

سوزد دلم به حال حسینت که شد شهید

قاتل به کام تشنه سرش را ز تن برید

سر از تنش برید و، تنش را به خون کشید

جسمش بسان طایر بسمل به خون طپید

شد پاره پاره از دم شمشیر و خنجرا

شاهی که بود دامن صدیقه بسترش

می زد مدام شانه به موی چو عنبرش

صد بار گفت لحمک لحمی پیمبرش

و اینک به خاک بین تن صد چاک و بی سرش

خاکش چگونه تنگ گرفته است در برا

اصحاب و اقربا و جوانانش از جفا

پرپر شدند همچو گل، از تیغ اشقیا

کردند در رکاب شه عشق، جان فدا

یک تن بجا نماند از آن قوم باوفا

از اکبرش شهید شدی تا به اصغرا

از پا فتاد قامت چون سرو اکبرش

آغشته شد به خون رخ و زلف معنبرش

از بس زدند نیزه و خنجر به پیکرش

خاکم به سر، کفن چو زره گشت در برش

شد پاره پاره آن بدن ناز پرورا

تاراج شد اساس شهنشاهی اش تمام

رفتند دل شکسته عیالش به سوی شام

در راه شام دختر زارش سکینه نام

از فرقت برادر و عم و پدر مدام

می ریخت اشک از مژه بر رخ چو گوهرا

خاموش «ترکیا» که از این نظم سوزناک

ترسم ز گریه فاطمه خود را کند هلاک

ختم رسل ز سینه کشد آه دردناک

حیدر کند ز غصه گریبان صبر چاک

یکباره سرنگون شود این چرخ اخضرا

خاموش «ترکیا» که از این نظم غم فزا

اجزای آسمان شود از یک دگر جدا

هنگامهٔ قیامت کبری شود بپا

افتد خروش و ولوله در عرش کبریا

کروبیان ز غصه بمیرند یکسرا

خاموش «ترکیا» که از این نظم گریه خیز

اهل عزا شدند به سر، جمله خاک بیز

جن و بشر شدند ز مژگان، سرشک ریز

شد در جهان ز گریه بپا شور رستخیز

از آب دیده خاک زمین شد مخمرا

شمارهٔ ۲۱ - صاحب تاج انما

ای دل! از چاه بیخودی بدرآ

خویش را وارهان ز قید هوا

خویشتن را به دست نفس مده

سر به پای جناب عشق بنه

در خرابات عشق نه قدمی

وز می عشق زن به چهره نمی

عشق داری برو به سوی علی

شو سگ پاسبان کوی علی

به ولای علی تولی کن

دیده بگشا به حق تماشا کن

به علی ناز و هر چه خواهی کن

بنده اش باش و، پادشاهی کن

قبله و کعبه و مناست علی

مشعر و زمزم و صفاست علی

فاتح باب خیبر است علی

در شجاعت دلاور است علی

جانشین پیمبر است علی

ساقی کوثر است علی

حامی دین مصطفی است علی

صاحب تاج انما است علی

وارث علم احمد است علی

جانشین محمد است علی

جز علی کیست؟ شافع محشر

جز علی کیست خلق را رهبر

نیست از حکم خالق ازلی

مصطفی را وصی، به غیر علی

یا علی ای کننده خیبر

یا علی ای پس از نبی رهبر

در جهان هر چه هست سر تاسر

همگی صادرند و تو مصدر

در حرم ای امام جن و بشر

پا نهادی به دوش پیغمبر

از برای شکستن بتها

پا نهادی به جای دست خدا

قطب افلاک را تویی محور

کشتی خاک را تویی لنگر

گر سبب ذات اقدس تو نبود

حق نیاورد بوالبشر به وجود

تا ز بوطالب آمدی به وجود

شد هویدا هر آنچه پنهان بود

ای که بر یازده دری تو صدف

کعبه از مولد تو یافت شرف

یا علی «ترکی» پریشان حال

در مدیحت بود زبانش لال

گر نگفتند خلق، کفر مگو

گفتمی لا اله الا هو

گر خدا نیستی یدالهی

نی الله، مظهر اللهی

حکم فرما به نیک و زشتی تو

قاسم دوزخ و بهشتی تو

تو گرفتی ز شهر یاران تاج

دین اسلام از تو یافت رواج

تو دریدی به کودکی اژدر

زان سبب گشت نام تو حیدر

نعلی از سم دلدلت افتاد

چره او را هلال، نام نهاد

ذولفقارت به شکل لاست از آن

که کند نفی شرک را ز جهان

تویی آن پر دلی که روز مصاف

ذوالفقار ار برون کشی ز غلاف

قاف تا قاف اگر بود لشگر

همگی را کنی تو زیر و زبر

تویی آن صاحب مروت وجود

که خدایت ولی خود فرمود

گشته ز انگشت تو قمر به دو نیم

زنده شد از دم تو عظم رمیم

معجز جمله انبیاء یکسر

از تو گردیده ظاهرای سرور!

آدم ار ملتجی به تو نشدی

توبه او کجا قبول شدی

حضرت نوح نام تو به زبان

برد تا شد خلاص از طوفان

گر نکردی سوی خلیل نظر

کی گلستان، به وی شدی آذر

لب ز آب بقا نکردی تر

خضر را گر نمی شدی رهبر

هر که در دل نهال مهر تو کشت

سر قدم ساخته رود به بهشت

هر که مهر تو در دلش نبود

جز سقر جا و منزلش نبود

یا علی کلب آستان توام

هر که هستم ز دوستان توام

غیر راهت رهی نمی پویم

این سخن را مدام می گویم

سرخوش از باده الستم من

فاش گویم علی پرستم من

ای قدر قدرت و قضا فرمان

وی فلک چاکر و ملک دربان

با چنین قوت چنین قدرت

با چنین همت و چنین شوکت

در کجا؟ بودی ای شه والا

که ببینی به دشت کرببلا

غرق در خون، تن حسینت را

خفته بر خاک، نور عینت را

از جفا چاک چاک پیکر او

دور از تن سر منور او

نوجوانانش اوفتاده ز پا

همچو سروی به دشت کرببلا

اهل بیت عزیز اوست اسیر

در کف شامیان شوم و شریر

دخترانش ز ضزبت سیلی

ماه رخسارشان شده نیلی

خواهرانش به دیدهٔ خونبار

بر شترهای بی جهاز سوار

داغ حسرت تمام را بر دل

راه پیموده تا چهل منزل

سر او را یزید شوم دغا

داد جا در میان تشت طلا

اهل بیتش یزید بد بنیاد

در خوابه مکان و منزل داد

شمارهٔ ۲۲ - صاحب ذوالفقار

سرت گردم ای ساقی سیمتن!

بسی کن علاج دل زار من

مرا از می عشق، سرمست کن

که من نیستم ازمی ام هست کن

بده یک دو جام از می بی غشم

که از زور مستی کند سرخوشم

گشایم زبان را به صد احترام

به مدح پسر عم خیر الانام

سر سروران، شاه دلدل سوار

علی ولی صاحب ذوالفقار

علی آن نهنگ یم پردلی

نبی را وصی و خدا را ولی

علی مظهر قدرت داور است

علی وارث علم پیغمبر است

علی شافع روز محشر بود

علی زوج دخت پیمبر بود

به طفلی زهم بردرید اژدرا

از آن روز شد نام او حیدر را

به دلدل اگر هی کند در مصاف

کشد از کمر، تیغ خارا شکاف

بریزد ز پیکر سر پردلان

چو برگ درختان، ز باد خزان

کشد گر ز دل نعرهٔ حیدری

شکافد ز هم زهرهٔ لشگری

نباشد ز گردان و، گردکشان

همآورد او هیچ کس در جهان

عدو را به یک ضربت ذوالفقار

به بالای مرکب کند او چهار

به مردی در از حصن خیبر بکند

به ارکان خیبر تزلزل فکند

بکند آن چنان آن در آهنین

که جبریل گفتش هزارآفرین

به مرحب چو زد تیغ کین بی دریغ

شد از تنگ اسبش برون برق تیغ

سر عمروبن عبدود را برید

تنش را به خاک مذلت کشید

به آن زور و بازو و، آن ذوالفقار

به آن صولت و، شوکت و، اقتدار

به آن پنجهٔ دست خیبر گشا

ندانم کجا بود در کربلا

در آن دم که عباس نام آورش

دو دستش جدا گشت از پیکرش

چو از بهر هیجا کمر تنگ بست

سکینه یکی مشک خالی به دست

بیآمد به نزدیک آن شهریار

بگفتا که ای عم والا تبار!

مرا تشنگی برده آرام و تاب

دلم سوزد از بهر یک قطره آب

چو عباس بشنید از او این سخن

شد آب از خجالت چو سوز محن

گرفت از سکینه همان خشک مشک

ز مژگان فرو ریخت بر چهره اشک

روان شد به میدان، چو شیر ژیان

همی حمله ور گشت بر مشرکان

بیفشرد در جنگ پای ثبات

رسانید خود را به شط فرات

ز شط، کرد آن مشک را پر ز آب

درآویخت بر دوش خود با شتاب

کفی آب برداشت آن نور عین

بیاد آمدش لعل خشک حسین

فرو ریخت آب وز شط شد برون

لب تشنه و، با دلی پر زخون

کشید از کمر، تیغ آن شیر گیر

بر آن ناکسان، حمله ور شد چو شیر

یل صف شکن، شبل شیر اله

بزد خویش را بر صف آن سپاه

چو شیر ژیان، نعره از دل کشید

صف کوفی و شامی از هم درید

شکست آن سپه را سراسربه هم

رساند مگر آب، سوی حرم

گرفتند گرد وی از چارسو

ز کین تنگ کردند میدان بر او

فکندند آن فرقهٔ نابکار

دو دست از تنش از یمین و یسار

یکی می زدی نیزه بر پیکرش

یکی تیغ الماس گون، بر سرش

ز بس تیر بنشست بر پیکرش

قبا چون زره گشت اندر برش

به ناگاه تیری به مشکش رسید

شد عباس از بخت خود ناامید

نه بر تن، دگر طاقت تاب داشت

نه بر دوش مشکش، دگر آب داشت

برون کرد پا از رکاب آن زمان

بیفتاد بر خاک و،بسپرد جان

تنش را ز خنجر، نمودند پاک

فکندند او را خسان، روی خاک

شد از ضربت نیزه و تیغ تیز

تن نازپرورد او ریز ریز

به تن «ترکیا» جامه را چاک کن

فشان آب دیده به سر خاک کن

شمارهٔ ۲۳ - حبیبه داور

بلبل طبعم دوباره گشت سخنور

نغمه سرا شد به مدح دخت پیمبر

فاطمه آن بضعه رسول گرامی

فاطمه آن بیقرینه زوجه حیدر

فاطمه آن دختری که مادر گیتی

تا به ابد همچو وی نزاید دختر

فاطمه ان دختری که خالق منان

چون وی دختر، نیافریند دیگر

ای ز ملاحت بدیل احمد مرسل

وی ز فصاحت عدیل حیدر صفدر

شافعه محشری و، بانوی جنت

دخت رسول استی و، حبیبه داور

عالمه علم ظاهر استی و باطن

پیش تو چیزی ز علم نیست مستر

نام تو تا شد به ساق عرش نوشته

عرش ز نام تو یافت زینت و زیور

گرنه علی را خدای خلق نکردی

هیچ کسی در جهان، نبودت همسر

پیشتر از خلق خاک آدم و حوا

نور تو را آفرید حضرت داور

عصمت و عفت هر آنچه بود به عالم

خالق، با طینت تو کرد مخمر

عصمتت آنجا که پای پیش گذارد

شمس نتابد تو را به گوشه چادر

جلوه ای از حسن توست مهر جهانتاب

پرتوی از نور توست زهره ازهر

گشته منور جهان ز نور جبینت

نور خدایی تویی تو، از پا تا سر

باد ز بوی تو برده تحفه به گلزار

گشته از آن روی گل لطیف و معطر

گر به چمه بگذری، به عزم تماشا

دیده گذلرد به هم، ز شرم تو عبهر

خازن جنت، تراست خادم درگاه

گیسوی حوران، تراست رشته معجر

رفته به هر بامداد، حضرت جبریل

خاک در آستانه تو ز شهپر

خادمه درگه تو حضرت مریم

جاریه مطبخ تو ساره و هاجر

ای که تو را حاجب و غلام، سرافیل

وی که تو را جبرئیل، بنده و چاکر

کس ز ثنا گوئیت چگونه زند دم

زانکه خدای احد تراست ثناگر

لایق مدح تو نیست دفتر «ترکی»

ز آنکه نگنجد تو را مدیحه به دفتر

تا که چکد از سحاب، قطره ژاله

تا که دمد لاله و شفیق، ز اغبر

جای عدوی تو باد قعر جهنم

جای محب تو باد بر لب کوثر

شمارهٔ ۲۴ - خصال حسن

زهی زنور جمالت جهان جان روشن

جهان ز فیض وجود تو غیرت گلشن

تویی خزینهٔ سر الاه را خازن

تویی جواهر علم رسول را مخزن

به چشم عالمیان سرمه، خاک درگاهت

به فرق پادشهان، نعل مرکبت گرزن

جهان علم و کمالی و، کوه حلم و وقار

سپهر جاه و جلالی و، بحر فهم و فطن

حضیض درگهت از اوج نه سپهر، اعلا

فروغ طلعتت از نور آفتاب، اعلن

گر از جبین تو یک قطره خوی چکد بر خاک

دمد زخاک، گل و ضمیران و نسترون

امین وحی خدا روز و شب، چو دربانان

برآستانهٔ درگاه تو کند مسکن

سزاست اطلس چرخش به جای شادروان

به هر کجا که شود خیمهٔ تو سایه فکن

تو آن کسی که رسول خدا به حکم خدای

ز راه لطف شفقت نهاده نام حسن

تویی که کرده رسول ات به دوش خویش سوار

تویی که فاطمه ات پروریده در دامن

تویی خلیفه به جای نبی ز بعد علی

تویی ز بعد علی رهنمای اهل زمن

تو آن امام به حقی که دوستان تو را

شمیم لطف تو آرد، روان تازه به تن

تو آن امام غیوری که دشمنان تو را

شرار قهر تو سازد بسان ریماهن

ز بردباری و حلم تو ای گزیدهٔ ناس!

همی گزند ز انگشت عاقلان جهن

ز شامیان جفاکار، در حق پدرت

چه حرف ها که شنیدی به زیر چرخ کهن

تو ای امام به حق، گوشوار عرش مجید!

تو ای مروج شرع نبی به سر و علن!

هر آن کسی که شود منکر امامت تو

تنش به چوبهٔ دار فنا شود آون

بنی امیه نکرد است پاس حرمت تو

ز حرمت تو نشد کم، به قدر یک ارزن

تو همچو مرغ بهشتی و، عرش مسکن توست

دگر چه باک تو را از گروه زاغ و زغن

هماره جغد به ویرانه آشنا سازد

تو خود همایی و عرش خدا تو را مامن

اگر معاویه شد غاصب حق تو چه غم

طلاشناس شناسد لجین را ز لجن

کجاست قدر خزف با جواهر شهوار

کجاست قیمت فقرالیهود و، مشک ختن

چگونه مهدی آخر«عج» زمان شود دجال؟

چگونه جای سلیمان نشیند اهریمن؟

ز دوستان تو چون کس تو را نشد ناصر

به جای جنگ نمودی تو صلح با دشمن

اگر چه صلح نمودی ولی شدی ناچار

زبی همیتی کوفیان عهد شکن

در این مصالحه بی شک نهفته سری بود

که کس نداند جز ذات قادر ذوالمن

کسی که واقف از اسرار این مصالحه نیست

دهن به هرزه گشاید، کند به یاوه سخن

هزار حیف که ناپاک پور بوسفیان

شکست عهد و، ز پیمان خود گسست رسن

دریغ و درد که آخر ز راه مکر و فریب

فغان آه که با صد هزار حیله و فن

به وقت فرصت آن بی حیا ز سم نقیع

تو را شهید نمود و، خلاص شد ز حزن

چگویم آه که بگرفت اوج تا به فلک

ز اهل بیت تو فریاد گریه و شیون

دمی که یک صد و هفتاد پاره های جگر

تو را ز حلق فرو ریخت در میان لگن

شها! به ماتم تو جای اشک، خون جگر

چکد ز دیدهٔ «ترکی» چنان عقیق یمن

همیشه تا که بود اصطلاح نحویون

حسن چو افضل تفضیل شد شود احسن

خدا قبیح کند روی دشمنان تو را

عطا کند به محبان تو خصال حسن

شمارهٔ ۲۵ - سر عشق

هر که را عشق دلبری به سر است

میتوان گفتنش که خود بشر است

وآنکه از عشق، بی خبر باشد

جانور بلکه کم زجانور است

ما سوی را به نیم جو نخرد

هرکه از سر عشق باخبر است

عشق گنج است و عاشقی گنجور

عشق دریا و عاشقی گهر است

هر که عاشق نشد در این عالم

به مثل چون درخت بی ثمر است

عاشقی نیست کار بوالهوسان

که ره عشق، راه پر خطر است

عاشقان را شروط بسیار است

کاولین شرط، ترک جان و سر است

پا به میدان عشق، هر که نهاد

سینه اش تیر عشق را سپر است

عاشقی پیشهٔ حسین علی است

که در آفاق، نام او سمر است

جان به قربان نام آن عاشق

که زجان، نام او عزیزتر است

«ترکیا» عشق از حسین آموز

که چنین عشق، عشق با اثر است

شمارهٔ ۲۶ - میدان عشق

عاشقا! گر عاشقی چون عاشقان با غم بساز

یا که با عشاق نرد عشق بازی را مباز

یا چو مردان در طریق عشق بازی زن قدم

یا چو زن در خانه ات بنشین و در را کن فراز

عشق را بحری ست در راه بس مواج و ژرف

عشق را راهی ست هول انگیز و بس دور و دراز

یا منه پا بی مهابا در طریق عاشقی

یا حقیقت بین شو و، بگریز از عشق مجاز

عشق اگر خواهی تاسی جو به شاه دین حسین

سبط دوم، حجت سوم، شه ملک حجاز

آن شهنشاهی که باشد زینت عرش الاه

آن شهنشاهی که باشد خلعت دین را طراز

آن شهنشاهی که بر درگاه قدرش روز و شب

چرخ گردون با همه قدر و شرف برده نماز

آستان درگهش را هر امیری پاسبان

پاسبان خرگهش، هر خسروی گردن فراز

چاکری از چاکران بارگاه حضرتش

بر شهنشاهان هفت اقلیم، دارد امتیاز

بهر طوف مرقدش با قدسیان هر صبح وشام

جبریل از عرش می آید به صد عجز و نیاز

در طریق عشق بازی هر که با وی زد قدم

یافت از وی لاجرم در عاشقی خط جواز

زائران آستان قدس اش از نزدیک و دور

نقد جان برکف همی آرند از بهر نیاز

«ترکیا» کوته سخن کن زانکه از بی دانشی

می کنی مدح کسی کز مدح باشد بی نیاز

مرحبا بر این چنین عاشق که در میدان عشق

زیر خنجر بود با معشوق خود می گفت راز

جلوهٔ معشوق از بس برده بود او را، ز هوش

از سنان و نیزه و خنجر نبودش احتراز

بس که بر جسمش ز هر سو تیر کین، تا پر نشست

پر برون آورد جسم اطهرش چون شاهباز

دلنوازش کس نبد، پهلو نشینش کس نبود

خنجرش پهلو نشین گردید و، تیرش دلنواز

کوفیان کردند از کین، اهل بیتش را سوار

بر اشترهای نحیف کند سیر بی جهاز

ای حسین! ای عاشق جانباز عشق ذوالجلال!

ای که هستی در جهان، بیچارگان را چاره ساز!

آرزو دارم ببوسم آستان درگهت

یک نظر از لطف، بر حالم کن ای شاه حجاز!

تا که باشد ضد عزت، ذلت اندر روزگار

دوستانت در جهان باشند غرق عز و ناز

تا بود در هر دو عالم، فعل آتش سوختن

دشمنانت در جهان، باشند در سوز و گداز

شمارهٔ ۲۷ - پاک گوهر

شاهی که بارگاه وی از عرش برتر است

در شهر طوس قبهٔ ایرانش از زر است

سلطان شرق و غرب، شهنشاه دین رضا

فرزند برگزیدهٔ موسی بن جعفر است

حکمش روان به جمله سلاطین روزگار

بی جیش و طیش ملک جهان را مسخر است

این سبز خیمهٔ فلک از حکم کردگار

بر آستان درگه او سایه گستر است

سایند سروران جهان جبههٔ نیاز

بر درگهی که مدفن آن پاک گوهر است

آنجا که آفتاب جلالش کند طلوع

خورشید چرخ در برش از ذره کمتر است

خورشید کسب روشنی از نور او کند

کز سمت طوس مطلع خورشید خاور است

حقا که اوست سید سادات روزگار

زیرا که جده فاطمه جدش پیمبر است

هر کس که بر امامت وی بر دلش شکی ست

بی شک و شبه نسل زنا هست و کافر است

عشری اگر نویسم ز اعشار علم او

مطلب شود مفصل و دفتر محقر است

در غربت ای دریغ! غریبانه جان سپرد

شاهی که برگزیدهٔ خلاق داور است

رفت از جهان، به شهر خراسان رضا غریب

وز بهر غربتش دل عالم پر آذر است

یاران غریب نیست رضا در دیار طوس

به اله غریب بابش موسی جعفر است

زین هر دو تن، غریب تری آمدم بیاد

کو را نه اقربا و نه یار و نه یاور است

دانی غریب کیست؟ گل احمدی حسین

کو راست مام فاطمه و باب حیدر است

باشد کسی غریب که در حال احتضار

نه مادرش به سر، نه پدر، نه برادر است

باشد کسی غریب که بی غسل و بی کفن

در دشت کربلا تنش افتاده بی سر است

باشد کسی غریب که از ظلم اهل جور

جسمش به کربلا و سرش جای دیگر است

باشد کسی غریب که از جور کوفیان

سر از تنش جدا شده صد پاره پیکر است

باشد کسی غریب که از ظلم شامیان

در بحر خون چو ماهی بسمل شناور است

باشد غریب آنکه میان دو نهر آب

سیراب ز آب خنجر شمر ستمگر است

«ترکی» به پای بوسی این هر سه تن غریب

پیرانه سر هوای جوانیش بر سر است

شمارهٔ ۲۸ - طرب انگیز

خوشا شیراز و خلق باوفایش

خداوندا! نگه دار از بلایش

عبیرآمیز می باشد نسیمش

طرب انگیز می باشد هوایش

خوش آن ساعت که معمار سبک دست

به حکمت ریخته طرح بنایش

شتربانا! شتر آهسته می ران

که جانم سوخت ز آهنگ درایش

خوشا شاه چراغ و بقعهٔ او

که شاهانند بر در چون گدایش

زهی از بقعهٔ سید محمد

که جان عالمی بادا فدایش

زهی سید علاءالدین حسینی

که باشد بقعه چون عرش علایش

ز قبرستان دارالعلم شیراز

که می خوانند خاک اولیایش

بود یک قطعه ای از باغ جنت

قبور اولیا و انبیایش

زهی روح و صفای قبر سعدی

تعالی اله ز باغ دل گشایش

تعالی اله ز باغ حافظیه

که جان ها تازه گردد از صفایش

ز باغ تخت قاجاریه او

ز با با کوهی راحت فزایش

زهی از آب رکناباد شیراز

که هم چشمی است با آب بقایش

نه خود محتاج توصیف است و تعریف

مساجدهایش و، بازارهایش

زبان در کام الکن هست و قاصر

ز وصف مردمان باحیایش

غریبی گر شود وارد به ایشان

به چشم خود نهند از مهر، جایش

تبلور یافته، از روح حاتم

یم جود و سخای اسخیایش

فقیرانه تمامی اهل حالند

همه اهل کمالند اغنیایش

خداوندا! به قرب و جاه احمد

به اهل خامس آل عبایش

به حق آن حسینی کاهل شیراز

بپا سازند سال و مه عزایش

که شیراز و همه شیرازیان را

نگه دار از قضا و از بلایش

غم شیراز «ترکی» راست در دل

خداوندا! از این غم کن رهایش

به سر دارر هوای ملک شیراز

جز این نبود به عالم مدعایش

به زندان خانهٔ هند است در بند

فلک بنهاده بند غم به پایش

به تنگ آمد دلش از کشور هند

تفو بر مردم دیر آشنایش

خداوندا! به حق دردمندان

دل پر درد او را کن دوایش

به شیرازش به لطف خویش باز آر

ز لطف خود اجابت کن دعایش

به شهر هند بی خویش و تبار است

رسان او را به خویش و اقربایش

سیه رویی ست بنما رو سپیدش

خطاکاری ست بگذر از خطایش

به جز راه درت راهی ندارد

به هر راهی تو هستی رهنمایش

ز ارض هند او را دهد نجاتی

مجاور کن به ارض کربلایش

بیا «ترکی» به حق شاه مردان

که مردم کم ندانند از خدایش

خدایش گر نمی دانند اما

ندانند از خدا یک دم جدایش

که با مردم طریق مردمی گیر

عطا گر کرد کس می کن عطایش

وگر با تو کسی روزی بدی کرد

تو بد بگذار و نیکی کن به جایش

کسی را می‌توان مردم شمردن

که مردم بد نگویند از قفایش

فصل سوم - سوگواری‌ها

شمارهٔ ۱ - طبل الرحیل : چون به حکم پادشاه انس و جان

شمارهٔ ۲ - سحاب اشک : به سجده سر چو نهاد آن امام جن و بشر

شمارهٔ ۳ - گریهٔ پنهان : کلک قضا نوشت چو دیوان فاطمه

شمارهٔ ۴ - بضعه الرسول : آه از دمی که فاطمه دخت پیمبرا

شمارهٔ ۵ - عزای رضا : چرا؟ چونی، نکنم ناله در عزای رضا

شمارهٔ ۶ - حدیث غربت : خوش آن که درد دل خویش با صبا گویم

شمارهٔ ۷ - سیل اشک : شکر خدا کز امت پاک پیمبرم

شمارهٔ ۸ - هلال ماه ماتم : باز بر طرف چمن، یا رب چه شد کآبر بهار

شمارهٔ ۹ - طارم خضرا : در کرب و بلا خواندند، چون سید بطحارا

شمارهٔ ۱۰ - سوز عطش : چون شه ملک حجاز آمد سوی ملک عراق

شمارهٔ ۱۱ - ضیاء دیدهٔ لیلا : کیست یارب این جوان نو خط سیمین عذار؟

شمارهٔ ۱۲ - حدیث محنت افزا : دریغا از قد و بالای علی اکبر

شمارهٔ ۱۳ - مهر درخشنده : چون شه تشنه لبان، بی کس بی یاور شد

شمارهٔ ۱۴ - اکبر گل پیرهن : دید شاه شهدا چون بدن اکبر را

شمارهٔ ۱۵ - در اشک : شد وقت آن که باز کنم گریه زار زار

شمارهٔ ۱۶ - زلف گره گشا : خیز ز جای ای پسر، جان و تنم فدای تو

شمارهٔ ۱۷ - قاسم گلگون عذار : باز غم از چارسو، ریخت به جانم شرار

شمارهٔ ۱۸ - سرو خونین : ز جا برخیز ای رعنا جوان گلعذار من

شمارهٔ ۱۹ - خلاصهٔ ناس : گرفت مشک وروان گشت آن خلاصهٔ ناس

شمارهٔ ۲۰ - علمدار سپاه : چرا افتاده ای، ای قهرمان شیر گیر من؟!

شمارهٔ ۲۱ - آب فرات : آی آب فرات! از چه گل آلود روانی؟

شمارهٔ ۲۲ - آفتاب برج امانت : باران مگر به کرب وبلا قحط آب بود

شمارهٔ ۲۳ - روز عاشورا : «کربلا شد خزان گلستانش

شمارهٔ ۲۴ - دشت عشق : عید قربان است و می بایست قربانی نمود

شمارهٔ ۲۵ - جگر گوشهٔ مصطفی : چو در کربلا خسرو نشاتین

شمارهٔ ۲۶ - داستان غم فزا : باز بر جان عشقم آتش برفروخت

شمارهٔ ۲۷ - باغ کربلا : سحرگه عندلیبی در گلستان

شمارهٔ ۲۸ - کبوتران حرم : به دشت کرب وبلا ازجفای شمر شریر

شمارهٔ ۲۹ - محراب عشق : نهاد شمر چو بر خاک، ماه روی حسین

شمارهٔ ۳۰ - قره العین نبی : زیر خنجر شه دین، گر ندهد سر چکند؟

شمارهٔ ۳۱ - لعل گهربار : خنجر شمر، به قتل شه ابرار، حریص

شمارهٔ ۳۲ - واقعهٔ کربلا : یاران مگر حسین ولی خدا نبود؟

شمارهٔ ۳۳ - فزون از ستاره زخم : شاهی که جان سپرد و، ببر مادرش نبود

شمارهٔ ۳۴ - مژهٔ چشم تر : شوری که حسین بهر شهادت به سرش بود

شمارهٔ ۳۵ - طایر باغ جنان : ای شهیدی که لب تشنه بریدند سرت را!

شمارهٔ ۳۶ - چرخ نیلگون : ای زخم های پیکرت از اختران فزون

شمارهٔ ۳۷ - شافع محشر : که گمان داشت خزان، گلشن حیدر گردد

شمارهٔ ۳۸ - گوهر اشک : رسید موسم ماتم که گریه ساز کنید

شمارهٔ ۳۹ - اشک خونین : «در دلم لاله‌صفت، خون جگر می‌ریزد

شمارهٔ ۴۰ - مقتل خون : زلف اکبر چو ز خون سر او تر گردید

شمارهٔ ۴۱ - قلزم خون : کیست این کشته که در لجهٔ خون غوطه ور است؟

شمارهٔ ۴۲ - حدیث کربلا : شبان تیره از دود فراق دوستان نالم

شمارهٔ ۴۳ - زانوی غم : من از جور و جفای چرخ کج‌رفتار، می‌نالم

شمارهٔ ۴۴ - چشم اشکبار : شبان تیره به درگاه کردگار، بنالم

شمارهٔ ۴۵ - دیدهٔ خونبار : بر سبط نبی گنبد دوار بنالد

شمارهٔ ۴۶ - چرا چو شمع نسوزم؟ : چرا ز غصه شب و روز، زار زار نگریم؟

شمارهٔ ۴۷ - کشتهٔ غریب : ای در عزات خالق اکبر، گریسته

شمارهٔ ۴۸ - مظلوم کربلا : چشمی که در عزای شه کربلا گریست

شمارهٔ ۴۹ - مرآت خدا : ای قتیلی که به خون غرقه ز شمشیر جفایی

شمارهٔ ۵۰ - آتش داغ : « ای که با مهر تو آب و گلم آمیخته شد!

شمارهٔ ۵۱ - نقطهٔ پرگار : تو نور چشم احمد مختاری ای حسین

شمارهٔ ۵۲ - داغ جهانسوز : ای حسین ای علم افراشته بر قلهٔ نور

شمارهٔ ۵۳ - لوای ماتم : ای کشته ای که مقتل تو دشت کربلاست!

شمارهٔ ۵۴ - دجلهٔ زلال : ای گوشوار عرش خداوند ذوالجلال

شمارهٔ ۵۵ - اهل حرم : شاهی که بود آینهٔ حسن ذوالجلال

شمارهٔ ۵۶ - صدای العطش : از چیست؟ بانگ ناله، به ارض و سما هنوز

شمارهٔ ۵۷ - شراره آه دل : دلم ز ماریه عزم سفر نکرده هنوز

شمارهٔ ۵۸ - سرخی افق : ز چیست شور و فغان در جهان بپاست هنوز؟

شمارهٔ ۵۹ - شفیع روز قیامت : «یکدم دلم رها ز غم لاله ها نشد»

شمارهٔ ۶۰ - حدیث تشنگی : چو در کرب و بلا سبط نبی بی یار و یاور شد

شمارهٔ ۶۱ - سیلاب اشک : ای دل! بیا که ناله و آه و فغان کنیم

شمارهٔ ۶۲ - صدف دیده : در خانه ای که بزم مصیبت بپا شود

شمارهٔ ۶۳ - اشک روان : تا به کی بتوان نهفت اندر دل، این راز نهان را

شمارهٔ ۶۴ - مشک تتار : بر مشامم بوی یار آشنا آید همی

شمارهٔ ۶۵ - صاحب عزا : به بزم ماتم سبط نبی باشد خدا حاضر

شمارهٔ ۶۶ - عزای سبط نبی : ظلمی که بر حسین علی شد به کربلا

شمارهٔ ۶۷ - عاشق صادق : عاشق آن باشد که شرط عشق را آرد به جا

شمارهٔ ۶۸ - نخل قامت : به نجف گذر کن ایا صبا تو زکربلا ز ره وفا

شمارهٔ ۶۹ - چشمهٔ خون : ای ز غمت دل فسرده آدم و حوا

شمارهٔ ۷۰ - بادهٔ عشق : ای کشته ای که کعبهٔ عشق است کوی تو!

شمارهٔ ۷۱ - مصاف عاشقی : چون جفا کردی به آل بوتراب، ای آسمان

شمارهٔ ۷۲ - سر حلقهٔ عشاق : شکوه ها دارم ز تو ای آسمان، ای آسمان!

شمارهٔ ۷۳ - داغ لاله رویان : فلک ویران شوی بنگر چه ظلمی، در جهان کردی

شمارهٔ ۷۴ - آوازهٔ حسن : فلک! بر اهل دل بیداد، بی اندازه کردی تو

شمارهٔ ۷۵ - رنگین لاله ها : فلک تا کی جفا بر آل پیغمبر روا دارد

شمارهٔ ۷۶ - انتظار قافله : فلک به آل پیمبر سر مجادله دارد

شمارهٔ ۷۷ - داغ لاله رخان : فلک ز ماتم زینب مگر خبر دارد

شمارهٔ ۷۸ - سرشک آتش‌گون : فغان ز دست تو ای روزگار کج بنیاد!

شمارهٔ ۷۹ - لجهٔ خون : بوالجایب‌ها از این گردنده گردون دیده‌ام

شمارهٔ ۸۰ - عقده های دل : فلک از پیش توام کرد زکین، دور چرا؟

شمارهٔ ۸۱ - شور حسینی : فلک به آل نبی ظلم بی حساب چرا؟

شمارهٔ ۸۲ - خاکستر تنور : فلک خراب شوی انقدر غرور چرا

شمارهٔ ۸۳ - نیستان بر افروخته : ای فلک! این همه آزار و جفا یعنی چه

شمارهٔ ۸۴ - صد هزار افسوس : زجور چرخ ستمکار، صد هزار افسوس

شمارهٔ ۸۵ - چشمهٔ خنجر : از جفا جورت ای چرخ ستمگستر، دریغ!

شمارهٔ ۸۶ - آهوان رمیده : فلک زجور تو خونم چکد زمردم دیده

شمارهٔ ۸۷ - سلیمان کربلا : فغان ز کج روی روزگار و مکر و فنش

شمارهٔ ۸۸ - مرغان چمن : «چگونه بنگرم صحن چمن را

شمارهٔ ۸۹ - وادی عشق : داغت ای تشنه جگر! بر جگری نیست که نیست

شمارهٔ ۹۰ - گل نسترنی چند : زینب به زمین دید چو صد پاره تنی چند

شمارهٔ ۹۱ - دانهٔ اشک : ای سر به سنان رفته، تن افتاده به میدان!

شمارهٔ ۹۲ - دشت بلاخیز : برادر جان مگر رفته به خوابی!

شمارهٔ ۹۳ - داغ لاله ها : « چو لاله بین، دل پر درد و داغ، زینب را

شمارهٔ ۹۴ - شمع محفل : به شام گشت چو اندر خرابه، منزل زینب

شمارهٔ ۹۵ - مشعل افروخته : دختر شیر خدا کرد چو در شام مقام

شمارهٔ ۹۶ - تاب آفتاب : گفت سکینه غمم حساب ندارد

شمارهٔ ۹۷ - نظم جگر سوز : تا سایهٔ تو بود پدر جان به سر من

شمارهٔ ۹۸ - شعلهٔ سخن : پدر زهجر تو کاهیده چون هلال تنم

شمارهٔ ۹۹ - درد اشتیاق : بابا کجایی از چه نیایی به دیدنم

شمارهٔ ۱۰۰ - بوی مشک و عنبر : صدایی عمه زین طشت زر آید

شمارهٔ ۱۰۱ - آتش فراق : تا سایهٔ مبارک تو بود بر سرم

شمارهٔ ۱۰۲ - ستاره می شمرم : پدر ز درد فراقت خون شده جگرم

شمارهٔ ۱۰۳ - حلقهٔ ماتم : به شام چون اسرارا خرابه شد منزل

شمارهٔ ۱۰۴ - آتش غم : چه شد که ای گل من! این چنین تو پژمردی

شمارهٔ ۱۰۵ - شبستان عمر : « پدر درد هجرت دوایی ندارد

شمارهٔ ۱۰۶ - ارض کربلا : ای ارض کربلا تو محل بلاستی!

شمارهٔ ۱۰۷ - طایر بی آشیان : نام دشت نینوا، هر گه که آید بر زبانم

شمارهٔ ۱۰۸ - خون جای اشک : یارب! به خون پاک شهیدان کربلا

شمارهٔ ۱ - طبل الرحیل

چون به حکم پادشاه انس و جان

درمد این گشت سلمان، حکمران

گشت چون در حکمرانی مستقل

بنده اش گشتند خلق، از جان و دل

چون زمان زندگیش آمد به سر

پیک مرگش آمد و کوبید در

از قضا گردید بیمار و علیل

جیش عمرش کوفت طبل الرحیل

برکشید از پردهٔ دل، آه سرد

گفت با یاران، چنین آن نیک مرد

که مرا هنگام رحلت شد قریب

بایدم رفتن از این دنیا غریب

گفت ای نیکو سیر یاران من!

وی رفیقان و هواداران من!

مر مرا گفته است احمد این چنین

آن رسول اولین و آخرین

چون تو خواهی زین جهان بیرون شدند

مرده گان گویند همراهت سخن

اینک ای یاران، به تابوتم نهید

پیکرم را سوی قبرستان برید

پس به تابوتش نهادند آن زمان

بردن او را سوی قبرستان کسان

پس برون آمد ز تابوت آن جناب

با گروه مرده گان کرد این خطاب

کی گروه بی زبانان السلام

از جهان نادیده کامان السلام

چون به امر حق، سلامم بشنوید

لطف باشد گر جوابم را دهید

تا که از قبری صدایی شد بلند

که زمن بادت علیک ای ارجمند!

حضرت سلمان، جوابش چون شنید

گفت با یاران مرا واپس برید

که مرا گفتار احمد شد یقین

راست فرمود آن رسول پاک دین

پس به سوی خانه بردندش کسان

خفت در بستر به جسمی ناتوان

دوستان کردند با او این خطاب

که بیان فرما تو ای عالی جناب!

کز پس مردن، که غسلت می دهد

که کفن پوشاند و دفنت کند

حضرت سلمان گشود از هم در لب

گفت با آن قوم، از روی ادب

که مرا غسلم دهد آن پاکزاد

که جناب مصطقی را غسل داد

این سخن با دوستان خود بگفت

دیده را بر هم نهاد و خوش بخفت

در عجب ماندند مردم زین جواب

که نبی را غسل داده بوتراب

هان علی اندر مدینهٔ مصطفی ست

زان بلد تا این بلد فرسنگ هاست

در سخن بودند کز در با شتاب

شد سواری حاضر و بر رخ نقاب

ناگهان دیدند جمله مردمان

خیمه ای آمد فرود از آسمان

نعش سلمان را در آن خیمه نهاد

یکه و تنها در آن دم غسل داد

پس نمازش خواند و بسپردش به خاک

وز نظرها محو شد آن جان پاک

مردمان هم سوختن هم ساختند

عده ای ز آنها ورا بشناختند

که علی بود و به جز او کس نبود

راست سلمان این سخن فرموده بود

یا علی ای مظهر لطف خدا!

ای چراغ روشن راه هدی!

از مدینه آمدی ای بوتراب

جانب شهر مداین باشتاب

از مدینه ای شه ملک حجاز!

تا مداین هست پس راهی دراز

بهر غسل نعش سلمان آمدی

بهر دفنش آستین بالا زدی

چون شود ای معدن جود و کرم!

وی خدا را حسن از سر تا قدم

از نجف آیی به دشت کربلا

محشر کبری به بینی برملا

از جفا بینی حسینت را شهید

سر جدا از خنجر شمر پلید

کشته ها بینی همه عریان بدن

بر زمین افتاده بی غسل و کفن

قامت عباس را بینی که چون

چاک چاک افتاده اندر خاک و خون

بر زمین افتاده جسم اطهرش

بر سر نی رفته نورانی سرش

آتشی بینی زکین افروخته

خیمه گاه اهل بیتت سوخته

کودکانت درکف طغیانگران

دخترانت بستهٔ بند گران

یا علی ای آفتاب عالمین

«ترکی» ات هم هست همنام حسین

چون شود ای حاکم حکم قضا

شافعش گردی تو در روز جزا

شمارهٔ ۲ - سحاب اشک

به سجده سر چو نهاد آن امام جن و بشر

برای طاعت درگاه خالق داور

برای کشتن آن میر مومنان از کین

گرفت تیغ به کف، ابن ملجم کافر

چنان به تارک او تیغ کین فرود آورد

که تا به جبههٔ او را شکافت سر تا سر

دریغ و درد که شق القمر سرش گردید

شهی که نیز، ز اعجاز اوست شق قمر

فتاد سر و قد او به دامن محراب

ز خون فرق همایون، محاسنش شد تر

میان ارض و سما هاتفی ندا در داد

که کشته گشت علی جانشین پیغمبر

به گوش مردم کوفه، چون این ندا آمد

تمام جانب مسجد شدند راه سپر

سحاب اشک فشاندند ز ابر دیدهٔ خود

شبر بسان شبیر و شبیرهمچو شبر

به اشک و آه ز مسجد به خانه اش بردند

شه سریر ولایت فتاد در بستر

چنان ز اهل حرم بانگ شور غم برخاست

که سوزشان به دل چرخ پیر، ریخت شرر

زشور نالهٔ اهل حرم ولی خدا

گشود دیده و بر هر طرف نمود نظر

درآن میان به حسینش نظر نمود و بدید

روان ز دیده سرشکش بود چو لؤلؤ تر

به گریه گفت که ای نور هر دو دیدهٔ من!

سرور سینهٔ زهرا و سبط پیغمبر

کنون که بهر من از دیده گوهر افشانی

به کربلا چه کنی ای مرا ز جان بهتر!

دمیکه دست علمدار لشگرت عباس

جدا شود ز یمین و یسار از پیکر

دمی که تیر خورد بر گلوی اصغر تو

دمی که چشم تو افتد به کشتهٔ اکبر

دمی که قاسم نسرین عذار تو گردد

زخون سر رخ و زلفش چو لالهٔ احمر

دمی که طفل حسن شمع عشق، عبدالله

به دامن تو بریدند دستش از پیکر

دمی که شمر نهد پا به روی سینهٔ تو

برای کشتن تو از کمر کشد خنجر

دمی که زینب غمدیده در محیط بلا

چو بخت خویش کند معجر سیاه به سر

دریغ و درد ازآن دم که قاتل خوانخوار

برد ز کینه لب تشنه از قفایت سر

فغان و آه از آن دم که خولی جانی

سرت نهان کند اندر تنور خاکستر

رقم کند چو حدیث شهادتت « ترکی »

چکد ز خامه او خون به صفحه دفتر

شمارهٔ ۳ - گریهٔ پنهان

کلک قضا نوشت چو دیوان فاطمه

دست قدر گرفت گریبان فاطمه

مامش خدیجه چون به بهشت برین شتافت

شد آشکار گریهٔ پنهان فاطمه

بابش نبی چو عالم فانی وداع کرد

خاموش گشت شمع شبستان فاطمه

زوجش علی چو خانه نشین شد پس از نبی

پژمرده گشت گلبن بستان فاطمه

شرمنده گشت خاذن گنج دو دیده اش

گوهر ز بسکه ریخت به دامان فاطمه

از آتش فراق، تن و جان او گداخت

جان ها شود فدای تن و جان فاطمه

باله سزاست کز زن و مرد جهان تمام

سازند جان خویش به قربان فاطمه

فردا که آفتاب قیامت کند طلوع

دارند خلق چشم، به احسان فاطمه

هر کس که نام فاطمه را بشنود یقین

سوزد دلش به حال پریشان فاطمه

« ترکی » ز راه صدق و صفا و ادب زده است

دست ولا به دامن احسان فاطمه

یا رب به حق فاطمه و آل اطهرش

او را شمر یکی ز غلامان فاطمه

شمارهٔ ۴ - بضعه الرسول

آه از دمی که فاطمه دخت پیمبرا

با حالتی عجیب درآید به محشرا

بر دست راستش در دندان مصطفی

بر دست چپ عمامهٔ پر خون حیدرا

بر دوش راست، جبه آغشته ای به زهر

از مجتبی حسن شه پاکیزه گوهرا

بر دوش چپ، مشبک پیراهن حسین

از نوک تیر و نیزه و شمشیر و خنجرا

وارد شود به حشر، به این هیات شگرف

دستی زند به قائمهٔ عرش داورا

با چشم اشکبار ز دل ناله ای کشد

کز ناله اش فتد به دل خلق آذرا

گوید که ای الاه من، ای دادگر خدای!

بنگر دمی به حال من زار و مضطرا

خاهم که داد من بستانی ز دشمنان

امروز خوش دلم کنی و، شاد خاطرا

زین ظلم ها که شد به من از امت پدر

گیری تو انتقام ز امت سراسرا

دندان باب من، شکستند از جفا

کردند سقط محسنم از صدمهٔ درا

بشکافتند فرق پسر عم من علی

با تیغ کین، میانهٔ محراب منبرا

مسموم ساختند ز زهر جفا حسن

جان داد پاره پاره جگر روی بسترا

شد پاره پاره جسم حسینم به کربلا

از جورکوفیان لعین ستمگرا

صد چاک ماند جسم حسینم به روی خاک

نه سر به پیکرش، نه لباسیش در برا

کشتند اقربا و جوانانش از ستم

از اکبرش فتاد ز پا، تا به اصغرا

گشتند پاره پاره ز شمشیر و تیر و تیغ

عباس و عون و قاسم و عثمان و جعفرا

اهل حریم او به اسیری به سوی شام

رفتند دل شکسته و به حال مضطرا

القصه دادخواهی او چون شود تمام

آید چنین خطاب ز خلاق داورا

کای دختر حبیب من، ای مادر حسین

ای زوجهٔ ولی من، ای نیک اخترا!

امروز ما به دست تو دادیم اختیار

کردیم ما تو را به شفاعت مخیرا

هر کس که بر حسین تو کرده جفا و ظلم

او را روانه کن، سوی سوزنده اخگرا

وانکس که در عزای حسینت گریسته

سیراب کن به جنت اش از آب کوثرا

بفرست دشمنان حسینت سوی جهیم

با دوستان او تو به جنت درا درا

ای مادر حسین و حسن بضعه الرسول

ای درگه حسین تو از عرش برترا!

« ترکی » یکی ز نوحه گران حسین توست

او را شفیع باش، تو در وز محشرا

شمارهٔ ۵ - عزای رضا

چرا؟ چونی، نکنم ناله در عزای رضا

چرا؟ فغان نکنم روز و شب، برای رضا

چرا؟ به سر نزنم دست غم به ماتم او

چرا؟ بپا نکنم مجلس عزای رضا

به طوس لشکر غم :بر دلم هجوم آرد

چو آورم به زبان، نام غم فزای رضا

رضا غریب و، رضا بی کس و، رضا مظلوم

سزاست گر که کنم جان خود فدای رضا

ز لخت های دل و اشک چشم ماتمیان

مگرعلاج شود درد بی دوای رضا

به راستی دلش از سنگ خاره سخت تر است

کسی که که نشکند او را دل از برای رضا

خدا مباد رضا از کسی که از ره جور

رضا نمود دل خویش بر جفای رضا

رضا به شهر خراسان غریب و تنها ماند

کسی نبود در آن شهر، آشنای رضا

به او سپرد چو مامون ولایتعهدی

اگر چه کرد ولی کرد بی رضای رضا

رضا نبود رضا بر ولی عهدی او

ولی قبول نشد نزد او ابای رضا

ز راه خدعه و نیرنگ حاکم جبار

به جای تخت به تابوت داد جای رضا

هزار حیف که مامون بی حیا آخر

نکرد شرم ز پیمغبر وخدای رضا

به نزد خود طلبید و نمود مسمومش

خدای داند و آن درد بی دوای رضا

به خانه آمد و، در حجره رفت و، در را بست

که تازه حجره کسی نشنود صدای رضا

میان حجره ز سوز جگر، چو نی نالید

چگر کباب شود بهر ناله های رضا

غریب رفت ز دنیا میان حجره ولی

جواد ، جانب قبله کشید پای رضا

رضا به زهر جفا شد به ملک طوس شهید

ولی نگشت بریده سر از قفای رضا

غریب مرد به غربت رضا ولی بر نی

نرفت راس منیر خدا نمای رضا

روا بود که شب وروز و سال ومه « ترکی »

تمام عمر بنالی اگر برای رضا

بپای بوس رضا گر به سر روم نه عجب

ز دور بینم اگر گنبد طلای رضا

شمارهٔ ۶ - حدیث غربت

خوش آن که درد دل خویش با صبا گویم

حدیث عشق، بر آن یار آشنا گویم

غمی که گشته نهان از زمانه دردل من

بر آن سرم که به صد شور بر ملا گویم

به هر کجا که بود مجلس عزای رضا

ز دیده خون بفشانم رضا رضا گویم

رضا ، به شهر خراسان غریب وتنها ماند

حدیث غربت او را به صد نوا گویم

ز غم زنم به دل وجان شیعیان آتش

اگر ز غربت مظلوم کربلا گویم

ز پیکرش بسرایم سخن که شد پامال

و یا ز راس منیرش که شد جدا گویم

غم یتیمی طفلش سکینه برشمرم

و یا ز زینب و کلثوم بی نوا گویم

جدا جدا دل اهل عزا بسوزانم

اگر مصائب او را جدا جدا گویم

رسیده کار به جایی که رو کنم به نجف

غریبی پسرش را به مرتضی گویم

ز تشنه کامی اورو کنم به سوی بقیع

برای فاطمه با چشم پر بکا گویم

توجهی به مدینه کنم به چشم پرآب

به خون طپیدن او را به مصطفی گویم

حدیث غربت مظلوم کربلا « ترکی »

به هر کجا که شود مجلسی بپا گویم

شمارهٔ ۷ - سیل اشک

شکر خدا کز امت پاک پیمبرم

سر خوش ز جام مهر و تولای حیدرم

هستم غلام فاطمه و هر دو سبط او

کان هر سه تن، به را نجاتند رهبرم

بعد از امام تشنه جگر، شاه دین حسین

از جان غلام حضرت سجاد و باقرم

بعد از محمد آن که بود باقرالعلوم

ثابت قدم به مذهب و آیین جعفرم

موسی جعفر است مرا هفتمین امام

در این سخن گواست خداوند اکبرم

باشد امام هشتم من شاه دین رضا

کز یاد غربتش به دل پرز آذرم

من بنده ام تقی و نقی را زجان و دل

از کودکی گدای در آن دو سرورم

خواهم ز روضهٔ حسن عسگری مراد

زیرا بر او مریدم و محتاج آن درم

بر آستان مهدی هادی امام عصر «عج»

از جان کمینه بنده و دیرینه چاکرم

جز این چهارده تن اگر حب دیگری

باشد مرا به دل، ز سگی نیز کمترم

مظلوم اگر نخوانمشان وای بر دلم

معصوم اگر ندانمشان خاک بر سرم

در محشرم ز آتش دوزخ هراس نیست

کاین چهارده تن اند شفیعان محشرم

آید چو از مصیبت هر یک مرا به یاد

افتد به دل شرار چو سوزنده اخگرم

بر جان دشمنان نبی و علی وآل

تیغ برنده ای ست زبان سخنورم

یاد آمدم ز واقعهٔ دشت کربلا

با الله حیف بود کز این نکته بگذرم

آن دم که گفت سبط پیمبر به کوفیان

کای کوفیان مگر نه من اولاد حیدرم

ننهاده ام به دین نبی بدعتی جدید

نه من یهودم و، نه نصارا، نه کافرم

بابم بود علی ولی شیر کردگار

جدم نبی و حضرت زهراست مادرم

آیا روا بود که لب تشنه ای گروه

جان زیر تیغ و نیزه و شمشیر بسپرم؟

یک چند بود بسترم آغوش مصطفی

اکنون ز جورتان شده خاشاک بسترم

کشتید اقربا و، جوانانم از جفا

از اکبرم شهید بود تا به اصغرم

بشکافتید پهلویم از ضربت سنان

گردید پاره پاره ز شمشیر، پیکرم

چون می شود که جرعهٔ آبی مرا دهید

کز سوز تشنگی شده خشکیده حنجرم

ای کوفیان شوم، که از تیغ ظلم تان

در خون تپیده قامت چون سرو اکبرم

یک دم امان دهید که از بهر دیدنم

آید به جای مادرم از خیمه خواهرم

لب تشنه جان دهم به لب آب ای دریغ

با آنکه نور دیدهٔ ساقی کوثرم

« ترکی » ز سیل اشک تو ترسم در این عزا

یکباره غرق خون شود اوراق دفترم

شمارهٔ ۸ - هلال ماه ماتم

باز بر طرف چمن، یا رب چه شد کآبر بهار

بر خلاف رسم و عادت گشته اینسان ژاله بار

گل به صد حسرت، گریبان صبوری کرد چاک

بلبل اندر شاخ گل، گردیده از غم بی قرار

جامهٔ نیلی به تن پوشیده سوسن، در چمن

گیسوان کرده پریشان، سنبل اندر مرغزار

نسترن افکنده گویا چادر ماتم به سر

نارون آورده گویا میوهٔ حسرت ببار

بلبلان گویا عزادارند بر طرف چمن

عندلیبان، نوحه خوانانند اندر شاخسار

شور در صحن چمن، افکنده گیسو عندلیب

نوحه خوان، شیون کنان از یک طرف گشته هزار

خلق را بینم سیه در بر، گروه اندر گروه

نوحه خوانان وا حسینا گو قطار اندر قطار

شور محشر گوییا بر پا شده اندر جهان

کاین چنین غوغا همی خیزد ز هر شهر و دیار

گوییا ماه محرم، شد عیان درآسمان

یا هلال ماه ماتم، گشت گویی آشکار

آه از آن دم که ماه برج دین در کربلا

بر زمین افتاد جسم انورش خورشید وار

بر دلش از یک طرف، داغ عزیزان بی حساب

بر تنش از یک طرف، زخم لعنیان بی شمار

بر زمین بنهاد گاهی پهلو از بی طاقتی

گاه بر خاک سیه بنهاد رخ آن گل عذار

گیسویی از خون بشد رنگین که جبریل امین

شست وشو می کرد ز آب سلسبیل از وی غبار

از چه یارب آسمان از هم نپاشید آن زمان

کوفتاد از صدر زین، آن خسرو گردون وقار

جای اشک از دیده گر خون دل آید اندک است

در عزای سبط احمد در همه لیل و نهار

« ترکیا » در ماتم شاه شهیدان، روز و شب

دست غم بر سر زن و، خون دل از مژگان ببار

شمارهٔ ۹ - طارم خضرا

در کرب و بلا خواندند، چون سید بطحارا

کوفی ز ره تلبیس، آن شافع فردا را

بستند به رویش آب، آن قوم شرر افروزا

کردند دریغ از وی، مهریهٔ زهرا را

کشتند لب تشنه، او را به لب دریا

از خون تنش کردند، رنگین رخ صحرا را

شمر از ره کین ببرید، از تن ز قفایش سر

بر خاک سیه افکند، آن سرو دل آرا را

خولی سر آن سرور، در مطبخ خود جا داد

بنهاد به خاکستر، آن چهرهٔ زیبا را

از پای درآوردند، نخل قد اکبر را

مجنون ز غمش کردند، دل سوخته لیلا را

آغشته به خون کردند، آن قامت دلجو را

پژمرده ز کین کردند، آن لالهٔ حمرا را

سردار سپاه دین، عباس غضنفر فر

شیری که ز هم بدرید، قلب صف اعدا را

دردا که جدا کردند، دست از بدنش آخر

کردند ز خون رنگین، ماه رخ سقا را

در طشت طلا در شام، آزرد یزید از چوب

لعلی که خجل ز اعجاز، می کرد مسیحا را

آتش به خیام او، از قهر زدند اعدا

کز دود سیه کردند، این طارم خضرا را

کردند زکین غارت، اسباب خیامش را

بازو به رسن بستند، صدیقهٔ صغرا را

زن های حریمش را، بردند زر و زیور

کردند دل افسرده، انسیهٔ حورا را

ای شیر خدا بگذار، پایی ز نجف بیرون

در کرب وبلا بنگر، این محشر کبری را

« ترکی » به عزا می کوش، در ماتم شاه دین

امروز اگر خواهی، آسایش فردا را

خواهی که از این درگاه، بی فیض نمانی تو

زنهار مده از دست، این دولت عظمی را

شمارهٔ ۱۰ - سوز عطش

چون شه ملک حجاز آمد سوی ملک عراق

پر نوا و شور شد از رفتنش این نه رواق

رایت منصوریش افتاد و، شد مغلوب کفر

رفتش از کف اختیار و، طاقتش آمد به طاق

از جفا سنگین دلان بستن بروی راه آب

با وجود آنکه بودی مادر او را صداق

از پی ببریدن راس همایون حسین

فرقهٔ ناراست گویان، جمله کردند اتفاق

دختر زارش که هر دم نازمی کردی بر او

رفت از سوز عطش، ماه عذارش در محاق

گاه میدان رفتنش بهر شهادت شد بلند

از خیامش ناله های الوداع و الفراق

خواهرش زینب ز هجرش گشت با اندوه جفت

با وجود آنکه در محنت کشیدن بود طاق

اوفتاد از صدر زین، شاهی که جدش مصطفی

در شب معراج، زین بنهاد بر پشت براق

بعد قتلش آتش افروزان، شر را فروختند

بر خیام عصمت او از ره ظلم و نفاق

از چه پنهان کرد خولی راس او را در تنور

جای مهمان نیست به اله غیر ایوان و اطاق

شد به شهر شام ویران، مجلسی آراسته

رفتن زینب در آن مجلس به غایت بود شاق

این مصیبت ها که بر فرزند پیغمبر رسید

از برای کس در این عالم، نیفتاد اتفاق

چوب در دست یزید و راس شه در طشت زر

از میان طشت زر یا رب چه شد کآمد طراق

نظم « ترکی» گرچه نبود قابل درگاه او

لیک دارد لطف خاصی هرکسی را در مذاق

شمارهٔ ۱۱ - ضیاء دیدهٔ لیلا

کیست یارب این جوان نو خط سیمین عذار؟

کز شمیم طره اش گشته خجل مشگ تتار

کیست یارب این جوان پر دل لشکر شکن؟

کیست یارب این غضنفر فر دلیر نامدار؟

کیست یارب این پلنگ افکن سوار شیرگیر؟

کیست یارب این دلیر پر دل ضیغم شکار؟

کیست یارب این جوان ماه روی مهر چهر؟

کیست یارب این هلال ابروی گردون اقتدار؟

کیست یارب این که از قدش بود طوبی خجل؟

کیست یارب که از خدش بود مه شرمسار؟

کیست یارب اینکه پشت لشگری را بشکند؟

یک تنه چون بر سمند با دپا گردد سوار

کیست یارب اینکه از شمشیر تیزش روز جنگ؟

دامن میدان شود از خون دشمن لاله زار

اله اله این جوان گویا بود ختم رسل

یا که باشد ابن عمش حیدر دلدل سوار

نی غلط گفتم نه احمد نه وصی احمد است

این علی اکبر «ع »بود شبه رسول کردگار

این ضیاء دیدهٔ لیلا عزیز زینب است

این شه لب تشنگان راهست پور نامدار

حیف از یان قامت که از جور و جفای کوفیان

بر زمین افتد ز پشت زین مرکب، سایه وار

حیق از این مویی که خون سرش رنگین شود

در زمین کربلا از جور قوم بد شعار

آه از آن دم که از کین، منغذخونخوار زد

تیغ بر فرق علی اکبر والا تبار

بر زمین افتاد چون خورشید از بالای زین

با دلی اندوهگین و با دو چشمی اشکبار

از فراق مادرش بر سینه، داغ جان گداز

از سنان و نیزه ها بر جسم، زخم بی شمار

روبه سوی خیمه ها کرد و کشید از دل فغان

کی امام انس و جان، ای حجت پروردگار!

ای پدر از مرحمت خود را ببالینم رسان!

ای پدر دریاب پورت را که رفت از دست کار!

چون پدر در خیمه بانگ نالهٔ اکبر شنید

جست ازجا چون سپند و رفت سوی کارزار

بر سر بالین اکبر رفت و از دل بر کشید

ناله ای کز ناله اش افتاد در گیتی شرار

روی خود بنهاد بر روی جوان نو خطش

وز محاسن می چکید ش خون اکبر لعل وار

دیده بر روی پدر بگوشد با حسرت پسر

گفت کای سلطان مضلومان، مرا معذوردار

در کنار تو بود این کسر من ای پدر!

ساعت دیگر که می گیرد سرت را در کنار

این بگفت و دیده حق بین، به روی هم نهاد

کرد مرغ روح پاکش زآشیان تن فرار

شاه دین گفت ای جوانان بنی هاشم برید

نعش اکبر را به سوی خیمه با حال فگار

از شراره آه و، اشک و، نالهٔ اهل حرم

گشت در کرب و بلا شور قیامت آشکار

«ترکی» ار خواهی شود راضی زتو ختم رسل

روز و شب در ماتم اکبر زمژگان خون ببار

شمارهٔ ۱۲ - حدیث محنت افزا

دریغا از قد و بالای علی اکبر

دریغ از جعد گیسوی سمن سای علی اکبر

ز چشمم سیل خون جاری شود هرگه به یاد آرم

به خون غلتیدن قد دل آرای علی اکبر

پریشان می شوم مجنون صفت چون بر زبان آرم

حدیث ناله های زار لیلای علی اکبر

حرامم باد گر بی گریه نوشم آب سردی را

کنم از گرمی تف، یاد لب های علی اکبر

دلم در سینه غرق خون شود چون در نظر آرم

به خون خویش دست و پا زدن های علی اکبر

به گیتی هر کجا بینم جوان سرو بالایی

بیاد آرم ز سرو قد و بالای علی اکبر

ز شمشیر جفای منقذ ابن مرهٔ عبدی

پر از خون گشت چهر مهرآسای علی اکبر

نمی دانم چه حالی کرد پیدا آن زمان، کافتاد

به جسم چاک چاکش چشم بابای علی اکبر

قلم را نیست یارای نوشتن «ترکیا» اکنون

که بنویسد حدیث محنت افزای علی اکبر

شمارهٔ ۱۳ - مهر درخشنده

چون شه تشنه لبان، بی کس بی یاور شد

وقت جان بازی شهزاده علی اکبر شد

همچنان سرو خرامان، ببر مادر شد

صدف دیده اش از اشک، پر از گوهر شد

دست بر سینه بر مادر خود کرد قیام

غنچهٔ لب بگشود و به ادب کرد سلام

خم به خم طرهٔ پرپیچ و خمش از بن گوش

ریخته حلقه به حلقه چو کمند از سر دوش

برده چشم سیهش از دل و سر، طاقت و هوش

دلش از غصه ملول و لبش از گفته خموش

به تکلم لب چون لعل، ز هم باز نمود

کرد با مادر غمدیده چنین گفت و شنود

گفت ای مادر نیک اختر و غم پرور من!

بنشین لحظه ای از راه وفا در بر من

دمی از مهر بنه بر سر زانو سر من

سیر بنگر تو سر و زلف و رخ انور من

که دلم از غم ایام، به تنگ آمده است

شیشهٔ طاقتم از غصه، به سنگ آمده است

سخت در دل هوس رفتن میدان دارم

سر جان باختن، اندر ره جانان دارم

شوق دیدار رخ ختم رسولان دارم

سر در این کار نهم تا که به تن، جان دارم

پدرم بی کس و بی یار و مدد کارشده

روز در چشم من اینک، چو شب تار شده

آه لیلا ز پسر، رفتن میدان، چو شنید

رنگ از چهرهٔ آن مادر غمدیده پرید

رفت از هوش و، به هوش آمده و، او صیحه کشید

گیسوان کرد پریشان و گریبان بدرید

از مژه اشک، به رخسارهٔ خود جاری کرد

به سرو صورت خود لطمه زد و، زاری کرد

گفت ای ماه جبین یوسف گل پیرهنم

گل خوشبوی من ای اکبر شیرین سخنم!

تو مرو از بر من، ای مه نازک بدنم!

تو روی جانب میدان و رود جان ز تنم

گر روی جانب میدان، تو ایانیک صفات

منهم آیم به تماشای تو اینک ز قفات

پای مهد تو چه شبها که به روز آوردم

طفل بودی و تو را تازه جوانی کردم

من که یک عمر تو را از دل و جان پروردم

هان! منه داغ جدایی به دل پر دردم

تو جوان هستی و من مادر زار و پیرم

تو اگر کشته شوی من ز غمت می میرم

گفت شهزاده که ای مادر فرخنده سیر

بده انصاف که در روز جزا ای مادر!

جده ام فاطمه پرسد اگر از تو که مگر

بود لیلا علی اکبر ز حسینم بهتر

چه جوابش دهی و، عذر چه خواهی آورد

پیش جدم تو خجالت زده ام خواهی کرد

زین سخن مادر دل سوخته اش گشت خموش

لیک در سینهٔ او خون جگر می زد جوش

رفت در خیمه و افتاد و، ز غم شد بی هوش

پس زجا جست و گرفتش ز وفا در آغوش

بنشست و سر او بر سر زانو بنهاد

ریخت اشک از مژه و، رخصت میدانش داد

کرد از سرمه سیه نرگس شهلایش را

شانه از مهر زد آن زلف سمن سایش را

ساخت از غالیه خوشبو همه اعضایش را

دا زینت ز کفن، قامت رعنایش را

بعد از آن کرد روانش بسوی قربانگاه

گفت لا حول ولا قوه الا بالله

کرد شهزاده وداعی به همه اهل حرم

اذن بگرفت پس از خسرو بی خیل و حشم

از سرا پرده سوی معرکه بنهاد قدم

قد مردانگی از بهر غزا کرد علم

تیغ بگرفت و رجز خواند و برانگیخت عقاب

حمله ور گشت اسد وار، بر آن خیل کلاب

الغرض می زد و می کشت از آن بی دینان

تا گرفتند لعینان، چو نگینش به میان

زخم بسیار زدندش به تن از تیغ و سنان

جوی خون، از بدن اطهر او گشت روان

ناگهان منغذ بی دین، ز کمینگه بشتافت

تیغی از قهر زد و تارک او را بشکافت

کوفیان جمله کمان های ستم کرده به زه

تیرباران بنمودند ز کین شهزاده

کفن اندر بر او گشت مشبک چو زره

گریه شد در گلوی او ز غم و غصه گره

نازنین قامتش از خانهٔ زین، گشت نگون

فرق بشکافته و زلف و رخش غرقه به خون

کرد رو سوی خیام و ز سر سوز و گداز

گفت کی باب گرامی من ای میر حجاز!

لحظه ای بنده نوازی کن ایا بنده نواز

ای که باشد بسویت باز مرا چشم نیاز!

ای شه بی سپه کرب و بلا ادرکنی

وی گل سر سبد باغ ولا ادرکنی

شه دین نالهٔ او را چو شنید از جا جست

شد سوار فرس و قبضهٔ شمشیر به دست

لشکر کوفی شامی همه درهم بشکست

آمد و بر سر بالین جوانش بنشست

چهره بر چهره پرخون جوانش بنهاد

گشت بی هوش و کشید از دل غمگین فریاد

حیف از آن مهر درخشنده که شد خاک نشین

حیف از آن قد دل آرا که فتاد از سر زین

حیف از آن قامت رعنا که نگون شد به زمین

حیف از آن زلف سمن سا که ز خون شد رنگین

نظم «ترکی» نه همین قلب پیمبر سوزد

کز شرار سخنش، خامه و دفتر سوزد

شمارهٔ ۱۴ - اکبر گل پیرهن

دید شاه شهدا چون بدن اکبر را

لعل سان دید زخون، آن تن چون گوهر را

در بغل تنگ کشید آن بدن اطهر را

بوسه زد ماه رخ اکبر سیمین بر را

گفت ای مهر جبین، نور دو چشم تر من!

ای به خون خفته! علی اکبر مه پیکر من!

تیغ بیداد که بشکافته از هم سر تو

سرخ از خون سرت کرده رخ انور تو

پاره پاره که نموده است ز کین، پیکر تو

داغ مرگت که نهاده به دل مادر تو

تیشهٔ ظلم که سرو قدت افکنده ز پا

لاله سان پیکر تو گشته ز خون سرخ چرا؟

ای به پیش ادبت گشته خجل شرم و حیا!

پدرت آمده ای جان پسر خیز ز جا

دیده بگشا به رخم لحظه ای از راه وفا

با من ای جان پدر! لب به تکلم بگشا

پدر پیر تو از روی تو شرمنده بود

تو مپندار که بعد از تو دگر زنده بود

مرگ پیش از تو مرا کاش که دریافته بود

پنجهٔ عمر مرا دست اجل یافته بود

آفتاب از پس مرگم به بدن تافته بود

تیغ بیداد خسان فرق تو نشکافته بود

زندگی بعد تو بسیار به من دشوار است

بی تو یک لحظه حیاتم به جهان بسیار است

زخم های بدنت گرچه ز حد افزون است

مادر پیر تو لیلا ز غمت مجنون است

عمه ات زینب کبری ز غمت محزون است

خواهر زار تو از غصه دلش پر خون است

مادر و عمه و خواهر ز غمت بی تابند

هر سه از زلف تو پرپیچ تر و پرتابند

خیز از جای خود ای بلبل شیرین سخنم!

شاخهٔ نسترن و اکبر گل پیرهنم

به حرم پای نه ای کشته گلگون کفنم

تا که از سوزن مژگان، به سرت بخیه زنم

آه و افسوس ندیدم به جهان، شادی تو

خفت در برکهٔ خون قامت شمشادی تو

حیف زود از برم ای سرو روان رفتی تو!

با لب تشنه از این دار جهان رفتی تو

من شدم پیر و دریغا که جوان رفتی تو

چشم بستی ز جهان،سوی جنان رفتی تو

نه همین «ترکی» افسرده از این غم سوزد

کاین شراری ست که خشک و تر عالم سوزد

شمارهٔ ۱۵ - در اشک

شد وقت آن که باز کنم گریه زار زار

ریزم سرشک از مژه چون ابر نوبهار

بلبل صفت کشم ز جگر آه آتشین

کز سوزه آه من شرر افتد به شاخسار

دیوانه وار، روی کنم سوی کوه و دشت

نالم چنان ناله برآید ز کوهسار

هر بامداد، ناله کنم از غم حبیب

هر شام، ساز گریه کنم از فراق یار

گر فی المثل به گلشنی افتد، گزار من

گل ها تمام در نظر آید مرا چو خار

در بوستان، به سرو گر افتد نگاه من

از دیده اشک بارم چون ابر نوبهار

هرگه که یاد واقعهٔ کربلا کنم

چون نی به بند بند من افتد ز غم شرار

یاد آورم ز غربت و مظلومی حسین

سیلاب خون روان کنم از چشم اشکبار

آه از دمی که نوبت قربان شدن رسید

بر نوجوان تازه خط شاه تاج دار

اکبر جوان سرو قد شاه دین حسین

کز جد و باب بود پدر را به یادگار

دست ادب به سینه نهاد آن شکوه شرم

آمد به نزد آیینهٔ عصمت و وقار

گفتا که ای پدر! ز جهان سیر شد دلم

خواهم روم به خدمت جد بزرگوار

شرح غریبی تو بگویم به جد خویش

لختی کنم شکایت از این قوم نابکار

تا چند بی کسی تو را بینم ای پدر!

بی یاری تو برده مرا از کف اختیار

بر غربت تو کون و مکان بی قرار شد

دیگر به جا نمانده مرا طاقت و قرار

اذنم بده که جانب میدان روم پدر

جان عزیز را به قدومت کنم نثار

من زنده باشم و لب خشک تو بنگرم

با دیدگان تر، به لب آب خوشگوار

از اکبر این سخن چو شه تشنه لب شنید

از دیده دراشک فرو ریخت بر عذار

او را به پیش خواند و چون جان در برش کشید

زد بوسه بر لبش به دو چشمان اشکبار

گفت از هزار سال کنم زندگی، چه سود

این زندگی ز بعد تو ای پور نامدار

هر گه نظر به چهر تو می کردم ای پسر

می آمدم به یاد زجد بزرگوار

چندان به نزد باب جزع کرد وناله کرد

او اذن داد و، رفت به میدان کارزار

شمشیر بر کشید و، رجز خواند و، جنگ کرد

با آن گروه زشت و، بد آیین و، نابکار

آن سان بر آن گروه ستمکار حمله کرد

گفتی که حیدر است و به کف تیغ ذوالفقار

صف ها از هم درید ز پیشش گریختند

چون خیل رو بهان که کنند از اسد فرار

لشکر تمام، جانب وی حله ور شدند

یک فرقه از یمینش و یک فرقه از یسار

با تیغ و، تیر و، خنجر، ز راه کین

آن ظالمان، زدند به وی زخم بی شمار

ناگاه ظالمی ز کمینگاه در رسید

زد ضربتی به فرق وی از تیغ آبدار

چون تارکش شکافت ز شمشیر خصم دون

آن دم حدیث شق قمر، گشت آشکار

از پشت زین، به روی زمین، گشت سر نگون

فریاد بر کشید که ای باب غمگسار

دریاب اکبرت که ز پا اوفتاده است

دستی برای یاریش ازآستین برآر

آمد صدای نالهٔ او چون به گوش شاه

شد رهسپار معرکه آن شاه باوقار

از اسب شد پیاده و، آه از جگر کشید

بگرفت از وفا سر فرزند در کنار

بنهاد رو به رویش و گفتا که یا بنی

ای بی تو روز روشن من همچو شام تار

تو رفتی و، ز مرگ تو سرو قدم خمید

داغ جدایی ات به دلم ماند بر قرار

بسترد محاسن خود خونش از جبین

وز سیل اشک، شست ز رخساره اش غبار

پس برگرفت آن تن صد چاک را ز خاک

گفتا به خیمه چون برم این جسم زخمدار

اهل حرم، تمام شدند از حرم برون

شد دیده شان ز اشک، به مانند جویبار

از ناله و فغان زنان، بر در خیام

گفتی مگر که روز قیامت، شد آشکار

به اله که اشک، قابل این شاهزاده نیست

«ترکی» به جای اشک، بیا خون زدیده بار

شمارهٔ ۱۶ - زلف گره گشا

خیز ز جای ای پسر، جان و تنم فدای تو

غرق به خون چرا شده گیسوی مشک سای تو

بر سر زانویم دمی، از ره مهر سر بنه

تا که ز دود دل کشم، سرمه به چشم های تو

تو در زمین کربلا شدی دچار صد بلا

از چه نصیب من نشد درد تو وبلای تو

تیغ جفا ز کین چو زد خصم به تارکت علی

کاش که بود جای تو مادر بی نوای تو

کاش که گیسوان من، سرخ شدی ز خون سر

غرق به خون نمی شد این زلف گره گشای تو

مادر غم رسیده و داغ عزیز دیده ام

ناله کنم برای خود گریه کنم برای تو

در دم جان سپردنت آه به سر نبودنت

تا که کشم من ای پسر!جانب قبله پای تو

داغ تو در دلم نهان، زخم تو بر تو تنت عیان

گریه کنم به حال دل، یا که به زخم های تو

بسکه به جسم نازکت تیر و سنان رسیده است

رخنه به رخنه چون زره گشته ببر قبای تو

از سر کشتهٔ توام نیست سر جدا شدن

لیک امان نمی دهد قاتل بی حیای تو

خصم امان نمی دهد یک شب و روزم ای پسر

تا که بپا کنم در این دشت بلا عزای تو

گربه مدینه رو کنم گو که جواب چون دهم

تا چه دهد خدای من، روز جزا جزای تو

«ترکی » زین نمط اگر، رشته به گوهر آوری

غیرت بحر و کان شود دفتر کم بهای تو

شمارهٔ ۱۷ - قاسم گلگون عذار

باز غم از چارسو، ریخت به جانم شرار

در نظرم گشت روز، تیره تر از شام تار

چرخ ستم پیشه باز، در حق آل نبی

آنچه به دل کینه داشت، کرد همه آشکار

نیست عجب گر چکد، خون دل از دیده ام

بسکه ز غم روز وشب، گریه کنم زار زار

یاد چو آید مرا واقعه کربلا

دل شودم غرق خون، دیده شود اشکبار

آه از آن دم که شد عازم میدان جنگ

سرو ریاض حسن قاسم گلگون عذار

کرد به اهل حرم، با دل محزون وداع

گفت به مادر چنین، کای تو مرا غمگسار

بر در خیمه دگر، منتظر من مباش

وعدهٔ دیدار ما ماند به روز شمار

تاخت به میدان سمند، تیغ کشید از کمر

یکتنه زد خویش را بر صف چندیدن هزار

ریخت به هم یکتنه میسره بر میمنه

قلب سپه را درید، یکسره کرباس وار

این بلا تیر بار، دست قضا تیغ زن

یک تن و، وآنگاه طفل، خیل عدو صد هزار

خشک لبش از عطش، دیده اش ازاشک تر

درد دلش بی حساب، زخم تنش بی شمار

بر بدن نازکش هر که رسیدی زدی

تیغ یکی از یمین، نیزه یکی از یسار

از دم شمشیر تیز، گشت تنش ریز ریز

گیسوی مشکین او گشت ز خونش نگار

بسکه به جسمش زدند زخم از پشت فرس

قامت او سرنگون، شد به زمین سایه وار

پیکرش از صدر زین، گشت چو غلطان به خاک

ناله ز دل بر کشید کی عم والا تبار

تا رمقم بر تن است جان عمو کن شتاب

بر سر بالین من، زود قدم رنجه دار

سرور دین چون شنید، نالهٔ آن طفل را

جست ز جا چون سپند، از سر سوزنده نار

گشت سوار و نمود، حمله بر آن ناکسان

خرمن جانشان بسوخت از شرر ذوالفقار

جنگ کنان بر سرکشتهٔ قاسم رسید

دید که از خون او گشته زمین لاله زار

پای کشید از رکاب، بر سر نعشش نشست

از سر مهر و وفا هشت سرش در کنار

پاک ز شفقت نمود، خون رخش ز آستین

شست ز سیل سرشک، از سر و مویش غبار

بر رخ سلطان دین، دیده گشود و به بست

طایر روحش نمود، از قفس تن فرار

زینب کبری چو شد با خبر از قتل او

اشک ز چشمش روان، شد چو در شاهوار

ناله ز دل بر کشید جامه به تن بر درید

بدر نخست از هلال، ریخت گهر بر عذار

مادر غمدیده اش گشت به اندوه جفت

طاقتش آمد به طاق، شد ز کفش اختیار

عمهٔ دل خسته اش شد ز غمش ناشکیب

رفت ز دستش برون، طاقت و صبر و قرار

«ترکی» این نظم تو بسکه بود جان گداز

نیست دلی در جهان، کو نبود داغدار

شمارهٔ ۱۸ - سرو خونین

ز جا برخیز ای رعنا جوان گلعذار من

نظر کن تو به حال زار و چشم اشکبار من

تو تا رفتی به میدان، جان شیرینم برفت از تن

سیه شد بی رخ چون آفتابت روزگار من

ز طفلی پرورش دادم تو را تا آنکه در پیری

تو باشی مونس تنهایی شب های تار من

ز زلف و عارضت خوش داشتم روز و شبی اما

ز هجرت گشت یکسان، عاقبت لیل و نهار من

به جان ناتوانم زد شبیخون لشکر هجرت

به یغما برد یکسر طاقت و صبر و قرار من

غمم زایل شدی هر گه که می دیدم جمالت را

فزون غم در دلم بی تو شود ای غمگسار من

امیدم بود ای مادر که بندم حجلهٔ عیش ات

فغان از بخت تو آه از دل امیدوار من

پس ازمرگ امام مجتبی دل خوش به تو بودم

که بودی از حسن باب کرامت یادگار من

فتادی تا به خاک از پشت زین ای سرو خونینم

شد از افتادنت از کف، عنان اختیار من

پس از قتل تو ای رعنا جوان! تا جان به تن دارم

نهان هرگز نگردد گریه های آشکار من

حلالت باد آن شیری که از پستان من خوردی

که کردی جان نثاری ای شهید جان نثار من

دریغا تشنه لب قاسم به غربت داد جان «ترکی»

که آتش زد به جان خلق، شعر آبدار من

شمارهٔ ۱۹ - خلاصهٔ ناس

گرفت مشک وروان گشت آن خلاصهٔ ناس

هژبر بیشهٔ مردی و مردمی عباس

رساند جنگ کنان خویش را به شط فرات

نمود مشک پر از آب، آن سپهر اساس

قدم نهاد برون تشنه لب، ز شط فرات

نمود حمله بر آن کافران حق نشناس

کشید تیغ و، رجز خواند و، حمله کرد چو شیر

ز هم سپاه عدو را درید چون کرباس

ز بسکه بر زبر هم فتاده بود قتیل

زمین معرکه گفتی مگر نمود آماس

ز ضرب بازوی او پر دلان لشکر را

فتاد لرزه بر اندامشان ز بیم و هراس

ز بسکه بر بدن زخم تیر و نیزه رسید

ازآن گروه بد آیین بدتر از خناس

بریده دست و، بدن چاک چاک و، خالی مشک

ز صدر زین، به زمین خورد آن خلاصهٔ ناس

کنارشط، لب تشنه سپرد جان اما

گرفت از کف ساقی کوثر آب، عباس

ز قتل حضرت عباس « ترکیا » شب و روز

بریز اشک و ببر کن ز غم، سیاه لباس

شمارهٔ ۲۰ - علمدار سپاه

چرا افتاده ای، ای قهرمان شیر گیر من؟!

غضنفر کش، هژبر انداز، عباس دلیر من

کدامین بی حمیت، دست های تو قلم کرده

کدامین سنگدل، قد دل آرای تو خم کرده؟

علمدار سپاه من، چه شد دست بلند تو

که از تیغ جفا ببرید از هم بند بند تو

برادر جان! تو بودی ناصر و پشت و پناه من

در این پیکار بودی تو علمدار سپاه من

کدامین کافر سنگین دل از پایت درآورده

چرا از تیر چون شهباز، جسمت پر برآورده؟

بیابانی خطرناک و محل دشمن است اینجا

زجا خیز ای برادر جان! چه جای خفتن است اینجا

ز جا خیز و علم بردار و با من هم عنانی کن

به دور خیمه ها اهل حرم را پاسبانی کن

بیا در خیمه گاه و خواهرانت را تسلا کن

تسلای دل خونین اهل بیت طاها کن

ستاده بر در خیمه سکینه اشک می بارد

دو چشمش بر ره است و انتظار مقدمت دارد

خموش افتاده ای جان برادر! در چه احوالی

بود در قتلگه پهلوی اکبر جای تو خالی

ریاض قتلگه هر چند رنگین لاله ها دارد

ولیکن بی گل عباسی تو کی صفا دارد

برو جان برادر نزد بابت ساقی کوثر

که من هم از قفایت می رسم تا ساعت دیگر

رقم زد کلک « ترکی » تا به دفتر شرح این غم را

شرار نظم او آتش به جان زد خلق عالم را

شمارهٔ ۲۱ - آب فرات

آی آب فرات! از چه گل آلود روانی؟

شرمنده مگر از عطش تشنه لبانی

خوش طمع تر از شربت قندی تو از آن رو

همسایه تو با مدفن شیرین دهنانی

کوثر به جنان است و تو در کرب و بلایی

بهتر ز جنان کرب و بلا تو به از آنی

چون ریخته در پای تو خون شه عطشان

دانم به یقن، سرخ و گل آلود از آنی

پهلوی تو شد سینهٔ فرزند نبی چاک

زان روست که با سینه به هر سمت روانی

تو مهریهٔ فاطمه ام النقبابی

از سایر انهار تو مشهور جهانی

دردا که نکرد از تو لبی سبط نبی تر

جان داد و ندادش ز ستم شمر، امانی

«ترکی » به تو عاشق بود ای آب روان بخش!

شک نیست که معشوق به صاحب نظرانی

شمارهٔ ۲۲ - آفتاب برج امانت

باران مگر به کرب وبلا قحط آب بود

کاطفال راز سوز عطش، دل کباب بود

سلطان ملک عشق حسین آنکه جبریل

دربان خاص بارگه آن جناب بود

از صدر زین فتاد به گودال قتلگاه

مهر افسری که حلقهٔ ماهش رکاب بود

آن آفتاب برج امامت، به روی خاک

افتاد و سایبان سرش آفتاب بود

شاهی به خاک خفت، که در عهد کودکی

دایم کنار فاطمه اش جای خواب بود

مظلوم وار کشته شد آن بی گنه دریغ

یا رب مگر که کشتن آن شه ثواب بود

می کرد بهر آب از آن ناکسان سئوال

او را سنان و نیزه زبان جواب بود

یک تن شفیع او نشد و کشته شد به ظلم

آن خسروی که شافع یوم الحساب بود

آتش ز کین، به خیمهٔ بی صاحبش زدند

شاهنشهی که خیمه اش این نه قباب بود

عباس شیر صف شکن دشت کربلا

مقتول از ستیزهٔ خیل کلاب بود

از کربلا به کوفه و، از کوفه تا به شام

بسته به بازوی ولی حق، طناب بود

لیلا ز هجر اکبر گل پیرهن مدام

بر عارضش سر شک روان، چون گلاب بود

دردا سکینه گوهر یکدانه حسین

اشکش روان به چهره چو در خوشاب بود

گریم به حال نجمه که در دشت کربلا

دستش ز خون پیکر قاسم خضاب بود

زینب که بود بند نقابش ز زلف حور

در مجلس یزید لعین، بی نقاب بود

« ترکی » چو این مصیبت جان سوز می سرود

در سینه داشت آتش و چشمش پرآب بود

شمارهٔ ۲۳ - روز عاشورا

«کربلا شد خزان گلستانش

که شکفت ارغوان ز دامانش»

فلک از دست تو مرا در دل

هست دردی که نیست درمانش

در دلم درد بی دوایی هست

که نه پیداست حد و پایانش

بر زبانم نمی شود جاری

غیر ذکر حسین و یارانش

یادم آمد که روز عاشورا

گرمی آفتاب سوزانش

مرغ اگر پر زدی درآن صحرا

می نمود آفتاب، بریانش

سرور دین، ز صدر زین افتاد

خاک بگرفت سر به دامانش

آه از آن دم که اوفتاد به خاک

بدن چاک چاک عریانش

زخم برتن ز اختر افزون داشت

بسکه کردند تیربارانش

شمر ببرید از قفا سراو

در میان دو نهر، عطشانش

برد خولی سرش به خانهٔ خویش

کرد اندر تنور، پنهانش

سر او در تنور و، در صحرا

جسم مجروح بهتر از جانش

زین مصیبت فغان به بزم یزید

پیش چشم زنان و طفلانش

سر سلطان دین، به طشت و یزید

چوب می زد به لعل مرجانش

بوسه گاه رسول را آزرد

آن ستمگر ز چوب خزرانش

روز وشب « ترکی » از برای حسین

خون دل می چکد ز مژگانش

شمارهٔ ۲۴ - دشت عشق

عید قربان است و می بایست قربانی نمود

کعبهٔ عشق است باید حج روحانی نمود

خیز تا خود را به راه دوست قربانی کنیم

تا به کی باید در این عالم، گران جانی نمود

آفرین بر همت سلطان مظلومان حسین

کو به دشت عشق، هفتاد و دو قربانی نمود

شد پریشان گیسوی اکبر ز خونش لاله رنگ

زان پریشان زلف خونین، دل پریشانی نمود

نوح دشت کربلا شد غرق در موج بلا

کشتی آل علی را چرخ طوفانی نمود

شمر کافر کشت سبط مصطفی را تشنه لب

صد هزاران رخنه در دین مسلمانی نمود

شد به خاک و خون تن شاهی که جبریل امین

از سر اخلاص او را مهد جنبای نمود

روزگار از کربلا افکند زینب را به شام

روز روشن را به چشمش شام ظلمانی نمود

در خرابه دختر خیرالنسا را شد مقام

آن که بر درگاه او جبریل دربانی نمود

« ترکیا » دنیای فانی را نمی باشد بقا

در رضای دوست باید خویش را فانی نمود

شمارهٔ ۲۵ - جگر گوشهٔ مصطفی

چو در کربلا خسرو نشاتین

شهید به خون خفتهٔ دین حسین

ز جور فلک بی کس و یار شد

در آن دشت بی یار و انصار شد

نماند اندر آن وادی پربلا

ز پیر و جوان زنده یک تن به جا

علی اکبر آن نوجوان دلیر

که در رزم بودی چو غرنده شیر

سر نازنینش شد از تیغ چاک

بیفتاد جسمش به دامان خاک

سپهدار عباس پیل افکنش

شد از کین جدا هر دو دست از تنش

ز نوک سنان و دم تیغ تیز

درآن دشت شد پیکرش ریز ریز

یتیم حسن قاسم مه لقا

ز دار فنا شد به ملک بقا

درآن دشت یک تن نبد یاورش

ز اکبر بشد کشته تا اصغرش

امام مبین کرد هر سو نگاه

کشید آه وگفتا که وا غربتاه

پس آنگه وداعی به اهل حرم

نمود و روان شد دلی پر ز غم

سوی قتلگه با دلی پر ملال

دو چشمش ز خون جگر مال مال

نگاهی نمود از یمین و یسار

زخون دید آن دشت را لاله زار

جوانان مه روی سیمین بدن

فتاده درآن دشت صد پاره تن

حسین آه سرد از جگر برکشید

به رخساره خون از دو چشمش چکید

به حسرت برون آمد از قتلگاه

روان شد سوی عرصهٔ رزمگاه

عنان را کشید و چو کوه ایستاد

به اتمام حجت زبان برگشاد

چنین گفت کی قوم بی عار و ننگ

که دارید با من در این دشت جنگ

مگر من نه اولاد پیغمبرم

مگر نیست عمامه اش بر سرم

مرا باب شیر خدا حیدر است

که داماد و بن عم پیغمبر است

مگر مادرم نیست خیرالنسا

که پرورده از شیره جان مرا

حلالی نکردم به دنیا حرام

گناهم چه ای قوم و جرمم کدام؟

که کشتید اصحاب و یاران من

فکندید از پا جوانان من

به رویم ببستید از کینه آب

شدند از عطش کودکانم کباب

چه کردم من ای مردم تیره بخت!

که کردید بر من چنین کارسخت

شما را مگر از خدا شرم نیست

به چشم شما هیچ آزرم نیست

ولی باز ای قوم بی آبرو

نباشد مرا با شما گفتگو

مرا ره دهید ای گروه لعین

که بیرون کشم رخت از این سرزمین

اگر بر شما کرده ام عرصه تنگ

کنم رو به سوی دیار فرنگ

نگیرم در این ملک یکدم قرار

روم در حبش یا که در زنگبار

گذشتم ز خون علی اکبرم

هم از خون عباس نام آورم

مرا از عطش مرغ دل شد کباب

به کامم رسانید یک قطره آب

جوابش بگفتند آن ناکسان

که ای گشته آواره از خانمان

تو فرزند دلبند پیغمبری

جگر گوشه حیدر صفدری

هر آنچه که گفتی شنیدیم ما

ولیکن به حکم یزیدیم ما

همه ملک عالم بگیرد گرآب

نخواهی چشید آب الا به خواب

تو یا دست بیعت دهی با یزید

و یا با لب تشنه گردی شهید

شه تشنه لب این سخن چون شنید

بزد دست و تیغ از میان برکشید

یکی حمله افکند چون شیر غاب

بر آن فرقهٔ زشت تر از کلاب

به هر سو که می تاختی ذوالجناح

شکستی صف قلب را بر جناح

ز هر سو همی حمله کرد آن جناب

تو گفتی مگر زنده شد بوتراب

زدی هر که را بر کمر ذوالفقار

دو نیمش نمودی در ان کارزار

همی ریخت از تن سر پردلان

چو برگ درختان، زباد خزان

ز شمشیر آن خسرو پاک دین

روان جوی خون شد به روی زمین

زبس ریخت بر روی هم کشته ها

شد آن دشت از کشته ها پشته ها

چنان شور در شامیان اوفتاد

که شد جنگ صفینشان هم زیاد

ز هم بر سر یکدگر ریختند

به هم مرد و مرکب درآمیختند

سر جنگ جویان پرخاشجوی

به هر سو روان بود مانند گوی

بسی گرد برخاست از رزمگاه

که شد چشم خورشید تابان سیاه

بیفکند بر خاک با ذوالفقار

ازآن لشکر دون، هزاران هزار

به دست یدالله آن شهسوار

همی خون چکید از دم ذوالفقار

ز بیم آن گروه سیه روزگار

نمودند تا پشت کوفه فرار

نبودی به ایشان دل بازگشت

پریشان شدند اندر آن پهن دشت

شه تشنه کامان به میدان جنگ

چو شیر ژیان، کرد لختی درنگ

که ناگه ندایی به گوشش رسید

که ای قفل هر مشکلی را کلید

تو را گشته گویا فراموش عهد

که در جنگ داری چنین جد و جهد

بدینسان اگر جنگ خواهی نمود

جهان را به هم بر دری تار و پود

بهعهدی که بستی تو روز ازل

به آن عهد باید نمایی عمل

تو باید به فیض شهادت رسی

شوی کشته از خنجر ناکسی

تو باید شوی کشته از تیغ و تیر

شود اهل بیت تو یکسر اسیر

شه ملک دین این ندا چون شنید

زجان شست دست آن فروغ امید

به یکباره برداشت دست از مصاف

نهان کرد شمشیر را درغلاف

ز درج دهان، درنا سفته سفت

سپاس خدا کرد و لا هول گفت

به ناگاه آن لشگر کینه جو

گرفتند گرد وی از چارسو

یکی نیزه می زد به پهلوی او

یکی خنجر از کین، به بازوی او

زدند آنقدر تیر بر آن جناب

که جسمش برآورد پر چون عقاب

ز بس خون شد از جسم پاکش روان

نماندش دیگر هیچ تاب وتوان

نگون گشت ناگاه از صدر زین

تن ناز پرورد او بر زمین

چو از صدر زین، بر زمین اوفتاد

تزلزل به عرش برین اوفتاد

در آن لحظه قاتل امانش نداد

چه گویم که چون کرد آن بد نهاد

پی کشتنش خنجر از کین کشید

لب تشنه سر از قفایش برید

چو از خنجرش بر زمین ریخت خون

زمین بی سکون شد هوا قیرگون

به نی شد سر آن شه تاج دار

تفو بر تو ای چرخ ناپایدار

دریغا از آن جسم همچون حریر

که شد پاره پاره ز شمشیر و تیر

دریغا از آن پیکر تابناک

که گردید از تیغ کین، چاک چاک

شب وروز «ترکی» برای حسین

بود نوحه گر در عزای حسین

سزد گر شب و روز، خلق جهان

ببارند خون دل از دیدگان

برای جگر گوشهٔ مصطفی

که جان کرد در راه امت فدا

ز امت چنین جور بیحد کشید

سرو جان بداد و شفاعت خرید

شمارهٔ ۲۶ - داستان غم فزا

باز بر جان عشقم آتش برفروخت

خانهٔ عقل مرا یکسر به سوخت

عشق آمد عقل کرد از وی فرار

می دویدم هر طرف، دیوانه وار

عشق زد بر جان افگارم شرر

می دویدم هر طرف، اسیمه سر

شد دلیل راه من عشق از وفا

برد یکسر تا به دشت کربلا

یادم آمد آن زمان، کز صدر زین

شاه دین افتاد بر روی زمین

ساعتی آن تشنه لب، بی هوش بود

از شراب عشق حق،مدهوش بود

ذوالجناح آن مرکب خاص حسین

بود گرم جست و خیز و شور و شین

ابن سعد آن بی حیای بد سیر

گفت با آن کوفیان خیره سر

کاین فرس را زود بر چنگ آورید

تا بریمش ارمغان بهر یزید

خیل دشمن ناگهان از چارسو

حمله ور گشتند بهر اخذ او

دم علم کرد آن سمند باوفا

حمله ور شد بر گروه اشقیا

کوفیان را می ربود از صدر زین

می زد از خشم آن تکاور بر زمین

زان گروه بی حیا ننمود پشت

تا چهل تن زان لعینان را بکشت

بعد از آن آمد به بالین حسین

اشک خونینش روان از هر دو عین

یال و کاکل را، ز خونش کرد رنگ

کرد بر بالین او قدری درنگ

پس به امر آن امام رهنما

شد شتابان رو بسوی خیمه ها

آن سمند باوفای ناامید

می دوید و شیهه از دل می کشید

از صدای شیهه آن خسته دم

پیشبازش آمدند اهل حرم

مرکبی دیدند زینش واژگون

یال او از خون راکب غرق خون

ذوالجناح اندر میان، مانند شمع

دورا و پروانه سان گشتند جمع

هر یکی از اسب با اشک دو عین

پرسشی می کرد از حال حسین

آن یکی می گفت چون شد صاحبت

ای نکو مرکب،کجا شد راکبت

دیگری می گفت ای فرخنده بال!

بود در میدان حسینم در چه حال

پس سکینه با دو چشم پر ز آب

کرد با آن اسب بی صاحب خطاب

ذوالجناها! باب غمخوارم چه شد

آن ضیاء چشم خونبارم چه شد

ذوالجناها! کوشه مهر افسرم

از چه ناوردی تو او را دربرم

ذوالجناها! واژگون زینت چراست؟

صاحب با عز و تمکینت کجاست؟

ذوالجناها! گو تو شبل بوتراب

تشنه لب جان داد یا نوشید آب

یال، از خون که رنگین ساختی

در کجا باب مرا انداختی

این بگفت و از سخن خاموش شد

دست غم بر سر زد و بی هوش شد

شهربانو با دو چشم اشکبار

در حرم بنشسته با حال فگار

آمد از خیمه برون با اضطراب

لرز لرزان پا نهاد اندررکاب

گفت ای زینب ! حلالم کن حلال

که مرا آمد زمان ارتحال

کرد زینب شهربانو را صدا

کی عروس مادرم خیرالنسا

از حسینم دل چرا؟ برداشتی

جسم او را بر زمین بگذاشتی

بر سر نعشش نکردی جامه چاک

پیکر او را تو نسپردی به خاک

رفت و ما را پریشان ساختی

از فراقت دیده گریان ساختی

بود امیدم که اندر راه شام

همزبان باشی تو با من، صبح و شام

در مصیبت ها مرا یاری کنی

عابدینت را پرستاری کنی

رفتی و هجرت مرا از پا فکند

تو رها گشتی، من افتادم به بند

شهربانو با دو چشم اشکبار

گفت ای بی بی! مرا معذور دار

من نخواهم رفت از این سرزمین

لیک مامورم به امر شاه دین

این بگفت و خونش ازرخ می چکید

وز نظرها چون پری شد ناپدید

رفت رفته طی منزل می نمود

رفت آنجا که امامش گفته بود

« ترکیا » این داستان غم فزا

کی رود از یاد، تا روز جزا

شمارهٔ ۲۷ - باغ کربلا

سحرگه عندلیبی در گلستان

همی گفت این سخن با عندلیبان

که ای هم جنسهای من بنالید

چو من، در صحنهٔ گلشن بنالید

از این پس ترک آب و دانه سازید

چو جغدان، جای در ویرانه سازید

که شد در کربلا سبط پیمبر

قتیل از نیزه و شمشیر و خنجر

ستمکاران شام و کوفه با هم

به روز عاشر ماه محرم

در اول آب بر رویش ببستند

دل اهل و عیالش را شکستند

در آخر دست بی رحمی گشودند

چگویم تیر بارانش نمودند

به مقتل از قفایش سر بریدند

تن او را به خاک وخون کشیدند

میان آفتاب گرم سوزان

تنش افکنده اند آن تیره روزان

شما نوشید آب از جویباران

حسین آتش به جان با جمع یاران

شما هم چشم از گلشن بپوشید

دگر آب زلال از جو، ننوشید

شما پا بر فراز گل نهاده

تن عباس بی دست اوفتاده

شما بر شاخهٔ گل نغمه خوانید

به خون آغشتن اکبر ندانید

شما در باغ و بستان خرم وشاد

به خون غلطیده قاسم شاخ شمشاد

شما با جفت خود خندان و مسرور

حسین از اهل بیت خود شده دور

شما درسایهٔ سرو آرمیده

قد زینب ز بار غم خمیده

شما در دامن گلشن فرحناک

گلوی اصغر از تیر ستم چاک

شما با یک دگر همراز و دمساز

به هم یاور، هم آهنگ و، هم آواز

یتیمان حسین از غم پریشان

پراکنده به صحرا و بیابان

کشیده آهشان بر مه زبانه

ز ضرب سیلی و، وز تازیانه

شما بر شاخه های گل نواخوان

سکینه باشد از غم زار وگریان

شما بر شاخه های گل نشسته

رقیه خار در پایش شکسته

شما زین شاخ بر آن شاخ جسته

پریشان عابدین با دست بسته

چرا در طرف باغ و لاله زارید

ز گلشن روی برصحرا گذارید

پس از این واقعه دیگر مخوانید

در این باغ و در این گلشن نمانید

که صیادان زشت کوفه و شام

سیه رویان بدتر از ددودام

به باغ کربلا آتش فکندند

نهال و سرو، و گل از بیخ کندند

میان بلبلان کربلایی

فکندند عاقبت سنگ جدایی

ز چوب کینه پرهاشان شکستند

به بند و ریسمانشان سخت بستند

به شام از کربلاشان زار بردند

میان کوچه و بازار بردند

شما ای بلبلان زین باغ و گلشن

به دشت کربلا سازید مسکن

به سوی کوفه بال و پرگشائید

حسین را از وفا یاری نمائید

ز پر سازید او را سایه بانی

کنید از بهر او مرثیه خوانی

پس از قتل حسین گوگل مبادا

به گلشن سوسن و سنبل مبادا

تو هم « ترکی » نی از بلبلی کم

بیا با بلبلان می باش همدم

تو هستی بلبل گلزار شیراز

به بلبل های دیگر شو هم آواز

تو هم با بلبلان، تا می توانی

به عشق کربلا کن نغمه خوانی

به زخمان حسین از چشم پر نم

بنه از اشک شور خویش مرهم

شمارهٔ ۲۸ - کبوتران حرم

به دشت کرب وبلا ازجفای شمر شریر

شهید گشت عزیز دل بشیر و نذیر

هزار ونهصد و پنجاه زخم بر تن داشت

ز تیر و نیزه و زوبین وخنجر وشمشیر

قتیل شد همه انصار او، ز پیر و جوان

شهید شد همه اعوان، او صغیر وکبیر

یکی فتاده ز پا، با قدی، چو سرو روان

یکی طپیده به خون با رخی، چو بدر منیر

به دست وپای گرفته یکی خضاب ز خون

فرو بسته دهان، کودکی از خوردن شیر

ز راه کینه گروه دغا جدا کردند

دو دست از تن عباس نامدار دلیر

علی اصغر مه طلعتش ز شوق مکید

به جای شیر، ز پستان مرگ، ناوک تیر

شدند آل پیمبر به کربلا سیراب

همه ز چشمهٔ تیر و، ز جدول شمشیر

سپاه کوفی و شامی در آن زمین بلا

کبوتران حرم را زدند جمله به تیر

خیام او همه بر باد رفت ز آتش کین

عیال او همه گشتند خوار و زار و اسیر

ریاض کرب و بلا شد ز بلبلان خالی

به شاخه های گل و سرو ناکشیده صفیر

دریغ شمع شرر پوش بزم عرفان را

ز راه کینه کشیدند در غل و زنجیر

فتاد شورشی اندر حریم آل رسول

چنان که گوش فلک کر شد از فغان نفیر

فغان اهل حرم رفت تا به عرش برین

خروش اهل ولا رفت تا به چرخ اثیر

نبود قوت دل افسردگان در آن وادی

به غیر آه سحرگاه و، نالهٔ شبگیر

به غیر گریهٔ بر آل مصطفی «ترکی»

خرابی دل ما را که می کند تعمیر

شمارهٔ ۲۹ - محراب عشق

نهاد شمر چو بر خاک، ماه روی حسین

ستاره ریخت فلک بر غبار کوی حسین

حیا نکرد ز روی نبی و فاطمه خصبم

نهاد خنجر بیداد، بر گلوی حسین

به سجده رفت به محراب عشق، روح نماز

به جای آب شد از خون سر، وضوی حسین

ندانم آنکه به زینب چها گذشت آن دم

که کرد با دل خونین نظر، به سوی حسین

سوار بر شتر بی جهاز شد زینب

به شام رفت و به دل ماندش آرزوی حسین

چسان به آتش دوزخ برند «ترکی» را

که هست آب رخ او، ز خاک کوی حسین

شمارهٔ ۳۰ - قره العین نبی

زیر خنجر شه دین، گر ندهد سر چکند؟

حنجر نازک او با دم خنجر چکند؟

عرصهٔ شام پر از لشگر شام است و عراق

شه دین یک تنه با این همه لشگر چکند

به اسیری به سوی شام رود زینب لیک

با تن ناشده مدفون برادر چکند؟

با دل خستهٔ کلثوم ندانم یا رب

غم بی دستی عباس دلاور چکند؟

خود گرفتم که سکینه شود از گریه خموش

با جفا و ستم شمر ستمگر چکند؟

گر کند صبر به بیماری خود زین عباد

با غل و جامعه آن سید و سرور چکند؟

گیرم از شام، اسیران به وطن برگردند

لیک لیلا به فراق علی اکبر چکند؟

سر خونین حسین از وسط طشت طلا

با سر چوب یزید و می ساغر چکند؟

قره العین نبی را زجفا کشت یزید

زین عمل، روز جزا در بر داور چکند؟

نظم چون آتش «ترکی» که دل عالم سوخت

عجب اینجاست که با خامه و دفتر چکند؟

گر نباشد به سرش سایهٔ الطاف حسین

با دل سوخته در گرمی محشر چکند؟

شمارهٔ ۳۱ - لعل گهربار

خنجر شمر، به قتل شه ابرار، حریص

حنجر شه به دم خنجر خونخوار، حریص

زیر خنجر شه دین، تشنهٔ یک جرعهٔ آب

وز پی کشتن او شمر جفاکار، حریص

شمر می کرد پی کشتن آن شاه شتاب

شه لب تشنه، به واصل شدن یار، حریص

سینه ای را که بدی مخزن اسرار الاه

به لگد کوفتنش شمر ستم کار، حریص

عابدین خسته و بیمار، ولی خصم دغا

به رسن بستن آن سید بیمار، حریص

هر اسیری به سر نعشی و کلثوم فگار

به سراغ تن عباس علمدار، حریص

مادر زار علی اصغر معصوم رباب

در پی جستجوی طفل لبن خوار، حریص

دل شکسته حرم آل پیمبر در شام

وز پی دیدنشان مردم بسیار، حریص

رو به رو راس حسین و به کفش چوب، یزید

بهر آزردن آن لعل گهربار، حریص

آن لبی را که زدی چوب، یزید از ره کین

بهر بوسیدن او زینب افگار، حریص

هست در مرثیهٔ شاه شهیدان شب و روز

کلک «ترکی» به رقم کردن اشعار، حریص

شمارهٔ ۳۲ - واقعهٔ کربلا

یاران مگر حسین ولی خدا نبود؟

یا یادگار فاطمه و مرتضی نبود؟

تا روزگار چید به گیتی اساس ظلم

ظلمی چو ظلم واقعهٔ کربلا نبود

از بی کسی نهاد سر خود به روی خاک

شاهی که غیر دامن زهراش جا نبود

یحیی سرش بریده شد از خنجر جفا

اما ز کین، بریده سرش از قفا نبود

ایوب صبر کرد به رنج و محن ولی

صبرش چو صبر سید سجاد ما نبود

سوزد دلم به حالت بیمار کربلا

کو را به غیر اشک، دوا و غذا نبود

در راه شام زینب محنت رسیده را

دردی بدتر ز گم شدن طفل ها نبود

«ترکی» ز دیده خون بفشان بهر کشته ای

کورا کفن به بر، به جز از بوریا نبود

شمارهٔ ۳۳ - فزون از ستاره زخم

شاهی که جان سپرد و، ببر مادرش نبود

جز خاک گرم کرب و بلا بسترش نبود

لب تشنه جان سپرد میان دو نهرآب

گویا که آب، مهریهٔ مادرش نبود

در حال احتضار، به هر سو نظر نمود

غیر از سنان و شمر، کسی بر سرش نبود

بر سینه اش که داشت فزون از ستاره زخم

اما چو زخم داغ علی اکبرش نبود

از بس رسیده بود به جسمش سنان و تیر

جای درست در همهٔ پیکرش نبود

پوشیده بود بر تن خود کهنه پیرهن

آن جامه بعد کشته شدن، در برش نبود

احساس بین که او به غمستان کربلا

غیر از غم سکینه غم دیگرش نبود

شمر لعین برید سرش را زتن مگر

خوف از خدا و شرم ز پیغمبرش نبود

آه از دمی که زینب کبری ز کربلا

می رفت سوی شام و، به سر افسرش نبود

شمارهٔ ۳۴ - مژهٔ چشم تر

شوری که حسین بهر شهادت به سرش بود

از روز ازل کشته شدن، در نظرش بود

بگذاشت قدم تا که به میدان شهادت

دل جای دگر، دیده به جای دگرش بود

تیری که رها می شدی از شست مخالف

در مقتل خون سینهٔ آن شه سپرش بود

آن دم که بریدند، لب تشنه سرش را

سیلاب روان از مژهٔ چشم ترش بود

گر پیکر او داشت بسی زخم روی زخم

اما به دل غمزده زخم دگرش بود

زخمی که به تن داشت ز شمشیر و سنان بود

زخمی که به دل داشت ز داغ پسرش بود

بر خاک سیه کرد مکان، با تن صد چاک

شاهی که مکان، دامن خیرالبشرش بود

افسوس پس از قتل، به بردند به یغما

آن کهنه لباسی که کفن سان ببرش بود

جان داد لب تشنه، لب آب، ز بیداد

شاهی که علی ساقی کوثر پدرش بود

شد دربدر اطفال امامی که به طفلی

جبریل امین، خادم و دربان درش بود

از تیشهٔ اهل ستم، از پای درآمد

نخل قد اکبر که زمان ثمرش بود

قوت سحر و شام سکینه به ره شام

از نالهٔ شبگیر و فغان سحرش بود

نظمش ز چه در اهل عزا شور بپا کرد

نه اگر شور حسینی به سرش بود

شمارهٔ ۳۵ - طایر باغ جنان

ای شهیدی که لب تشنه بریدند سرت را!

سوختند از پی یک قطرهٔ آبی جگرت را

گرچه خواندند به مهمانیت از شهر مدینه

کوفیان از چه بریدند لب تشنه سرت را

طایر باغ جنان بودی و، با سنگ شقاوت

بشکستند به هم دوزخیان، بال و پرت را

نه شکستند همین صدر تو را از سم اسبان

که شکستند دل مادر و جد و پدرت را

کوفیان از پدرت شرم نکردند و بریدند

با دم تیغ ستم، رشتهٔ عمر پسرت را

لعن حق باد بر آن طایفهٔ زشت نهادی

که نمودند خم از مرگ برادر کمرت را

کاش از کرب و بلا قاصدی از مهر رساندی

در نجف نزد علی ساقی کوثر خبرت را

کی علی یک نظر ازلطف سوی کرب و بلا کن!

غرق در خون بنگر پیکر شمس و قمرت را

کاش در آن دم آخر که ز تن، رفت روانت

مادرت بود که بستی ز وفا چشم ترت را

ترسم ای خسرو خوبان! که برد «ترکی» مسکین

به لحد همره خود آرزوی خاک درت را

روز و شب، پیشهٔ او نیست بجز نوحه سرایی

ناامید از سر کویت منما نوحه گرت را

از تو آن روز که بر فرق نهی تاج شفاعت

چشم دارد که ز وی باز نگیری نظرت را

شمارهٔ ۳۶ - چرخ نیلگون

ای زخم های پیکرت از اختران فزون

وی چهره ات زخون گلوی تو لاله گون

مقتول چون تو دیده ندیده است تا به حال

قاتل چو شمر، کس نشنیده است تا کنون

جرمت چه بود شمر سرت از قفا برید

افکنده پاره پاره تنت را به موج خون

خولی سرت نهاد به خاکستر تنور

جایی دگر نداشت مگر آن لعین دون

ای کاش! آسمان به زمین، سرنگون شدی

آن دم که بر زمین، شدی از صدر زین نگون

آن دم که خون پیکر پاکت به خاک ریخت

چون آسمان، زمین شدی ای کاش بی سکون

آن دم که شد برون ز تنت جان ز تشنگی

ای کاش! جان شدی ز تن انس و جان برون

چون پیکر تو گشت گلدکوب اسب ها

زیر و زبر چرا نشد این چرخ نیلگون؟

در ماتم تو ای شه گلگون قبای عشق

«ترکی» به جای اشک، چکد خونش از عیون

شمارهٔ ۳۷ - شافع محشر

که گمان داشت خزان، گلشن حیدر گردد

که گمان داشت که گل ها همه پرپر گردد

که گمان داشت که از ضربت شمشیر جفا

لاله گون تارک نورانی اکبر گردد

که گمان داشت لب تشنه لب آب، جدا

دست عباس علمدار، ز پیکر گردد

که گمان داشت که قاسم به مصاف ایثار

پاره پاره تنش از نیزه و خنجر گردد

که گمان داشت که شاه شهدا با لب خشک

خنجرش از دم شمشیر، ز خون تر گردد

که گمان داشت که در کوفه، سر شاه حجاز

میهمان، خانهٔ خولی ستمگر گردد

که گمان داشت پس از قتل حسین بی علی

به سوی شام روان زینب اطهر گردد

که گمان داشت سکینه به ره شام بلا

همسفر با پسر سعد بد اختر گردد

این همه جور و جفا دید حسین بی علی

تا که در روز جزا، شافع محشر گردد

شمارهٔ ۳۸ - گوهر اشک

رسید موسم ماتم که گریه ساز کنید

فغان و ناله به سبط شه حجاز کنید

شهید کرب و بلا، بی کفن فتاده به خاک

ز اشک غسل دهیدش، بر او نماز کنید

بپا کنید چو بزم عزای شاه شهید

ز دیده ها رگ سیل سرشک، باز کنید

هر آن کسی که به ماتم سرای او نگریست

از او که اهل بکا نیست احتراز کنید

به خون خضاب بود گیسوی علی اکبر

ز آه و ناله بر او قصه را دراز کنید

چو سرو قامت عباس اوفتاده ز پا

نظر دریغ از این پس، به سرو ناز کنید

ز حالت اسرا آگهی اگر خواهید

دمی خیال شترهای بی جهاز کنید

سکینه طفل یتیم حسین آزرده است

نوازش دل آن طفل دلنواز کنید

ز دیده گوهر اشکی به چهره افشانید

به صد نیاز، به کرب و بلا نیاز کنید

کنید یاد به رحمت روان «ترکی» را

چو عزم خواندن این نظم جانگداز کنید

شمارهٔ ۳۹ - اشک خونین

«در دلم لاله‌صفت، خون جگر می‌ریزد

صدف دیده به رخ، لؤلؤ تر می‌ریزد»

هر زمان یاد کنم از لب عطشان حسین

دجله‌سان، آب سرشکم ز بصر می‌ریزد

بهر خونی که چکید از گلوی او به زمین

از ره دیده مرا خون جگر می‌ریزد

یادم از حنجر خشکیدهٔ او چون آید

اشک خونین من از دیدهٔ تر می‌ریزد

زان شراری که ز سوز عطشش بر جان بود

گوییا بر دلم از غصه شرر می‌ریزد

شمر با چکمهٔ پا سینهٔ او را بشکست

طایر روحم از این واقعه، پر می‌ریزد

با لب تشنه بریدند سرش را ز قفا

جبرئیل از غم او خاک به سر می‌ریزد

صفحهٔ دفتر «ترکی» ز چه خون‌آلود است

مگر از خامهٔ او خون جگر می‌ریزد

شمارهٔ ۴۰ - مقتل خون

زلف اکبر چو ز خون سر او تر گردید

عقل گفتا که عجین مشک، به عنبر گردید

بر زمین خون ز گلوی شه لب تشنه حسین

آنقدر ریخت که با خاک، مخمر گردید

بدنی را که بدی بسترش آغوش نبی

عاقبت خاک زمین، بالش و بستر گردید

سر فرزند نبی گشت چو پنهان به تنور

زین حکایت دل صدیقه پر آذر گردید

عوض شیر که نوشد، به سر دست پدر

پاره از تیر، گلوی علی اصغر گردید

بعد قتل پسر فاطمه در مقتل خون

چشم زینب یم اشک از مژهٔ تر گردید

آه کز کرب و بلا زینب محزون تا شام

همسفر با پسر سعد بد اختر گردید

کشته شد اکبر و لیلا ز غمش مجنون شد

داغ فرزند، نصیب دل مادر گردید

گشت در کنج خرابه، چو مکان زینب

روز روشن به وی از شام، سیه تر گردید

بسکه خونابه فشاند از مژه بر رخ «ترکی»

دفتر شعر، ز خوناب دلش تر گردید

شمارهٔ ۴۱ - قلزم خون

کیست این کشته که در لجهٔ خون غوطه ور است؟

تن پاکش به زمین، سر به سنان، جلوه گر است

کیست این مهر درخشنده و غلطیده به خون؟

کز ستاره به تنش زخم سنان، بیشتر است

کیست این کشته که بی غسل و کفن، خفته به خاک؟

لاله سان بر جگرش داغ، ز مرگ پسر است

کیست این کشته که راسش به سر نوک سنان؟

از عطش لعل لبش خشک، ولی دیده تر است

کیست این کشته که افتاده به میدان بلا؟

همچو ماهی به دل قلزم خون غوطه ور است

کیست این کشته که در کوفه سر انور او؟

گاه پنهان به تنور است و، گهی بر شجر است

کیست این کشتهٔ آغشته به خون در مقتل؟

که به سوز عطش افتاده به جانش شرر است

کیست این کشته که در ماتم او زینب را؟

اشک بر صفحهٔ رخسار، روان چون گهر است

کیست این کشتهٔ عریان که به هر انجمنی؟

از غمش «ترکی» بی برگ و نوا نوحه گر است

به اله این کشتهٔ مجروح حسین است حسین

این به خون غرقهٔ مذبوح حسین است حسین

شمارهٔ ۴۲ - حدیث کربلا

شبان تیره از دود فراق دوستان نالم

ز کجر فتاری و بی مهری این آسمان نالم

نمی خندد لبم از بس غم پنهان به دل دارم

بسوزد بند بند استخوانم گر عیان نالم

به روز و شب، ز هجر دوستان و فرقت یاران

چو بلبل از فراق گل، به صحن بوستان نالم

حدیث کربلا و داستان آل طاها را

چو آرم یاد همچون نی، به صد شور و فغان نالم

ز گل کردند خالی ناکسان گلزار زهرا را

ز گلچین شکوه گویم یا ز دست باغبان نالم؟

سر سلطان دین، مهمان شد اندر خانهٔ خولی

به حال میهمان یا از جفای میزبان نالم؟

سرش را بی گنه ببرید شمر و ساربان دستش

ز جور شمر گریم یا ز ظلم ساربان نالم؟

برای خاتمی، اهریمنی ببرید انگشتش

ز سوز دل به حال آن سلیمان زمان نالم

به طشت زر سر سبط پیمبر خواند چون قرآن

بنالم من بر آن سر، یا ز چوب خیزران نالم؟

چو ابر نوبهاری زار بهر کشته گان گریم

چو نی بر غربت آل علی در بزم جان نالم

خزان شد تا بهار عمر اکبر شبه پیغمبر

چو بلبل از غم گل، با سرشک دیدگان نالم

روان شد کاروانی از اسیران، سوی شام غم

به حال آن اسیران، چون درای کاروان نالم

شمارهٔ ۴۳ - زانوی غم

من از جور و جفای چرخ کج‌رفتار، می‌نالم

نه بیمارم ولی چون مردم بیمار، می‌نالم

حسین از جور شمر شوم، لب‌تشنه ز کف جان داد

من از بی‌رحمی شمر جنایت‌کار، می‌نالم

پی انگشتری انگشت او را اهرمن ببرید

من از بی‌رحمی آن کافر غدار، می‌نالم

به دشت کربلا در خیمه‌گاهش ریختند آتش

ز آتش‌بازی آن دشت آتش‌بار، می‌نالم

پناه عالمی در کربلا شد بی‌کس و تنها

ز درد غربت آن خسرو بی‌یار، می‌نالم

ز دشت نینوا تا بر سر نی شد سرش تا شام

به سان نی، که نالد در دل نیزار، می‌نالم

سپاه شام و کوفه صدهزار و شاه دین تنها

ز بی‌آزرمی آن لشکر بسیار، می‌نالم

کنار نعش اکبر ناله چون لیلا کشید از دل

ز سوز ناله‌اش پیوسته مجنون‌وار، می‌نالم

خزان شد تا بهار عمر گل‌های بنی‌هاشم

چو بلبل روز و شب، در ساحت گلزار، می‌نالم

سکینه سر نهاده بر سر زانوی غم دایم

ز بی‌غمخواری آن طفل بی‌غمخوار، می‌نالم

به حال زینب غم‌دیده همچون ابر می‌گریم

به درد بی‌دوای عابد تب‌دار، می‌نالم

از آن روزی که دیده کوچه‌های شام را زینب

چو «ترکی» بر سر هر کوچه و بازار، می‌نالم

شمارهٔ ۴۴ - چشم اشکبار

شبان تیره به درگاه کردگار، بنالم

ز جور چرخ و، ز بیداد روزگار، بنالم

چو نی به حال شهیدان نینوا بخروشم

به جان نثاری یاران جان نثار، بنالم

چو در خیال من آید نهال قامت اکبر

سحاب وار، بگریم هزار وار، بنالم

کنم چو یاد من از حلق پارهٔ علی اصغر

به تشنه کامی آن طفل شیرخوار، بنالم

برای آنکه خزان شد بهار گلشن طاها

ز شاخ شعله برآید اگر بهار، بنالم

فراز نیزه سر شاه در مقابل زینب

به خاطر آرم و، از جور نیزه دار، بنالم

دیار شام و خرابه مرا رسد چو به خاطر

به یاد زینب آواره از دیار، بنالم

چکد ز دیده سرشکم ز گریه های سکینه

به دختری که شد از هجر باب، زار بنالم

به جای اشک رود سیل خون، ز دیدهٔ «ترکی»

ز سوز سینه و با چشم اشکبار، بنالم

شمارهٔ ۴۵ - دیدهٔ خونبار

بر سبط نبی گنبد دوار بنالد

شمس و قمر و ثابت و سیار بنالد

ظلمی که بر او رفت یقین تا به قیامت

نبود عجبی گر در و دیوار بنالد

چون حنجر او شمر برید از دم خنجر

بر حنجر او خنجر خونخوار بنالد

چون رفت سر سبط پیمبر به سر نی

زین واقعه نی ناله کند زار بنالد

بر غربت و مظلومی او فاطمه گرید

بر بی کسی اش احمد مختار بنالد

در خلد برین فاطمه با دیدهٔ خونبار

بر غربت آن خسرو بی یار بنالد

در جنت فردوس، ز غم جعفر طیار

بر حالت عباس علمدار بنالد

در طی سفر از غم جانسوز برادر

زینب سر هر کوچه و بازار بنالد

از خوردن سیلی به ره شام سکینه

با سوز دل و دیدهٔ خونبار بنالد

در کنج خرابه، ز الم سید سجاد«ع

بر حالت بیماری خود زار بنالد

به اله عجبی نیست کز این نظم جگر سوز

«ترکی» اگرت دفتر اشعار بنالد

شمارهٔ ۴۶ - چرا چو شمع نسوزم؟

چرا ز غصه شب و روز، زار زار نگریم؟

ز گردش فلک و، جور روزگار نگریم

بهار آل پیمبر ز جور چرخ خزان شد

چرا ز هر مژه چون ابر نوبهار نگریم؟

چرا چو نی، به شهیدان نینوا نخروشم؟

چرا به یاد قتیلان جان نثار نگریم؟

چرا چو بلبل شوریده روز و شب نسرایم؟

چرا ز داغ جوانان گل عذار نگریم؟

چرا برای حسین اشک غم ز دیده نبارم؟

به تشنه کامی آن شاه باوقار نگریم؟

بر آن قتیل که بی سر، به زیر خاک نهان شد

چرا به سر نکنم خاک و، آشکار نگریم؟

به سینه اش که گلدکوب شد ز سم ستوران

چرا به سینه زنان تا صف شمار نگریم؟

چرا به سر نزنم دست و، سینه چاک نسازم؟

به تشنه کامی عباس نامدار نگریم

به جای اشک چرا خون دل ز دیده نبازم؟

به سوگ قاسم بسته ز خون نگار نگریم

چرا ز غم ندهم جای طفل اشک به دامان؟

برای کودک معصوم شیرخوار نگریم

چرا ز دیده به رخ در شاهوار نریزم؟

به حال زینب آواره از دیار نگریم

چرا ز دل نکشم ناله و فغان ننمایم؟

به بی قراری کلثوم بی قرار نگریم

چرا چو شمع نسوزم؟ چرا سرشک نریزم؟

به روزگار سکینه که گشت تار نگریم

چرا به گوشه بیت الحزن، ز غم ننشینم

به حزن حضرت سجاد دل افگار نگریم

فراق نامهٔ «ترکی» چرا به خلق نخواهم؟

چرا ز خواندن این نظم آبدار نگریم؟

شمارهٔ ۴۷ - کشتهٔ غریب

ای در عزات خالق اکبر، گریسته

جبریل پیک ایزد داور گریسته

در ماتم تو ای شه اقلیم عاشقی!

جد گرامی تو پیمبر گریسته

تنها همین نه جد تو در ماتمت گریست

خیل رسل به چشم ز خون تر، گریسته

یوسف به چاه محنت و غم، با دلی فگار

بهر جوانی علی اکبر گریسته

بر حنجر تو کز دم خنجر بریده شد

یحیی سر بریده ز خنجر، گریسته

هر دم ز بی پناهیت ای شاه دین پناه!

باب بزرگوار تو حیدر گریسته

در باغ خلد حضرت صدیقه مادرت

با مریم و خدیجه و هاجر، گریسته

بر تشنه کامی تو میان دو نهرآب

تسنیم گریه کرده و کوثر گریسته

در بوستان، به قامت دلجوی اکبرت

شمشاد و، سرو ناز و، صنوبر، گریسته

بر زخم های پیکرت ای کشتهٔ غریب

شمشیر و، تیر و، نیزه و، خنجر، گریسته

در شام، در خرابه شب و روز و، روز وشب

از فرقت تو زینب اطهر گریسته

زین نظم جان گداز که « ترکی » سروده است

لوح و، مداد و، خامه و، دفتر، گریسته

شمارهٔ ۴۸ - مظلوم کربلا

چشمی که در عزای شه کربلا گریست

کم نوریش مباد که به اله به جا گریست

گریان در این عزا نه همین چشم ما وتوست

زین ماجرا فرشتهٔ عرش علا گریست

در این عزا که هست عزادارمصطفی

روح القدس به بارگه کبریا گریست

بر کشته ای که اشرف اولاد آدم است

آدم جدا گریست و، حوا جدا گریست

از بوالبشر گرفته و، تا ختم الانبیا

هر یک جدا جدا به طریقی جدا گریست

عیسی در آسمان چهارم سحاب وار

اندر عزای خامس آل عبا گریست

نوح و، خلیل و، یوشع و، خضر و، هود

موسی و شیعث و، یونس از این ماجرا گریست

یعقوب در مدینه کنعان علی الدوام

اندر فراق یوسف کرب وبلا گریست

برکشته ای که شد سر او از قفا جدا

شیر خدا و، فاطمه و، مصطفی گریست

بر پیکری که گشت لگد کوب اسب ها

زینب ، سکینه ، همچو یم موج زا گریست

بر آن سری که کرد سنان، بر سر سنان

خیرالنسا شفیعهٔ روز جزا گریست

بر تشنه کامیش به کنار دو نهر آب

در روضهٔ جنان، حسن مجتبی گریست

بر حلق نازکش که خنجر بریده شد

در ساحت بهشت علی مرتضی گریست

بر اهل بیت او که شدند از جفا اسیر

سجاد دل فگار، به شام بلا گریست

بر غربت حسین امیر دیار عشق

هر صبح و شام، دیدهٔ شاه و گدا گریست

«ترکی» به یاد غربت مظلوم کربلا

خون جای اشک، از مژه صبح و مسا گریست

شمارهٔ ۴۹ - مرآت خدا

ای قتیلی که به خون غرقه ز شمشیر جفایی

وی شهیدی که بریده ز بدن سر ز قفایی

سر بریده ز تن از جور لعنیان به چه جرمی

به چه تقصیر گرفتار به صد رنج و بلایی

زینت دوش نبی بودی و نور دل زهرا

پایمال از سم اسبان مخالف تو چرایی؟

در عراق آمدی از ملک حجاز، ای شه خوبان

با شکوه و عظمت بود تو را فر همایی

قاسمی داشتی و، عونی و، عباس ، رشیدی

اکبری داشتی و، اصغر فرخنده لقایی

همرهانت همه گشتند شهید از دم خنجر

هر یکی با تن صد چاک فتادند به جایی

اکبرت سرخ شد از خون رخ چون بدر منیرش

قاسم از خون سر خویش به کف بست حنایی

اوفتادی به روی خاک زمین، چون ز سرزین

آسمان اشک فشان گشت و، بپا کرد عزایی

ای حسین ای که شدی کشته ز شمشیر مخالف

ای که سالاری و سر حلقهٔ خیل شهدایی

خونبهای تو خدا گشت که درعالم معنا

هم تو مرآت خدا هستی و هم خون خدایی

روز و شب عابد بیمار تو در کنج خرابه

داشت از لخت دل و اشک، دوایی و غذایی

نظری جانب « ترکی » ز ره لطف و کرم کن

جز در مرحمت تو نبرد راه به جایی

شمارهٔ ۵۰ - آتش داغ

« ای که با مهر تو آب و گلم آمیخته شد!

شور از آتش داغت به دلم ریخته شد »

ای شهیدی که شدی کشته لب آب روان

تشنه لب خون ز گلویت به زمین ریخته شد

خاک شد تربت و مسجود خلایق گردید

تا که با خاک زمین، خون تو آمیخته شد

درصف ماریه، پهلو چو نهادی بر خاک

به سرما ز غمت خاک آلم، بیخته شد

لشگر کوفه و شام، از پی فرمان یزید

در پی کشتنت از جای برانگیخته شد

رشتهٔ عمر جوانان کمان ابرویت

از ستمکاری اعدای تو بگسیخته شد

ای غریبی که به کوفه، سر دور از بدنت

گه به دروازه گهی بر شجر آویخته شد

آه زینب سوی افلاک برآفروخت علم

خنجر شمر، چو بر قتل تو آهیخته شد

شمارهٔ ۵۱ - نقطهٔ پرگار

تو نور چشم احمد مختاری ای حسین

آرام جان حیدرکراری ای حسین

تو گوشوار عرش خداوند اکبری

دریای صبر را در شهواری ای حسین

این سقف بی ستون، که سپهرش نهند نام

آن را تو نقشبندی و معماری ای حسین

دسته گلی ز گلشن بطحا و یثربی

در پیش اهل کوفه چرا؟ خاری، ای حسین

تو خسرو زمان و دریغا به کربلا

بی لشکر و سپاه و علمداری، ای حسین

سوزم که تشنه لب، به لب دجله و فرات

مقتول تیغ شمر ستمکاری، ای حسین

این غم مرا کشد که عدو صدهزار و تو

تنها و بی معین و مددکاری، ای حسین

پرگار وارگرد تو صف بسته کوفیان

تو در میان چو نقطهٔ پرگاری ای حسین

زخم سنان و، خنجر و، شمشیر و، تیر و، تیغ

بر تن ز جان خویش خریداری، ای حسین

از خون یاوران تو صحرای کربلا

پر لاله و، تو بلبل گلزاری، ای حسین

ای یوسف زمانه، ز بیداد و کید خصم

در چاه غم چرا؟ تو نگون ساری، ای حسین

لب تشنه، سر بریده، میان دو نهر آب

افتاد با جراحت بسیاری، ای حسین

گاهی سرت به مطبخ و، گه بر سر سنان

با سر عجب تو ثابت و سیاری، ای حسین

تن در عراق مانده سرت رفته سوی شام

بر شام و برعراق تو سالاری، ای حسین

«ترکی» به جز غم تو ندارد غم دگر

دانم ز حال او تو خبر داری، ای حسین

شمارهٔ ۵۲ - داغ جهانسوز

ای حسین ای علم افراشته بر قلهٔ نور

ای که عشق تو فکنده به سر عالم شور

تو چه کردی که لب تشنه بریدند سرت

خورد کردند تن نازکت از سم ستور

تو شدی کشته لب تشنه و، از کشتن تو

شده غمناک جهانی و، گروهی مسرور

سر پرنور تو ای کشتهٔ بی جرم و گناه

گاه بر نیزه عیان، گاه نهان شد به تنور

یثرب از قتل تو گردید ز بنیاد خراب

شام ویران شده از کشتن تو شد معمور

نوجوانان تو را سر ببریدند به جبر

اهل بیت تو سوی شام کشیدند به زور

عابدت را بنهادند به گردن زنجیر

با وجودی که بدی پیکر پاکش رنجور

بر سر نعش به خون خفتهٔ تو زینب گفت

برد از دیدهٔ من داغ جهانسوز تو نور

آفتاب رخت از مشرق نی، شد چو عیان

تیره شد روز من زار، چو شام دیجور

ظلم هایی که به اولاد علی کرد یزید

«ترکیا» تا به صف حشر، نگردد مستور

شمارهٔ ۵۳ - لوای ماتم

ای کشته ای که مقتل تو دشت کربلاست!

وی تشنه ای که خون تو را خونبها خداست

بگذشته قرن ها ز زمان شهادتت

اما لوای ماتم تو ابد بپاست

گریم به پیکر تو که افتاده بر زمین

یا بر سرت که بر شده بر نوک نیزه هاست

شمر از قفا بریده چرا تشنه لب سرت

این ظلم بی حساب، به عالم کجا رواست؟

کس از قفا سری نبریده است تا کنون

در حیرتم بریده سرت از قفا چراست؟

کس یک پرند را نبرد تشنه سر ز تن

از چیست تشنه لب سر تو از بدن جداست؟

چون سینهٔ تو گشت لگد کوب اسبها

خون چگر ز داغ تو جاری به سینه هاست

جسم تو چاک چاک به شمشیر شد ولی

مرحم به زخم های تو ازاشک دیده هاست

تاثیر خون توست که با خاک شد عجین

زان روست خاک قبر تو هر درد را شفاست

«ترکی» اگر به کرب وبلایت رود به خاک

خاکش به چشم اهل نظر، به ز کیمیاست

شمارهٔ ۵۴ - دجلهٔ زلال

ای گوشوار عرش خداوند ذوالجلال

ای منبع مروت وای معدن کمال!

ای با غم و مصیبت دور زمانه جفت

ای درمقام صبر و رضا طاق وبی همال!

آدم به باغ خلد بود از غمت ملول

زان رودلی ز آدمیان نیست بی ملال

قاتل چو شمر ناکس ومقتول چون تو کس

باله کسی ندیده و نشنیده تا به حال

شمرت نداده آب چرا؟ سر ز تن برید

با آنکه بود در بر او دجلهٔ زلال

از خنجر جفا ز تنت سر بریده شد

وز سم اسب ها بدنت گشت پایمال

جسمت چو آفتاب و، به گردت ستاره وار

زن های سال خورده و، اطفال خردسال

مادر به ناله بهر پسر، زن برای شوی

دختر ز مرگ باب و، پسر از فراق خال

یک تن به سرکشیت نیامد به غیر شمر

وآن هم ز راه خشم، نگفتت که کیف حال

دست تو را برید به مقتل چو ساربان

گویا که جان ز جسم جهان، یافت انفصال

گشتند نوخطان تو از تیغ کین قتیل

افتاد جسم اطهرشان، در صف قتال

از ترس شمر شوم، درآن دشت هولناک

گشتند کودکان تو سرگشته چون غزال

ای خسرو بریده سر، ای تشنه لب شهید!

ای اوفتاده دور، من الاهل والعیال!

ما را به جز خیال تو دیگر خیال نیست

تا زنده ایم محو نخواهی شد از خیال

بگذشته سال و مه بسی از روز قتل تو

منسوخ کی عزای تو گرددبه ماه و سال؟

«ترکی» به ما تمت شده شاها!تمام عمر

از مویه همچو مویی و، ناله همچو نال

شمارهٔ ۵۵ - اهل حرم

شاهی که بود آینهٔ حسن ذوالجلال

صاحب عزای اوست خداوند لایزال

درکربلا ز خنجر بیداد، شد قتیل

صد پاره اوفتاد تنش در صف قتال

شمر از قفا برید سرش را ولی نریخت

یک جرعه آب، بر لبش از چشمهٔ زلال

جسمی که بود زینت آغوش مصطفی

شد از سم ستور، در آن دشت پایمال

در داغداشت عشق، ز جور حرامیان

گردید یا رب از چه سبب خون او حلال

آتش ز راه کین، به سراپرده اش زدند

آنان که بوده اند ستمکار و بدسگال

اهل حرم شدند گریزان ز هر طرف

زن های سال خورده و، طفلان خردسال

در آن میان سکینه مظلومه دخترش

پیوسته بود وا ابتایش زبان حال

«ترکی» حدیث شاه شهید و شهادتش

تا روز رستخیز، نخواهد شد از خیال

شمارهٔ ۵۶ - صدای العطش

از چیست؟ بانگ ناله، به ارض و سما هنوز

وز چیست؟ شور و ولوله در ماسوی هنوز

بگذشته قرن ها ز غم کشتن حسین

باشد لوای ماتم آن شه بپا هنوز

از قتل پور فاطمه بگذشته سال ها

خون می چکد ز دیدهٔ اهل ولا هنوز

عیسی سرش برهنه بود در سما مگر

باشد سر حسین سر نیزه ها هنوز

زان روز کز گلوی حسین خون، به خاک ریخت

جاری ست خون ز دیدهٔ خیرالنسا هنوز

اکبر شهید گشت ز تیغ ستمگران

لیلا بود به فرقت او مبتلا هنوز

گویا صدای العطش کودکان به گوش

آید ز سمت خیمه گه کربلا هنوز

از بس به راه شام سکینه پیاده رفت

پژمرده گل بود ز غم خار پا هنوز

باشد مگر به کنج خرابه، به شهر شام

زنجیر و غل، به گردن میر ولا هنوز

مرغان به ذکر وای حسین کشته شد عجب

دارند شور و زمزمه ای در هوا هنوز

«ترکی» بیاد قتل شهیدان نینوا

هر بند بند اوست چونی، در نوا هنوز

کردند منشیان رقم این داستان بسی

کوته نگشته قصهٔ این ماجرا هنوز

شمارهٔ ۵۷ - شراره آه دل

دلم ز ماریه عزم سفر نکرده هنوز

هوای شهر و دیار دگر نکرد هنوز

خیال می کشدم گه به شام و، گه به حجاز

ولی ز ماریه قطع نظر نکرده هنوز

به اهل بیت پیمبر مگر که مر شریر

به دشت کرب وبلا ترک شر نکرده هنوز؟

سرشک دیدهٔ زین العباد خشک نشد

مگر حسین لبی زآب، تر نکرده هنوز؟

شراره آه دل، از تشنگی شه، با شمر

مگر که بر دل سختش اثر نکرده هنوز؟

برهنه سرکند از مشرق آفتاب طلوع

مگر که زینب معجر به سر نکرده هنوز؟

نوای نالهٔ لیلا ز نینوا آید

مگر کناره ز نعش پسر نکرده هنوز؟

تنور خانهٔ خولی ست بزم مهمانی

مگر حسین از آن جا سفر نکرده هنوز؟

فلک به عترت اطهار در خرابهٔ شام

مگر شب غم شان را سحر نکرده هنوز؟

سر بریدهٔ سبط نبی به بزم یزید

مگر مفارقت از طشت زر نکرده هنوز؟

صبا ز کرب وبلا در نجف ز قتل حسین

مگر نرفته علی را خبر نکرده هنوز؟

سرشک دیدهٔ «ترکی» ز سرگذشت ولی

ز دشت ماریه خاکی به سر نکرده هنوز؟

شمارهٔ ۵۸ - سرخی افق

ز چیست شور و فغان در جهان بپاست هنوز؟

خروش و ولوله در عرش کبریاست هنوز

ز قتل سبط نبی قرن ها گذشته ولی

لوای ماتم جانسوز او به پاست هنوز

عزای سبط پیمبر کجا شود منسوخ

به هر کجا نگرم مجلس عزاست هنوز

برهنه سر، ز چه رو سر زند ز مشرق شمس

سر بریده مگر روی نیزه هاست هنوز

ز چیست جامهٔ نیلی سپهر را در بر؟

مگر عزای گل باغ مصطفی ست هنوز

ز سمت کرب وبلا سرخی افق از چیست؟

مگر به روی زمین، خون کشته هاست هنوز

چه آتشی ست که دل های خلق کرده کباب

مگر که شعلهٔ آتش، به خیمه هاست هنوز

بود ز خلد سوی کوفه دیدهٔ زهرا

تنور خانهٔ خولی، مگر به جاست هنوز

صدای نالهٔ زینب به گوش می آید

مگر که شمر، به صحرای کربلاست هنوز

رسد نوای جگر سوز غم، به گوش جهان

مگر نوای یتیمان، به نینواست هنوز

ز بانگ نالهٔ طفلان داغدار حسین

فضای گنبد گردون، پر از صداست هنوز

از آن زمان که پیاده دویده در ره شام

مگر رقیه گرفتار خار پاست هنوز؟

به طشت زر، سر سلطان دین و چوب یزید

مگر که با لب و دندانش آشناست هنوز؟

عزای آنکه عزادار او خدا باشد

زیاد کس نرود بین عزا بپاست هنوز

شمارهٔ ۵۹ - شفیع روز قیامت

«یکدم دلم رها ز غم لاله ها نشد»

«جز خون دل، ز دیده به دامان ما نشد »

ای روز گار، در عجبم کز عناد تو

یک تن نشد که خستهٔ رنج و عنا نشد

روزی نشد شب و، شبی از گردش تو روز

کآزرده ای به رنج و غمی، مبتلا نشد

ای گرگ تیز چنگ که از چنگ ظلم تو

یوسف و شی ز آل پیمبر رها نشد

زین ظلم ها که شد ز تو برآل مصطفی

بر هیچ یک چو تشنه لب کربلا نشد

شد از قفا بریده سر سبط مصطفی

دیگر کسی بریده سرش از قفا نشد

جز جسم بی سرش که به خون گشت غوطه ور

پامال پیکری، زسم اسب ها نشد

از بهر خاتمی، به جز از سبط مصطفی

انگشت کس بریده ز تیغ جفا نشد

غیر از سر مطهر او در میان طشت

چوب یزید بر لب کس آشنا نشد

به اله شفیع روز قیامت نشد حسین

تا نازنین سرش، به سر نیزه ها نشد

« ترکی » به شاعری نتوان ست دم زدن

تا شعر او به نام شه کربلا نشد

شمارهٔ ۶۰ - حدیث تشنگی

چو در کرب و بلا سبط نبی بی یار و یاور شد

سرش از تن جدا از خنجر شمر ستمگر شد

تنی کز روشنی روشن تر از در و گهر بودی

زخون حنجرش رنگین تر از یاقوت احمر شد

زطوفان حوادث، سر نگون شد کشتی عمرش

بسان ماهی عطشان به بحر خون شناور شد

سرش ببریده شد لب تشنه از تن، بر لب دریا

تن او چاک چاک از ضرب تیغ و تیر و خنجر شد

گر از آب فرات آن خشک لب، لب تر نکرد اما

زآب خنجر الماس گون، لعل لبش تر شد

چو خون پاک او شد بر زمین کربلا جاری

از آن رو تربتش خوشبوی تر از مشک و عنبر شد

تنش در کربل افتاد بی سر در میان خون

سرش تا شام نوک نیزه ها را زیب و زیور شد

زآه و نالهٔ اهل حریم او در آن وادی

دل کروبیان محزون شد و، گوش فلک کر شد

نمی گویم چسان ببرید سر از پیکرش قاتل

ولی دانم که از قتلش، حزین زهرای اطهر شد

نمی گویم سرش بنهاد خولی در تنور اما

همی گویم که آن شب خانهٔ خوی منور شد

سر و جان جوانان را فدای مکتب دین کرد

شفاعت را گرفت و، شافع فردای محشر شد

حدیث تشنگی هایش چو «ترکی» خواست بنویسد

قلم را سر شکست و، صفحهٔ دفتر پر آذر شد

شمارهٔ ۶۱ - سیلاب اشک

ای دل! بیا که ناله و آه و فغان کنیم

سیلاب اشک، از مژه بر رخ روان کنیم

گاهی زنیم بر سر و،گه جامه بردریم

گه آشکار گریه و، گاهی نهان کنیم

یاد آوریم واقعهٔ دشت کربلا

شوری بپا چو حشر، در این خاکدان کنیم

آریم در نظر چو لب تشنهٔ حسین

قطع نظر، ز خوردن آب روان کنیم

هر گه ز آب سرد گلویی کنیم تر

یاد از گلوی خشک شه انس و جان کنیم

سوزیم بهر اکبر و عباس نامدار

گریه گهی بر این و، گهی بهر آن کنیم

نالیم بر اسیری زن های داغدار

افغان به دستگیری آن بی کسان کنیم

لب تشنه، کودکان حسین از جفای خصم

یکدم بیا که گریه بر آن کودکان کنیم

این گریه چون معامله با سبط مصطفی ست

حاشادر این معامله گر ما زیان کنیم

در این جهان دو دانهٔ اشکی که میدهیم

شاید که توشهٔ سفر آن جهان کنیم

رو آوریم جانب در گاه بی نیاز

دست دعا بلند سوی آسمان کنیم

«ترکی» ز بعد گریهٔ بر سبط مصطفی

آن به دعا به قاطبهٔ شیعیان کنیم

شمارهٔ ۶۲ - صدف دیده

در خانه ای که بزم مصیبت بپا شود

دولت نصیب صاحب بزم عزا شود

هر مرد و زن که گریه کند در غم حسین

فارغ ز هول پرسش روز جزا شود

هر قطره اشک، کز صدف دیده ای چکد

در روز واپسین، گهری پربها شود

هر سیم و زر که از سر اخلاص و معرفت

صرف عزای خامس آل عبا شود

بی شک و شبهه روز قیامت، سوی بهشت

آن سیم و زر به صاحب خود رهنما شود

مقتول شد به مقتل خون، سبط مصطفی

آیا به قاتلش به قیامت چها شود

در حیرتم که سبط نبی را گنه چه بود؟

کز تیغ کین، سر از تن پاکش جدا شود

ظلم و ستم ببین که سر بی تن حسین

گه در تنور و،گه به سر نیزه ها شود

این ظلم کی رواست که جسم مطهرش

پا مال از جفا ز سم اسب ها شود

دیده کدام چشم که طفل رضیع را

حلقوم پاره از دم تیر جفا شود

گوشی کجا شنیده که سقای تشنه کام

دستش کنار نهر،ز پیکر جدا شود

دیده حسین این هم غم تا شود شفیع

روزی که رستخیز قیامت بپا شود

«ترکی»سپید روی شود روز رستخیز

گر شعر او قبول شه کربلا شود

شمارهٔ ۶۳ - اشک روان

تا به کی بتوان نهفت اندر دل، این راز نهان را

چند اندر دیده پنهان دارم این اشک روان را

آتشی در سینه ام پنهان بود کز شعلهٔ او

گر کشم آهی ز دل، یکسر بسوزاند جهان را

یارب این آتش که پنهان دارمش در لوح سینه

گر برافروزد بسوزد بند بند استخوان را

به که یاد آرم ز دشت کربلا و کشته گانش

وز فغان و ناله، پر سازم زمین و آسمان را

یاد آرم تشنگی های حسین و اهل بیتش

وز دو چشم خود روان سازم شط اشک روان را

در نظر آرم به خون غلتیدن رعنا جوانان

آن چنان گریم که سوزانم، دل پیر و جوان را

بر حسین از کین جفایی شد که نتوان شرح دادن

ظلم و جور شمر گویم، یا جفای ساربان را

آه از آن دم کز جفا اهریمنی ببرید از کین

بهر یک انگشتر، انگشت سلیمان زمان را

تا ز خون شد ارغوانی، سنبل گیسوی اکبر

در چمن دیگر نخواهم برد نام ارغوان را

آه از آن دم که لیلا از غم مرگ جوانش

همچو حال خود پریشان کرد جعد گیسوان را

آه از آن دم که زینب بر سر نعش برادر

ز آسمان دیدهٔ خود ریخت بر مه اختران را

گفت ای جان برادر! با تن تنها چه سازم؟

چون کنم آرام، از آهنگ محنت کودکان را

خصم هر دم می زند بر کودکانت تازیانه

رحم در دل نیست گویا این جنایت پیشگان را

تو به دشت کربلا ماندی کنار این شهیدان

من به راه شام میر کاروانم این زنان را

تو در این صحرا جوانان را مصاحب باش اما

من به شهر شام غمخواری کنم غمدیدگان را

من به راه شام باشم همسفر با شمر و خولی

توبه کوفه تا ابد همسایگی کن کوفیان را

ای فلک اف بر تو بادا چون ز داس کینه کندی

ریشهٔ ذریهٔ پیغمبر آخر زمان را

شعر «ترکی» گرچه نبود قابل شاه شهیدان

لیک چون آتش بسوزاند قلوب شیعیان را

این رثا را گر بخواند ذاکری با اشک دیده

بشنوند بی شک صدای گریهٔ کروبیان را

شمارهٔ ۶۴ - مشک تتار

بر مشامم بوی یار آشنا آید همی

یا که از طرف چمن، باد صبا آید همی

بوی ناف آهوی چین است یا مشک تتار

یا که بوی خاک دشت کربلا آید همی

گر به دقت بنگری از خاک دشت کربلا

بوی خون اکبر گلگون قبا آید همی

کشته شد در کربلا سبط رسول و تا کنون

بانگ فریاد و فغان از ماسوی آید همی

رود رود مادر قاسم ز سمت خیمه گاه

در عزای قاسم فرخ لقا آید همی

نالهٔ طفلی به گوش دل رسد یارب مرا

یا صدای اصغر از مهد ولا آید همی

شیههٔ اسبی است یا رب یا ز میدان ذوالجناح

واژگون زین، رو بسوی خیمه ها آید همی

از میان مطبخ خولی خروش سوزناک

چون صدای حضرت خیرالنساء آید همی

در دیار شام در کنج خرابه، روز و شب

از اسیران نالهٔ وا غربتا آید همی

از میان تربت غمبار زینب تا ابد

با فغان و ناله، بانگ یا اخا آید همی

گوییا هر لحظه در بزم یزید بی حیا

صوت قرآن خواندن از طشت طلا آید همی

«ترکیا» در ماتم شاه شهیدان تا به حشر

خون دل، از دیدهٔ شاه و گدا آید همی

شمارهٔ ۶۵ - صاحب عزا

به بزم ماتم سبط نبی باشد خدا حاضر

در آن ماتم سرا باشد جناب مصطفی حاضر

بساط زیر پای مردم از بال ملک باشد

در آن بزمی که باشد شافع روز جزا حاضر

بود دور از مروت، با درونی شاد بنشستن

به هر بزم عزا کآنجا بود صاحب عزا حاضر

تکبر کم کن ای دل! با ادب بنشین در آن مجلس

که می باشد در آن مجلس، علی مرتضی حاضر

به زانوی الم سر را بنه گردن مکش زیرا

که باشد مو پریشان، حضرت خیرالنساء حاضر

عزای سرور لب تشنه گان، هر جا شود بر پا

بود روح تمام انبیاء و اولیاء حاضر

عزاداری کن از بهر حسین ابن علی زیرا

بود در بزم سوگ او امام مجتبی حاضر

بیاد آور گه جان دادن فرزند زهرا را

که بر بالین نبودش کس، به جز شمر دغا حاضر

اگر در عالم صورت، کسی حاضر نبود اما

به معنی بود جدش با تمام انبیا حاضر

کسی یارای سر ببریدنش از تن نبود آری

اگر آنجا نبودی شمر شوم بی حیا حاضر

شدند از بهر قتل آن شه بی کس، در آن صحرا

به حکم زادهٔ مرجانه، فوج اشقیا حاضر

پی خون ریزی آن پادشاه یثرب و بطحا

سپاه کوفیان کردند تیغ و نیزه ها حاضر

بیاد نینوای او بسان نی، نوا سر کن

نبودی آن زمان چون در دیار نینوا حاضر

عزاداری شاه کربلا را «ترکیا» اینک

غنیمت دان نبودی گر به دشت کربلا حاضر

شمارهٔ ۶۶ - عزای سبط نبی

ظلمی که بر حسین علی شد به کربلا

کس در جهان ندیده چنین ظلمی برملا

تنها همین نه مردم ایران بپا کنند

بزم عزای سبط نبی را به خانه ها

در هند و، سند و، بلخ و، بخارا و، زنگ و، روم

هر ساله بزم تعزیه اش می شود بپا

قوم هنود از سر صدق و صفا دهند

در روز قتل ماه محرم نیازها

جمعی ز هندوان حسینی به ملک هند

اخلاصشان بود به حسین بیشتر ز ما

هیزم کنند جمع و فروزند آتشی

کز شعله اش کباب شود مرغ در هوا

دیدم به چشم خویش که آن پاک نیتان

گویند یا حسین و در آتش نهند پا

آتش به جسمش نکند گرمیش اثر

دارم یقین زنام حسین می کند حیا

جایی که می کنند عزادرایش هنود

گر شیعه جان فدا ننماید زهی خطا

یا رب حسین که این همه دارد جلال و جاه

شمر لعین برید سرش از قفا چرا؟

جرمش کدام بود و، گناهش چه، کز ستم؟

لب تشنه ساختند سر از پیکرش جدا

انداختند پیکر او را به روی خاک

کردند از جفا سر او را به نیزه ها

این در چه مذهبی بود و در چه ملتی

لب تشنه سربرند کسی، وانگه از قفا

کاش آن زمان،که خون گلویش به خاک ریخت

نازل شدی به خلق جهان، ز آسمان بلا

کاش آن زمان، کشتی عمرش بهم شکست

یکباره کائنات، شدی غرقهٔ فنا

کاش آن زمان، که روح شد از جسم او برون

روح جهانیان شدی از جسمشان جدا

کاش آن زمان، که شمر لگد زد به سینه اش

ارکان نه فلک، شدی از یکدیگر جدا

کاش آن زمان، که کرد فدا جان به راه دوست

جان های شیعیان، همه او را شدی فدا

کاش آن زمان، خراب شدی آسمان که شد

چوب یزید بر لب و دندانش آشنا

«ترکی» اگر تو دعوی اسلام می کنی

کمتر ز هندویی نتوان شد در این عزا

شمارهٔ ۶۷ - عاشق صادق

عاشق آن باشد که شرط عشق را آرد به جا

در فنای خویشتن معشوق را سازد رضا

عاشق آن باشد که گر برند بندش را زبند

در مقام جان فشانی نی نعم گوید نه لا

عاشق آن باشد که نبود در غم اهل و عیال

خویش را سازد مجرد از تمام ماسوی

جان فدای همت آن عاشق صادق که کرد

در ره معشوق، ترک جان و مال و اقربا

هیچ دانی کیست آن عاشق، که در راه حبیب

کرد ترک جان و مال و هستی خود از وفا

باشد آن عاشق، فروغ دیدهٔ زهرا حسین

لالهٔ خونین داغستان دشت کربلا

تا قدم بنهاد آن شور آفرین راه عشق

در ره معشوق، کرد از شوق، جان و سر فدا

چون خیل الله، در قربانگه کرب وبلا

کرد اکبر را فدای دوست در کوه منا

در منای قرب حق، قربا نیش مقبول شد

کربلایش زان سبب شد کعبهٔ اهل صفا

با وجود آنکه بودی آب مهر مادرش

شمر با خنجر بریدش تشنه لب، سر از قفا

خوش به بازار شهادت، او شفاعت را خرید

همتش نازم که کرد آخر به عهد خود وفا

ای حسین ای عاشق جانباز عشق ذوالجلال

کن نظر از مهر سوی عاشق غم مبتلا

عاشقان کوی تو هر چند بسیارند لیک

«ترکی» افسرده از عشق تو افتاده زپا

شمارهٔ ۶۸ - نخل قامت

به نجف گذر کن ایا صبا تو زکربلا ز ره وفا

به علی بگو که شهید شد پسر عزیز تو از جفا

تو شه سریر فتوتی، در بحر جود و مروتی

ز نجف بیا تو به کربلا به حسین خود نظری نما

لب خشک و دیدهٔ پر زنم، نظرش بود به سوی حرم

که ز تیغ قاتل سنگ دل، سر او بریده شد از قفا

شده نخل قامت او نگون، رخ او ز خون شده لاله گون

تن او فتاده به بحر خون، سر او به ناوک نیزه ها

تن نازپرور اکبرش ، شده چاک چاک برابرش

ز بدن دو دست برادرش، شده از جفای خسان جدا

ز جفا سکینه یتیم شد، دل او ز غصه دو نیم شد

به دیار غم چو مقیم شد، به فغان کشید ز دل نوا

تو به بزم شام کن گذر، بنما به طشت طلا نظر

بنگر تو چوب یزید را به لب حسین خود آشنا

به خدا که «ترکی» خسته دل،به عزای سبط نبی مدام

نه عجب که خون جگر چکد ز دو دیده اش به غم و عزا

شمارهٔ ۶۹ - چشمهٔ خون

ای ز غمت دل فسرده آدم و حوا

خسته ز داغت روان مریم و عیسی

ای به عزایت چکیده در عوض اشک

خون دل از چشم خلق عالم بالا

غرق نشد از چه رو سفینهٔ گیتی

چون تو شدی تشنه کشته، بر لب دریا

جسم شریفت ز صدر زین، چو نگون شد

چشمهٔ خون شد روان، ز دیدهٔ زهرا

تا به سر نیزه شد بلند سر تو

ناله برآمد زنای نیزه اعدا

بیضه بیضا گرفت تا به سر نی

گشت هویدا سرت، چو بیضهٔ بیضا

پیکر عریان چاک چاک تو از کین

بود سه روز و دو شب، به دامن صحرا

کرد جدا اهرمن ز دست تو انگشت

از پی انگشتری که برد به یغما

سینهٔ تو خورد شد ز سم ستوران

کهنه لباس تو گشت غارت اعدا

شمس رخت تا غروب کرد به مطبخ

روز سیه شد به خلق، چون شب ظلما

خواندن قرآن، سر تو بر سر نیزه

تاب ز زینب ربود و صبر ز لیلا

هر که نگرید به یاد غربتت امروز

غصه خورد، در شفاعت تو به فردا

از غمت ای تشنه لب! زدیدهٔ «ترکی»

اشک روان جاری است دریا دریا

شمارهٔ ۷۰ - بادهٔ عشق

ای کشته ای که کعبهٔ عشق است کوی تو!

روی تمام عالمیان است سوی تو

ما را شراب کوثر و تنسیم گو مباش

چون خورده ایم بادهٔ عشق از سبوی تو

آب حیات و کوثر و تنسیم و سلسبیل

هیچند پیش خاک در مشکبوی تو

تو در دل منی و من از فرط اشتیاق

هرسو روانه ام ز پی جستجوی تو

گر بزم شادمانی و گر مجلس عزاست

نقل مجالس است همه گفتگوی تو

آبی که مهر فاطمه بود از چه کوفیان

بستند از طریق شقاوت به روی تو

نازم به همت تو که در سجده زسر تیغ

شد خون پاک حنجرت آب وضوی تو

بوسیده بود زیر گلوی تو را نبی

خنجر حیا نمود که برد گلوی تو

گر کاینات غرقهٔ بحر فنا شوند

کی خونبهاست یکسره بر تار موی تو

شاها!هوای کرب و بلایت به سر مراست

مگذار زیر خاک برم آرزوی تو

گر جان رود ز قالب «ترکی» به کربلا

جان دوباره بر تنش آید ز بوی تو

شمارهٔ ۷۱ - مصاف عاشقی

چون جفا کردی به آل بوتراب، ای آسمان

کاش گشتی سرنگون همچون جباب، ای آسمان!

شام را معمور کردی ا زپی قتل حسین

ساختی بطحا و یثرب را خراب، ای آسمان

سبط احمد را فکندی در میان خاک و خون

تن برهنه در میان آفتاب، ای آسمان!

دست سقای حرم را از بدن کردی جدا

با لب تشنه کنار نهر آب، ای آسمان!

کندی از بن گلبن حق، اکبر گلگون عذار

ریختی از چشم لیلا بس گلاب، ای آسمان!

قاسم کوکب لقا را در مصاف عاشقی

دست و پایش را زخون کردی خضاب، ای آسمان!

اهل بیت مصطفی را چون اسیران فرنگ

جمله را بستی به یک بند وطناب، ای آسمان!

از جفا بردی به شهر شام، در بزم یزید

دختر خیرالنسا را بی نقاب، ای آسمان!

راس پر نور حسین تشنه لب را از جفا

ساختی زینت ده بزم شراب، ای آسمان!

شمارهٔ ۷۲ - سر حلقهٔ عشاق

شکوه ها دارم ز تو ای آسمان، ای آسمان!

تا بکی گردی به کام دشمنان، ای آسمان!

در عراق آوردی از یثرب، به مهمانی حسین

آب را بستی به روی میهمان، ای آسمان!

از جفایت عرصهٔ کرب و بلا چون لاله زار

گشت از اجساد پاک کشته گان، ای آسمان!

بر سر نیزه سر پرنور ماه برج عشق

جلوه گر کردی چو مهر خاوران، ای آسمان!

پیکر صد چاک او بی سر فکندی بر زمین

وز جفا کردی سرش را بر سنان، آسمان!

راس خونین حسین از کوفه بردی تا به شام

پیکرش را ساختی در خون طپان، ای آسمان!

از جفا کردی سر سر حلقهٔ عشاق را

در تنور خانهٔ خولی نهان، ای آسمان!

بر لب و دندان سبط مصطفی در طشت زر

آشنا کردی تو چوب خیزران، ای آسمان!

قامت سبط نبی را در زمین کربلا

از غم عباس کردی چون گمان، ای آسمان!

تشنه لب عباس را دست از تنش کردی جدا

در کنار دجلهٔ آب روان، ای آسمان!

در پی انگشتری انگشت سلطان امم

شد جدا از ضرب تیغ ساربان، ای آسمان!

لالهٔ صحن چمن اکبر جوان گل عذار

شد بهار عمرا و آخر، خزان، ای آسمان!

نوک پیکان را به جای غنچهٔ پستان مکید

شیرخواره اصغر شیرین زبان، ای آسمان!

ماه برج آل عصمت ماند زیر آفتاب

از چه بر جسمش نگشتی سایبان، ای آسمان!

دختر شیر خدا را بر شتر کردی سوار

با دو چشم اشکبار و، خون چکان، ای آسمان!

آن حریمی را که جبریل امین محرم نبود

بردی اندر مجلس نامحرمان، ای آسمان!

کاروانی از عزیزان خدا از کربلا

شد به خواری سوی شام غم روان، ای آسمان!

از صدای نالهٔ طفلان، به دشت کربلا

ساختی هنگامهٔ محشر عیان، ای آسمان!

جای دارد زین مصیبت گر بریزد خون دل

جای اشک از دیدهٔ کروبیان، ای آسمان!

آسمان ظلمی که تو کردی به سبط مصطفی

کس چنین ظلمی نکرده در جهان، ای آسمان

در عزای سبط پیغمبر شد از بیداد تو

سیل اشک از دیدهٔ « ترکی» روان، ای آسمان!

شمارهٔ ۷۳ - داغ لاله رویان

فلک ویران شوی بنگر چه ظلمی، در جهان کردی

به گیتی هر چه ای ظالم!دلت می خواست آن کردی

حسین آن نور حق در کربلا خواندی به مهمانی

ز راه دشمنی آواره اش از خانمان کردی

از اول در عراق آوردی، آن شاه حجازی را

به صد شور و نوایش با خالف همنعنان کردی

از آن پس آب را بستی به روی اهل بیت او

فلک رویت سیه خوش احترام میهمان کردی

حسین آغشته در خون وختم رسل غمگین

یزید بی مروت را ز قتلش شادمان کردی

تنش را در زمین کربلا انداختی بی سر

سرش را در تنور خانهٔ خولی نهان کردی

نهادی در میان طشت زر راس منیرش را

لبش آزرده از جورت ز چوب خیزران کردی

فکندی بر زمین سرو قد رعنای اکبر را

تن چون یاسمینش را ز خون چون ارغوان کردی

خضاب از خون سر کردی تو دست و پای قاسم را

بهار شادی او را به دشت خون، خزان کردی

ز راه کین، به دست حرمله تیر وکمان دادی

گلوی اصغر شیرین زبانش را نشان کردی

پریشان ساختی در کربلا گیسوی زینب را

ز داغ لاله رویان، قامت او را کمان کردی

خیام آل طاها را زدی از راه کین آتش

حریم آل یاسین را گرفتار خسان کردی

ز فریاد و فغان اهل بیت سبط پیغمبر

به دشت کربلا هنگامهٔ محشر، عیان کردی

نشاندی بر شترها اهل بیت میربطحا را

به سوی شامشان با دیدهٔ گریان روان کردی

فلک از این جفاهایی که با آل نبی کردی

به جای اشک، خون از دیدهٔ «ترکی» روان کردی

شمارهٔ ۷۴ - آوازهٔ حسن

فلک! بر اهل دل بیداد، بی اندازه کردی تو

چرا؟ هر کهنه داغی بود از نو تازه کردی تو

غمی ز اندازه بیرون بر دلم وارد شد از ظلمت

ز بس بر آل طاها ظلم بی اندازه کردی تو

زهم اوراق کردی دفتر آل پیمبر را

کتاب آل سفیان را ز نو شیرازه کردی تو

سر سبط نبی را از قفا از تن جدا کردی

به کوفه بردی و آویزهٔ دروازه کردی تو

شهنشاهی که از آوازهٔ حسنش جهان پر بود

ز قتلش جمله عالم را پر از آوازه کردی تو

اسیر و خون جگر از کربلا تا شام زینب را

پریشان موسوا را شتر جمازه کردی تو

به رخسار زنان و دختران آل بوسفیان

ز خون نوخطان آل عصمت غازه کردی تو

جفاهایی که با آل نبی کردی تو در عالم

دمادم داغ اهل عالمی را تازه کردی تو

شمارهٔ ۷۵ - رنگین لاله ها

فلک تا کی جفا بر آل پیغمبر روا دارد

روا تا کی جفا با اهل بیت مصطفی دارد

بیا در کربلا ای دل! به حسرت دیده ای بگشا

به طرف گلشنش بنگر چه رنگی لاله ها دارد

سراسر لاله هایش، نوجوانان بنی هاشم

که زهرا بهرشان چون لاله بر دل داغ ها دارد

علمدار سپاه و ساقی بزم وفا عباس

کنار آب، لب تشنه دو دست از تن جدا دارد

علی اکبر آن آیینهٔ رخسار پیغمبر

تنی صد پاره و فرقی ز تیغ کین دو تا دارد

یتیم مجتبی قاسم به یاری عموی خود

حنا از خون فرق خویشتن، بردست و پا دارد

نشسته زیر خنجر تشنه لب سبط نبی اما

به هرگامی که بردارد نگاهی بر قفا دارد

حسین ای کشتهٔ راه خدا! دریاب «ترکی» را

که این پیرانه سر بر سر،هوای کربلا دارد

شها!گویند شد در کربلایت هر کسی مدفون

پس از مردن، چه ترس از پرسش روز جزا دارد

شمارهٔ ۷۶ - انتظار قافله

فلک به آل پیمبر سر مجادله دارد

به اهل بیت نبی تا کی این معامله دارد

کنار دجلهٔ کرب و بلا بیا و نظر کن

چه موج ها و چه گرداب های هایله دارد

عزیز فاطمه صد پاره تن فتاده به میدان

هنوز دل، به دل آرام خویش یکدله دارد

به نوک نی سر سلطان دین مقابل زینب

اگر غلط نکنم مهر و مه مقابله دارد

میا راس حسین و تن فتاده به خاکش

خدا گواست که یک چوب نیزه فاصله دارد

زبس دو یده سکینه به راه شام پیاده

دریغ و درد که پایش هزار آبله دارد

ز خیمه گاه سوی قتلگه دود ز چه زینب

بدان که حاجی عشق است و میل هر وله دارد

به شام زینب بی خانمان به کنج خرابه

غمین نشسته و با بخت خویشتن گله دارد

یزید بر لب و دندان شاه عشق، زند چوب

به حیرتم دل زینب چقدر حوصله دارد

گناه حضرت سجاد چیست؟ جرم کدامش

که غل به گردن و بر دست و پای سلسله دارد

مدام فاطمه در کوچه های شهر مدینه

نشسته بر سر راه انتظار قافله دارد

قبول فاطمه افتد گر این مصیبت «ترکی»

به روز بازپسین، باز چشم بر صله دارد

شمارهٔ ۷۷ - داغ لاله رخان

فلک ز ماتم زینب مگر خبر دارد

و گرنه جامهٔ نیلی چرا به بر دارد؟

خبر ز حال سکینه ندارد آن طفلی

که صبح و شام، به سرسایهٔ پدر دارد

کباب می شود از گریهٔ سکینه دلم

که طفل کشته پدر، گریه اش اثر دارد

رباب مادر اصغر ز تشنگی پسر

دل فگار و، لب خشک و، دیده تر دارد

چو گشت سنبل اکبر ز خون شقایق رنگ

چو لاله ما در او داغ بر جگر دارد

به راه شام به زینب دگر چها گذرد

که هیجده سر ببریده همسفر دارد

ز ترس شمر، سکینه چو بید، می لرزد

به دل هراس، از آن شوم بدسیر دارد

به شام عابد محنت قرین، دوا و غذا

ز آه نیم شب و، گریهٔ سحردارد

فلک خراب شوی دختر امیر عرب

ز داغ لاله رخان: اشک در بصر دارد

ستاده دختر خیرالنسا به بزم یزید

دلی فگار و نگاهی به طشت زر دارد

دلا به آل پیمبر مکن ز گریه دریغ

که هر چه گریه کنی، اجر بیشتر دارد

برای بی کسی آل مصطفی «ترکی»

مدام دامنی از اشک، پر گهر دارد

شمارهٔ ۷۸ - سرشک آتش‌گون

فغان ز دست تو ای روزگار کج بنیاد!

دلی ز دست تو ای بی وفا ندیدم شاد!

ز تند باد تو ای دهر سفله پرور رفت

شکوفه های گلستان احمدی بر باد

به دشت کرب و بلا آب های جاری بود

عزیز فاطمه بهر چه تشنه لب جان داد

شهی که لحمک لحمی، پیمبرش می گفت

چرا زکشتن او شاد شد ابن زیاد؟

کسی شنیده که طفلی به روی دست پدر

کنند پاره گلویش ز ناوک پولاد؟

چنین ستم که تو کردی به اهل بیت نبی

ز جن و انس کسی در جهان ندارد یاد

به ماتم شه بطحا سرشک آتش‌گون

رود ز دیدهٔ «ترکی» چو دجلهٔ بغداد

شمارهٔ ۷۹ - لجهٔ خون

بوالجایب‌ها از این گردنده گردون دیده‌ام

ظلم او را در جهان، ز اندازه بیرون دیده‌ام

چرخ را گفتم که با آل علی گردد به راست

گردش او را کنون، بر عکس وارون دیده‌ام

میر یثرب را به دشت کربلا عریان بدن

آفتابی را عیان در لجهٔ خون دیده‌ام

آن سری کز موی او خیر النساء شستی غبار

در تنور خانهٔ خولی ملعون دیده‌ام

پیکری را کآفتاب از نور وی بودی خجل

از ستاره زخم‌هایش را من افزون دیده‌ام

قاسم گل‌پیرهن را در مصاف خون دریغ

رخت عیشش را ز خون خویش گلگون دیده‌ام

زینب غم‌دیده را در داغ‌دشت کربلا

بر سر نعش برادر، زار و محزون دیده‌ام

بین راه شام و کوفه، حضرت لیلای زار

از غم داغ علی‌اکبر چو مجنون دیده‌ام

شرم از زهرا کنم من ورنه در بزم یزید

زینب غم‌دیده را می‌گفتمی چون دیده‌ام

اشک چشم شیعیان را در عزای شاه دین

روز و شب جاری، به سان رود کارون دیده‌ام

«ترکیا» در جنت ار بیتی به بیتی می‌دهند

من در این سودا تو را بی‌شبه مغبون دیده‌ام

شمارهٔ ۸۰ - عقده های دل

فلک از پیش توام کرد زکین، دور چرا؟

قسمت از دهر نشد بعد توام گور چرا؟

توشه کشور ایجادی و، فرزند رسول

سر پر نور تو از ملک بدن، دور چرا؟

عقده های دل زینب زتو مفتوح نشد

سینه ات از سم اسبان شده مکسور چرا؟

ای کلیم اله من! کنج تنور خولی

بر سر غرق بخونت شده چون طور چرا؟

هم جوار تو بود اکبر گلگون بدنت

هست لیلای جگر خون، ز تو مهجور چرا؟

دخترانت ز چه بعد از تو پریشان و اسیر

بستهٔ بند گران، عابد رنجور چرا؟

مرگ خود را زخدا از چه نخواهم که یزید

شده از کشتن تو این همه مغرور چرا؟

«ترکی» از خون دل و اشک بصرمی ننهی

به جراحات تنش مرهم کافور چرا؟

شمارهٔ ۸۱ - شور حسینی

فلک به آل نبی ظلم بی حساب چرا؟

جفا و جور به اولاد آن جناب چرا؟

دمی که شاه شهیدان ز صدر زین افتاد

به حیرتم نشدی ای فلک! خراب چرا؟

چو آفتاب رخش شد عیان، زمشرق نی

بگو که سر نزد از مغرب آفتاب چرا؟

عزیز ساقی کوثر، به دشت کرب و بلا

برای جرعهٔ آبی دلش کباب چرا؟

شهی که آب جهان بود مهر مادر او

به دشت ماریه ممنوع شد ز آب چرا؟

نداده آب بر او شمر و، از ره کین کرد

برای کشتن او آنقدر شتاب چرا؟

به زیر سایهٔ چتر زر، ابن سعد لعین

در آفتاب تن شبل بو تراب چرا؟

به حلق تشنهٔ آن بی گناه شمر شریر

نریخت قطرهٔ آب از پی ثواب چرا؟

زدند آتش کین، چون به خیمه گاه حسین

نسوخت شعله اش این کهنه نه قباب چرا؟

جوان تازه خط شاه دین، علی اکبر

دو گیسویش بود از خون سر، خضاب چرا؟

پس از شهادت او زین العابدینش را

به گردنش غل و بر بازویش طناب چرا؟

سکینه چهرهٔ چون آفتاب رخسارش

ز ترس خصم، بود رنگ ماهتاب چرا؟

اگر نه شور حسینی است بر سر «ترکی»

ز نظم او شده گیتی، پر انقلاب چرا؟

شمارهٔ ۸۲ - خاکستر تنور

فلک خراب شوی انقدر غرور چرا

به اهل بیت نبی گشته ای جسور چرا؟

عزیز ساقی کوثر، به دشت کرب و بلا

سرش ز تن لب خشکیده گشت دور چرا؟

شهی که خوابگهش دامن پیمبر بود

به خاک خفته، تن چاک چاک و عورچرا؟

شهی که پرورش در کنار زهرا بود

شکسته سینهٔ او از سم ستور چرا؟

سری که فاطمه شستی غبارازاو خولی

رخش نهاد به خاکستر تنور چرا؟

زنی چو زینب غمدیده تاب صبر نداشت

ولی به موج بلا گشت او صبور چرا؟

حریم آل علی را مکان، خرابهٔ شام

زنان نسل زنا را مکان قصور چرا؟

شهی که در ره امت، روان شیرین داد

از او مضایقه «ترکی» زاشک شور چرا؟

شمارهٔ ۸۳ - نیستان بر افروخته

ای فلک! این همه آزار و جفا یعنی چه

دشمنی با خلف شیر خدا یعنی چه

میهمان را به لب آب روان، جا دادن

سر او تشنه بریدن، ز قفا یعنی چه

بدن سبط نبی را به زمین جای چرا؟

بر سر نی سرش انگشت نما یعنی چه

آن تنی را که در آغوش، نبی پروردش

پایمال سم اسبان، زجفا یعنی چه

سینه ای را که بدی مخزن الاسرار اله

به لگد کوفتنش شمر دغا یعنی چه

سر و قد، اکبر پاکیزه لقا پوشیدن

به تن خویش کفن، جای قبا یعنی چه

قاسم آن آیینهٔ حسن به گلخانهٔ عشق

بستن از خون به سر زلف، حنا یعنی چه

پاره پاره زدم خنجر و شمشیر و سنان

تن هفتاد و دو تن، از شهدا یعنی چه

از نیستان بر افروخته، در بزم یزید

رفتن زینب بی برگ و نوا یعنی چه

«ترکی» امروز عزادار شه تشنه لب است

خوفش از تشنگی روز جزا یعنی چه؟

شمارهٔ ۸۴ - صد هزار افسوس

زجور چرخ ستمکار، صد هزار افسوس

که کرده روز مرا تار، صد هزار افسوس

عزیز فاطمه شد از جفای چرخ، دریغ

به دشت کرب و بلا خوار، صد هزار افسوس

لوای شاهی سلطان یثرب و بطحا

به کوفه گشت نگون سار، صد هزار افسوس

علم نگون و علمدار با تن بی دست

به نی شده سر سردار، صد هزار افسوس

سری که فاطمه شستن غبار گیسو، رفت

به نوک نیزه، اشرار، صد هزار افسوس

رخی که بود چو خورشید روی خاکستر

نهاد خولی غدار، صد هزار افسوس

به راه شام، سکینه غمدیده تا به شام خراب

کشید محنت بسیار، صد هزار افسوس

فغان که از ستم کوفیان دون، به حسین

کسی نماند مددکار، صد هزار افسوس

نشست عابد بیمار، در خرابهٔ شام

به زیر سایهٔ دیوار، صد هزار افسوس

دریغ و درد که «ترکی» به دشت کرب و بلا

نبود زمرهٔ انصار، صد هزار افسوس

شمارهٔ ۸۵ - چشمهٔ خنجر

از جفا جورت ای چرخ ستمگستر، دریغ!

کینه و ظلم تو زد آتش به خشک و تر، دریغ

سبز و خرم شد نهال آرزوهای یزید

شد خزان آخر نهال آل پیغمبر، دریغ

میر یثرب را چو منزل شد به دشت کربلا

کشتی اش افکند در بحر بلا لنگر، دریغ

داشت منزل گرچه آن شه، بر لب شط فرات

تشنه لب نوشید آب از چشمهٔ خنجر، دریغ

جان و سر بادا فدای آن شهیدی کز وفا

کرد او در راه امت، ترک جان و سر، دریغ

آن سری کز موی او زهرا همی شستی غبار

خولی دون، جای دادش روی خاکستر، دریغ

زان سلیمان زمان، اهریمنی از کین برید

نازنین انگشت او از بهر انگشتر، دریغ

صف شکن عباس را در پای نهر علقمه

هر دو دست از کین، جدا کردند از پیکر، دریغ

شد ز تیغ منقذ ابن مره عبدی دون

غرق در خون جعد گیسوی علی اکبر ، دریغ

قاسم کوکب لقا را در مصاف عاشقی

شد به جای رخت دامادی، کفن در بر، دریغ

راست آمد بر نشان، تیر از کمان حرمله

بر گلوی نازک خشک علی اصغر دریغ

زینبی را کآفتاب از ماه رویش شرم داشت

شد اسیر خصم دون، در کوی و در معبر، دریغ

«ترکی» این مرثیه جان سوز را تا می نوشت

سیل خوناب دو چشمش بر گذشت از سر، دریغ

شمارهٔ ۸۶ - آهوان رمیده

فلک زجور تو خونم چکد زمردم دیده

ببین به دامن من خون که قطره قطره چکیده

ز ظلم های تو نسبت به اهل بیت رسالت

دلم زکف شده و، طاقتم به طاق رسیده

شهی که لحمک لحمی رسول کرد خطابش

به دشت ماریه بنگر به خون خویش طپیده

شهی که دامن زهرا بدی ز مهر مکانش

به خاک خفته، لب تشنه و گلوی بریده

جوان نوخطش اکبر شبیه ختم رسولان

فتاده با بدن چاک چاک و فرق دریده

به قتلگاه سکینه زترس شمر ستمگر

ستاده بر سر نعش پدر، به رنگ پریده

دریغ پای رقیه گل و لا شده مجروح

به روی خار مغیلان، ز بس پیاده دویده

زترس شمر و سنان، کودکان، به دشت و بیابان

شدند جمله پریشان، چو آهوان رمیده

زآتشی که زدند از ره جفا به خیامش

هنوز شعلهٔ او تا فلک، زبانه کشیده

فغان که زینب محنت رسیده در سفر شام

چه شهر ها که نرفته، چه کوچه ها که ندیده

زبس که دیده جفا و ستم، زخصم بداندیش

زبار غم، الف قامتش چو دال خمیده

به جستجوی یتیمان، شبان تیره به صحرا

چه خارها که به پایش به راه شام خلیده

فلک ز دست تو ظلمی که شد به آل پیمبر

ندیده چشمی و گوشی چنین ستم نشنیده

زخون دیده ی«ترکی» در این مصیبت عظمی

زباغ دفتر نظمش، هزار لاله دمیده

شمارهٔ ۸۷ - سلیمان کربلا

فغان ز کج روی روزگار و مکر و فنش

که پور فاطمه را دور کرد از وطنش

دریغ و درد سلیمان کربلا را کرد

زمانه سخت لگدکوب ظلم اهرمنش

ز کینه گشت تنش پایمال سم ستور

شهی که جان جهانی،فدای جان و تنش

حمیت عربی بین، که با تن عریان

به خاک رفت و نکردند کوفیان کفنش

به جان آنکه به پوشند بر تنش کفنی

ز پیکرش بربودند کهنه پیرهنش

به شام رفت سرش در میان طشت طلا

یزید زد ز ستم، چوب بر لب و دهنش

ز داس ظلم و ستم، بوستان طاها را

ز بیخ و بن ببریدند سرو یا سمنش

کنار نهر، لب تشنه، شد جدا افسوس

دو دست از تن عباس میرصف شکنش

بیا ببین ز نجف یا علی تو زینب را

که خصم بسته به بازو، ز راه کین، رسنش

نشسته بر سر نعش پدر، به چشم پرآب

سکینه آنکه بود عندلیب خوش سخنش

زبس به پیکر شه، بود زخم بر روی زخم

نبود جای یکی بوسه در همه بدنش

اگرنه سوز حسین است بر دل «ترکی»

چگونه شعله زند بر دل آتش سخنش

شمارهٔ ۸۸ - مرغان چمن

«چگونه بنگرم صحن چمن را

که افسردند یاس ویاسمن را»

ز من باد صبا از راه یاری

رسان پیغام مرغان چمن را

بگو در کربلا در خون کشیدند

نهال سنبل و، سرو سمن را

چمن از بلبلان،گردید خالی

گلستان شد مکان، زاغ و زغن را

بگو آبش نداده سر بریدند

حسین آن شاه بی غسل و کفن را

بگو جسم حسین افتاده بر خاک

بگو کشتند طفلان حسن را

بگو زینب شد از شهر و وطن دور

چسان یادآورم شهر و وطن را

به خون آغشته شد چون جسم قاسم

نبویم بعد از این مشک ختن را

گذر کردی اگر بر نعش اکبر

به گو آن یوسف گل پیرهن را

که از داغ تو«ترکی» همچو یعقوب

گرفته گوشهٔ بیت الحزن را

شمارهٔ ۸۹ - وادی عشق

داغت ای تشنه جگر! بر جگری نیست که نیست

سر سودای تو در هیچ سری نیست که نیست

پای مردانه نهادی به ره وادی عشق

گرچه دیدی که در آن ره خطری نیست که نیست

تشنه لب، جان به سپردی به لب آب روان

در غمت اشک روان، از بصری نیست که نیست

با لب خشک، سرت شمرجدا کرد ز تن

زین مصیبت به جهان، چشم تری نیست که نیست

خاک عالم به سرم کز دم شمشیر و سنان

بر تنت ای شه خوبان، اثری نیست که نیست

از جوانان تو در معرکهٔ کرب وبلا

برسر نیزهٔ بیداد، سری نیست که نیست

زان شراری که از او خیمه و خرگاه تو سوخت

بر دل خلق دو عالم، شرری نیست که نیست

سر پر نور تو بر نی، ولی از گوشهٔ چشم

به یتیمان خود اکنون نظری نیست که نیست

شرم از فاطمه دارم که برم نام تنور

ورنه درخانه خولی، خبری نیست که نیست

از سرکوی تو زینب نتواند رفتن

ورنه در خاطر زارش، سفری نیست که نیست

نازنین طفل یتیم تو رقیه در شام

ناله وا ابتایش سحری نیست که نیست

« ترکی» از کوی تو شاها! شده محروم ولی

زایر کعبه کویت دگری نیست که نیست

شمارهٔ ۹۰ - گل نسترنی چند

زینب به زمین دید چو صد پاره تنی چند

پژمرده ز کین دید گل یاسمنی چند

تنها به زمین دید فتاده همه بی سر

بر نوک سنان، رفته سر بی بدنی چند

یکجا به سنان رفته، سر بی تن چندی

یکجا به زمین خفته، تن بی کفنی چند

از یک طرف افتاده ز پا با تن صد چاک

شمشاد قد و، مه رخ سیمین بدنی چند

یکسوز جفا کاری گرگان جفا کار

غلطیده به خون، یوسف گل پیرهنی چند

از تیشهٔ ظلم سپه کوفی وشامی

افتاده ز پا شاخ گل نسترنی چند

از ضربت شمشیر و سنان سپه کفر

افتاده به میدان بلا صف شکنی چند

رنگین شده از خون، بدن لاله عذاران

چون گوهر غلطان، شده در عدنی چند

افتاده ز کین دید سلیمان زمان را

غلطیده به خون، از ستم اهرمنی چند

رو کرد سوی نعش برادر به فغان گفت

بنگر ز وفا جانب یک مشت زنی چند

ای جان برادر! ندهد خصم امانم

تا با تن صد چاک تو گویم سخنی چند

از پای جهان، بندستم گر تو گشودی

اکنون، بنگربستهٔ بند و رسنی چند

«ترکی» ز بصر فاطمه ریزد در خونین

خوانند گر این مرثیه در انجمنی چند

شمارهٔ ۹۱ - دانهٔ اشک

ای سر به سنان رفته، تن افتاده به میدان!

گویا خبرت نیست زما جمع اسیران

تو رفته به خوابی و نداری خبر ای شاه!

کز هجر تو ما را نرود خواب به چشمان

کشتند لب تشنه تو را بر لب دریا

دادی ز وفا در ره جانان، ز عطش جان

بر پیکر تو گریه کنم یا به سر تو

یا بهر غریبی تو ای خسرو خوبان!

ای کاش! بدی مادر من تا که بدیدی

بی سر تن صد چاک تو با زخم فراوان

ای جان برادر! ندهد خصم امانم

تا گریه کنم بر تو در این دشت و بیابان

اطفال تو از سوز عطش، در تب و تابند

بر گو چه کنم باغم این جمع یتیمان

بردار سر از خاک و نظر کن که سکینه

پایش شده پرآبله، از خار مغیلان

ما را برد از راه جفا شمر سوی شام

با این دل پر حسرت و با دیده گریان

ما را نبود طاقت جمازه سواری

جمازهٔ بی محمل، که اکنون بود عریان

دوری ز جمال تو به حدی شده مشکل

کآید ستم شمر و سنان، در نظر آسان

به اله عجبی نیست کز این مرثیه «ترکی»

از دیدهٔ حضار رود سیل بهمان

در روز جزا جمله شود در ثمینی

هر دانهٔ اشکی که فشانند به دامان

از دانهٔ اشکی که فشانند ز دیده

خاموش شود روزجزا آتش نیران

شمارهٔ ۹۲ - دشت بلاخیز

برادر جان مگر رفته به خوابی!

که زینب را نمی گویی جوابی

برایت درد دل تا کی شمارد

چه خواب است اینکه بیداری ندارد

ولی حق داری ای جان برادر!

که میدانم نداری در بدن سر

چرا؟ ازتن جدا گشته سر تو

چرا؟ صد پاره گشته پیکر تو

به همراه تو از شهر مدینه

در اینجا آمدم ای بی قرینه!

فلک آواره کرد از خانمانم

فراقت زد شرر، برجسم و جانم

تو چون رفتی از این دنیای فانی

نخواهم بی تو دیگر زندگانی

امان از درد بی درمان زینب

اجل کو، تا بگیرد جان زینب

پس از تو کوفیان، بردند یکجا

تمام هستی ما را به یغما

چه ظلمی کوفیان با ما نمودند

عجب مهمان نوازی ها نمودند

تو را لب تشنه، سر از تن بریدند

تن پاکت به خاک و خون کشیدند

زدند آتش، سراسر خیمه ها را

به بازو ریسمان، بستند ما را

تو و این کوفه، این دشت بلا خیز

من و شام خراب محنت انگیز

تو باش اینجا مصاحب با جوانان

من اندر شام، غمخوار یتیمان

تو و این نوخطان نورسیده

من و این مادران داغدیده

تو اینجا باش با عباس و اکبر

من و کلثوم و لیلای مکدر

برادر جان تو اینجا باش آرام

خداحافظ که من رفتم سوی شام

برادر جان در این دامان مقتل

تو باش و ساربان پست و بجدل

از این آتش که «ترکی» را به جان است

زغم سوز نهان او عیان است

شمارهٔ ۹۳ - داغ لاله ها

« چو لاله بین، دل پر درد و داغ، زینب را

دمی بگیر تو مادر، سراغ، زینب را»

به باغ کرب و بلا یافت تا که ره گلچین

اثر نماند زگل ها به باغ، زینب را

از آن زمان که لب خشک کشته شد پسرت

کسی ندیده دگرتر دماغ، زینب را

به قدر آنکه بگرید به قتلگاه حسین

ز جور خصم، نبودی فراق، زینب را

به شام تار خرابه به شام بود شبی

سر حسین تو شمع و چراغ، زینب را

یزید مست شراب و، به طشت راس حسین

ولی زخون جگر، پر ایاغ، زینب را

چو شمع سوختم از داغ لاله ها و فلک

نهاده داغ به بالای داغ، زینب را

رسالت غم خود را به مادرش «ترکی»

نبود چاره به غیر از بلاغ، زینب را

شمارهٔ ۹۴ - شمع محفل

به شام گشت چو اندر خرابه، منزل زینب

فزون شد از الم کربلا، غم دل زینب

چو گشت قافلهٔ کربلا، روانه سوی شام

کسی نبود که بندد به ناقه، محمل زینب

چو آفتاب درخشنده تا به شام، زکوفه

سر حسین به نی بود در مقابل زینب

به پیش پیش کجاوه سر امام شهیدان

شبان تیره بدی جای شمع محفل زینب

میان را گه افتادی و گهی بنشستی

ز بس کشید سر ریسمان موکل زینب

کجایی ای شه دلدل سوار تا که بینی

چو گنج، کنج خرابه شداست منزل زینب

به غیر رنج و غم روزگار، بهره نبودش

مگر عجین شده با آب رنج و غم، گل زینب

شمارهٔ ۹۵ - مشعل افروخته

دختر شیر خدا کرد چو در شام مقام

صبح شد در نظرش تیره تر از ظلمت شام

آه و افسوس از آن دم که یزید از ره کین

خواند آن مشعل افروخته در مجلس عام

سر شرمندگی از فرط حیا داشت بزیر

نه مجال سخنش بود و، نه یارای کلام

دختر سبط نبی را به کنیزی خواندند

آنکه جبریل، بدی خام جدش چو غلام

جای در طشت طلا داد سر شه، چو یزید

چوب دردستی و، در دست دگربودش جام

زیر لب زینب غمدیده به گفتا که یزید

مکن آغاز به کاری که ندارد فرجام

این سر کیست؟ که از ظلم تو شد غرق به خون

جای در طشت زرش داده ای ای نسل حرام

این سری را که زنی چوب، تو هر دم به لبش

لب او بوسه گه ختم رسل بود مدام

نه حرامی که خدا گفته نموده است حلال

نه حلالی که نبی گفته نموده است حرام

از چه هر لحظه زنی بر لبر و دندانش چوب

جرم او چیست، گناهش چه و تقصیر کدام؟

به خدا صاحب این سر، پسر شیر خداست

جد او احمد و زهرای بتول او را مام

صاحب این سر دور از تن بی غسل و کفن

قره العین رسول است و حسین او را نام

«ترکی» آن دل که نسوزد به غریبی حسین

دل مخوانش که بود سخت تر از سنگ رخام

شمارهٔ ۹۶ - تاب آفتاب

گفت سکینه غمم حساب ندارد

چشم من امشب،خیال خواب ندارد

درد یتیمی ز کف ربوده توانم

وای برآن کودکی که باب ندارد

اصغرم ای عمه جان! چو سایر شبها

چون شده امشب که اضطراب ندارد

با پدرم گو بیا به سایهٔ خیمه

پیکر تو تاب آفتاب ندارد

عمه بر این قوم دون، بگو که سکینه

بازوی او طاقت طناب ندارد

خصم ستمگر زند مرا ره کین

رحم به دل، خوفی از عقاب ندارد

دشت ز نامحرمان پر است و ندانم

عمه چرا؟ مادرم نقاب ندارد

شیر به پستان، ز قحط آب، در این دشت

مادر غمدیده ام رباب ندارد

نظم تو «ترکی» ز چشم اهل مصییبت

خون به چکاند اگر که آب ندارد

شمارهٔ ۹۷ - نظم جگر سوز

تا سایهٔ تو بود پدر جان به سر من

روشن شب تاریک بدی در نظرم من

دامان تو آرامگهم بود شب و روز

تو رفتی و از هجر تو خون شد جگر من

اکنون به رخم شمر زند سیلی بیداد

رحمی نکند بر من و، بر چشم تر من

من مرغ خوش الحان گلستان تو بودم

گردون، زچه بشکست ز کین بال و پر من

من طفلم و اندوه فراق تو گران است

از بار غم هجرتو خم شد کمر من

ای کاش! برون نامده بودم ز مدینه

یا کاش به کوفه نفتادی گذر من

تا کرب و بلا همسفرم بودی و اکنون

تا شام بود شمر و سنان، همسفر من

دشمن بردم از سر کویت به اسیری

آیا که رساند به تو روزی خبر من

در سینه دلم خون شده از هجر، دمادم

خونابه روان است ز راه بصر من

من رفتم و ترسم که ز هجر تو بمیرم

آگه شوی آندم که نباشد اثر من

«ترکی» رگ خون از بصر خلق گشاید

این نظم جگرسوز تر از نیشتر من

شمارهٔ ۹۸ - شعلهٔ سخن

پدر زهجر تو کاهیده چون هلال تنم

خوشا دمی که به ماه رخت نظاره کنم

زکربلای تو بویی گرم رسد به مشام

هزار بار بود به زنافهٔ ختنم

از آن زمان که ز آغوش تو جدا گشتم

هنوز بوی تو آید ز چاک پیرهنم

تو خفته ای به دل خاک، با تن صد چاک

من از فراق تو حیران زکار خویشتنم

من از کجا و مدینه کجا و شام کجا؟

فلک برای چه آواره کرد از وطنم

زبعد قتل تو ای خسرو سلیمان جاه!

زمانه کرد گرفتار ظلم اهرمنم

به راه شام نبودی ببینی ای بابا!

که خصم، گردن و بازو ببست با رسنم

سواره ناقهٔ عریان، به کوچه های دمشق

به حال زار کشاندند بین مرد و زنم

به شام آی و مرا از قفس رهایی بخش

تو گلشن من و من عندلیب آن چمنم

زخاک، روز قیامت، چو سر برون آرم

هنوز بوی فراق تو آید از کفنم

چو آب دیدهٔ «ترکی» به آتش دل ریخت

فرو نشاند در این بزم، شعلهٔ سخنم

شمارهٔ ۹۹ - درد اشتیاق

بابا کجایی از چه نیایی به دیدنم

کز درد اشتیاق تو کاهیده شد تنم

از کربلا به شام، بیا و نظاره کن

کنج خرابه، منزلم و خاک مسکنم

بذر محبت تو به دل کاشتم دریغ

بین خوشه خوشه سوخت زهجر تو خرمنم

یکتا در ثمین تو بودم ولی کنون

بنگر ز اشک، عقد گهرها به دامنم

من بلبل ریاض تو بودم به صد زبان

خاموش کرد گردش گردون، چو سوسنم

آخر نه من عزیز تو بودم پدر ببین

خوار و اسیر در کف یک شهر دشمنم

زین پیش طوق گردن من بود دست تو

اکنون ز ریسمان، شده مجروح گردنم

از ضرب نیزه پهلوو پشتم شده کبود

نیلی زسیلی است رخ پرتو افکنم

دشمن امان نداد که از آفتاب گرم

از گیسوان خود به تنت سایه افکنم

«ترکی» اگر به این غم و حسرت، روم به خاک

هر سال بردمد گل حسرت، ز مدفنم

شمارهٔ ۱۰۰ - بوی مشک و عنبر

صدایی عمه زین طشت زر آید

که جانم از بدن خواهد بر آید

بگو ای عمه! در طشت این سر کیست؟

که از وی بوی مشک و عنبر آید

به لبهایش یزید دون زند چوب

که از دیده سرشکم یکسر آید

سر بابای مظلومم به طشت است

که در اشکم از چشم تر آید

مرا ای عمه! تاب دیدنش نیست

دعا کن تا که عمر من، سر آید

کنم جان را فدا در پای این سر

اگر یکدم مرا او در بر آید

سر چوب یزید ای عمه! بر دل

مرا خون ریزتر از خنجر آید

بروای عمه جان! برگو مزن چوب

مگر رحم اش به دل، این کافر آید

نیازآرد لبی را کز لطافت

خجل پیشش زلال کوثر آید

به جز ما عمه جان اینجا به گوشم

صدای رود رودی دیگر آید

گمانم مادرم زهرا زجنت

به حال زار و با چشم تر آید

یزید آیا جوابش را چه گوید

در این مجلس اگر پیغمبر آید

در این مجلس دلم می خواست عمه

علی با ذوالفقار از در، در آید

سر بابای خود در طشت بینم

چسان دیگر سرم در بستر آید

از این شوری که «ترکی» راست ترسم

که پیش از وعده شور محشر آید

شمارهٔ ۱۰۱ - آتش فراق

تا سایهٔ مبارک تو بود بر سرم

فرخنده بود طالع و، رخشنده اخترم

تا آفتاب روی توام رفت از نظر

روزم چو شام تار شد و تیره معجرم

من روز و شب دلم به تو خوش بود حالیا

تنها به شهر شام، چسان شب به سر برم

گویند رفته باب تو چندی سوی سفر

طفلم ولی نمی شود این حرف باورم

دوران فشانده گرد یتیمی به چهره ام

گردون فکنده زهر اسیری به ساغرم

من بلبل ریاض تو بودم ولی کنون

در آتش فراق تو همچون سمندرم

ز آیینهٔ دلم نرود عکس این دو تن

گه در خیال اکبر و گه فکر اصغرم

ای ناخدای آرزوی من بیا ببین

در بحر غم، چو کشتی بگسسته لنگرم

گرداب غصه حایل و مواج بحر غم

زین ورطه مشکل است که جانی بدر برم

گویم به حضرتت گله های شب فراق

روزی اگر وصال تو گردد میسرم

خشکید آب چشم من از بس گریستم

جای سرشک، خون چکد از دیدهٔ ترم

یکدم اگر به دفتر «ترکی» نظر کنی

دانی که روزگار، چه آورده بر سرم

شمارهٔ ۱۰۲ - ستاره می شمرم

پدر ز درد فراقت خون شده جگرم

ز هجر روی تو چون طایر شکسته پرم

پدر بیا و ز بحر غمم رهایی بخش

که سیل اشک، ز هجرت رسیده تا کمرم

مرا ز دیده بود از غم تو خون جاری

چو طفل اشک، فکندی چرا تو از نظرم

خرابه منزل و لخت جگر، طعام من است

ببین زمانه چسان کرده خوار و دربدرم

دگر نظر به مه آسمان نخواهم کرد

به خواب اگر شبی آید رخ تو در نظرم

چو آفتاب رخت در تنور کرد غروب

بیاد روی تو شب ها ستاره می شمرم

شبان تیره دو چشمم نمی رود در خواب

چگونه خواب به چشمم رود که بی پدرم

ربود خواب زچشم تمام اهل حرم

فغان نیم شب و، آه و نالهٔ سحرم

بهای قطرهٔ خون گلوی تو نشود

به جای اشک، اگر خون رود ز چشم ترم

سرت به طشت طلا و تنت به کرب و بلا

کجا روم چکنم شکوه جانب که برم؟

در این خرابه تنم ز آفتاب گرم گداخت

پدر بیا ز وفا سایه ای فکن به سرم

بیا و دختر خود را از انتظار برآر

روا مدار که من، از غم تو جان سپرم

ز گریه، دیدهٔ «ترکی» چو بحر عمان شد

ببین که صفحهٔ دفتر پر است از گهرم

شمارهٔ ۱۰۳ - حلقهٔ ماتم

به شام چون اسرارا خرابه شد منزل

فزون ز کرب و بلا گشت بهرشان غم دل

طعامشان همگی بود لخته های جگر

شرابشان همه از قطره های اشک بصر

یکی ز هجر پدر، در خروش و آه و فغان

یکی ز داغ پسر، از دو دیده اشک فشان

رقیه دختر نیک اخترامام شهید

در آن خرابه ز هجر پدر، چو نی نالید

ز بسکه کرد فغان آن صغیره شد بی تاب

به روی خاک، سر خود نهاد و رفت به خواب

به خواب دید که بابایش آمده ز سفر

گرفته تنگ چو جان عزیزش اندر بر

زبان به شکوه گشود آن سلالهٔ حیدر

به گریه گفت چرا دیر آمدی ز سفر؟

از آن زمان که تو پنهان شدی ز دیدهٔ من

شکیب و صبر برفت از دل رمیدهٔ من

ز خیمه جانب صحرا مرا کشانیدند

به پشت ناقهٔ عریان، مرا نشانیدند

میان راه ز بس خصم زد مرا سیلی

رخم ز صدمهٔ سیلی خصم، شد نیلی

ز ترس شمر که می زد مرا ز روی غضب

جدا نمی شدم از پیش عمه ام زینب

نکرد درد دل خویش را تمام اظهار

که آن سلاله زهرا ز خواب شد بیدار

ز خواب شد بیدار و هر طرف نگریست

پدر ندید و غمین گشت و زار زار گریست

ز دیده اشک فرو ریخت همچو مروارید

ز هجر روی پدر، همچو بید می لرزید

به گریه گفت که ای عمه جان! چه شد پدرم

که آفتاب رخش بود سایه ای به سرم

مگر نه باب من آمد همین زمان ز سفر

مرا کشید ز راه وفا چو جان، در بر

من از فراق پدر، عمه سخت غمگینم

چه روی داد که او را دگر نمی بینم

بگو به من که کجا رفت عمه جان، پدرم

که از فراق رخش، خون چکد ز چشم ترم

از آن صغیره چو زینب شنید این سخنان

درید جامه و از دل کشید آه و فغان

یقین نمود که در خواب دیده بابش را

به فکر رفت که بدهد چسان جوابش را

کشید از دل اندوهگین خود فریاد

به گریه گفت که فریاد زین همه بیداد

ز آه و نالهٔ آن طفل، بانوان حرم

زدند گرد رقیه چو حلقهٔ ماتم

در آن خرابه چو افغان آن ستم زدگان

قیامتی شد و گردید رستخیز عیان

رسید نالهٔ غمدیده گان به گوش یزید

ز خادمی سبب بانگ ناله را پرسید

جواب داد که طفلی ز سیدالشهدا

یقین کرد که دیده پدر را به عالم رویا

کنون که بخت بد از خواب کرده بیدارش

پدر طلب کند از عمهٔ دل افگارش

به او گفت یزید آن ستم گر غدار

که طفل را نبود عقل و دانش بسیار

برای دیدن بابش بود ز بسکه حریص

میان مرده و زنده کجا دهد تشخیص

کنون سر پدر در طبق چو لاله نهید

پی تسلی آن طفل، در خرابه برید

سر مطهر سر حلقهٔ شهیدان را

نهاد در طبق آن خادم یزید دغا

روانه گشت به سوی خرابه آن بی دین

گذارد در بر آن طفل، آن طبق به زمین

فتاد دیدهٔ آن طفل، بر طبق گفتا

به اشک و آه که ای عمه! از برای خدا

نخواستم من ماتم رسیده عمه طعام

طعام بی پدرم، عمه بر من است حرام

من از برای پدر، می کشم ز سینه فغان

نخواهم از تو ای عمه جان! نه آب و نه نان

بگفت زینب غمدیده کی کشیده تعب

شود فدایی تو جان عمه ات زینب

به دست خویش تو سرپوش را بنه به کنار

ز عارض پدر ای همه! توشه ای بردار

ز بس به باب خود آن طفل شوق بی حد داشت

چگویم آه که سرپوش را چسان برداشت

بر آن بریده سر آن طفل را نظر چو فتاد

لبش به لب به نهاد و ز شوق سر جان داد

ز بانگ گریهٔ اهل حرم، در آن شب تار

ز خواب دیدهٔ این چرخ پیر شد بیدار

سزا بود که بر آن طفل، یک جهان گریند

عجب نباشد اگر اهل آسمان گریند

همین نه «ترکی» ازاین ماجرا پریشان است

که چشم فاطمه در باغ خلد گریان است

شمارهٔ ۱۰۴ - آتش غم

چه شد که ای گل من! این چنین تو پژمردی

چراغ محفل من از چه زود افسردی

مگر به خواب چه دیدی که لب فرو بستی

دل شکسته ما را دوباره بشکستی

شوم فدای تو ای نوگل گلستانم!

چرا خموش شدی بلبل خوش الحانم؟

تو از برادر من، یادگار من بودی

انیس و مونس شب های تار من بودی

به راه شام، که بودی ز جان همآوردم

ز سوزن مژه خارت ز پا درآوردم

میان را چو بسیار صدمه ها دیدم

تو ز شام، ز کرب و بلا رسانیدم

پرید از قفس تن، کبوتر جانت

الهی آنکه شود عمه ات به قربانت

به حیرتم که چرا عمه ات نمی میرد؟

اجل کجاست چرا جان من نمی گیرد؟

چه صدمه ها که ز کفار دیدی ای دختر!

به روی خار پیاده دویدی ای دختر!

کسی نگفت که این طفل، بی مددکار است

کسی نگفت پدر کشته و عزادار است

رخت ز ضربت سیلی خصم، گشت کبود

مگر که جرم تو ای نازدانه طفل چه بود

تو پاره جگر و نور و دیده ام بودی

گل ریاض دل غم رسیده ام بودی

گمان نداشتم ای دختر برادر من!

که می روی تو بهنگام طفلی از بر من

ز رفتنت نه همین جان ناتوان سوخت

که آتش غم تو در دلم شرر افروخت

سکینه خواهرت از درد هجر، گریان است

ببین ز مرگ تو چون موی خود پریشان است

کنون کفن، از برای تو از کجا آرم

که در خرابه، تنت را به خاک بسپارم

دریغ و درد که کامی ندیدی از دنیا

چو مرغ دام گسسته، پریدی از دنیا

کلام «ترکی» از این رهگذر اثر دارد

که از مصائب زینب دلش خبر دارد

شمارهٔ ۱۰۵ - شبستان عمر

« پدر درد هجرت دوایی ندارد

غریب وطن، آشنایی ندارد»

پدر تا تو رفتی ز شهر مدینه

دلم بی حضورت صفایی ندارد

چگویم پدر جان که بی شمع رویت

شبستان عمرم ضیایی ندارد

تو در کربلایی و مرغ خیالم

به جز سوی تو میل جایی ندارد

در اینجا مرضیت چه سازد به بستر

که جز غم،دوا و غذایی ندارد

غریب است آنکس که در خانهٔ خود

به سر سایهٔ آشنایی ندارد

دلم خون شده در بیابان هجرت

به جز وصل تو رهنمایی ندارد

من از درد هجرتو مشکل برم جان

که دردم رموز شفایی ندارد

چسان زندگانی کنم بی سکینه

که یکدست، هرگز صدایی ندارد

همی ترسم از آرزویش بمیرم

که این دار فانی، بقایی ندارد

بگو با علی اکبر مه لقایت

که درد جدایی، دوایی ندارد

شود روزی آیا که بینم جمالت

که دنیا بقا و وفایی ندارد

بیاد تو و نینوای تو صغرا

چو نی، جز نوایت، نوایی ندارد

پدر ای که سر منزل کوی عشق ات!

طریقی بود که انتهایی ندارد

به دربانی ات«ترکی» امید دارد

دریغا که برگ و نوایی ندارد

ندارد به دل آرزویی به دنیا

که او جز غم کربلایی ندارد

در این غم به وی کار گردیده مشکل

به غیر از تو مشکل گشایی ندارد

به دربانی خود کنی گر قبولش

به قصر جنان اعتنایی ندارد

شمارهٔ ۱۰۶ - ارض کربلا

ای ارض کربلا تو محل بلاستی!

موسوم از این سبب تو به کرب و بلا ستی

مدفون به تربت تو بود گوشوار عرش

برتر هزار بار، ز عرش علاستی

ای خاک از آنکه مدفن سبط پیمبری

هر درد را دوا و مرض را شفاستی

عنبر نی، تو بهتر ز عنبری

چون قتلگاه سبط رسول خداستی

ای ارض کربلا تو بهشتی ولی چرا؟

محنت فزا و، معدن حزن و بکاستی

شاهان کنند خاک تو را توتیای چشم

آری به چشم اهل نظر توتیاستی

شاه و گدا به سوی تو دارند التجا

ای خاک پاک، ملجا شاه و گداستی

« ترکی» نوشت نام تو چون ای زمین پاک!

غم بر غمش فزود، ز بس غم فزاستی

شمارهٔ ۱۰۷ - طایر بی آشیان

نام دشت نینوا، هر گه که آید بر زبانم

همچو نی آتش فتد در بند بند استخوانم

شد خزان، در کربلا چون گلشن آل پیمبر

بلبل آسا، روز و شب، در ناله و آه فغانم

هر زمان خواهم نویسم داستان کربلا را

خون شود جاری ز نوک خامهٔ عنبرفشانم

هر زمان آید به یادم غربت و مظلومیش را

جای اشک، از دیدهٔ غمدیده خون دل فشانم

آه از آن ساعت که گفتا شاه دین، با لشکر کفر

کی گروه از تشنگی در کام، خشکیده زبانم

گر به مهمانی مرا خواندید از شهر مدینه

پس چرا ممنوع کردید آخر از آب روانم

شرط مهمانی نه این است ای گروه بی حمیت

گز برای قطرهٔ آبی زنید آتش به جانم

شهر بطحا شد خراب، از ظلمتان ای اهل کوفه!

وینک از جور شما چون طایر بی آشیانم

من حسینم زینت آغوش ختم الانبیایم

مصطفی گلبوسه ها زد بر لب معجز بیانم

باب من باشد علی شیر خدا ساقی کوثر

مادرم خیرالنساء خود سرور آزادگانم

از جفا کشتید یکسر، نوجوانان رشیدم

دربدر کردید از کین، دختران و خواهرانم

مرگ عباس دلاور سرو قدم را کمان کرد

کرده پیرم داغ هجر اکبر رعنا جوانم

پس به سوی آسمان، رو کرد آن آیینهٔ حق

با خدای خویش گفت ای کردگار مهربانم!

من در این وادی دهم لب تشنه جان، از کف به راهت

تا که در محشر، به من بخشی گناه شیعیانم

رو به درگاهت نهاده «ترکی» از صدق و ارادت

گوید ای تنها امیدم! از در احسان مرانم

شمارهٔ ۱۰۸ - خون جای اشک

یارب! به خون پاک شهیدان کربلا

یارب! به قرب و منزلت و شان کربلا

یارب! به خون فرق علی اکبر رشید

یارب! به خون دیدهٔ لیلای ناامید

یارب! به تشنه کامی عباس نامدار

یارب! به آه و زاری کلثوم دل فگار

یارب! به خون حلق علی اصغر صغیر

کز کینه گشت حنجرش آماجگاه تیر

یارب به آن سری که بریدند از قفا

گه در تنور رفت و، گهی نوک نیزه ها

یارب! به پیکری که فکندند بر زمین

یارب! به سینه ای که لگدکوب شد ز کین

یارب! به دلشکسته گی زینب حزین

یارب! به سوز داغ زین العابدین

یارب! به سوز قلب اسیران بی پناه

یارب! به آه و نالهٔ طفلان بی گناه

یارب! به سوز سینهٔ طفلان بیپدر

یارب! به اشک چشم اسیران خون جگر

یارب! به جسم پاک شهیدان بی کفن

یارب! به لاله های به خون خفته در چمن

اسلام را قوی کن و کفار را زبون

آن را علم بلند کن، این را علم نگون

ایران و هر که هست در این پاک سرزمین

یعنی ز مردمان خداترس و پاک دین

ملکش ز چشم زخم عدو، باد در امان

الطاف تو اهالی او را نگاهبان

اخلاصشان به آل نبی هست فرض عین

سوزند شمع سان، ز غم غربت حسین

نام حسین چو می گذرد بر زبانشان

خون جای اشک، می رود از دیدگانشان

هر سال و، ماه و، هفته و، روز و، شب از وفا

دارند بزم ماتم سلطان دین بپا

«ترکی» بود به مردم شیراز خاک راه

مداح اهل بیت بود با سرشک و آه

فصل چهارم - ترکیب‌بندها

شمارهٔ ۱ - شانزده بند عاشورایی : سر زد ز چرخ، باز هلال محرما

شمارهٔ ۲ - دوازده بند ولایی و عاشورایی : تا کی فلک؟ به آل پیمبر جفا کنی

شمارهٔ ۳ - هفت بند نینوایی : ای تشنه لب که کشتهٔ راه خدا تویی

شمارهٔ ۴ - هفت بند نینوایی : فلک تو رحم به اولاد بوتراب نکردی

شمارهٔ ۵ - ترکیب بند عاشورایی : ای سر اله را تو سرپوش!

شمارهٔ ۱ - شانزده بند عاشورایی

سر زد ز چرخ، باز هلال محرما

پر شد جهان، ز ولوله و شور ماتما

هر گوشه، گشت باز لوای عزا بپا

شد سینه ها پر انده و، دل ها پر از غما

شد شورشی چو روز قیامت، بپا به دهر

شور نشور گشت هویدا به عالما

فریاد یا حسین خلایق ز خاص و عام

افکند شور و غلغله، در عرش عظلما

غم در وجود خلق جهان، گشت مضمرا

انده به قلب عالمیان، گشت مد غما

یک دیده زین عزا نتوان دید بی بکا

زین قصه نیست هیچ دلی شاد و خرما

یا رب عزای کیست؟در این مه که روز و شب

پشت فلک، ز بار مصیبت بود خما

یا رب عزای کیست؟ در این مه که انبیا

ز آدم گرفته اند عزا تا به خاتما

ختم رسل برای که باشد سیاه پوش

وز چیست در اشک فشاند دمادما؟

باشد در آسمان چهارم،در این عزا

شال عزا به گردن عیسی ابن مریما

این مه اگر نه ماه عزای حسینی است

از چیست؟خلق، جمله ملولند و در هما

جا دارد ار که شیعه فشاند ز دیده خون

برآنکه خاک شد کفن و، غسلش از دما

بر زخم های پیکر فرزند بوتراب

از اشک چشم ماتمیان است مرهما

طوفان نوح و، قصه طوفان کربلا

همچون حدیث بحر محیط است و شبنما

این مه، مه عزای حسین آیت هدای ست

مجلس نشین پیمبر و صاحب عزا خداست

باز این عزای کیست؟ که صاحب عزا خداست

شور فغان و ولوله در عرش کبریاست

باز این عزای کیست؟ که از شرق تا به غرب

در هر کجا که می نگرم ماتمی بپاست

باز این عزای کیست؟کزین تیره خاکدان

جوش و خروش بر شده تا به هفتمین سماست

خورشید سر برهنه چرا؟ می کند طلوع

در حیرتم که چرخ چرا؟ نیلگون قباست

گر نیست این قیامت موعود پس ز چیست؟

این انقلاب و شور که در کل ماسوای است

کروبیان عالم بالا ز غم ملول

یارب عزای کیست؟ که اینگونه غم فزاست

بر هر کسی که می نگرم ز آشنا و غیر

بیگانه با سرور و، به اندوه آشناست

ارواح انبیا همه محزون و درهمند

گویا عزای سبط نبی ختم انبیاست

مصباح دین، امام مبین، نور مشرقین

مظلوم کربلا شه لب تشنگان، حسین

چون خیمه زد به کوفه، ز یثرب شه حجاز

شد بسته راه صلح و، در جنگ گشت باز

خواندند کوفیان ز حجازش سوی عراق

تا سر نهند بر قدمش از سر نیاز

بستند آب بر رخ فرزند فاطمه

گشتند آن گروه عجب میهمان نواز

کوته نظر گروه خداناشناس بین

کردند دست ظلم به آل نبی دراز

بستند از جفا کمر قتل شاه دین

وز کشتن امام نکردند احتراز

بهر اسیر کردن اهل و عیال او

آماده ساختند شتر های بی جهاز

کرب و بلا چو منزل شاه شهید شد

دنیای بی ثبات به کام یزید شد

سبط رسول شاه شهیدان کربلا

بنهاد چون قدم به بیابان کربلا

با آنکه بود آب جهان، مهر مادرش

لب تشنه جان سپرد به میدان کربلا

ناخورده آب قطره ای از دجلهٔ فرات

خونش چو آب ریخت به بستان کربلا

شاهی که بود جای گهش دامن نبی

عریان تن او فتاد به دامان کربلا

پس دیو سیرتی ز پی خاتمی برید

انگشت نازنین سلیمان کربلا

قاتل برید با لب تشنه، سرش ز تن

خوش داشت پاس حرمت مهمان کربلا

از تیغ ظلم و خنجر اهل ستم فتاد

هفتاد و دو نهال ز بستان کربلا

از کشته های غرق به خون ز آل بو تراب

گردید لاله زار، گلستان کربلا

طفل صغیر مهد ولایت، ز جان مکید

پیکان به جای شیر، ز پستان کربلا

از تند باد حادثهٔ روزگار دون

خاموش گشت شمع شبستان کربلا

رفتند دل شکسته، و گریان شتر سوار

از کوفه تا به شام، اسیران کربلا

از ضرب تازیانه خصم لعین شدند

خاموش بلبلان خوش الحان کربلا

دود از زمین، به دامن عرش برین رسید

از آه آتشین یتیمان کربلا

در کربلا دمی ز نجف یا علی بیا

بنگر به خون طپیده ذبیحان کربلا

سیل سرشک دیدهٔ عالم فرو چکید

پشت فلک، ز ماتم آل عبا خمید

چون شاه دین، به عزم شهادت سوار شد

گفتی که خور، ز مشرق زین آشکار شد

بر پشت زین، چو آن مه گردون نشین نشست

عالم به چشم زینب دا خسته، تار شد

گفتا که ای! برادر با جان برابرم

ما را غم زمانه، یکی بد هزار شد

از رفتن تو جانب میدان کارزار

ما را ز دل شکیب و، ز کف اختیار شد

فکری برای قطرهٔ آبی کن ای حسین!

کاصغر ز سوز تشنه لبی بی قرار شد

از زینب این شنید چو شه طفل خویش را

در بر گرفت و، رو بسوی کارزار شد

گفتا که ای گروه ستمکار و ددمنش

بی زار از شما نبی و کردگار شد

کشتید اقربا و جوانانم از جفا

از خون شان زمین بلا لاله زار شد

اکبر جوان سرو قدم شد ز کین، شهید

هان! نوبت شهادت این شیرخوار شد

چون می شود اگر که دهید آبش از وفا

کز تاب تشنگی، جگرش داغدار شد

ناگه به جای آب، بر آن طفل شیرخوار

تیری رها ز شست یکی نابکار شد

آن تیر، چون به حنجر آن بی گنه رسید

قنداقه اش ز خون گلویش نگار شد

آن طفل کرد بر رخ بابش تبسمی

برهم نهاد دیده و، گلگون عذار شد

روحش روان ز قالب تن شد سوی بهشت

با صد شتاب، جانب جد کبار شد

جز خون، گلوی تشنهٔ آن طفل تر نشد

چرخ از چه زین معامله زیر و زبر شد

در قتلگاه چون اسرا را گذر فتاد

بر نعش بی سر شهداشان نظر فتاد

از غم کشیده اند ز دل، آه آتشین

کزآهشان به خرمن هستی شرر فتاد

آن یک عذار خویش به پای پدر نهاد

وان یک ز پای بر سر نعش پسر فتاد

لیلا به روی کشتهٔ اکبر، دو دست غم

زد آنقدر به سر، که ز خود بی خبر فتاد

ناهگاه چشم زینب محزون در آن میان

بر جسم چاک چاک شه بحر و بر فتاد

از دل کشید نالهٔ هذا اخی الحسین

کز ناله اش شرر به همه خشک و تر فتاد

نزدیک شد که جان رود از پیکرش برون

چون دیده اش بر آن تن ببریده سر فتاد

وانگه سکینه کرد به صد خوف و اضطراب

با نعش چاک چاک پدر، این چنین خطاب

تا سایهٔ تو بود پدر جان! به سر مرا

جز عشق تو نبود خیال دگر مرا

تو خشک لب شهید شدی بر لب فرات

وز این قضیه خون رود از چشم تر مرا

با حنجر بریدهٔ خود ای شهید عشق

با من سخن بگوی و، مکن خون جگر مرا

آن دم که شمر کرد تو را تشنه لب شهید

ای کاش کشته بود زتو زودتر مرا

زخم تو بی حد و، ستم خصم بی حساب

زین هر دو، درد و رنج، بود بیشتر مرا

قاتل زکشتهٔ تو جدا می کند به قهر

طاقت به دل نمانده از این رهگذر مرا

خود گفته ای یتیم نوازی بود ثواب

اکون ز مهر از چه نگیری ببر مرا

گردون دون کشاند مرا سوی کربلا

وز کربلا به شام کند در بدر مرا

از کربلا به جبر، برندم به سوی شام

چون نیست اختیار به کف، زین سفر مرا

سوزم چو شمع زآتش داغت به قتلگاه

پروانه ها کشند زدل، شعله های آه

از چیست؟ کرده ای تو فراموشم ای پدر!

یک لحظه خود بگیر در آغوشم ای پدر

چون دوش در کنار توام بود جای خواب

اکنون به یاد آمده از دوشم ای پدر!

بر زخم های کاری تو چون نظر کنم

خون جگر به سینه زند جوشم ای پدر!

یکسو نگر که خار به پایم خلیده است

یکسو ببین دریده زکین گوشم ای پدر!

سیلی چنان زدند به رویم ستمگران

از صدمه اش پریده ز سر هوشم ای پدر!

خامش نیم زگریه ولی خصم بدمنش

از تازیانه، ساخته خاموشم ای پدر!

خالی است جای اصغر تو در کنار من

کو آن صغیر و طفل لبن نوشم ای پدر!

روپوش از رخم بربودند کوفیان

گرد و غبار ره شده روپوشم ای پدر!

می گفت راز دل به پدر، دختر حسین

کآمد زراه ناله کنان، خواهر حسین

رو کرد سوی نعش برادر به صد ادب

گفت ای گلو بریده لب آب تشنه لب!

ای نور دیده و دل زهرا و مصطفی!

ای شهسوار ملک عجم، خسرو عرب!

این زخم ها زچیست بر این جسم چون حریر؟

وز خون چراست پیکر تو سرخ چون قصب!

کشتند از جفا و نکردند بر تو رحم

با آنکه داشتی به رسول خدا نسب

خصم ات به خون کشید و، نپرسیدت از نژاد

سر از تنت برید و، نپرسیدت از حسب

بنگر کنون که لالهٔ تبدار عشق را

دشمن کشیده در غل و زنجیر از غضب

یکجا غم اسیری و، یکجا غم فراق

یکجا گداخته تن زارش زسوز تب

من میروم به شام و، تو خوش خفته ای به خاک

ای سبط سید عرب ابطحی لقب

پس با دل شکسته و، با چشم اشکبار

رو در مدینه کرد که ای جد تا جدار!

این سر جدا ز خنجر عدوان حسین توست

وین پاسدار مکتب قرآن حسین توست

این کشته ای که با تن مجروح و چاک چاک

افتاده در میانهٔ میدان حسین توست

این کشته ای که کرد سنان بر سنان سرش

جسمش به خاک و خون شده غلتان حسین توست

این آفتاب برج رسالت، که سایه وار

در خون فتاده با تن عریان حسین توست

این سرو بوستان امامت، که بر زمین

افتاده از ستیزهٔ دوران حسین توست

این گلبن ریاض شهادت، که از جفا

افتاده روی خار مغیلان حسین توست

این تشنه لب، که بر بدنش زخم تیغ و تیر

باشد فزون ز ریگ بیابان حسین توست

این کشتی نجات، که گردیده غرق خون

در کربلا ز صدمهٔ طوفان حسین توست

این تشنهٔ فرات، که از آتش عطش

دود از دلش رسیده به کیوان حسین توست

این بسمل فتادهٔ آواره ز آشیان

سیمرغ پرشکسته، ز پیکان حسین توست

این تشنه لب شهید، که از تشنگی به خاک

افتاده همچو ماهی عطشان حسین توست

این جسم چاک چاک، که از ظلم کوفیان

پامال گشته از سم اسبان حسین توست

پس با زبان پر گله، ناموس کردگار

رو در نجف نمود که ای باب غمگسار!

اکنون ز راه لطف، بیا حال ما ببین

ما را اسیر، در کف اهل جفا ببین

یکدم به کربلا ز نجف، رنجه کن قدم

ما را به صدهزار بلا مبتلا ببین

بر ما زنان بی کس و، طفلان خردسال

جور و جفای اهل ستم، بر ملا ببین

بانگ فغان و العطش کودکان شنو

فریاد و بی قراری اطفال را ببین

فرزند برگزیدهٔ خود را کنار نهر

لب تشنه از قفا سرش از تن جدا ببین

آن گلبنی که فاطمه کرد آبیاریش

خشکیده از ستیزهٔ قوم دغا ببین

آن سر که شست مادرم از گیسویش غبار

پرگرد و خاک و خون، به سر نیزه ها ببین

آن تن که روی دامن تو یافت پرورش

پامال از جفا، ز سم اسب ها ببین

یک دشت پر زکشته، همه لاله گون کفن

در خاک و خون طپیدن این کشته ها ببین

با چشم اشکبار، زمانی ز هوش شد

دستی ز غم به سر زد و، لختی خموش شد

آتش زدند چون به سراپرده هایشان

بردند سوی شام، پس از کربلایشان

گشتند دل شکسته به جمازه ها سوار

آنان که باد جان جهانی فدایشان

آنانکه داشت از رخشان خجلت آفتاب

از آفتاب، گشت سیه چهره هایشان

از بس برهنه پای دویدند کودکان

خاکم به سر، پرآبله گردید پایشان

آنان که یک به یک همه بودند در ناب

دادند در خرابهٔ بی سقف جایشان

جز آب چشم و، لخت جگر، آل مصطفی

چیز دگر نبود شراب و غذایشان

بردند اهل و شام، در آن منزل خراب

خرما و نان، به رسم تصدق برایشان

نای وجودشان که چونی، بود پرنوا

شد پرنوا تر از الم نینوایشان

از بس ز اهل شام شنیدند طعنه ها

از یاد رفت واقعهٔ کربلایشان

آسوده دشمنان امام مبین شدند

روزی که اهل بیت خرابه نشین شدند

آه از دمی که دختر زهرا به چشم تر

در مجلس یزید، کشید آه از جگر

افکند سر به زیر در آن بزم، از حیا

می کرد زیر چشم، به هر جا نبی نظر

ناگه سر برادر خود را در آن میان

چون آفتاب دید درخشان، به طشت زر

می زد ز کین، یزید لعین، چدب خیزران

بر آن لبی که بود چنان درج پرگهر

فریاد برکشید ز دل، گفت ای یزید!

بدار چوب خود ز لب این بریده سر

این سر، که چوب می زنی از کینه بر لبش

گلبوسه ها نشاند، لبان پیامبر

شرمی ز روی فاطمه کن آخر ای یزید!

برگو چه شد حیای تو ای شوم بد سیر!

افکنده ای ز کین، بدنش را به کربلا

بنهاده ای به شام، سرش را به طشت زر

در پشت پرده ها بنشاندی زنان خویش

کردی ز کینه آل علی را تو در بدر

ما عترت پیمبر و ناموس داوریم

شرمی کن ازپیمبر و خوفی ز دادگر

مپسند، بیش از این توبه ما ظلم و جور را

آخر دمی به حال پریشان ما نگر

ما دل شکسته گان که ز نسل پیمبریم

بر ما جفا و جور مکن، ظالم آنقدر

گر مصطفی به بزم تو آید کنون، یزید

آیا جواب چون دهی ای خصم دون، یزید

ای دل بیا که نوبت آه و فغان رسید

از شام غم، به کرب و بلا کاروان رسید

وارد چو شد امام چهارم به کربلا

از شش جهت خروش، به هفت آسمان رسید

شوری چو شور حشر، به پا شد به کربلا

بر تربت پدر، چو امام زمان رسید

زینب به سوی قبر برادر دوان دوان

با صد هزار ناله و آه و فغان رسید

گفت ای به زیر خاک نهان گشته یا حیسن

بنگر ز شام، زینب بی خانمان رسید

آخر سری ز خاک برآر و نظاره کن

کز روی تو بر لبم از غصه جان رسید

مرگ خود از خدا طلبیدم به راه شام

از بسکه ظلم و جور بر این کودکان رسید

گویم اگر به نزد تو ترسم شوی ملول

زان ظلم ها به ما که ز شمر و سنان رسید

باور مکن که تا صف محشر، رود ز یاد

ظلمی که از یزید، به خاندان رسید

وانگه پس از سه روز، در آن دشت پربلا

بستند بار سوی مدینه، ز کربلا

چون کاروان شام، به یثرب گشود بار

اندوه و رنجشان، یکی ار بود شد هزار

یک کاروان زن، همه معجر به سر سیاه

یک مشت کودکان، همه گیسو پر از غبار

تا در مدینه مژدهٔ آن کاروان، بشیر

آورد شور روز قیامت، شد آشکار

افتاده شور و ولوله ای در میان خلق

زین قصه ریخت اشک غم، از غصه روزگار

شد محشری که روز قیامت زیاد رفت

از دست خلق، رفت برون، صبر و اختیار

مردان قد خمیده گروه از پی گروه

زن های داغدیده قطار از پی قطار

روسوی کاروان، زن و مرد از چهارسو

کردند پا برهنه و، با چشم اشکبار

خلقی به جستجوی عزیزان نوسفر

جمعی به فکر تازه جوانان گلعذار

ناگه در آن میانه، به صد ناله و فغان

برپای خاست حضرت سجاد دلفگار

بر چهره ریخت، از مژه خونابهٔ جگر

بنمود روبه روضهٔ جد بزرگوار

بر خلق گفت واقعهٔ کربلا و شام

افکند آتشی به دل و جان خاص و عام

ای جان فدا نموده که جان ها فدای تو!

وی کشته ای که هست خدا خونبهای تو!

لب تشنه ساختی بره دوست جان فدا

قربان همت تو و، مهر و وفای تو

ای یادگار ساقی کوثر! کسی نگشت

در کربلا به جرعهٔ آبی سقای تو

آبت نداده سر ببریدند کوفیان

چشم جهان پرآب، بود از برای تو

ای در عزات خلق جهانی سیاه پوش

نازم بر آن کسی که بگیرد عزای تو

ای متکی به دامن زهرا و مصطفی

خاک زمین، برای چه شد متکای تو؟

در حال سجده شمر، سرت از قفا برید

خاکم به سر، نکرد سوی قبله پای تو

مهلت نداد شمر، به زینب که تا نهد

از اشک، مرهمی بسر زخم های تو

در حیرتم که خیمهٔ گردون، چرا نسوخت؟

زان آتشی که سوخت از او خیمه های تو

بر دردهای عالمیان تربتت دواست

ای جان فدای درد دل بی دوای تو

با اقربا به کوفه رسیدی تو از حجاز

در کوفه کس نماند به جا، ز اقربای تو

شاها! روا مدار که «ترکی» تمام عمر

محروم ماند از در دولت سرای تو

چندی است کز وطن شده دور و، علی الدوام

چون نی نوا کند ز غم نینوای تو

افتاده خوار و، زار و، پریشان به ملک هند

هر لحظه یاد می کند از کربلای تو

دارد هماره سوی تو چشم امید باز

کاید برآستان تو ساید سر نیاز

شمارهٔ ۲ - دوازده بند ولایی و عاشورایی

تا کی فلک؟ به آل پیمبر جفا کنی

ظلم و ستم به عترت خیرالوری کنی

گه بشکنی ز کین، در دندان مصطفی

پر خون چرا دهان رسول خدا کنی

گاهی لگد به پهلوی زهرا زدی ز کین

گه ریسمان به گردن شیر خدا کنی

ریزی به کوزه سودهٔ الماس ریزه ها

وان کوزه قسمت حسن مجتبی کنی

گه دشمنی کنی به جگر گوشهٔ رسول

وز یثربش روانه به کرب و بلا کنی

خوانی به کوفه، سبط رسول خدای را

وز روضهٔ رسول خدایش جدا کنی

مهمانیش کنی به لب آب و تشنه لب

با تیغ کین، جدا سر او از قفا کنی

مشگین خطان آل علی را کشی ز کین

پامال جسمشان، ز سم اسب ها کنی

شمشیر از غلاف کشی وز ره عناد

صد پاره جسم اکبر گلگون قبا کنی

عباس را دو دست جداسازی از بدن

صد چاک پیکرش ز سر نیزه ها کنی

گه بهر گوشواره دریدی تو گوش ها

گه غل به گردن ولی کبریا کنی

شرمت نیامد ای فلک! از کرده های خویش

کاین گونه ظلم های گران برملا کنی؟

ای چرخ از جفا و ستم کاری تو داد!

نبود دلی ز دست تو اندر زمانه شاد

ای روزگار! از تو کنم شکوه تا به کی؟

تا چند نالم از ستم و ظلم تو چو نی

اخیار را به جام کنی زهر ناگوار

اشرار را کنی به قدح خوشگوار می

هر جا که مدبری ست ز غم، سازیش رها

هر جا که مقبلی ست به کین، افتیش ز پی

بر باد رفت از ستم و ظلم و جور تو

تاج قباد و افسردار او تخت کی

از بسکه سینه ام ز تو پر انده و غم است

در تنگنای او نبود جای هیچ شی

با سبط مصطفی ز ره کین درآمدی

دست ستم، دراز نمودی به قتل وی

کشتی شه مدینه و سالار مکه را

در کوفه تشنه لب، به تمنای ملک ری

رفت از جفای تو سر فرزند بوتراب

گه در تنور مطبخ و، گاهی به نوک نی

در باغ خلد فاطمه در ماتم پسر

تا روز حشر، گرید و گوید که یا بنی

ایام نوبهار جوانان هاشمی

شد از سموم ظلم تو آخر بدل به دی

ظلمی که کرده ای تو به اولاد مصطفی

طومار شرح او نشود تا به حشر طی

گریم بر آن غریب که بر تن، سرش نبود

عریان به خاک رفت و، کفن در برش نبود

شاهی که بود آب جهان، مهر مادرش

گردید چاک چاک، لب آب پیکرش

آن تشنه لب که تشنهٔ یک قطره آب بود

آبش نداد شمر و، برید از قفا سرش

بیش از هزار و نه صد و پنجاه زخم بود

از ضرب تیغ و نیزه به جسم مطهرش

غلطان به خاک گشت امامی که جبریل

می رفت خاک درگه او را ز شهپرش

از ظلم و جور و کینه و بیداد کوفیان

شد کشته، هر که بود ز جان یار و یاورش

آه از دمی که بر بدن چاک چاک او

افتاد دیدگان ستم دیده خواهرش

شد پایمال سم ستوران تنی که بود

پیوسته جا به دامن زهرای اطهرش

گردید پاره پاره ز ضرب سنان و تیر

جسم جوان سرو قد ناز پرورش

دست از تنش جدا شد و در خاک و خون فتاد

عباس آنکه بود علمدار لشگرش

شد در زمین کرب و بلا شادیش عزا

قاسم که بود نور دو چشم برادرش

کشتند کوفیان ستم پیشه از جفا

عباس و عون و جعفر و عثمان و اکبرش

دردا که از کمان ستم پیشه ای رسید

پیکان به جای شیر به حلقوم اصغرش

خون جای اشک، اهل ولا ریزد از دو عین

اندر عزای خامس آل عبا حسین

آن دم که شاه تشنه لب از صدر زین فتاد

سیماب وار، لرزه به عرش برین افتاد

آن دم که سر ز پیکر او شد به نی بلند

از اوج چرخ، عیسی گردون نشین فتاد

آن دم که شد بریده گلوی وی از قفا

خنجر ز شرم، از کف شمر لعین فتاد

آن دم که شد برهنه ز عمامه تارکش

تاج تقرب از سر روح الامین فتاد

آن دم که گشت پیکرش از تیغ چاک چاک

تیغ دو پیکر از کف حبل المتین فتاد

آن دم که شد برون ز تنش جان ز تشنگی

از چشم خلق، اشک چو در ثمین فتاد

آن دم که بهر خاتمی انگشت وی برید

اهریمنی، ز دست سلیمان نگین فتاد

آن دم که سوخت خیمهٔ او ز آتش ستم

آتش به قلب سوختهٔ عابدین فتاد

آن دم که زینبش به اسیری، به شام رفت

از پا به خلد فاطمه اندوهگین فتاد

آن دم که این مصیبت جانسوز می نوشت

خامه ز دست ترکی زار و حزین فتاد

ظلمی که بر حسین علی شد به کربلا

کس در جهان، ندیده چنین ظلم برملا

چون اوفتاد شاه شهیدان، زصدر زین

گفتی فتاد پیکر خورشید بر زمین

ناگه زشست سنگدل ظالمی رسید

تیری زره شکاف سه پهلوش بر جبین

آهی کشید از دل پر درد و، پس نمود

خون از رخ مبارک خود پاک زآستین

بر سینه اش رسید پس آنگاه از قضا

تیری دگر زشست لعینی زراه کین

گفت ای خدای بر دل پر حسرتم نگر!

وی کردگار! غربت و مظلومیم ببین!

تنها و بی کسم من و، این قوم صد هزار

گردیده ام زکینهٔ اشرار، بی معین

یکجا فتاده اکبر مه طلعتم زپا

در داغدشت ماریه با زلف عنبرین

عباسم اوفتاده ز پا سرو قامتش

یک دست او جدا زیسار و یک از یمین

بر خاک خفته قاسم سیمین بر از جفا

در خون طپیده اصغر من چون در ثمین

بر پیکرم رسیده ببین زخم بی حساب

بر سینه ام نشسته نگر شمر را زکین

اهریمنان چو حلقه به دورم کشیده صف

من در میان فتاده به خون غرقه چون نگین

ای یار دلنواز ببین حال مضطرم

تنها تویی معین من و یار و یاورم

شمر لعین برید چو از تن، سر حسین

در خاک و خون کشید زکین، پیکر حسین

لب تشنه ریخت خون زگلویش به روی خاک

شرمی نکرد از پدر و مادر حسین

خون جای اشک ریخت زمژگان مصطفی

خنجر زکین کشید چو بر حنجر حسین

شد آفتاب منخسف آن دم که بر سنان

گردید جلوه گر سر مهر افسر حسین

آه از دمی که بر بدن پاره پاره اش

افتاد دیدگان تر خواهر حسین

دستی بریده باد که از پیکرش برید

انگشت کوچک از پی انگشتر حسین

آه از دمی که ظالمی آن کهنه پیرهن

بیرون کشید از بدن اطهر حسین

در خون فتاد با لب عطشان کنار آب

عباس آن برادر نام آور حسین

از تیغ و تیر و نیزه در آن دشت هولناک

شد پاره پاره جسم علی اکبرحسین

صد ها دریغ و درد که از تیر حرمله

گردید چاک حلق علی اصغر حسین

در قتلگه زضربت سیلی خصم گشت

نیلی عذار دختر نیک اختر حسین

در کربلا ز دشت نجف یا علی بیا

بنگر به خاک، چاک تن بی سر حسین

بنگر چگونه از ستم و جور کوفیان

گردیده خاک کرب و بلا بستر حسین

هر دم بریز اشک و بیفشان به سر تو خاک

در ماتم شهی که تنش گشت چاک چاک

ای تن به خاک ماند و سر رفته بر سنان

من بهر این به سینه زنم یا برای آن

تن در نشیب خاک و سرت بر فراز نی

من بر تن تو گریه کنم یا به سر فغان

مهر رخت زمشرق نی، کرد چون طلوع

خورشید منکسف شد و، تاریک شد جهان

ای آفتاب برج امامت! که بر تنت

زخم سنان وتیر، فزون، بود ز اختران

لب تشنه جان سپردی و آبت کسی نداد

با آن که بود بر لب دریا تو را مکان

نآمد به سر کشی تو کس، غیر تیغ و تیر

پهلو نشین نگشت کس ات جز سر سنان

پیشانیت شکسته شد از سنگ بوالحنوق

شد چاک پهلویت ز سر نیزهٔ سنان

شمرت لگد به سینه زد از قهر، ای دریغ!

سر از تنت برید لب تشنه، ای امان!

هم سر بریده شد ز تنت هم ز بند دست

از جور شمر شکوه کنم یا زساربان

زان دم که گشت خون تو جاری به روی خاک

جاری ست خون هنوز زچشم جهانیان

کس میزبان نگشت به جز خولی، ای دریغ!

یک شب سرت به خانه او بود میهمان

بنهاد بی حیا سر پاک تو در تنور

مهمان کسی نداده به خاکسترش مکان

ظلمی که بر تو شد به کسی در جهان نشد

غیر از سر تو هیچ سری بر سنان نشد

از دوری فراق تو گریان ای پدر!

خون جای اشک، از مژه افشانم ای پدر!

می سوزم از فراق تو پا تا به سر چو شمع

افکنده ای در آتش حرمانم ای پدر!

لطف تو پیش از این به یتیمان زیاد بود

من هم کنون، یکی ز یتیمانم ای پدر!

آغوش گرم و دامن تو بود جای من

بنگر کنون اسیر لعنیانم ای پدر!

تا روی انور تو نهان شد زچشم من

خاموش گشت شمع شبستانم ای پدر!

تا سرو قامت تو به گلشن زپا فتاد

قمری صفت همیشه در افغانم ای پدر!

زآن دم که خون حنجر تو بر زمین چکید

خون می چکد هنوز زچشمانم ای پدر!

نبود توان و طاقت رفتن اگر مرا

بر پا خلیده خار مغیلانم ای پدر!

چون مرغ پر شکسته زهجران روی تو

باشد مدام سر به گریبانم ای پدر!

می گفت و می گریست که شمر از ره جفا

کردش به تازیانه ز نعش پدر جدا

بردند پس ز کرب و بلا سوی شامشان

در شام شد خرابه مکان و مقامشان

کردند بر کنیزیشان خواهش ای دریغ

آنان که جبرئیل امین بد غلامشان

آنانکه پاس حرمتش داشت جبرئیل

از مرد و زن نکرد کسی احترامشان

آنانکه بود عزتشان نزد کردگار

گردون فکند قرعهٔ ذلت به نامشان

آنانکه آفتاب فلک سایشان ندید

بردند پا برهنه به بزم عوامشان

در مجلس یزید، شنیدند ناسزا

آنانکه کردگار رساندی سلامشان

کس آب و نان نداد بر آن داغدیدگان

خون دل آب و لخت جگر شد طعامشان

ناحق شدند در کف مروانیان اسیر

آنان که می نبود به جز حق، کلامشان

ای روزگار! از تو و بی رحمی تو داد

هرگز دلی نگشت ز بی مهر تو شاد

مطبخ کجا؟ و راس امام مبین کجا؟

خولی کجا؟ و سبط رسول امین کجا؟

تا کی فلک به آل پیمبر جفا کنی

خنجر کجا؟ و حنجر سلطان دین کجا؟

ای چرخ نیلگون، نشدی از چه سرنگون

خورشید دین کجا؟ و تراب زمین کجا؟

شد پاره پاره پیکر فرزند بوتراب

خنجر کجا؟ و آن بدن نازنین کجا؟

ای روزگار! از تو و بی مهری تو داد

زینب کجا؟ و بزم یزید لعین کجا؟

شرمت نیآمد ای فلک! از روی مصطفی

چارم ولی کجا؟ و غل آهنین کجا؟

در شهر شام آل علی بی کس و غریب

غربت کجا؟، سکینهٔ محنت قرین کجا؟

ای روزگار! از تو وفایی کسی ندید

در گلشن تو جز گل حسرت کسی نچید

از چیست؟ ای سر! این همه سیار بینمت

در دست اهل ظلم، گرفتار بینمت

گاهی به نوک نیزه و گاهی میان طشت

گاهی میان کوچه و بازار بینمت

گاهی نهان به توبرهٔ اسب مشرکان

گاهی عیان به مجلس اغیار بینمت

گاهی چو میوه های بهشت ای بریده سر!

آویخته ز شاخهٔ اشجار بینمت

گاهی به دیر راهب و گه کنج مطبخی

گه زیب بخش مجلس کفار بینمت

گه بر سر سنان سنان، جا گرفته ای

گه همسفر به شمر ستمکار بینمت

گه پیش پیش محمل زینب به راه شام

ای سر، روان چو قافله سالار بینمت

مشغول گه به خواندن قرآن به نوک نی

در پیش چشم زینب افگار بینمت

آویز گشته گاه به دروازهٔ دمشق

چون آفتاب، بر سر دیوار بینمت

گاهی میان طشت زر و مجلس یزید

چوب جفا به لعل گهربار بینمت

گه در کنار دختر زارت رقیه جای

در شام، در خرابه، شب تار بینمت

ای سر! به خاطر «ترکی» چو بگذری

پر خون و با جراحت بسیار بینمت

ای سر تو زیب دوش رسول خداستی

جرمت چه بوده است که از تن جداستی؟

طی شد مه محرم و آمد مه صفر

زایل غمی ز دل نشد آمد غم دگر

ماه محرم آن حسین است و گشت طی

ماه صفر ز مرگ حسن می دهد خبر

ماه حسین اگر چه مهی بود جان گذار

ماه حسن ز ماه حسین جان گدازتر

قتل حسین اگر چه بسی دل خراش بود

مرگ حسن فزون به دلم می کند اثر

شمر از جفا برید حسین را سر از قفا

لب تشنه ریخت خون وی آن شوم بد گهر

از قحط آب، گشت حسین آب همچو شمع

وز آب کوزه ریخت حسن را به جان شرر

صد پاره شد ز حلق شریفش به طشت ریخت

فرزند بر گزیدهٔ صدیقه را جگر

چون پاره پاره شد جگر سبط مصطفی

ای دل! به سینه خون شو و بیرون شو از بصر

گر ریخت پاره جگر مجتبی به طشت

اما نشد به شام، سرش زیب طشت

زهرای مادر حسنین اندر این دو ماه

در باغ خلد جامهٔ نیلی، کند به بر

گاهی به کربلا رود و گاه در بقیع

گاهی زند به سینه و، گاهی زند به سر

گاهی حسن حسن کند و گه حسین حسین

گرید گهی بر آن پسر و، گه بر این پسر

گاهی رود به طوس و کند گریه بر رضا

خون جگر، به چهره فشاند ز چشم تر

آنگه ز حال فاطمه آگه شود کسی

کو با عزیز مرده شبی را کند سحر

«ترکی» غم حسین و حسن در وجود تو

با شیر اندرون شده با جان شود بدر

ماه صفر، چو ماه محرم، مه عزاست

هرجا که رو کنیم بساط عزا بپاست

شمارهٔ ۳ - هفت بند نینوایی

ای تشنه لب که کشتهٔ راه خدا تویی

لب تشنه سر بریده از قفا تویی

هم بر حسن برادر و هم سبط مصطفی

هم یادگار فاطمه و مرتضی تویی

لب تشنه جان سپردی و آبت کسی نداد

سیراب ز آب خنجر شمر دغا تویی

کشتندت از قفا و شفیع ات کسی نشد

با وصف آنکه شافع روز جزا تویی

آن گوشوار عرش که پنهان به خاک شد

از ظلم کوفیان، به صف کربلا تویی

آن پاره پاره تن زدم تیغ شامیان

وز کینه شد سرش به سر نیزه ها تویی

در کربلا ز صدمهٔ توفان روزگار

نوح شکسته کشتی بحر بلا تویی

کشتی شکسته ای که به گرداب خون فتاد

او را میان لجهٔ خون، ناخدا تویی

از جور کوفیان جفا جوتر از یهود

عیسای تن کشیده به دار فنا تویی

از کینه یزید دغا مستبد شام

یحیای سربریده به طشت طلا تویی

ایوب وار، از ستم قوم بدشعار

با صد هزار رنج و بلا مبتلا تویی

آن صید تشنه لب که لب دجله و فرات

می زد میان دجلهٔ خون، دست و پا تویی

آن سروری که پیکر پاکش به روی خاک

گردید پایمال سم اسب ها تویی

جان های شیعیان همه بادا فدای تو

قربان صبر و طاقت بی منتهای تو

ای پاره پاره پیکر و نوک نی، سرت!

من گریه بر سر تو کنم یا به پیکرت

خستند کوفیان ز چه جسم تو را به تیغ

با آن که گفت لحمک لحمی پیمبرت

شمر از قفا برید ز خنجر سرت ولی

دردا نریخت قطرهٔ آبی به حنجرت

لب تشنه جان برون ز تنت شد تشنگی

با آن که بود آب جهان، مهر مادرت

پهلویت از سنان سنان چاک شد مگر

خالی نبود بهر زدن جای دیگرت

خشکیده بود لعل تو از تاب تشنگی

ای من فدای لعل و دو چشم ز خون ترت

شمر ار نداد آب تو را از شط فرات

سیراب کرد باب تو از آب کوثرت

شیر خدا نبود دریغا به کربلا

تا بنگرد چو ماهی در خون شناورت

اکبر شهید و پیکر عباس چاک چاک

گریم به ماتم پسرت، یا برادرت

بی دست شد برادرت در مقابلت

فرقش دریده شد پسرت، در برابرت

خونش ز راه دیدهٔ خیرالنساء چکید

تیری که خورد بر گلوی خشک اصغرت

گر گویم از تنت، که ز کین گشت پایمال

ور گویم از سرت، که جدا شد ز پیکرت

سوزم به حال دختر زار تو همچو شمع

یا بر اسیر گشتن غمدیده خواهرت

آب بقاست دجله و انهار مشهدت

خاک شفاست تربت قبر مطهرت

جان ها فدای جسم به خون غرقهٔ تو باد

یک دل به ماتم تو به گیتی مباد شاد

ای تشنه لب فدای تو و جسم زار تو

قربان دیدگان ز غم اشکبار تو

بطحا خراب گشت و شد آباد ملک شام

افتاد تا به کوفه ز یثرب گذار تو

لعنت به کوفیان که نکردند بر تو رحم

گشتند متفق ز پی کارزار تو

بگذاشتند داغ جوانان تو را به دل

قربان داغ های دل داغدار تو

آغشته شد به خون سر و زلف چو عنبرش

اکبر جوان سرو قد گل عذار تو

دردا شکار پنجهٔ گرگان کوفه شد

عباس آن برادر ضیغم شکار تو

از تیر ظلم حرمله، دردا که شد شهید

ششماهه طفل بی گنه شیرخوارتو

یک گل بجا نماند ز گلزار هاشمی

شد عاقبت بدل به خزان نوبهار تو

بیش از هزار و پانصد پنجاه زخم بود

بر پیکر بریده سر زخم دار تو

زخم تو بی شمار و، غمت بی شمارتر

گریم به زخم یا به غم بی شمار تو

آورد از تنور برون چون سرت عدو

خاکستر از چه پاک نکرد از عذار تو

تاج تقرب از سر روح الامین فتاد

روزی که شد به نیزه سر تاجدار تو

آبی که در حیات تو بستند بر رخت

بستند بعد کشته شدن، بر مزار تو

لب تشنه چون شهید شدی بر لب فرات

از این سبب فرات، بود شرمسار تو

کاش آن زمان که از سر زین سرنگون شدی

سیماب وار، جسم زمین بی سکون شدی

ای پاره پاره تن! که به تن، سر نداشتی

سر از جفای شمر، به پیکر نداشتی

دل برگرفتی از زن و فرزند و اقربا

الا ز وصل دوست، که دل بر نداشتی

تو یک تن و، سپاه عدو صدهزار تن

بالله غریب بودی و یاور نداشتی

قاتل ز تن برید به خنجر سر از قفا

خاکم بسر که طاقت خنجر نداشتی

شمر از چه زد به حنجر تو خنجر از جفا

بر تن مگر جراحت دیگر نداشتی

یآرای سر بریدن تو دیگری نداشت

گر قاتلی چو شمر ستمگر نداشتی

با دخترت سکینه نکردی تکلمی

حق با تو بود ز آنکه به تن، سر نداشتی

گیرم کسی نکرد کفن بعد کشتنت

آن کهنه پیرهن، ز چه در بر نداشتی

از تیغ ظلم بجدل و از جور ساربان

خاتم به دست و، دست به پیکر نداشتی

سوزد دلم که دردم جاندادنت به سر

دختر، پسر، برادر، و خواهر نداشتی

هر چند بر تو خواهر و دختر گریستند

اما هزار حیف که مادر نداشتی

سوزد دلم چو در نظر آرم که کودکان

آب از تو خواستند و میسر نداشتی

اطفال کوچک تو به صحرا شدی ز کف

گر خواهری چو زینب اطهر نداشتی

بر مسلم این ستم نکند هیچ کافری

گیرم غرابتی به پیمبر نداشتی

چشم جهانیان همه پرخون برای توست

هر جا که می روم همه ماتم سرای توست

ای تشنه لب سرت ز چه دور از بدن شده

غسلت ز خون و، گرد و غبارت کفن شده

جسم تو پاره پاره به روی زمین ولی

بر نی سرت نظارهٔ هر مرد و زن شده

تو حشمت الهی و ز بیداد اهرمن

عریان تن مطهرت از پیرهن شده

دستت چرا؟ بریده و انگشت تو کجاست؟

انگشترت نصیب کدام اهرمن شده؟

تیر سیاه شام نصیب تن تو شد

اندوه تو نصیب دل زار من شده

از خون نو خطان تو صحرای کربلا

روشن چراغ لاله به صحن چمن شده

وز جسم چاک چاک جوانان هاشمی

صحرا پر از عقیق چو دشت یمن شده

از کودکان زار تو این دشت هولناک

پر بچهٔ غزال چو دشت ختن شده

از کینه اهل تو هر یک جدا جدا

خوار و اسیر و بسته به بند و رسن شده

ترکی به ماتمت ز بصر بسکه در فشاند

اوراق دفترش همه بحر عدن شده

بردار سر ز خاک و به ما بی کسان نگر

ما را اسیر، در کف این ناکسان نگر

ای خاک کربلا تو نه مشکی نه عنبری

خوشبوتری ز مشک و، ز عنبر تو برتری

از خون ناف آهوی چین است مشک لیک

تو خاکی و عجین شده با خون اکبری

عنبر ز بحر خیزد تو در کنار بحر

ای سرزمین پاک تو ز عنبر نکوتری

مشکین خطان به روی تو در خون طپیده اند

ز آن روست مشکبوی و لطیفی و احمری

مسجود مردمان شده ای زان سبب که تو

با خون سبط ختم رسولان مخمری

یک ذره از تو داروی صد گونه علت است

زیرا که خاک مقتل سبط پیمبری

باشد شرافت تو ز فرزند مصطفی

کز خاک های روی زمین جمله بهتری

شک نیست آن که خاک بود از مطهرات

آری توهم مطهری و هم مطهری

ای خاک پاک چشم مرا توتیا تویی

داروی دردهایی و دارالشفا تویی

ای ارض کربلا تو مگر عرش اکبری

گر عرش نیستی ولی از عرش برتری

زیبد تو را اگر که نمایی به کعبه فخر

زیرا که جای مدفن سبط پیمبری

بر تربت تو سجده کنند اهل معرفت

مسجود مردمانی و محبوب داوری

مشکی نه، عنبری نه، ولی ای زمین پاک!

خوشبوتری ز مشک و، نکوتر ز عنبری

خوابیده اند در تو تن کشته گان عشق

زان روی از تمام اراضی نکوتری

از بس که خون لاله رخان در تو ریخته

دارم یقین که معدن یاقوت احمری

هرگوشه ات فتاده ز زین، سرو قامتی

هر نقطه ات طپیده به خون، ماه منظری

در وادیت به نی، شده سرهای بی تنی

در خاک و خون طپان شده تن های بی سری

ای خاک پاک مدفن خون خدا تویی

آیینه دار مشعل راه هدی تویی

شمارهٔ ۴ - هفت بند نینوایی

فلک تو رحم به اولاد بوتراب نکردی

مگر به کرب و بلا ظلم بی حساب نکردی

هزار سعی نمودی تو در خرابی یثرب

چرا تو غمکده شام را خراب نکردی

مگر حسین علی را به کربلا تو نکشتی

مگر یزید لعین را تو کامیاب نکردی

شهی که بود ضیا دو چشم ختم رسولان

چرا ز کشتن آن شاه اجتناب نکردی

به قتل سبط نبی کاین چنین شتاب نمودی

چرا به دادن آبش چنین شتاب نکردی

گلوی سبط نبی را مگر ز کین نبریدی

مگر محاسنش از خون سر خضاب نکردی

سر حسین به خاکستر تنور نهادی

حیا از آن رخ چون قرص آفتاب نکردی

به پیش روی پدر تارک پسر تو شکستی

چرا ز کشتن او شرم از آن جناب نکردی

به قتلگاه تو سیلی زدی به روی سکینه

چرا تو رحم بر آن طفل کشته باب نکردی

مگر تو سلسله بر پای عابدین ننهادی

ز تشنگی جگرش را مگر کباب نکردی

ز ظلم های تو ترسم که روز محشر کبری

میان خلق خجالت کشی تو در بر زهرا

فلک به آل نبی ظلم بی حساب نمودی

مدینه را به تمنای ری خراب نمودی

ز تیشهٔ ستم از پا چه نخل های فکندی

چه ظلم ها که به اولاد بوتراب نمودی

کمر بخ قتل حسین بستی و حیا ننمودی

برای کشتن او از چه رو شتاب نمودی

ز کینه سبط نبی را به کربلا به لب آب

برای قطرهٔ آبی دلش کباب نمودی

عزیز فاطمه را از قفا سرش ببریدی

ز کین محاسنش از خون سر خضاب نمودی

به روی خاک فکندی تن مطهر او را

به جسم انور او سایه ز آفتاب نمودی

ز روی قهر تو سیلی زدی به روی سکینه

زخش کبود و دلش پر ز اضطراب نمودی

فلک ز ظلم تو شد سرنگون لوای امامت

به روز بازپسین بایدت کشید غرامت

فلک به آل پیمبر مکر تو جنگ نکردی

مگر به آن شه لب تشنه، عرصه تنگ نکردی

مگر به کرب و بلا ابن سعد را تو ز کوفه

سر سپه ننمودی و پیش هنگ نکردی

سر امام زمان را تو با شتاب بریدی

به قدر خوردن آبی چرا درنگ نکردی

مگر ز خون جوانان شاه یثرب و بطحا

زمین کرب و بلا را تو لاله رنگ نکردی

گلوی اصغر شیرخوارهٔ شه را

مگر ز کین، هدف ناوک خدنگ نکردی

جبین زادهٔ زهرا که داشت داغ عبادت

به قتلگه مگر آزرده اش ز سنگ نکردی

به بوسه گاه نبی چوب خیزران زدی از کین

مگر تو با سر از تن بریده جنگ نکردی

چنین ستم که تو کردی به اهل بیت رسالت

گمانم آنکه به کفار و روم و زنگ نکردی

فلک به آل علی ظلم بی حساب نمودی

مدینه را به تمنای ری خراب نمودی

فلک به آل پیمبر ببین چها کردی

چه ظلم ها که به اولاد مرتضی کردی

شهی که نور دو چشم علی و فاطمه بود

روانه اش ز مدینه، به کربلا کردی

در اول آب به روی حریم او بستی

ز روی فاطمه نی شرم و نی حیا کردی

به روی خاک نهادی جبین سبط رسول

جدا سرش ز قفا از ره جفا کردی

به خون و خاک کشیدی تن مطهر او

سرش بریدی، و بر نوک نیزه ها کردی

به فرق اکبر مه طلعتش زدی شمشیر

دو دست از تن عباس او جدا کردی

به زلف حضرت قاسم ز خون حنا بستی

به دشت کرب و بلا شادیش عزا کردی

نخورده شیر علی اصغر صغیرش را

گلوی او هدف ناوک بلا کردی

چو شام تیره نمودی تو روز لیلا را

به ماتم علی اکبر قدش دو تا کردی

به خیمه گاه حسینی ز کین زدی آتش

به دشت کرب و بلامحشری به پا کردی

به طشت زر سر سبط رسول جا دادی

ز خیزران به لبش چوب آشنا کردی

تمام اهل حرم را به ریسمان بستی

بسوی شام روانشان ز کربلا کردی

فلک ز جور و جفای تو داد و صد بیداد

ز ظلم های تو شهر مدینه، رفت به باد

چو قاسمان بلا قسمت بلا کردند

تمام، قسمت مظلوم کربلا کردند

چه عهد ها که به بستند کوفیان با وی

عجب به عهد خود آن ناکسان وفا کردند

شه حجاز بسوی عراق با صد شور

قدم نهاد و بر او کوفیان، جفا کردند

نخست آب روان را به روی او بستند

به درد تشنگی اش سخت مبتلا کردند

مخالفان ز ره راست چشم پوشیدند

چو نی دل حرم او پر از نوا کردند

ز راه کینه نمودند تیر بارانش

نه رحم بر وی و، نه شرم از خدا کردند

سری که شست ز گیسوش جبریل غبار

ز تن بریده و، بر نوک نیزه ها کردند

تنی که پرورشش در کنار زهرا بود

به خون کشیده و، پامال اسب ها کردند

امیر صف شکن عباس نامدارش را

کنار دجله دو دست از تنش جدا کردند

جوان تازه خطش را ز پا درآوردند

ز درد فرقت او قامتش دو تا کردند

گل ریاض حسن قاسم دلیرش را

در آن زمین بلا شادیش عزا کردند

خیام محترمش را ز کین زدند آتش

به دشت کرببلا محشری بپا کردند

عذار دختر او را ز سیلی آزردند

ز روی فاطمه نه شرم و نه حیا کردند

مصیبتی که به فرزند مصطفی رو داد

ز جن و انس کسی در جهان ندارد یاد

شنیده اید که شاهی، ز صدر زین افتاد

ندیده اید که پا قاتلش به سینه نهاد

شنیده اید که شمر، از قفا برید سرش

ندیده اید که از تشنگی، چسان جان داد

شنیده اید سری شد به نوک نیزه بلند

ندیده اید به چرخ از دل که شد فریاد

شنیده اید که از خون وضو گرفت حسین

ندیده اید چسان، جبهه را به خاک نهاد

شنیده اید که شد کشته نازنین پسرش

ندیده اید چسان قامتش ز پا افتاد

شنیده اید که عباساوفتاد از پا

ندیده اید که ساقی تشنه لب جان داد

شنیده اید که قاسم ز خون حنا بسته

ندیده اید که شد کشته، با دلی ناشاد

شنیده اید که زینب ز کوفه رفت به شام

ندیده اید چسان، خطبه کرد ایراد

چنین ستم که به اولاد بوتراب رسید

ز جن و انس کسی در جهان ندارد یاد

کنند سنگدلان ادعای دین داری

به کفر روی نهادند با ستمکاری

به نیزه چون سر سلطان انس و جان کردند

به پای نیزه به سر خاک قدسیان کردند

صدای هلهله چون از سپاه گشت بلند

میان خیمه، زنان حرم فغان کردند

دریغ و درد که از کینه، کوفیان

تن امام زمان را به خون طپان کردند

شدند رو به سراپرده ها چو لشگر شام

سیه لباس اسیری ببر زنان کردند

زدند چون به سراپرده آتش از ره کین

به دشن کرب و بلا محشری عیان کردند

ز گوش دخترکان گوشواره ها بردند

رسن به گردن بیمار ناتوان کردند

ز تازیانه و سیلی گروه بد آیین

سیاه پشت زنان، روی کودکان کردند

شکسته دل، چو اسیران زنگبار و فرهنگ

به شام شوم، ز کرب و بلا روان کردند

بر این مصیبت عظمی خروش و آه و فغان

همین نه اهل زمین، اهل آسمان کردند

فلک خراب شوی ظلم تا کی و تا چند

به اهل بیت نبی ظلم بیش از این مپسند

شمارهٔ ۵ - ترکیب بند عاشورایی

ای سر اله را تو سرپوش!

وی بادهٔ عشق را قدح نوش!

ای کز ز ره لطف و مهربانی!

پرورده پیمبرت در آغوش

ای فرش ز داغ تو عزادار!

وی عرش به ماتمت سیه پوش!

بی جرم سر تو شمر ببرید

با خنجر کین، ز گوش تا گوش

اطفال تو را کسی ز گریه

جز کعب سنان، نکرد خاموش

اصحاب تو از می شهادت

افتاده تمام مست و مدهوش

برند اگر که بندم از بند

یک دم نکنم تو را فراموش

ای یافته، سر خط شهادت

جان کرده فدا به راه امت

ای شاه بریده سر ز خنجر!

ای خسرو بی سپاه و لشگر!

عریان، تنت افتاده بر خاک

خاکت ز وفا کشیده در بر

لرزید زمین، به خود چو سیماب

آن دم که فتادی از تکاور

در ماتمت ای عزیز زهرا

افروخت چو شمع،قلب حیدر

ماهی صفت ای غریب مظلوم!

گشتی تو به بحر خون شناور

از آب لب تو تر نگردید

گردید محاسنت ز خون تر

خونت به زمین کربلا ریخت

زان رو شده تر تبش معطر

جبریل امین فکند بر خاک

از قتل تو تاج عزت از سر

در سوگ تو منکه سوگوارم

از دیده سرشک خون ببارم

ای جد تو مصطفی علی باب!

ای کشتهٔ تیغ و، تشنهٔ آب!

جسمت دو شب و سه روز افتاد

اندر بر آفتاب و مهتاب

خم شد کمرت ز مرگ اقوام

خون شد جگرت ز هجر احباب

لب تشنه تو جان سپردی اما

مرغ و دد و دام جمله سیراب

شد سرخ ز خون، به رنگ یاقوت

جسم تو که بود چون در ناب

اطفال تو را ز بیم دشمن

شب ها نرود به چشمشان خواب

اهل حرمت، ز ترس اعدا

لرزان تنشان، بسان سیماب

بی جرم سرت ز تن بریدند

جسم تو به خاک و خون کشیدند

ای قره عین شاه لولاک

فرزند رسول ایزد پاک

برید سرت ز تن، چو قاتل

عریان بدنت فکند بر خاک

از قتل تو ای عزیز زهرا!

شد شیر خدا حزین و غمناک

در روز شهادت تو شاها!

شد ناله خاکیان، بر افلاک

چون رفت سر تو بر سر نی

جبریل نمود جامه را چاک

افسوس که گشت شاد و مسرور

از کشتن تو یزید بی باک

در روز شمار قاتلانت

گویند چگونه ما عرفناک

شا ها! سرت از قفا بریدند

صد لعن، بر آن گروه ناپاک

«ترکی» ز غمت مدام خواند

این مرثیه را به چشم نمناک

گریم به سر بریدهٔ تو

یا جسم به خون تپیدهٔ تو

فصل پنجم - قطعه‌ها و تک‌بیتی‌ها

شمارهٔ ۱ - شرح حال : آه، آه از جور چرخ چنبری

شمارهٔ ۲ - رحمت پروردگار : ساقی بیار باده که چون نیک بنگری

شمارهٔ ۳ - بنای عدل : الا ای پای بند مال دنیا!

شمارهٔ ۴ - فضل خداوندی : صلوه این نیست ای مرد مصلی!

شمارهٔ ۵ - آرزوی وصل : راهی ست پر خطر ره عشق تو ای نگار!

شمارهٔ ۶ - شراب جهل : از مسلمانی مرا آید عجب

شمارهٔ ۷ - زلف سیه فام : سختم آید زتو ای زلف سیه فام!

شمارهٔ ۸ - گاه سخن : الا ای که هرگز به گاه سخن!

شمارهٔ ۹ - دل بی قرار : شیرین عذار یار من، آن سرو خوش خرام

شمارهٔ ۱۰ - ماه یا که خورشید : ای به رخسارهٔ تو زلف سیاه

شمارهٔ ۱۱ - بادهٔ ناب : تا کی ای بخت خفتهٔ «ترکی»!

شمارهٔ ۱۲ - تاب عشق : افتاده است از نظرم ماه و آفتاب

شمارهٔ ۱۳ - تیر شباب : نوجوانی به شخص پیری گفت

شمارهٔ ۱۴ - جاذب خلق : ترکیا! تا زر و سیمت به کف است

شمارهٔ ۱۵ - بالش زر : روزش چو شب است و شب، شب اول قبر

شمارهٔ ۱۶ - بخت خفته : چها که می کشم از دست بخت خفتهٔ خویش

شمارهٔ ۱۷ - محراب دعا : آفتاب از شرم رویش رخ کند پنهان به ابر

شمارهٔ ۱۸ - غلام طالع : گر به صنعت عدیل داودی

شمارهٔ ۱۹ - زر و سیم : سخنی گویمت ز من بشنو

شمارهٔ ۲۰ - علامت عشق : عاشقان را بود علامت عشق

شمارهٔ ۲۱ - تارک الصلاه مباش : نصیحتی کنمت ای پسر ز من بشنو!

شمارهٔ ۲۲ - رحمت حق : وقت آن شد که بلرزیم چو بید از سرما

شمارهٔ ۲۳ - خجسته کتاب : هزار شکر که شد ختم این خجسته کتاب

شمارهٔ ۲۴ - نخل غفلت : ای که مستی ز بادهٔ دولت

شمارهٔ ۲۵ - خون دل : ای که خواهان راحتی به جهان

شمارهٔ ۲۶ - در حقیقت : هر که غالب گشت عقل وی به نفس

شمارهٔ ۲۷ - تیغ تیز : به روزگار از این درد صعب تر نبود

شمارهٔ ۲۸ - عجوزهٔ دنیا : چه خواهی از دل من، ای عجوزهٔ دنیا!

شمارهٔ ۲۹ - چراغ : در جهان هر که با تو کرد بدی

شمارهٔ ۳۰ - درد بی علاج : گرچه از دردها در این عالم

شمارهٔ ۳۱ - ندهد سود : هر که را دختری ست در خانه

شمارهٔ ۳۲ - بانگ فریاد : دختری روی همچو ماهی داشت

شمارهٔ ۳۳ - غم زمانه : ای که گویی غم زمانه مخور

شمارهٔ ۳۴ - عاشق : حال عاشق، ز من چه می پرسی

شمارهٔ ۳۵ - چراغ خویش : ای که داری چراغ مرده به دست

شمارهٔ ۳۶ - غم بیهوده : اگر صد سال در این دار فانی

شمارهٔ ۳۷ - یک عمر : یک دمی بیدار شو، از خواب ناز

شمارهٔ ۳۸ - مجال مکث و درنگ : ای که آسوده خفته ای شب و روز

شمارهٔ ۳۹ - هشیار باش : این چند روز عمر، که هستی تو در جهان

شمارهٔ ۴۰ - بخل و حسد : عجب آید مرا که می دانیم

شمارهٔ ۴۱ - دل تنگ : جهان ماند به خم رنگ ریزان

شمارهٔ ۴۲ - حال خویش : گر مردگان ز زیر لحد سر بر آوردند

شمارهٔ ۴۳ - ماه صیام : روزه دارا مکن به ماه صیام!

شمارهٔ ۴۴ - سر باطن : نظر به ظاهر مردم کن و زیاده مپرس

شمارهٔ ۴۵ - خدا داند : کسی را گر به بینی درخرابات

شمارهٔ ۴۶ - نرم خویی : هر که با تو بدی کند روزی

شمارهٔ ۴۷ - ایام شاعری : منت خدای را که در ایام شاعری

شمارهٔ ۴۸ - مرد باش : گر کسی از تو غیبتی گوید

شمارهٔ ۴۹ - توکل : هر که را باشد توکل بر خدا

شمارهٔ ۵۰ - خبث باطن : کسی که جهلش غالب بود به عقل سلیم

شمارهٔ ۵۱ - مشورت : تا توانی مشورت با زن مکن

شمارهٔ ۵۲ - عقل و معرفت : آدمیرا فخر باشد بر جماد

شمارهٔ ۵۳ - گوییا : ای فلان! از تو سخت می ترسم

شمارهٔ ۵۴ - طریق بندگی : بر جمال و مال خود غره مشو

شمارهٔ ۵۵ - عمر هزار ساله : گیرم هزار سال، کنی عمر و زندگی

شمارهٔ ۵۶ - آفت تنهایی : گر بدانی به جهان، آفت تنهایی را

شمارهٔ ۵۷ - شیر حق علی : تیغ آتشبار شیر حق علی

شمارهٔ ۵۸ - نام علی : به هر سخن که در او ذکر نیست نام علی

شمارهٔ ۵۹ - کی دهد فروغ؟ : شخصی به طعنه گفت که اشعار شاعران

شمارهٔ ۶۰ - حادثات زمان : در این جهان، بود آسوده از کلال و ملا

شمارهٔ ۶۱ - محبوب القلوب : دلا تا سیم و زر داری به کیسه

شمارهٔ ۶۲ - انسان بخیل : عزت انسان به جود است و سخا

شمارهٔ ۶۳ - رحم و مروت : نه هر کس را توان گفتن مسلمان

شمارهٔ ۶۴ - قول مصطفی : ای که در جهان، طالب حقی!

شمارهٔ ۶۵ - حسد : عجب آید مرا ز کار کسی

شمارهٔ ۶۶ - درد گران : پیری و، محتاجی و، بیماری و، قرض کثیر

شمارهٔ ۶۷ - بزرگی و جاه : زر سرخ مسکوک کامل عیار

شمارهٔ ۶۸ - راست گویم : آدمی را در این سراچهٔ دهر

شمارهٔ ۶۹ - لحظه ای کاش : ای که هستی به رقیبان همدم

شمارهٔ ۷۰ - عجب آید مرا : عیب می را، زراه بی خردی

شمارهٔ ۷۱ - مرد عاقل : کسی را می توان گفتش مسلمان

شمارهٔ ۷۲ - جام جم : یکی نکته گویم زمن گوش دار

شمارهٔ ۷۳ - دریای رحمت : یا رب! به حق احمد مختار و آل او

شمارهٔ ۷۴ - خدایا : زطاعون و وبا، بدتر بلایی ست

شمارهٔ ۷۵ - بنیاد غم : خواستم یک روز بی غم، در جهان باشم نشد

شمارهٔ ۷۶ - آشنایی : شدم بیگانه من از آشنایان

شمارهٔ ۷۷ - عجب مدار : جوان که موی سیاهش دمیده از رخسار

شمارهٔ ۷۸ - ناقص عقل : یکی سخن شنو از من، گرت به سر عقلی ست

شمارهٔ ۷۹ - جنبش سیل : حال عاشق زمن چه می پرسی؟

شمارهٔ ۸۰ - آسمانی رنگ : سر و سیم اندام من، آن غیرت ماه تمام

شمارهٔ ۸۱ - شراب عشق : فرخا حال و خوشا اقبال تو

شمارهٔ ۸۲ - ای نیک مرد! : دولت دنیا دو روزی بیش نیست

شمارهٔ ۸۳ - لباس میش : زاهد که بود به زهد، مشهور

شمارهٔ ۸۴ - درد غربت : بی کس و بیچاره ام در خاک غربت کرد چرخ

شمارهٔ ۸۵ - عز و شرف : در کرب و بلا اگر شود مدفن من

شمارهٔ ۸۶ - مدفنم را نجف نما : بارالها! به حق شاه نجف

شمارهٔ ۸۷ - روزگار غدار : ظلم و بیداد و عذر و جور و جفا

شمارهٔ ۸۸ - دل نسپاری : خواهی که به فرزند تو دل کس نسپارد

شمارهٔ ۸۹ - مزرع هستی : این نکته یقین است که در مزرع هستی

شمارهٔ ۹۰ - دل مسکین : تلافی دل مسکین شکستنی نشود

شمارهٔ ۹۱ - خوشتر : هر که خالی است کیسه اش از زر

شمارهٔ ۹۲ - بی شک : کس در حضور تو کند ار غیبت کسی

شمارهٔ ۹۳ - خجسته کتاب : هزار شکر که شد ختم، این خجسته کتاب

شمارهٔ ۱ - شرح حال

آه، آه از جور چرخ چنبری

داد، داد از دست ظلم روزگار

از جفای این سپهر نیلگون

جای دارد گر بگریم زار زار

روز و شب چون شخص مسلولم بود

دل غمین و، رنگ زرد و، تن نزار

ساربان دهر گویی کرده است

در دماغ بختی بختم مهار

نه حبیبی تا که از آب وفا

از دل غمدیده ام شوید غبار

یک نفر از آشنایان قدیم

ساعتی با خود نه بینم سازگار

دوستی با هر که کردم در جهان

کرد با من، دشمنی را آشکار

من به مهر، ار می شوم نزدیک دوست

دوست از من می کند قهرا فرار

گر بگردم گرد قد شمع دوست

سوزدم از شعله ای پروانه وار

چاره جویان رو به هرکس می کنم

او به درد تازه ام سازد دچار

گشته گویی با من از بی طالعی

دوست دشمن، خویش عقرب، یار، مار

بر در هر کس که رفتم مستجیر

بهر خود کس را ندیدم مستجار

بسکه از تن ها دلم آمد به تنگ

کرده ام تنهایی اینک اختیار

چون ندیدم فتح بابی از کسی

در بروی خویش کردم استوار

گشته ام از مردمان عزلت گزین

شاعری را کرده ام بر خود شعار

مونس شب های من باشد کتاب

کو مرا یاری ست، یار غمگسار

روزها کاری گرم آید به پیش

لاعلاجا می شوم مشغول کار

قانع استم من به یک قرص جوین

واثق استم من به لطف کردگار

قرصهٔ نانی ز گندم یا ز جو

شکر گویان می برم او را به کار

شکر ایزد را که با حال تباه

نیستم از منت کس زیر بار

راست گویم غمزدایی در جهان

من ندیدم غیر سیم سکه دار

حاش لله نیست از کس شکوه ام

جز ز بخت خویش و چرخ کجمدار

نه مرا در کیسه باشد سیم و زر

تا کنم با زر به مردم افتخار

نه کمالی تا به امداد کمال

در میان خلق یابم اعتبار

نه مرا حسنی که عاشق پیشه گان

در قفایم اوفتند از هر کنار

نه مرا آواز و صوت دل کشی ست

تا کنم آوازه خوانی پای تار

نیستم طرار و دزد و راهزن

تا نمایم رهزنی شب های تار

نه مرا باشد غلام و نه کنیز

نه خری دارم نه اسب راهوار

نیستم غواص تا از قعر بحر

در برون آرم لطیف و شاهوار

نیستم واعظ که دور منبرم

مردمان گردند گرد از هر کنار

از تکبر سر بسایم بر سپهر

چون بگیرم بر سر منبر قرار

روضه خوان هم نیستم کز بهر زر

بانوای شور و شهناز و حصار

گه کنم ذکر شکستی از حسین

گاه از فتح یزید نابکار

نه امیرم، نه وزیرم، نه دبیر

نه مدیرم، نه مشیرم، نه مشار

هم نیم عشار کز وجه حرام

خانه ها سازم وسیع و زرنگار

نیستم منشی که از یک نقطه ای

یک کنم ده ده صد و صد را هزار

نه مرا در شاعری دستی قوی ست

تا شوم با شعر گویان هم قطار

به که با این نقص های بی عدد

به که با این عیب های بی شمار

طول ندهم شرحال خویش را

شرح حال خود نمایم اختصار

شاعری، صنعتگری بی طالعم

مفلسی آواره از شهر و دیار

مولدم شیراز و هندم مسکن است

بی کس و محروم، از خویش و تبار

ای دریغا شغل من صورتگری ست

زین عمل هستم ز یزدان شرمسار

چون بود صورتگری فعل حرام

زین عمل دایم مرا ننگ است و عار

لیک با این شغل هرگز نیستم

ناامید از رحمت پروردگار

شاعر استم شیوه ام مداحی است

ز آنکه جز مداحیم ناید به کار

مادح استم پیشه ام مدح علی است

سرور مردان، قسیم خلد و نار

نیستم زان شاعران کز بهر زر

شعرها گویم چو در شاهوار

از امیران نقد گیرم مشت مشت

وز وزیران جنس یابم بار بار

شکرالله نیستم مداح کس

جز نبی و حیدر دلدل سوار

مادح پیغمبر و آلم مدام

سال و ماه و هفته و لیل و نهار

دارم امید آنکه از راه کرم

شافعم گردد علی روز شمار

نی کنم مدح کسی بهر صله

نی کنم خود را میان خلق خوار

مدح مردم کردنم بهر صله

خال خذلانی گذارد بر عذار

مدح مولا سازدم در نشاتین

سربلند و، سرفراز و، رستگار

مدح کس هرگز نگویم بهر زر

گر در این عالم بمیرم ز افتقار

آنکه گوید مدح از بهر صله

تخم خود ضایع کند در شوره زار

مدح مردم سر بسر باشد دروغ

در دروغ هرگز نباشد اعتبار

روبهی را گفت باید شیر نر

کم دلی را رستم و اسفنیار

آنکه ترسید از صدای گربه ای

بایدش گفتن یل ضیغم شکار

بد گلی را گفت باید یوسفی

ابلهی را سرور و صدر کبار

از برای مال دنیای دنی

هر دنی را گفت باید کامکار

در حقیقت قدح باشد این نه مدح

نیست اینها حسن کس باشد عوار

چون کنی مداحی نو دولتی

بشکفد چونان گل از باد بهار

مدح خود چون بشنود آن بوالفضول

می شود مسرور و شاد و شادخوار

و آنکه از جد پدر دارد به ارث

دولت و جاه و جلال و اقتدار

مدح او را چون کسی گوید یقین

می شود پژمرده و آسیمه سار

گرچه دانم کاین سخن های رهی

در مذاق بعضی افتد ناگوار

لیک من حق گویم و حق آگه هست

کاین سخن ها راست نقدی خوش عیار

گفتم و انصاف می خواهم کنون

از بزرگان و کسان هوشیار

گر خلاف است این سخن های رهی

از خلاف خویش جویم اعتذار

ور صحیح است و درست و بی خلاف

این سخن از من بماند یادگار

شمارهٔ ۲ - رحمت پروردگار

ساقی بیار باده که چون نیک بنگری

دنیا و هر چه هست در او اعتبار نیست

ما مست جام بادهٔ عشق و محبتیم

ما را شراب و کوثر و جنت به کار نیست

بر در گه خدای جهان آفرین کسی

چون من گناه کار، در این روزگار نیست

شادم از آن که با همه سنگینی گناه

مایوسیم ز رحمت پروردگار نیست

روز شمار، کار چو با مرتضی علی است

در دل مرا هراس ز روزشمار نیست

شمارهٔ ۳ - بنای عدل

الا ای پای بند مال دنیا!

که بر رویت در دولت گشاده است

من و تو هر دومان از آب و خاکیم

چه باد است این تو را بر سر فتاده است

تو با دولت اگر بر من کنی فخر

کسی با دولت از مادر نزاده است

اگر با دولتت فخر است بر من

مرا از فخر تو فخری زیاده است

خداوندی که عدل است و حکیم است

بنای عدل را نیکو نهاده است

به قدر شان هر کس داد چیزی

مرا دانش تو را دینار داده است

شمارهٔ ۴ - فضل خداوندی

صلوه این نیست ای مرد مصلی!

که گاهی خم شوی گاهی شوی راست

نمازت را حضور قلب باید

نماز بی حضور قلب بیجاست

تو خود گویی ستون دین نماز است

عمارت بی ستون سست است و بی پاست

به ظاهر گرچه مشغول نمازی

ولیکن باطن قلبت دگر جاست

تنت فعلش قیام است و قعود است

دلت گاهی به یثرب، گه به بطحاست

تو خود مشغول افعال نمازی

دلت در فکر کار و بار دنیاست

زبان مشغول ذکر حمد و سوره است

دلت سیاره کوه و دشت و صحرا است

تو قلب خود نمی بینی ولیکن

خدا از باطن قلب تو آگاست

ستادستی به پیش کردگاری

که او بینندهٔ پنهان و پیداست

تو با بیچون خدایی روبرویی

که از هر عیبی و نقصی مبراست

خداوندی که علام الغیوب است

اگرچه بی نیاز از طاعت ماست

ولیکن بندگی کردن نه این است

طریق طاعت یزدان نه این هاست

دل خود با خدا مشغول می دار

که او در کارها دانا و بیناست

تو را داده است ایزد مال و دولت

دلت آسوده و عیشت مهیاست

به هر روزی تو را روزی رسان است

رساند روزی ات را بی کم و کاست

چنین روزی رسان مهربان را

خلاف بندگی کردن نه زیباست

به کار آخرت ثابت قدم باش

تو را کاسباب دنیایی مهیاست

برای آخرت بردار توشه

که دنیایت همین امروز و فرداست

اگر فضل خداوندی نباشد

جهنم، جاودانی منزل ماست

شمارهٔ ۵ - آرزوی وصل

راهی ست پر خطر ره عشق تو ای نگار!

کس بی خطر، به منزل از این رهگذر نرفت

در آرزوی وصل تو روزم به شب رسید

عمرم سر آمد و شب هجرت به سر نرفت

رفت آن چه بود در نظرم جلوه گر ولی

غیر از خیال روی توام کز نظر نرفت

از حسرت لطافت یاقوت لعل تو

یک شب سحر نشد که زچشمم گهر نرفت

پیک نظر به دیدن چشم تو شد روان

تا حد خط و خال تو نزدیکتر نرفت

هر چند گفتمش قدمی پیشتر گذار

از ترس تیر غمزهٔ تو پیشتر نرفت

دل از برم برفت، ولی را ضیم از او

کز چنین طرهٔ تو به جایی دگر نرفت

شمارهٔ ۶ - شراب جهل

از مسلمانی مرا آید عجب

کز شراب جهل خود گردیده مست

حق و باطل، بندگی و معصیت

پیش رو یکسان نماید هر چه هست

کور کورانه همی پوید به راه

می نپندارد که اندر ره چه است

عاقبت روزی به چاه افتد ز راه

بر سر ره بی گمان، صاحب ره است

من یقین دارم که پیش کافران

کافری از این مسلمانی به است

شمارهٔ ۷ - زلف سیه فام

سختم آید زتو ای زلف سیه فام!

کاشفته و ژولیده چرا همچو من استی؟

از بسکه لطیف استی و، خوشبو و، سیاهی

مانا که یکی نافهٔ مشک ختن استی

ای زلف گرت با دل من بستگی نیست

از چیست که پیوسته شکن در شکن استی؟

گه درهمی و برهم و ژولیده و گاهی

تابیده و پیچیده چو مشکین رسن استی

داری به بلال حبشی سخت شباهت

با او تو پسرخاله و یا هم وطن استی؟

شمارهٔ ۸ - گاه سخن

الا ای که هرگز به گاه سخن!

نه بشنیده کس از تو غیر از نقیض

نه از نظم تو کس شد بهره مند

نه از نثر تو کس شده مستفیض

حکایات نثر تو یکسر سقیم

عبارات نظم تو یکسر مریض

گرفتی به کف خامه بس طویل

نهادی ببر کاغذی بس عریض

جواب یکی شعر من بنده را

نگفتی و شد اوج طبعت حضیض

به کنجی خزیدی زشرمندگی

تو در خانه همچون نساء محیض

شمارهٔ ۹ - دل بی قرار

شیرین عذار یار من، آن سرو خوش خرام

دیشب کناره کرد به خشم از کنار من

غافل نبودم ار چه من از عشوه بازیش

آخر نمود عشوهٔ سختی به کار من

تنها همین نه از برم آن بی وفا برفت

همراه او برفت دل بی قرار من

دل نا امید از من و من نا امید از او

ای وای بر منو دل امیدوار من!

شمارهٔ ۱۰ - ماه یا که خورشید

ای به رخسارهٔ تو زلف سیاه

چون غرابی به شاخ گل آونگ

روی تو ماه یا که خورشید است

موی تو سنبل است یا شبرنگ

خال بر عارض تو جا کرده

همچو هندو، میان شهر فرنگ

بی توام باشد این جهان فراخ

در نظر همچو چشم سوزن تنگ

شهدسان، نوشمش به جای شراب

گر بریزی به ساغرم تو شرنگ

ما به صلحیم دائما با تو

تو به مایی مدام بر سر جنگ

هر چه نزدیکتر شوم با تو

تو گریزی زمن به صد فرسنگ

من زکوی تو پاکشم هیهات

به سرم گر زچرخ بارد سنگ

شمارهٔ ۱۱ - بادهٔ ناب

تا کی ای بخت خفتهٔ «ترکی»!

بر نخیزی زخواب قیلوله

خیز از جا که این بیابان راست

غول در راه و راه بیغوله

خیز و جامی بزن، زبادهٔ ناب

با پری پیکران شنگوله

گه یکی را ببوس چهره چو ماه

گه یکی راببوی مرغوله

گاه بشنو زمطربان عراق

لحن ترک و حجاز و زنگوله

شمارهٔ ۱۲ - تاب عشق

افتاده است از نظرم ماه و آفتاب

تا چشم بر جمال تو مه رو گشوده ام

رخسار آتشین تو تا دیده ام به چشم

همچون سپند بر سر آتش غنوده ام

تب خال تب عشق تو مانده است بر لبم

زان دم که بر لب تو لب خویش سوده ام

در عشق تو چه اشتر نقاره خانه ام

از بس زعمر و زید، ملامت شنوده ام

مشکل که آب ما و تو یک جو رود بتا!

من بخت خویش راهمه وقت آزموده ام

هر چند تو به جور و جفایم فزوده ای

من همچنان به مهر و وفایت فزوده ام

زان پیش کاشقان تو از عهشق دم زنند

من پاسبان در گه عشق تو بوده ام

شمارهٔ ۱۳ - تیر شباب

نوجوانی به شخص پیری گفت

که چرا قامتت کمان گشته

پیر خندید و در جوابش گفت

به سرم دور آسمان گشته

من اول چو توجوان بودم

نوبهارم کنون خزان گشته

رفت از ترکشم چو تیر شباب

قامتم چون کمان از آن گشته

شمارهٔ ۱۴ - جاذب خلق

ترکیا! تا زر و سیمت به کف است

جاذب خلق، چو مغناطیسی

در نظر با همه نادانیها

چون فلاطون و ارسطالیسی

ور زرت نیست همانا به نظر

خلق را شوم تر از ابلیسی

گر زرت هست تویی رستم زال

ورنه پیرزن چرخک ریسی

شمارهٔ ۱۵ - بالش زر

روزش چو شب است و شب، شب اول قبر

هرکس که به خانه، زن زشتی دارد

یک روز خوشی به خود نبیند هرگز

کو همسر زشت بد سرشتی دارد

در مزرع دهر با چنین همسر زشت

حقا که عجب زرعی و کشتی دارد

گر سر بنهد به بالش زر گویا

در زیر سرش نپخته خشتی دارد

با همچو زنی اگر شبی روز کند

شک نیست که آزار خنشتی دارد

شمارهٔ ۱۶ - بخت خفته

چها که می کشم از دست بخت خفتهٔ خویش

که هر چه می کنم از خواب بر نمی خیزد

به آتش افکنمش ور به آبش اندازم

ورش بباد دهم خاک بر سرم بیزد

چه طالعی ست که دیرینه دوستان مرا

به دشمنی من از هر طرف برانگیزد

به هر رفیق، که از مهر می شوم نزدیک

ز من چو آهوی صیاد دیده بگریزد

اگر میانجی روزی شوم میان دو خصم

یکی نهد دگری را و در من آویزد

اگر ز صنعت خود پیش کس کنم سخنی

ترش نشیند و با من به خشم بستیزد

کتاب شعر مرا کس به نیم جو نخرد

به جای شعر، گر از خامه ام گهر ریزد

به حیرتم از این بخت واژگون که چرا؟

مرا سرشک، به خون جگر بیآمیزد

مگر که حضرت روح القدس کند مددی

که بخت خفتهٔ ترکی ز خواب برخیزد

شمارهٔ ۱۷ - محراب دعا

آفتاب از شرم رویش رخ کند پنهان به ابر

ماه من از چهرهٔ خود گر براندازد نقاب

چون گذارد بر زمین پا سرو سیم اندام من

هر که بیند گویدش یا لیتنی کنت تراب

ابروی دلدار من مانا که محراب دعاست

هر دعا کانجا شود بی شبه گردد مستجاب

دیدمش خون می چکد از چهرهٔ همچون گلش

این سخن شد راست کز گل می شود حاصل گلاب

هر چه من با او کنم او نیز با من می کند

من به او عجز و نیاز و او به من خشم و عتاب

دیدمش در جامهٔ نیلی به سر مشکین کلاه

گفتم این روزی ست کز مغرب برآید آفتاب

سرخی سرپنجه اش «ترکی» نه از رنگ حناست

پنجه اش دارد ز خون عاشقان دایم خضاب

شمارهٔ ۱۸ - غلام طالع

گر به صنعت عدیل داودی

ور به حکمت نظیر لقمانی

ور به زور آوری و، صف شکنی

اشکبوسی و، پور دستانی

یا به حسن و جمال در عالم

ثانی حسن ماه کنعانی

چون تو را نیست بخت و طالع نیک

بی سبب، هر طرف، شتابانی

گر زمین، آسمان، به هم دوزی

باز محتاج لقمه نانی

رزق بی شک تو را رسد لیکن

لقمه نان به کندن جانی

ور تو را بخت و طالع نیک است

بحر علم استی و سخندانی

خلق خوانند اعلم العلمات

گرچه بی دانشی و نادانی

«ترکیا» رو غلام طالع باش

ور نه در کار خویش، حیرانی

شمارهٔ ۱۹ - زر و سیم

سخنی گویمت ز من بشنو

ای که از دشمنان حذر داری

دشمنانت تمام دوست شوند

تا که در کیسه سیم و زر داری

ور تهی کیسه ات شد از زر و سیم

دشمن از دوست، بیشتر داری

خاصه آن کس که هست همسر تو

که ز جانش عزیزتر داری

بی کس استی اگر تهی دستی

گر برادر، و گر پسر داری

بی زری طایر شکسته پری

زرت ار هست، بال و پر داری

گر ز نابخردی و کج فهمی

نبستی در جهان، به خر داری

هست در کیسهٔ تو چون زر و سیم

تاج فخر و شرف، به سر داری

ور ز سقراط و بوعلی سینا

علم و حکمت، زیادتر داری

چون زرت نیست، اعتبارت نیست

هر کجا رو کنی خطر داری

شمارهٔ ۲۰ - علامت عشق

عاشقان را بود علامت عشق

ز روی رنگ و لاغری بدن

عشق با فربهی نیآید راست

این سخن را تو گوش دار از من

فربها گرد کوی عشق مگرد

شیشهٔ نام خود به سنگ مزن

روبه استی به جنگ شیر مرو

عنکبوتی به دور باز متن

شمارهٔ ۲۱ - تارک الصلاه مباش

نصیحتی کنمت ای پسر ز من بشنو!

تو این نصیحت و چون گوهرش محافظ باش

مجالست منما با قلندر و درویش

مصاحبت منما با ارازل و اوباش

به زور پنجه و بازوی خویش غره مشو

درشت خوی مباش و به کس مکن پرخاش

کسی که به پیش تو اسرار خویش بسپارد

مکن خیانت و اسرار او مگردان فاش

چو رعد از سخن سخت دشمنان مخروش

ز حرف سخت، دل دوستان خود مخراش

مخور شراب و، مکن غیبت و، دروغ مگو

مطیع دیو مشو، تارک الصلاه مباش

شمارهٔ ۲۲ - رحمت حق

وقت آن شد که بلرزیم چو بید از سرما

ساقیا! می به قدح کن، که زمستان آمد

رعد در ناله شد و قطره فشان گشت سحاب

رحمت حق، ببر باده پرستان آمد

گشت مغلوب زمستان، سپه فصل بهار

لشگر برو، به یغمای گلستان آمد

موسم رفتن و صحرا و گلستان بگذشت

وقت می خوردن در کنج شبستان آمد

بره شیر به کار آید و مینای شراب

در چنین فصل، که این مژده به مستان آمد

شمارهٔ ۲۳ - خجسته کتاب

هزار شکر که شد ختم این خجسته کتاب

به عون خالق و جبار و قادر قهار

اگر چه شیوهٔ من نظم و مدح و مرثیه بود

مرا به نظم غزل کرد دوستی ناچار

به غیر مدح رسول و ائمه و اطهار

ز شعرهای دگر می کنم من استغفار

بزرگوار خدایا تو خویش شاهد باش

که م به معصیت خویش می کنم اقرار

گناه های من از کوه هاست سنگین تر

به نزد عفو تو خود ذره ای ست بی مقدار

اگر چه غرق گناهم و لیک می دانم

که بر تمام گناهان من تویی غفار

مرا که «ترکی» خوار و ذلیل و مسکینم

بزرگوار خدایا! به خویش وامگذار

اگر چه مجرمم و، شرمسار و، نامه سیاه

تو بگذر از سر جرمم به حق هشت و چهار

علی و یازده فرزند او شفیع منند

وگرنه وای بر احوال من، به روز شمار

شمارهٔ ۲۴ - نخل غفلت

ای که مستی ز بادهٔ دولت

تا نمیری کجا شوی هشیار

سفری پیش داری ای غافل!

راه دور است توشه ای بردار

چشم از این قصر زر نگار بپوش

دست از این رخش راهوار بدار

نخل غفلت ز بیخ و بن برکن

تخم خیری برای خویش به کار

دل بیچاره ای بدست آور

تا که گردی ز عمر برخوردار

شمارهٔ ۲۵ - خون دل

ای که خواهان راحتی به جهان

دل خود را به دلبران مسپار

گر دل خود به دلبران دادی

بنشین، خون دل ز دیده ببار

شمارهٔ ۲۶ - در حقیقت

هر که غالب گشت عقل وی به نفس

رتبهٔ او از ملک بالاتر است

وآنکه او را نفس غالب شد به عقل

در حقیقت، از جمادی کمتر است

شمارهٔ ۲۷ - تیغ تیز

به روزگار از این درد صعب تر نبود

که نزد خلق عزیزی اگر ذلیل شود

ولی مصیبت اینجاست کان ذلیل، حقیر

فتد به بستر بیماری و علیل شود

هزار مرتبه باشد ز زندگی خوشتر

به تیغ تیز، گر آن بینوا قتیل شود

شمارهٔ ۲۸ - عجوزهٔ دنیا

چه خواهی از دل من، ای عجوزهٔ دنیا!

طلاق گفتمت از من دگر چه می‌خواهی

مرا که نیست خبر از جحیز و زینت تو

دگر ز جان من بی خبر، چه می‌خواهی

شمارهٔ ۲۹ - چراغ

در جهان هر که با تو کرد بدی

در عوض کن به جای او نیکی

دست را حایل چراغ بدار

تا رهاند تو را ز تاریکی

شمارهٔ ۳۰ - درد بی علاج

گرچه از دردها در این عالم

سخت دردیست دزدی و حیزی

لیک دردی که بی علاج بود

در جهان پیری ست و بی چیزی

شمارهٔ ۳۱ - ندهد سود

هر که را دختری ست در خانه

زود باید به شوهری دادش

ور ز دختر خیانتی سر زد

ندهد سود، داد و فریادش

شمارهٔ ۳۲ - بانگ فریاد

دختری روی همچو ماهی داشت

مادر او به شو، نمی دادش

چندگاهی نمود صبر آخر

به فلک رفت، بانگ فریادش

پسری را به پیش خویش بخواند

صیغه ناخواند آن پسر، گادش

شمارهٔ ۳۳ - غم زمانه

ای که گویی غم زمانه مخور

تو چه دانی که از غم آزادی

گر یکی روز خورده بودی غم

از غمم سرزنش نمی دادی

شمارهٔ ۳۴ - عاشق

حال عاشق، ز من چه می پرسی

ای که عاشق، نگشته ای روزی

در جهان، روزی ار شوی عاشق

از جهان، چشم خویش بردوزی

شمارهٔ ۳۵ - چراغ خویش

ای که داری چراغ مرده به دست

نیست عقلت به جهل نزدیکی

روغنی در چراغ خویش بریز

تارها سازدت ز تاریکی

شمارهٔ ۳۶ - غم بیهوده

اگر صد سال در این دار فانی

بمانی، عاقبت بایست مردن

چو می دانی که باید عاقبت مرد

چه حاصل، از غم بیهوده خوردن

شمارهٔ ۳۷ - یک عمر

یک دمی بیدار شو، از خواب ناز

ای که روز و شب، به خواب غفلتی!

مهلتت یک عمر داد ندای عزیز!

از اجل، دیگر نیابی مهلتی

تا که داری فرصتی، در توبه کوش

بعد از این شاید نیابی فرصتی

شمارهٔ ۳۸ - مجال مکث و درنگ

ای که آسوده خفته ای شب و روز

زیر این طاق لاجوردی رنگ

چشم خود باز کن، که اینجا نیست

هیچ کس را مجال مکث و درنگ

بایدت رفت و زین سرای فراخ

عاقبت در میان قبری تنگ

شمارهٔ ۳۹ - هشیار باش

این چند روز عمر، که هستی تو در جهان

هشیار باش، تا ندهی نام خود بباد

فردا کز این جهان، به جهلن دگر روی

کاری بکن که خلق، به خیرت کنند یاد

شمارهٔ ۴۰ - بخل و حسد

عجب آید مرا که می دانیم

عاقبت جای ماست زیر لحد

در حق هم، در این جهان ما را

نیست کاری، به غیر بخل و حسد

شمارهٔ ۴۱ - دل تنگ

جهان ماند به خم رنگ ریزان

که هر ساعت از او رنگی بر آید

حذر کن از دل آزاری مبادا

که آهی از دل تنگی بر آید

شمارهٔ ۴۲ - حال خویش

گر مردگان ز زیر لحد سر بر آوردند

معلوم زندگان شود احوال حول قبر

شاید به حال خویش بگریند زار زار

بر زندگی خود نکنند از هراس صبر

شمارهٔ ۴۳ - ماه صیام

روزه دارا مکن به ماه صیام!

خویش را از گرسنگی خسته

دهن خود مکن، به غیبت باز

تا نباشی، سگ دهن بسته

شمارهٔ ۴۴ - سر باطن

نظر به ظاهر مردم کن و زیاده مپرس

که این فلان به چه کار است و در چه احوال است

ز سر باطن مردم، خدا خبر دارد

زبان ما و تو در این مقال ها، لال است

شمارهٔ ۴۵ - خدا داند

کسی را گر به بینی درخرابات

مگو این زاهد و پرهیزگار است

وگر خمار را بینی به مسجد

مگو این فاسق است و باده خوار است

تو را از باطن مردم خبر نیست

خدا داند که هر کس، در چه کار است

شمارهٔ ۴۶ - نرم خویی

هر که با تو بدی کند روزی

تو به پاداش او نکویی کن

با تو هر کس درشت خویی کرد

در مقابل، تو نرم خویی کن

شمارهٔ ۴۷ - ایام شاعری

منت خدای را که در ایام شاعری

مدح کسی نگفته و نگرفته ام صله

نه زیر منت کسم و، نه مرا بود

از هیچ کس شکایت و از هیچ کس گله

لب را به هجو کس، نگشودم به هیچ گاه

با آنکه می شدم زکسان، تنگ حوصله

مومن مخوانش آنکه کند هجو مسلمی

کافر به مسلمی، نکند این معامله

شمارهٔ ۴۸ - مرد باش

گر کسی از تو غیبتی گوید

بر میاشوب و تند و تیز مشو

تو به پاداش او به مدحش کوش

راه این است، مرد باش و برو

شمارهٔ ۴۹ - توکل

هر که را باشد توکل بر خدا

کارهای مشکلش آسان شود

ور به کاری، بی توکل پا نهاد

لا جرم در کار خود حیران شود

شمارهٔ ۵۰ - خبث باطن

کسی که جهلش غالب بود به عقل سلیم

میانهٔ حق و باطل، کجا گذارد فرق

ز خبث باطن خود دست بر نخواهد داشت

هزار مرتبه گراره اش نهند به فرق

شمارهٔ ۵۱ - مشورت

تا توانی مشورت با زن مکن

زانکه کار شور ناید از زنان

ور به عقل زن، به کاری پا نهی

هم در آن کارت نباشد جز زیان

شمارهٔ ۵۲ - عقل و معرفت

آدمیرا فخر باشد بر جماد

زآنکه او را تاج عقلی، بر سر است

ور کسی را نیست، عقل و معرفت

بی شک آن کس، از جمادی، کمتر است

شمارهٔ ۵۳ - گوییا

ای فلان! از تو سخت می ترسم

که بسی فتنه زیر سر داری

کار تو جز لگد زدن نبود

گوییا نسبتی به خر داری

شمارهٔ ۵۴ - طریق بندگی

بر جمال و مال خود غره مشو

ای که هستی صاحب مال و جمال!

تا توانی در طریق بندگی

سعی کن، کاین هر دو را باشد زوال

شمارهٔ ۵۵ - عمر هزار ساله

گیرم هزار سال، کنی عمر و زندگی

ور فی المثل شوی ملک غرب تا به شرق

غره به خود مشو، که به یک چشم هم زدن

عمر هزار سالهٔ تو بگذرد چو برق

شمارهٔ ۵۶ - آفت تنهایی

گر بدانی به جهان، آفت تنهایی را

من بر آنم که یکی روز، نمانی تنها

گرچه دردی بتر از حالت تنهایی نیست

لیک بس فتنه که با دید شود از تن ها

شمارهٔ ۵۷ - شیر حق علی

تیغ آتشبار شیر حق علی

نیست آبش چون زبان وام خواه

وام خواه خویش را هر کس که دید

بایدش بردن به سوی حق پناه

شمارهٔ ۵۸ - نام علی

به هر سخن که در او ذکر نیست نام علی

طعام بی نمکی هست نزد اهل سخن

چراغ تا نکنی روغنش نبخشد نور

که نور وضوع ندارد چراغ بی روغن

شمارهٔ ۵۹ - کی دهد فروغ؟

شخصی به طعنه گفت که اشعار شاعران

نیمیش راست باشد و نیم دگر دروغ

هر چند راست گفت و لیکن چراغ را

تا روغنی در او نکنی کی دهد فروغ؟

شمارهٔ ۶۰ - حادثات زمان

در این جهان، بود آسوده از کلال و ملا

کسی که طالع او سعد و بخت میمون است

هر آن که طالع او نحس و بخت منحوس است

ز حادثات زمان، دایما دلش خون است

شمارهٔ ۶۱ - محبوب القلوب

دلا تا سیم و زر داری به کیسه

میان خلق، محبوب القلوبی

چو خالی کیسه ات شد از زر و سیم

به چشم خلق، سرتاپا عیوبی

شمارهٔ ۶۲ - انسان بخیل

عزت انسان به جود است و سخا

خر، شرف دارد به انسان بخیل

هست از جود و سخا انسان عزیز

بخل، انسان را کند خوار و ذلیل

شمارهٔ ۶۳ - رحم و مروت

نه هر کس را توان گفتن مسلمان

مسلمانی به رحم است و مروت

مسلمانی که رحمش نیست بر دل

خدایش دور می دارد ز رحمت

شمارهٔ ۶۴ - قول مصطفی

ای که در جهان، طالب حقی!

رو تو پیشه کن، تقوی و ورع

چند چون گدا، پیش این و آن

بهر سیم و زر، می کشی جزع

این سخن در است قول مصطفی است

عز من قنع ذل من طمع

شمارهٔ ۶۵ - حسد

عجب آید مرا ز کار کسی

که شب و روز، کار وی حسد است

از نعیم جهان در این عالم

گویی او را همین حسد، رسد است

شمارهٔ ۶۶ - درد گران

پیری و، محتاجی و، بیماری و، قرض کثیر

از برای آدمی دردی ست صعب و بی علاج

هیچ کس را یا رب! این درد گران، روزی مباد

آه، آه، از درد پیری، وای وای از احتیاج

شمارهٔ ۶۷ - بزرگی و جاه

زر سرخ مسکوک کامل عیار

بود قفل هر مشکلی را کلید

به زر می توان کار دنیا بساخت

به زر می توان آخرت را خرید

سزاوار باشد بزرگی و جاه

بر آن خالقی کاین فلز آفرید

شمارهٔ ۶۸ - راست گویم

آدمی را در این سراچهٔ دهر

نیست چیزی زتن درستی به

مفلسی چو نهاد پا به میان

راست گویم به تندرستی ره

شمارهٔ ۶۹ - لحظه ای کاش

ای که هستی به رقیبان همدم

کاش یک لحظه بدی همدم من

من غم تو به همه عمر خورم

لحظه ای کاش تو خوردی غم من

شمارهٔ ۷۰ - عجب آید مرا

عیب می را، زراه بی خردی

لب نبرده به ساغران گویند

عجب آید مرا زنادانان

که چرا؟عیب شاعران گویند

شمارهٔ ۷۱ - مرد عاقل

کسی را می توان گفتش مسلمان

که از دست و زبانش کس نرنجد

نشان مرد عاقل، غیر از این نیست

که حرفی را نگوید تا نسنجد

شمارهٔ ۷۲ - جام جم

یکی نکته گویم زمن گوش دار

از آن کس که شد مست، از جام جم

چو شرمش نیاید زپروردگار

چه غم دارد از طعنهٔ زید و عم

شمارهٔ ۷۳ - دریای رحمت

یا رب! به حق احمد مختار و آل او

کز شیعیان، گناه خفی و جلی ببخش

ما غرق در گناه و، تو دریای رحمتی

ما را به خونبهای حسین علی ببخش

شمارهٔ ۷۴ - خدایا

زطاعون و وبا، بدتر بلایی ست

زن بد، در سرای نیک مردان

زن بدخو، بلای جان مرد است

خدایا این بلا از ما بگردان

شمارهٔ ۷۵ - بنیاد غم

خواستم یک روز بی غم، در جهان باشم نشد

داد داد از دست غم، فریاد از بیداد غم

گر به دستم اوفتد مینایی از صهبا شبی

با دو جامی بر کنم از شش جهت، بنیاد غم

شمارهٔ ۷۶ - آشنایی

شدم بیگانه من از آشنایان

چو دیدم زآشنایان بی وفایی

به کنج خانه،تنها آرمیدم

به تنهایی، نمودم آشنایی

شمارهٔ ۷۷ - عجب مدار

جوان که موی سیاهش دمیده از رخسار

زمشک ناب نقابی به ماه پوشیده

عجب مدار، که از وسمه، موی من سیه است

که در عزای جوانی سیاه پوشیده

شمارهٔ ۷۸ - ناقص عقل

یکی سخن شنو از من، گرت به سر عقلی ست

که این سخن زبزرگان دین، چنین شده نقل

که زن اگر که حلیمه است ناقص عقل است

مباد آنکه سپاری تو دل به ناقص عقل

شمارهٔ ۷۹ - جنبش سیل

حال عاشق زمن چه می پرسی؟

تو که با عشق، نیستت میلی

جنبش سیل را چه می دانی؟

تو که پل بسته، بر ره سیلی

شمارهٔ ۸۰ - آسمانی رنگ

سر و سیم اندام من، آن غیرت ماه تمام

آمد از کاشانه بیرون با دو زلفی پر زتاب

آسمانی رنگ دیدم در برش رنگین قبا

این سخن شد راست کاندر آسمان است آفتاب

گفتمش جانا! به وصلت می رسم ایا شبی؟

گفت وصل من نخواهی دید «ترکی» جز به خواب

شمارهٔ ۸۱ - شراب عشق

فرخا حال و خوشا اقبال تو

ای که هستی از شراب عشق مست!

عاشق یاری مشو، دینار دوست

طالب حق مشو،دنیا پرست

شمارهٔ ۸۲ - ای نیک مرد!

دولت دنیا دو روزی بیش نیست

دل بر این دنیا مبند ار عاقلی

پای بست دولت دنیا شدن

جز پشیمانی ندارد حاصلی

تا که دستت می رسد ای نیک مرد!

سعی کن، شاید بدست آری دلی

شمارهٔ ۸۳ - لباس میش

زاهد که بود به زهد، مشهور

زهدش همه فسق و نوش نیش است

بیچاره ز زهد خشک و تلبیس

پیوسته فکنده سر به پیش است

زنهار مخور فریب او را

گرگی ست که در لباس میش است

شمارهٔ ۸۴ - درد غربت

بی کس و بیچاره ام در خاک غربت کرد چرخ

آه آه از درد غربتف داد داد از بی کسی

بی کسی و غربتم سهل است اما چون کنم

با جفاهای طلبکار و، ز جور مفلسی

شمارهٔ ۸۵ - عز و شرف

در کرب و بلا اگر شود مدفن من

در عز و شرف نیست کسی مانندم

چون خاک شوم زخاک من سبحه کنند

وانگه به سر دست بگردانندم

شمارهٔ ۸۶ - مدفنم را نجف نما

بارالها! به حق شاه نجف

که بفرما ز لطف ممنونم

مدفنم را نجف نما و مکن

در سناپور هند، مدفونم

شمارهٔ ۸۷ - روزگار غدار

ظلم و بیداد و عذر و جور و جفا

عادت روزگار غدار است

ظاهرش گوسفند قربانی ست

باطنش گرگ آدمی خوار است

پسری با پدر نکشته کسی

این عمل سخت زشت و دشوار است

در جهان حضرت حسینی نیست

ور نه شمر و یزید، بسیار است

شمارهٔ ۸۸ - دل نسپاری

خواهی که به فرزند تو دل کس نسپارد

زنهار به فرزند کسی دل نسپاری

شمارهٔ ۸۹ - مزرع هستی

این نکته یقین است که در مزرع هستی

خواهی دروی خواجه! همان تخم که کشتی

شمارهٔ ۹۰ - دل مسکین

تلافی دل مسکین شکستنی نشود

هزار مرتبه گر کعبه را طواف کنی

شمارهٔ ۹۱ - خوشتر

هر که خالی است کیسه اش از زر

مرگش از زندگی بود خوشتر

شمارهٔ ۹۲ - بی شک

کس در حضور تو کند ار غیبت کسی

بی شک که غیبت تو کند در حضور او

شمارهٔ ۹۳ - خجسته کتاب

هزار شکر که شد ختم، این خجسته کتاب

ز یمن همت سلطان دین، علی ولی

دیوان اشعار

فصل اول - لطیفه‌نگاری‌ها

فصل دوم - مدیحه‌سرایی‌ها

فصل سوم - سوگواری‌ها

فصل چهارم - ترکیب‌بندها

فصل پنجم - قطعه‌ها و تک‌بیتی‌ها

ترکی شیرازی

دیوان اشعار